Tag Archives: భారతం

తిక్కన భారతం –30 (చివరి భాగం ) ఆశ్రమ వాస మౌసల మహా ప్రస్తాన స్స్వర్గా రోహణ పర్వాల ఆంతర్య ప్రయోజనాలు –4 మౌసల పర్వం లోని అర్జునుడు పూర్వపు అర్జునుడు కాదు .ఆ ఉత్సాహం ఇప్పుడు లేదు .ఆ పౌరుష గామ్భీర్యాలూ లేవు .అన్నీ నశించాయి .అతని లోని దశా భేదాన్ని అనుసరించి ,పాత్ర … Continue reading →

            తిక్కన భారతం –29 ఆశ్రమ వాస మౌసల మహా ప్రస్తాన స్వర్గా రోహణ పర్వాలలో   ఆంతర్య ప్రయోజనాలు -3-                శ్రీ కృష్ణుడు అన్న బాల రాముడున్న చోటికి వచ్చాడు .బలరాముడు యోగబలం తో తనువు చాలించాడు .మహా భుజం గా మారి ఆకాశం లోకి చేరాడు .అనంతుడైన ఆది శేషుడు … Continue reading →

  తిక్కన భారతం –28                  ఆశ్రమ వాస ,మౌసల మహాప్రస్థాన స్వర్గా రోహణపర్వాల ఆంతర్య ప్రయోజనాలు –2  మౌసల పర్వం అంటే రోకలికధ .అదే యాదవ వినాశనానికి కారణమైంది .అందుకే ఎక్కడైనా తగాదాలు బంధు జనం మధ్య వస్తే ”ముసలం ప్రారంభ మైంది ”అనే మాట లోక సహజ మై పోయింది .బల రామ … Continue reading →

తిక్కన భారతం –27     ఆశ్రమ వాస ,మౌసల మహాప్రస్థాన స్వర్గా రోహణ పర్వాల ఆంతర్య,ప్రయోజనాలు -1 సద్గురుని ఉప దేశం తో విశిష్ట జ్ఞానం పొంది న ధర్మ రాజు ,ధర్మ సింహాసనం అధిష్టించి ,రాజ్య పరి పాలన చేసిన విధానం అంతా ఆశ్రమ వాస పర్వ పూర్వ భాగం లో వర్ణింప బడింది … Continue reading →

                తిక్కన భారతం -26                      శాంతి అనుశాసన అశ్వమేధ పర్వాలలో ధర్మ సూక్ష్మ విచారణ -4 వేదాలు కర్మ చేయమని ఒక సారి ,కర్మను పరిత్య జించమని ఇంకో సారి చెబుతాయి .దీన్ని ఎలా అర్ధం చేసు కోవాలి అన్న ధర్మ రాజు ప్రశ్నకు భీష్మునిసమాధానం … Continue reading →

  తిక్కన భారతం –25  శాంతి అనుశాసన అశ్వ మేధ పర్వాలలో ధర్మ సూక్ష్మ విచారణ –3 తిక్కన మహాకవి కవితా సరస్వతీ స్రవంతి శాంతి ,అనుశాసన పర్వాలలో సాత్వికం గా ప్రత్యక్ష మైతే ,అశ్వ మేధం లో అంతర్వాహిని గా ,నిగూధం గా ప్రవహించింది .”ఇంద్రియములు దామ ఇచ్చ నట్టు నిట్టు ,–దిరిగె నేనియు … Continue reading →

 తిక్కన భారతం –24 శాంతి అనుశాసన అశ్వమేధ పర్వాలలో ధర్మ సూక్ష్మ విచారణ -2 ”మనుజులు సేయ నెవ్వరు సమస్తము నీశ్వరు నాజ్ఞ జెల్లెడు- న్వినుము  ,కుఠార పాణి ధరణీ రుహముల్ నరకంగ,బాప మొం-దునొకొ,కుఠారమున్ జనులు దోసము బొందరు  కర్త ,ఈశ్వరుం –డని యేడు నిశ్చయంబు ద్రుధమది నిల్చిన జాలు భూవరా ”,అని ధర్మజుని కి … Continue reading →

 తిక్కన భారతం –23            శాంతి ,అనుశాసనిక ,అశ్వమేధ పర్వాలలో ధర్మ సూక్ష్మ విచారణ -1 కౌరవ ,పాండవ స్త్రీ ల ఆక్రందనం ఆధారం గాపోషించ బడిన ”నిర్వేదం ”ఆ తరు వాత ”శాంతి” గా మారింది .  శాంత రసానికి నిర్వేదమే స్తాయీ భావం అని ఆలంకారికుల భావన .అందుకనే ,శోక భరిత మైన స్త్రీ … Continue reading →

 తిక్కన భారతం –22    స్త్రీ పర్వ నిర్వహణ -2- కౌరవ స్త్రీ లతో కలిసి ద్రుత రాష్ట్రుడు అపర కర్మలకు బయల్దేరే తీరు ను వర్ణిస్తాడు తిక్కన .దుర్భర హృదయ వేదన ,శోకా వేశం వెల్లి విరుస్తాయి .”చేలులైన జూడ బయ్యెద -దోలగుటకు సిగ్గు పడు వధూ జనసతి ,య –ట్టల నెదుర నేక … Continue reading →

తిక్కన భారతం –21                                                                                         … Continue reading →

  తిక్కన భారతం –20  యుద్ధ పంచకం లో వికశించిన మానవ ప్రకృతి –8 భీష్ముడు తనను అర్ధ రధుని కింద జమ కట్టి నందుకు కోపించిన కర్ణుడు అస్త్ర సన్యాసం చేశాడు .కాని పిఠా  మహుడు శర తల్పం మీద పడి పోగానే ,సందర్శించి భక్తీ వినయాలతో ,పాదాలకు ప్రణామం చేశాడు . వినమ్రం … Continue reading →

 తిక్కన భారతం –19                           యుద్ధ పంచకం లో వికశించిన మానవ ప్రకృతి –7 ఆశ్వత్థామ    నారాయనా స్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు .అర్జునుడు మొదలైన వారంతా రధాలు దిగి విల్లు బాణాలు మొదలైన ఆయుదా లన్ని వది లేసి దానికి నమస్కరించారు .కానీ భీముడు మాత్రం సైనికులతో –”దిగకుడు వాహనంబులు ,గడింది మగంటిమి గోలు పోవ … Continue reading →

 తిక్కన భారతం –18                                       యుద్ధ పంచకం లో వికశించిన మానవ ప్రకృతి –6 పద్మ వ్యూహం లో అభి మన్యుడు మరనిన్చటాన్ని ధర్మ రాజు దిగ మింగు కో లేక పోయాడు .తన వల్లే ఇదంతా జరి గిందని తీవ్రం గా విల పిస్తాడు .ఇన్ని  కష్టాలు, కురుక్షేత్ర యుద్ధం అన్నీ తన తప్పిదం … Continue reading →

 తిక్కన భారతం –17 యుద్ధ పంచకం లో వికశించిన మానవ ప్రకృతి –5 భీమ ,ఆశ్వతామ ల  యుద్ధ రీతి లోని భేదం చూశాం .ఇప్పుడు అర్జునుని యుద్ధం తీరు చూద్దాం .భీముడిని యుద్ధరంగం లో అనవసరం గా నినదించాడు కర్ణుడు .అప్పుడు కిరీటి ”ఎందుకు మా అన్నను ఊరికే తిడ తావు ?అతడు విజ్రుమ్భిస్తే … Continue reading →

  తిక్కన భారతం –16     యుద్ధ పర్వం లో వికశించిన మాన వ ప్రకృతి –4 ద్రోణా చార్యుడు ఇచ్చిన”పరా భేద్యం ”అనే కవచాన్ని తొడుక్కొని ,దుర్యోధనుడు అర్జునుని తో తల పడ టానికి యుద్ధరంగానికి చేరాడు .అర్జునుడు ఆ కవచాన్ని బాణాలతో చీల్చి ముక్కలు చేశాడు .యెడ తెరిపి లేకుండా ఆతని చేతులపై బాణ … Continue reading →

   తిక్కన భారతం –15 యుద్ధ పంచకం లో వికశించిన మానవ ప్రకృతి -3 మేఘ ధర్మం కాంతి ,గర్జనలు .నలుపు రంగు ను వాచ్యం చెయ్య కుండానే వ్యంగ్యం తో చెప్పాడు తిక్కన .సహజ మనోహరాలైన ఉపమానా లతో ఉదాత్త మైన విశేషార్ధాలను ధ్వనింప జేయటం లో తిక్కన గడుసు వాడు .ఇదే ప్రౌఢ కవి లక్షణం … Continue reading →

  తిక్కన భారతం –14                             యుద్ధ పంచకం లో వికశించిన మానవ ప్రకృతి –2 ప్రకట బలాధ్యులోక్కత దిరంబాయి ,పల్వురు వీక ,భూమి పా– లునకు నడ్డ  మైన దవులంబడి ,హుమ్మని నోరి కంద ,నా–చి గోన మ్రోగు … Continue reading →

తిక్కన భారతం –13 యుద్ధ పంచకం లో విక సించిన మానవ ప్రకృతి-1 భీష్మ ,ద్రోణ ,కర్ణ ,శల్య ,సౌప్తిక పర్వాలను యుద్ధ పంచకం అంటారు .యుద్ధ రంగం జన జీవనానికి దూరం గా ఉంటుంది .యుద్ధం లో వీర ధర్మం ఆకర్షణీయం గా ఉండదు .జుగుప్స భీభత్సా లతో నిండి ఉంటుంది .అందుకని సామాన్యులకు … Continue reading →

తిక్కన భారతం – 12 శ్రీ కృష్ణరాయ బారం -3 పాండవ వీర మాత  కుంతీ దేవి ఎన్నెన్నో కష్టాలను అనుభ వించింది .కృశించి వరుగు అయింది .పాలలో పడ్డ బల్లి లా ఉంది ఆమె స్తితి .ఆమె మాటలు వజ్ర ధారా లా గా ఉన్నాయి .ఇన్నాళ్ళు తన మనోవేదనను అత్యంత శక్తి వంత … Continue reading →

                   తిక్కన భారతం –11 శ్రీకృష్ణ రాయ బారం –2 శ్రీ కృష్ణుడు సభలో చెప్పినవన్నీ ఊసర క్షేత్రం లో పడిన బీజాల్లా నిష్ప్రయోజన మైనాయి .దురాశకు ,పుత్రా వాత్సల్యానికి లోనైన వృద్ధ రాజు ధర్మాన్ని నిర్వర్తించలేక పోయాడు . నారదుడు మొదలైన మహర్షులు … Continue reading →

తిక్కన భారతం –10 శ్రీ కృష్ణ రాయ బారం -1 సంజయుని ద్వారా ద్రుత రాష్ట్రునిని అంతరంగం ను పాండవులు పూర్తిగా గ్రహించారు .ఇంకా ముసలి రాజు దురాశ లోనే జీవిస్తున్నాడని అర్ధమైంది .కనుక తానే స్వయం గా రాయ బారానికి బయల్దేరాడు శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మ .ఆయనకు తప్పని పరిస్తితి .సంజయుడు హితుడైనా ,వాక్ … Continue reading →

తిక్కన భారతం –9 సంజయ రాయ బారం — 2 ధర్మ రాజు సంజయుడి తో ”ముందు మమ్మల్ని పోగిడావు .యుద్ధం లో కౌరవులను మేము జయించా లేము అన్నావు .ఆ తర్వాతా సంధి అని సంధి ప్రేలాపన లా మాట్లాడావు .అంత పక్ష పాతం గా మాట్లాడతా వేమిటయ్యా !”అని నిలదీశాడు .–”ఎదిరిం దమ యట్టుల … Continue reading →

తిక్కన భారతం  –8                                                      సంజయ రాయ బారం –1 సంజయుడు కౌరవ ,పానదవులకు ఇద్దరికీ కావలసిన వాడు .యుక్తాయుక్త వివేకం ఉన్న వాడు .రాజుల … Continue reading →

                        తిక్కన భారతం –   7 ఉద్యోగ పర్వం లో    తిక్కన శేముషీ గరిమ        రాజకీయం గా కురుపాన్దవులతో బాటు సమస్త రాజ లోకానికి ఉద్యోగ పర్వం ప్రధానమైంది .లోక శాంతి కోసం సంధి కావాలో ,లోక అన్ర్దానికి విగ్రహమో అనే ప్రశ్న ,దానికి సమాధానం … Continue reading →

          తిక్కన భారతం –6                                        ఉత్తరాభి మన్యుల వివాహం విరాట పర్వం చివర వచ్చే ఉత్తరాభి మన్యుల వివాహ వర్ణన పరమ పవిత్రమై ,లలిత శృంగార బంధురమై ఆదర్శం గా నిలిచింది .సరస మైన రచన .రూపం ,వయస్సు ,విద్యా ,వంశం మొదలైన వాటిలో వారిద్దరూ సములు .లోకోత్తర మైన … Continue reading →

         తిక్కన భారతం -5                                                               ఉత్తర గోగ్రహణం ఉత్తర గోగ్రహణం వీర రస ప్రధానం .భావి భారత యుద్ధానికి ప్రాతిపదిక .తాను చేయబోయే విశిష్ట రచనకు ఉపక్రమణిక .అర్జునుని కోదండం నుంచి సూర్య కిరణాలు యెడ తెరిపి లేకుండా వెలువడుతున్నాయి .అన్ని వైపులా నుంచి వచ్చి కౌరవ సైన్యాన్ని ముంచి వేస్తున్నాయి .అవధి … Continue reading →

 తిక్కన భారతం -4                                              విరాట పర్వం లో తిక్కన విరాట్ స్వరూపం ”హృదయాహ్లాది చతుర్ధ మూర్జిత కదో పేతంబు -నానా రసాభ్యుదాయో ల్లాసి విరాట పర్వము ”అని తిక్కనే విరాట పర్వం ప్రబంధ రచనకు అనుకూలం అనే విషయాన్ని ముందే చెప్పాడు .ఇందులో కద మన జీవితానికి చాలా దగ్గర .వీర శృంగార రస … Continue reading →

  తిక్కన భారతం –3                                                                                           మహా భారతం -మహా విజ్ఞాన సర్వస్వం ప్రాచీన భారతీయుల విజ్ఞానాన్ని ,నాగరకత ను తెలియ జేసే గొప్ప గ్రంధమే వ్యాస భారతం .మానవుల భౌతిక ,మానసిక ,ఆధ్యాత్మిక జీవితం అంతా అందు లో ప్రతి బిమ్బించింది .సాధారణం గా ఏ సారస్వత మైనా మానవ జీవితానికి శబ్ద ,వర్ణ … Continue reading →

      తిక్కన భారతం –1 సాహితీ బంధువులకు –”తిక్కన భారతం ”శీర్షికను దారా వాహికం గా ప్రారంభిస్తున్నాను .దీనికి ముఖ్య ఆధారం స్వర్గీయ భూపతి లక్ష్మీ నారాయణ గారి రచన . ఇంద్రియాలను బాహ్యం గా ప్రవర్తించ నీయ కుండా ఆత్మ లో వ్రేల్చట మే యజ్ఞం .ఆత్మ- అగ్ని స్వరూపమూ ,నిర్మల మైనది .”యజ్ఞో వై పురుషః ”అన్నది శ్రుతి … Continue reading →