గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -71-

గీర్వాణ కవుల కవితా  గీర్వాణం -71-

109-  స్వాతంత్ర్య సమరయోధ కవి పండితులు- శ్రీ జటావల్లభుల పురుషోత్తం

బాల్యం –విద్య –ఉద్యోగం

తూర్పు గోదావరి జిల్లా ఆత్రేయ పురం నివాసి  జటావల్లభుల కృష్ణ సోమయాజులు మహా లక్ష్మమ్మ దంపతులకు జటావల్లభుల పురుషోత్తం గారు 17-2-1906లో మాతామహుని ఇంట నడవ పల్లి లో జన్మించారు .మహా పండిత ప్రకాండుడైన పుల్య ఉమా  మహేశ్వర శాస్త్రి గారి వద్ద ముంగండ అగ్రహారం లో సంసృతం నేర్చారు .విజయ నగరం మహా రాజా కళాశాలలో చేరి ఇంగ్లీష్ లో బి .ఏ .డిగ్రీ పొందారు .పిఠాపురం మహా రాజా కాలేజిలో ట్యూటర్ గా చేరి కొంతకాలం పని చేశారు .పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కొవ్వూరు  ఆంధ్ర గీర్వాణ విద్యా పీఠంలో ప్రిన్సిపాల్ అయ్యారు .ఆ  విద్యా సంస్థ కార్య దర్శి వల్లూరి సూర్య నారాయణ రావు గారి కోరిక పై  ‘’స్మృతి కాలం స్త్రీలు’’,’’వేదకాలపు స్త్రీలు ‘’అనే రెండు పరి శోధనాత్మక గ్రంధాలు రాశారు  .

కొవ్వూరు లో పని చేస్తున్నప్పుడే మద్రాస్ యూని వర్సిటి నుండి సంస్కృతం లోను తెలుగు లోను ఏం ఏ .పట్టా పొందారు .1948లో పదవికి  రాజీ నామా చేసి విజయవాడ ఎస్. ఆర్. .ఆర్ అండ్ సి .వి .ఆర్ .ప్రభుత్వ కళాశాలలో సంస్కృత శాహాధ్యక్షులుగాచేరి 1961వరకు పదమూడు సంవత్సరాలు   సేవలందించారు .మళ్ళీ కొవ్వూరు గీర్వాణ విద్యా పీఠంలో సంస్కృత శాహాధ్యక్షులై ,తారవాత కాకినాడ పిఠాపురం రాజ వారకాలేజికి బదిలీ  అయి  1966ఉద్యోగ విరమణ చేశారు .1956-60 వరకు నేను విజయవాడ ఎస్ ఆర్ ఆర్ ప్రభుత్వ కాలేజిలో ఇంటర్ ,డిగ్రీ లు చదువుతుండగా శ్రీ జటావల్లభుల పురుషోత్తం గారు సంస్కృత శాక్షాధ్యక్షులుగా పని చేశారు .వారిని నిత్యం చూస్తూ వారి ఉపన్యాసం వినే అదృష్టం  పొందిన వాడిని .

సంస్కృతీ సేవ

ఉద్యోగ విరమణ పిమ్మట పురుషోత్తం గారు భారతీయ సంస్కృతీ పై అభిమానాన్ని పెంచుకొని అందులోని ప్రతి అంశాన్ని క్షుణ్ణం గా అధ్యయనం చేసి అపూర్వ గ్రంధ రచన చేశారు .వేదాలు ,ధర్మ శాస్త్రాలు ఇతిహాస పురాణాలు మొదలైన వాటిలో ప్రతి విషయం పై  ‘’హిందూ మతం ‘’,’’భారతీయ విజ్ఞానం ‘’,’’ధర్మ మంజరి ‘’,భారతీయ వైభవం ‘’,ఆధ్యాత్మిక వ్యాసాలూ ‘’,’’భగవద్గీతా ప్రవేశం ‘’,’’మహా కవి సందేశం ‘’అపూర్వ పండితీగారిమతో సుబోదాం గా రాశారు .వీరిది పూర్తిగా శాస్త్రీయ ద్రుష్టి .’’చిత్ర శతకం సంస్కృతం లో  రాశారు  ‘’జగద్గురు ప్రశస్తి ‘’అనే ఆవ్యాన్ని అంచి పరమాచార్యులు శ్రీ చంద్ర శేఖర యతీంద్రుల పై సంస్కృతం లో రచించారు .చిత్ర శతకం లో అనేక అంశాల పై చమత్కారంగా సంస్కృతం లో శ్లోకాలు రాశారు .

వేసవులలో ప్రతి ఏడాది ‘’ధర్మ శాల పాఠశాల ‘’నడిపారు .అందులో సుమారు రెండు నెలలు వివిధ ధర్మ శాస్త్ర విషయాలను బోధించేవారు .పురుషోత్తం గారు స్వాతంత్ర్య పిపాసి భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం లో పాల్గొని ‘’క్విట్ ఇండియా ‘’ఉద్యమం లో ప్రముఖపాత్రనుపోషించారు దీనికి ఫలితం గా  అరెస్ట్ కా బడి దాదాపు ఆరు నెలలు 1-4-1943-10-11-43 వరకు కారాగార వాసం అనుభవించారు  .ఆయన ఎప్పుడూ శుద్ధ తెల్ల ఖద్దరునే ధరించేవారు ఆకు పచ కండువా వేసేవారు ధోవతి ,,లాల్చీ వేసేవారు .

గౌరవాలు –   పురస్కారాలు

 

ఆంద్ర ప్రదేశ్ భాషాభి వృద్ధి సంఘం లో ప్రభుత్వం వీరిని సభ్యులను గా నియమించి సలహాలు స్వీకరించింది .సంస్కృత భాషాభి వృద్ధి కోసం ప్రభుత్వం తీసుకోవలసిన చర్చలను ఒక నివేదిక గా రాసి ప్రభుత్వానికి అంద జేశారు .1972ఒ కాకినాడ పుర జనులు పురుషోత్తం గారికి కనీ వినీ ఎరుగని రీతిలో ఘన సన్మానం చేసి కృతజ్ఞతను తెలియ జేసి ధన్యులయ్యారు .ఆ సందర్భం గా ‘’పురుషోత్తమ దర్శనం ‘’అనే ప్రత్యెక పుస్తకం ప్రచురించారు .అరవై ఆరేళ్ళు మాత్రమె జీవించి ఈ సాహితీ జీవి పురుషోత్తం గారు 28-10-1972న ‘’పురుషోత్తమ ప్రాప్తి ‘’పొందారు .

గంగా సమానః ఖలు శుద్ధ ధర్మః
సత్ కామ ఏవం యమునోపమశ్చ
తన్మేళనం యత్ర తదేవ పూతం
క్షేత్రం ప్రయాగాస్య మహో గృహేస్తి

ధర్మం అనే గంగ ,కామం అనే యమున ,దాంపత్యమనే అంతర్వాహినియైన సరస్వతితో కలిసి త్రివేణీ సంగమమై తనరారే ప్రయాగనే భార్య అట.ఇది పురుషోత్తం గారి ఒకానొక ముక్తకం .

 

.  ప్రాచీన కాలమ్ లో ఎందరో మహానుభావులు ,కవి పండితులు ,సంస్కృత భాషా వ్యాప్తికి జవ జీవాల  నిచ్చి ,ప్రజల మధ్యకు సంస్కృతాన్ని తెచ్చారు .వారికి వందనాలు ..ఆధునిక కాలమ్ లో అమరావానికి నీరాజనం పట్టి ,సులువుగా నేర్చుకొనే దారి చూపి ,ఆ భాషోద్ధరణకు బాలలు కూడా సులభం గా నేర్చుకొనే వీలుగా సంస్కృత ప్రబోదినులను రచించి జీవిత సర్వస్వం దేవభాషా సేవనం లో కరగించిన  త్యాగధనుల్లో ఆస్థానకవి శ్రీ కాశీ కృష్ణాచార్యులు ,శ్రీ జమ్మల మడక మాధవ రామ శర్మ ,శ్రీ జటావల్లభుల పురుషోత్తం గార్లు చిరస్మరనీయులు ,ప్రాతస్మరనీయులు .వారికి ప్రత్యెక నమో వాకాలు .

ఇప్పుడు శ్రీ జటావల్లభుల పురుషోత్తం గారు వ్రాసిన కొని ముక్తకాలను మీకు పరిచయం చేస్తాను .వారు విజయ వాడ లో srr ,cvr  కళాశాలలో సంస్కృత శాఖ ఆచార్యులు గా పని చేశారు .ఇవి ఈ నాటి సాంఘిక స్థితికి ,ధర్మ చ్యుతికి అద్దం పడతాయి .మన బాధ్యతనూ బాగా గుర్తు చేస్తాయి .చమత్కారం గానూ వుంటాయి .ముందుగా సంస్కృత భాషామతల్లికి వారి శ్లోకం తోనే వందనం చేస్తాను .

”సుధా స్రవంతీ సుర భాషి తాయా –సుచ్చానా సూక్తి సురత్న వార్ధిహ్—సుకావ్య సందోహ నిదిశ్చ వాణీ —సా  సంస్క్రుతాఖ్యా ,సుకృతి కలాభ్యా ”

”   మాతాహి   భాష వితతెస్చ లోకే —మాతేవ రక్ష్య త్య పితాశ్రితాన్హి —నా మాత్రు భాషా భువి సంస్క్రు తాఖ్యా —వాచ్యః కదం మాత్రు పడేవ చాన్యాః /.”

01 -అపకారం చేసే వారికి కూడా ఉపకారం చేస్తుందట భారత దేశం .ఆమె ఉదాత్త బుద్ధి ,ఎత్తైన హిమాలయ శిఖరమనే శిరస్సు వల్లనే తెలిసి పోతుందట

”పున్యావనే ,ద్రోహమతీ న్విదేశ్యం ——సద్గర్భ నిష్టాన్ ,ఖలుసే హిషే ,త్వం —వుచ్చైస్శిరత్వం ,తవ శూచితం ,హి —హిమాద్రి శ్రుమ్గేన మహోన్నతేన ”

02 –    ఆ పరబ్రహ్మను ప్రత్యక్షం గా చూసిన రమణ మహర్షి ,శ్రీ రామ కృష్ణ పరమహంస మున్నగు మహర్షులు ఈ భూమి మీద నే ఎందుకు పుట్టారు?అని ప్రశ్నించే వారికి సమాధానం ”నక్షత్రాలు ఆకాశం లోనే పుట్టి ఎందుకు ప్రకాశిస్తున్నాయి?”

”నాన్యస్య భూమే ర్భారతాస్య జాతాః -శ్రీ రామ కృష్ణో రమణాదయశ్చ –అత్రైవకిం ,బ్రహ్మవిదాం ,సుజన్మ –తారోదయః కిం గగనే న భూమౌ .”

03 – లోకం లో అందమైన వాటిని చూసి మానవుడు తృప్తి చెందుతాడు .కానీ స్త్రీ ని చూసి వికారం చెందటం వాడి దౌర్భాగ్యం

”ద్రుస్టాహి శోభాం ,గగనే మలే తాం —-తార గానశ్యా౦ భసి పద్మ పంక్తి ః –జనః తుస్తో స్కాత్కిమ భాగ్యమస్య —–స్త్రీ రత్న మాలోక్య వికార మేగతి ”

04 – కొత్తగా కాపురానికి వచ్చి నట్టింట్లో ఎప్పుడు తిరుగుతుందా అని వువ్విల్లూరిన అత్త గారు –కోడలు రాగానే ఆమె వ్యక్తిత్వాన్ని  సహిం చ లేదట. ఇది లోక సహజం ‘

”కదా స్నుశామే గృహవర్తినేశ్యాత్ -కదాను పుత్రస్య తయా శుఖం స్యాత్ –స్వశ్రూర్వి లపైవ మనల్ప కాలమ్ —సమాగాతాం న సహేత చిత్రం ”

05 –  -భార్య అంతే ఎవరో కాదట .ధర్మం అనే గంగా ,కామం అనే యమునా ,అంతర్వాహిని గా దామ్పత్యమనే సరస్వతి తో కలిసే ప్రయాగ త్రివేణీ సంగమమే నట

”గంగా సమానః ఖాలు శుద్ధ ధర్మః–సత్కామ ఏవం యమునోపమస్చ –తన్మేలనం యత్ర తదేవ పూతం —క్షేత్రం ప్రయాగాస్య మహో గృహేస్తి .

06 – స్త్రీ కి గౌరవం ఇవ్వాలి అనే ప్రబుద్ధుడు తన కుమార్తె వంటచేయటానికి ఒప్పు కోడు .కానీ వంటలక్క తో వండించుకొని తృప్తిగా తింటాడు .ఆమె కూడా స్త్రీ అన్న స్మృతి వాడికి వుండదు ఇదీ లోక రీతి

”చిత్రోహి వా దోస్తీ మదీయ కన్యా –మహానసే నైవ నియోజ నీయా –పూజ్యా శ్రియః స్థార్హి కధన్ను భుక్తి –ర్భ్రుత్యాహి పక్త్రీ;దకిం న సా స్త్రీ ;”

07 – ఈ రోజు మెడలోపూల  దండ వేసి ,హారతు లిచ్చి ,గౌరవించి మెచ్చి మేక తోలు కప్పు తారు .రేపే ఏదో నెపం మోపి ఆ  కంఠాన్నే  నరికేస్తారు .అందుకని కీర్తిని నమ్మ రాదు

”కన్చిత్ప్రజానే ,త్రుపదేని వేశ్య –స్వదేశ విద్రోహిని ,మా మానమతి   –కన్తేద్య నిక్షిప్యచ ,పుష్ప మాలాం —శ్వస్తీ ప్రదండం పరికల్ప ఏరన్ ”

08 -మానవుడు చిత్ర స్వభావుడు .తన కొడుకు చేసే దోషాలు తెలుసు కోడు .వాడిలో లేని మంచిగుణాలన్నీ వున్నాయని భావిస్తాడు .వాడి కోసం ఎన్నో తప్పులు చసి లోకాప వాదం పొందుతాడు .పుత్ర ప్రేమ

గుడ్డిది .గుడ్డి రాజు ద్రుత రాష్ట్రుడు దీనికి మంచి  ఉదాహరణ .

”జనో న జానాతి ,హి పుత్ర దోషాన్ —గుణాంశ్చ తస్మిన్న సతోపి పశ్యేత్ –పాపం తదర్ధం  ,బహుదా కరోతి —బలీః ,లోకే సుత మూల మోహః

 

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-12-14-ఉయ్యూరు

 

 

About gdurgaprasad

Rtd Head Master 2-405 Sivalayam Street Vuyyuru Krishna District Andhra Pradesh 521165 INDIA Wiki : https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%97%E0%B0%AC%E0%B1%8D%E0%B0%AC%E0%B0%BF%E0%B0%9F_%E0%B0%A6%E0%B1%81%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%B8%E0%B0%BE%E0%B0%A6%E0%B1%8D
This entry was posted in పుస్తకాలు and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.