కన్యా శుల్కం లో కరటక శాస్త్రి —6

విశాఖ పట్నం లో మధుర వాణి ఇల్లు .శిష్యుడు కంటే ఎత్తు కొచ్చినందుకీ తిప్పలుఅంటాడు శాస్త్రి .అది తన తప్పూ ఎలా అయిందని ప్రశ్నిస్తాడు సదానంద శిష్యుడు ,.”నువ్వు ఇచ్చావని అది ఒప్పుకుందా ?తే” ధగిడీ కే ”కంటే తెస్తావా ,చస్తావా ?అని రామప్ప పీక పిండేట్టు౦ది .దానికి వాడు ”కూనీ కేసని ”ఎత్తు ఎత్తాడు .ముసలాడికి శిక్ష అయిందంటే బ్రహ్మహత్య నా మెడకు చుట్టు కుంటుంది .నువ్వు ఆ కంటే వాళ్ళింట్లోనే వదిలేస్తే ఈ చిక్కు లేక పోవును ”అని శాస్త్రి బాధ పడుతాడు .ఇక్కడ అతనిలోని నిజాయితీ ,మనుషులను చదవ గల నేర్పు మనకు కన్పిస్తాయి .లుబ్దునికి శిక్ష పడుతుందేమో నని బాధా వుంది అతని లో .
శిష్యుడు గురువుని మిచాడు ”పన్యండు వందలు మీరు పట్రాగా లేంది ,నాకు పెళ్లి లో పెట్టిన కంటే నేను తెచ్చుకుంటే తప్పు పడ్తున్నారు .ఆ కంటైనా దక్కిందా ? చూస్తూనే మధురవాణి లాక్కుంది . ”అని తన బాధ బయట పెడ్తూ ,గురువును ఏకేశాడు .కరకటానికి విదూషకుడి వేషం వేయటం అలవాటే అయితే తన హాశ్యం అంతా ఈ కూనీ కేసులో అణగి పోయింది ”నేను తీసుకున్న రూపాయలు లుబ్ధావదాన్లకు ఎప్పటి కైనా పంపించ టానికే తలచాను .అపహరిద్దామని ఆశ లేదు .”అని తన నిజాయితీని ఆవిష్క రించు కొన్నాడు .అంతే కాదు ఈ కేసు లోంచి లుబ్దున్ని తప్పించా టానికి మధుర వాణి దగ్గర కంటే ఎరువు తీసుకొని ,ఆ డబ్బులు ,ఆ కంటే లుబ్దుడికి ఇచ్చి ఈ ఊబి నుంచి అతన్ని బయట పడేయాలనే తన సత్ సంకల్పాన్ని తెల్పాడు కూడా .”నాకు ఈ బ్రహ్మ హత్య తప్పి పోతుంది ”అని నిట్టూరుస్తాడు .
అయితే విషయం సౌజన్యా రావు కు చెప్పి తప్పించు కోవచ్చు .కాని దానికో చిక్కు వచ్చింది .”ఆయన తో వున్న మాట చెప్పేస్తే ఆయన కోర్టులో నిజం చెప్పేస్తాడు .ఆ పైన లుబ్ధావ దాన్ల వురి మన పీకకు తగులు కుంటుంది ”అంటాడు ”.మన ”అంటే శిష్యుడు కూడా అని ధ్వనించేట్లు అన్నాడు ..”మన అంటా రేమిటి ?”’అంటాడు సందేహించి ,గురువు గారి గురించి ఢక్కా ముక్క్కీలు తిన్న శిష్యుడు .”మాట పొరపాటు ”అని సర్దేస్తాడు గురువు .మధుర వాణి కంటే అరువిస్తే ”ఆంజనేయ స్వామికివో పది శేర్లు నెయ్యి దీపారాధన చేస్తాను ”అని ఒట్టు పెట్టు కొంటాడు .శిష్యుడి లోని సామాజిక స్పృహను అప్పా రావు గారు వెలికి తీస్తూ ”కడుపు లోకి వెళ్ళాల్సిన నెయ్యి కాచేయ్యటం నాకేమీ ఇష్టం లేదు -అమృత గుండీ మొక్కు కొండి ”అని ఉపదేశం చేశాడు .చస్తుంటే సంధి మంత్రం లా వుంది గురువుకి .ఆ మాత్రం హాశ్యానికే కోపం వచ్చింది ”హాశ్యం చాలించు .బెడిసి కొడుతుంది ”అని తాను జీవితం లో నేర్చిన పాఠం చెప్పాడు .తాను ఆడిన హాష్య నాటకం ఎలా బెడిసి కొట్టిందో తెలుసు కొన్నాడు .బైట పడే ఉపాయం కోసం బుర్ర బద్దలు కొట్టు కుంటున్నాడు .అందుకే అలా అన్నాడు పాపం కరటకం ..ఇదీ పాత్రల ద్వారా అప్పా రావు గారు చెప్పిన భావం ,భ్హాష్యం ,జీవిత విశ్లేషణ.
మధుర వాణి శిష్యుణ్ణి ముద్దు పెట్టు కొంటుంది .”నా అల్లుణ్ణి చెడ గొట్టకు ”అని వాపోతాడు శాస్త్రి .అతనికి తన కూతుర్నిచ్చి పెళ్లి చేస్తానని చెప్తాడు ..ఆమె ”జైలు నుంచి వచ్చిన్తర్వాతా ?లేక పెళ్లి చేసుకొని మరీ మఠా ప్రవేశామా ?”అంటుంది నవ్వుతు .అర్ధం కాక శిష్యుడు ”జైలేమిటి ?”అంటాడు ..క్షణం ఆలశ్యం కాకుండా శాస్త్రి ”ఆ !హాశ్యానికి అన్దిలే ”అని సర్దేసాడు .”కొంపా ముంచారో ”అని గగ్గోలు పడ తాడు శిష్యుడు .”హాశ్యం చాలించమని ”శాస్త్రి అన్నాడు .గురువు చేసి నట్లే చేశాను .నా తప్పేమీ లేదంటాడు .”మీ ఇద్దరి కోసం హెడ్డు గాలిస్తున్నాడు దొరకం గానే మఠం ప్రవేశమే ”అంటుంది మధురం .
”ఇదేనా మీరు నాకు చేసే పెళ్లి ?”అంటాడు మునిగి పోయానేమో ననే సందేహం తో శిష్య పర మాణువు .”నీ ప్రాణానికి నా ప్రాణం అడ్డు ”అని అభయం ఇస్తాడు గురువు .నమ్మకం లేని శిష్యుడు మధుర వాణి తో ”మా గురూ గారు ఎవోచ్చినా సర్దుకో గల్రు .నన్ను రక్షించు ”.అని ప్రాధేయ పడ్డాడు ..”గురువుని వదిలి నా శిష్యరికం చేస్తావా ?”అని అడి గింది అభిప్రాయం లాగ టానికి .”ఇదిగో ఈ నిమిషం నుంచే -మీ నేస్తం ఈ వేళ తో సరి .మరి ఆడ వేశం ఈ జన్మ కు వేయను ”
అని జెల్ల కొట్టేస్తాడు గురువు కు ..”శిష్యరికం అంటే ఏం చెయ్యాలో తెల్సునా “‘అంది ఉడికిస్తూ .”నీళ్ళు తోడతా ,బట్టలుతుకుతా ,చిడప్పోక్కులు నొక్కుతా ”
అని తాను రోజూ గురువింట్లో చేసే అరవా చాకిరీ అంతా బయట పెట్టేస్తాడు .”ఇదేనా నీ గురువు దగ్గిర చేసిన శిష్యరికం “”అని ఎద్దేవా చేస్తుంది .కాళ్ళు పట్టటం తో సహా సకల ఉపచారాలు చేయించుకొని చదువు అక్షరముక్క కూడా చెప్పని కరటక శాస్త్రి నిజ స్వరూపం బయట పెట్టాడు శిష్యుడు .ఇదీ మొండి గురువు ,బండ శిష్యుల తమాషా .కళ్ళకు కట్టించాడు గురజాడ .నాలుగు ముక్కలు చెప్పి జ్ఞాన జ్యోతిని వేల్గించాల్సిన అవసరాన్ని ఉపదేశం గా దీనిలో చెప్పాడు గురజాడ .యెంత అమాయకం గా వున్నా ,శిష్యులు గురువుని చక్కగా అంచనా వెయ గలరు అని కూడా నిరూపించారు .వాళ్ళ అమాయకత్వాన్ని కాష్ చేసుకో వద్దనే హెచ్చరిక చేశారు .
సరే ముద్దు లోంచి చాలా దూరం జరిగామా ?”ముద్దు పెట్టు కొమన్నప్పుడల్లా పెట్టు కుంటే చాలు ” అని అంటుంది శిష్యుడితో మధురం .తన శిష్యుడు తనకు దక్క కుండా పోతాడేమో నని ,చేతికొచ్చిన అల్లుడు జారి పోతాడేమో నని కంగారు పట్టు కుంది గురువుకి .అలాంటిపని కైతే తాను సిద్ధం గా వున్నానని లౌక్యం గా చెప్పాడు ”ఆ శిష్యరిక మేదో వాడి తరఫునా ,నా తరఫునా కూడా నేనే చేస్తాను .చక్రం అడ్డం వెయ్యి ”అని బతి మాలుతాడు . మళ్ళీ తనకో ఛాన్స్ ఇవ్వమని లోపలి భావం కూడా .తన కంటే అరువు ఇవ్వ మంటాడు .ఇదే ఈ కేసులో బయట పడ టానికి మార్గం అని ప్రాధేయ పడ్డాడు .
”బ్రాహ్మలు ఎంత కయినా తగుదురు .”అంటుంది అతన్ని బాగా స్టడీ చేసిన ఆమె .సౌజన్యా రావు గారి ద్వారా పొంద వచ్చని చెబ్తాడు .ఆమెకు సౌజన్యా రావు గురించీ పూర్తిగా విడమర్చి వివరిస్తాడు .అంత కంటే మంచి వాడు లోకం లో లేడనీ అయితె ఆయన ఆన్టినాచ్ అని సాని వాళ్ళనుచూడరనీ అంటాడు .గిరీశానికి ,సౌజన్యా రావు గారికి తేడా ఏమిటని అడుగు తుంది ఇక్కడ కరటక శాస్త్రి లో అప్పా రావు గారు పరకాయ ప్రవేశం చేస్తారు ఇద్దరికీ వున్న వ్యత్యాసాన్ని ,మనకు ,మధుర వానికీ చూపిస్తాడు .ఎక్కడో వున్న సౌజన్యా రావు పై మనకందరికీ సౌజన్యం కల్గిస్తారు ..మాటలు అన్నది శాస్త్రి అయినా అందులో గురజాడ హృదయం వుంది
కరటక శాస్త్రి ”కుక్కకి ,గంగి గోవుకి ఎంత వారో (తేడా )అంత వార .ఆయన మనసా వాచా ,కర్మణా anti nautch .వేశ్య అనే పదం ఆయన వద్ద వినిపించ కూడదు .ఆయన లాంటి ”అచ్చాణీలు ” అరుదు .మిగిలిన వారంతా యధా శక్తి ఆంటి నాచ్ లే .ఫోజు ,ప్ఫోజు అంతా .మాటల్లో మహా వీరులే .అందులో గిరీశం అగ్ర గణ్యుడు .కొందరు బంట్లు పగలు అంటి నాచ్ ,రాత్రి ప్రో నాచ్.కొందరు వూళ్ళో అంటి నాచ్ ,పరాయి వూళ్ళో ప్రో నాచ్ ..కొందరు శరీర దార్ధ్యం ఉన్నంత కాలమ్ ప్రో నాచ్ శరీరం చెడ్డ తర్వాత అంటి నాచ్.కొందరు అదృష్ట వంతులు చచ్చిన తర్వాత కూడా ప్రో నాచే .అనగా యజ్ఞం చేసి పర లోకం లో భోగాలకు టికెట్టు కొనుక్కుంటారు .నా లాంటి అల్ప ప్రజ్న కల వాళ్ళు లభ్యం కా నప్పుడల్లా అంటి నాచే .
ఇదీ కరటక శాస్త్రి విశాల మైన ఆలోచనలకు ,అనుభవానికి study of characters కు దర్పణం .నాటకం వేసే వాడు కనుక పాత్రలను పరిశీలించే నేర్పు అలవడింది .ఇంగ్లీష్ భాషా ,భావం తెలిశాయి .మనస్సుల్ని estimate చేసే నేర్పు లభించింది .తానేమిటో .లోకమేమిటో ,మంచి చెడు ఎలా పక్కనే ఉంటాయో అవగతమయింది .అప్పా రావు గారి లోకజ్నత స్పష్టం గా కని పిస్తుంది .కరటక శాస్త్రి పాత్రకు నిర్దుష్టం గా ప్రాణ ప్రతిష్ట చేశారు .మంచిని ఎన్నుకొనే గుణం కల్పించారిక్కడ .జీవితాన్ని చదివించారు ,అనుభవ సారం అందించారు
సశేషం —
మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -19 -11 -11 .