మాఘమాసం సందర్భంగా శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి ఆలయంలో సామూహిక సత్యనారాయణ స్వామి వ్రత

https://www.youtube.com/post/UgkxZ_hbWjD0yGAm7O62qoWi3IbdxvaQsT2s

https://www.youtube.com/post/Ugkxw-ffznr1NuqcSZesG1Daxuz5qlTrGP22

https://www.youtube.com/post/Ugkx0u9NQOgOnsvCjEF1UBhP9_QrF-PQcPas

https://www.youtube.com/post/Ugkx21G7eKJKZ9RzKnMY7ydfgu1NDSf7nQl2

Posted in సమయం - సందర్భం | Leave a comment

మాఘమాసం సందర్భంగా శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి ఆలయంలో సామూహిక సత్యనారాయణ స్వామి వ్రతాన్ని నిర్వహిస్తున్న ఆలయ ధర్మకర్త బ్రహ్మశ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్, ప్రభావతి దంపతులు

https://www.youtube.com/post/UgkxZ_hbWjD0yGAm7O62qoWi3IbdxvaQsT2s

Posted in రచనలు | Leave a comment

‘’బాపు’’ దర్శన౦ అనే ‘’విధాత తలపు –బాపు ‘-2’

‘’బాపు’’ దర్శన౦ అనే ‘’విధాత తలపు –బాపు ‘-2

ఆరుద్ర రాసిన ‘’వెన్నెల వేసవి ‘’కి తమిళ గోపులుతో బొమ్మలు వేయించారు బాపు .గోపులు స్థాపించిన ‘’యాడ్ వేవ్ ‘’కు బాపు ప్రోద్బలమే కారణం .’’చామ కూర’’ దగ్గర  అంటించు కొన్నాడు బాపు’’ అంటారు. అంటే చామకూర సత్యనారాయణ  బాపు గారి బాపు ఫ్రెండ్ దగ్గర గీత నేర్చాడని భావం .పోర్ట్రైట్ పెయింటర్ గా చామకూర ప్రసిద్ధుడు .ఆయనతో బొమ్మలు  అంటించు కోవటం’’ విశ్వదాత’’ లాంటి వారికి వైభవం గా ఉండేది .రమణ గారి లెక్కప్రకారంచామకూరను బాపు అస్సలు టచ్ చేసి ఉండడు.’’బాగా బొమ్మలేసే వారంతా నా గురువులే ‘’అనేవాడు బాపు  పెద్దరికం ఇచ్చి. బాపు ఎజెంసిలో పని చేసే ఉమేష్ రావు ‘’ఎయిర్ ఇండియా మహారాజ ‘’రూప శిల్పి .ఈయనా తనగురువే అంటాడు అతి వినయంగా కాదంటాడు రమణయ్య ..ఉబ్బెయ్యటానికి బాపును ఎక్కడా ఎవరి దగ్గరా నేర్చుకోకపోవటం మీ’’ ఇది ‘’అండీ ‘’అంటే, చిర్రెత్తుకొచ్చి ‘’ఎక్కడా నేర్చుకపోవటం లో ఉన్న ఇబ్బంది నాకు తెల్సు .న చేతకాని తనం నాకు తెల్సు .సాంబ్రాణి పొగతో ,ముత్యాలముగ్గు మద్దెలలతో నన్ను ఊదర పెట్టకండి ప్లీజ్ ‘’అనేవాడు .బాపుకు ఆరాధ్యులైన మొక్కపాటి ,పిలకా నరసింహ శాస్త్రి గార్ల రంగు రేఖల స్థాయీ భేదాలు వారి ప్రత్యేకతలు వివరంగా వివరింఛి ‘’బాపురే ‘’అని పించేవాడు .నిరంతర కళా సాధనలో కళా ప్రపూర్ణు డయ్యాడు బాపు .

   శ్రీశ్రీ మహా ప్రస్థానం   ‘’ఫాక్స్ మిల్ ఎడిషన్ ‘’ను లండన్ నుంచి శ్రీ గూటాల కృష్ణమూర్తి వెలువరిస్తున్నప్పుడు ఎప్పుడూ మూగనోము తో ఉండేబాపు నోరువిప్పి ‘’ఆర్ధర్ రాఖాం ,రేజినాల్ద్ క్లీవర్ ,గిల్బర్ట్ విల్కిన్సన్ ,ఇ.హెచ్ .షెఫర్డ్  ఇల్లింగ్ వర్త్ ‘’ వంటి గీతోపనిషత్ అధార్టీలు  ,పసి బిడ్డలకోసం ఫెయిరీ టేల్స్ నుంచి బ్రహ్మాండం దాకా అద్భుత గీత రచనలు చేసి సిద్దులై ,జగత్ ప్రసిద్దులై ,చిత్ర కళ కు పెద్ద బాల శిక్షలై  వేదాలై ,చిరంజీవులై గురువులై విలసిల్లిన వెలసిన దేశం లో అచ్చయే ఇంకో పుస్తకానికి నేను బొమ్మలు గీయటం నా అదృష్టం ‘’అంటూ అదృష్ట దీపుడి లా వినయ విధేయతలు ఒలకబోసి ,ప్రపంచ ప్రసిద్ధ మనకు తెలీని  గీతాకారులకు నివాళి  ఘటించాడు బాపు .దటీజ్ బాపు అనిపించాడు .ఎదిగిన వాడు ఒదిగే ఉంటాడు అన్నదానికి బాపు ను మించిన నిదర్శనం లేదు .

   అరవై దశకం లో రమణ సినీ అరంగేట్రం చేస్తే ,బాపు సరదాగా పబ్లిసిటి చిత్రాతి విచిత్రంగా చేసేవాడు .అందులోని నిఖార్సు సరుకు బైటేసేవాడు .’’బాపు ఫ్రీ స్టైల్ ‘’అక్షరాలూ అన౦తంగా వచ్చేశాయి ‘’గుండ్రం గా రాయటానికి మనం ఎందుకు .పోత అక్షరాలున్నాయి గా .’’అని తన స్టైల్ ను ఎలివేట్ చేసుకొని అక్షర జ్ఞానం కల్పించి ఔరా బాప్ రే బాప్ అవి బీప్ లువినిపించాడు . అత్యాధునిక అక్షర శిల్పి అనిపించాడు .దీన్ని స్వాగతి౦చే సరికి అతని రాతలు, తలరాతలే పుస్తకాలనిండా సైన్ బోర్డ్ లనిండా వెలిగిపోయాయి దివ్య కాంతులతో మనసుకు హత్తుకొనే చేమంతుల్లా .ఈ గిరాకీ ని చక్కగా వాడుకొని తన అక్షరాల్ని పోతపోయించి ‘’మరో పోతన ‘’అయ్యాడు .తర్వాత రకరకాల సాఫ్ట్ వేర్ లు వచ్చేశాయి .బాపు అక్షర విశ్వరూపం అనంతంగా లోకం లో దర్శన మిచ్చి పులకా౦కితుల్ని చేసింది .క్రేజీ బాపు ‘’బాపు బ్రష్ ,బాపు నిబ్’’లకు పేటెంట్ అయ్యాడు .అలా నూతన అక్షరాభ్యాసం చేయించి పుణ్యం కట్టుకొన్నది ఆంధ్ర లోకాన్ని బాపు ‘’అ- క్షరం ‘’. బెజవాడ నుండి వెలువడే ‘’జ్యోతి ‘’బాపు రణలతో అఖండ జ్యోతి అయి చాలాకాలం వెలిగింది .ఆజ్యోతి దర్శనానికి వేలాది మంది  ‘’మకర జ్యోతి ‘’కై ఎదురు చూసినట్లు చూసేవారు .పుస్తకప్రియులకు జ్యోతి వరం ,ఆశా జ్యోతి ,ఆనంద అనుభవ జ్యోతి అయి బాపు ను బెజవాడలో కాపురమూ పెట్టించింది .

  చూసిన సినిమాను హాలు బైటికొచ్చి రమణతో ‘’నేనైతే ఇలా తీసేవాడిని ఇలా ఫినిషింగ్ ఇచ్చేవాణ్ణి’’ అంటూ ఉంటుంటే ఇంకోడైతే’’పానగల్ పయ్యా’’అని చీదరించుకొనే వాడు కానీ బాపు సంకల్ప సిద్ధి అభిరుచి తెలిసిన మిత్రుడు కనుక ‘’గో ఎహేడ్ ‘’అని పచ్చ జెండా ఊపేశాడు .ఆ జంట  చిత్ర కాపురతొలి ఫలితమే ‘’సాక్షి ‘’కావ్యం .బాపులో మొదటిసారిగా దర్శకుడు బయట పడి మహా దర్శక స్థాయి సాధించాడు .రెండున్నర ‘’లకారాల’’తో తీసిన సాక్షి ,హిట్ అయి సూపర్ అనిపించి తాష్కెంట్ ఫిలిం ఫెస్టివల్ కి ఎంపికై తెలుగుల అభిరుచికి నిలు వెత్తు  దర్పణమై నిలిచింది .ఆ తర్వాత ఎన్నో సినిమాలు ఈ  అంట కాపురంలో ఫలించి ఊరించి ఉవ్విళ్ళూరించి , మెప్పించి, నొప్పించి ప్రబోధించి ,ప్రభావితం చేశాయి అన్నీ క్లాసిక్స్ అనిపించాయి .చాలా ‘’సినేమాలు ‘’కావ్యాలనిపించి అనుభూతిని పంచాయి, పెంచాయి .’’ఆయన రాత’’ ,’’ఈయన గీతా ,తీతా ‘’ లతో తెలుగు సినిమాలకు ఆధునిక వ్యాకరణం రాసిన ‘’చెన్నై సూరి ‘’లు అనిపించారు .పన్నిద్దరు అక్కర్లేదు మేమిద్దరం ‘’పన్+ ఇద్దరం ‘’పన్నిద్దరం చాలు అని పించారు వ్యంగ్య విభాగానికి పట్టాభి షేకం చేశారు .దృశ్యకావ్య నిర్మాతలని పించారు .

  బాపు అంటే ‘’పైపు ‘’ల బాపు .ఆయనదగ్గర కనీసం వెయ్యి పైపులున్నాయని ఆనోటా ఈ నోటా పైపు వీరులద్వారా పాకింది .ఆయనకు బొమ్మలేయటం సంగీతం వినటం ,పైపు కైపు అనుభవించటం మాత్రమె హాబీ .చిన్నా చితకా అలవాట్లున్నా సకాలం లో వర్జిన్చేసి వర్జిన్ అయ్యాడు .’’వర్జించేది కనుక వర్జీనియా పొగాకు ‘’అని భాష్యం చెప్పి దీన్నీ వర్జించాడు .తాగుడు సిగరెట్ పీల్పుడు సినిమాలలో చూపించటం ఇష్టం ఉండేదికాదు కానీ’’ బుడ్డి మంటుడు’’లో చూపక ఆయనకూ తప్పిందికాదు .బాపు ‘’క్వాలిటీ భోజన’’ ప్రియుడు .సినీ బిజీ లో ఉన్నా , గీతలు గీయటం మానలేదు .బాపు బొమ్మకు షష్టి పూర్తి కూడా జరిగింది.ఫస్ట్ ప్లేస్ మాత్రమె కాదు  సెకండ్ ,ధర్డ్ లూ సాధించాడు అందులో . స్నేహ షష్టి పూర్తీ చేశాడు చిట్టెన్ రాజు హైదరాబాద్ లో .సాధనే బాపు గారి మెట్లు .అడ్డదారి తొక్కలేదు .

  దాదాపు మూడున్నర దశాబ్దాలు ఏ తెలుగు బుక్కు బాపు లుక్ , గీతా లేకుండా బయట పడలేదు .బుక్ షాప్ బాపు చిత్ర ప్రదర్శన తలపించేది .తెలుగు పత్రికల సీరియల్స్ కూ, ఆయనే గీత గీయాలి .అప్పుడే దానికి గిరాకీ .ఒకప్పుడు రమణ ఒక కథ రాసి బాపుతో బొమ్మ వేయించి విద్వాన్ విశ్వం పని చేస్తున్న పత్రిక లో ప్రచురణార్ధం ఇస్తే, ఒక సారి చూసి ‘’ఇడ్లీ కంటే చట్నీ చాలా బాగుందబ్బాయ్ తప్పకుండా వేస్తాను ‘’అన్నారట అంటే కథకంటే, బాపు బొమ్మ బాగుందని పిండితార్ధం .’’మేం పది పేజీల్లో చెప్పినదాన్ని ఈయన నాలుగ్గీతల్లో చెప్పి ,పైగా సంగతులు కూడా వేస్తాడు ?’’అని బోల్డు ఆశ్చర్యపోయేవారట రచయితలు .

తెలుగింటి’’ బా-మ్మ’’ అంటే మహా ఇష్టం అందరికీ .అంటే బాపు బొమ్మ అని అర్ధం .తెలుగింటి ఆడపడుచు అందాలన్నీ ఒలకబోస్తుంది ఆపిల్ల .అన్నిరకాల హావభావాలకు ఆలవాలం .తెలుగుదనం మూర్తీభవిస్తుంది .ముచ్చటేస్తుంది ఆ’’సీ గాన ప్రసూనాంబ’’ ను ,రాధ ను చూస్తె .దేవుళ్ళు ఆయన కోసం క్యూ కడతారు .ఆయన టచ్ లేక పొతే  ఏ దేవుడూ పూజలకు ఇష్టపడడు.ఏ మహాకావ్యం శోభించదు  .రాముడు ,కృష్ణుడు ఆయన మనసు మందిరం లో ,కొలువై పిలిస్తే పలుకుతూ తమల్ని ఫలానా రకంగా చిత్రించమని తెగ పోరుపెట్టి బులపాటం తీర్చుకొంటారేమో ? ఆఖరికి దేవేరులు కూడా .శివుడు మరీని .తాండవం చేయాలంటే ఆయనకు బాపు బొమ్మే స్పూర్తి అనేలా చేస్తుంది .సంక్రాంతి ఉగాది నవరాత్రి వగైరా పండగలకు బాపు గ్రీటింగ్ కార్డ్స్ ప్రత్యేకం .తెలుగు సంస్కృతిని ప్రతిబి౦బిస్తాయి అవన్నీ .అందరినీ అలరిస్తాయి సందేశం ఇస్తాయి. మురిపిస్తాయి మెనూ  మరపిస్తాయి .ఎన్నెన్నో పత్రికలకు లోగోలు బాపువే .ఈగో రాదా ఇతరులకు అలాంటప్పుడు ?

  సశేషం

 మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -28-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in ముళ్ళపూడి & బాపు | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.20 28.01.2023

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.20 28.01.2023

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

అరుణ మంత్రార్థం. 5వ భాగం.28.1.23

అరుణ మంత్రార్థం. 5వ భాగం.28.1.23

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

’బాపు’’ దర్శన౦ అనే ‘’విధాత తలపు –బాపు ‘’
— లోని కొన్నిదర్శనానుభూతులను మీముందు ఉంచుతున్నాను .బాపు 80 వ పుట్టిన రోజు 15-12-2013 న సాక్షి దినపత్రికలో శ్రీరమణ రాసిన ఈ వ్యాసం రచన మాసపత్రిక రజతోత్సవ కానుకగా ప్రచురించింది .అందులోని విశేషాలే ఇవి .
తారలకు తార సితార బాపు .ఆపేరు అర్ధ శతాబ్దిగా తెలుగింటి పేరు అయి కూర్చుంది .తెలుగు వారు బాపు ను ,రమణ ను విడి విడిగా అభిమాని౦చి నా ‘’అందమైన ద్వంద్వ సమాసంగా ‘’ఆజంటను సమాదరించారు .వారి స్నేహానికి నీరాజనాలెత్తారు.స్నేహ షష్టి పూర్తీ చేశారు .వారిద్దరూ ఒక్కరే అని తీర్మానించారు కూడా .బాపు 65ఏళ్ళ చిత్రకారుడు .యాభై ఏళ్ళ చలన చిత్రకారుడు .తెలుగు సంస్కృతీ సంప్రదాయాలకు బాపు గీతలు ముళ్ళపూడి రాతలు ప్రత్యక్ష సాక్ష్యాలు . సకల కళా ప్రపూర్ణుడు బాపు .రమణ ఎక్కడున్నా ,బాపు పుట్టిన రోజు నాడు శుభాకాంక్షలు అందించి ఆశీర్వదిస్తాడు అన్నది ‘’నిఝ౦’’గా నిజం .
బాపు బొమ్మల కథ బాలానంద సంఘం నుంచి బాల పత్రిక లోంచి మొదలైంది .యవ్వనంలో కవర్ డిజైన్లు ,కామిక్సూ మిక్స్ చేస్తూ కార్టూన్లు వేస్తూ కార్ట్యూన్లు పేల్చేదాకా పాకి ఎదిగాడు .ఎవరీ ఆర్టిస్ట్ అని జుట్టు పీక్కుంటున్న సమయాన బాపు గీతాలు మాట్లాట్టం నవ్వటం ఎగతాళి చేయటం ,ముక్కున వేలేసుకోటం నేర్పాయి.జాణ తనం నెరజాణ సొగసు అబ్బింది .తెలుగునైజం కలం తోనే అలవాటైంది .లైనూ ,గీత పదునుగా ఉండటం బ్రేవిటి ఎనాటమీపై పట్టు చూసి తెగ ఇదైపోయి అప్పటికే నెత్తిన తట్టలకొద్దీ పేర్లు మోస్తున్న వారంతా కలవరమాయే మదిలో అయ్యారు .అతన్ని చూశాక ‘’వెరి సింపుల్ .బట్ పవర్ ఫుల్ ‘’అన్నారు .పైకొస్తాడు పర్లేదు అన్నారు ఆ తట్టాబుట్టా మోసే రాయుళ్ళు .పొలిటికల్ కార్టూనిస్ట్ గా ఆంద్ర పత్రికలో 1955 చోటు సాధించి ‘’మనవాళ్ళు’’ పేరున జేబు కార్టూన్లు ,గిరీశం పేరున స్క్రిప్ట్ కార్టూన్ల బాంబులు పేల్చి లాల్చీ ఖండువాలను అదరగొట్టాడు బెదరగొట్టాడు .వాటికో ఛందస్సు అలంకారం వ్యాకరణం కారం మిర్చీ కూర్చి ‘’కార్టూన్ చిన్నయ సూరి ‘’అయ్యాడు .
సత్తిరాజు లక్ష్మీ నారాయణకు ,లాయర్ తండ్రి పెట్టుకొన్న ముద్దు పేరు ‘’బాపు ‘’ఇవాళ గుండెల్లో అలజడి రేపు తున్నాడు .అదే ఇంటి పేరు ఒంటి పేరు ఏకైక పేరూ అయింది ఖండాంతరాలలో పాకింది . గో .సు రావు .అదేనండీ గోవిందరాజుల సుబ్బారావు గారమ్మాయి భాగ్యవతిని పెళ్ళాడి ఇంటి సౌభాగ్యవతిని చేశాడు ..ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో జర్నలిస్ట్ బులపాటమూ తీర్చుకొన్నాడు .ఆ గీత అన్ని భాషల తలరాతనే మార్చేసింది .చేతినిండా పనే పని ‘’పని టు దిపవర్ ఆఫ్ వర్క్ ‘’గా వర్క్ హాలిక్కయ్యాడు. యాడ్ లపాలిటి కల్ప వృక్షం అయ్యాడు .ఎఫీషిఎంట్ సంస్థలలో ఎఫిషియెంట్ ఆర్ట్ డైరెక్టర్ అయి వాటి తలరాతలు తన గీతలతో మార్చేశాడు .నెలకు రెండున్నర వేల అత్యధిక జీతం పుచ్చు కొనే గీతా కారడయ్యాడు .తనకంటే వయసులో ప్రతిభలో పెద్ద వాడైన తమిళ చిత్రకారుడు ‘’గోపులు ‘’తో పరిచయం బాపుకు అదృష్టం అనిపించి, ఈయనా ఆయనంతయ్యాక ఒకరికొకరు ‘’ఆయనే నా గురువు ‘’అనుకొంటూ డ్యుయట్లు పాడుకొన్నారు .
సాహితీ మిత్రుడు ‘’ బీరువాల సుబ్బారెడ్డి’’ అని పిలువబడే బాపు –రమణ ల అభిమాని శ్రీ కట్టుకోలు సుబ్బారెడ్డి నాకు ఈ పుస్తకాన్ని 4-4-19 న ఇచ్చారు .ఇవాళే అది నా దృష్టిలో పడింది. ఆలస్యం చేయకుండా ,రెడ్డిగారికి ,శ్రీరమణ, రచన వారికీ ధన్యవాదాలతో మీకోసం నా పని నేను చేస్తున్నాను.
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -27-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in ముళ్ళపూడి & బాపు | Leave a comment

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -11(చివరి భాగం )

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -11(చివరి భాగం )

14-అక్షర సేనాపతి ఫకీర్ మోహన్ మహా ప్రస్థానం

ఫకీర్ మోహన్ తన ఆత్మ కథలో చివరి మాటలుగా ‘’నా జాతికి నేను చేసిన కొద్ది సేవకు ,నా రచనలద్వారా చేసిన భాషాభి వృద్ధికి ,నా జీవితం చివరి దశలో నా దేశ ప్రజలు నన్ను ఘనంగానే సత్కరించారు .1916లో  బమ్రా రాష్ట్రం నాకు ‘’సరస్వతి ‘’,బిరుదును ఇచ్చి గౌరవించారు .1917 శీతాకాలం లో కటక్ కాంగ్రెస్ సభలకు నన్ను అధ్యక్షుడి గా చేసి గౌరవించారు .ఇది నేను ఆశించని ఘన గౌరవం .ఈ జీవిత రంగం  నుంచి నిష్క్రమించ బోయే ముందు ,నా దేశీయులకు ,నా పాఠకులకు ,అందరికీ వినయ పూర్వక వందనాలు అర్పించు కొంటున్నాను ‘’అని అతి వినమ్రంగా రాశాడు .14-6-1918 న ఈ వృద్ధ మేధావి బాలాసోర్ లోని తన ఏకాంత ఉద్యాన నిలయం లో ఈ రంగం నుండి నిష్క్రమించాడు .ఆయన వృద్ధాప్యం శారీరక మానసిక యాతనలతో గడవటం బాధాకరం . ఈ వివరాలనూ ఆయన గ్రంధస్తం చేశాడు .’’1915 చివర్లో ఒరిస్సా నిస్వార్ధ సేవకుడు గోపబందు దాస్ వచ్చి రెండు రోజులు గడిపి వెళ్ళాడు .అప్పుడు అతడు బీహార్ ,ఒరిస్సా ‘’గవర్నర్ కౌన్సిల్ ‘’లో సభ్యుడు .పాట్నా నుంచి తిరుగు ప్రయాణం లో నాదగ్గరకు వచ్చి ,జబ్బు పడి ఉన్న నా మంచం దగ్గర చలనం లేకుండా నిలిచి ,,నా వంక చూస్తూ ,చెక్కిళ్ళ మీదుగా కన్నీరు కార్చటం నేను చూశాను .తన భావోద్రేకాన్ని నెమ్మదిగా తగ్గించుకొన్నాక, అతడు ‘’రెండు రోజులుగా చూస్తున్నాను .మీరు ఒంటరిగా మహా నీరసంగా నిస్సహాయంగా ,సేవకుల సపర్యలపై ఆధార పడి ఉండటం నన్ను కలచి వేసింది .మిమ్మల్ని చూసుకోవటానికి మీ దగ్గర వారు ఉండటం చాలా మంచిది ‘’అన్నాడు .

  ఫకీర్ చివరి రోజులలో శారీరక మానసిక వ్యధ చెందాడు .నరాల వాపులతో భరించరాని బాధతో నెలలతరబడి మంచానికే అతుక్కు పోయాడు .  ఒక సారి మంచి నీళ్ళు అనుకోని సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ తాగగా చచ్చినంత పనైంది .నోరంతాకాలి దుర్భర వేదన అనుభవించాడు. ఎలాగో బతికి బయటపడ్డాడు కానీ ,ఒక రాచపుండు ఏర్పడి నరకయాతన అనుభవించాడు .ఇన్ని బాధలు పడుతున్నా వీలైనప్పుడు ఉత్సాహం ప్రదర్శించి జీవితేచ్చను  వెల్లడించేవాడు .పూరీకి ఉత్తరాన 11మైళ్ళ దూరం లో సాక్షి గోపాల్ వద్ద పండిట్ గోప బంధు నాయకత్వంలో ఒరియా విద్యా వంతుల సంఘం ‘’సిల్వన్ ఎకాడమి ‘’స్థాపించి ,జాతి పునర్నిర్మాణానికి కొద్ది పాటి జీతాలతో పని చేయటానికి సంకల్పించారు .ఈ సంస్థ పదేళ్ళు అద్భుతంగా పనిచేసి ఒరిస్సా సాంఘిక కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా ఉంది.

  తన మరణానికి ఏడాది ముందు 75ఏళ్ళ వృద్ధ ఫకీర్ ‘’సత్యబాడి’’పాశాలకు వచ్చి ,మూడురోజులు ఉపాధ్యాయులతో విద్యార్ధులతో ఉత్సాహంగా గడిపాడు .సిల్వన్ వాతావరణం అక్కడి యువకుల నిబద్ధత అంకిత భావం ఆయనకు బాగా నచ్చాయి .ఒకసారి ఉపాధ్యాయులతో సరదాగా ‘’నేను మూర్ఖుడనని మీకు తెలుసు .మీకిప్పుడు ఉపాధ్యాయుడిగా ఎబిసిడి లు నేర్పితే ఎలా ఉంటుంది ?అన్నాడు .వెళ్లి పోయేముందు వారితో’’మీరంతా ఇక్కడ అద్భుత స్వాతంత్ర్య వృక్షాన్ని నాటారు .అది త్వరలో పుష్పించి ఫలించటం చూసి నేను ఆన౦దిస్తున్నాను .గోపబందు నిస్వార్ధ దేశ భక్తుడు .జాతీయ కార్యక్రమాలలో అనుభవం బాగా ఉన్నవాడు .అందుకే మిమ్మల్ని జాతి పునర్నిర్మాణ కార్యక్రమం లో ప్రవేశ పెట్టాడు .మన దేశం స్వాతంత్రం పొందటం నేను చూడ లేక పొవచు .కానీ మీరంతా ఈలోకాన్ని వదలక ముందే స్వాతంత్ర్య ఫలాలను అనుభవిస్తారని నమ్ముతున్నాను ‘’అన్నాడు .

   శాంతి కానన్ యోగి

 రోగాలు బాధలూ అనుభవిస్తున్నా ,బాలాసోర్ లోని తన తోట అందులోని చెట్లూ చేమ చూస్తూ పుల్లకించి పోయేవాడు  స౦యమన యోగి మోహన్ . .ఆయన చివరి రోజుల గురించి శ్రీమతి బెలాఘోష్ ఇలారాసింది –‘’బాలాసోర్ లోని ఒక పెద్దమనిషిని చూడటానికి మా అమ్మతో పాటు పదేళ్ళ నేనూ వెళ్లాను .ఆ ఇల్లు నిరాడంబరంగా ఉంది ..ఇంటి చుట్టూ తోట పరమాద్భుతంగా ఉంది .ఎన్నో రకాల మొక్కలు వృక్షాలు ఉన్నాయి నాకు బాగా నచ్చింది .ఎన్ని రకాల పూలో లెక్కేలేదు .ఆ వాతావరణం సౌందర్యంతో మెరిసి పోతున్నట్లుంది .ఇంతలో ఒక అసాధారణ ఆజాను బాహుడైన వ్యక్తి వచ్చి మా ముందు నిలిచాడు .’’మొక్కల మధ్య మానవత్వం మహా వృక్షమై నిలిచిందేమో’’ అని పించింది నాకు ‘’.బాహ్య ప్రకృతితో సమతుల్యంగా ఉంది ఆయన వ్యక్తిత్వం .పొద్దు పొడిచిన భూమాతలా అయన ముఖం వెలిగి పోతోంది .ఆయన మాటలకు మర్యాదలకు మేము పొంగిపోయాం .మమ్మల్ని తోట అంతా తిప్పుతూ ప్రతిమొక్క పేరు దాని విశేషాలు ,ఎక్కడినుంచి ఎలా తెచ్చి పెంచి పోషించిందీ,దాని ప్రత్యేకతలు సుగుణాలు అన్నీ పూస గుచ్చినట్లు వివరించారాయన .తోటంతా తిరిగి చూశాక ఇంట్లోకి వెళ్లి ఒక మూల కూర్చున్నాము .ఆయన ఏదో మాట్లాడుతూ తూనే ఉన్నాడు .నాకు అదంతా గుర్తు లేదు . లేచి వెళ్ళబోతూ ఆయన పాదాల నంటినపుడు ఆయన అన్న మాటలు మాత్రం బాగా జ్ఞాపకమున్నాయి –‘’చిట్టితల్లీ !నీ  మాతృదేశాన్నీ ,నీ మాతృ భాషను తెలుసుకోవటానికి ప్రయత్నించు ‘’అన్నారు అమ్మనడిగితే ఆయనే ‘’ఉత్కల వ్యాస ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి అని చెప్పగా ,నా ఆరాధనాభావం మరింత పెరిగింది ‘’అని రాసింది .

  సేనాపతి మరణించిన ఈ శాంతి కానన్    ఆతర్వాత శిధిలమైంది .అయినా అది ఒరియన్ లకు పవిత్ర తీర్ధ యాత్రా స్థలమైంది .జాతీయ సమైక్యత కోరేవారంతా దీన్ని ఒకసారి దర్శించి స్పూర్తి పొందాలి .గొంగళి పురుడు రూప విక్రియ చెంది అందమైన సీతాకోక చిలుకగా మారినట్లు ,రెండవ తరగతి మాత్రమె చదివి ఓడరేవులో కూలీ పని చేసి ,స్వంత బంధువులచే అవమానిపబడి మొదటి భార్య  చే తృణీకరింప బడి, తను చదివిన స్కూల్ లోనే ఉపాధ్యాయుడుగా సగౌరవంగా ఆహ్వాని౦ప బడి గణిత శాస్త్రాలు స్వయంగా నేర్చి   పాఠ్యపుస్తకాలు రాసి తన ఒరియా భాష పరిరక్షణకై కృషి చేసి,రాజాస్థాన దివాన్ గా గౌరవం పొంది , భారత రామాయణాలు ఉపనిషత్తులు ఒరియాభాషలో ఒంటి చేత్తో సరళ సుందరంగా రాసి యాత్రా  సాహిత్యం  తోపాటు వ్యంగ్యరచనలు దేశ భక్తీ ప్రబోధక రచనలు ,సృజనాత్మక చారిత్రాత్మక నవలలు కథలు రాసి ,మట్టి మనిషి ‘’మహా మాన్య ఉత్కల వ్యాస కవి’’ గా ప్రసిద్ధి చెందాడు  వ్రజ అనే ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి ఒరిస్సావారికే కాక యావద్భారత దేశానికీ చిర స్మరణీయుడు .

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -27-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

అరుణ మంత్రార్ధం.4వ భాగం.27.1.23

అరుణ మంత్రార్ధం.4వ భాగం.27.1.23

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.19

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.19

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -10

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -10

అమోఘ ఆదునికత

 ఏవో నాలుగు బొట్లేరు ఇంగ్లీష్ ముక్కలునేర్చుకొని ఆధునిక వ్యామోహం లో పడిన ఆనాటి యువకులు విద్యావంతులు తలిదండ్రుల అధికారాన్నీ ,కులతత్వాన్నీ ధిక్కరించి త్వరలోనే పశ్చాత్తాపం పొందారు .ఇవన్నీ ఫకీర్ గమనిస్తూనే ఉన్నాడు .ఈ నేపధ్యం లో ‘’ప్రాయశ్చిత్త ‘’నవల రాశాడు .కథ-కటక్ తాలూకా లో ఒక సంకర్షణ మహ౦తి ధనికుడై ,జమీకొని ఆధునికడయ్యాడు .ఆ జమీకి దగ్గరలో డాబు దర్పాల  వైష్ణవ పట్నాయక్ ఉండేవాడు .ఇతడితో సమానంగా సమాజం తనను గుర్తించాలని సంకర్షన్ ఆలోచన .నడి మంత్రం సిరి తో ఉన్న ఇతడంటే పట్నాయక్ కు ఇష్టం లేదు .ఇంగ్లీష్ రాణి పట్నాయక్ తన కొడుకు గోవింద చంద్రను ఇంగ్లీష్ నేర్చుకోవటానికి కటక్ పంపాడు  .తెలివి తేటలతో అతడు అందర్నీ మెప్పించి కవిగా గుర్తింపు పొందాడు .ఒరియా ఆశా దీపకుడిగా భాసి౦చాడు .అనేకచర్చా కార్యక్రమాలలో  మహ౦తి మేనల్లుడు రాజీవ లోచన ఇతడూ బాగా దగ్గరయ్యారు .అందమైన మహ౦తి కూతురు ఇందుమతి ని  గోవింద్ కు ఇప్పించి పెళ్లి చేయించాలని రాజీవ ఆలోచించాడు  .మేనమామకు నచ్చ జెప్పాడు .

  డార్వేనియన్ పన్నుగడ

ప్రతి ఫలాపేక్షకోసం మిడిమిడి జ్ఞానం కలవారు ఏపనైనా చెయ్యగలరు అనేదానికి ఉదాహరణగా ఫకీర్ ‘’ప్రాయశ్చిత్త ‘’నవల రాశాడు .రాజీవ కమల లోచనుడు అనే యువకుడిని పట్టుకొని సహజ ఎంపికకు సంబంధించిన డార్విన్ సిద్ధాంతం పై ఒక వ్యాసం రాయించాడు .గోవింద అధ్యక్షతన జరిగిన ‘’ఆలోచన సభ ‘’లో దీన్ని చదివాడు .కులాలతో సంబంధం లేకుండా జీవిత భాగస్వాములను ఎన్నుకోవటం జన్మ హక్కు అనే  సిద్ధాంతం సభలో ఆమోదించారు .

  సంఘంలో చిన్న చూపు కు గురౌతున్న మహానటి కుటుంబం తో వివాహం చేసుకోవాలని గోవింద ఆలోచించాడు .ఇది పట్నాయక్ కుటుంబానికి తెలిసి వారి కుటుంబ జీవితమే భగ్నమయింది  .అప్పటినుంచి తలిదండ్రులను కలవనీయకుండా  రాజీవ ప్రయత్నించాడు .మరణ శయ్యమీద ఉన్న తల్లి ఒక్కసారి చివరి చూపుగా కొడుకును చూడాలను కొని తెలిసి గోవింద బయల్దేరగా ఆపే ప్రయత్నం రాజీవ చేసి ఇందుమతి తో భావోద్వేగ పద్యాలు రాసి ,ఆమె తో సంతకం పెట్టించి గోవిందుడికి ఇస్తే ,అతడు ఆపద్యాలకు భావావేశంపొంది ,తల్లిని చూడకుండా భార్యదగ్గర కు బయల్దేరాడు .

  రాత్రి చీకటిలో మామగారిల్లు చేరాడు .వర్షాకాలం ఆ చుట్టుప్రక్కల కొన్ని దొంగానాలు జరిగాయి .ఆమెను ఆశ్చర్య పరచాలని ఆమె కిటికీ తట్టగా దొంగాలేమో నని దాసీ గట్టిగా అరవటం ప్రారంభించేసరికి అందరు ఆచీకట్లో గోవింద్ దొంగ అనుకోని పట్టుకొని కాళ్ళూ చేతులు కట్టేసి నది వడ్డున పడేసి వెళ్ళిపోయారు .తెల్లారే సరికి విషయం తెలిసి గోవింద్ ను కటక్ ఆస్పత్రిలో చేర్చి వైద్యం చేయించారు .భర్తకు  జరిగిన అవమానం తెలిసి భరించలేక భార్య ఇందుమతి నదిలోకి దూకి ఆత్మ హత్య చేసుకొన్నది .తన దర్జాలకు గర్వ పడే పట్నాయక్, అలాంటి దర్జాలకు వెంపర్లాడే మహ౦తి భ్రమలు చెదిరిపోయాయి .ఒకరికి తెలీకుండా ఈ ఇద్దరూ సన్యాసం తీసుకొన్నారు .నయమైన గోవింద్ కూడా అదే ఆలోచనలతో ఇంటికి బయల్దేరాడు .

  కాషాయ వస్త్రాలతో ఉన్న ఈ ముగ్గురు మధురలో కలిశారు .పట్నాయక్ మహా౦తీలు  ప్రాణ మిత్రులయ్యారు .జమీన్ చూసుకోమని గోవింద్ ను పంపగా అతడు రెండు జమీన్ ల ఆదాయాన్ని ప్రజాభ్యుదయ పధకాలకు ఖర్చు చేశాడు .అవివాహితుడుగా ఉండి పోయాడు .ఈ నవలను చనిపోవటానికి మూడేళ్ళ ముందు ఫకీర్ రాశాడు .తాను  పొందిన విజ్ఞానాన్ని ఇలాసృజనాత్క్మకతకు వినియోగించాడు .తెలుగు పండితుడైన రంగా భట్ట వెంకట పంతులు చేత సంస్కృత శ్లోకం లో ‘’దర్శనాలు , వేదాలతో బాటు జన్మ జన్మలకూ మూడు దివ్య వరాలు –పులుపు ,కారం ,పుల్లమజ్జిగా  నాకు లభించు గాక ‘’అని రాయించాడు ఫినిషింగ్ టచ్ గా ..ఒరిస్సా జనజీవితానికి అద్దంపడుతూ ,ఆనందం ఆత్మౌన్నత్యం కలిగించే రచనలు చేశాడు సేనాపతి .

13-అచ్చమైన భారతీయత వికసించిన పుష్పం

 ఆధునిక హిందూసాహిత్యం లో ,నిజమైన భారతీయ గ్రంథాలలో  ఫకీర్ రాసిన ‘’లచ్చుమ ‘’ప్రప్రథమమైనది .భారతీయత ప్రతిబింబింప జేసే రచయితలూ కొద్దిమందే ఉన్నారు .బంకిం చద్రుని వదిలేస్తే ,రవీంద్రుని రచనలు కేవలం బెంగాలీ లేక హిందూ స్థాయినిఅధిగమిచలెదు .ఈ కోణం లో చూస్తె 80 ఏళ్ళక్రితం ఫకీర్ రాసిన  ‘’లచ్చుమ ‘’నవల  భారతీయ వాజ్మయంలో గణనీయమైన రచన .క్లుప్తంగా కథ-18వ శతాబ్ది చివరలో కొందరు జగన్నాథ తీర్ధయాత్రకు బయల్దేరగా  మరాఠా రౌతులు ఆకస్మికంగా దాడిచేసి సర్వస్వం దోచుకొని పారిపోతే ,ఆ చీకటిలో తాము ఎక్కడ ఉన్నారో తెలియక దగ్గరలో ఉన్న రైబానియా కోట  శిధిలమై అడవిలో కప్పబడి బాలాసోర్ జిల్లా జలేశ్వర్ పట్టణానికి రెండు మైళ్ళ దూరం లో కనిపిస్తాయి .అప్పుడు ఆకోట ‘’సామంతరే రాఘవ రాట్సింగ్ బైరి గంజన మాంధాత ‘’అనే ప్రముఖ ఖా౦డాయత్ నాయకుని అధీనంలో ఉంది .ముస్లిం లు,మరాఠాలు ఇతని సహాయం కోరేవారు .మానవత్వం సంస్కారంతో రాజదంపతులు అందరి అభిమానం పొందారు .సాహస వంతులైన’’ రైబెనియా పైక్స్ యోధులు’’ తనకు చేసిన సహాయానికి ప్రతిఫలంగా  నవాబు ఆలీవర్దీ సువర్ణ రేఖా తీరం పొడవునా  పేరుపొందిన బార్గీ నాయకుడు భాస్కర్ పండితుని నాయకత్వం లోని మరాఠా వీరులపై దాడి చేశాడు .

  మర్నాడు ఉదయం రాజ సభలోకి ఒక అందమైనపల్లెపడుచుని తీసుకు రాగా ,ఆమెనుఎన్ని రకాలుగా ప్రశ్నించినా ,సమాధానం చెప్పకపోతే అంతఃపురంలో తల్లి రాణీ వద్దకు పంపాడు .క్రమంగా ఆమె మరాఠాల బారి నుంచి ప్రాణాలతో బయటపడిన ‘’లచ్చుమ ‘’అనే పల్లెపిల్ల అని తెలిసింది .రైబాకోటలో దొరికిన ఆమె రక్షణ ఎంతో కాలం నిలవలేదు .ఆలీ వర్దీకి వ్యతిరేకంగా మరాఠా నాయకుడు పండిట్ షియో శంకర్ మాలవీర  ఈ ఖండా నాయక సాయం కోసం ఈ కోటకు వచ్చాడు .చెప్పే మాటలకు చేసే ఆకృత్యాలకు పొంతన లేని మరాఠా వారికి సాయం చెయ్యను అనగా నిరాశతో వెళ్ళిపోయాడు .కానీ పగతీర్చుకోవాలనుకొన్నాడు .

  ఖా౦డాయత్ కు గుణపాఠం చెప్పటానికి నాగపూర్ నుంచి పెద్ద సిపాయీల దండు వచ్చి,అకస్మాత్తుగా దాడి చేయగా ,చారిత్రాత్మకమైన కోట పడిపోయింది .అందరూ మృత్యువాత పడ్డారు .లచ్చుమ కొంగుకు కొన్ని బంగారు నాణాలు కట్టి ,కోట నుంచి తప్పించి,రాణి ఆత్మహత్య చేసుకొన్నది .వనమాలీ వాచస్పతిని అతని బ్రాహ్మణ్యం కాపాడింది .మరాఠాలు విజ్రుమ్భించి ఆలీసేనను బెంగాల్ దగ్గర కట్వా వరకు తరిమేశారు మూడేళ్ళు సాగిన ఈ యుద్ధంలో ఇరు పక్షాలవారు నీరసపోయారు .రాయబారాలు సాగించారు .ఈలోగా తమలపాకులు అమ్మే ఒక కుర్రాడు మరాఠాలకు దగ్గరయ్యాడు .ఆలీవర్దీ కొత్త సేనాని బాదల్ సింగ్ బాగా పేరు తెచ్చుకొన్నాడు .అతడు ఒకసారి ఆలీ వర్దీని కాపాడాడుకూడా  .

  రాయబారానికి కాట్వా లో సిల్క్ గుడారంలో జరిగే చర్చలకు భాస్కర పండితుడు వీరోచితంగా ప్రవేశించాడు .నవాబ్ ఆలీ వర్దీ హార్దిక స్వాగతం పలికాడు .ఇద్దరూ గట్టిగా కౌగిలిచుకొన్నారు .ఇంతలో ఇద్దరు వ్యక్తులుఅకస్మాత్తుగా ప్రవేశించి భాస్కర పండితుడిని కత్తులతో పొడిచి చంపేశారు .ఇందులో ఒకడు తమలపాకుల కుర్రాడు మరొకడు ,ఆలీ వర్దీ అంగరక్షకుడు బాదల్ సింగ్ .బాదల్ ఆజ్ఞతో ఆలీ సైన్యం విజ్రుమ్భించి మరాఠాలను సర్వ నాశనం చేసింది .ఈ హత్యకు మొదట ఆశ్చర్యపోయినా తర్వాత ఆలీ ఖుషీ అయ్యాడు .బాదల్ సింగ్ ను బెంగాల్ లోని వన విష్ణు పూర్  పరగణా కు రాజుగా ప్రకటించాడు .తమలపాకులకుర్రాడికీ ఏదో బహుమతి ఇవ్వాలనుకొన్నాడు .అతడు నిండు సభలో తన సోదరిని బాదల్ పెళ్లి చేసుకోవటమే తనకు ఘనమైన కానుక న్నాడు .దీన్ని బాదల్ సింగ్ తిరస్కరించాడు .తనకు పెళ్లి అయి భార్య ఉందని చెప్పాడు .

  కానీ రాత్రికి రాత్రే తమలపాకులకుర్రాడు బాదల్ ముర్షీదా బాద్ నుంచి మాయమయ్యారు .గయలోని పవిత్ర ఫల్గు నది తీరం లో ఇద్దరు వృద్ధ స్త్రీలు  దూరం నుంచి పురోహితుని అనుసరిస్తూ’’ ధెన్ కల్ వర్మకుమార్తె లచ్చమ నైన నేను’’—అనే మాటలు విని దిగ్భ్రాంతి చెందారు .సరిగ్గా అప్పుడే ‘’హరిభజ సింగ్ వర్మ కుమారుడు బాదల్ సింగ్ నైన నేను ‘’అనే మాటలు రెండవ వైపు నుంచి విన్నారు .ఆ వృద్ధ వనితలు ఆనంద బాష్పాలు రాలుస్తూ ‘ఆయువతీయువకులను ఆప్యాయంగా గట్టిగా అక్కున చేర్చుకొని ‘’భగవాన్ ! నా చిట్టి తల్లి లచ్చమ్మ కదూ ‘’రామచంద్రా ! వీడు నాప్రాణానికి ప్రాణం బదలుడు ‘’అంటూ  అస్పష్టంగా గొణిగారు. దేనుకల్ సింగ్ ,హరిభాన్ సింగ్ లు ఇద్దరూ ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని రోహిత్ ఖండ్ ప్రాంత రాజపుత్రులు .యువకులుగా ఉన్నప్పుడు ముస్లిం దొంగలతో చేతులు కలిపారు .వారి భార్యలు పవిత్ర హిందూస్త్రీలు కావటంతో వారు ఒప్పుకోలేదు .అందులో ఒక జ౦ట కు బాదల్, మరో జంటకు లచ్చుమ జన్మించి, వీరి వివాహలతర్వాత రెండు కుటుంబాలు బాగా దగ్గరయ్యాయి .భర్తలను మార్చి మంచి దారిలో పెట్టారు .రైబానియా, ముర్షిదా బాద్ ,వన  విష్ణుపూర్ ల వైభవాలతో పాటు ,లచ్చుమ బాదల్ మరణం తర్వాత అన్నీ కాలగర్భం లో కలిసిపోయాయి .నవల చివరలో ఫకీర్ ఒక సంస్కృత శ్లోకం చేర్చాడు దాని భావం –‘’యాదవ రాజు వదిలి పోగా ఎక్కడుంది ఆనాటి మధుర ?రఘుపతిరాముడు గతించాక ఎక్కడుంది కోసలభాగ్యం ?ఏనాటికీ నశించక ఏ ఒక్కటీ నిలవదు-అది తెలిస్తేనే శాంతి నీకు ‘’ అని కాలం అనంత ప్రవాహం అని తెలిపాడు .

  సశేషం

రిపబ్లిక్ డే శుభా కాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -26-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

అరుణ మంత్రార్థం. 3వ భాగం.26.1.23.

అరుణ మంత్రార్థం. 3వ భాగం.26.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -9

11-  యదార్ధ జీవిత దర్పణం -2

ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -9

11-  యదార్ధ జీవిత దర్పణం -2

ఛామానా –ఆరా గుంఠా

1803లో మరాఠాలను ఓడించిన తర్వాత బ్రిటిష్ వారు ఒరిస్సాను ఆక్రమించారు .వారితో అనేకమంది బెంగాలీ అధికారులూ వచ్చారు .1804లో ,1817-18 లో బ్రిటిష్ రాజ్యం పై తిరుగు బాటు చేసిన ‘’పైక్ విప్లవ కారులు ‘’  భూస్వాములైన ఖాన్దాయత్ సేనలను వదిలేశారు .స్వాతంత్ర్య పోరాటం మొదలైన తర్వాత బ్రిటిష్ వారు తీసుకొన్న నిర్దాక్షిణ్య చర్యల ఫలితంగా ,శతాబ్దాల తరబడి వారి ఆధీనం లో ఉన్న భూములు సంపత్తు సర్వం పోగొట్టుకొన్నారు .ఒక్క రాత్రిలో వేలాది భూ ఖామందులు సర్వం కోల్పోయి బిచ్చ  గాళ్ళయ్యారు .ఒరిస్సా లో అప్పటిదాకా ఉకున్న ‘’కౌరి’’నాణాలను నిషేధించారు .తక్కువ సంఖ్య లో ముద్రించిన కొత్త కరెన్సీ తో పన్నులు కట్టలేక వేలాది సామాన్య రైతులు పిత్రార్జిత పొలాలను అమ్మేసుకోవాల్సి వచ్చింది .దీనికంటే ఘోరం మెలికలతో కూడిన భూమి శిస్తు పధ్ధతి ‘’సన్ సెట్ లా ‘’వలన కలకత్తా బాబులు ఒరిస్సా సంస్థానాలను స్వాధీనం చేసుకోగలిగారు .దీనితో భూస్వామ్యమే లేని ఒక విపరీత వింత పరిస్థితి యేర్పడింది .కొత్త చట్టాలవలన భూ యాజమాన్యం చకచకా మారిపోయాయి .బ్రిటిష్ న్యాయస్థానాలలో అప్పుడప్పుడే పైకొస్తున్న లాయర్లను గుప్పిట్లో పెట్టుకొని అమాయక గ్రామప్రజలను రైతుల్ని దోచుకొన్నారు .అప్పటికే ఒరిస్సావారు యాభై ఏళ్ళుగా మరాఠా బార్గీ ల చేతుల్లో ఆస్తిపాస్తులు కోల్పోయి అష్టకష్టాలు పడ్డారు .ఆతర్వాత వచ్చిన బ్రిటిష్ వారి కబంధ హస్తాలలో చిక్కుకొన్నారు .ఈ విషాద చరిత్రనే ఫకీర్ మోహన్ రచన  ‘’ ఛామానా –ఆరా గుంఠానవల.. నీచు లైన స్త్రీ పురుషులు అవినీతితో ఐశ్వర్య ,అధికారాలను సంపాదించే పైశాచిక ప్రపంచాన్ని కళ్ళకు కట్టించాడు .

మాము (మేనమామ )

 గత శతాబ్దపు అరవై వ దశకం లో ఒరిస్సా లో జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయాలలోని కొన్ని ఇంగ్లీష్ స్కూళ్ళలో ఆధునిక విద్యా విధానం ఆరంభమైంది .అంతకు మించిన విద్యాభి వృద్ధి జరగలేదు .బ్రిటిష్ అధికారులు కొందరుఒరియన్ ల దుస్థితి గ్రహించటం వలన ఉన్నత పాఠశాల పట్టాలు పొందిన కొందరు ఉత్కలులకు ప్రభుత్వంలో కింది శాఖలలో ఉద్యోగాలు వచ్చాయి .పట్టణాలలో ఉన్న ఈ ఉద్యోగాలకోసం గ్రామనుంచి కుటుంబాలతో పట్టణాలు చేరారు .రెవిన్యు లాంటి ఆఫీసులలో పని చేయటం వలన ,తమ వంశాల గత వైభవాన్ని పునరుద్ధరించటానికి పాటు పడే ప్రయత్నాలు చేశారు .ఈ పరిస్థితులన్నీ ఫకీర్ ‘’మాము లో చిత్రించాడు .

   ప్రాయశ్చిత్త

1978లో ఫకీర్ మరణించే నాటికి ఒరిస్సా అనేక రకాలుగా అధునాతనం అయింది .జంటకవులైన రాథా నాథ రాయ్ ,మధుసూదన రావు ల ‘’కవితా బాలి ‘’ప్రచురణతో 1872నుంచి ఒరియా సాహిత్యం లోఆధునిక యుగం ఆరంభమైంది .తమ జాతి గౌరవాన్ని వారు గ్రహించారు .గతవైభవ పునరుద్ధరణకు ఏమి చేయాలోస్పష్ట  మైంది .ఒరిస్సాను బ్రిటిష్ వారు ఆక్రమించిన వందేళ్ళకు ఒరియా విద్యావంతులు ‘’ఉత్కల సామిలాని ‘’ ఆధ్వర్యంలో ఒరియా మాట్లాడే ప్రాంతాల సమైక్యతకు ఉద్యమం చేబట్టారు .యం.ఎన్.దాస్ ,పండిత గోప బంధు దాస్ వంటి ఒరియా ప్రముఖులు ,రాష్ట్ర కేంద్ర సభలలో ఒరిస్సా న్యాయబద్ధమైన రాజ్యాంగ హక్కులకోసం ఎలుగెత్తి చాటారు .కటక్ లో ఒరియాసాహిత్యానికి ‘’ఉత్కల సాహిత్య సమాజ ‘’అనే ఎకాడమి స్థాపించ బడింది .పత్రికలన్నీ ఒరిస్సా పూర్వ పు ఔన్నత్యం కోసం విస్తృతంగా ప్రచారం చేసి , వెంట నిలిచాయి .

  కటక్ ,కలకత్తాలలో ఒరియా యువతరం అభ్యసిస్తున్న పాశ్చాత్య విద్య ఫలితంగా  సాంఘిక విభేదాలు అప్పటికే మొదలయ్యాయి .యూని వర్సిటీలనుంచి బయటికి వచ్చిన విద్యా వంతులలో కులాల పట్టింపులు రూపు మాశాయి .తమ కు కావాల్సిన వధువును వారే ఎంపిక చేసుకొనే స్థాయికి యువకులు వచ్చారు .నాస్తికత, తాగుడు కూడా పెరిగాయి .1915లో సేనాపతి రాసిన  ప్రాయశ్చిత్త లో ఇవన్నీ ప్రతిఫలింప జేశాడు .సాంఘిక పురోభి వృద్ధి చూపాడు .గాంధీ ప్రభావం ఏర్పడటానికి ముందు వరకు ఉన్న సామాజిక పురోగతి ఇందులో ప్రదర్శించాడు .75ఏళ్ళ ముసలితనంలో ఫకీర్ మద్రాస్ కాంగ్రెస్ సభలలో  పాల్గొని లోకమాన్య తిలక్ ను దర్శించి మాట్లాడాడు .అయినా 1918 కే ప్రసిద్ధుడైన మహాత్ముని గురించి ఫకీర్ రచనలలో ఎక్కడా కనిపించకపోవటం ఆశ్చర్యమే .ఆతరం భారతీయులలాగానే ఫకీర్ కు కూడా ‘’పాక్స్ బ్రిటానికా ‘’పై  విశ్వాసం బాగా ఉండటం కారణం కావచ్చు .అయినా కట్టెలు కొట్టుకొంటూ ,నీళ్ళు మోసుకొంటూ బతికే భారతీయులు ,సప్తసముద్రాలు దాటి వచ్చి మన సంపదను అనుభవిస్తూ ఉండటం పై వ్యంగ్య విమర్శలు చేస్తూనే ఉన్నాడు మేధావి మోహన్ .

 చామనా ‘’లో ఊరి చెరువును  వ్యంగ్యంగా వర్ణిస్తూ ‘’అనేక తెల్లకొంగలు చెరువుగట్టు దగ్గర ఉన్న నీటిలో పట్టి పెళ్ళలను కాళ్ళతో పెకలిస్తూ ఒక చిన్న పురుగుతో పొట్ట నింపుకోవటంకోసం  రాత్రీ పగలు కష్టపడేవి .కానీ ఎక్కడి నుంచో ఎగిరివచ్చిన సముద్ర పక్షుల జంట కొన్ని సార్లు మాత్రమె చెరువులో మునిగి పెద్ద పెద్ద చేపల్ని కడుపు నిండా తిని పొట్టబరువుతో ఎగిరిపోతున్నాయి .సాయంత్రాలలో విందు గౌనులతో ఉన్న దొరసానుల్లాగా ,ఇప్పటికీ సముద్ర పక్షులు చెరువు గట్టుపైసూర్య కాంతిలో హాయిగా రెక్క లల్లాడిస్తూ కనిపిస్తాయి .చెట్టు కొమ్మ మీద ఉన్న మీరు రోజంతా కష్టపడినా కొన్ని చిన్నపురుగులతో మాత్రమె కడుపు నింపు కొంటుంటే ,దూర దేశాలనుంచి ఎగిరి వచ్చిన ఇంగ్లీష్ సముద్ర పక్షులు మాత్రం ,వాటి ఖాళీ జేబుల్ని అద్భుతమైన చేపలతో నింపుకొని హాయిగా విలాసంగా ఎగిరి పోతున్నాయి .ఇప్పుడు జరుగుతున్నది మనుగడకోసం పోరాటం .త్వరలో మరిన్ని సముద్ర పక్షులు రావచ్చు .అవి చెరువు చేపలన్నీ మింగేయ వచ్చు .బ్రతకాలనే కోరిక ఉంటె ఆసముద్ర పక్షుల్లాగా ప్రవర్తించండి .సముద్రాలు ఎలాఈదాలో నేర్చుకోండి .లేకపోతె ఎలా బతుకుతారో నాకు అర్ధం కావటం లేదు ‘’.అన్నాడు గొప్ప పరిశీలకుడూ దేశ భక్తుడు అయిన రచయిత ఫకీర్ మోహన్ .

  సజీవ స్త్రీ పురుషులు

 రెండోక్లాసు మాత్రమె చదివి జీవితం బడిలో పుష్కలంగాజ్ఞాన ప్రపూర్ణుడైన ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి ,ఆనాటి సమాజం లో విద్యా విహీనులైన సామాన్యజనుల వాడుకభాషను ఒరియా సాహిత్యం లోప్రవేశ బెట్టి మార్గదర్శి అయ్యాడు .అంతకు ముందు ఎవరూ ఇలాంటి సాహసం చేయలేదు .ఆయన రచనలలో స్త్రీ పురుషులు సజీవంగా దర్శనమిస్తారు కృత్రిమత ఏకోశాన కనిపించదు .’’చామానా ఆర గుంఠ ‘’ఆయన కల్పనా సాహిత్యం లో అసంకల్పిత ఔన్నత్యానికి గొప్ప ప్రతీక .కథలోకి వెడితే రామ చంద్ర మంగరాజు ఒరిస్సా మారుమూల గ్రామం లో బిచ్చమెత్తుకొంటూ బటికె  వాడు .అక్కడే గొప్ప సంపన్నుడుగా మారాలనుకొని చిన్న వ్యాపారాలు చేస్తూ డబ్బు అప్పులిస్తూ బాగానే సంపాదించి పేరుపొందాడు .అది ముస్లిం జమీన్ లో భాగమైన గ్రామం .జమీందార్ బెంగాల్ లో ఉంటూ ,మిడ్నపూర్ తాలూకా ఒక విలాస మందిరం దుబారా ఖర్చులకోసం కౌలుదార్లను  రోజూ పీడించేవాడు .మంగరాజు అవన్నీ గమనిస్తూ ఉన్నాడు. రైతులు యజమానికి  చెల్లించాల్సినవి చెల్లించలేని నిస్సహాయ స్థితిలో పడిపోయారు .మంగరాజు జమీ౦దారును మచ్చిక చేసుకొని శిస్తులు వసూలు చేసే ఉద్యోగం సంపాదించి ,జమీన్ అంతా వేలం వేయించి తన స్వాధీనం చేసుకొన్నాడు .

 బలిసిన జమీన్దారై ఇంకా ఆస్తికోసం వెర్రి వేషాలు వేశాడు .చతురోపయాలు ప్రదర్శించి అన్నీ కబళించాడు .బిచ్చగాడు ఇవాళ లక్షాధికారి, బ్యాంకర్ కూడా అయ్యాడు .ఆ వూరి దగ్గరే సాని వాడ ఉంది .తమ సమస్యల్ని తామే పరిష్కరించుకొంటారు వారి లీడర్ భాగియా అనే విద్యలేని అమాయక చక్రవర్తి .భార్య సారియా కూడా అలాంటిదే ..సంతానం లేదు .సారియా తన మాత్రుత్వపు మమకారాన్ని తానూ పెంచే ఆవుపై చూపిస్తుంది .ఆ వూళ్ళో భాగియాకు ఆరు ఎకరాల ముప్పై రెండు సెంట్ల సారవంతమైన భూమి ఉంది .మంగరాజు ఆస్తి దాహం ఈ పొలం వరకూ వచ్చింది .ఆని భార్య సాధ్వి .ఆమె పుణ్యమే వాడి అదృష్టం .ఆమె అంటే అందరికి గౌరవం మర్యాద .ఈ పవిత్ర మూర్తిని నిర్లక్ష్యం చేసి మంగరాజు కామదాహంతో చంప అనే వేశ్యకు దాసుడయ్యాడు .భాగియా పొలం పై కన్నుపద్దాడని చంప గ్రహించి , సంతానం లేని సారియా వద్దకు వచ్చి భర్త తో గ్రామ దేవతకు గుడి కట్టించితే సంతానం కలుగుతుందని నమ్మకంగా చెప్పగా నమ్మి౦ది. భాగియా తన పొలాన్ని మంగరాజుకు తాకట్టుపెట్టి డబ్బు తెచ్చాడు .తనఖా పత్రం పై వేలి ముద్ర వేయం తప్ప అందులో  ఏమి రాసి ఉందొ అతడికి తెలీదు .భాగియాకు ఇవ్వాల్సిన డబ్బు బదులు కొన్ని రాళ్ళను తోలించాడు మంగ ..గడువు పూర్తికాగా దావా వేసి అతడి ఆరు ఎకరాల 32  సెంట్ల భూమినీ ఇంటినీస్వాదీనం చేసుకొన్నాడు మంగరాజు .కట్టుబట్టలతో మిగిలిన భాగియా బిచ్చమెత్తుకోవాల్సిన పరిస్థితి వచ్చింది .తర్వాత చంప కళ్ళు సారియాపెంచుకొనే ఆరవ ప్రాణమైన సీత అనే ఆవుమీద పడ్డాయి .దాన్నికూడా స్వాధీనం చేసుకొని లాక్కు పోతుంటే భరించలేక ,ఏడుస్తూ మంగరాజు ఇంటిదాకా వెళ్లగా మంగరాజు గూండాలతో ఆమెను కొట్టించాడు .ఆ బాధలు తట్టుకోలేక అక్కడే ప్రాణాలు వదిలింది అమాయక సారియా .అప్పుడే పవిత్రురాలైన  మంగరాజు భార్య కూడా చనిపోయింది .

   సారియా మరణం భర్తను పిచ్చి వాడిని చేయ్యటమే కాక ,కోర్టు కేసులు కూడా మీద పడి,అరెస్ట్ చేసి విచారణ జరిగింది .మంగరాజు అన్ని మేనేజ్ చేసుకొన్నాడు కానీ ఆవును బలాత్కారంగా లాక్కెళ్ళి నందుకు కఠిన జైలు శిక్ష పడింది . మంగరాజు ,భాగియా కటక్ జైలులో ఉన్నారు .ఆజైలులో ఉన్నవాళ్ళంతా మంగరాజు బాధితులే. వారిలో ప్రతీకారం రగిలిపోతోంది .ఒకరోజు రాత్రి అతడిని చంపే ప్రయత్నం చేయగా డాక్టర్ గాయాలకు వైద్యం చేస్తుంటే  పిచ్చి భాగియా వాడి ముక్కు కోసేయ్యటానికి ప్రయత్నించగా ,వాడి పరిస్థితి మరీ అధ్వాన్నమై  గడువుకు ముందే వదిలేశారు .పాడు బడ్డ తన ఇంటి సావడిలో స్పృహహలేకుండా పడి ఉన్న అతడు ‘’ఆరెకరాలు 32సెంట్లు ‘’అంటూ పలవరిస్తూ ,పవిత్రమైన తనభార్య జ్యోతి స్వరూపాన్ని చూస్తూ ప్రాణాలు వదిలాడు భాగియా .

  మంగరాజు జైల్లో ఉండగా చంప వాడి డబ్బు నగలు హరించి  మంగరాజు మంగలి గోవిందుడి ని తోడుతీసుకొని కటక్ లో వేశ్యా గృహం నిర్వహించాలని పారిపోయింది .గోవిందు పెళ్లి అయి ఒక బిడ్డకు తండ్రికూడా .తాతలనాటి వృత్తిమానేసి ఒక దుకాణం పెట్టుకోవాలనుకొంటున్నాడు .దారిలో ఒకపాడు బడిన సత్రంలో బసచేసి ,అభిప్రాయ భేదాలోచ్చి ,బయటి వరండాలో భోజనం చేయటానికి వాడికి అభిమానం అడ్డం వచ్చింది అదిమాత్రం సుష్టుగా భోం చేసి నగదు నగలు మూట తలకింద పెట్టుకొని నిద్ర పోగా ,వాడు ‘’పొది’’లోని పదునైన కత్తి తీసి చంపను చంపేసి దగ్గరలో ఉన్న పడవ రేవు చేరి అర్ధరాత్రి పడవ కట్టను అంటే ఎక్కువ డబ్బు ఆశ చూపి ,పడవ ఎక్కి తెలవారుతుండగా నది మధ్యలో ఉన్న పడవ లో రక్తపు మరకలతో ఉన్న  మంగల్ని చూసి పడవవాడు ప్రశ్నిస్తుంటే అవతలి గట్టుపైన ఉన్న పోస్ట్ బంట్రోతు కనిపిస్తే బంధిస్తారని భయపడి ,నదిలోదూకి మునిగిపోయాడు .అన్యాయంగా ఆర్జించింది అంతా ఇలా ఆవిరైపోయి ప్రాణాలు కూడా పోతాయిఅని మంచి నీతిని బోధించే నవల ఇది .గ్రామీణ జీవితాన్ని స్త్రీపురుషుల మనస్తత్వాన్ని అద్భుతంగా ఇందులో చిత్రించాడు ఫకీర్ మోహన్ .

  సశేషం

  రేపు రిపబ్లిక్ డే శుభా కాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-1-23-ఉయ్యూరు  

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

అరుణ మంత్రార్థం., 2వ.భాగం.35.1.23.

అరుణ మంత్రార్థం., 2వ.భాగం.35.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష. 17వ భాగం

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష. 17వ భాగం

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -8

ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -8

10-మహా సాహిత్య నిర్మాత

  యాభై ఏళ్ళు మీద పడే దాకా ఫకీర్ మోహన్ ఒరియా కల్పనా సాహిత్య నిర్మాత అని ఆయనే అనుకోలేక పోయాడు .బెంగాలీ పత్రికలూ కధలు బాగా ప్రోత్సహించాతంతో అరవై ఏళ్ళ వయసులో మొదటి ఒరియా కథ’’లచ్చ మన్య’’  రాసి  ‘’బోధ దాయిని ‘’అనే తన పత్రికలో ప్రచురించాడు .అది ఇప్పుడు అలభ్యం .1871నుంచి 1896వరకు పాతికేళ్ళు తీరిక లేని ప్రభుత్వ పనుఅలలో ,ఆర్ధిక స్తోమత లేని నిరుద్యోగిగా ,రోగిష్టిగా ఉన్నాడు .బాలాసోర్ లోని సేనాపతి ప్రెస్ మూసేశాడు .తను ప్రారంభించిన పత్రికలూ వేరొకరికి అప్పగించగా అవీ ఆగిపోయాయి .ఆయన బాలాసోర్ వదిలేసిన పాతికేళ్లలో ‘’లచ్చు మన్య’’వంటి కథ రానే లేదు .పద్యాలు చాలా రాశాడు .ఉద్యోగ విరమణ తర్వాత కటక్ లో కొత్తగాతరహాలో కట్టిన ‘’గార్డెన్ –హౌస్ ‘’లో స్థిర పడ్డాడు .రాథానాథ్ ,మధుసూదన్ ఫకీర్ లకు మిత్రుడు సంపాదకుడు  ,విశ్వనాథ కర్ కటక్ లో ‘’ఉత్కల సాహిత్య ‘’మాసపత్రిక పెట్టి నిర్వహించాడు  విశ్వనాథ్ అన్ని వైపులనుంచి కథలను ఆహ్వాని౦ చేవాడు.ఫకీర్ ను కూడా రాయమని కోరేవాడు . ఆ ప్రేరణతో 1918 లో ఫకీర్ ప్రారంభించిన కథా నవలా రచన మరణం దాకా కొనసాగింది .ఇంట్లో అశాంతి ని ఎదుర్కోవటానికి ఇది ఆలంబనం గా నిలిచింది .కొడుకు కోడలుకోసం తానూ ఎంతోఆప్యాయ౦గా  నిర్మించుకొన్న కటక్ లోని ఇంటిని వారి కిచ్చేసి ,మళ్ళీ బాలాసోర్ వెళ్లి పదేళ్ళు ఒంటరిగా గడపాల్సి వచ్చింది .అక్కడా తన అభిరుచులకు తగ్గట్టు ఇల్లు కట్టుకొన్నాడు .అతని రచనలన్నీ ఈ రెండు గృహాలలోనే సాగాయి .ఈరచనలు ‘’ఉత్కల సాహిత్య పత్రిక’’ ప్రోత్సాహం వల్లనే జరిగింది .

  ప్రజారచయిత

ఫకీర్ వచనం రాసే సమయానికి బెంగాలీలో గద్య రచన ఆగిపోయింది .పియరె చంద్ర మిత్ర ,అక్షయ కుమార్ దత్తా ,ఈశ్వర చంద్ర విద్యాసాగర్ ,భూదేవ్ ముఖర్జీ ,బంకిం చంద్ర మొదలైన వారంతా మరణించారు .వీరెవ్వరి ప్రభావం ఫకీర్ రచనల పైలేదు .పాత తరహాకు స్వస్తి చెప్పి తనదైన ఆలోచన శైలి ధ్యేయంతో తన మౌలికతను నిలబెట్టుకొన్నాడు .రెండేళ్ళు మాత్రమె ప్రాధమిక విద్య నేర్చిన ఫకీర్ ,కలకత్తా విశ్వ విద్యాలయం లో ప్రాచ్య పాశ్చాత్య విద్యలన్నీ శాస్త్రీయంగా అభ్యసించిన బెంగాలీ మేధావులకు పోటీగా నిలబడాల్సి వచ్చింది.సంఘ బలహీనలతను ఎత్తి చూపుతూ ఆదర్శాలను పాటిస్తూ బోధిస్తూ ,స్త్రీజనాభ్యుదయాన్నికోరుతూ పవిత్ర మానవతా వాదిగా అర్ధ శతాబ్దికాలం భారత రాజకీయ ,సాహిత్య రంగాలలో ప్రజలకోసం అంటూ ఆత్మ వంచనతో కాకుండా ,ఒరిస్సా మేధావులకోసం ప్రజలభాషలో ప్రజలకోసమే రాశాడు .అతని పద్యాలు గేయాలు ఒరిస్సా అంతా మారుమూలలలోకూడా ప్రతిధ్వనించాయి .

  గ్రామ్య భాష

సమకాలీన బెంగాలీ శైలిని తలపి౦పజేస్తూ శిష్ట భాషను ఆధునికులకు అనువుగా సంస్కరించాడు .ఇది సాహిత్య సంస్కర్తలం అనుకొనే వారికి దారుణ ఘాతమే అయింది .అతని గ్రామీణ వాస్తవ చిత్రణ బాగా ఆకర్షించింది .చెడిపోయిన గొప్పింటి  బిడ్డ ,గమనిస్తున్న గుడ్ల గూబ వంటి బెంగాలీ  కధలు కొంత స్థాయి తగ్గి మాండలీకం లో వచ్చాయి .కానీ అవీ మరుగున పడిపోయాయి .ఫకీర్ మోహన్ ఒరియాలో సాధించిన దానికి బెంగాలీలో సాటి రచన శ్రీ రామ కృష్ణ  పరమహంస గారి ‘’కథామృతం’’ఒక్కటి మాత్రమె .ఇద్దరివీ ఆత్మల నిరహంకారానికి ప్రతీకలైన కథలే .ఫకీర్ వివిధ శైలీరీతులపై తన ఆధిపత్యం చాటుకొన్నాడు .అవసరాన్ని బట్టి అలంకారాలూ దట్టించాడు .కోట్లాది ప్రజల సామాన్య నుడికార సంపదను సద్వినియోగం చేశాడు .

 జాతీయ గద్యకావ్యం

అసంఖ్యాకంగా వచ్చిన సేనాపతి కథలు, నవలలో  ఒక మహత్తర ప్రణాళిక అద్భుత సమగ్రత  అనేక ఛాయలతో ఉన్న నేపధ్యం ,,సర్వ జనుల స్వరూపం మనకు కనిపిస్తాయి .రెండు శతాబ్దాల ఒరియా జాతీయ జీవనానికి ఇవి ప్రతిబింబాలు.లెనిన్ ,గాంధీ లకు  ముందే సామాన్యుని సాహిత్యరంగం లో ప్రవేశి౦ప జేశాడు ఫకీర్ .ఆయనకు సామాన్య మనిషి వర్గ మతాతీతమైన సంపూర్ణ మానవత్వం తో నిండిన మనిషి .రవీంద్రుని తర్వాత ఆధునిక యుగం లో క్రాంత దృష్టిగల సాహితీ వేత్త ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి .

  యదార్ధ జీవిత దర్పణం

ఫకీర్ సుప్రసిద్ధ కథానిక ‘’తిరిగి ఎలుకవై పో ‘’లో ఒక పట్టణం లోని ఉన్నత శ్రేణి గుమాస్తా ,ఆగ్రామం లోని ఒకమంగలికులానికి చెందినవాడిని సేవకుడిగా పెట్టుకొన్నాడు .అతడు తెలివైన ఆజానుబాహుడు .ఈస్ట్ ఇండియా కంపెని వచ్చిన కొత్తలో ఉప్పుశాఖలో స్థానికంగా ఒక కాపలా దారు కావాల్సి వస్తే ,ఆ మంగలి యజమానిని తనకు ఆఉద్యోగం ఇప్పించమని అడిగాడు .ఇప్పించాడు .యూనిఫాం వేసుకోగానే పల్లె ప్రజలకు అతడొక ప్రభుత్వ ఉద్యోగి అయిపోయి స్థాయి పెరిగింది .హడలగోట్టేజమాదార్ అయ్యాడు.ఇంట్లో   వంటకు పైపనులకు ఒక గొల్లకురాడిని పెట్టుకొన్నాడు .కులపోళ్ళ ఒత్తిడి వల్ల ఈ గొల్ల, యజమాని తిన్న కంచం కడగటం ఆతర్వాత అన్ని పనులు మానేశాడు .జమాదార్ క్షమించ లేకపోయాడు .దొంగతనంగా ఉప్పు తయారు చేస్తున్నాడని నేరం మోపి అరెస్ట్ చేయించి ,విచారణకు మెయిన్ ఆఫీస్ కు పంపాడు .అహంకారం పూర్తిగా తలకెక్కిన మంగలి జమాదార్ గ్రామ పూజారిని అవమానించే ప్రయత్నం చేయగా ,రోషం పట్టలేక ‘’మళ్ళీఎలుకవై పో ‘’ అని శపించటం కంటే ఏమీచెయ్యలేక పోయాడు .గొల్ల కేసు విచారించిన అధికారులు కేసుకోట్టేసి విడుదల చేశారు .కానీమళ్ళీఇలాంటి’’ పెట్టీకేసులు’’పెట్టి ఇబ్బంది పెడతాడేమో నని భయపడి గ్రామస్తులు ఆయనకు నెల ననెలా కొంత డబ్బు ముట్ట జెబుతూ,తమజోలికి రాకుండా  రాజీపడ్డారు .

 ఇలా కొంతకాలం జరిగాక ఉప్పును దొంగ విధానంలో చేస్తూ అమ్ముకొంటు తెగ సంపాదిస్తున్నారు ప్రభుత్వాధికారులు అని ప్రభుత్వం గమనించి ,ఒక కమీషన్ వేస్తె మొదట పట్టుబడింది మంగలి జమాదారే .ఉద్యోగంపోయి జైల్లో ఊచలు లెక్కపెట్టాడు . ఎలాగో జైలునుంచి విడుదలై జమాదార్ నిరుపేద మారి ఏ ఉద్యోగం దొరక్క మళ్ళీ కులవృత్తి కోసం ‘’పొది.’’పట్టుకొని పూజారి ‘’మళ్ళీ ఎలుకవైపో ‘’అని పెట్టిన శాపాన్ని నిజం చేశాడు .గత శతాబ్దపు 70వ దశకం లోనే ఉప్పు తయారు చేయటం ప్రజలహక్కు అనే విషయం రుజువైనట్లు గాంధీ కంటే ముందే ఆలోచించి చెప్పిన క్రాంతదర్శి సేనాపతి .

  లచ్చమ

మొగలుల ఒరిస్సా సుబా గంగానుంచి గోదావరి వరకు వ్యాపి౦చి ఉండేది  .మరాఠా దాడులు ఈ సుభా పడమటి ప్రాంతం నుంచి ఈశాన్యం వరకు వ్యాపించాయి .ఈ భాగమంతా ఆటవికులు దోపిడీదొంగలు అయిన’’ బార్గీలు’’ గ్రామాలను దోచుకోనేవారు .ప్రతిఘతిస్తే ఊళ్లు తగలబెట్టేవారు .కోట్లాది బార్గీరౌతులపైశాచిక కృత్యాలకు ప్రజలు అల్లకల్లోల మయ్యే వారు . 1744లో  బెంగాల్ , ఒరిస్సా బీహార్ లకు నవాబైన ‘’ఆలీ వర్దీ ‘’ సేనానులలో ఒకడు సుప్రసిద్ధ బార్గీనాయకుడైన ‘’భాస్కర పండిత్ ‘’ను మాయోపాయంతో చంపేశాడు .ఇది ప్రజలకు ప్రభుత్వానికి మరిన్ని కష్టాలు రతెచ్చిపెట్టింది .18వ శతాబ్ది ఉత్తరార్ధంలోనితన ప్రజల విషాద కథనాన్ని ఫకీర్ మోహన్ ‘’లచ్చమ’’లో ప్రతిఫలి౦పజేశాడు .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-1-23-ఉయ్యూరు  

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.16వ.భాగం.24.1.23.

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.16వ.భాగం.24.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

అరుణ మంత్రార్థం.1వ.భాగం.24.1.23.

Shared with Public

అరుణ మంత్రార్థం.1వ.భాగం.24.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -7

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -7

అత్యుత్తమ విశ్వ జనీనత

పద్యాలే ఫకీర్ మోహన్ వ్యక్తిత్వాన్నీ నిండుదనం ,ఔన్నత్యాన్నీ ఆవిష్కరించాయి ఉన్నత ఉదాత్త భావాలతో విశ్వకవి అనిపించాడు .దీనికి ఉదాహరణ ‘’స్వర్గ ద్వారం ముందున్న ఆత్మలు ‘’కవిత .ఈలోకం వదిలిన ప్రతి ఆత్మ స్వర్గ౦ లో  ప్రవేశించటానికి ముందు ద్వారం వద్ద ,అక్కడున్న చతురుడైన ద్వార పాలకుడిని ఒక ప్రత్యెక మతానికి చెందిన మూఢా చారాలను గుడ్డిగా అనుకరించటం కాదని ,మొత్తం మానవ జాతికి సంబంధించినదని  సమ్మతింప జేయాలి .మొదట స్వర్గాపాలకుడు ఒక ముస్లిం ఆత్మను కలుసుకొన్నాడు .అతడు తాను  నియమ నిష్టలతో సమయం ప్రకారం నమాజు చేసే వాడినని గొప్పలు చెప్పుకోగా ‘’ఇతర దేవదూతలైన జీసెస్ ,బుద్ధుడు మోజెస్ ల ఆశీస్సులు పొందే ప్రయత్నం చేశావా ?అని అడిగాడు .’’వాళ్ళు కాఫిర్లు అనగా ‘’నీకు స్వర్గం లో ప్రవేశం లేదని తోసేశాడు ద్వారపాలకుడు .ఒక వైష్ణవుడు వచ్చి తన నిరంతర విష్ణు భక్తి ప్రకటించగా ,అతడూ ఇతర మతాల గురించి తెలుసుకోక పోవటం వల్ల నో ఎంట్రన్స్ అన్నాడు .అక్కడికి వచ్చిన వారెవ్వరికి స్వర్గం లోకి ఎంట్రీ దొరకలేదు .అప్పుడు ఆయన ‘’బాహ్య ఆచారాలు పరస్పర ద్వేషాలు ఆత్మకు ముక్తినివ్వవు .తోటి వాడిని తనతో సమానంగా చూడని వాడికి స్వర్గం లో చోటు ఉండదు ‘’అని హితవు చెప్పాడు .

  సమకాలీన జీవితం నుంచి ఏదో ఒక సందేశాన్ని కవితద్వారా సమాజానికి అందించేవాడు .సత్యధర్మన్యాయాలను నిర్భయంగా చెప్పే ధీరత్వం ఆయనది .గయ్యాళి కవి పత్ని ,పతి పరిత్యక్త ,జోసేఫిన్ కన్నీటి వరకు ,రైతుల కష్టాలనుంచి బాల వితంతువుల వ్యధ వరకు ఇతి వృత్తాలలో వైవిధ్యం చూపాడు .జపాన్ సాధించిన విజయాలను ప్రశంసించాడు .జపాన్ నుంచి తెచ్చిపెంచిన ‘’హస్న హేన’’పుష్ప సుకుమార సౌరభాలను కవితలో ఎలుగెత్తి చాటాడు .జపాన్ సంస్కృతీ క్రమశిక్షణ తాత్వికత అతడిని ముగ్దుడిని చేశాయి. పండు ముసలి వయసులో ‘’సూర్యుడు ఉదయించే భూమి ‘’జపాన్ కు వెళ్ళాలనుకొన్నాడు .భారత దేశమే పతివ్రతలకు నిలయం అనే అహంకారం తొలగించటానికి రోమన్ సతి ‘’లుక్రేషియా’’పాతి వ్రత్యాన్ని  ‘’ వర్ణిస్తూ కావ్యం రాశాడు .క్లియోపాత్రా పై కావ్యం అల్లాడు .తమ అంద చందాలతో ,కడగంటి చూపులతో కట్టిపడేసే క్లియో మూలం గా సర్వ శక్తి సంపన్నులైన టాలమీలు,టార్క్విన్లు పూర్తిగా తుడిచిపెట్టుకు పోయారన్న సత్యాన్ని వీరి ద్వారా చాటాడు .శ్రీ కృష్ణ ,జీసెస్ ,తుకారాం లపై కావ్యాలు రాశాడు .ఎండిన పలాస వృక్షం ,జంటపావురాలు రాలిపోయే ఎండుటాకు వంటి కవితలు రాశాడు .

  స్మృతి కావ్యం

తన భార్య కృష్ణకుమారి జ్ఞాపకాల వర్ణనే ‘’పుష్పమాల ‘’అనే స్మృతికావ్యం .రసార్ద్రులను చేస్తాయి ప్రతిపద్యం ‘’నా జీర్ణ కుటీరానికి రాణి –నా తోడూ నీడ నా కంటి వెలుగు –నీ సకల సద్గుణాలు –నా అనువు అణువులో లీనమయ్యాయి –దివ్యులలో కలిసిన నీ  కనులు వర్షించే కన్నీటి ముందు మంచు ముత్యాలు వెలవెల బోతాయి –‘’అని పలవరిస్తాడు .

 బౌద్ధ పురాణ గాధలు

 సర్వమత సమన్వయ భావాలున్న ఫకీర్ మోహన్ ఒరియాలో బౌద్ధమతానికి చెందిన మొదటి పుస్తకం రాశాడు .అందులో తధాగతుని జీవితం ఉదార విషయాలు వర్ణించాడు .వివరాలతో సుదీర్ఘ పీఠిక కూర్చాడు .వివిధ ఛందస్సులు ప్రయోగించాడు .గయ్యాళి భార్య లో తనను ఇంటిని పట్టించుకోకుండా ఎప్పుడూ సభలు సమావేశాలు అంటూ తిరుగుతూ పిచ్ పిచ్చి కవిత్వాలు రాసి లోకం మీద వదిలేస్తునావని ఒకకవి భార్య చూపే ఆక్రోశం వర్ణించాడు .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -23-1-23-ఉయ్యూరు  

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

రేపు ఉదయ౦ ను౦చే  అరుణ మంత్రార్ధ ప్రత్యక్ష ప్రసారం 

రేపు ఉదయ౦ ను౦చే  అరుణ మంత్రార్ధ ప్రత్యక్ష ప్రసారం 

–పవిత్ర మాఘమాసం లో అందరు పారాయణ౦ చేసే  తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం లోని” అరుణ౦” మంత్రార్ధం’రేపు 24-1-23 మాఘ శుద్ధ తదియ మంగళవారం  ఉదయం 10 గం.లనుంచిప్రత్యక్ష ప్రసారం  జరుగుతుందని తెలియ జేయటానికి  సంతోషం గా ఉంది .అరుణం తర్వాత ఆముక్తమాల్యద ,సాయంత్రం విజయ విలాసం ప్రత్యక్ష ప్రసారాలౌతాయి -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -23-1-23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

విజయ విలాసం.25వ భాగం.23.1.23.

విజయ విలాసం.25వ భాగం.23.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.15వ భాగం.23.1.23.

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.15వ భాగం.23.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -6

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -6

 8-నరకం లో స్వర్గం చూపించిన రెండవ భార్య

13వ ఏటనే ఫకీర్ కు లీలావతి తో పెళ్లి చేశారు .ఆమె అతని పెద్దమ్మతో మిలాఖత్ అయి నరకం చూపించింది .అతని 29వఏడు వరకు అతనితోనే ఉంది .హృదయం లేని మొండి మనిషి ఆమె .ఆయన చిన్ననాటి రోగాలకంటే దాంపత్య జీవితం మరింత కల్లోల పరచింది .అతడు ఒక సంస్కృత చాటువు –‘’ఇంట్లో మమతామయి మాతృమూర్తి లేనివాడు ,గంపగయ్యాళి ఇల్లాలు అయినవాడు –కారడవులకు పారిపోవటం మంచిది –వాడి ప్రాణానికి ఇల్లూ ,అడవి ఒక్కటే ‘’ను గుర్తు చేసుకొని ఊరట చెందేవాడు .ఆయనకు స్వా౦తత  నిచ్చింది నాయనమ్మ మాత్రమె.లీలావతికి పెద్ద జబ్బు చేస్తే ఒక ఏడాది వైద్యం చేసినా తగ్గకపోతే ఆఖరి ప్రయత్నంగా ఆమె తలి దండ్రులు తీసుకోనిపోతే ,అక్కడే ఆమె చనిపోయింది అప్పుడు ఈయన పూరీ లో ఉన్నాడు .

  వారసులు లేకపోతె పితృ దేవతలు సంతృప్తి చెందరని మిత్రులు ,బంధువులో చెవిలో ఇల్లుకట్టుకొని పోరుపెడితే ద్వితీయానికి ఒప్పుకొని ,12ఏళ్ళ వయసుగల పసిపిల్ల తన వయసులో సగం మాత్రమె ఉన్నకృష్ణ కుమారిని ద్వితీయం చేసుకొన్నాడు .ఈమె ఆ మేధావి జీవితాన్ని ఆనందమయం చేసింది .యమ నరకంగా ఉన్న ఇంటిని స్వర్గ ధామం చేసింది .ఆమె రాక వలన అతని అన్నిరకాల మేళ్ళు జరిగాయి. నీలగిరి దివాన్ అయ్యాడు .ఇది ఆయన జీవితం లో ఊహించని విశిష్టమైన మలుపు .వీరి దా౦పత్య౦  25ఏళ్ళు వర్ధిల్లింది .మహా పురుషుడైన భర్త కన్నీటి ద్వారా మొత్తం జాతి వాజ్మయాన్ని తన పవిత్ర స్మృతులతో ఆర్ద్రం చేసింది .నాయనమ్మ జీవించి ఉండగానే మనవడు ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి ఆశించని ఔన్నత్యాలు అందుకొన్నాడు .ఆ వృద్ధురాలి అనురాగం త్యాగ ఫలితమే అతని అదృష్టానికి మెట్లు వేసింది  .బామ్మకు ఒక కావ్యం అంకితం చేసి కొంత తృప్తి చెందాడు మనవడు .

   9-ఘన త్రయం

 గత శతాబ్దం అరవైలలో ఒరియా సాహిత్యం లో నూతన ప్రక్రియలు ప్రవేశపెట్టిన ముగ్గుఇలో ఫకీర్ మోహన్ ,రాధా నాథ డే,మధు సూదనరావు లు ఒరియా సాహిత్య ఘన త్రయం అయ్యారు ముగ్గురు మంచి మిత్రులూ అయ్యారు .ఉన్నతోద్యోగాలు సాధించి ప్రభుత్వ పెన్షన్ పొందారు ..ఒరియా సాహిత్యం లొ 1872 కు ప్రత్యెక స్థానం ఉంది ..ఆఏడు రాధా నాథ ,మధు సూదన్ లు బ్రిటిష్ వారి ఆధునిక పాఠశాలలోఒరియా వారికి పాఠ్య గ్రంథంగా ‘’కబిత్వా బాలి ‘’అంటే బాలలకోసం కవితలు  అనే గేయ సంకలనం రాసి వెలువరించారు .దీనితో ఆసాహిత్యం లో ఒక నూతన యుగం ఆవిష్కారమయింది .ఫకీర్ కు 30 ఏళ్ళు వచ్చినా  అప్పటికే కవితలు రాస్తున్నా అతడికి అవకాశం ఇవ్వలేదు ఆ ఇద్దరూ .

  1872నుంచి ఒక దశాబ్దం వరకు ఫకీర్ మోహన్  రెండే రెండు పుస్తకాలు రాశాడు .1-ఈశ్వర చంద్ర విద్యాసాగర్ బెంగాలీ ‘’జీవన చరిత ‘’కు ఒరియా అనువాదం 2- మూడేళ్ళు శ్రమించి రాసిన’’ భారత దేశ చరిత్ర’’ .ఇది చాలా ఏళ్ళు పాఠ్య గ్రంథంగా ఉంది .

  రామాయణ భారత ఉపనిషత్  అనువాదం   

మరో పదేళ్ళ  తర్వాతకానీ సేనాపతి రచయిత కాలేదు .అప్పటిదాకా రాసే తీరిక ఉద్యోగాల వలన కలగలేదు . ప్రాణప్రదమైన భార్య కృష్ణ కుమారి వలన కలిగిన ప్రథమ పుత్రుడు దేనే కనాల్  ఈయన కమొంజిహార్ రాష్ట్రానికి అసిస్టెంట్ మేనేజర్ గా ఉన్నప్పుడే  చనిపోయాడు  .మొదటి భార్యవలన ఒక కూతురు ఉంది .పుత్రశోకానికి దంపతులు విపరీతంగా తల్లడిల్లి పోయారు .ఆమె దుఖం ఉపశమింప జేయటానికి మోహన్ కవి గా మారాలనుకొన్నాడు .పుత్ర శోకం మానపటానికి రామాయణమే మార్గం అని బలరామ దాసు రాసిన  ఒరియా రామాయణం ను ఒక బ్రాహ్మణ పూజారిచేత రోజూ ఆమెకు చదివి వినిపించే ఏర్పాటు చేశాడు .ఆయన సరిగ్గా చదవకుండా మంత్రాలు  దొర్లించి నట్లు  త్వరత్వరగా చదువుతుంటే అర్ధం కాక ఆమె మరింత క్షోభిస్తే మాన్పించేశాడు .తానె వాల్మీకి రామాయణాన్ని సులభ పద్ధతిలో ఒరియా పద్యాలుగా అనువదించటం ప్రారంభించాడు .ప్రతి రోజు సాయంత్రం ఆరోజు చేసిన అనువాదాపద్యాలను వినిపించేవాడు .ఆమె హాయిగా విని,అర్ధమై  ఆనందించేది .అనువాద౦ అద్భుతంగా సాగింది .ఆధునిక హిందూ  వాజ్మయం లో మొదటి సారిగా సామాన్యుని భావాలకు ప్రాతి నిధ్యం వహించిన సాహితీవేత్త మోహన్ కు ,చదువు సంధ్యలు లేని నిరాడంబరమైన ఇల్లాలే మొదటి శ్రోత ,విమర్శకురాలు కావటం సమంజసంగా ఉంది .

   రామ వన వాస ఘట్టం లో ఆమె కన్నీరు వరదై పారేది .రామాయణం మొదటి భాగం అచ్చు అవగానే దాన్ని చేతిలో పట్టుకొని ఆమె ‘’మనం పోగొట్టుకొన్న కొడుకు కోసం ఇంకా ఎందుకు దుఖించాలి .తమజ్ఞాపకాలు సజీవంగా నిలుపుకోవటానికే కదా అందరూ సంతానం కోరుకొనేది. ఆజ్ఞాపకాలు కొద్దికాలానికే తుడిచి పెట్టుకు పోతాయి . కానీ మన’’ ఈ బిడ్డ రామాయణం ‘’మన పేరు చిరస్థాయిగా నిలుపుతుంది ‘’అని  ఏంటో లోకజ్ఞత తో పరవశించి చెప్పింది .ఈ ప్రశంస అతనికి గొప్ప ఉత్ప్రేరకమై ,రామాయణం మొత్తం కొద్దికాలం లోనే అనువదించి ముద్రించాడు .తర్వాత తన భార్య సంతృప్తికోసం మహాభారతాను వాదమూ ప్రారంభింఛి గత శతాబ్దపు చివరి దశాబ్దం లో ఈ బృహత్ కార్యాన్ని పూర్తి చేసి ధన్యుడయ్యాడు .ఆయన రాసిన రామాయణ భారతాలకు ఒరిస్సా అంతా గొప్ప కీర్తి ప్రతిష్టలు ,ఆదరణ కలిగాయి .అంతకు ముందు ఒకటో రెండో అనువాదాలున్నా ,మూలానికి దగ్గరలో ఇంత సులభతరంగా ఉన్న అనువాదాలు లేవు .ఈ రెండు ఇతిహాసానువాదాలతో ఒక దుఖితురాలైన తన భార్యకే కాక మొత్తం జాతికి ఆత్మానందాన్ని చేకూర్చాడు ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి కవి వర్యుడు ..తర్వాత జాతి ఆధ్యాత్మికాభి వృద్ధికోసం ఉపనిషత్ లను అనువాదం చేసే బృహత్ కార్యానికి శ్రీకారం చుట్టాడు.ఈరకమైన ప్రయత్నానికి అతడే ఆద్యుడు .వేదాంతాలలోని క్లిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక విషయాలు అతని అనువాదం లో సరళ సుందరంగా మారిపోయాయి .రామాయణ భారతాలు ఉపనిషత్తులు ఒకే వ్యక్తి అనువదించటం పరమాశ్చర్యకరమే .అసాధ్యాన్ని సుసాధ్యం చేశాడు సేనాపతి .ఉద్యోగం చేస్తూ శారీరక మానసిక ఒత్తిడులను తట్టుకొంటూ ఇంతటి బృహత్ సాహిత్యాన్ని సృష్టించటం దైవ ప్రేరణమే .తన భాషను అందలం ఎక్కి౦చా లన్న తపనకు ఇవి పరాకాష్టగా నిలిచాయి .ఒరియా భాషను ఇంతగా సుసంపన్నం చేసిన వారెవ్వరూ లేనే లేరు .

  సృజనాత్మకత

  ఫకీర్ మోహన్ స్వతంత్ర రచన ‘’ఉత్కల భ్రమణం ‘’అంటే –ట్రావెల్స్ ఇన్ ఒరిస్సా .అతని మేథోకల్పనకు అద్దంపట్టిన రచన .అతని అనువాదాలు ప్రచురి౦ప బడినప్పుడే ఇదీ ప్రచురితమైంది .కియో౦ఝార్  లో దివాన్ గా ఉన్నప్పడు అక్కడికి వచ్చిన బ్రిటిష్ అధికారులకు వీడ్కోలు చెప్పి ,ఆనందపూర్ లో తన అధికార నివాసానికి ఏనుగుపై వస్తుంటే అతనికి అకస్మాత్తుగా సమకాలీన ఒరిస్సా వైభవాన్ని పద్య కావ్యంగా రచించాలి అనే ఆలోచన వచ్చింది .ఏనుగు పై అటూ ఇటూ ఊగుతూనే జేబులోని పుస్తకం పెన్సిల్ తీసి రాయటం మొదలుపెట్టాడు .ఆనందపురం చేరే సరికి సగం పూర్తయింది .మూడవ రోజు మొత్తం పూర్తి చేశాడు .ఈ వ్యంగ్యకావ్యం ఒరియా సాహిత్యం లో సాటిలేని మేటి రచనగా మిగిలిపోయింది .ఎవరూ ఇంతటి సాహసం చేయలేదు అతడికే తట్టింది ..దీనితో సమానమైన బెంగాలీ , హిందీ రచన లేనేలేదు .అప్పటికీ, ఇప్పటికి ఉత్కళ భ్రమణం సాటి లేని స్వతంత్ర రచనగా వన్నె వాసి కి ఎక్కింది .రాష్టరమంతా ఆపుస్తకం గొప్ప సంచలనమే కల్గించింది .సమకాలీన వ్యక్తిత్వాల వర్ణాలతో ,సజీవ పలుకుబడులతో ,హాస్య వ్యంగ్యాలు ఒలకబోస్తూ సాగిన రచన .చెడిపోయిన ఇంగ్లీష్ వాడిగా ఉండాలనుకొనే పండాలను ,బ్రాహ్మణులైన ‘’బాబూ ‘’లను ఇందులో నిశితంగా విమర్శించాడు .మాతృభాష ను నిరసి౦చేవారిని ‘’చెత్తకుండీలలో ఎంగిలాకులు నాకి పొట్ట నింపుకొనే  కుక్క కు సొంత ఇల్లు కావాలనే ఆరాటం  ఎందుకు ఉంటుంది ?”’అని ఘాటుగా విమర్శించాడు .

  ఉత్కల భ్రమణం ప్రచురించిన  రెండేళ్లకే  భార్య కృష్ణకుమారి భర్తను నిస్సహాయుని చేసి ఒంటరిగా వదిలి చనిపోయింది .ఈ వేదన వలన అనువాద వ్యంగ్య రచనలు చేసిన మోహన్ సృజనాత్మక కవి అవటానికి దారి తీసింది .’’కవిత్వం రాయటం నాకొక వరం .నాభార్య వినిసంతోషించేది .ఆమె చనిపోయాక  అశాంతి తో ఉన్న నా హృదయం ప్రశాంతత పొందటానికి ,బాధలను అధిగమించటానికి పద్యాలు రాయటం మొదలు పెట్టాను ‘’అన్నాడు .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -22-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

’క్రాఫ్ట్ ‘’కే కాదు ‘’డిసిప్లిన్’’ కి కూడా ‘’మాస్టర్’’- రామమోహనరావు

‘’క్రాఫ్ట్ ‘’కే కాదు ‘’డిసిప్లిన్’’ కి కూడా ‘’మాస్టర్’’- రామమోహనరావు

ఉయ్యూరు జిల్లాపరిషత్  హై స్కూల్ లో ఖచ్చితంగా ఉదయం 9-30గం .లకు చేతిలో బెత్తం పట్టుకొని ,పాంటూ షర్ట్ తో పైన నాప్కిన్ తో లేదా ధగధగలాడే తెల్ల మల్లు లేక సిల్క్ పంచే ,పైన తెలుపు లేక కొంచెం గోధుమరంగు ఫుల్ హాండ్స్ షర్ట్ తో కనిపించాడు అంటే ఆయన క్రాఫ్ట్ మాస్టర్ శ్రీ కోడె రామ మోహనరావు అయి ఉంటాడు .పిల్లలను అదుపులో పెట్టటం అసెంబ్లీ అయ్యేదాకా పకడ్బందీగా కార్యక్రమాల నిర్వహణలోతోడ్పడటం పిల్లలు ఎవరిక్లాసులకు వాళ్ళు వెళ్ళే దాకా చూడటం అతని పనికాకపోయినా,డ్రిల్ మాస్టర్ల పని అయినా  ఆపనిలో ఉండేవాడు రాం మోహన్ .అతడిని నేను’’ రాం మోహన్’’ అనే ఏక వచనం లో పిలిచేవాడిని .మంచి స్నేహితుడు అతనిలో కనిపిస్తాడు .నవ్వుతూ ఉంటూ చురకలేస్తాడు .స్టాఫ్ అందర్నీ కాచి వడ పోసినవాడు. ఎవరు ఎలాంటి వారో తెలిసిన వాడు .హెడ్ మాస్టర్ కు తలలో నాలుక .టీచర్లందరికి ప్రియతముడు ఎవరిలోనైనా లోపంకనిపిస్తే మెత్తగా చీవాట్లు పెట్టేస్తాడు .

 రాం మోహన్ వీరమ్మ తల్లి గుడికి అవతల స్వంత స్థలం లో డాబా కట్టుకొని ,ఒక రేకుల షెడ్ లో ఒకటి రెండు గేదెలను పెంచుతూ మేత తానె కోసుకొని వచ్చి మేపుతూ గొడ్ల చాకిరి చేస్తూ ఆపాలను విక్రయిస్తూ ఉండేవాడు. స్కూల్ కు రాకముందు ,స్కూలయ్యాకా అదేఅతని డ్యూటీ .ఆదివారాలలో ముదునూరుకు దగ్గర ఎక్కడో ఉన్న  రెండెకరాల మాగాణి కి వెళ్లిస్వంత వ్యవసాయపు  పంట లను పర్యవేక్షించేవాడు .అలుపు విశ్రాంతి ఎరుగనివాడు .అతని నవ్వు ముఖం నాకు ఆమహా ఇష్టం .సుమారు అయిదున్నర అడుగుల మనిషి బలిష్టమైన దేహం .తీరైనముక్కు .నల్లని తలవెంట్రుకలు .ఒకరకంగా అందగాడే .అయితే ఏరకమైన వ్యామోహం లేనివాడు. సిగరెట్, మందు అసలు తెలియనివాడు .మంచి వాలీబాల్ ,బాడ్  మింటన్ ,కబాడీ సాఫ్ట్ బాల్ ప్లేయర్ .ఆరోగ్యమైన శరీరం .ఒకరకంగా స్టీల్ బాడీ .నేను ఒకసారి పామర్రులో సైన్స్ మాస్టర్ గా పనిచేస్తున్నప్పుడు ఆతను ఉయ్యూరునుంచి ట్రాన్స్ ఫర్ అయి రెండు నెలలు నాతొ పాటు పని చేశాడు. దాదాపు ఉయ్యూరునుంచి కలిసి వెళ్లి కలిసి వచ్చేవాళ్ళం .దానితో మా ఇద్దరి స్నేహం బాగా పెరిగింది .ప్రసాద్ గారూ అని అతనూ రాం మోహన్ అని నేను పలకరించుకొనే వాళ్ళం . ఈ రెండు మూడు నెలల కాలం తప్ప ఆతను ఎప్పుడూ ఉయ్యూరు దాటి ఎక్కడా పని చేసినట్లు లేదు .బంధుత్వం రాజకీయ అండ దండలు బాగా ఉన్నవాడు .

  అతని కొడుకు ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో చదివినప్పుడు మాతో పని చేసే లెక్కల మాస్టారు శ్రీ పసుమర్తి ఆంజనేయ శాస్త్రి గారి దగ్గర ట్యూషన్ చదివాడు .అందువల్ల రాం మోహన్ తో నాకంటే శాస్స్త్రిగారికి ఎక్కువ పరిచయం ఉండేది .కొడుకు ఎ౦ .బి . బి .ఎస్ .చదివి పాసై రాజమండ్రిలో డాక్టరీ చేస్తున్నాడు .భార్య కూడా  డాక్టర్ అని తెలుసు .ఆతను హార్ట్ స్పెషలిస్ట్ అనుకొంటా .అందుకే శాస్త్రిగారు రాజమండ్రివెళ్లి  అతని దగ్గరే చెకప్ చేయించుకొనేవాడు  .రాం మోహన్ మరదలి కూతుర్నో లేక బావమరది కూతుర్నో తన వద్దే ఉంచి హై స్కూల్ లో చదివిన్చినట్లు గుర్తు .రాం మోహన్ ఎప్పుడూ సైకిల్ మీదనే స్కూల్ కు పొలానికి రాకపోకలు చేసేవాడు .ఎప్పటికప్పుడు సైకిల్ ను నీట్ గా ఉంచేవాడు .

 ఉయ్యూరు స్కూల్ లో తాగుబోతు సుబ్బారావు తాగి వచ్చి హడా విడి చేస్తే అతడిని బయటికి పంపటం ఎవరి వల్లా సాధ్యమయ్యేది కాదు .రాం మోహన్ నయానా భయానా బూతులతో బెదరగొట్టి పంపేవాడు అలాగే హిందూ ముస్లిం విద్యార్ధుల మధ్య చిచ్చు పెట్టె ప్రయత్నాలు ఎవరైనా చేస్తుంటే యిట్టె పసిగట్టి ఆప్రమాదం జరగకుండా కాపాడేవాడు .ఇలాంటి వాటిలో ముందుండే మాకు అంటే నాకు శాస్త్రిగారిని కాంతారావు రామకృష్ణారావు పిచ్చిబాబు మొదలలైవారికి అండగా ఉండేవాడు .హార్మని ఆఫ్ ది స్కూల్ కాపాడటం లో శక్తి యుక్తుల్ని ధార. పోసేవాడు .క్రాఫ్ట్ క్లాస్ బోధించే టప్పుడు పాంటు చేతుల్లేని బనీన్ తో విద్యార్ధులకు పాఠాలు చెప్పేవాడు .విరిగిన బెంచీలు కుర్చీలు డ్రాయర్లు బ్లాక్ బోర్డ్ లు అన్నీ తానూ పిల్లలే  బాగు చేసి స్కూల్ కు డబ్బు ఖర్చుకాకుండా చూసేవాడు .

  అతడు ఎప్పుడు రిటైర్ అయ్యాడో నాకు తెలియదు .కానీ నేను రిటైర్ అయ్యాక  మా ‘’ముసలి ముఠా ‘’అంతా సాయ౦ వేళ,తాండవ లక్ష్మి థియేటర్ అవతల ,అతని ఇంటికి దగ్గరగా ,ఒక ముస్లిం టైర్ల మెకానిక్ షాప్ దగ్గర పంచాయితీ బెంచీలపై చేరి ముచ్చ టి౦చు కోనేవాళ్ళ౦.  నాతోపాటు విజయ సారధి, సాయి అనే ఫారెస్ట్ డిపార్ట్ మెంట్ లో రిటైర్ అయిన ఆయన ,రాధాకృష్ణమూర్తి అనేరిటైర్డ్ డ్రిల్ మాస్టర్ ,శ్రీకాకుళం లో శంకర మఠం కట్టించిన సంపూరయ్య అనే రెండు చింతల సంపూర్ణ చంద్ర మౌళి గార్లు సమావేశమయ్యేవాళ్ళం .ఆతర్వాత రామమోహన్ కూడా వచ్చేవాడు .సాయంత్రం 7దాకా ఉండేవాళ్ళం .లు౦గి కట్టి వచ్చేవాడు రామ మోహన్ .అలాగే మరో రిటైర్డ్ క్రాఫ్ట్ మాస్టర్ భద్రాచలం గారు కూడా వచ్చేవాడు .మంచికాలక్షేపం .ఎన్నో రాజకీయాలు మాట్లాడుకొనే వాళ్ళం .

  మేము రెండు మూడు సార్లు అమెరికా వెళ్లి రావటం తో విషయాలు తెలిసేవికావు సుమారు ఏడెనిమిదేళ్ళ క్రితం రాం మోహన్ కు హార్ట్ అటాక్ వచ్చి కొద్దిగా పక్ష వాతం వచ్చిందని  రాజమండ్రిలో కొడుకు దగ్గర ఉంటున్నాడని తెలిసింది. నయమై వచ్చి మాతో కలిసేవాడు .రాం మోహన్ కు పెరాలిసిస్ అంటే ఉక్కుకు చెదలు పట్టటమే అనిపించింది .గండి గుంట లో ఉన్న అతని బావ మరది కూడా వచ్చి కూర్చునేవాడు .నేను 2019 అసెంబ్లీ ఎన్నికల తర్వాత అక్కడికి వెళ్ళటం మానేశాను .ఒకసారి శాస్త్రి గారు వచ్చి రాం మోహన్ ని చూద్దామంటే వెళ్లాం భార్య ఇడ్లీలు పెట్టి కాఫీ ఇచ్చింది .అతనూ బాగానే ఉన్నాడు. తరచుగా ఫోన్ పై మాట్లాడుకొనే వాళ్ళం .శాస్త్రిగారు ఎక్కడున్నానెలకో సారి ఫోన్ చేసి మా క్షేమ౦  సమాచారాలే కాక రామమోహన్ వై వెంకటేశ్వరరావు,సౌదామిని దంపతులు  ,డ్రిల్ మాస్టర్ సుబ్బారావు ,అన్నే పిచ్చిబాబు మొదలైన వారి యోగ క్షేమాలు అడగటం నేను చెప్పటం జరిగేది .ఇలా కాలం గడిచిపోతోంది .

  వారం క్రితం శాస్త్రిగారు ఫోన్ చేసి క్రాఫ్ట్ మాస్టర్ రామమోహన రావు డిసెంబర్ 3 న రాజమండ్రిలో కొడుకు దగ్గర చనిపోయినట్లు చెప్పారు .ఒక మంచి మిత్రుని సమర్ధుడైన టీచర్ ను స్కూల్ క్రమశిక్షణకు అంకితమైన వ్యక్తిని కోల్పోయినందుకు విచారిస్తున్నాను .అతని ఆత్మకు శాంతి చేకూరాలని ఆయన కుటుంబానికి సానుభూతి తెలియజేస్తున్నాను .

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -21-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in మహానుభావులు | Tagged | Leave a comment

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -5 సంస్థాన ఉన్నత సైనికాధికారి ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -5 సంస్థాన ఉన్నత సైనికాధికారి ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి

ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -5

 సంస్థాన ఉన్నత సైనికాధికారి  ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి

ఒరిస్సాలోని కియోన్ ఝార్ జిల్లా ఒకప్పుడు రాష్ట్రమే .భంజా వంశీకులు పాలించారు .ఒరిస్సామధ్యయుగా కవి ఉపేంద్ర భంజా ఇక్కడి వాడే .ప్రఖ్యాత భంజా వంశమైన మామూర్ భంజా వంశపు శాఖకు చెందిన వారు, కోయున్ ఝార్ భంజా వారు .వీరు ఒరిస్సా సాహిత్య సంస్కృతులకు విశేష సేవ చేశారు .1887లో ఫకీర్ 45వ ఏట కియోన్ ఝార్ కు మేనేజర్ గా వచ్చాడు .రాజు ధనంజయ భంజ .రాజు ప్రవేశపెట్టిన సాగునీటి పధకాలు ఆయన పాలనా సామర్ధ్యానికి ఇప్పటికీ గుర్తులుగా మిగిలి ఉన్నాయి .

  భూయాన్ తెగ వారి మాతృభూమి కియోన్ ఝార్ .ధనంజయ నారాయణ భంజా అభ్యుదయ భావాలున్న రాజు .ఆయన భూయాన్ యువకుడైన ధరణీ ధర ను భూములసర్వే లో శిక్షణ పొందటానికి ప్రభుత్వం ఖర్చు పై కటక్ పంపాడు .శిక్షణ తర్వాత ప్రోబేషనరి సర్వేయర్ గా నియమించాడు .ఆ కాలం లో ఒరిస్సా అంతా వెట్టి చాకిరీలో మగ్గి పోతోంది .ప్రతి కుటుంబం సంవత్సరం లో కొన్ని రోజులు వెట్టి చాకిరి చెయ్యాల్సిందే .యువకులను పొలం పనులకు వదిలి ముసలి వారే వెట్టి చాకిరీ చేసేవారు .పెద్ద పెద్ద సంభారాలు ,పనిముట్లు ఈ ముసలివారు మోసుకు పోవాల్సి వచ్చేది .రోజంతా వెట్టి చాకిరి చేసి ,రాత్రి తమ అన్నాలు తామే వండుకొని తిని ఆరుబయట పడుకొనేవారు.భూయానులు కూడా ఇలా గొడ్డు చాకిరీ చేయాల్సి వచ్చేది .బ్రాహ్మణులు సంపన్నులు అధికారులు వెట్టి చాకిరీ నుండి తప్పి౦ప బడ్డారు .కియోన్ఝార్ అసిస్టెంట్ మేనేజర్ విచిత్రానంద దాస్ ఒక చిన్న ఆనకట్ట పనిలో కియోన్ లను మాత్రమె నియమించి రాక్షసంగా పని చేయించు కొంటున్నాడు .కాలే కడుపులతో వాళ్ళు పని చేస్తున్నా ,నిర్దాక్షిణ్యంగా కొరడాతో బాదేసే వాడు  .మౌనంగా భరిస్తూ కోపం తో ఉడికిపోతూ ప్రతీకారం తీర్చుకోవటానికి నాయకుడి కోసం ఎదురు చూస్తూ సర్వేయర్ ధరణీ ధర ను నాయకుడిగా చేసుకొన్నారు .భూయానులకు ఒకప్పుడు రాష్ట్రం అంతా తమదే నని ,హిందువుల చేత అన్యాయంగా బలవంతంగా అడవుల్లోకి ,కొండ ప్రాంతాలకు నెట్ట బడ్డామని తెలుసు.ఒకప్పుడు ఇది మయూర్ భంజ్ పక్కనే ఉండేది .రాజధాని చాలాదూరంగా ఉండటం చేతతమ మొరను రాజుకు చెప్పుకోవటానికి కష్టంగా ఉందని ,మయూర్ భంజ్ వంశీకులలో ఒక బుల్లి రాజును ఎత్తుకొచ్చి తమ రాజు ను చేసుకొన్నారు .రాజుకు కావాల్సిన గుర్రాలు ఏనుగులు వారికి లేవు .చిన్న రాజాను వీపుపై ఎక్కించుకొని ఒక భూయాన్ పెద్దాయన చేతులతో నేలమీద పాకుతూ గుర్రపు స్వారీలా ఉపయోగ పడేవాడు .ఇలా అతడి సార్వభౌమాధికారాన్ని ప్రకటించారు .ఇంకోడు ఆయువరాజు ముందు సాష్టాంగ పడేవాడు .చిన్న రాజా తన కత్తితో అతడి మెడను తాకే వాడు .ఇలా అతడికి తప్పు చేసిన భూయానులను దండించే అధికారం కట్ట బెట్టారు .కియోన్ ఝార్ కొత్తరాజు పట్టాభి షేకం జరిగినప్పుడుల్లా ఈ ఆచారం పాటించేవారు .కనుక అమాయకులైన కియోనులకు తమ రాజును ఎన్నుకోవటం ఎన్ను కోక పోవటం అనే హక్కు ఏర్పడింది .తమ గడ్డ మీద తమను భయ పెట్టె వారు ఉండరని అనుకున్నారు .

   ఉత్తుత్తి రాజు

భూయాన్ యువకుడైన ధరణీధర్ కు దేశ భక్తీ ,అభ్యుదయ భావాలు అలవడ్డాయి .పొరుగు జిల్లా సి౦గ్ భం తో వచ్చిన సరిహద్దు తగాదాలో తన రాష్ట్ర అధికారులకు సాయం చేస్తున్నప్పుడు ,అతని తమ్ముడు గోపాల్ ను ఇతర బంధువుల్ని రాజు అరెస్ట్ చేయించి జైలులో పెట్టాడని తెలిసి వెంటనే ఉద్యోగం వదిలేసి ,అన్నిచోట్లా పర్యటించి తనవారిలో ఐక్యత తెచ్చి రాజరికానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు తెచ్చాడు .తననుమహా రాణి పెంపుడు కొడుకుగా ప్రకటించుకొని ,ఆహోదాతో సంతకాలు చేసి ఫర్మానాలు పంపేవాడు .వందలాది కొండజనం విల్లంబులతో యుద్ధానికి సిద్ధంగా అతడి చుట్టూ చేరారు .రాజు పశువుల శాలలు ,పోలీస్ స్థావరాలను ముట్టడించి మారణాయుధాలు ఆహార సామగ్రి దోచుకొని పోయారు .

  ఫకీర్ మోహన్ మేనేజర్ గా వచ్చి ,రాజు ఉండే కియోన్ ఝార్ నున్చికాక ,రాష్ట్ర ఆర్ధిక కేంద్రమైన ఆనందపురం నుంచి వ్యవహారాలు  నడిపాడు .విప్లవకారుల విషయాలు తెలుసుకొవటానికి ఎందరో వార్తావహులని నియమించాడు .విప్లవం ప్రారంభమైన మూడోనాడు రాత్రికే రాజు తన రాణీవాసాన్ని  వాళ్లఖర్మకు వారిని వదిలేసి తన సైన్యంతో కటక్ కు జంప్ జిలానీ కావటం ఫకీర్ ను ఆశ్చర్య పరచింది . కర్తవ్యోన్ముఖుడైన ఫకీర్ రాష్ట్ర సైనిక సిబ్బందిని విప్లవ కారులని ఎదుర్కోమని ఆజ్ఞలు జారీ చేశాడు .వణికి పోతున్న రాజును కటక్ కు భద్రంగా చేర్చి మిలిటరీ సాయానికి ప్రయత్నించాడు .చాలావరకు విజయం సాధించి రాజుతో ఆనంద పురం తిరిగి వచ్చాడు .మహారాజు ఏనుగు మీద ,ఫకీర్ ఆ వెనుక మరో ఏనుగు మీద వెడుతూ విప్లవకారుల గెరిల్లా దాడుల నుంచి  తప్పించటానికి సైన్యం కాపలా కాస్తుండగా రాత్రి  వేళ అడవి మార్గం గుండా రాజధాని వైపు వెళ్ళాడు .

  సైన్యాధికారి ఫకీర్ సేనాపతి

  రెండవ రాత్రి మజిలీలోనే విప్లవకారులు రాజభవనం ముట్టడించిన వార్త చేరింది .హడలి పోయిన రాజు మళ్ళీకటక్ కు ఉడాయి౦చేశాడు .అంతకు ముందే అయన మేనేజర్ ఆత్మరక్షణకు ,ఆస్తి రక్షణకు ,రాణివాసపు మాన ప్రాణ రక్షణకు  భూయానులను చంపవచ్చు అనే అధికార పత్రం సంపాదించాడు మెలకువగా .సేనాపతి ఇంటిపేరున్న ఫకీర్ మోహన్ ఇప్పుడు అసలైన సైన్యాధిపతిగా సైన్యాన్ని నడిపించాడు .కొత్త వ్యూహంతో సైన్యం నడిపిస్తూ ,ప్రతి మజిలీలో ఆయుధాలను తనిఖీ చేసేవాడు .ఇదంతా అతడికే ఆశ్చర్యం కలిగించేది కాని బయట పడ లేదు .సిపాయీలంతా వృద్ధులే .బహుశా వారి తాత ముత్తాతలెవరైనా మరాఠీలకాలం లో ఇలాంటి సైనిక దాడుల్ని చూసి ఉంటారేమో .కానీ ‘’డేక్స్ బ్రిటానిక ‘’ప్రకారం వారి ఆయుధాలన్నీ తుప్పు పట్టిపోయినవే .తొందర ప్రయాణంలో తమ తుపాకులను పరీక్షించుకోలేదు .తగినంత తుపాకీ మందు కూడా తెచ్చుకోలేక పోయారు ఆహడావిడిలో .

  తప్పుడు సమాచారం భంగపాటు

  ఈలోపాలన్నిటికీ అతీతంగా ఫకీర్ సైన్యాన్ని నడిపించాడు .కొందరు సైనికులు తుప్పు పట్టిన కత్తులతో భూయాన్లను చంపుతాం నరుకుతాం అంటూ వీరంగం వేశారు ఫకీర్ ముందు .రాజధాని దగ్గరకు వచ్చేసరికి భూయాన్లు నిజంగా రాజభవనాన్ని ముట్ట డించలేదని ,రాజధాని వెనక రైసన్ గ్రామం కొండల్లో ఉన్నారని ,త్వరలో ముట్టడించ బోతున్నారని వార్త తెలిసింది .విప్లవకారులని వారి రహస్య స్థావరాలలోనే మట్టు బెట్టటానికి గూండాల గుంపును నియమించాడు ఫకీర్ సేనాపతి .వారి బలగాలను గూర్చి సమాచారం తెలుపమని నియోగించిన గూఢ చారుల తప్పుడు సమాచారం నమ్మి ,సూటిగా శత్రువు గుడారం లోకి వెళ్ళిపోయాడు .

  లొంగిపోయిన సేనాపతి

అతడు రైసన్ కనుమ దాటుతుంటే శత్రువుల తుపాకి మోతలు వినిపించాయి .విల్లంబులతో నాటు తుపాకులతో వాళ్ళు పొదల చాటున దాగి ఉండటం చూశాడు .ఏమి చేయ్యాలోఆలోచించే లోపు ఒక బాణం రివ్వున దూసుకువచ్చి అతని మెడకు గాయం చేయబోయింది తప్పించుకొన్నాడు .శత్రువులు అధిక సంఖ్యలో ఎక్కువ ఆయుధాలతో ఉండటం గ్రహించి అనవసర రక్తపాతం ఎందుకని లొంగి పోయాడు .

  తెలివి తేటలే ఆయుధం

అప్పటి పరిస్థితులలోలొంగి పోయిన సేనాపతి గడుసుగా తెలివి తేటలతో శత్రు నాశనం చేయటానికి సమాయత్తమైనాడు .కియోమ్ఝార్  సింహసనాదికారి అనుకొంటున్న ధరణీధర్ దగ్గరకు ఫకీర్ తీసుకుపోబడ్డాడు .అతడి గురించిపూర్వమే తెలుసు .తాను  తన కుటుంబాన్ని పోషించుకొనే ఒక ఉద్యోగిని మాత్రమే అని ఆయువకుడికి చెప్పాడు తెలివిగా .ఈ కొత్త రాజావారికి దివాన్ గా పని చేయాలని ఉందని ,అంగీకరిస్తే తన జన్మ ధన్యం అనీ అన్నాడు  .అంత పెద్ద రాజ్యాన్ని తానొక్కడే పాలించటం కష్టంకనుక ఈ మేనేజర్ తనకు సహాయకారిగా ఉంటె మంచిది అనుకోని ‘’వాయస్ ‘’అనగా మామూలుగా అనుమానించే మాయానులు నాయకుడి మాటకు ఎదురు చెప్పలేక పోయారు .పాచిక పారిందిఫకీర్ కి .

  వాళ్లకు నమ్మకం కలిగేట్లు ప్రవర్తిస్తూ విల్లు బాణాలతో రాజభవనం ముట్టడించ టం కన్నా మందుగుండు సామగ్రితో పని తేలిక అవుతుందని చెప్పి ,కలకత్తానుంచి డైనమైట్ తెప్పించమని చెప్పాడు ..ఇద్దరికీతమలపాకులు నమలటం అలవాటు కనుక మరింత సన్నిహితులయ్యారు .మరికొన్ని తమలపాకులు పంపమని రాజుకు లేఖ రాస్తున్నట్లుగా రాస్తూ అందులో తీవ్ర సైనిక చర్యతప్పదని సూచింఛి నమ్మకామైన గూఢ చారి ద్వారా పంపాడు .1891మే 16న రాసినఈ ఉత్తర౦  బోలానాథ్ కు అందేట్లు చేశాడు .దీన్ని ధరణీధర్ సెన్సార్ చేశాడు .అందులో ఉన్న విషయం’’నా ఏజెంట్ బోలానాథ్ కు .మహారాణి కుమారుడికి చాలా అవసరం కనుక కనీసం ఒక వంద బెటేల్స్(బెటాలియన్ల సైన్యం ) రెండువందల వక్కలూ పంపండి .నా చెరకు పొలం ఉత్తరాన గోయ్యితవ్వి నీరు పెట్టండి .లేకపోతె పంట పాడవుతుంది ‘’.

  ఈ జాబు మూడు తీగముక్కలతో కట్టబడి ఉంది .అదృష్టవశాత్తు అందులోని మర్మాన్ని అధికారులు గ్రహించి వెంటనే సైన్యం పంపారు. ఒక రోజు అకస్మాత్తుగా సైన్యం ధరణీధర్ స్థావరంపై విరుచుకు పడి,బంధించి జైలులో పెట్టారు .కఠిన కారాగార శిక్ష పడటంతో ఉత్తుత్తి రాజు కలలన్నీ ఫకీర్ మాయాజాలంతో కల్లలై ఫకీర్ సేనాపతి వ్యూహం విజయవంతమైంది .

  సశేషం

  మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-1-23-ఉయ్యూరు  

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Leave a comment

విజయ విలాసం.23వ భాగం.21.1.23.

విజయ విలాసం.23వ భాగం.21.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష 13 వ భాగం.21.1.23.

విజయ విలాసం . 22వ భాగం.20.1.23.

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష 13 వ భాగం.21.1.23. –

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

మనమరుపు వెనుక మన వెండి తెరమహానుభావులు -388

మనమరుపు వెనుక మన వెండి తెరమహానుభావులు -388

· 388-ముద్దమందారం ప్రొడక్షన్ ఎక్సి క్యూటివ్,బాలీ వుడ్ కాలింగ్ ,మిస్సమ్మ ,మాయాబజార్ నిర్మాత – బొల్లు సత్యనారాయణ

· బొల్లు సత్యనారాయణ తెలుగు సినిమా నిర్మాత.

జీవిత విశేషాలు
ఆయన స్వస్థలం నల్గొండ జిల్లా గుర్రంపోడ్ మండలం లోని జువ్విగూడెం గ్రామం.

ఆయన భార్య అన్నపూర్ణమ్మ తితిదే పద్మావతి మహిళా డిగ్రీ, పీజీ కళాశాల ప్రిన్సిపాల్ గా పనిచేసి పదవీవిరమణ చేసారు. ఆయనకు కుమార్తె హరిత కుమారుడు తేజస్వి ఉన్నారు. సత్యనారాయణ సినీ ప్రస్థానం 1981లో ‘ముద్దమందారం’తో ప్రారంభమైంది. ఆ సినిమాకు ప్రొడక్షన్ ఎగ్జిక్యూటివ్గా పనిచేశారు. 2002లో ‘ధనలక్ష్మీ ఐ లవ్ యూ’తో నిర్మాతగా మారారు. ఆపై ‘బాలీవుడ్ కాలింగ్’, ‘మిస్సమ్మ’, ‘మాయాబజార్’ తీశారు. అనువాద చిత్రాలు ‘అభిమన్యుడు’, ‘గీతాంజలి’ ఆయనే నిర్మాత.[1]

చిత్రాలు
ఆయన సత్యం ఎంటర్టైన్మెంట్స్ పతాకంపై ‘బాలీవుడ్ కాలింగ్’, ‘ధనలక్ష్మి ఐ లవ్ యూ’, ‘మిస్సమ్మ’, ‘మాయాబజార్’ వంటి చిత్రాలను నిర్మించారు.ఆయన నిర్మించిన ‘మిస్సమ్మ’ (2003) చిత్రంలో భూమిక టైటిల్ రోల్ పోషించారు. నీలకంఠ దర్శకత్వం వహించిన ‘మిస్సమ్మ’ ఉత్తమ చిత్రంగా నంది అవార్డు పొందడంతో పాటు రివార్డులూ పొందింది. అలాగే ‘మాయాబజార్’ చిత్రంలో ప్రముఖ గాయకుడు ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం ప్రధాన పాత్ర పోషించారు.[2][3]

మరణం
ఆయన ఆగష్టు 28 2015 శనివారం మధ్యాహ్నం తిరుపతిలో కన్నుమూశారు. కొంతకాలంగా క్యాన్సర్తో బాధపడుతున్న ఆయన తిరుపతిలోని స్విమ్స్ ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ తుదిశ్వాస విడిచారు.

389-టాటా బిర్లాల మధ్య లైలా ,ప్రేమ ,ఇష్క్ ,కాదల్ సినీ నిర్మాత –బెక్కెం వేణుగోపాల్
బెక్కెం వేణుగోపాల్[1][2] తెలుగు చలనచిత్ర నిర్మాత. 2006 నుండి లక్కీ మీడియా సంస్థ ద్వారా చిత్రాలను నిర్మిస్తున్నాడు.[3
జీవిత విషయాలు
వేణుగోపాల్ 1974, ఏప్రిల్ 27న తెలంగాణ రాష్ట్రం, నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, అచ్చంపేటలో జన్మించాడు.

సినిమారంగం
వేణుగోపాల్ 2006లో నిర్మాతగా తొలిసారిగా టాటా బిర్లా మధ్యలో లైలా చిత్రాన్ని తీశాడు. తరువాత సత్యభామ, మా అయన చంటి పిల్లాడు, బ్రహ్మలోకం టూ యమలోకం వయా భులోకం, మేం వయసుకు వచ్చాం, ప్రేమ ఇష్క్ కాదల్, సినిమా చూపిస్త మావ[4] వంటి ఇతర చిత్రాలను నిర్మించాడు.

నిర్మించిన చిత్రాలు
సంవత్సరం

చిత్రం పేరు

భాష

నటులు

ఇతర వివరాలు

2006

టాటా బిర్లా మధ్యలో లైలా

తెలుగు

శివాజీ, కృష్ణ భగవాన్

[5]

2007

సత్యభామ

తెలుగు

శివాజీ, భూమిక చావ్లా, బ్రహ్మానందం

[3]

2008

మా ఆయన చంటి పిల్లాడు

తెలుగు

శివాజీ, మీరా జాస్మిన్, సంగీత

[6]

2010

బ్రహ్మలోకం టు యమలోకం వయా భూలోకం

తెలుగు

రాజేంద్ర ప్రసాద్, శివాజీ, ఆర్తీ అగర్వాల్

[7]

2012

మేం వయసుకు వచ్చాం

తెలుగు

నీతి టేలర్, తనీష్

[8]

2013

ప్రేమ ఇష్క్ కాదల్

తెలుగు

హర్షవర్ధన్ రాణే, రీతు వర్మ, శ్రీవిష్ణు

[9]

2015

సినిమా చూపిస్త మావ

తెలుగు

రాజ్ తరుణ్, అవికా గోర్

[10]

2016

నాన్న నేను నా బాయ్‌ఫ్రెండ్స్

తెలుగు

హెబ్బా పటేల్

2017

నేను లోకల్

తెలుగు

నాని, కీర్తి సురేష్

[11]

2018

హుషారు

తెలుగు

తేజాస్ కంచర్ల, తేజ్ కూరపాటి, అభినవ్, దినేష్ తేజ్

2021

పాగల్

తెలుగు

విశ్వక్ సేన్, నివేదా పేతురాజ్, సిమ్రాన్ చౌదరి

2022

అల్లూరి

తెలుగు

శ్రీవిష్ణు, కయ్యదు లోహర్‌

2022

బూట్‌కట్‌ బాలరాజు

తెలుగు

సోహైల్‌, అనన్య నాగళ్ల

390-బొమ్మరిల్లు దర్శకుడు ,నందీ అవార్డీ-భాస్కర్ అనే భాస్కరన్ నటరాజన్
భాస్కర్ (బొమ్మరిల్లు భాస్కర్) తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, చిత్రానువాదం రచయిత, నిర్మాత. 2006లో బొమ్మరిల్లు సినిమాకు తొలిసారిగా దర్శకత్వం వహించాడు.
జీవిత విషయాలు
భాస్కర్ 1979, సెప్టెంబరు 23న తమిళనాడులోని వెల్లూరులో జన్మించాడు.[2] చెన్నైలోని తమిళనాడు ఫిల్మ్ అండ్ టీవీ ఇన్స్టిట్యూట్ లో సినిమా రంగంలో శిక్షణ పొందాడు.

సినిమారంగం
తన కెరీర్ ప్రారంభంలో భద్ర, ఆర్య చిత్రాలకు అసోసియేట్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు. 2006లో సిద్ధార్థ్ నారాయణ్, జెనీలియా నటించిన బొమ్మరిల్లు చిత్రానికి తొలిసారిగా దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ చిత్రానికి నంది ఉత్తమ నూతన దర్శకుడుగా, నంది ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే రచయితగా రెండు నంది అవార్డులు అందుకున్నాడు.[3] 2008లో అల్లు అర్జున్ హీరోగా వచ్చిన పరుగు సినిమా బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయవంతంకాగా,[4] 2010లో రామ్ చరణ్ హీరోగా వచ్చిన ఆరెంజ్ సినిమాకు మిశ్రమ స్పందన లభించింది. 2013లో వచ్చిన ఒంగోలు గిత్త బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయం పొందింది.[5] ఆర్య, రానా దగ్గుబాటి, సమంత, శ్రీదివ్య, బాబీ సింహా నటించిన తమిళ చిత్రం బెంగళూరు నాట్కల్ 2016లో విడుదలయింది.[6]

దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
క్రమసంఖ్య

సంవత్సరం

సినిమాపేరు

భాష

ఇతర వివరాలు

1

2006

బొమ్మరిల్లు

తెలుగు

నంది ఉత్తమ నూతన దర్శకుడు
నంది ఉత్తమ స్క్రీన్‌ప్లే రచయిత

2

2008

పరుగు

తెలుగు

ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ దర్శకుడు – తెలుగుకి నామినేట్

3

2010

ఆరెంజ్

తెలుగు

4

2013

ఒంగోలు గిత్త[7]

తెలుగు

5

2016

బెంగళూరు నాట్కల్

తమిళ

తొలిచిత్రం

6

2020

మోస్ట్ ఎలిజిబుల్ బ్యాచ్ లర్

తెలుగు

Collaborations
నటులు

బొమ్మరిల్లు

పరుగు

ఆరెంజ్

ఒంగోలు గిత్త

బెంగళూరు నాట్కల్

జెనీలియా

Yes

Yes

సునీల్

Yes

Yes

జయసుధ

Yes

Yes

ప్రకాష్ రాజ్

Yes

Yes

Yes

Yes

Yes

బ్రహ్మానందం

Yes

Yes

చిత్రం శ్రీను

Yes

Yes

ప్రభు

Yes

Yes

ఆలీ

Yes

Yes

· సశేషం

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -4

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -4

 జాతీయ భాషా పరిరక్షణ

బెంగాల్ నుంచి వచ్చిన ఒక బెంగాలీ పండితుడు బాలాససోర్ ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠ శాలలో చేరి తాను  తెచ్చిన గ్రంథం ద్వారా ఒరియా స్వతంత్ర భాషకాదని ,బెంగాలీ భాష రూపాంతరమే నని వాదించి ఒరిస్సాలో  ఒరియాను తొలగించి బెంగాలీ ని ప్రవేశ పెట్టాలని వాదించాడు .అప్పటి పాఠశాల ఇన్స్పెక్టర్ ఆర్.ఎల్ మార్టిన్ బాలాసోర్ లోని ప్రభుత్వ బడులలో బెంగాలీ ,సంస్కృతాలే తప్ప ,ఒరియా ఉండరాదని ఉత్తర్వు జారీ చేశాడు .ఇది విన్న ఫకీర్ మోహన్ వ్యధ చెందాడు .మిత్రులతో కలిసి ఆలోచించాడు .ఎలాగైనా తన మాతృభాషను కాపాడు కోవాలనుకొన్నాడు .ముందుగా చిన్నతరగతులకు సంబంధించిన ఒరియాఅధికారుల దృష్టికి తీసుకు వెళ్ళారు. వాళ్ళు అది ప్రభుత్వ వ్యవహారం తమకేమీ బాధ్యత లేదని చేతులెత్తేశారు .ఆశాభంగం పొందినా వదలక ,ఒరియా ఉద్యోగులనందర్నీ సమావేశ పరచి ,తెలివిగా లౌక్యంగా ఘాటుగా ‘’ఒరియానుకాదని బెంగాలీని ప్రవేశపెట్టటం ప్రభుత్వ నిర్ణయం కాదు. బెంగాలీల కుట్ర .బ్రిటిష్ ఇన్స్పెక్టర్ ను బుట్టలో వేసుకొని వాళ్ళు దాన్ని సాధించారు .ఇంగ్లిష్ వచ్చిన బెంగాలీఅధికారులకోసం పర్షియన్ భాష తొలగింఛి ఉన్నత ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలన్నీ అనుభవించారు .మీరు చక్కగా నేర్చుకొన్న పర్షియన్ ఇప్పుడు పనికి రాకుండా పోయింది .తర్వాత ఒరియాను తీసేసి బెన్గాలీ పెడితే ఉద్యొగాలన్నీ  బెంగాలీలకే  దక్కుతాయి .కలకత్తానుంచి వచ్చే బెంగాలీ బాబులకోసం మీ ఉద్యోగాలన్నీ సామూహికంగా తీసేస్తారు ‘’అని హెచ్చరించాడు .ఈమాటలు వారిపై బాగా పని చేశాయి .వెంటనే ఏక క౦ఠం తో ‘’అలాజరగటానికి వీల్లేదు .మనపిల్లలు బడిలో ఒరియాచదవాల్సిందే .ఏం చేయాలో చెప్పండి. మేమంతా ఐక్యంగా నిలబడి అలాచేస్తాం ‘’అన్నారు .దానికి అందరు కలిసి ప్రభుత్వానికి అర్జీపెడితే అంతా చక్కబడుతుందని చెప్ప’’గా ‘’మీరే తయారు చేయండి మేము సంతకాలు పెడతాం ‘’అనగా జాగ్రత్తగా అర్జీ తయారు చేసి అందరి సంతకాలు పెట్టించి జిల్లా కలెక్టర్ కు సమర్పించారు .అప్పటి బ్రిటిష్ ,మిషనరీఅధీకారులు వీరికి అనుకూలంగా ఉండటం తో వీరి అర్జీని బలపరచి ,జిల్లామేజిష్ట్రేట్ జాన్ బీమ్స్ కు పంపగా ,ఆయన గట్టిగా సమర్ధించి ఒరిస్సా విభాగ కమీషనర్ టి.ఇ.రావెంషా కు  పంపాడు .ఈలోగా బీమ్స్ ఒరియా స్వతంత్రతను ,ప్రాచీనతను రుజువు చేస్తూ ఒక కరపత్రం రాసి విడుదల చేశాడు .అందులో ఒరియా భాష అభి వృద్ధికి తీసుకోవాల్సిన చర్యలన్నీ ప్రతిపాదించాడు .ఒక కాపీబెంగాల్ ప్రభుత్వానికీ పంపాడు .కమీషనర్ రావెంషా కూడా ఒరియాకు అనుకూలంగా ప్రభుత్వానికి లేఖ పంపగా ,వెంటనే ప్రభుత్వం స్పందించి ఒరిస్సా బడులన్నిటిలో బెంగాలీని రద్దు చేసి ,ఒరియానే ఉంచాలనీ ,ఒరియా భాష అభి వృద్ధికోసం కొత్త బడులుస్థాపించాలని ఆదేశాలు జారీ చేసింది ఫకీర్ మోహన్ మాతృభాష పరిరక్షణ ఇలా విజయవంతమైంది .

   నిర్వాహక చాతుర్యం

పదేళ్ళు బాలాసోర్ లో ఉపాధ్యాయ వృత్తి చేసిన ఫకీర్ మోహన్ కు అనుకోకుండా కటక్ లోని  టీచర్స్  ట్రెయినింగ్ స్కూల్ లో ద్వితీయ శ్రేణి పండితుని పోస్ట్ ఖాళీ అయితే ,పాఠశాల ఇన్స్పెక్టర్ మార్టిన్ ఫకీర్ మోహన్ ను మూడు రెట్ల ఎక్కువ జీతంతో ఆపదవికి ఆహ్వానించగా .వెళ్ళటానికి ఇష్టపడి రెవరెండ్ ఇసిబి హాలం తో ప్రస్తావించగా ,ఆయన అంత జీతం ఆయనకు ఇస్తామని ఇక్కడనే ఉండి పొమ్మని కోరగా అక్కడే ఉండిపోయాడు .ఇలా ఉన్నతపదవి దక్కకపోయినా ,జీతం  గౌరవం పెరిగాయి .

  దివాన్ ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి

  బాలాసోర్ దగ్గరున్న నీలగిరి ఒక సంస్థానం .దానికి దివాన్ పోస్ట్ కు బీమ్స్ ను రికమెండ్ చేశాడు .వెంటనే అంగీకరించి చేరి ఉన్నత స్థానం పొందాడు .1871లో 28వ ఏట ఫకీర్మోహన్ సేనాపతి నీలగిరి సంస్థాన దివాన్ అయ్యాడు .అప్పటి ను౦చి ,దివాన్ గానో ,అసిస్టెంట్ దివాన్ గానో ,మేనేజర్ ,అసిస్టెంట్ మేనేజర్ గానో దొమ్ పాడా ,ధెన్ కనల్ , దాస్ పల్లా ,పాల్ –లహడా ,కియోమ్జోహార్ ,కేంద్రపారా మొదలైన అనేక రాష్ట్రాలలో ,జమీన్ లలో  పని చేశాడు .పరిపాలనా రంగం లో పాతికేళ్ళ అనుభవం పొందాక ,1892లో పదవీ విరమణ చేశాడు .ఈ అనుభవాలన్నీ తన రచనలలో పొందు పరచాడు .అతడు ఒక్క జిల్లాకే పరిమితం అయి ఉంటె ఇంతటి అనుభవం దక్కేదికాదు .ఒరియా భాష అతని అనుభవాలతో సుసంపన్నం అయ్యేది కాదు .ఒకరకంగా ఒరియాకు దక్కిన గొప్ప అదృష్టం అతని దివాన్ గిరి .

 దివాన్ గా కానీ, మేనేజర్ గా కానీ  ఏ స్థాయిలో ఉన్నా అక్కడ కొత్త సంస్కరణలు ప్రవేశపెట్టాడు మోహన్ .ఒక శతాబ్దం వెనకనే నీలగిరి సంస్థానం లో’’ తేయాకు’’ ను వ్యాపార సరళిలో పండించాలని ఆలోచించి అమలు పరచి ఆదర్శనీయుడయ్యాడు .ఈ మాట చాలా మందికి ఆశ్చర్యం కలిగించవచ్చు .ఒక బడి పంతులు దివాన్ అవ్వటం ,ఎంతటి ఆశ్చర్యమో తేయాకు ఉత్పత్తికి దారి చూపటం అంతే ఆశ్చర్యం.అక్కడ మొదటిసారిగా సరైన బజారు ఏర్పాటు చేశాడు .సంస్కృత పాఠశాల స్థాపించాడు .నీలగిరిని బయటి ప్రపంచంతోకలుపుతూ రోడ్లు వేయించాడు .విరివిగా కొబ్బరి తోటలు పెంచాడు .తాను  ఎక్కడ పని చేసినా అక్కడ ఒక మంచి తోట పెంచాడు .విదేశాలలో పెరిగే పూలను ,కాయగూరలను ,పండ్లను అక్కడ పండించి ప్రజలకు చూపించి పరిచయం చేసి వారికీ ఆసక్తి కలిగించేవాడు .గులాబీ లంటే అమితమైన ప్రేమ .వాటిని ప్రత్యేకంగా పెంచాడు .జపాన్ నుంచి ‘’హుస్న హేనా ‘’అనే పుష్ప జాతిని తెప్పించి శ్రద్ధతో పెంచి దాని సౌకుమార్యానికి పరిమళానికి ముగ్ధుడయ్యేవాడు .సముద్రాలు దాటి వచ్చిన ఈఅద్భుత సౌందర్య రాశిని  కవితలో కీర్తించాడు కూడా .దాస్ పల్లాలో ఉన్నప్పుడు కాబేజీలు పెంచి గ్రామపెద్దలకు  ఇచ్ఛి కనిపించినపుడు ఎలా ఉన్నాయని అడిగే వాడు .వారంతా ముక్త కంఠం తో ‘’హుజూర్!మా ఆడాళ్ళు ఆకాబేజిని పుల్లటి’’ కన్జి’’లో వేసి ఎంత ఉడకబెట్టినా దాని ఆకారం కంపూ పోలేదు ‘’అని నవ్వుతూ చెప్పేవారు .

  ఒరిస్సా విభాగ కమీషనర్ ,బెంగాల్ ప్రభుత్వ కార్యదర్శి రావెంషా 1873లో తన వార్షిక నివేదికలో ‘’బాలాసోర్ మిషన్ స్కూల్ ఓరియన్ లకల్లా గొప్పవాడైన బాబూ ఫకీర్మోహన్ సేనాపతి చేత నిర్వ హి౦పబడింది .నీలగిరి రాజువద్ద అంతకంటే పెద్ద ఉద్యోగం దివాన్ గిరి రావటం చేత ఈ ఉద్యోగాన్ని వదిలిపెట్టాడు .దివాన్గా పని చేస్తూ నీతి నిజాయితీలు వ్యాపింపజేస్తూ ,ఎన్నోఅభి వృద్ధికార్యక్రమాలు ప్రవేశపెట్టి విజయవంతం చేశాడు .ఆ మహానుభావుడు పరోక్షంగా చేసిన ఎన్నో మంచిపనులకు ఇది ఒక ఉదాహరణ మాత్రమె.అతని ఎడబాటు తీరని వెలితి  ‘’అని మెచ్చుకొన్నాడు .

  మాకియ విల్లీ ఏకలవ్య శిష్యరికం

మాకియ విల్లీ తన ‘’ప్రిన్స్ ‘’  లో పాలకులకు ఏమేమి బోధించాడో ఫకీర్ మోహన్ కూడా ,అవేమీ తెలియకుండానే ఆచరణలో పెట్టి అభి వృద్ధి సాధించాడు .ఇటాలియన్ అయిన మాకియ విల్లీ కర్కోటకుడు క్రూరుడు ,మేధావి ,మహా రాజకీయ వేత్త .తన వ్యక్తిత్వంలో ‘’మాకియ వేలియన్ ‘’అనే అంశాన్ని దాచుకోలేదు కూడా .గాంధీ సహాయ నిరాకరణకు ముందే ఒరిస్సా లో సాంఘిక రాజకీయ చైతన్యం బాగా ఉండేది .అనాగరక మారుమూల పల్లె టూళ్ళ లోనూ ఈ  ,సహాయ నిరాకరణ చైతన్యం కనిపించేది .బ్రిటిష్ వారు  గాంధీ ఉద్యమాలను అణచి వేసినట్లు ఫకీర్ ఒరిస్సా రైతుల సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమమాన్ని ,మౌన తిరస్కారాన్ని బల౦ తో తెలివి తేటలతో అణచి వేయగలిగి మాకియవిల్లీ లేక ‘’మాకియ విలన్’’ అయ్యాడు .

         ప్రజలచే వెలివేయబడిన రాజరికం

  ఇప్పుడు కటక్ లో ఉన్న దోమపాడా ఒకప్పుడు చిన్న జమి .ఈయన దివాన్గా వెళ్ళినప్పుడు అక్కడి రాజు కలకత్తాలో చదువుకొన్న విద్యావంతుడు .రాజుకు ఆన౦ద౦  ఉత్సాహం లేని తన జమీ కంటే అడవి జీవితం సుఖం అనిపించింది .అందువలన రాణీని రాజభవనాలను వదిలి ఎప్పుడూ కలకత్తా ,కటక్ వంటి పట్టణాలలో గడిపేవాడు .తన పట్నవాస విలాస జీవితం కోసం ,అంతులేని ఖర్చులకోసం డబ్బు కావాలని ఆరాట పడేవాడు .తన జమీలో రైతులకు భూములపంపకం మళ్ళీ చేయ్యాలనుకొన్నాడు .అంటే భూమి శిస్తు పెంచటమే ఏకైక ఎజెండా .పన్నులు ఎవరు కడతారు ?రైతులు కొత్త పద్ధతిని మొండిగా ఎదిరించారు .చాలామంది రైతులు అనధికారంగా పొలాలు ఆక్రమించి పైసా కూడా శిస్తు కట్టలేదు .బ్రాహ్మణ్యం ,గ్రామపెద్దలూ ఇలా లాభ పడిన వాళ్ళే .తమ అనధికార సంపత్తిని కాపాడుకోవటం కోసం వాళ్ళు అమాయక రైతుల్ని పురిగొల్పి విప్లవానికి ప్రేరేపించారు .రాజు రాజీ పడలేదు .ప్రజలు శిస్తులు కట్టకుండా రాజును అధికార్లనూ సాంఘికం గా వెలి వేశారు .

       లౌక్యం చాకచక్యం

  తన 33వ ఏట ఫకీర్ మోహన్  ఇక్కడికి వచ్చేటప్పటికి రాజభవనం పాడుబడి ,అన్నివైపుల అడవిగా తయారైంది .రాజు అప్పులమీద బతుకుతూ ఇక్కడికి వచ్చేవాడు కాదు .రాణి మనోవర్తికోసం కటక్ కోర్టు లో దరఖాస్తు చేసింది .అప్పటి కటక్ జిల్లా మేజి స్ట్రేట్ బీమ్స్ ఫకీర్ మోహన్ ను ఈ ప్రాంతానికి పంపాడు .రైతులకు జమీన్దార్కు రాజీ కుదురుస్తాడని ఆశించాడు .రాజీకి ప్రయత్నించాడు ఫకీర్ .కాని ప్రజల్లో నివురుకప్పిన నిప్పులాఉన్న సహాయనిరాకరణ ఒక్కసారి ఉవ్వెత్తున బయట పడి మాజీ దివానూ, భూస్వామి అయిన ఒకాయన అండతో ప్రజలు పోటీ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసుకొన్నారు .రాజభవానంతో అన్నిరకాల సాంఘిక సంబంధాలను వేలివేయాలని ప్రతి గ్రామానికి తెలియజేశారు .రాజభవనం లోని సేవకులను కూడా భయపెట్టారు . చాకల్లు  బట్టలు ఉతకటం లేదు కటక్ కు పంపి ఉతికి౦చుకోవాల్సి వచ్చింది .బెస్తలు ,గొల్లలు ,నీరుమోసేవారు అందరూ కట్టడిగా పనులు మానేశారు .

  రాజీ కుదర్చటానికి వచ్చిన ఫకీర్ కు ఎవ్వరూ తోడ్పడటం లేదు. రాజు ఆయన్ను మేజిష్ట్రేట్ మనిషి అనుకొంటే ,రైతులు రాజుగారి మనిషి అని భ్రమపడ్డారు .1876లో బీమ్స్ అకస్మాత్తుగా తనిఖీకి దొమ్ పాడా వచ్చాడు .ఫకీర్ మోహన్ అభ్యర్ధన మేరకు బీమ్స్ శిస్తులు పెంచకూడదని అంగీకరించాడు .రాజు విముఖంగా ఉన్నాడు. అప్పటికే అతడు తలతిక్కరాజు అని ప్రజల్లో, ప్రభుత్వం లో పేరు పొందాడు .సమస్య వెంటనే పరిష్కారం కాక పోవటంతో రాజు జమీ మొత్తాన్ని వదులుకోవాల్సిన పరిస్థితి వచ్చింది .తను దివాన్ గా ఉన్నంతకాలం జమీన్ నాశనం కాకూడదని ఫకీర్ భావించాడు .బీమ్స్ కు అతని పరివారానికి ఆహారం నీరు మొదలైన సకల సౌకర్యాలు చూడాల్సిన బాధ్యత దివాన్ ఫకీర్ పైనే ఉంది .యాభై మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న కటక్ నుంచి అన్నీ తెప్పించుకోవాల్సి వచ్చింది .చలి ముదిరి ఆతర్వాత వర్షాలు ప్రారంభమై నానా ఇబ్బందీ గా ఉంది .దివాన్ అన్నీ తానె చూసుకోవాల్సివచ్చింది ఆ వ్యతిరేక వాతావరణం లో  .

  రాజకీయ ఎత్తుగడలు తెలిసిన దివాన్ ఫకీర్ కొంతమంది రైతుల్ని రాజువైపు తిరిగే ప్రయత్నం చేశాడు .ఒకరోజు సాయంత్రం నాలుగు గంటలకు పేరు మోసిన రైతులన్దర్నీ మేజిష్ట్రేట్ ను కలుసుకోమని హుకుం జారీ అయింది .రాజు వైపు తిరిగారు అనుకున్నవారికి దివాన్ మేజిష్ట్రేట్ అడిగే ప్రశ్నలకు జవాబులు  ఎలా ఇవ్వాలో  ఉదయమే ట్రెయినింగ్ ఇచ్చాడు అంటే బ్రెయిన్ వాష్ చేశాడు  .సరిగ్గా నాలుగంటలకు వడగళ్ళవాన జోరున కురిసింది .న్యాయ౦గా  ఈసమయంలో సాహిత్యం కాలక్షేపం చేయాల్సిన వాడు ఇక్కడ ఈ మారుమూల ఇలా వర్షంలో ఉండి పోవాల్సి వచ్చింది .శాలువా కప్పుకొని వచ్చాడు .మేజిష్ట్రేట్ బస చేసిన గుడారం ముందు ఉన్న గ్రామపెద్దల్ని చూస్తె తానూ పొద్దున్న  ట్రెయి నింగ్ ఇచ్చిన వాడు ఒక్కడూ కనబడక అవాక్కై పోయాడు .హాయిగా వెళ్లి గుడారంలో వెచ్చగా సాహిత్యం చదూకు౦దామని లేచి వెళ్లబోతుంటే మేజిష్ట్రేట్ బీమ్స్ హిందీలో ‘’కౌలుదారు లారా !రాజాగారితో మీకు వచ్చిన గొడవల్ని ఫకీర్ మోహన్ బాబు సర్దు బాటు చేయటం మీకు ఇష్టమేనా ??’’అని అడిగాడు .కొందరు రైతులు ‘’ఆయనే సర్దు బాటు చేయగలిగితే ,మీరుఇలాంటి వాతావరణం లో కటక్ నుంచి ఎందుకు  రావాల్సి వచ్చింది  ?”’అని ప్రశ్నించారు .తనకు ఆభాష అర్ధంకాక వాళ్ళు ఏమన్నారో చెప్పమని ఫకీర్ ను అడిగితె సమయస్పూర్తిగా ‘’మా సమస్యల్ని దివాన్ బాబు పరిష్కరించగల సమర్దుడే .ఇంక మీరు శ్రమపడక్కర లేదు ‘’అన్నారని చెప్పాడు లౌక్యం మిళాయించి .బీమ్స్ ‘’అయితే మంచిది కొత్తదివాన్ అన్నీ చూస్తాడు సమర్ధుడు నాకు నమ్మకం ఉంది .సెలవు ‘’అన్నాడు ఈమాటలు రైతుల్లో అలజడి కలిగించాయి .పండితుడు మేధావి అయిన ఫకీర్ తన చాకచక్యాన్ని సమయానికి తగినట్లు ఉపయోగించాడు .

  బీమ్స్ ,పరివారం నెమ్మదిగా బయల్దేరి వెళ్ళిపోయారు .రేపటినుంచి పాలుపెరుగు ఆహారపదార్ధాలు నీరు ఎలా?ఇంతలో ఒక గొల్లవాడు కనిపిస్తే అడిగితె పాలు నెయ్యి తెచ్చాడు .ఒకరైతు వరండాలో కూచుని ఇది చూస్తూ ఆవేశం తో ఊగిపోతున్నాడు .అ౦తాబురద అక్కడ ఒక దుంగ ఉంది .దివాన్  ఆజ్ఞ ఇవ్వ గానే ఇద్దరు సిపాయిలు ఆ గొల్లవాడిని దు౦గకు కట్టేశారు .ఒకడు పాలూ నెయ్యీవాడి తలపై కుమ్మరిస్తు,కర్రతోచావ బాదుతుంటే  ఇంకోడు’’ ఆగు ఆగు ‘’అంటున్నాడు నాటకీయంగా .ఇంతలో గొల్లవారంతా పరుగుపరుగున వచ్చి దివాన్ కాళ్ళమీద పడి .ఇకనుంచి పాలూ పెరుగు నెయ్యి సప్లై చేస్తాం మా వాడిని వదిలి పెట్టమని పొర్లు దండాలు పెట్టారు .నయాన కావాల్సిన కార్యం దండంతో సరైంది .అరగంటలో అన్ని రకాల పదార్ధాలు కుప్పలు తెప్పలుగా తెచ్చి కుమ్మరించారు దివాన్ ముందు .ఒక్క దెబ్బతోపన్నుల ఎగవేత, సహాయ నిరాకరణ గాలిలో కలిసిపోయాయి .

  పరిస్థితులు అనుకూలంగా మారటంతో ఫకీర్ -నాయకులైన కొందరు గ్రామస్తులపై క్రిమినల్ కేసులు బనాయించి  బీమ్స్ కు పంపాడు .ఇక్కడి అల్లర్లకు కారకుడైన మాజీదివాన్ దయానిధి పట్నాయక్ బంధువు పైకూడా కేసుపెట్టాడు .చుట్టుప్రక్కల గ్రామస్తులు దివాన్ ను కలవటానికి వస్తున్నట్లు వర్తమానం రాగా ,కేసులుపెట్టిన వారందర్నీ అరెస్ట్ చేసే పనికి పోలీసుల్ని పురమాయించి అరెస్ట్ చేయించాడు .గ్రామస్తులకుశరాఘాత౦  అనిపించింది .మిగిలిన వారు ప్రాణాలు అర చేత పట్టుకొని పరుగోపరుగు .దొమ్ పాడాలో శాంతి నెలకొని పరిపాలన మొదలైంది .రాజు సంతోషపడి ఆయన్ను జీవితాంతం తన దివాన్ గా ఉంచుకోవాలనుకొన్నాడు .కానీ పైఅధికారులు ఫకీర్ అవసరం ఇంక ఇక్కడ లేదని అతని అవసరం ‘’దెన్ కణాల్ ‘’లో ఉందని నచ్చ చెప్పారు రాజుకు.

  ఇలాసమస్యల్ని దర్జాగా,హు౦దాగా తెలివి తేటలతో సమయస్పూర్తితో పరిష్కరించి దోమ్ పాడా వదిలి వెళ్ళాడు .తానూ కొంత కఠినంగా ప్రవర్తి౦చా నేమో అని అనుకోని దయానిధి పట్నాయక్ ,ఇతరులకు కొంత నష్ట పరిహారం చెల్లించిన దయామూర్తి ఫకీర్ దివాన్ .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -20-1-23-ఉయ్యూరు–

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

విజయ విలాసం . 22వ భాగం.20.1.23.

విజయ విలాసం . 22వ భాగం.20.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.12వ భాగం.20.1.23.

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.12వ భాగం.20.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

· మనమరుపు వెనుక మన వెండి తెరమహానుభావులు -386

· మనమరుపు వెనుక మన వెండి తెరమహానుభావులు -386

· 386-స్క్రీన్ ప్లే ,డైలాగ్ రైటర్ వాంటెడ్ ,జవాన్ దర్శకుడు –బి.వి.ఎస్.రవి .

· బి.వి.ఎస్ రవి (జననం 1974 జూన్ 22) తెలుగు చిత్రాలలో పనిచేసే భారతీయ స్క్రీన్ రైటర్, డైలాగ్ రైటర్. సన్నిహితులు మచ్చ రవిగా పిలుచుకునే బి.వి.ఎస్ రవి పూర్తిపేరు బాచిమంచి వెంకట సుబ్రహ్మణ్యం రవి.[2]

కెరీర్
పోసాని కృష్ణమురళికి సహాయ కథా రచయితగా శివయ్య, సీతారామరాజు, ప్రేయసి రావే, స్నేహితులు, అయోధ్య రామయ్యా, భద్రాచలం వంటి చిత్రాలకు బి.వి.ఎస్ రవి పనిచేసాడు. ఇక 2011లో వాంటెడ్ చిత్రానికి దర్శకుడిగా మారాడు. ఈ చిత్రానికి చక్రి సంగీతం అందించగా గోపీచంద్, దీక్షా సేథ్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు.

2012లో వివాదాస్పద హిట్ చిత్రం దేనికైనా రెడీకి ఆయన కథ అందించాడు. పూరి జగన్నాథ్‌తో కలిసి కెమెరామెన్ గంగతో రాంబాబు, ఇద్దరమ్మాయిలతో, దేవుడు చేసిన మనుషులు చిత్రాలకు సహ రచయితగా ఉన్నారు.

బి.వి.ఎస్ రవి సెకండ్ హ్యాండ్ చిత్రానికి నిర్మాతగా మారాడు. ఆయన తక్కువ బడ్జెట్‌లో చిత్రాన్ని దృశ్యపరంగా, సాంకేతికంగా అద్భుతంగా పూర్తి చేయడం ద్వారా తన నిర్వహణ, సృజనాత్మక నైపుణ్యాలను ఈ చిత్రంతో నిరూపించాడు.[3] తెలుగు చిత్ర పరిశ్రమలో సింగిల్ షాట్ సినిమాటోగ్రఫీ అనే కాన్సెప్ట్‌ను రూపొందించిన మొదటి నిర్మాత బివిఎస్ రవి గా గుర్తింపుతెచ్చుకున్నాడు.

రామ్ గోపాల్ వర్మ, పూరీ జగన్నాథ్, కృష్ణ వంశీ, రానా దగ్గుబాటి, అల్లు అర్జున్, రవితేజ, దిల్ రాజు, మోహన్ బాబు, మంచు విష్ణు, మంచు లక్ష్మీ ప్రసన్నలకు ఆయన సన్నిహితుడు.

ఫిల్మోగ్రఫీ
దర్శకుడిగా
Year

Title

2011

వాంటెడ్

2017

జవాన్

నిర్మాతగా
Year

Title

2013

సెకండ్ హ్యాండ్

నటుడిగా[మార్చు]
Year

Title idi ra BVS

2004

కేడీ నం:1

2005

శ్రావణమాసం

2005

అయోధ్య

2006

నాయుడమ్మ

2021

క్రాక్

స్క్రీన్ రైటర్‌గా
Year

Work

Notes

2021 – ప్రస్తుతం

ఏబుల్

టాక్ షో

2017

జవాన్

2015

డైనమేట్

2014

పాండవులు పాండవులు తుమ్మెద

2013

గౌరవం

2013

ఇద్దరమ్మాయిలతో

2012

దేనికైనా రెడీ

2012

కెమెరామెన్ గంగతో రాంబాబు

2012

దేవుడు చేసిన మనుషులు

2011

వాంటెడ్

2010

తకిట తకిట

2010

ఝుమ్మంది నాదం

2009

జయూభవ

2009

సలీం

2008

తులసి

2008

కింగ్

2008

పరుగు

2007

మున్నా

2007

అతిధి

2006

నాయుడమ్మ

2006

రామ్

2005

ధన 51

2005

నాయకుడు

2005

చక్రం

2005

అయోధ్య

2005

భద్ర

2003

సత్యం

2002

ఖడ్గం

2002

ఖైదీ బ్రదర్స్

2002

గర్ల్ ఫ్రెండ్

· 387-‘వాడుక భాషలో ‘’శ్రీ సత్యనారాయణ ‘’సినిమా నిర్మించి ,’ఆంధ్రా శాంతారాం‘’గా38 మంది నటులను పరిచయం చేసిననిర్మాత ,నటుడు,దర్శకుడు,ఎస్వి .రంగారావు మేనమామ –బి.వి. రామానందం

బి.వి.రామానందం (బయ్యపునీడి వెంకట రామానందం) తెలుగు సినిమా దర్శకుడు. ఇతను ఎస్.వి.రంగారావుకు తెలుగు సినిమాకు పరిచయం చేసిన వ్యక్తిగా సుపరిచితుడు. అనేక మంది నటులను సినీ పరిశ్రమకు పరిచియం చేసినజీవిత విశేషాలు
బయ్యపునీడి వెంకట రామానందం 1902 జనవరి 2న రాజమండ్రిలో జన్మించాడు. చిన్నతనంలో లలిత కళల పట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు. ఒకపక్క విద్యాభ్యాసం చేస్తుందగానే మరో పక్క నాటకాలలో నటించేవాడు. బెనారస్ లో ఎఫ్.ఏ పరీక్ష ఉత్తీర్ణుడైన తరువాత ఆగస్టు 1922లో వివాహం చేసుకున్నాడు. వివాహానంతరం ఏదైనా వ్యాపారం చేయాలనుకున్న సమయంలో మూకీల చిత్ర నిర్మాణం సాగుతుంది. చిన్నతనం నుండి కళా రంగంలో ఆసక్తి ఉండటంతో అతను సినిమా రంగంలోకి ప్రవేశించాడు. మొదట ఫిలిం పంపిణీ వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించాలనుకున్నాడు. దీని కోసం కలకత్తా వెళ్ళి కొన్ని నెలల పాటు అక్కడే ఉండి ఫిలిం పంపిణీ వ్యాపారం జరిగే తీరుని పరిశీలించి ఒక అవగాహనకు వచ్చాడు. రాజమండ్రికి వచ్చి “రాధాకృష్ణ ఫిలిం డిస్ట్రిభ్యూషన్” పేరుతో ప్యాపారం ప్రారంభించాడు. అదే సమయంలో కలకత్తా నుండి వచ్చిన సి. పుల్లయ్య రాజమండ్రిలో ఆంధ్రా సినీటోన్ స్టుడియోను స్వాధీనం చేసుకొని ఆంధ్రా టాకీస్ పతాకంపై శ్రీ సత్యనారాయణ చిత్ర నిర్మాణం ప్రారంభించాడు. వాడుక భాషలో రూపుదిద్దుకున్న తొలి చిత్రం ఇది. రామానందం పుల్లయ్య వద్ద సహాయకునిగా చేరాడు. ఆ చిత్రానికి సహాయ దర్శకునిగా పనిచేసి అనుభవం సంపాదించుకున్నాడు.[1]

నిర్మాతగా
అతను చిత్ర నిర్మాణ రంగంలో ప్రవేశించాలనుకున్నాడు. అతను భారత లక్ష్మీ ఫిలిమ్స్ వారితో కలసి సక్కుబాయి సినిమాను నిర్మించాడు. అది 1935 మే 21న విడుదలైంది. ఈ చిత్రంలో 50 పాటలున్నాయి. ఈ చిత్రం ఘన విజయం సాధించింది. తానే రాధా ఫిలిం కంపెనీ చిత్రనిర్మాణ సంస్థను నెలకొల్పి 1935లో భక్త కుచేల సినిమాను నిర్మించాడు. బళ్లారి పండితుడు సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి రాసిన నాటకం ఆధారంగా నిర్మించిన ఈ సినిమాలో భారీ సెట్స్ వేసి చిత్రీకరించాడు. ఈ సినిమా విజయవంతమైంది.

1938లో రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ రాసిన నాటక ఆధారంగా కచ దేవయాని చిత్రాన్ని నిర్మించాడు. ఈ చిత్రానికి దర్శకత్వ భాద్యతలు కూడా నిర్వర్తించాడు. ఈ సినిమాకు సంజివని అనే పేరు కూడా ఉంది. కచదేవయాని ఇతివృత్తాన్ని ఆసక్తి కరంగా తెరపై మలచి దర్శకునిగా గుర్తింపు పొందాడు. 1939లో పాడురంగ విఠల సినిమాను నిర్మించాడు. ఈ చిత్రం కూడా విజయవంతమైంది.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభ సమయంలో అతను చిత్ర నిర్మాణాన్ని తాత్కాలికంగా ఆపుచేసి రాజామండ్రి చేరుకున్నాడు. ఆరేళ్ళ పాటు నిర్మాణం జోలికి పోలేదు. తరువాత మరల వరూధిని సినిమా నిర్మాణాన్ని మొదలు పెట్టాడు. అతను సేలంలో ఉన్న మోడరన్ థియేటర్స్ స్టుడియోలో ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించాలనుకున్నాడు. ఈ సినిమాలో కథానాయకుని పాత్రకోసం తన మేనల్లుడైన ఎస్.వి.రంగారావును ఎంపిక చేసాడు. ఆ చిత్రంలో కృష్ణదేవరాయలు, ప్రవరాఖ్యుడు పాత్రలను ఎస్.వి.రంగారావు పోషించాడు. ఈ సినిమా 1947 జనవరి 11న విడుదలైంది. కానీ విజయవంతం కాలేదు. అతనికి ఆర్థికంగా నష్టం కలిగించింది. దీనితో సినిమా నిర్మాణానికి దూరంగా ఉన్నాడు.[2]

నటునిగా
అంతవరకు పౌరాణిక సినిమాలను తీసిన అతను తన పంథాను మార్చుకుని సాంఘిక సినిమాల నిర్మాణంపై దృష్టి సారించాడు. అలా గొల్లపిల్ల సినిమాను తీసాడు. యాదవ కులస్థులు అభ్యంతరం వల్ల ఆ చిత్రానికి పెంకి పిల్ల గా శీర్షికను మార్చారు. ఆ సినిమాకు దర్శకునిగానే కాక అందులో న్యాయమూర్తి పాత్రను పోషించాడు. ఆ సినిమా విజయవంతం కాలేదు.

అస్తమయం
అతను 1955లో జై వీర భేతాళ చిత్రాన్ని ప్రారంభించాడు. కానీ ఆ సినిమా పూర్తి కాకుండానే అతని ఆరోగ్యం దెబ్బతినడం మూలంగా 1955 అక్టోబరు 27న మరణించాడు.

· సశేషం

· మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -20-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

‘’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -3

‘’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -3

ఉపాధ్యాయుడు రచయిత ప్రచురణకర్త

ఫకీర్ అదృష్టం పండి అతడు చదివిన స్కూల్ లోనే ఉపాధ్యాయుదిగాఉద్యొగ౦  లో చేరాడు .నెలకి రెండున్నర రూపాయలజీతం .మామ్మ పట్టరాని సంతోషం పొందింది .అతడు బోధించే తీరుకు మెచ్చి జీతం నెలకు నాలుగు రూపాయలు చేశారు .ఆనాటి పైసా ఇవాళ రూపాయి కంటే చాలా ఎక్కువే .భూగోళం బోధించటానికి మాప్స్ తానె తయారు చేసుకొనేవాడు .మూడవ ఏట లెక్కలు చెప్పమని కోరగా ఆల్జీబ్రా ట్రిగోనామెట్రి వగైరా స్వంతంగా నేర్చుకొని గొప్పగా బోధించాడు .ఓడ కూలి మహామహ  ఉపాధ్యాయుడయ్యాడు .లేక్కలేమిటి సాహిత్యమూ బోధించే స్థాయికి వచ్చాడు .అతని బోధన గొప్ప కీర్తి తెచ్చింది .ప్రధానోపాధ్యాయ పదవి ఖాళీ అయితే ఆలోచించకుండా మోహన్ నే నెలకు పది రూపాయల జీతానికి నియమించారు .అప్పుడే అతనికి యూరోపియన్ అధికారుఅల్తో మిషనరీ  వ్యవస్థతో మంచి పరిచయమేర్పడింది .కంపారటివ్ గ్రామర్ ఆఫ్ ఇండియన్ లాంగ్వేజెస్ రాసిన కలెక్టర్ జాన్ బీమ్స్ తో పెద్ద పరిచయమే ఏర్పడింది .బీమ్స్  ‘’మెమరీస్ ఆఫ్ ఎ బెంగాల్ సిటిజన్’’ అనే పుస్తకం రాసి అందులో సమకాలీన జీవితపు చీకటి వెలుగులన్నీ వర్ణించాడు .అప్పటికే బెంగాలీ హిందీ అస్సామీ నేర్చిన బీమ్స్ ఒరియాను ఫకీర్ మోహన్ వద్ద నేర్చుకొన్నాడు .బీమ్స్ గురించి రాస్తూ ఫకీర్ ‘’బీమ్స్ పదకొండు భాషలలో నిష్ణాతుడు .సమగ్ర భాషా వ్యాకరణం కోసం ఇన్ని భాషలు నేర్చాడు .వారానికి ఒక్కసారైనా మేము కలిసేవాళ్ళం .ఎప్పుడైనా రెండు రోజులు ఆలస్యంగా వస్తే ‘’బాబూ !ఎందు కింత ఆలస్యం చేశారు ?’’అని గౌరవంగా అడిగేవాడు .క్లిష్టమైన సంస్కృత శ్లోకాల వ్యాఖ్యానం ,’’రస కల్లోల ‘’అనే ఒరియా శాస్త్రీయ ప్రామాణిక గ్రంధం ,జన వ్యవహారంలో ఉన్న పాము,తే లు మంత్రాలు మామధ్య చర్చ లో ఉండేవి .అతని పరిచయం వలన పెద్ద పెద్ద బెంగాలీ ఆఫీసర్లు కూడా నన్ను అత్యంత గౌరవంగా చూసేవారు .ఒరిస్సాలో స్త్రీ విద్యకు ఒరియా భాషాభి వృద్ధికి నేను కృషి చేస్తున్నప్పుడు అతడి నుంచి గొప్ప సహాయం లభించేది .నా జీవితంలో వచ్చిన కష్టాలను ఎదుర్కోవటానికి బీమ్స్ ఎంతో సాయపడి అండగా నిలిచాడు .ఇప్పటికీ అతని ఆత్మశాంతికోసం రెండుపూటలా ప్రార్ధన చేస్తాను ‘’అని గొప్ప ఆరాధనా భావంతో రాసుకొన్నాడు .

  స్కూల్ లో పని చేస్తున్నప్పుడే దేశ భక్తుడిగా రచయితగా పండితుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు .అతని నాయకత్వం లో ఆస్కూలు గణనీయ మైన అభి వృద్ధి సాధించి ప్రతి ఏడాదీ ప్రభుత్వ స్కాలర్ షిప్స్ ఆ స్కూల్ విద్యార్థులకే  కే ఎక్కువ గా వచ్చేవి .లెక్కలు హిస్టరీ జాగ్రఫీ, ట్రిగోనామెట్రి పాఠ్యపుస్తకాలు రచించి ప్రభుత్వ బహుమతులు పొందాడు .అతనికీర్తి ఒరిస్సా అంతటా వ్యాపించింది .ఒరియాలో సరైన పాఠ్య గ్రంధాలు లేవని బెంగాలీలు ఆక్షేపించేవారు .అది తొలగి౦చ టానికిఅత్యుత్తమమైన పాత్యపుస్తకాలు రాసి అందరి అభిమానం పొందాడు మోహన్ ..తన భాష ఘోషను ‘’ఎప్పుడైనా ఒక బెంగాలీపుస్తకం దొరికితే చదివి ఇలాంటి పుస్తకం నా ఒరియాలో ఎప్పుడు వస్తుందో అని ఎదురు చూసేవాడిని .నా గుండె రోదించేది .అప్పటినుంచి ఏపని చేస్తున్నా నా అంతరాన్తరాలలో ఒరియా  భాషాభి వృద్ధి గురించే ఆలోచనలు సుళ్ళు తిరిగేవి .ఒరియాలో నేను రచయితను కాగలనా అనుకొనేవాడిని .ప్రయత్నిస్తూ రాసినవాటిని బెంగాలీ ‘’సోమ ప్రకాష్ ‘’పత్రికకు పంపేవాడిని .అవన్నీ ప్రచురింప బడేవి .నాకు ఉత్సాహం వచ్చేది .మా వూళ్ళో కృష్ణలీల ఉత్సవానికి పాటలు రాశాను .వాటిని గాయకులూ మధురంగా పాడుతుంటే పరవశించేవాడిని .వచనంలోనూ ప్రయత్నించి ‘’ఒక రాకుమారుని చరిత్ర ‘’రాయగా మిత్రులు ఒరిస్సాకు అంతటికీ కటక్ లో ఉన్న ఒక మిషన్ ప్రెస్ కు పంపగా ,దాని ప్రచురణకు మూడు వందల రూపాయలు అవుతుందని ప్రెస్ వారు తెలియజేయగా ఆప్రయత్నం మానుకొన్నాను ‘’అని రాసుకొన్నాడు .

  ఆనాటి సామాన్య ఉత్కలుడు రాగాలతో పాడే పద కవిత్వాన్నే ఆన౦ దిందిచేవాడు .గద్యం అంటే భయపడేవాడు .ఒరియాలో అచ్చు వేయటానికి అతని మిత్రులు ఒక అచ్చుయంత్రం కొన్నారు .కటక్ లోకాకుండా రెండవ ముద్రణాలయం బాలాసోర్ లో స్థాపించాలని తెలిసిన వారందరి దగ్గర చందాలు వసూలు చేసి ,కలకత్తానుంచి యంత్రాలను ఎడ్ల బండీ మీద బాలాసోర్ కు చేర్చటానికి 22రోజులుపట్టింది .అ౦తా సిద్ధం చేసి ‘’సేనాపతి ముద్రణాలయం ‘’అని పేరుపెట్టి పని ప్రారంభించారు .కమీషనర్ తో సహా అనేకులు ప్రెస్ ఎలా పనిచేస్తు౦దో చూడటానికి వచ్చి అబ్బురపడ్డారు అభినందించారు సేనాపతినీ మిత్ర బృందాన్నీ .కమీషనర్ ఇతని సాహస ప్రయోగానికి మెచ్చి పది రూపాయలు నగదు బహుమతినిచ్చి సత్కరించాడు .అదే అతడి పెట్టుబడి అయింది .ప్రెస్ ఎత్తేసినప్పుడు అతనిభాగంతో లాభాలుకలిపి కమీషనర్ కు 30రూపాయలు ఇచ్చేశాడు సేనాపతి .

  ఫకీర్ పత్రికా ఉత్సాహం చూస్తె బెంజమిన్ ఫ్రాన్క్లిన్ గుర్తుకొస్తాడు . హెడ్ మాస్టర్ గిరీ చేస్తూ ,పుస్తకాలు రాస్తూ ముద్రిస్తూ ‘’బోధ దాయిని ‘’,బాలాసోర్ సంబంధ బాహిక ‘’అనే రెండు పత్రికలూ నడిపాడు .రాసేవాడూ అచ్చేసేవాడూ పంపిణీచేసేవాడూ , ఆర్ధిక స్థితి చూసేవాడు అన్నీ ఒక్కడే అయిన ఏక్ నిరంజన్ ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి మాత్రమె .

  సశేషం

 మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -19-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

విజయ విలాసం.21వ భాగం.19.1.23.

విజయ విలాసం.21వ భాగం.19.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఆముక్తమాల్యద సాహిత్య,ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష 11వ భాగం.19.1.23.

ఆముక్తమాల్యద సాహిత్య,ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష 11వ భాగం.19.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

మనమరుపు వెనుక మన వెండి తెరమహానుభావులు -383

మనమరుపు వెనుక మన వెండి తెరమహానుభావులు -383

· 383-వెన్నెల ,ప్రస్థానం సినీ దర్శకుడు ,డాక్యుమెంటరి నిర్మాత –దేవ కట్టా

· దేవ కట్టా ఒక ప్రవాసాంధ్రుడైన సినీ దర్శకుడు, నిర్మాత, రచయిత. 2010 లో ఆయన నిర్మించి, దర్శకత్వం వహించిన ప్రస్థానం సినిమా అంతర్జాతీయ భారత చలనచిత్రోత్సవంలో, ఇండియన్ పనోరమా విభాగంలో ప్రదర్శనకు ఎంపికైంది.[1] ఈ సినిమా ఫిలిం ఫేర్ ఉత్తమ విమర్శకుల చిత్రంగా, నంది మూడో ఉత్తమ చిత్రంగా ఎంపికైంది.

వ్యక్తిగతం
దేవా కడప జిల్లా, జెట్టివారిపల్లి గ్రామంలో జన్మించాడు. తండ్రి పేరు నిరంజన్ నాయుడు. అతని కుటుంబం మద్రాసుకు తరలి వెళ్ళింది. దేవ అక్కడే పెరిగాడు. చెన్నై లోని సత్యభామ కళాశాల నుంచి మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ చదివాడు. తరువాత ఉన్నత చదువుల కోసం అమెరికా వెళ్ళాడు. డెట్రాయిట్ రాష్ట్రంలోని మిషిగన్ లో వేన్ స్టేట్ యూనివర్శిటీ నుంచి ఎమ్మెస్ చేశాడు. చదువైపోయిన తరువాత జనరల్ మోటార్స్ లో ఉద్యోగం చేశాడు.

నటనా రంగం
ఉద్యోగం చేస్తూనే సినిమాలకు సంబంధించిన కోర్సు చేశాడు. తరువాత అమెరికాలో భారతీయ విద్యార్థుల స్థితిగతులను ప్రతిబింబిస్తూ వలస అనే డాక్యుమెంటరీ చిత్రాన్ని రూపొందించాడు. అదే నేపథ్యంలో వెన్నెల సినిమాతో దర్శకుడిగా, రచయితగా తన ప్రస్థానం ప్రారంభించాడు.[2][3][4]

దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
· వెన్నెల (2005)

· ప్రస్థానం (2010)

· ఆటోనగర్ సూర్య (2014)

· రిపబ్లిక్ (2021)

384-ఆర్కా మీడియా వ్యవస్థాపకుడు ,పల్లకిలో పెళ్ళికూతురు ,బాహుబలి ,మర్యాద రామన్న సినీ సహనిర్మాత –దేవినేని ప్రసాద్
దేవినేని ప్రసాద్ ఒక ప్రముఖ సినీ నిర్మాత. ఆర్కా మీడియా వర్క్స్ సహ వ్యవస్థాపకుల్లో ఒకరు.[1][2] పల్లకిలో పెళ్ళికూతురు, పంజా, మర్యాద రామన్న, వన్స్ అపాన్ ఎ వారియర్, వేదం, బాహుబలి:ద బిగినింగ్ లాంటి సినిమాలకు సహనిర్మాతగా వ్యవహరించాడు.[3][4]
కెరీర్
2010 లో ఆయన నిర్మించిన మర్యాద రామన్న సినిమా నంది ఉత్తమ చిత్రం పురస్కారం అందుకుంది.[5] 2015 లో శోభు యార్లగడ్డతో కలిసి నిర్మించిన బాహుబలి చిత్రం భారతదేశంలో అత్యధిక వసూళ్ళు సాధించిన చిత్రంగా నిలిచింది.[6][7][8]

పురస్కారాలు
· బాహుబలి చిత్రానికిగాను జాతీయ ఉత్తమ చిత్ర పురస్కారం

· మర్యాద రామన్న సినిమాకు నంది ఉత్తమ చిత్ర పురస్కారం

· 2010 లో వేదం సినిమాకు ఫిలింఫేర్ దక్షిణాది పురస్కారం

ఆదాయపు పన్ను శాఖ దాడులు
నవంబరు 11, 2016 న ఆదాయపు పన్ను శాఖ బాహుబలి నిర్మాతలైన శోభు యార్లగడ్డ, దేవినేని ప్రసాద్, వారి సంస్థ యైన ఆర్కా మీడియా వర్క్స్ కార్యాలయాలపై సోదాలు నిర్వహించింది.[9]

· 385-దేవి ఫిలిమ్స్ నిర్మాత ,కధానాయకుడికధ ,నా దేశం ,కొండవీటి దొంగ హిట్ చిత్ర ఫేం –దేవి వర ప్రసాద్

· దేవీవర ప్రసాద్ తెలుగు సినీ నిర్మాత. దేవీఫిలింస్ బేనరు పై పలు విజయవంతమైన తెలుగు చిత్రాలు నిర్మంచాడు.

జీవిత విశేషాలు
అతను 1943 డిసెంబరు 6న విజయవాడలో జన్మించాడు. నందమూరి తారక రామారావు ప్రోత్సాహంతో సినీ పరిశ్రమలో అడుగు పెట్టాడు.

దేవి వర ప్రసాద్ తండ్రి తిరుపతయ్య సినిమా పంపిణీదారుడు అయిన ఎన్టీఆర్ కు సన్నిహితుడు. అతను ఎన్టీఆర్ యొక్క మూడు సినిమాలకు కూడా భాగస్వామి. ప్రసాద్ నందమూరి తారక రామారావు ప్రోత్సాహంతో సినీ పరిశ్రమలో అడుగు పెట్టాడు. నిర్మాతగా అతను ఎన్‌టిఆర్‌తో కథానాయకుని కథ, కేడీ నంబర్ 1, తిరుగులేని మనీషి, నా దేశం వంటి చిత్రాలను తీసాడు[1]. ఎన్టీఆర్ రాజకీయాల్లోకి అడుగుపెట్టిన తర్వాత దేవి వర ప్రసాద్ చిరంజీవితో సినిమాలు చేయడం ప్రారంభించాడు. చట్టంతో పోరాటం సగటు కంటే ఎక్కువగా ఉండగా కొండవీటి దొంగ, మంచి దొంగ పెద్ద విజయాలు సాధించాయి. ఘరానా మొగుడు బ్లాక్ బస్టర్‌గా మారింది. చిరంజీవి యొక్క టాప్ 5 సూపర్ డూపర్ హిట్స్‌లో ఈ చిత్రాన్ని పేర్కొనాలి. తరువాత అల్లుడా మజాకా చిత్రం కూడా మంచి కలెక్షన్లు సాధించి విజయాన్ని సాధించింది. అయితే తదనంతరం మృగరాజు టైటిల్‌తో గుణ శేఖర్‌తో దర్శకుడిగా దేవి వర ప్రసాద్ చిత్రం పూర్తిగా అపజయం పాలైంది. దేవి వర ప్రసాద్ యొక్క దాదాపు అన్ని ఆదాయాలు ఈ చిత్రంతో కొట్టుకుపోయాయి.[2] ఆ తర్వాత అతను చిరంజీవితో సినిమా చేయడానికి చాలా ప్రయత్నాలు చేశాడు. మృగరాజుతో ప్రతిదీ కోల్పోయినందున, చిరంజీవి తనపై దయ చూపవచ్చని ఆతను భావించాడు. కానీ అది జరుగలేదు. తర్వాత ఆర్థికంగా బాగా చితికిపోయాడు. అతని చివరి సినిమా భజంత్రీలు కూడా అనుకున్న విజయం సాధించక ఇంకా ఆర్థిక నష్టాలను అనుభవించి అనారోగ్య పాలయ్యాడు.

సినిమాలు
భలే తమ్ముడు , కథానాయకుని కథ, భలేదొంగ, మంచి దొంగ, కొండ వీటి రాజా, అల్లుడా మజాకా, కేడీ నెంబర్ వన్, ఘరానా మొగుడు ,మృగరాజు, భజంత్రీలు, అమ్మ రాజీనామా వంటి విజయవంతమైన చిత్రాలు నిర్మించాడు.

మరణం
దేవి వర ప్రసాద్ కాలేయ సంబంధిత వ్యాధి, మధుమేహంతో బాధపడుతూ కిమ్స్ హాస్పిటల్లో చేరాడు. అతను 2010 డిసెంబరు 10 న మరణించాడు.[3]

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -19-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -2

’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి -2

3-పా౦డిత్యాభిలాష

 హుగ్లీ నది ఒడ్డున కలకత్తానగరం వెలసిన చోట ఒకప్పుడు జాబ్ చార్నాక్ గుడిసెలు లేవకముందే ,ఒరిస్సాలోని బాలాసోర్ లో రేవుపట్టణం ఉచ్చ దశలో ఉండేది .పదేళ్ళ ఫకీర్ మోహన్ ఆసాగర తీరం లో గతవైభవానికి కల్లోల సాగర తరంగాలకు ,ప్రళయ భీభత్సానికి నిలువెత్తు నిదర్శనాలుగా రచనలు చేశాడు .బాలాసోర్ పోర్ట్ గురించి ‘’అది సౌభాగ్యమైన వర్తక కేంద్రం .రోజుకు అయిదారు వందల నౌకలు వస్తూ పోతూ ఉండేవి .ఒరిస్సా ఉప్పును రంగూన్,కొలంబో మొదలైన చోట్లకు ఎగుమతి చేసేవి .స్టీమర్లు ఇంకా రాలేదు .ఓడలకు ఆరు నుండి పన్నెండు తెరచాపలు౦డేవి .అవి త్రికోణ, చతురస్రాకారంగా ఉండేవి .తెరచాపలు పెద్దవైతే తుఫానులలో ఓడలు తలక్రిందులయే ప్రమాదం ఉంది. .చిన్న తెరచాపలైతే అసలు ప్రయాణానికి వీలే ఉండేదికాదు .మా నాన్న ,పెదనాన్న ఓడ గుత్త దార్లుగా జీవనోపాధి పొందారు .వ్యాపారులు ఈ గుత్దార్లద్వారానే సరుకు పంపటం జరిగేది .కేన్వాసు తెరచాపలు కుట్టటానికి మా ఇంటి నిండా కుట్టు పని వారు ఉండేవారు .అది మాకు మంచి లాభ సాటి గా ఉండేది ‘’అని రాశాడు .

 ఉప్పునీటి వజ్రాలు

బాలాసోర్ లో కూలిగా మోహన్ చేరేనాటికి ఆరేవు వైభవం చాలాభాగం కాలగర్భం లో కలిసే పోయింది .అందుకే పెదనాన్న ఉప్పు శాఖలో అతడిని చేర్చాడు .పెద్దవాడయ్యాక రేవు  వైభవం  పూర్తిగా పోయాక ,నికృష్టంగా మారటం చూసి వ్యధ చెందాడు .బాలాసోర్ పోర్ట్ ఇండియాలోనేకాక ప్రపంచమంతా పేరు మోసింది .డచ్, స్పానిష్ , ఫ్రెంచ్  ఇంగ్లిష్ వారు బెంగాల్ లో స్థిరపడటానికి ముందు బాలాసోర్ లో వ్యాపార కేంద్రాలు ప్రారంభించారు .ఒకప్పుడు మహా రద్దీగా ఉన్న నదీ కేంద్రం ఇప్పుడు స్మశాన స్తబ్దత తో ఉంది ,అడవులతో కప్పబడిపోయింది .ఒడ్డుమీదబురదా ఇసుకా తప్ప ఏమీలేవు కనుక చూడటానికి కూడా ఎవరూ పోరు .బియ్యం ,బట్టలు కంటే, ఇక్కడినుంచి ఉప్పు ఎక్కువగా రవాణా అయ్యేది .ఆపట్టణ వైభవం అంతా ఉప్పు వల్లనే .బాలాసోర్ కి ఉత్తరాన సువర్ణ రేఖ దగ్గర నుంచి దక్షిణంలో ధమ్ర లోని మహానది దాకా విపరీతంగా ఉప్పు తయారయ్యేది

  ప్రభుత్వం ఉప్పును స్వాధీనం చేసుకోవటం

ఉప్పు పరిశ్రమను నిషేధిస్తూ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వు జారీ చేసింది .దీనితో బాలాసోర్ కేకాక యావత్తు ఒరిస్సాకు తీవ్ర నష్టం కలిగించింది .ఒరిస్సా భాగ్యదేవత అక్కడినుంచి లివర్ పూల్ ,ఇతర ప్రాంతాల్లో స్థిరపడింది .ఒరిస్సాకు పట్టిన ఈ దుర్గతిని ఫకీర్ మోహన్ జీర్ణించుకోలేక పోయాడు .ఉప్పు జాతీయ పరిశ్రమ కావాలని ఆతర్వాత యాభై ఏళ్ళకు గాంధీ ఉప్పు సత్యాగ్రహం చేశాడు .ఫకీర్మోహన్ ‘’మా ఉప్పు మళ్ళు మట్టిని ఇచ్చి ఇతర దేశాలనుంచి బంగారం తెచ్చుకోనేవారు .ఇప్పుడు పాశ్చాత్యుల వస్తువులకోసం బంగారాన్ని ధారపోస్తున్నారు .బాలాసోర్ ఒక్కటేఅప్పుడు ఏడాదికి 9లక్షల మణుగుల ఉప్పు తయారు చేసేది .ఒరిస్సాలో ఓడల మీద తిరిగే ‘’కై బర్తులు ‘’కు ఆధునిక నౌకా శాస్త్రం లో ప్రవేశం కలిగించి ఉంటె ,ఈ నాడు ఉప్పు వర్తకం ఎంత ఉచ్చదశలో ఉండేదో ?’ ఆనాడు రైల్వే లో ఒక్కవొరియన్ కూడా ఉద్యోగం సంపాది౦చుకోలేకపోయాడు .వ్యవసాయమే ఆధారమైంది .అయినాసాగుభూమి చాలాతక్కువే .అని బాధ పడ్డాడు .

  అవిరామ విజ్ఞానాన్వేషి

  ఉప్పు శాఖలో పని చేస్తూ ఫకీర్ బెంగాలీ పర్షియన్ సంస్కృతం అక్కడి ఉపాధ్యాయులవల్ల నేర్చాడు .మన శ్రీకాకుళం లోని టెక్కలి లో కూడా కొంతకాలం ఉన్నాడు .అప్పుడు ఆయనకు యాభై ఏళ్ళు ఉన్నా ,ఒక తెలుగు పండితుని కుదుర్చుకొని తెలుగు నేర్చుకున్నాడు .ఆయనకు23ఏళ్ళు వచ్చేదాకా ఇంగ్లీష్ లో ఒక్క అక్షరం కూడా రాదు .కానీ అప్పటికే బాలాసోర్ మిషినరి స్కూల్ లో ప్రధాన పండితుడు .ఇంగ్లీష్ రాకపోయినా పట్టణం లో మంచి గుర్తింపు ఉండేది .అతని సహజ మేధకు విదేశీయులు అబ్బురపదేవారు .ఒకసారి ఒక యూరోపియన్ అధికారి చీదరించటం వలన తక్షణం రాజభాష ఇంగ్లీష్ నేర్చుకోవటం మొదలుపెట్టి డిక్షనరీ సాయంతో అరేబియన్ నైట్స్ ,రాబిన్సన్ క్రూసో ,లాల్ బెహారీ డే రాసిన ‘’బెంగాల్ పెజెంట్ లైఫ్ ,ఇంగ్లిష్ బైబిల్ చదివాడు .

   విద్యలో వింత

బాలాసోర్ లో ఉప్పు శాఖ మూసేశాక ,15ఏళ్ళ ఫకీర్ ను ఎవ్వరూ పట్టించుకోలేదు .ఉద్యోగంకోసం కాలికి బలపం  కట్టుకోనితిరిగాడు .ఉద్యోగం రాకపోయినా వక్తిత్వం ఏర్పడింది .పెంచిన నాయనమ్మకు కూడా చెప్పకుండా బాలాసోర్ లోని మిషినరి స్కూల్ లో  చేరాడు .అప్పటిదాకా అర్ధనగ్నపు బట్టలే శరణ్యం .చొక్కాకూడా ఉండేదికాదు .పెదనాన్న కొడుకు నిత్యానందం మాత్రం ఖరీదైన శాటిన్ బట్టలతో బడికి వెళ్ళేవాడు .మోహన్ పట్ల ఆ కుటుంబం లో అసూయా అల్పత్వం పెరిగిపోయాయి .లాంతర్ దగ్గర చదువుకొనే పెదనాన్న కొడుకు మోహన్ కు అక్కడ చదువుకొనే అవకాశం ఇచ్చేవాడు కాదు .అందుకే పట్టుబట్టి స్కూల్  లో చేరాడు .

 అక్కడ చరిత్ర భూగోళం లెక్కలు మొదటి సారి చూడగానే పరవశించిపోయాడు .ఆంగ్లకవి కీట్స్ మొదటిసారిగా ‘’చాప్ మన్స్ హోమర్ ‘’ చదివినప్పుడు పొందిన ధ్రిల్ పొందాడు ఫకీర్ .అతడి మేదకు వినయానికి నిజాయితీకి ఉపాధ్యాయులు సంతోషించారు కానీ ఈ దురదృష్టవంతుడు నెలకు కట్టాల్సిన పావలా జీతం కూడా కట్టలేకపోయాడు .మామ్మ వత్తిడివలన పెదనాన్న ఒక ఏడాది జీతం కట్టినా ,రెండో ఏడు మొండికేసి కట్టనన్నాడు .ఆరు నెలల నిరాశా నిస్పృహలు తర్వాత చదువు మానేశాడు .

  విద్య పరిపూర్తి

 విషయాలన్నీ తెలుసుకొంటున్న నాయనమ్మ అతడితో ‘’చదువుకోసం ఎందుకు అంత ఆరాటం ?కొంచెం ఆగు నీ అంతట నువ్వే ఎంతడబ్బు సంపాదిస్తావో చూడు ‘’అని ధైర్యం చెప్పేది .ఆ నిష్కల్మష ప్రేమ హృదయ దీవనే ఫలించింది .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -18-1-23-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

విజయ విలాసం. 20వ భాగం.18.1.23.

విజయ విలాసం. 20వ భాగం.18.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష. 10వ భాగం.18.1.23.

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష. 10వ భాగం.18.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

‘’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి

‘’ఉత్కళ వ్యాసకవి’’ -ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి

మాయాధర్ మాన్ సిన్హా ఇంగ్లీష్ లో రాసిన దానిని శ్రీమతి సి.ఆన౦దారామం తెలుగులోకి అనువదించిన ‘’ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి ‘’పుస్తకాన్ని కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి 1979లో ప్రచురించింది .వెల-రూ .2-50.

1-మల్లికాషార్ మల్లులు

ఫకీర్ మోహన్ ఒరిస్సాలోని ‘’పైక్ ఖందాయత్ ‘’తెగ కు చెందినవాడు .ఈ వంశం వారు స్వతంత్ర హిందూరాజులవద్ద సేనాధిపతులుగా ఉంటూ ,పదవులనుబట్టి మల్ల ,సింహ ,భుజబల ,బలయరి సింహా ,శత్రుసాల ,దళ బెహరా  వంటి గౌరవ బిరుదులు పొంది అవే వంశనామాలుగా చేసుకొన్నారు .

  సేనాపతులు

ఫకీర్ మోహన్ పూర్వీకులు మొదట మల్లురు మాత్రమె .వీరు కటక్ జిల్లా కేంద్రపారా ప్రాంతం నుంచి బాలాశోర్ పట్టణ ప్రాంతానికి ,మల్లికాపూర్ ప్రాంతానికి చేరి సేనాపతులయ్యారు .ఫకీర్ పూర్వీకులలో అయిదవ తరం వాడు’’ హనుమల్లు’’ కేంద్ర పారా లో తండ్రి తాత ల కొద్దిపాటి జమీన్ భూములు అనుభవిస్తూ ఉండేవాడు .దురదృష్టవశాత్తు అతడి ఆస్తిపాస్తులు కరిగిపోగా ,యోధుడు కావాల్సి వచ్చింది .శివాజీ తలిదండ్రులు అహ్మద్ నగర సుల్తానుల సేనలలో ఉద్యోగాలు సంపాది౦చు కొన్నట్లు ,హనుమల్లుకూడా ,ఆప్రాంతాలను ఆక్రమించే మరాఠీల వద్ద ఉద్యోగం పొంది శక్తి సామర్ధ్యాలతో ఎదిగి అత్యున్నత స్థాయి పొందాడు  .అతని సేవలకు ప్రీతి చెందిన మరాఠీ గవర్నర్ అతడికి ‘’సేనాపతి ‘’బిరుదునిచ్చి గౌర వించి బెంగాల్ ,ఒరిస్సా సరిహద్దు లో ఉన్న ఒకసైనిక దుర్గం సంపూర్ణ బాధ్యతలు అప్పగించాడు .అతని తర్వాత ఆవంశం వారంతా వరుసగా సేనాపతు లయ్యారు .కానీ వారి ఇళ్ళలో జరిగే వివాహాది కార్యక్రమాలలో మాత్రం ‘’మల్ల ‘’అనే వంశ నామాన్నే వాడుతారు .

  నానమ్మ

మరాఠా ల నుండి బ్రిటిష్ వారు ఒరిస్సాను స్వాధీనం చేసుకోకపూర్వం 1803లో హనుమల్లు కు తర్వాత మూడవ తరం వాడైన కుశామరా ,అతడి ఇద్దరుకొడుకులు  భార్య ను వదిలి తక్కువ వయసులోనే చనిపోయాడు .ఆ వితంతువు పేరే ‘’కుచిలాదే’’.ఈమె ప్రభావం ఫకీర్ మోహన్ పైన ఎక్కువ .ఫకీర్ రచనలలో ఆమె నిస్వార్ధ సేవా పరాయణిగా కనిపిస్తుంది .ఆమె నిరాడంబరత వల్లనే బాలాసోర్ జిల్లాలోని తాతల నాటి ఆస్తులన్నీ కోల్పోయినట్లు ఫకీర్ పేర్కొన్నాడు .కుచిలాదే ఇద్దరు కొడుకులలో పెద్దవాడు పురుషోత్తం. చిన్నవాడు లక్ష్మణ్ చరణ్ .ఇతడి కుమారుడే ఫకీర్ మోహన్ సేనాపతి .కానీ పూరీ యాత్రకు వెళ్లి తిరిగి వస్తూ  భువనేశ్వర్ లో  లక్ష్మణ్ కలరాసోకి చిన్నతనం లోనే చనిపోయాడు . అప్పటికి ఫకీర్ వయసు ఏడాది ,అయిదు నెలలు మాత్రమె .అతని తల్లి తులసీ దే భర్త అకాల మరణం తట్టుకోలేక మంచమెక్కి ,మరో ఏడాదికి చనిపోయింది .బాధ్యత నిస్సహాయురాలైన  వితంతువైన నానమ్మ మీదనే పడింది.

2-అశ్రద్ధ చేయబడిన శిశువు

ఆస్తులన్నీ హారతి కర్పూరమై పోగా ,బీదరికం లో మగ్గుతూ నాయనమ్మ తండ్రిలేని కొడుకులిద్దర్నీ ఎలా పెంచిందో దేవుడికే తెలియాలి .జీవితమంతా వాళ్ళకే ధార పోసి ఉంటుంది .యవ్వనం రాగానే వాళ్లకు పెళ్ళిళ్ళు చేసింది .కోడళ్ళు ఇంట్లో తిరుగుతూ ఉంటె ఆమె మనోవ్యధ కొంత తగ్గి ఉండచ్చు .కానీ ఈ ఆనందం కూడా ఎక్కువ కాలం లేదు ఆమె చిన్న కొడుకు ,కోడలూ కూడా అకస్మాత్తుగా చనిపోయి ఆమెకు భరించరాని శోకం కలిగించారు .అన్నిటికి తట్టుకొని బతికి బట్ట కట్టిన ఈ శిశువు ఫకీర్ మోహన్’’ ఉత్కళ వ్యాసుని’’గా కీర్తి పొందాడు .

  దేవత

‘’మా అమ్మా నాన్న చనిపోయిన ఏడెనిమిదేళ్ళ వరకు నేను రక్త విరేచనాలు ,నీళ్ళ విరేచనాలు ,మూల శంక మొదలైన రోగాలతో ఇరవైనాలుగు గంటలూ బాధ పడేవాడిని .మంచమే నాకు గతి .రాత్రిం బవళ్ళు నాయనమ్మ నా ప్రక్కనే కూర్చుని జాగ్రత్తగా చూస్తూ నన్ను కాపాడింది .అన్నేళ్ళు ఆమె నిద్రాహారాలు మాని మంచం పక్కనే కూర్చుని కంటికి రెప్పలాగా కాపాడి నన్ను బతికించింది ఆమె లేకపోతె నేను లేనే లేను ‘’అని ఆత్మకధ లో రాసుకొన్నాడు ..

  వ్రజ్ మోహన్ –ఫకీర్ మోహన్

  మనవాడి ఆరోగ్యం కోసం మామ్మ గారు మొక్కని దేవీ దేవత లేనే లేరు .కానీ ఫలితం కనిపించలేదు .ఆకాలం లో బాలాసోర్ లోని ముస్లిం ఫకీర్లు ఆర్తుల బాధలు నివారిస్తారనే పేరు బాగా ఉండేది .నిరాశలో ఉన్న బామ్మ మనవడిని ఆ ఫకీర్ లను ఆశ్రయించి తనమనవడిని వారికి  బానిసగా చేస్తానని మొక్కుకొన్నది .ఆతావీజు మహిమో ఏమోకానీ మనవాడి రోగం కుదిరి ఆరోగ్యం చేకూరింది .అప్పటిదాకా ఉన్న వ్రజ్ మోహన్ అనే అసలు పేరును ఫకీర్లకు కృతజ్ఞతగా ఆమె ఫకీర్ మోహన్ అని మార్చేసింది .అయితే ఆమెకు తన మనవడిని పీర్లకు  సమర్పించే దిటవు మాత్రం లేకపోయింది .మొహర్రం పండుగ ఎనిమిది రోజులు మాత్రం అతడిని రంగురంగుల చొక్కాలతో ,టోపీ, చేతికర్ర ,భుజం పై వ్రేలాడే రంగుల సంచి లతో అసలైనముస్లిం ఫకీర్ గా చేసి కొంత సంతృప్తి పడేది బామ్మ.ముఖానికి వీబూది పూసుకొని ఆఫకీరు వేషం తో పొద్దున్నే ఇల్లు వదిలి బయటికి వచ్చి వీధుల్లో తిరిగి సాయంత్రానికి మళ్ళీ ఇల్లు చేరేవాడు .తన జోలె లో పడిన దనం, ధాన్యం తో బామ్మ పీర్లకు పూజా తంత్రాలు చేసి నైవేద్యాలు పెట్టేది ఆ ఎనిమిది రోజులు .

 ఎవరికీ పట్టని బిడ్డ

 తండ్రి చనిపోవటంతో కుటుంబ బాధ్యత పెదతండ్రి పురుషోత్తం మీద పడింది .అతడే మల్ల వంశానికి అప్పుడు పెద్ద .రోగిష్టి మారి తమ్ముడిని సాకటం పురుషోత్తం దంపతులకు ఇష్టం లేకపోయింది .తిరస్కారం తో ఈస డించేవారు .ఈ స్థితిలో చిన్ననాటి చదువు సరిగా సాగలేదు .రోగం కుదిరి తొమ్మిదో ఏడు వచ్చేదాకా అక్షరాభ్యాసమే లేదు .పాతకాలపు వీధిబడిలో చేరి చదువు అయ్యాక పంతులుగారికి ఇంటిపని వంటపని వగైరాలలో సాయం చేసి ,ఇంటికి వచ్చినా పెత్తండ్రి రాతి గుండె కరిగేదికాదు .పంతులు చేతిలో తన పిల్లల్లాగా  ఫకీర్ దెబ్బలు తినటం లేదని బాధ పడేవాడు .పంతులుకు గొడ్డు చాకిరీ చేస్తూ సగం జేతమే ఇవ్వాల్సి వచ్చినా అతడు అదికూడా ఇచ్చేవాడు కాదు .పంతులు కూడా చేసేది లేక ఫకీర్ ను కారణం లేకుండానే ఒక రోజు బెత్తంతో విరగబాది పెత్తండ్రి సంతోషానికి కారకుడయ్యాడు. సాడిస్ట్ పెదనాన్న కు అప్పుడుకానీ ఈగో సంతృప్తిచెందలేదు .ఈ విషయం బామ్మకు తెలిసి ఆఘమేఘాలమీద బడికి వెళ్లి పంతుల్ని మాటలతో ఎడా పెదా వాయి౦ చేసింది  .

  చదువుపై మహా కోరిక ఉన్న ఫకీర్ సాయంకాలాలో మరో పంతులు దగ్గరకు వెళ్లి పర్షియన్ భాషలో నిష్ణాతుడయ్యాడు .దీన్నికూడా సహించలేక పోయారుపెత్తండ్రి దంపతులు. అసూయ బాగా వారిలో పెరిగిపోయింది .వీడిని ఎలాగైనా వదిలి౦చు కోవాలనుకొన్నా కుదరటం లేదు .తమ సంతానాన్ని మిషినరి స్కూళ్ళ  లోచదివిస్తూ ,ఇతడిని గాలికి వదిలేశారు ఆ దౌర్భాగ్యులు .ఆ కర్కోటకులు ఈ పదేళ్ళ పసివాడిని బాలాశోర్ రేవులో కూలివాడిగా కుదిర్చారు .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -17-1-23-ఉయ్యూరు   

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

సరస భారతి 170 వ కార్యక్రమ౦గా సామూహిక సత్యనారాయణ వ్రతం

సరస భారతి 170 వ కార్యక్రమ౦గా సామూహిక సత్యనారాయణ వ్రతం

   సరసభారతి 170 వ కార్యక్రమంగా  మాఘ శుద్ధ అష్టమి 29-1-23 ఆది వారం (రధ సప్తమి వెళ్ళిన మర్నాడు )ఉదయం 9గం లకు  శ్రీ సువర్చలా౦జనేయ స్వామి దేవాలయం లో సామూహికంగా ఆవు పిడకలపై ఆవుపాలు పొంగించి పొంగలి తయారు చేయటం జరుగుతుంది .

  ఉదయం 9-30గం .లకు ఉచితంగా సామూహిక సత్యనారాయణ వ్రతం నిర్వహింప బడుతుంది .ఎలాంటి రుసుము  ఎవ్వరూ చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు .పూజా సామగ్రి అనగా  ఒక చిన్న తుండు గుడ్డ ,ఒక జాకెట్ ముక్క ,సత్యనారాయణ ,లక్ష్మీ దేవి ల వెండి విగ్రహాలు ,ఎరుపు ,పసుపు ,తెలుపు , నీలం  మొదలైన రంగు పుష్పాలు ,6కొబ్బరికాయలు ,కర్పూరం అగరు వత్తులు ,దీపారాధన ,నూనె, వత్తులు వగైరా  ఎవరికీ వారే తెచ్చుకోవాలి .ప్రసాదం మాత్రం ఆలయం తరఫున చేయించి అంద జేయబడుతుంది .

  వ్రతం లో పాల్గొను భక్తులు ముందుగా ఆలయ అర్చకస్వామికి తెలియజేసి ,పేర్లను నమోదు చేయించుకోవాలి .

        గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –ఆలయ ధర్మకర్త ,సరసభారతి అధ్యక్షులు

                   17-1-23-ఉయ్యూరు 

Posted in సరసభారతి ఉయ్యూరు | Tagged | Leave a comment

విజయ విలాసం. 19వ భాగం.17.1.23.

విజయ విలాసం. 19వ భాగం.17.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష. 9వ భాగం.17.1.23

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష. 9వ భాగం.17.1.23

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

రామస్వామి శతకం

  రామస్వామి శతకం

నరసింగు పాలెం వాస్తవ్యులు శ్రీ భల్లం పాలన్ రాజు కవి రామస్వామి శతకం రచించి ,ఆగిరిపల్లి వాస్తవ్యులు శ్రీ పొన్నం చలమయ్య ధన సహాయం చేత బెజవాడ శ్రీ వాణీ ముద్రాక్షరశాలలో 1929లో ముద్రించారు .వెల-తెలుపలేదు .’ఆగిరిపల్లి ధామ వర  ’రామా ,తారక బ్రహ్మమా ‘’అనేది శతకం మకుటం .ఆగిరిపల్లి లోని సీతారామ స్వామి పై రచించిన భక్తి శతకం ఇది .

  సూటిగా ఉత్పలమాలలో చలంయ్యగారిని కీర్తించాడు కవి .చలమయ్య గారు స్వామి దయతో ఆగిరిపల్లిలో గుడికట్టి అందులో సీతా  రామస్వామిని ప్రతిష్టించాను .ఆయనపై ఒక కృతి రాయమని కవిని కోరితే ఈశతకం రాశానని చెప్పాడు.తర్వాత చలమయ్య వంశ చరిత్ర 18పద్యాలలో రాశాడు .

  మొదటి శార్దూల పద్యం లో –‘’శ్రీ రమ్యంబగు రూప సద్గుణములన్ చెల్వొందు భూజాత శృ౦ –గారానంద మనప్రియుండ,బుధ సత్కారుణ్య సంధాన ,బల్-ధీర స్వాంత,త్రిలోకపాలక మమున్ దేవా కృపన్ బ్రోవు వి-స్తారం బాగిరిపల్లి వాస వర సీతారామ సద్బ్రహ్మమా ‘’. .తర్వాత శ్రీరామ జన్మకారణం,కౌశికు యాగ రక్షణం , ధరణీ జాత తో కల్యాణం ,రావణ సంహారం ,వాలి వధ చేసి సుగ్రీవునికి రాజ్యం ఇప్పించటం ,గుహుడి అనన్య రామభక్తి ,’’స్వాంతోచ్ఛిష్టములైన పండ్లునిడిన ‘’శబరికి మోక్షమివ్వటం ,,కాననం లో నారాయణ పుణ్య వార్తన కథలు వినటం ,శూర్పణఖ చుప్పనాతి తనం ,పొందిన పరాభవం ,మారీచ మద గర్వం అణచటం ,దుష్ట రావణుడు సీతాదేవిని అపహరించటం వాడితో యుద్ధం చేసి ‘’మర్మ స్థానములన్ చలింప పుడమి పై చేర్చటం ,రామునిపై సద్భక్తి తో ‘’సమీరానందనుడు విద్వాద్విశ్వ రూపం చూపగా ,శక్తినిచ్చి బంటుగా చేసుకోవటం ,’’వారాసిన్ గడు బాణ కోణ శిఖి చే వంచించి బిందోప మాకారం బందగ’’చూపిన భుజపరాక్రమం ,వారధి కట్టినప్పుడు ‘’’’ఉడుత విధ్యుక్త సత్కారమున్ కృపతో గన్గొని ,మోక్షమిచ్చిన దయా గుణం ,అన్నరావణుడికి నీతి చెప్పిన విభీషణుని చేరదీయటం ,’’ముని సంఘంబు  సురల్ ,నరుల్ మనముననన్ మోదంబు సంధిల్లుచున్ ‘’రావణ వధ చేయటం ,సీతను గౌరవంగా చేర్చుకొని  అయోధ్యకు వచ్చి పట్టాభి షేకం జరుపు కోవటం అనే రామకథను వర్ణించాడు కవి .

  ‘’సుగ్రీవా౦గదజాంబవంత హనుమచ్ఛూరుల్   ,సుశేషణాది శౌర్యాగ్రులను ‘’మోదం చెందగా బ్రోచాడు రాముడు .’’నీలాభ్రోపమ,సుందరాంగవిభవా ,నీరేజ పత్రా౦బకా –లాలిత్యంబగు పూర్ణ చంద్ర ముఖ దుర్వారాఘ విధ్వంసకా –భూలోకోన్నతిశౌర్యవర్తన మహాపుణ్య ప్రజానీక స-త్పాతాలాత్మాగిరి పల్లి ధామ వర సీతారామ సద్బ్రహ్మమా ‘’అంటూ చక్కని ధారతో పద్యాలు రాశాడు కవి .’’దుర్మానుష్య మదాంధకార రిపులున్ ,దోషాచరుల్ , దుర్గుణుల్-మర్మాత్ముల్ ,దురిత ప్రవర్తన జడుల్  ,మాయాసుర ద్వేష దు- ష్కరుల’’ను నాశనం చేసి ప్రజలనుకాపాడినవాడు రామప్రభువు.రామ పదాబ్జాలు మనసులో నిలుపుకొని ‘’రామారామా ‘’అంటూ నామోచ్చారం చేస్తే మోక్షమిస్తాడు .’’శ్రీరామా యను మంత్ర రాజము మదిన్ శీతాద్రి సత్పుత్రి హ్రుత్సారంబొప్ప జపించి శాశ్వత మహా సౌఖ్యాలు ‘’పొందింది .వాల్మీకి ధ్యాని౦చి జపించి’’ రామాయణం రాసి సౌఖ్యపదం పొందాడు .’’శ్రీరామార్పణమంటటంచు మది సంశీలంబు సద్భక్తి నింపార ‘’గాదాన ధర్మాలు చేస్తే బ్రోచే టి సకల సద్గుణాభిరాముడు రాముడు .లోకోక్తిని చక్కగా పద్యంలో ఇమిడ్చి చెప్పాడు కవి .

  దానధర్మాలు చేసిన౦త మాత్రాన మోక్షం రాదు రామనామ స్మరణ వల్లనే ముక్తి .’’రామా రాఘవ ,దాస పోషణ గుణా,రాజీవ నేత్రా ,సురా-భీమ ప్రౌఢిధనుర్ధురీణ,భుజ భూభ్రుద్వర్గ సంసేవ్య స-త్కౌమారాశ్రిత కల్ప భూజ వరదా కారుణ్య మౌనీ మనోద్ధామా ‘’అంటూ కండగల పద్యాలు చెప్పగల నేర్పున్నకవి ఎక్కడా ధార కుంటు పడదు .రామబాణ౦ లాగా సాగిపోతుంది మహావేగంగా పద్యం .  ‘’మీ బోటి బల్ సత్తామాత్రు నకంకిత౦బు నిడినన్ సారూప్య సాయుజ్య సంపత్తుల్ గూర్చి ,యఖండ సౌఖ్య పదమున్ సత్కారం ‘’చేస్తావు రామభద్రా అని మహాదానందంగా చెప్పాడు .

చివరి శార్దూలం లో కూడా తనగురించి కవి ఏమీ చెప్పుకోకుండా –

‘’నీవే తల్లివి దండ్రివిన్ ,గురుడవున్ ,నీవే సబంధుండవున్  -నీవే దాతవు,నీతిబోధకుడవున్ ,నీవే మహా దైవమున్ –నీవే తప్ప నితః పరుల్ గలరె నే నిన్నున్ మదిన్ నమ్మితిన్ –దైవాగ్రాగిరిపల్లి  ధామవర ,సీతారామ సద్బ్రహ్మమా ‘’     

  లోకం లోని భక్తీ శతకాలతో సరితూగేశతకం అనిపిస్తుంది ఈ శతకం .భక్తీ తాత్పర్యం రామనామ సంకీర్తనా మాధుర్యం అది అందించే మోక్షం ,సద్గుణ లక్షణాలు కలిగి ఉండమనే ఉద్బోధ ,దుర్మార్గం లో నడిచి పరందాముడికోపానికి లోని సద్గతి చేజార్చుకోవద్దనే హితవు అన్నీ గుది గుచ్చి రాసిన శతకం .కవి కృష్ణా జిల్లా వాడు కావటం ఆనందదాయకం .అందునా శ్రీ శోభనాచలేశ్వరస్వామి వెలసిన ఆగిరిపల్లిలోని సేతారామ స్వామిపై శతకం రాయటం మరీ సంతోషంగా ఉంది ఈ శతకాన్నీ కవినీ పరిచయం చేసిన అదృష్టం నాకు దక్కింది .భక్తీ శతకాలలో అగ్రశ్రేణి శతకాలలో ఒకటిగా నిలిచే శతకం ఇది .

కనుమ పండుగ శుభా కాంక్షలతో

 మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -16-1-23-ఉయ్యూ

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

విజయ విలాసం.18వ భాగం.16.1.23.

విజయ విలాసం.18వ భాగం.16.1.23.

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.8వ భాగం.16.1.23

ఆముక్త మాల్యద సాహిత్య ఆధ్యాత్మిక సమీక్ష.8వ భాగం.16.1.23

Posted in ఫేస్బుక్ | Leave a comment