దక్షిణ భారత దేశం లోనవ దంపతులకు  అరుంధతీ నక్షత్ర దర్శనం చేయించటం లో అంతరార్ధం –

దక్షిణ భారత దేశం లోనవ దంపతులకు  అరుంధతీ నక్షత్ర దర్శనం చేయించటం లో అంతరార్ధం

–డా,ఏ.వి రామయ్య మరియు షెర్రీ థాంప్సన్–డిపార్ట్ మెంట్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ అండ్ ఆస్ట్రానమీ -వాండర్ బిల్ట్ యూని వర్సిటీ  -నాష్ విల్ -టెన్నెస్సీ -యు ఎస్ ఏ .

 

దక్షిణ భారత దేశం లో కొత్తగా పెళ్ళైన దంపతులకు పురోహితుడు దగ్గరుండి రాత్రివేళ అరుంధతీ నక్షత్రాన్ని చూపించటం అనూచానంగా వస్తున్న సంప్రదాయం .మినుకు మంటున్న ఈ తార ను దర్శిస్తూ ,కొత్త పెళ్లి కూతురూ పెళ్ళికొడుకు తాము అరుంధతీ వసిష్ట దంపతులలాగా అన్యోన్యంగా కలకాలం జీవిస్తామని ప్రమాణం   చేస్తారు .ఈనాటికీ వివాహాలలో పాటిస్తున్న ఈ పురాతన సాంప్రదాయానికి ఉన్న ప్రాముఖ్యత, అంతరార్ధం ఏమిటి ?.ఖగోళ విషయంగా అరుంధతీ నక్షత్ర  అవగాహన కలగటం ఉపయోగకరమైన విషయం .

రాత్రి వేళ ఆకాశం లో సప్తరుషి నక్షత్రాల ఆకారం  స్పష్టంగా గుర్తింపుగా కనిపిస్తుంది .  వివిధ సంస్కృతులు ఈ ఆకారాన్ని పొట్టి తోక ఉన్న పాడే పిట్ట డిప్పర్ గా ,గరిటె గా ,నాగలిగా ,పొడవైన పార గా గుర్తిస్తే ,ఈజిప్ట్ దేశంవారు హిప్పో పొటామస్ జంతువుగా ,ఎద్దు  వెనుక కాళ్ళు గా భావించారు .

నక్షత్ర సముదాయాలు  ,నక్షత్ర రాశులకంటే కంటే భిన్నమైనవి .ఆకాశం 88అధీకృత రాశులుగా విభజింపబడింది .అలాగే భారత దేశమూ 29 రాష్ట్రాలుగా విభజింపబడింది .నక్షత్ర సముదాయాలు కొన్ని నక్షత్రాలకూడలిగా మనకు బాగా తెలిసిన ఆకారాలుగా అంటే కుండ ఆకారం గా  ధనుస్సు ఆకారంగా కనిపిస్తాయి .నక్షత్ర సముదాయాలు ఒక్కోసారి నక్షత్ర రాశుల అంచులను  కూడా  దాటిపోవచ్చు .కానీ సప్తర్షి మండలం మాత్రం ఉర్సా మేజర్ నక్షత్ర రాశి పరిధిలోనే ఉంది .నక్షత్రాలు  హైడ్రోజెన్ హీలియం వాయువుల ,మరికొన్ని తక్కువ ప్రమాణమున్న మూలకాల  సమాహారంగా గురుత్వాకర్షణతో కలిసి ఉంటాయి .వీటి లోతైన మధ్యభాగం కోర్ లోహైడ్రోజెన్ న్యుక్లియస్ ల ఘర్షణ వలన  నక్షత్రాలు హీలియం ,రేడియేషన్ ల ఉత్పత్తి చేసి శక్తిజనకాలౌతాయి .మన సూర్య నక్షత్రం లోని కోర్ లో     ఈ రేడియేషన్ ఏర్పడి కోర్ పరిధి దాటితప్పించుకొని   ,అంచులకు చేరటానికి అనేక మిలియన్ సంవత్సరాల కాలం పడుతుంది .ఇలా తప్పించుకొన్న  రేడియేషన్ 8 నిమిషాలకాలం లో భూమిని చేరి వెలుతురూ వేడిఅందిస్తుంది .సూర్య నక్షత్రం లో జరిగే ఈ న్యూక్లియర్ చర్యలు  అనేక వందల బిలియన్ల నక్షత్ర సముదాయాలున్న పాలపుంత లలో లోనూజరిగి , మనకు కనిపించే  వందల బిలియన్ల గెలాక్సీ లలోనూ  నిరంతరం జరుగుతూనే ఉంటుంది .

 

ఒకప్పుడు సూర్య నక్షత్రాన్ని 109భూగోళాలు పట్టేఆకారం ,మన సౌర వ్యవస్థ ద్రవ్యరాశిలో 99.86 శాతం ద్రవ్య రాశి ,ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 5,500 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడ్ ఉన్న సరాసరి నక్షత్రంగా భావించారు .కాని ఇటీవలికాలం లో చిన్నా చితకా పేలవంగా ఉన్న  వస్తువులను కూడా గుర్తించ గలిగిన సామర్ధ్యం  ఖగోళ శాస్త్ర వేత్తల కు కలిగింది .ఇప్పుడు  సూర్యనక్షత్రం  అక్కడున్న నక్షత్రాల  కంటే కనీసం  ముప్పాతిక ఎక్కువ ప్రకాశవంతం వంతమైనదని  తేల్చారు  .రాత్రివేళ ఆకాశం లో కనిపించే చిన్నగా ,పేలవంగా కనిపించే  నక్షత్రాలు ,సప్తర్షి మండల నక్షత్రాలు సూర్యునికన్నా చాలా పెద్దవి ,ఎక్కువ ప్రకాశం కలవి అని తెలియ జేశారు .

సప్తర్షి మండల నక్షత్రాలను భారతీయులు ప్రత్యేక పేర్లతోనూ ,పాశ్చాత్యులు వేరొక పేర్లతోనూ పిలిచారు కానీ ఖగోళ వేత్తలు  మాత్రం ఈ నక్షత్రాలకు ‘’బేయర్’’పేర్లు పెట్టారు .బేయర్ పేరు లేక హోదా ఉన్న నక్షత్రం గ్రీకు అక్షరం తోనూ దానితర్వాత దాని మాతృకూటమి పేరున్న లాటిన్ అక్షరం తోనూ  గుర్తింపు పొందుతుంది .ఉదాహరణకు ‘’ఉర్సే  మేజర్ ‘’లోని అత్యంత ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రం ‘’క్రతు ’’ .దీన్ని ‘’ఉర్సే మేజారిస్ ‘’(Uma)గా గుర్తిస్తారు .ఆ నక్షత్ర కూటమిలో అత్యంత ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రాన్ని ఆల్ఫా ,అంతకంటే తక్కువ కాంతి కలదాన్నిబీటా అనీ అలాగే మిగిలినవి కూడా .గ్రీకు అక్షరాలు పైనుంచి కిందకు వచ్చేకొద్దీ నక్షత్ర కాంతి తగ్గిపోతుందని భావం .

భారతీయ పురాణాలలో ఉన్న సప్త ఋషుల  పేర్లలో  కొన్ని మార్పులు కనిపిస్తాయి .అత్రి ,వసిష్ట పేర్లు అందరిజాబితాలలో ఉన్నాయి .కాలక్రమ౦లో మిగిలిన అయిదుగురి పేర్లు మారాయి .మధ్యయుగం లో కలికాల మహాత్మ్యం వలన అసలైన జాబితా కనుమరుగైంది .ఇప్పుడు మనం సప్త రుషులపేర్లు, వాటి బేయర్ పేర్లూ  తెలుసుకొందాం .

 

భారతీయ పేరు బేయర్ గుర్తింపు పాశ్చాత్య దేశాలలో పేరు
క్రతు α Uma దుభే
పులహ β UMa మెరాక్
పులస్త్య g Uma ఫెక్డా
అత్రి d Uma మెర్గ్రెజ్
అంగీరస e Uma అలియోత్
వసిష్ట z Uma మీజర్
భ్రుగు h Uma అలియోత్

 

మానవ జాతి చరిత్రలో సప్తర్షి మండల ఆకారం  దాదాపు ఒకే రకంగా ఉంది .అయితే అత్యంత దీర్ఘకాలాలలో మార్పులు పొందుతుంది .సప్తరుషి నక్షత్రాలలో అయిదు నక్షత్రాలు ‘’ఉర్సే మేజర్  మూవింగ్ క్లస్టర్ ‘’  కు సన్నిహితమైన నక్షత్ర సంబంధమైన వాటిలో సభ్యత్వమున్నవే .ఇవన్నీకలిసే విశ్వమంతా ప్రయాణం చేస్తాయి .ఈ అయిదు నక్షత్రాలు సప్తర్షి మండల ఆకారానికి దోహదంచేస్తాయి .

క్రతు, భ్రుగు నక్షత్రాలు డిప్పర్  ఆకార వినాశానికి ఎక్కువ దోహదం  చేస్తాయి .ఈ రెండు నక్షత్రాలు ఆకూటమికి  ఎదురెదురు దిశలలో ఉంటాయి .కానీ రెండూకలిసి   ఉర్సా మేజర్ మూవింగ్ క్లస్టర్  ప్రయాణ దిశకు వ్యతిరేక దిశలో అంతరిక్షం లో కదుల్తాయి .అదే పరిధిలో ఉన్నట్లు కనిపించినా క్రతు ,భ్రుగు నక్షత్రాలు అంతరిక్షం లో భూమికి  చాలా దూరం లో ఉంటాయి .కాని అత్యంత ప్రకాశ వంతమైన నక్షత్రాలుకనుక ఆకాశం లో మిగిలిన అయిదు నక్షత్రాల కు దగ్గర గా ఉన్నట్లు కనిపిస్తాయి .

 క్రతు,భ్రుగు లమధ్య ఉన్న భేదాన్ని మిగిలిన అయిదు నక్షత్రాల విషయాలను  కాలమే తెలియజేయాలి .అంతరిక్షం లో నక్షత్రాల గమనాన్ని ‘’ప్రాపర్ మోషన్ ‘’అంటారు .ఒక స్థిర నక్షత్రం అంతరిక్షం లో సూర్యుని అసలు గమనానికి సంబంధమైన స్పష్టమైన గమనం లో కొంతభాగాన్నేప్రాపర్ మోషన్ అంటారు .ఎట్టకేలకు క్రతు భ్రుగు ల ప్రాపర్ మోషన్ సప్ర ఋషుల కాలమానాన్నీ ,ఆకారాన్నీసాగదీస్తాయి .ఈవిషయం క్రీ పూ.లక్ష సంవత్సరాలనుంచి క్రీ.శ లక్ష సంవత్సరాలవరకు ఉన్న రెండు లక్షల  సంవత్సరాలకాలం లో ఆ నక్షత్రాల స్థానాలను ఈ క్రింది చిత్రం చక్కగా తెలియ జేస్తుంది .
సంవత్సరాలకాలం లో ఆ నక్షత్రాల స్థానాలను ఈ క్రింది చిత్రం చక్కగా తెలియ జేస్తుంది .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

కాని   నూతన వధూవరులు ఆకాశం లో  సప్తర్షి మండలం లోని ప్రాపర్ మోషన్ ను చూడటానికి ఉద్దేశించరు.1869లో ఆంగ్ల ఖగోళ వేత్త ఆర్ .ఏ. ప్రోక్టార్ సప్త ఋషుల ప్రాపర్ మోషన్ ను కనిపెట్టటానికి  ,చాలాకాలానికిపూర్వమే ఈ ఆచారం అమలులో ఉంది .  కాని నక్షత్రాల దూరంగా వెడలె నడక సామాన్య మానవ కంటికి గుర్తించటం అసాధ్యం ,సప్తర్షులలో మరో రహస్యం దాగి ఉంది .జపనీయులలాగే ప్రాచీన ఆరబ్బులూ ఈ రహస్యాన్ని కనిపెట్టారు .అందుకే దక్షిణ భారత వివాహాలలో లాగే వారూ అరుంధతీ నక్షత్రం చూపించటం ఆచారంగా పెట్టుకొన్నారు .రాత్రి వేళ నిర్మలాకాశం లో సప్తర్షి మండలం లో ఒక జంట నక్షత్రాలు కనిపిస్తాయి .వసిష్ట నక్షత్రానికి తోడుగా తక్కువ కాంతి కల నక్షత్రం అరుంధతి  కనిపిస్తుంది.ఈ జంట నక్షత్రాలలో ఒకటి అశ్వ రూపం లో ఉన్న వసిష్ట ,రౌతు రూపం లో ఉన్న అరుంధతి నక్షత్రాలు .

నక్షత్రాల లో సూర్యుడు చాలా అల్పసంఖ్యాకవర్గం అంటే మైనారిటీ వాడు .ఒంటరిగా అత్యంత వేగం గా సూర్య నక్షత్రం ప్రయాణిస్తుంది .మిగిలిన మెజారిటీ నక్షత్రాలు జంటగానో ఇంకా ఎక్కువ వాటితోనో కలిసి ప్రయాణిస్తాయి.  ఇవి అతిదగ్గరగా కదలటం,అతి కాంతి హీనంగా ఉండటం  వలన సామాన్య మానవ నేత్రం వీటిని  స్పష్టంగా చూడలేదు .

అరుంధతి ,వసిష్ట నక్షత్రాలు ఉర్సే మేజర్ మూవింగ్ క్లస్టర్ లో సభ్యులే కనుక అంతరిక్షం లో ఈ రెండూ కలిసే ప్రయాణిస్తాయి .ఈ అద్వితీయ జంట నక్షత్రాలు పూర్వకాలం వారికి ఆప్టికల్ డబుల్ స్టార్స్ అంటే దృశ్య సంబంధమైన జంట నక్షత్రాలుగా కనిపించాయి .చూసేవారికి   ఆ రెండూ ఒకే దృష్టి మార్గం లోఉన్నట్లు కనిపించటం వలన కలిసి ఉన్నట్లు అనిపిస్తాయి .సుదూరం లో ఉన్న ఇద్దరు  వ్యక్తులు  మనవైపుకు వస్తున్నప్పుడు వారు ఒకరికొకరు దూరం లో ఉన్నా ,ఇద్దరూ అతి దగ్గరగా ఉన్నట్లే అనిపిస్తారు .

ఖగోళ శాస్త్ర వేత్తలు ఇటీవలికాలం లో అరుంధతి వసిష్ట నక్షత్రాలు గురుత్వాకర్షణ  వలన ఒకరితో ఒకరు కలిసి బైనరి స్టార్ సిస్టం గా ఉన్నట్లు గుర్తించారు .కాని ఇదిపూర్తిగా నిర్డుస్టమైనదని  చెప్పలేము .బైనరి స్టార్స్ అంటే జంట నక్షత్రాలు ,ఆప్టికల్ డబుల్ స్టార్స్ అంటే దృశ్య సంబంధమైన ద్వంద్వ నక్షత్రాలకంటే భిన్నమైనవి .మొదటివి గురుత్వాకర్షణ శక్తితో కలిసిపోయినవి .రెండోవి అయిన దృశ్య సంబంద ద్వంద్వ నక్షత్రాలమధ్య బాంధవ్యమే లేదు .ఇదేకాక ఉల్సామేజర్ మువింగ్  క్లస్టర్ తో కలిసే ప్రయాణిస్తాయి .అంతేకాదు వసిష్ట ,అరుంధతీ నక్షత్రాలు  ఒకదాని వెంబడి జంట నక్షత్రాలుగా వాటి మధ్య ఉన్న కేంద్రం ఆధారంగా తిరుగాయి .

నక్షత్రాలు గురుత్వాకర్షణ శక్తితో కలిసి ఉన్నట్లు కనిపించినా అవి ఒకదానికొకటి చాలా దూరం లో ఉంటాయి .వీటి మధ్య దూరాన్నిసెకనుకు 300,000,000 మీటర్ల వేగం ఉన్న   కాంతి తో కొలుస్తారు . మనకు అతి దగ్గర గా ఉన్న నక్షత్ర౦ ‘’ప్రాక్సిమా సెంచురీ ‘’నుంచి భూమికి కాంతి ప్రయాణం చేయటానికి 4.2సంవత్సరాలు పడుతుంది .అరుంధతి నక్షత్రం నుంచి వసిష్ట నక్షత్రానికి కాంతి ప్రయాణం చేయటానికి 3 సంవత్సరాలు పడుతుంది .వసిష్ట నక్షత్రం నుంచి భూమికి కాంతి చేరటానికి 78 ఏళ్ళు పడుతుంది .అరుంధతి నక్షత్రం నుంచి భూమికి కాంతి చేరటానికి 81సంవత్సరాలు పడుతుంది .వసిష్ట ,అరుంధతి నక్షత్రాలు ఒకదాని చుట్టూ ఒకటి తిరగటానికి ఎంతకాలం పడుతుందో ఇంకా తెలియదు .కొన్ని జంట నక్షత్ర కూటములు ఒకదాని చుట్టూ ఒకటి తిరగటానికి కొన్ని రోజులు మాత్రమె పడితే ,మరికొన్నిటికి లక్షలాది సంవత్సరాల కాలం పడుతుంది .ఒక్క వసిష్ట ,అరుంధతీ నక్షత్రాలకే సరైన పెర్లున్నాయికాని మిగిలిన జంట నక్షత్రాలకు పేర్లు లేనేలేవు .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

అరుంధతి వసిష్ట నక్షత్రాల గురించి మరిన్ని రహస్యాలున్నాయి .చాలాకాలగా వసిష్ట నక్షత్రం ఒకే ఒక నక్షత్రం అని భావించబడింది .కాని ఆధునిక టెలిస్కోప్ లు వసిష్ట నక్షత్రం రెండు  జంట నక్షత్ర సముదాయమని అంటే నాలుగు నక్షత్రాలు ఒకదాని చుట్ట్టూ ఒకటి పరిభ్రమిస్తాయనితెలియ జేశాయి .ఈ నక్షత్రాలు అతి సమీపంగా ఉంటాయి ,స్పెక్ట్రో  స్కోప్ తోనే వాటిని వేరు చేయగలం .ఇటీవలి పరిశోధనలలో అరుంధతి కూడా రెండు నక్షత్రాల సముదాయమని తెలిసింది .కనుక వసిష్ట అరుంధతి నక్షత్రాలు కేవలం రెండు నక్షత్రాలు కాదు .ఆరు నక్షత్రాల సముదాయం అని తేలింది . కాలగమనం లో వసిష్ట ఒకే ఒక ప్రకశమానమైన సామాన్య నేత్రానికి కనిపించే నక్షత్రం అనే భావననుంచి పూర్వ ఖగోళ వేత్తలు దర్శించిన  ,అసాధారణ దృశ్యమానమైన జంట నక్షత్ర౦ అనే ప్రాచీనమైన భావన నుంచి ,కలిసిఉన్న సంక్లిష్ట నక్షత్ర కుటుంబం  అనే ఆధునిక భావానికి ,వచ్చాం .

వసిష్ఠ ,అరుంధతి నక్షత్రాలు జంట నక్షత్ర సముదాయం .. మన విశ్వం లో అనేక జంట నక్షత్ర సముదాయాలు ఉన్నా కూడా ,ఈ జంట నక్షత్రాలు అనంత  కాలం నుండీ విడిపోకుండా కలిసే ఉండటమే కాక, .సామాన్య మానవ నేత్రాలకు చూడటానికి కనిపిస్తు0డటం విశేషం .అందుకే వివాహాలలో నవ దంపతులకు అరుంధతీ వసిష్ఠ నక్షత్ర దర్శనం చేయించి ,ఆ  అన్యోన్య దాంపత్య  స్ఫూర్తిని కలిగిస్తారు ”.

అనువాదం –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -14-2-19-ఉయ్యూరు

About gdurgaprasad

Rtd Head Master 2-405 Sivalayam Street Vuyyuru Krishna District Andhra Pradesh 521165 INDIA
This entry was posted in సైన్స్ and tagged . Bookmark the permalink.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

గూగుల్ చిత్రం

You are commenting using your Google account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

Connecting to %s

స్పామును తగ్గించడానికి ఈ సైటు అకిస్మెట్‌ను వాడుతుంది. మీ వ్యాఖ్యల డేటా ఎలా ప్రాసెస్ చేయబడుతుందో తెలుసుకోండి.