మన మరుపు వెనుక మన వెండి తెర మహానుభావులు-183,184,185 · 183,184,185-రేడియోలో జీవించి ,సినిమాలో రాణించిన –నండూరిసుబ్బారావు ,సి.రామమోహనరావు ,వెంపటి రాధాకృష్ణ

 మన మరుపు వెనుక మన వెండి తెర మహానుభావులు-183,184,185

·         183,184,185-రేడియోలో జీవించి ,సినిమాలో రాణించిన –నండూరిసుబ్బారావు  ,సి.రామమోహనరావు ,వెంపటి రాధాకృష్ణ

·           వీరి నిజ జీవితాల గురించి విషయాలు తక్కువగా తెలిశాయి కానీ ఈ త్రయాన్ని గురించి ,ఈ పంచ పాండవులగురించి తోటి వారు చెప్పిన విషయాలు పొందు పరుస్తున్నాను –

·         నండూరుసుబ్బారావు

·         సుబ్బారావు : విజయవౌడ కేంద్రం నాటక విభాగంలో (డ్రామా వాయిస్‌గా మూడు ధళా బ్రాలు వనిచేపిన సుప్రసిద్ధులు నండూరి సుబ్బారావు, ఆయన బందా కనక లింగేశ్వర గావు హయాంలో ఆకాశవాణిలో చేరి ఎన్నో. నాటకాలు నాటికలు (వాశారు, స్వయంగా రచయిత, నవలా కారుడు. వీరిగణపతి పాక పోషణ, సక్కుబాయిలో కాశీపతి పాతం వరవిక్రయం (శ్రోతల్ని అలరిస్తూ వుంటాయి. 1933 జూలై 7న కృష్ణాజిల్లా ఆరుగొలనులో జన్మించిన సుబ్బారావు బందా వారి సౌజన్యంతో 1960 ఆగస్టులో రేడియోరంగ (ప్రవేశం చేశారు. 1961 జనవరి మండి Drama Voicem ఉద్యోగ బాధ్యతలు స్వీకరించి 1990 ఆగస్టు 31న రిటెరయ్యారు. 20 నవలలు, రెండు రేడియో నాటక సంపుటాలు (ప్రచురించారు. వీరి నవలల్లో ఆటబొమ్మ, దీపంజ్యోతి, అతకని (బతుకులు, విరిగిన కెరటాలు, వెన్నెల విలువెంత ? మన శీనయ్య సంసారం, రాగరంజిక (పముఖాలు, పిల్లల నాటికల సంపుటి గూడా (ప్రచురితమైంది. పీకు విశ్రాంత జీవితాన్ని విజయవాడలో గడుపు తున్నారు. మ్మికాంతగిరి శిఖరం, భగవాన్‌ రమణ మహర్షిరూపకాలలో పీరు శ్రీ గోపాల్‌తో కలిసి (ప్రొడక్షన్‌ టీమ్‌లో పనిచేసి జాతీయస్థాయి ఆకాశవాణి బహు మతులందుకొన్నారు.

నాటక రంగాన్ని పరిపుష్టం చేసిన మరికొందరిని న్మరించాలి. “ేమవరప్ప (శ్రీధరరావు నటుడుగా (సిద్ది గడించారు. అలానే కూచిమంచి కుటుంబరావు, ‘వెంవటి రాధాకృష్ణ, సి. రామమోహనరావు, నండూరి సుబ్బారావు, నాగరత్నమ్మ, వి.వి. కవకదుర్గ, A.B ఆనంద్‌, కమలకుమారి, నాటక విభాగంలో విశేష కృషి చేశారు. విజయవాడ నాటకాలంటే (శోతలు అప్పటికీ యిప్పటికీ చెవులు కోసు కొంటారు. శ్రీ 5. డీ. పద్మనాభరావు (టాన్సిమిషన్‌ ఎగ్జిక్యూటివ్‌గా 915లో చేరి (ప్రజా సంబంధాలు పటిష్టం చేశారు. 1991లో PEX అయ్యారు.

  విజయవాడ కేంద్రంలో పనిచేసి వదవీ విరమణ చేసిన అనొన్సర్లు లబ్ది (పతిష్టలు, సర్వశ్రీ కూచిమంచి కుటుంబరావు, శ్యామసుందరి, లత, కమలకుమారి, A.B. ఆనంద్‌, పేరి కామేశ్వరరావు, కోకా నంజీవరావు, డీ. లింగరాజు శర్మ, వెంపటి రాధాకృష్ణ కేవలం అనౌన్సర్లుగానే గాక ఇకర కార్య(క్రమాల ద్వారా (ప్రసిద్ది పొందారు. కుటుంబరావు చక్కటి కంఠస్వరం గల వ్య కి. వీరు నటించిన నాటికి నేడు నాటకం రసవత్తరంగా సాగింది. లత రచయిత్రిగా పేరు తెచ్చుకొన్నారు. (డ్రామా వాయిస్‌లుగా సర్వశ్రీ సి. రామమోహనరావు, నండూరి సుబ్బారావు, వి.వి. కనకదుర్గ, సీతారత్నమ్మ (ప్రముఖులు.

ఎండమావులు – నాటకం – సాహిత్యం – నండూరి సుబ్బారావు (రేడియో)

నండూరి సుబ్బారావు గారి పేరు వినంగాన్లే సాహితీపరులకు ఎంకిపాటల సుబ్బారావు గారి పేరు గుర్తుకు రావచ్చు. కానీ గతంలో రేడియో ప్రోగ్రాములు విన్నవారికి నండూరి సుబ్బారావు గారు గుర్తుకు వచ్చే ఉంటారు. రేడియోలో ఆయన గొంతు వినని రోజు లేదేమో. ఆయన రేడియో నాటకాలలో నటించటం వరకే మనకు తెలుసు, కాని ఆయన నాటకాలు రచించిన విషయం చాలామందికి తెలియక పోవచ్చు. ఆయన రచించిన “ఎండమావులు” అనే నాటకం కింద పోస్ట్ చేస్తున్నాను. ఇది “చిత్రనళీయం” అనే నాటిక సంపుటి నుండి, 1967 ముద్రణ. అప్పటికే ఆయన రచించిన నాటకాలు విజయవాడ కేంద్రం నుండి ప్రసారం అయ్యాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ నాటకం చదువుతూ వుంటే సుబ్బారావు, నాగరత్నమ్మ గార్ల గొంతులు చెవుల్లో వినబడుతున్నట్లుగా

 వుంటుంది. చదివి ఆనందించండి.

   http://sobhanaachala.blogspot.com/2013/06/blog-post_29.html

http://sobhanaachala.blogspot.com/2016/12/blog-post_26.html

రేడియో కోసమే పుట్టి రేడియోకే తమ జీవితాలను అర్పణ చేసిన వారిలో చరితార్థులైన వారెందరో ఉన్నారు. నిజానికి వారెప్పుడో చేసి ఉంచిన కళాఖండాలే ఈ వేళ రేడియో ప్రతిష్టను నిలబెట్టి ఉంచుతున్నాయనటంలో సందేహం లేదు. కొన్ని ప్రమాణాలను
నిర్దేశించి, చక్కని దిశను దశనూ ఏర్పరచి వెళ్లారు. ఆ
మహామహుల అనన్య కృషి వల్ల రేడియోకు ఒక స్థిరత్వం ఏర్పడింది.

– మల్లాది సూరిబాబు
9052765490
నాకు తెలిసినంతవరకూ రేడియోలో ప్రసారమయ్యే కార్యక్రమాలన్నింటికీ బాధ్యత వహించేవారు రెండు రకాలుగా ఉంటారు.
ఒకరు కార్యక్రమ నిర్వాహకులు/ సాంకేతిక సిబ్బంది.
రెండవ వారు కళాకారులు.
వివిధ కళా సాహిత్య రంగాలకు సంబంధించిన వ్యక్తుల్ని స్టూడియోకు పిలిచి వారితో చేసే ముచ్చట్లతో రూపొందించే పరిచయాలు చేసేవారు కొందరు.
కళలతో, కళాకారులతో కలిసి ఆలోచనలు పంచుకుంటూ, సృజనాత్మక కార్యక్రమాలు రూపొందించటంలో అధికారుల కంటే కళాకారులే ప్రశంసలందుకుంటూ శ్రోతలకు దగ్గరవుతూంటారు. విజయవాడ రేడియోలో 35 ఏళ్లు నా జీవితం. 1960 నుంచి కొనే్నళ్లపాటు పరోక్షంగానూ, 1970 నుండి మూడున్నర దశాబ్దాలపాటు ప్రత్యక్షంగా రేడియో కార్యక్రమాల వైభవం నేనెరుగుదును. ఒక అనౌన్సర్ తన ఇంద్రజాల నైపుణ్యంతో ఎంతవరకూ అవసరమో అంతే విశేషాలతో వినిపిస్తూ శ్రోతలను కూర్చోబెట్టి వినేలా చేయటమే అసలైన విద్య.
మాటలతో మంత్రముగ్ధుల్ని చేయటం చిన్న విద్య కాదు. ఇందులో ఘటికులుగా పాతకాలంలో, ఉషశ్రీ, కూచిమంచి కుటుంబరావు, నండూరి విఠల్, ఎ.బి.ఆనంద్ గార్లను చెప్పుకునేవారు.
అనౌన్సర్ అనే మాట ప్రక్కనే ‘కంపేర్’ అనీ, యాంకర్ అనీ, మరో రెండు పదాలు కూడా రేడియోలో వాడుకలో ఉన్నాయి.
ఒకప్పుడు బయట ఊళ్లలో రేడియో కార్యక్రమాలు నిర్వహించేవారు. వాటిని ‘ఔట్‌డోర్ బ్రాడ్‌కాస్ట్’ (ఓబి) కార్యక్రమాలనేవారు. క్రమంగా ఇపుడు కనుమరుగయ్యాయి. ఆర్థిక మాంద్యమే కారణం. కానీ ఎన్ని విప్లవాత్మక మార్పులొచ్చినా ఆకాశవాణి అంటే ఇప్పటికీ అభిమానించే శ్రోతలున్నారు. అందుకు ప్రధాన కారణం – జీవితాలను మైకులకు అంకితం చేసిన గళాలే. కొందరు రేడియోలో మాట్లాడితే కదలాలనిపించదు. వారి గొంతులో ఏదో జీవం కూర్చోబెట్టేస్తుంది. గలగల పారే సెలయేరులా, మేఘ గంభీరమైన స్వరంతో మాటను మంత్రం చేస్తూ శ్రోతలను ముగ్ధులను చేసిన వారిలో ‘ఉషశ్రీ’ ఒకరు. అసలు పేరు పురాణపండ సూర్యప్రకాశ దీక్షితులు. ఈయనతో, నా సాన్నిహిత్యం రెండు దశాబ్దాలకు పైనే. విజయవాడలో బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు డైరెక్టర్‌గా వున్న రోజుల్లో ఒక వెలుగు వెలిగిన ఉషశ్రీ.. పండిత పామరులకు పరిచితమైన అద్భుతమైన కంఠం. అక్షరానికీ, శబ్దానికి, అర్థం చెప్పిన ఉషశ్రీ, రామాయణ భారతాలు రేడియోను ఉత్తుంగ శిఖరంపై నిలబెట్టాయి. ప్రతి ఆదివారం మధ్యాహ్నం 12 గంటలకు ఆయన పురాణ శ్రవణానికి శ్రోతలు వశులై అన్ని పనులూ మానుకుని రేడియో చుట్టూ చేరిపోయేవారు. ఆ సమయంలో రేడియో ఇంటింటా మారుమోగిపోయేది. మొదట వ్యవసాయదారుల కార్యక్రమంలో వుంటూ అంచెలంచెలుగా ఎదిగి, మాట మీద పట్టు సాధించిన ఉషశ్రీకి సాహిత్యాభిమానులైన శ్రోతలతోబాటు, సామాన్య శ్రోతలు కూడా ఉండేవారు. అత్యంతాసక్తితో ఆయన్ని చూడాలని విజయవాడ రేడియో కేంద్రానికి వస్తూండేవారు. ‘ఉషశ్రీ ధర్మసందేహాలు’ కార్యక్రమంలో నేను పద్యాలు పాడేవాణ్ణి. నా పక్కనే ఎ.బి.ఆనంద్, సి.రామ్మోహనరావులు ప్రశ్నలు సంధిస్తూండేవారు. శ్రోతల ధర్మసందేహాలకు ఉషశ్రీ సమాధానాలు చాలా ఆసక్తిని కలిగిస్తూండేవి. ఎంతో లౌక్యంగా చెప్పే ఆయన తీరు ముచ్చటగా ఉండేది. గిలిగింతలు పెట్టేది కూడా. రేడియోకు అఖండ గౌరవాన్ని తెచ్చిన ఉషశ్రీ లాంటి వ్యక్తులు చాలా అరుదుగా పుడ్తారు.
అసలు రేడియోకు సంగీతం, నాటకం, సాహిత్యం.. ఈ మూడూ మూడు ప్రాణాలు. వైఖరి బాగోలేకపోతే ప్రసారాలు సవ్యంగా శ్రోతలకు చేరవు. మాటాడే మనిషిని వినిపించుకోక పక్కన పెట్టేస్తారు.
అదే పత్రికైతే మడతపెట్టి అటక ఎక్కించేస్తారు. మనకు నచ్చకపోయినా, ఆసక్తిగా వింటాం, చదువుతాం. ఎందుకు? చెప్పేవాడిపైనా, రాసేవాడిపైనా ఉంటుందంతా.
ఏం చెప్పాలో తెలియటం.. తెలిసిన దాన్ని కాగితం మీద పెట్టడం.. ఒక పద్ధతి. అలా వ్రాసుకొచ్చిన దాన్ని మొక్కుబడిగా చదివేస్తూ పోతే ఏ ఒక్కరికీ నచ్చదు. అదో గోలగా ఉంటుంది. మన ఎదురుగా కూర్చుని మనతోనే మాట్లాడినట్లుగా చెప్పడంలోనే ఉంది మజా.
సాధారణంగా, లాయర్లు, డాక్టర్లు, కొందరు స్టూడియోలో కూర్చుని మైకు చూడగానే బిగుసుకుపోతారు. యాంత్రికంగా మాట్లాడతారు. ఆత్మీయత ఉండదు. లాయర్లు నయం. డాక్టర్లను గమనించే వుంటారు. రోగులతో ఎప్పుడైనా కాస్త ఆప్యాయంగా మాట్లాడుతూ, పలకరించే వారుంటారా? అసలు ఆ అలవాటుంటేగా? స్టూడియోలో స్వేచ్ఛగా ఎలా మాట్లాడగలరు? అందుకే ప్రశ్నలు వేస్తూ మాట్లాడిస్తారు. రేడియో ప్రసారాలపై విసుగు కలగటానికి ఇదో కారణం.
నేను రేడియోలో చేరిన కొత్తలో పింగళి లక్ష్మీకాంతంగారి ‘సూక్తిసుధ’ తరచు ప్రసారమయ్యేది. ‘ఏమి వాగ్వైభవం?’ ఆయన్ని ఎప్పుడూ తలుచుకుంటాను. నాలుగున్నర నిమిషాలలో చెప్పదలచిన ఆత్మీయమైన మాటలను, అనునయిస్తూ చెప్పిన తీరు నన్ను ముగ్ధుణ్ణి చేసేది. అదో వరం. సాధనతో రాదు.
ఓసారి ఉషశ్రీ, నేనున్న స్టూడియోలోకి వచ్చి, రేడియోలో ఎలా మాట్లాడాలో చూడు. రమ్మని ఒక టేపు వినిపించారు. విస్తుబోతూ వింటున్నాను. 15 నిమిషాల వ్యవధిలో ‘జానకితో జనాంతికం’ అని ‘దువ్వూరి వెంకట రమణశాస్ర్తీగారి’ చిరుప్రసంగం అది.
భద్రాచలంలో వున్న సీతారామస్వామి గుడికి ఒక్కసారి రమ్మని సీతమ్మ తల్లి తనను పిలిచినట్లు, ‘ఎలా వున్నారు శాస్ర్తీగారూ!’ అని పలుకరించినట్లుగా, దానికి సమాధానంగా శాస్ర్తీగారు మాట్లాడిన తీరు, ఉషశ్రీని సైతం ఆశ్చర్యపరిచిందంటే ఆలోచించండి. అదీ వాక్వైఖరి యొక్క గొప్పతనం. సీతమ్మ తల్లి పాదాల చెంత కూర్చున్న భక్తుడు ఎంత చనువుగా ఉంటాడో ఆయన మాటలు చెప్పాయి.
అందుకే పాత్రలన్నీ మన కళ్లెదుటనే తిరుగుతున్నట్లుగా చూపించగలిగేది రేడియో నాటకం. డైలాగులను అప్పజెప్పేస్తూ పోతే ప్రయోజనం సున్నా. అందుకే రేడియోకి ప్రొడ్యూసర్లుండేవారు. తెలుగు నాటక రంగస్థలంపై తనదైన ముద్ర వేసిన నటుడు సి.రామమోహనరావు – పేరు మీకు గుర్తుండే ఉంటుంది. రేడియో నాటకానికి గుర్తింపు తెచ్చిన ప్రముఖులలో సి.రామ్మోహనరావు స్థానం అద్వితీయం.
విజయవాడ రేడియో కేంద్రానికి రామ్మోహనరావు ఓ మూల స్తంభం అంటే ఆశ్చర్యం లేదు. బందా కనకలింగేశ్వర్రావు శిష్యుడై తొలినాళ్లలో డ్రామా వాయిస్‌గా నాటక నిర్వహణలో పాలుపంచుకుంటూ రేడియో నాటకానికే తన శక్తినంతా వినియోగించి అంకితభావం కలిగిన నటుడు, నాటక ప్రయోక్త ఆయన. రాజరాజు, శ్రీకృష్ణ భీష్మ, వరవిక్రయం, గణపతి, మూడంతస్తుల మేడ, ఆఖరి ప్రేమలేఖ, కల్యాణి, సుశీల వంటి నాటకాలెన్నో ఆయన కీర్తిని ఇనుమడింపజేశాయి. విక్రాంత గిరి శిఖరం, అమరారామం, కొండ నుంచి కడలి దాకా లాంటి జాతీయ అంతర్జాతీయ బహుమతులు పొందిన రూపకాలకు సృష్టికర్త. ‘వరుడు కావాలి’ ‘బ్రహ్మా! నీ రాత తారుమారు’ లాంటి హాస్య నాటకాలు ప్రేక్షకులను ఆనందింపజేశాయి. అసలు రేడియో నాటకానికో ప్రత్యేకతనూ, విలక్షణతనూ తెచ్చిన వ్యక్తి రామ్మోహనరావు.
నాటకం కోసం మూడున్నర దశాబ్దాలు అహరహం తపించిన వ్యక్తి. రేడియో నాటకానికి, ఒక దిశ, దశ నిర్దేశిస్తూ, నాటకానికే గౌరవం తెచ్చిన వ్యక్తి. సుత్తి వీరభద్రరావు ప్రొడక్షన్ అసిస్టెంట్‌గా, రామ్మోహన్‌తోనే ఉండేవాడు. వీరభద్రరావు నటించిన ఎన్నో నాటకాల వెనుక రామ్మోహన్ పాత్ర ఉంది. సినీ నటులు మురళీమోహన్, అన్నపూర్ణ, జంధ్యాల, కోట శంకర్రావు, పొన్నాల రామసుబ్బారెడ్డి వీరి శిష్యులే.
రేడియోలో రామ్మోహనరావుతో నేను, ఎన్నో చిరు నాటికలలో నటించాను. మేమిద్దరం చేసిన ‘బావగారి కబుర్లు’ శ్రోతలు ఎంతో ఆసక్తిగా వింటూ ఉండేవారు.
సాధారణంగా ప్రముఖులైన నటీనటులో, రాజకీయ ప్రముఖులో స్టూడియోకు వస్తే అధికార గణం ఆఘమేఘాల మీద ఇంటర్వ్యూ చేయాలని తెగ ఉబలాటపడేవారు. అవతలి వారి సమర్థత, తెలియక, అమాయకంగా ప్రశ్నలేస్తూ, విసిగించిన సందర్భాలు అనేకం. గంటసేపు పైగా, హాయిగా మాట్లాడగలిగే వారికి, ప్రశ్నావళి విసుగు తెప్పించి, సదరు ప్రముఖులు 5 నిమిషాల్లో చల్లగా జారుకునే ప్రయత్నం చేయటం నాకు తెలుసు.
మీడియా, టీవీ ఛానెళ్లు ఇంత ప్రచారం లేని ఆ రోజుల్లో, కేవలం శబ్ద మాధ్యమం ద్వారా సినిమా నటులకున్న క్రేజ్‌ను సొంతం చేసుకున్న నండూరి సుబ్బారావు రామ్మోహనరావుకు సహచరుడు. విజయవాడ ఆకాశవాణికి ఆయనో లైట్‌హౌస్. నండూరి సుబ్బారావు లేనిదే ఆకాశవాణి లేదనుకునేవారు. 50, 60 ఏళ్ల పైబడ్డ ప్రతి శ్రోత గుండెల్లో ఆయన జ్ఞాపకాలు నేటికీ పదిలంగానే ఉన్నాయి.
రేడియో హాస్యబ్రహ్మగా, చిలకమర్తి వారి ‘గణపతి’ నాటకంలో ప్రధాన పాత్రధారిగా శ్రోతలకు చిరపరిచితుడు. ఆ పాత్ర కోసమే పుట్టాడనిపించాడు. ఆ రోజుల్లో సి.రామ్మోహనరావు నండూరి సుబ్బారావు జంట నిజంగా రేడియో శ్రోతల పంట.
నండూరి నటించిన ‘గణపతి’ చిలకమర్తి వారి నాటకాన్ని బందా నిర్వహించారు. ఆ నాటకం విజయవాడ కేంద్రం నుండి ఎన్నిసార్లు ప్రసారమైనా అన్నిసార్లూ అప్పుడే విన్న అనుభూతి కలిగిస్తుంది. సహజంగా వాక్చాతుర్యం ఉండేది. ‘సక్కుబాయి’లో శ్రీరంగం గోపాలరత్నానికి భర్తగా నటించిన సుబ్బారావు నటనకు జోహార్లు అర్పించారు శ్రోతలు.
మూడంతస్తుల మేడ, చివరకు మిగిలేది, రాధాకృష్ణ, సౌందర నందం, తలుపులు, కల్యాణి, పూటకూళ్లు, ఇంటి నెంబరు, తస్మాత్ జాగ్రత్త లాంటి నాటకాలు విన్నప్పుడల్లా పొట్టచెక్కలయ్యేలా శ్రోతలు నవ్వుకునేవారు. వెలికితనం ఎక్కడా కనిపించేది కాదు. రామయ్య కాపురం, సీతారాముడి సన్యాసం, ఎలుకల బోను, చీరల బేరం, అది అంతే, అపరాజిత, నాటికి నేడు, ప్రేమ యాత్ర నాటికలు సుబ్బారావును కీర్తి శిఖరాలపై కూర్చోబెట్టాయి. ఎన్నో హాస్య పాత్రలకు ప్రాణ ప్రతిష్ట చేసిన సుబ్బారావు సరస సంభాషణ చతురులు. ఆయన నాటక నిర్వహణలో ఎందరో కళాకారులను ప్రోత్సహిస్తూ, ముందుకు నడిపించిన నిగర్వి. ఆయనతో కలిసి కొనే్నళ్లు బావగారి కబుర్లు చేశాను. అదో తీయని జ్ఞాపకం నాకు.
తూటా కంటే శక్తివంతమైనది మాట. ఒక్కో మాటతో, లేని సంబంధాన్ని పెంచుకోవచ్చు. మనసుకు స్వాంతన కలిగించేది మాట. ‘మాట చేత దేవతలు మన్నన చేసి వరము లిత్తురు’ అన్నట్లు, మధురంగా ఉండే మాటకు ఎవరు వశులవ్వరు?
‘సత్యం బ్రూయాత్ ప్రియం బ్రూయాత్ న సత్య మప్రియం బ్రూయాత్’ చెప్పే పద్ధతిలో చెబితే మనకు తెలియకుండానే చెవి అటువైపు వెళుతుంది. రేడియో ఆవిర్భావమే అందుకు!
సంగీత, నాటక, సాహిత్య, త్రివేణీ సంగమంలా ఆకాశవాణి శ్రోతల అభిమానాన్ని పొందినవారు ఒకరా, ఇద్దరా?
రేడియో కోసమే పుట్టి రేడియోకే తమ జీవితాలను అర్పణ చేసిన వారిలో చరితార్థులైన వారెందరో ఉన్నారు. నిజానికి వారెప్పుడో చేసి ఉంచిన కళాఖండాలే ఈ వేళ రేడియో ప్రతిష్టను నిలబెట్టి ఉంచుతున్నాయనటంలో సందేహం లేదు. నేను రేడియోలో చేరకముందే కొందరు రేడియోకి కొన్ని ప్రమాణాలను నిర్దేశించి, చక్కని దిశను దశనూ ఏర్పరచి వెళ్లారు. ఆ మహామహుల అనన్య కృషి వల్ల రేడియోకు ఒక స్థిరత్వం ఏర్పడింది.
ఇప్పుడు మొత్తం సమాజం ఒక మార్పుల కూడలిలో ట్రాఫిక్ జామ్‌లో ఇరుక్కుని ఉంది. ఎనె్నన్నో టి.వి. ఛానెళ్లు బయలుదేరాయి. కాదు వెర్రివెర్రిగా
పెరిగిపోయాయి. ఎనె్నన్నో సాంకేతిక సదుపాయాలు అనూహ్యంగా ఏర్పడిపోయాయి. వ్యవస్థ మీద నియంత్రణ లేదు. ఎవరి చిత్తం వచ్చినట్లు వారు ఏవేవో కార్యక్రమాలను ప్రజల నెత్తి మీద రుద్ది, పైశాచిక ఆనందాన్ని అనుభవిస్తూ డబ్బు గడిస్తున్నారు. అన్నిటినీ చోద్యంగా నివ్వెరబోతూ బిక్కుబిక్కుమంటూ చూస్తోంది రేడియో. మన భాషకు తెలుగు వ్యవహారిక వ్యాప్తికి ఆకాశవాణి చేసిన సేవ అనన్యం. దానికి కారణం అనౌన్సర్లు, వార్తలు చదివే న్యూస్‌రీడర్లు మాత్రమే కాదు. రూపకల్పన చేసిన, తెర వెనుకనున్న మేధావులు. వాళ్లని మర్చిపోతే ఎలా?
ఈవేళ రేడియో షాపుల కంటే టీవీ షోరూములు పెరిగిపోయి, క్యాసెట్లు, సీడీల స్థానంలో పెన్‌డ్రైవ్‌లు విస్తారంగా వచ్చాయి. వినిపించేవన్నీ బాహాటంగా కనిపిస్తోంటే ఇంక రేడియో అవసరమేముంది? కానీ ఒకటి నిజం. రేడియో తప్ప మరే ఇతర కాలక్షేప సాధనాలేమీ లేని రోజుల్లో, నిజాయితీగా, కొందరు ఈ మాధ్యమం యొక్క అభివృద్ధికి కారణభూతులై, అంకితభావంతో రేడియో సేవలో తరిస్తూ, రేడియో రుణం తీర్చుకున్నారు.
లబ్ధప్రతిష్టులైన వారెప్పుడూ చిరస్మరణీయులే. ఆకాశవాణి కీర్తిని ఉత్తుంగ శిఖరాలపై నిలబెట్టినది వారే. ఆ కళాకారులు చేసిన కార్యక్రమాలే ఇంకా సజీవంగా ఉండి రేడియోని బ్రతికిస్తున్నాయనేది అక్షర సత్యం. అదంతా ఓ గతం. మీకు తెలుసా? ‘నేను సైతం ప్రపంచాగ్నికి సమిధనొక్కటి ఆహుతిచ్చాను’ అన్న ఆయన కలం ప్రపంచానికి ప్రసిద్ధం. కుక్కపిల్ల, సబ్బుబిళ్ల, అగ్గిపుల్ల దగ్గర నుంచి జగన్నాథ రథ చక్రాలవరకూ ఏది వర్ణించినా జనం ఊగిపోయారు. సినీ పాటల రచయితగా, సంభాషణల రచయితగా, డబ్బింగ్ చిత్రాల అద్భుత అనువాదకుడుగా కూడా ఆయన ప్రేక్షకులకు పరిచయమే. ఆయనే శ్రీశ్రీగా తెలిసిన శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు. ఒకప్పుడు ఆయన ఆకాశవాణిలో వార్తలు చదివే వారన్న సంగతి కొందరికే తెలుసు.
తెలుగు చలనచిత్ర రంగంలో విలక్షణ స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న ‘కళావాచస్పతి’ కొంగర జగ్గయ్య కూడా ఒకప్పుడు ఖంగుమనే కంఠంతో వార్తలు చదివిన సంగతి చాలామందికి తెలియకపోవచ్చు.
స్పష్టమైన భావస్ఫోరకమైన వారి వాచికాభినయం, అభినయ కౌశలం, వారి మూర్తిమత్వం తెలుగు వారికి పరిచితమైనదే. పార్లమెంటేరియన్‌గా ఎదిగిన జగ్గయ్య ఆకాశవాణి కళాకారుడని చెప్పడం మాకెంతో గర్వకారణం.
విమర్శలకు తావివ్వకుండా, ఔచిత్యాన్ని పాటిస్తూ, జనాన్ని జాగృతం చేయటంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించిన ‘ఆకాశవాణి’ స్వర్ణయుగపు రోజులు వెళ్లిపోయాయి. ప్రసార భారతిగా మారింది. ఏదేదో చేసెయ్యాలనే ఆలోచనలైతే లేకపోలేదు కానీ ఎలా? ఆచరణ సాధ్యం కాని వాటివల్ల ఏం ప్రయోజనం? ఈ సంస్థలన్నీ మళ్లీ పుంజుకోవాలంటే ఎవరో మేధావులే రావాలి. గత్యంతరం లేదు.

ఈ రేడియో కళాకారులవి గొర్రె తోక జీతాలు. ఎదుగూ బొదుగూ లేదు. ప్రమోషన్లు లేవు. ఎక్కడ చేరారో అక్కడే రిటైర్ అయ్యేవాళ్ళు. అయినా మనసుపెట్టి పనిచేసేవారు. వారికిది వృత్తి కాదు. ప్రవృత్తి. రేడియోలో స్టాఫ్ ఆర్టిస్టులుగా పనిచేసిన వారిలో ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులు, వాయిద్య కళాకారులు, కవులూ, రచయితలూ వుండేవారు. స్టేషన్ డైరెక్టర్లు కూడా వీరికి ఎంతో మర్యాద ఇచ్చేవారు. నేను చేరకముందు – శ్రీయుతులు దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, స్తానం నరసింహారావు, మునిమాణిక్యం నరసింహారావు, గోపీచంద్, బుచ్చిబాబు, నాయని సుబ్బారావు,  న్యాయపతి రాఘవరావు (రేడియో అన్నయ్య), బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు, గొల్లపూడి మారుతీరావు, రావూరి భరద్వాజ, శంకరమంచి సత్యం, నండూరి విఠల్ వంటి దిగ్గజాలు హైదరాబాద్ రేడియో కేంద్రంలో పనిచేశారు. వీరుకాక, భాస్కరభట్ల కృష్ణారావు, శారదా శ్రీనివాసన్, తిరుమలశెట్టి శ్రీరాములు, వింజమూరి సీతాదేవి, మాడపాటి సత్యవతి, జ్యోత్స్నా ఇలియాస్, ఇందిరా బెనర్జీ ఒకరా ఇద్దరా ఇందరు తమ స్వరాలతో హైదరాబాద్ రేడియో కేంద్రానికి  అజరామర కీర్తిని సముపార్జించి పెట్టారు. నాకు తెలిసి వీళ్ళల్లో ఎవ్వరూ కూడా నెలకు అయిదారువందలకు మించి జీతాలు తీసుకున్నవారులేరు.

సంక్షిప్త శబ్ద చిత్రంసాయంత్రం నాటికలునాటకాలు ప్రసారం చేసేవారు.. వి.బి.కనకదుర్గనండూరి సుబ్బారావుఎ.వి.యస్. రామారావుపాండురంగ విఠల్ వీరందరూ ఎక్కువగా వినబడేవారు. వాళ్ళ గొంతు వింటోంటే మంత్రముగ్ధులం అయ్యేవాళ్ళం. అచ్చమైన, స్వచ్ఛమైన తెలుగు, ఉచ్చారణలో ఎట్టి పొల్లూలేని ఆ భాష వింటే చాలు… మనకి ఎంత ప్రయత్నించినా వక్రభాష రాదు.

 వీరితో నా పరిచయం

 నేను పామర్రు హైస్కూల్ లో సైన్స్ మాస్టర్ గా పని చేస్తున్నప్పుడు అక్కడి విద్యార్ధులతో ఒక ప్రోగ్రాం చేయటానికి బెజవాడ రేడియో స్టేషన్ నుంచి నండూరి సుబ్బారావు నాయకత్వం లో వచ్చారు అప్పుడే పరిచయం .మాటల సందర్భం లో ‘’మా తెలుగు తల్లికి ‘’పాట ఎవరు రాశారు అని వస్తే నేను ‘’సుందరంబాడి శంకరాచార్యులు ‘’అన్నాను ఆయన ఔననలేక కాదనలేక ‘’కాదేమో నండీ శంకరంబాడి సుందరాచార్యులు ‘’అనుకొంటా అన్నారు నాతప్పు నాకు తెలిసింది .అసందర్భంగానే శబరీమల ‘’మకర జ్యోతి ‘’విషయం కూడా ఆయన చాలా ఉత్సాహంగా భక్తీ భావ భరితంగా చెప్పారు.అదే మొదటి సారి నేను శబరీ మల గురించి వినటం .

  ఆతర్వాత నేను ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో పని చేస్తున్నప్పుడు మిత్రుడు టిఎల్ కాంతారావు మేమూ బెజవాడ రేడియో స్టేషన్ బృందం నండూరి ,పాండురంగ ,సుమన్ ,ఆనంద్ లను ఒక సాయంత్రం మా వంగల దత్తు గారింటికి ఆహ్వానించి వారితో రెండు గంటలు హాయిగా కబుర్లతో కాలక్షేపం చేశాం .వేమన త్రిశతి జయంతి జరిపి డా జివి .కృష్ణారావు గారిని ఆహ్వానించి సన్మానిన్చాం  ఆసభకు ఆంధ్రజ్యోతిలో పని చేస్తున్న ఇంద్రగంటి శ్రీకాంత శర్మగారు అధ్యక్షులు .ప్రముఖ కవి విమర్శకుడు అద్దేపల్లి రామమోహనరావు గారు వక్త .ఆరోజు రాత్రి అంతా అద్దేపల్లి శర్మగార్లతో సాహిత్య కాలక్షేపం చేశాం జీవితం లో మరుపురాని మధురానుభూతి పొందాం .బెజవాడ రేడియో వారు నిర్వహించే ఉగాది కవి సమ్మేళనానికి మా బృందం వెళ్లి ,ఆస్వాదించి ,పై బృందాన్నికలిసి మాట్లాడి వచ్చేవాళ్ళం .

  నండూరి హాస్యం జన్మలో మర్చి పోలేనిది రామమోహనరావు వాచికం అద్భుతం తేనెలు కురిసి నట్లు ఉండేది వీరిద్దరూ ఉన్న నాటిక నాటకం అదరహో .కానీ రామమోహనరావు కొంచెం రిజర్వ్ గా ఉండేవారని పించింది .ఒకసారి మా ఉయ్యూరు విష్ణ్వాలయం  అర్చకులు ,గాయత్రీ గురుకులం నిర్వాహకులు శ్రీ వేదాంతం శ్రీరామాచార్యులు గారు పిల్లలకు నాట్య సంగీత ప్రదర్శనలలో పోటీనిర్వహించి సి .రామమోహన రావు గారిని ముఖ్య అతిధిగా ఆహ్వానించారు .తెల్ల పంచె లాల్చీ ఉత్తరీయం తో ఆయనవచ్చి కంచు కంఠం తో నవరస స్పోరకంగా అద్భుత ప్రసంగం చేశారు .నేను దగ్గరకు వెళ్లి కరచాలనం చేసి అభినందించాను .ఆయన ప్రసంగం లో ‘’చిన్న పిల్లలకు అందులో ఆడపిల్లలకు శృంగార కీర్తనలు నెర్పిన్చిఅభినయిమ్ప జేయటం మంచిదికాదు అవి వారిపై చెడు ప్రభావం కలిగిస్తాయి ‘’అని చెప్పటం నాకు ఇంకా గుర్తు .

  వెంపటి రాధాకృష్ణ గారు మా ఉయ్యూరు దగ్గర కనకవల్లి వారే .మా దత్తు గారిద్వారా పరిచయం .ఆపరిచయంతో ఆయన రాసిన ప్రసిద్ధ నాటకం ‘’కన్యకాపరమేశ్వరి ‘’మాకు చదివి వినిపిస్తాను అంటే ,రోజూ సాయంత్రం 6గం నుంచి 7వరకు మా వాకిటి సావడిలో చాపల మీద కూర్చుని ఆయన అర్ధభావ స్పోరకంగా చదువుతూ ఉంటె ,చెవులప్పగించి మధురానుభూతి పొందాం నాతోపాటు దత్తుగారు కాంతారావు ఆంజనేయ శాస్త్రి ,హిందీ రామారావు గార్లు శ్రోతలు అందరికి టిఫిన్ ,కాఫీ మా శ్రీమతి తయారు చేసి అందించేది .అదో సాహితీ లోకం గా గడిపాం వారం రోజులు .ఆనాటకం ఆంద్ర దేశమంతా దిగ్విజయంగా ప్రదర్శించారు వెంపటి రాదా కృష్ణ .ఆయనతో పాటు నటించిన వారిలో కనకవల్లి వాస్తవ్యుడు ,ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో నా క్లాస్ మేట్ శిష్ట్లా సాక్షి కామేశ్వర సోమయాజులు కూడా ఉన్నాడు. యితడు బెజవాడ రేడియో నాటకాలలోనూ నటించాడు .

  ఈ ముగ్గురు సినిమాలలో నటించారు .ఎవరికైనా పేర్లు గుర్తుంటే తెలియజేయండి .వీరిని జంధ్యాల పరిచయం చేశాడని నాకు గుర్తు .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -6-4-22-ఉయ్యూరు

About gdurgaprasad

Rtd Head Master 2-405 Sivalayam Street Vuyyuru Krishna District Andhra Pradesh 521165 INDIA Wiki : https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%97%E0%B0%AC%E0%B1%8D%E0%B0%AC%E0%B0%BF%E0%B0%9F_%E0%B0%A6%E0%B1%81%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%97%E0%B0%BE%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%B8%E0%B0%BE%E0%B0%A6%E0%B1%8D
This entry was posted in సినిమా and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.