20-వేముల రామభట్టు

0-వేముల రామభట్టు

మహబూబ్ నగర్ మండలం ‘’మానవతీపురం ‘’అనే మానాజీ పేట ను ‘’తూము ‘’వంశపు రెడ్లు పాలించారు .వీరు స్వయంగా కవులు కావ్యకర్తలేకాక కవి పండితులకు ఆశ్రయమిచ్చారు తూము రామ చంద్రా రెడ్డి  మహీపాలుడు ‘’అలమేలు మంగా పరిణయం ‘’కావ్యం రాశాడు .ఇతనికొడుకు పరాశురామ రెడ్ది ‘ఆస్థానంలోని వేముల రామభట్టు ’గౌరీ విలాస ‘’కావ్యం రాశాడు .19వ శతాబ్ది వారు .ఇది దళసరి కాగితాలపై రాయబడి ఆంద్ర సారస్వత పరిషత్తులో ఉన్నది .మొదటి రెండుకాగితాలుపోయాయి మూడవదానిలో కృతికి ప్రోత్సహించిన పరశురామ రెడ్డి అతని వంశ వర్ణన ఉన్నది .అతడు భూరి మేధాధరుడని ,శివాచారుడు సత్య సంకల్పుడు ,అనేక ధర్మశాస్స్త్ర కోవిదుడు ‘’అని  వర్ణించాడు కవి .ఒకసారి ఆయనకవిని పిలిపించాడు –

‘’శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ మంత్ర ఫలసంసిద్ధి ప్రకాశుండు స –చ్చీలు౦ డాశ్రిత చందనుండు విలసత్ క్షేపాల గోత్రా౦బుధి

ప్రాలేయా౦శు౦డురుప్రతాప  పరిజిత్ప్రౌఢుండు సత్కీర్తి –కళా యుక్తుడు ,రామ చంద్ర ధరణీ పాలాత్మజుమ్దోగి౦ డొగిన్ ‘’

అతని కొలువులో ఒకప్రక్క సకల కళా ప్రఘటికులు ,మరోప్రక్క నిఖిల శాస్త్రిక చయము ,ఇంకొకవైపు సుకవీంద్ర నికరం ,మరోవైపు సిద్ధాంత ,జాతక విదులు ,వేరోకవైపు మకరాంక శశాంక సుకుమార మహీపాలుడు  వేరేవైపున పురాణక సమూహము ,గాయక జనము ,సకల సైనికగణము  ,చతురోపాయ విషయ శక్తి యుక్తులైన అమాత్యగణ౦,,వారితో ఆదికావ్య చర్చ చేస్తున్న రాజు కనిపించారు కవికి .కవి కౌండిన్య గోత్రుడు ,లక్షీనరసింహ వెంకమాబల పుత్రుడు .కవిని రాజు –

‘’క్షేపాల గోత్ర జలధి ,ని –శాపతి మా తండ్రి రామ చంద్ర కవీ౦ ద్ర

క్ష్మాపాలు౦ డలమేల్మం-గా పరిణయ మనగ విష్ణు కథ రచియి౦చెన్’’

అని చెప్పి కవిని శైవ ప్రబంధం ఒకటి రాసి కీర్తి పొందమని కోరాడు .సరే అని రాశాడు ‘’గౌరీ విలాస ‘’కావ్యాన్ని .  పరశురామ రెడ్డి  వంశ వర్ణన చేశాడు ముందుగా –

‘’ఆచలేశ్వరులుగాని ,యచలేశ్వరులుగారు భూరి దర్పోద్య  ద్విభూతి  గతుల –గోప గాని సింహులుగాని ,గోపసి౦హులుగారు చటులబాహాబల  శౌర్యగతుల

నారా బిడౌజులుగాని ,నారా బిడౌజులుగారు వినతారి జయ దశా విభవ గతుల –రాజా౦గ జులు గాని రాజాంగజులుగారు తగ కళారూప సౌ౦దర్యగతుల ‘’అంటూ జనం జయ ధ్వానాలు చేసే వంశం తూము వంశం అన్నాడు .అయ్యపురెడ్డి కి నాలుగవతరం లో రామ చంద్రా రెడ్డి రంగమ్మలకు పరశురామ రెడ్డి జన్మించాడు .స్వప్నం లో శివుడుకన్పించి కావ్యాన్ని తనకు అ౦కితమివ్వమన్నాడు –ఆ శివుని వర్ణన –

‘’వలనొప్ప నెమ్మేని నలడిన పలుబూది కనుగొన చలువ చందనముగాగ-కుడి దెస జారంగ విడిచిన పల్ పాపగమి  పైడి తీవె జ౦దెములుగాగ

జిముక వాల్ నాగ బెత్తేము  డమరుకము  ముమ్మొననవాలు కై యాయుధములుగాగా-చలిమిరి కొండ ముద్దులకూతు రెల్లపు డర మేనవదలని యతుకుగాగ

నొక్క తెలియాలబోతు బాల్ జిక్కినెక్కి-కనులపండువుగా నొద్ద గానబడుచు

తొలి మెయిళ్ల రొదోయ దోచ బిలిచి –గట్టు విలుకాడు కలలోన నిట్టులనియె’’

దీనితార్వత శివ స్తోత్రం దండకం రాశాడు .తర్వాత తాను కోనయార్యుని,కొండమా౦బల కు జన్మించిన రామయ్యకు పుట్టిన లక్ష్మీ బృసింహ వెంకమ్మల పుత్రుడనని చెప్పాడు గోత్రం కౌండిన్య .

 గౌరీ విలాసం 6ఆశ్వాసాల ప్రౌఢప్రబంధం .పార్వతీ శివుల ప్రణయకలహం ,శివుడుఅలకతో  వెండికొండ విడిచి  రామచంద్రా రెడ్డి కట్టిన శివాలయం లో ఉండటం ,పార్వతీ,శివ  విరహం ,చిలుకరాయబారం  మళ్ళీ ఇద్దరూ కలుసుకొని మానవతీపుర దేవాలయం లో ఉండిపోవటం కధ.ఆరవ ఆశ్వాసం లో పరశురామ రెడ్డి తండ్రి అతనికి రాజ్యం అప్పగించటం రాజ్యపాలన వేట ఉంటాయి .పూర్వ ప్రబంధాలలోని భావాలు ,పద్యాల అనుకరణ బాగా ఉంటుంది .మేడలమీద హంసల వర్ణన బాగుంది –

‘’ఒంటిపాదమూని యొక్కచిత్తము నిల్పి –యూపిరదిమి పట్టి ,చూపు దాచి

గోపురములమీద కొన్ని రాయ౦చలు –తపము సేయు మునుల తాల్మి బూని ‘’

తెలంగాణలో భోజనాలకు కూర్చునే విధానాన్ని ‘’చకిలం మొకిలం ‘’అంటారని రాజుగారు చెప్పారు .వీణ వాయించే స్త్రీ వర్ణనలో కవి ఈమాటను ప్రయోగించాడు –

‘’కనులరమోడ్పు చేసియు ,’’చకల్ మొకలంబుగ’’ గోరుచుండి’అని చెప్పాడు .

పట్టణ స్త్రీలు కవిగారికి దశావతారాలుగా దర్శనమిచ్చారట –

‘’ఝషకనేత్ర ,కమఠ చరణాబ్జగోల హ –ర్యక్ష మధ్యబాల రామరాజ

వదన కృష్ణవేణి ,వర బుద్ధి కల్కి నా-తరుణులలదిరి పది యవతార గతుల ‘’

ఇంతభావ స్పోరకంగా రాసిన తెలుగు కవి ఉన్నాడా ?అనిపిస్తుంది. తటాక వర్ణన  శ్రీనాధుని నైషధం లోని  ‘’శేష పుచ్చచ్చాయ చెలువారు బిసములు ‘’పద్యాన్ని పోలి రాశాడు –

‘’అహిరాజ పుచ్చ ప్రభానల ద్విసపాళి య౦తరస్థాభ్రము పద౦తములు గ-సంఫుల్ల సితపద్మ సత్ప్రభల్  యామినీ హస్తి రాడ్గమన రేఖా౦కురములుగ

ప్రతి ఫలితోపాంత వితత భూజాతముల్ కుక్షి నిక్షిప్త సత్కుధరములుగ-కమలినీ మకరంద కాంక్షా చలద్భ్రుంగజాలముల్ గరళాతి కీలలును గ

లలితశైవా జాలికా లతికలరయ –  భీమ బడబానలోద్భవ దూమములుగ

క్షీర కలశధిబోలె గంభీరమైన –యత్తటాకంబు గాంచె దైవోత్తముండు’’

శివుని వెతకటానికి పార్వతి సఖులతో బయల్దేరిన సందర్భంలో చెలులమాటలు –

‘’ఘనసారమా శరద్ఘన సారవర్ణుని ,ఘనసార గ౦ధితో గలవు మనవె-మదన భూజాతమా మదనాపకారు నీ మదనాగ గతి వెతల్ మాన్పమనవె

కాంచన దుగ్ధమా కాంచనాచల ధర్ముకా౦చననాసరక్షించుమనవె-కాదంబమా   భూత కాదంబపతి నీలి కాదంబికా దేవి ,గల్వుమనవె

కల్ప భూజమ భక్త సంకల్ప దువిద-గల్ప గదెమోహవారధి గల్పకయును

ఏలకీ భూజమా సద్దయాలవాలు – నీ లతా౦గిని దయతోడ నేలు మనవె’’

మన్మధుని జైత్రయాత్రావర్ణన తమాషాగా చేశాడు –

‘’పచ్చపిట్ట పఠాన్ సిపాయీల్ సవారి ,భేష్షాబాషు వహవా పసందనంగ-మొకము లెత్తుకొని శారిక వంది మాగధుల్ బహుపరాగ్పొర  భళాభళి యనంగ

రభసంపు నెమ్మివీర భటాళిఝళిపించు ఉక్కు కత్తులును తళుక్కనంగ-శీతువు పిట్ట బంట్రోతు తుపాకి చప్పుళ్ళు ఢెమి ల్లుఢెమిల్లుమనగ

అంచలిరువంక చోపుదార్లై గడంగి –జరగకుడు ఖబడ్దార్బరాబరి యన౦గ

మారుడవ్వేళ ననికై స్వారి వెడల –తనబల౦బుతో శృంగారవనము జేరె’’

 వసుచరిత్ర అనుకరణ పద్యాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అంతమాత్రం చేత కవి ప్రతిభ తక్కువ ఏమీ కాదనిపిస్తుంది .పరశురామ రెడ్డికి  దాక్షాయణి కలలో అద్భుతంగా కనిపించింది –

‘’వర నీల కంధర స్ఫురదాభ లిరుప్రక్క కమలభాసుర కరంబు –ఘన పుండరీక శోభన చేల మిరువంక నిరువంక ననల బంధుర దృశంబు

నవ సుధా ధరబింబ సవిభవం బిరుఠేవసిత పయోధర విభాతి –తారకాస్థిర సత్ప్రదానంబు లిరుదెస నిరుదెస నాహీనకాభరణ కాంతి

పలుకు భేదంబుగా బల్కు వలవకయును –వలచి ఇచ్చిన నరమేనగలసి శౌరి

చెలువుడు ను దాను గలియుట దెలుపవచ్చి –కలను భూపాలకునిమ్రోల నిలువబడియె’’

ఆరవ ఆశ్వాసం లోని శివునిపై చెప్పినపద్యం –

‘’అమితాహి కులేశ్వర హారధరా –హిమభాను జితా రేణ కరా

కమలా౦బక చేత సగర్వహరా –విమలాభ్ర ధునీ దృత విష్ణుశరా ‘’

ఆధారం –ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్రకెక్కని చరితార్ధులు ‘’

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-5-19-ఉయ్యూరు

About gdurgaprasad

Rtd Head Master 2-405 Sivalayam Street Vuyyuru Krishna District Andhra Pradesh 521165 INDIA
This entry was posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష and tagged . Bookmark the permalink.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

గూగుల్ చిత్రం

You are commenting using your Google account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు /  మార్చు )

Connecting to %s

స్పామును తగ్గించడానికి ఈ సైటు అకిస్మెట్‌ను వాడుతుంది. మీ వ్యాఖ్యల డేటా ఎలా ప్రాసెస్ చేయబడుతుందో తెలుసుకోండి.