కోనసీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అద్దిన ఆహితాగ్నులు

కోనసీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అద్దిన ఆహితాగ్నులు

 

క్రింద శ్రీమాన్ కపిలవాయి యజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్ర శాస్త్రి గారి కుటుంబ సభ్యుల చిత్రాలను పొందుపరుస్తున్నానండి.
చిత్రంలో వరుసగా …
  • శిరస్సునందు కపిలవాయి పెదరామశాస్త్రి { కపిలవాయియజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్రశాస్త్రి గారి పెద్ద అన్నయ్య } గారు
  • హృదయం లో కపిలవాయియజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్రశాస్త్రి గారు
  • వామపక్షంలో కపిలవాయి చినరామశాస్త్రి { కపిలవాయియజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్రశాస్త్రి గారి చిన్న అన్నయ్యగారు
  • దక్షిణ పక్షంలో కపిలవాయి గణపతిశాస్త్రి గారు
  • పుచ్ఛం (తోక భాగం) లో,  కపిలవాయి వేంకటేశ్వర శాస్త్రి గారు ( కపిలవాయియజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్రశాస్త్రి గారి పెద్ద కుమారులు),  కపిలవాయి రామశాస్త్రి కపిలవాయియజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్రశాస్త్రి గారి చిన్న కుమారులు ) గారు మరియు కపిలవాయి గణపతి శాస్త్రి గారి అబ్బాయి కపిలవాయి రామకృష్ణశాస్త్రి గారు
భవదీయుడు
– శశి కుమార్ 
Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గౌతమీ మాహాత్మ్యం-8 పదకొండవ అధ్యాయం –కపోత తీర్ధం

       గౌతమీ మాహాత్మ్యం-8

పదకొండవ అధ్యాయం –కపోత తీర్ధం

బ్రహ్మ నారదునికి కుశావర్తపు మాహాత్మ్యాన్ని వివరిస్తున్నాడు ‘’గౌతమమహర్షి దర్భాలచే త్రిప్పిన తీర్ధమే కుశావర్తం .ఇందులో స్నాన తర్పణ,దానాలు శ్రేష్టం. బ్రహ్మగిరిలో ఒక కిరాతుడు బ్రాహ్మణ, సాధు ,యతులను, గోవులను ,పక్షి మృగాలను విపరీతంగా హింసించేవాడు .వాడి ఆకారం, మాట భీకరం వికృతాకృతి కలవాడు .వాడిభార్యాపిల్లలూ అలాంటి వాళ్ళే .ఒక రోజు కొన్ని పక్షులను పట్టి పంజరం లో బంధించాడు.వేటకు వెళ్లి అలసి ఇంటికి వస్తున్నాడు  .అనుకోకుండా రాళ్ళ వర్షం గాలి తో అల్లకల్లోలమైంది  .దారి తెలియలేదు .ఒక చెట్టు దగ్గరకు చేరి ,తన పనే ఇలాఉంటే ఇంటిదగ్గర పెళ్ళాం పిల్లలు ఏమి అవస్తపడుతున్నారో అనుకున్నాడు .ఆ చెట్టుపై ఒక కపోతం అంటే పావురం సంతానం తో ఉంటోంది .అతడిభార్యకూడా ఉత్తమగుణాలుకలది .కపోత జంట ఆహారానికి వెళ్ళాయి .మగపావురం తిరిగి వచ్చింది ఆడపావురం  వేటగానికి చిక్కింది..మగపావురం పిల్లల్ని జాగ్రత్తగా  చూసుకొంటోంది .చీకటి పడింది .ఆడపావురం ఏమైందో భర్తకు తెలియదు .భార్యను గురించి ఆలోచిస్తున్నాడు,ఆమె మంచితనాన్ని పొగుడుతున్నాడు .వేటగానికి చిక్కిన ఆడపావురం తాను కిరాతుని బందీగా ఉన్నానని ,తనభర్త తనను మెచ్చటం ఆమెకెంతో ఊరట కలిగించి౦దని  చెప్పింది .భర్తతో భార్యపావురం ‘’నువ్వే నాకు రక్షా నువ్వే వ్రతం ,పరంబ్రహ్మ౦, మోక్షం .నేను చనిపోతానని విచారించకు .నీబుద్ధిని ధర్మ౦పై ఉంచు .నీవల్ల అన్ని భోగాలు అనుభవించాను ‘’అనగా విని కిందకు దిగి మగకపోతం .’’అలసిన కిరాతుడు బాగా నిద్రపోతున్నాడు .పంజరం నుంచి నిన్ను విడిపిస్తాను ‘’అనగా భార్య ‘’భార్యాభర్తల సంబంధం  అస్థిర మైంది .లుబ్ధులకు పక్షులు ఆహారం .ఒకప్రాణి మరోదానికి ఆహారం .వీడి తప్పేమీ ఉన్నట్లు నాకు అనిపించలేదు .బ్రాహ్మణులకు అగ్ని దైవం. స్త్రీలకూ పతి దైవం.వీడు మన అతిధి .అభ్యాగతికి అన్నదానం చేస్తే ఇంద్రుడు సంతృప్తి పొందుతాడు. అతనిపాదాలుకడిగితే పితరులు ,అన్నం పెడితే ప్రజాపతి ,ఉపచారాలు చేస్తే లక్ష్మీనారాయణులు పడుకొనే చోటిస్తే సర్వ దేవతలు  తృప్తి చెందుతారు.అతిధి దేవుడే అతనిసేవ అన్ని క్రతువులవలన లభించే ఫలానికి సమానం .అపకారికి ఉపకారం చేసి న వాడే సజ్జనుడు’’అని చెప్పింది. మగపావురం’ధర్మబద్ధమైన మాటలు చెప్పావు .నేనుఇప్పుడు ఏమి చేయాలో చెప్పు ‘’అని అడిగాడు.ఆమె ‘’  నిప్పు, నీరు, మంచిమాట, గడ్డి, కట్టెలు అర్ధికి ఇవ్వతగినవి ‘’అని చెప్పగా దూరంగా కనిపించే అగ్నిని ముక్కుతో తెచ్చి అగ్నిని రాజేసి ఎండుపుల్లలు ఏరి తెచ్చి వేసి మంటపెంచి మగపక్షి వాడి చలి తీర్చింది .ఆడపావురం భర్తతో ‘’నన్ను విడిపించవద్దు .నా శరీరం తో వీడి ఆకలి తీర్చి పుణ్యం పొందుతాను ‘’అని భర్తకు చెప్పగా మగపావురం ‘’నేనుండగా అలా కానివ్వను .నేనే అగ్నికి ఆహుతి అయి, వాడి ఆకలి తీరుస్తా’’ అంటూ అగ్నికి మూడు ప్రదక్షిణాలు చేసి మహా విష్ణువును ధ్యాని౦చి అగ్నిలో దూకగా లుబ్ధకుడు ‘’మనిషినైన నా జీవితం వ్యర్ధం .ఈ పక్షి ఎంతో సాహసం చేసింది నాకోసం .అనుకోగా ఆడపక్షి ‘’నాభర్త నన్ను వదిలి వెళ్ళిపోయాడు .నన్ను వదిలిపెట్టు ‘’అంటే వదిలేశాడు. అది కూడా అగ్ని ప్రదక్షణం చేసి నిప్పులో దూకబోతూ .తామిద్దరంస్వర్గానికి వెడుతున్నామని దయతో తమ పిల్లలను  ఏమీ చేయక వదిలిపెట్టమనిబోయను  ప్రార్ధించగా వాడు ఆశ్చర్యపోయి పిల్లలజోలికి పోలేదు .వెంటనే  అగ్నిలోదూకింది  . జయాయధ్వానాలు మిన్ను ముట్టాయి .ఆకశం లో దివ్యవిమానం అందులో కపోతజంటకనిపించాయి. ఆనందంతో ఆజంట’’మాకు స్వర్గం రావటానికి కారణమై అతిధి వైన నీకు ధన్యవాదాలు .సెలవివ్వు ‘’అన్నాయి .ఈ సన్నివేశంతో మనసు మారి కిరాతుడు విల్లు అమ్ములు వదిలేసి ‘’అజ్ఞానినైన నాకు బుద్ధిచెప్పారు .నిజంగా మీరే నాకు అతిధులు .నాకు నిష్కృతి చెప్పతగినవారు ‘’అని ప్రార్ధించగా ‘’గౌతమీనదిలో 15రోజులు స్నానం చేస్తే నీపాపాలన్నీ పోతాయి .గౌతమి స్నానం అశ్వమేధయాగ ఫలిత సమానం .నీపాపాలు తొలగాగానే స్వర్గానికి చేరగలవు ‘’అన్నాయి .వాడు అలాగే గౌతమీ స్నానం చేసి పాపాలు పోగొట్టుకొని దివ్య పురుషుడై,దివ్యవిమానం లోస్వర్గం చేరాడు.గౌతమిప్రభావం వలన కపోతద్వయం, వ్యాధుడూ పావనమై స్వర్గం చేరారు .అప్పటిను౦చే ఇది  కపోత తీర్ధంగా ప్రసిద్ధి చెందింది .ఇక్కడ స్నాన, దాన ,తర్పణాదులన్నీ ఉత్తమ ఫలితాలనిస్తాయి ‘’అని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు .

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -15-11-18-ఉయ్యూరు         

 

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గౌతమీ మాహాత్మ్యం-7 తొమ్మిదవ అధ్యాయం –సగరో పాఖ్యానం- 2

గౌతమీ మాహాత్మ్యం-7

తొమ్మిదవ అధ్యాయం –సగరో పాఖ్యానం- 2

రాక్షసులు కపిలుని ప్రభావం తెలిసి ,మాయతో సగరకుమారులను చంపే ప్రయత్నం చేశారు .గుర్రాన్ని  ఆయన తల భాగానకట్టేసి దూరం వెళ్లి జరుగబోయేది చూశారు .సాగరపుత్రులు రసాతలనం చేరి అక్కడ నిద్రిస్తున్న మనిషిని ప్రక్కనే యాగాశ్వాన్ని చూసి ,తమ క్షాత్ర తేజం చూపాలని పాదాలతో మహర్షిని తన్నారు .నిద్రలేచిన ఆయన వాళ్ళను చూడగానే కాలి బూడిద అయ్యారు ..సగరునికి ఈవార్త తెలియలేదు .నారదుడు ఆయనకు జరిగిన విషయాలన్నీ చెప్పాడు .ఏమి చేయాలో తోచక మిన్నకుండి పోయాడు .మిగిలిన ఒకే ఒక్క పుత్రుడైన అసమ౦జసుడుపేరుకు తగ్గట్టే  మూర్ఖుడు ,చిన్నపిల్లలను బావిలోకి తోసి వినోది౦ చేవాడు .ప్రజలు  రాజుకు ఫిర్యాదు చేశారు. ఆయనకు కోపమొచ్చి కొడుకునకు  దేశ బహిష్కార శిక్ష విధించాడు .ఇతనికొడుకు అంశుమంతుడు .అతన్ని పిలిపించి విషయం చెప్పాడు .అతడు కపిలమునిని ఆరాధించి యాగాశ్వాన్ని తెచ్చి, తాతగారికి అప్పగించాడు .సగరుని క్రతువు పూర్తయ్యిది .

   అంశు మంతుని కుమారుడు దిలీపుడు ధార్మికుడు. ఇతనికొడుకు భగీరధుడు .ఇతడు తనతాతల దుర్గతినివిని దుఃఖించి వారికి నిష్కృతి ఎలాకలుగుతుందని సగరుని అడిగాడు .కపిలమహర్షికి అంతాతెలుసునని ఆయన దర్శనం చేయమని చెప్పాడు. పాతాళానికి వెళ్లి కపిలుని ప్రసన్నం చేసుకొని వచ్చిన విషయం చెప్పాడు .శంకరుని ధ్యానించి శివ జటాజలం తో పితరులను ముంచితే కృతార్దులౌతారని ,కైలాసానికి వెళ్లి పరమేశ్వరుని మెప్పించి కార్యం సాధించమన్నాడు .అలాగే కైలాసం చేరి శుచియై  తపస్సు ప్రారంభించాడు .శివుడు ప్రత్యక్షమై కావలసింది అడగమన్నాడు .’’మా పితరులను పావనం చేయటానికి నీ  జటాజూటంలోని గంగను నాకిస్తే చాలు ‘’అనగా చిరునగవుతో గంగను స్తుతి౦చమనగా  గంగకై  తీవ్ర తపస్సు చేయగా ,ఆమె అనుగ్రహం తో , మహేశ్వరుని నుంచి గంగను పొంది ,రసాతలానికి తీసుకు వెళ్లి కపిలమునికి విన్నవించి ,ఆయన చెప్పినట్లుగా గంగకు ప్రదక్షిన చేసి చేతులు జోడించి తనపితరులకు సద్గతి కలిగించమని కోరగా ఆమె ప్రీతితో కపిలుని శాప౦తో దగ్దులై ముంచేసిన గుంటలన్నిటినీ నింపేసింది .పితరులకు ముక్తికలిగింది గంగాజలం తో ..గంగను భాగీరధ బాలుడు ‘’అమ్మా !నువ్వు మేరుపర్వతం మీదకాకుండా కర్మభూమి యందు ఉండాలి ‘’అని కోరగా గంగానది హిమాలయం చేరి ,అక్కడనుండి ,భరతవర్షం చేరి మధ్యనుండి పూర్వ సముద్రందాకా వ్యాపించింది .ఇలా క్షత్రియ బాలుడైన భగీరధుని వలన గంగ భూమిని ,రసాతలాన్ని చేరింది .వింధ్యకు దక్షిణంలో ఉన్నగంగ’’గౌతమి ‘’,వింధ్యకు ఉత్తరంగా ఉన్నది భాగీరధి అని పిలుస్తారు .

పదవ అధ్యాయం –వారాహీ తీర్ధ వర్ణన

నారదుడు బ్రహ్మను అన్ని తీర్దాల వివరాలు చెప్పమని కోరగా అన్నీ చెప్పటం ,వినటం కష్టం కనుక  శ్రుతులలో  ప్రసిద్ధమైనవాటిని మాత్రమే చెబుతానన్నాడు   .త్ర్యంబకుడు ఎక్కడున్నాడో అది త్రయంబక క్షేత్రం .భక్తీ ముక్తీ ఇస్తుంది .వారాహ తీర్ధం ముల్లోకాలలో  ప్రసిద్ధం .పూర్వం సింధు సేనుడనే రాక్షస రాజు దేవతలను ఓడించి ,యజ్ఞాన్నితీసుకొని పాతాళానికి వెళ్ళాడు . భూమిపై యజ్ఞయాగాదులు లేవు .దీనితో భూ సువర్లోకాలు నాశనమవగా ,సురలు రసాతలం చేరి ,వాడితో యుద్ధం చేసి జయించలేక విష్ణువుకు మొరపెట్టగా ,విష్ణుమూర్తి ‘’ఆదివరాహ మూర్తిగా’’ పాతాళానికి వెళ్లి అక్కడ దానవ సంహారం చేసి ‘’మహా యాగ ముఖం ‘’తో అంటే ‘’యజ్న వరాహ స్వామి ‘’గా భూమిపైకి వచ్చి గంగ దగ్గర రక్త సిక్తాలైన శరీరాన్ని కడుక్కున్నాడు .ఇక్కడ వారాహ కుండం ఏర్పడింది .తనముఖం లోని ‘’మఖం ‘’అంటే యజ్ఞాన్ని బ్రహ్మగిరిలో ఉన్న దేవతలకు అందించాడు .ముఖం నుండి యజ్ఞం పునరుత్పత్తి చెందింది .అప్పటినుంచి స్రువము ప్రధాన యజ్ఞా౦గ మైంది .కారణానతరం లో వరాహ రూపం దాల్చింది .ఈ వరాహ క్షేత్రం మిక్కిలి పుణ్యప్రదం .ఇక్కడ స్నాన దానాలు చేస్తే అన్ని క్రతువుల ఫలితం లభిస్తుంది ‘’అని బ్రాహ్మ నారదునికి చెప్పాడు.

  సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -14-11-18-ఉయ్యూరు  

 

image.png
image.png
image.png
Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గౌతమీ మాహాత్మ్యం-5 ఎనిమిదవ అధ్యాయం –గౌతమీ మహత్వం

       గౌతమీ మాహాత్మ్యం-5

ఎనిమిదవ అధ్యాయం –గౌతమీ మహత్వం

మునులమధ్యఉన్న  గౌతముని త్ర్యంబకేశ్వరుడు ‘’తీర్ధాలు రెండు గజముల పొడవున వ్యాపించి ఉంటాయి .అన్నిట్లో నేను ఉండి కోరికలు తీరుస్తాను .గంగా ద్వారం ,ప్రయాగ ,సాగర సంగమం ల వద్ద భాగీరధి పుణ్యం, ముక్తి ఇస్తుంది .యమునానది అమర కంటకం లో సరస్వతీ నడదితోకలిసి అధిక పుణ్యం యిస్తుంది .కృష్ణా తుంగభద్రా భీమరధీ సంగమించేచోటు ముక్తిప్రదం.పయోష్ణీనది ఏనదితోకలిస్తేఅక్కడ ముక్తిలభిస్తుంది .గౌతమి ఎక్కడైనా    పుణ్యప్రదమే .ఒక్కొక్కనది దేవతలువచ్చినప్పుడే పుణ్యం యిస్తాయి .కాని గౌతమి సకలకాలాలలో సకలజనాలకు పుణ్యమిస్తుంది .200యోజనాల పరిధిలో 3 కోట్ల 50వేల తీర్దాలున్నాయి .మహేశ్వరుని నుంచి ఉద్భవించిన గంగ గౌతమి అనీ ,వైష్ణవీ అని బ్రాహ్మీ ,గోదావరి నందా ,సునందా అని పిలువబడుతోంది .బ్రహ్మ తేజస్సుతో భూలోకాని తీసుకు రాబడింది కనుక కోరికలు తీర్చి పాపాలను హరిస్తుంది .స్మరిస్తే చాలు గంగ పాపాలు హరిస్తుంది .గంగ నాకు  (బ్రహ్మకు ) ప్రియమైనది. పంచభూతాలలో నీరు శ్రేష్టం. తీర్ధాలలో భాగీరధి సర్వ శ్రేష్టం .భాగీరధ్యాదులకంటే గౌతమీ శ్రేష్టమైనది .శివుజి జటతోసహా నేలకు చేరింది .స్వర్గ మర్త్య పాతాలలలో గౌతమీ తీర్ధం సర్వార్ధాలను ఇస్తుంది .

తొమ్మిదవ అధ్యాయం –సగరో పాఖ్యానం

నారదుడు బ్రహ్మా ను ‘’ఒకటే గంగ రెండు ఐనట్లు చెప్పావు .గౌతముని చే భూమికి తేబడిన గంగ వృత్తాంతం చెప్పావు .శివజతాజూటం లోని గంగ క్షత్రియులచే తేబడింది అంటారు ఆ వివరాలు చెప్పు ‘’అన్నాడు .బ్రహ్మ ‘’వైవస్వత మన్వంతరంలో ఇక్ష్వాకు వంశం లో పుట్టిన సగరుడు అనే రాజు యజ్ఞయాగాదులు చేసి దాన బుద్ధితో దాతగా కీర్తి౦పబడ్డాడు .ధర్మ చి౦తనా పరుడు .కాని సంతానం లేక విచారం లో ఉన్నాడు .కుల పురోహితుడు వసిస్ట మహర్షి ని పిలిపించి తనకు సంతతికలిగే ఉపాయం చెప్పమని వేడుకొన్నాడు  .మహర్షి కాసేపు సమాధి నిస్తు  నిస్టుడై భార్యతో నిరంతరం రుషి పూజ చేయమన్నాడు .కొంతకాలానికి ఒక తపోధనుడు రాగా సత్కరించి  మనసులోమాట చెప్పుకొన్నాడు .పుత్రులుకావాలని కోరాడు .అప్పుడు ఆయన  ఒకభార్యవలన వంశ దీపకుడైన కొడుకు ,మరొక  భార్య లన 60వేలమంది కొడుకులు కలుగుతారని చెప్పాడు .ముని వెళ్ళాక ఆయన చెప్పినట్లే వేలాది పుత్రులు కలిగారు .సగరుడు అనేక అశ్వమేధ యాగాలు చేయటానికి దీక్షా బద్ధుదయ్యాడు .పుత్రులను, సైన్యాన్ని అశ్వ రక్షణకు యేర్పాటు చేశాడు .ఇంద్రుడు ఊరుకుంటాడా ! యాగాశ్వాన్ని ఎత్తుకుపోయాడు .సగర పుత్రులు యెంత వెదికినా కనపడలేదు .రాక్షసులు యాగాశ్వాన్ని రసాతలం లో బంధించారు .పుత్రులు దేవాదిలోకాలు వెతికినా గుర్ర్రం జాడ కనిపించలేదు .ఒకరోజు వారికియాగాశ్వం పాతాళలోకం లో బంది౦పబడింది అన్న అశరీర వాణి వినిపించింది .రసాతలానికి వెళ్లగా, రాక్షసులు భయపడి కపిలముని  దగ్గరకు వచ్చారు  .ఆయన ఒకప్పుడు దేవకార్యానికి సహాయపడి అలసి పోగా దేవతలు పాతాళం లో నిద్రించమన్నారు .ఒక వేళ ఎవరైనా తనకు నిద్రాభంగం కలిగిస్తే వాళ్ళు భస్మం అవుతారు అని చెప్పి నిద్రపోయాడు .

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -13-11-18-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ధ్వని కోణం లో మను చరిత్ర -7’

ధ్వని కోణం లో మను చరిత్ర –7

చంద్రుని ఉదయ కాల ఆరోహణాన్నివర్ణించే పద్యం ‘’స్ఫుట సౌగంధిక రాగ రక్త రుచియై బూనె౦ జపాసన్నిధి ‘’పద్యం లో చంద్రునికి ప్రభాతకాల అరుణకాంతి స్వాభావికంకాదు సంక్రమించినదే ,అతని అసలు ధర్మం  తెల్లదనమే అని చెప్పే ‘’ప్రకృతిసచ్చుండైన సన్మార్గిఎన్నటికింగూటమి వంక వచ్చు వికృతిన్ మగ్నుండు గా నేర్చునే ‘’లోస్వభావం చేత నిష్కల్మషుడైన సత్ప్రవర్తనకలవాడు  అనీ ,తెల్లనికా౦తితో నక్షత్రమార్గం లో ప్రయాణం చేసే చంద్రుడు అని అర్ధాలు  కలవాడుఅని అర్ధాలున్నాయి .ఇది  అర్ధాంతరన్యాసం .ప్రకృతివర్ణన తర్వాత ప్రవరుని గురించి ‘’సన్మార్గి ‘’అని రావటం తో అతడు వికారాదులకు లొంగని సచ్చీలుడుగా చెప్పబడ్డాడు .కనుక ఇది శబ్దశక్తిమూలధ్వని .’’తరుణి ననన్యకాంతన్’’ పద్యం లో కవి వరూధిని శీలాన్ని పొగిడి ,ప్రవరుడిని ‘’మహీసురాధముడు ‘’అని నిందించాడు .తప్పు సవరించుకోవటానికి ‘’నభోమణి ‘’అనే మాటతో పైమాట జడుడికి మాత్రమె వర్తిస్తు౦దికాని ,ప్రవరుడికి కాదు అని వ్యన్జించాడు .’’ఎక్కడియూరు కాల్నిలువకి౦ టికీ బోయెద’’పద్యం లో రత్నకందరాలు మొదలైన విహార స్థలాలువదిలి పూరిగుడిసె కుపోతానంటావేమిటి’’అనటం లో తనతో ఇక్కడి దివ్యభోగాలు అనుభవించమని వస్తుధ్వని ఉంది .’’ఎక్కడివాడో యక్ష తనయే౦దు ‘’పద్యం లో అతనిపై ఆమెఅభిలాష కనిపించి అర్ధ శక్తిమూల వస్తుధ్వని అయింది .మరోపద్యం లో వరూధిని తల్లీ అని సంబోధించటం లో దారితప్పిన కొడుకుని ఇల్లు చేర్చటం తల్లులధర్మం అని ధ్వనిస్తోంది .

 రాక్షస రూపం లో ఇందీవరాక్షుని ధాటికి ఆగలేక పారిపోయే తన సైనికులను చూసి స్వరోచి ‘’చావు దలపోసి మానవు –డేవగ దుష్కీర్తి నోరయకే దినములు పొం-దైవెడలునట్లు నడవగ-దైవం బటమీదమేలు తాన ఘటించున్ ‘’అన్నపద్యం లో శత్రువులకు వెన్నిచ్చి పారిపోవటం కంటే ,స్వధర్మం అని భావించి ఎదురు నిల్చిధైర్యం తో పోరాడితే,దేవుడు ధర్మపక్షం వహించి విజయం చేకూరుస్తాడు అనే వస్తు ధ్వని ఉందన్నారు రాజన్న శాస్త్రిగారు  ఇది ప్రస్తాన వైశిష్ట్య౦ తో ఏర్పడిన ధ్వని అంటారు.వరూధిని ప్రవరునితో’’ఎన్నిభవంబుల౦గలుగు ,నిక్షు శరాసన సాయక వ్యధా ఖిన్నతవాడి –‘’అనే పద్యం లో ‘’ఎన్ని భవంబులన్గలుగు ‘’మాటలోఅలాంటి తనలాంటి దాని పొందుదొరకటం దుర్లభం అనే ధ్వని ఉంది .ఇది వాచ్యార్ధ వైశిష్ట్య ధ్వని అంటారు శాస్త్రిగారు .’’ఎవ్వతె వీవు భీత హరిణేక్షణ  ‘’పద్యం లో ప్రవరుడు చెప్పినది ఒకటి వరూధిని అర్ధం చేసుకొన్నది వేరొకటి  .మొదటిది వక్త్రు వైశిష్ట్య ధ్వని .రెండవది బోద్ధవ్య వైశిష్ట్య ధ్వని .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -12-11-18-ఉయ్యూరు    

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గౌతమీ మాహాత్మ్యం-5 ఆరవ అధ్యాయం -గౌతముడు కైలాసం చేరటం  

       గౌతమీ మాహాత్మ్యం-5

ఆరవ అధ్యాయం -గౌతముడు కైలాసం చేరటం  

గౌతముడు కైలాసం చేరి దర్భలు పరచుకొని వాక్కును నియంత్రించి  శుచియై మహేశ్వర స్తుతి చేయగా పుష్పవర్షం  కురిసింది  .ప్రీతి చెందిన ఉమాపతి పార్వతీ గణేశులతో ప్రమధగణ౦  తో సహా ప్రత్యక్షమై ‘’నీ స్తోత్రానికి పరవశంకలిగింది .ఎలాంటి కష్టమైన కోరికనైనా తీరుస్తాను ‘’అన్నాడు ఆనందబాష్పాలతో గౌతముడు ‘’మహేశ్వరా !నీ జటాజూటం లో ఉన్న గ౦గను నాకు ఇవ్వు’’అనగానే ముల్లోకాలకు ఉపయోగపడేట్లు కోరిన నీకోరిక సమంజసం .నీకోసం ఏదైనా కోరుకో ‘’అన్నాడు .తాను  చేసిన శివ స్తోత్రం చదివిన వారి కోరికలు తీరి ,సకల సంపన్నులయ్యేట్లు చేయమని కోరాడు .తధాస్తుఅని ఇంకేదైనా కోరుకోమన్నాడు శంకరుడు .  ‘’జగన్నాథా సదాశివా !లోక పావని అయిన గంగాదేవిని బ్రహ్మగిరిలో వదిలిపెట్టు .ఈ గంగానది సముద్రం చేరేదాకా స్నాన మాత్రం చేత సకలపాపాలు ,బ్రహ్మ హత్యాది పాతకాలు నాశన మయ్యేట్లు ,ఇతర పుణ్య తీర్దాలలో చంద్రగ్రహణ ,సూర్యగ్రహణ,ఉత్తరాయణ ,దక్షిణాయణ,విషువత్ ,సంక్రాంతి ,నైద్రుతి యోగం మొదలైన అన్ని పర్వదినాలలో ఎలాంటి పుణ్యఫలం కలుగుతుందో ,అలాంటి ఫలం గంగా స్మరణమాత్రం చేత కలిగేట్లు వరమివ్వు .ద్వాపరం లో యజ్న్ దానాలు, కలియుగం లో దానం ఒక్కటే గొప్పగా చెప్పబడ్డాయి .సకల యుగ, దేశ ధర్మాలు ,స్నాన దాన తపస్సులవలన వచ్చే పుణ్యం ఈ గౌతెమీనదిని స్మరించిన మాత్రం తో లభించేట్లు చెయ్యి .గౌతమీనదీ ప్రవాహం ఎక్కడెక్కడ ఉన్నా అక్కడ నువ్వుఉండాలి .గౌతమిలో స్నానం చేసినవారు మహాపాతకులైనా సరే ,లేక పది యోజనాల దూరం లో చనిపోయినా వారి పితరులు ముక్తిపొందాలి .స్వర్గ మర్త్య పాతాళ తీర్దాలలన్నిటికంటే గంగా తీర్ధం శ్రేష్టమై ఉండాలి .ఇంతకంటే నాకోసం ఏమీఅక్కర్లేదు ‘’అనగానే పరమాన౦ద౦  తో పరమ శివుడు అలాగే అని చెపి అంతర్ధానమయ్యాడు .గౌతముడు శివానుగ్రహం తో పూర్ణబలుడై శివుని జటను,అందులోని గంగను తీసుకొని బ్రహ్మగిరి చేరాడు .ముని గణం విప్రజనం జయజయ ధ్వానాలతో స్వాగతం పలికి అర్ఘ్య పాద్యాలతో పూజించారు .

   ఏడవ అధ్యాయం –15రూపాలుగా గంగ గమనం  

  గౌతముడు బ్రహ్మగిరిపై శివ జటాజూటాన్ని ఉంచి శివుని ,గంగను స్మరిస్తూ ‘’త్రిలోచ జటాజూటం నుండి పుట్టిన గంగామాతా !సకలకోర్కేలను తీర్చే తల్లీ క్షమించు , శాంతించు .సుఖంగా ప్రయాణం చేయి లోకహితం కలిగించు .’’అని ప్రార్ధించాడు గంగాదేవి దివ్య రూపం లో కనిపించి ‘’నేను దేవలోకానికి వెళ్ళనా ?బ్రహ్మ కమండల౦ లోకి మళ్ళీ చేరనా,రసాతలం లోకి వెళ్ళనా సత్య వాక్  సంపన్నుడవైన నువ్వే చెప్పు ‘’అన్నది .గౌతముడు ‘’మూడులోకాలకు ఉపకారం చేయటానికే శంకరుని అనుమతితో నిన్ను తెచ్చాను’’అన్నాడు  .గంగా దేవి  సంతోషించి మూడుభాగాలుగా మారి అందులో స్వర్గం వైపు నాలుగు ప్రవాహాలుగా ,భూలోకం లో ఏడు ప్రవాహాలుగా ,రసాతలం లో నాలుగు పాయలుగా ఉండేట్లుమొత్తం 15రూపాలు ధరించి బయల్దేరి చేరింది .

  అన్ని చోట్లా సర్వ ప్రాణికోటి కోర్కెలను తీరుస్తూ ,వేద వినుతయైనది. మానవులు  భూలోకం లోని గంగమాత్రమేచూడగలరు .సముద్రం చేరేవరకు దేవ స్వరూపిణిగానే కీర్తి౦ప బడుతోంది .గౌతముడు శివుని పూజించి ‘’గోదావరీ తీర్ధ స్నాన విధి ‘’వివరించమని కోరాడు. ‘’శివుడు ‘’ముందు  నాందీముఖ శ్రాద్ధం పెట్టి, దేహ శుద్ధి చేసుకోవాలి. తర్వాత బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి వారి అనుజ్ఞతో పతితుల వార్తలను మాట్లాడకుండా బ్రహ్మ చర్యం తో, గోదావరీ యాత్ర ప్రారంభించాలి  .ఈ యాత్రలో  సర్వే౦ద్రియాలు వశం లో ఉండాలి అహంకార మమకారాలు తొలగించుకోవాలి ,,మనసులో దుస్టభావన లేకుండా ధర్మం పైనే పూర్తి శ్రద్ధతో ,దారిలో అలసిపోయిన వారికి సేవలు చేస్తూ ,వీలునిబట్టింనదానాలు చేస్తూ ,దరిద్రులకు ,సాధువులకు వస్త్రాలు కంబళ్ళు అందిస్తూ,హరి గానంతో, హరికి సంబంధించిన కథలు గంగోద్బవ కథలు  వింటూ ప్రయాణం చేస్తే సంపూర్ణంగా గంగా తీర్ధ ఫలం పొందుతారు ‘’అని శివుడు గౌతమునికి బోధించాడు’.  

సశేషం

నాగపంచమి శుభా కాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -12-11-18-ఉయ్యూరు   .    

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ధ్వని కోణం లో మను చరిత్ర -6

ధ్వని కోణం లో మను చరిత్ర –6

ఈ ప్రబంధం లో పెద్దనకవి ప్రకృతివర్ణనలు తాను చేయకుండా పాత్రలతో చేయించి కావ్యానికి అందాలు చేకూర్చాడు .వరూదినీతో  చెలికత్తె చంద్రాస్తమయాన్నివర్ణిస్తూ –అతనిడికి వరూధిని ముఖాన్నిపోలుస్తూ–‘’దరస్మిత విలాసపు చంద్రిక డొంకి వాడుటం-దేట దొరంగి విన్ననగు నీ మొగమో ?యన మాసి చంద్రుడో పాటలగంధి,వ్రాలె నదె భాను రుచిం దనకందుమీరగన్ ‘’అనటం లో ‘’నిన్ను ఏడిపించిన పాపం ఊరికే పోలేదు .అతడి పతనం ప్రారంభమైందని ప్రతీపాల౦కార౦ తో  ధ్వనించింది .ఈ వర్ణన కవే చేసి ఉంటె ఆధ్వనికి అవకాశం  ఉండేది కాదు అంటారు  రాజన్న శాస్త్రిగారు .

  తనదారి కడ్డమున్న వరూధినీతో తనూరికి వెళ్ళే ఉపాయం చెప్పమని –ఎవ్వతె వీవు భీత హరి ణేక్షణ ‘’అనే ప్రసిద్ధ పద్యం లో ప్రవరుని అభిప్రాయం ఒకటి ఆమె అభిప్రాయం వేరోకటిగా కనిపిస్తుంది .’’ఎవ్వతే వీవు భీత హరి ణేక్షణ’’అనటం లో ప్రవరుడు స్త్రీ సహజమైన లజ్జ వదిలి సంభ్రమం తో తన దారికి అడ్డమై ,ఏదో ఆపదలో చిక్కు  కొన్నావు  నీబిత్తర చూపులు విలక్షణం ఆమె భీతకాదు భీత హరిణేక్షణ అనిపించింది .’’ఒంటి జరించె దోట లేకివ్వనభూమి ‘’అనటం లో మానవ మాత్రుడికి చొరరాని భయంకర ప్రదేశం అని ధ్వనిస్తోంది .ఆమె సామాన్య మానవ కా౦త కాదని , ఆపరిసరాలన్నీ బాగా తెలిసిన అమ్మాయే అని ,తనప్రశ్నకు జవాబు చెప్పగలిగినవారెవరూ లేకపోవటం తో ఆమె చెప్పాలని ప్రవరుని భావం..’’భూసురుడ నే బ్రవరాఖ్యుడ’’అనటం లో ఆమె బిత్తర చూపు స్వాభావికమేనని పించక ఏదో భావం కనిపిస్తోందని తన ప్రవర చెప్పుకున్నాడు పిచ్చి బాపడు .’’త్రోవ త్రప్పితిన్ గ్రొవ్వున నిన్నగా రాగ్ర మునకున్  జనుదెంచి ‘’అనటం లో కిందా మీదా  తెలీకుండా ఆబగా వచ్చి ఆపదలో చిక్కు కొన్నాను అనే అర్ధం ధ్వనిస్తోంది .’’పురంబు జేర —శుభంబు నీకగున్ ‘’అనటం లో ‘’ఇంకెవ్విధి గాంతు’’మాటలో ఊరు చేరేఉపాయం తెలియని వాడినని ,’’తెల్పగదవే ‘’ పదం ఆపద గట్టేక్కించ  టానికి ఆమే దిక్కు అనీ ,’’శుభంబు నీకగున్ ‘’మాటలలో తన పరాదీనత సాకుగా తనదగ్గరకోరదగింది ఏమీ లేదనీ ,తానిచ్చే బ్రాహ్మణ ఆశీర్వడమే ప్రతిఫలంగా భావించమని ధ్వని ఉన్నది .

 ఈమాటలే వరూదికి వేరే విధంగా అనిపించాయి.అతని అభీష్టానికి ఒంటరి ప్రదేశం అనువైనదాని ,సురకా౦త కు సుపర్వుడు తగినవాడే అని ,రూపలావణ్యాలలో  తాను  ఎవరికీ తీసిపోని దాని ననీ , ,బ్రాహ్మణ్యం స్వైర విహారానికి అంతరాయం కాదు అంటున్నాడని ,వొళ్ళు అంతా క్రొవ్వి కోవ్వి ఉన్న అతడు ఆమె లావణ్యాన్ని దోచుకోకుండా ఎలా వెడతాను  అనుకొంటున్నాడనీ ,ఆసుఖం మరగి ఇక అతను  తన ఊరు కు వెళ్ళలేనని అంటున్నాడని ,అతనిది అంతా మన్నింపు, వేడికోలు ,అతని కోర్కె తీరిస్తే, అతడి ప్రాణాన్ని కాపాడినట్లే అంటున్నాడని ఆమె భావించింది .ఇది అకాముడైన ప్రవరుని అభిప్రాయంకాదు .సకామి అయిన వరూధిని భావనమాత్రమే .కనుక దీన్ని ‘’బోద్ధవ్య వైశిష్ట్యం తో ఏర్పడిన ధ్వని అన్నారు శాస్త్రి గారు .

  తనకథ అంతా ఏకరువుపెట్టినా ప్రవరుని నమ్మని వరూధిని ‘’ఇంతలు కన్ను లుండ దెరువెవ్వరి వేడెడుభూసురేంద్ర ‘’అనే మరో శిల్పంలాంటి పద్యం లో ‘’ఇంతలు కన్నులు ‘’మాట ఇంతటి కన్నులున్న నావంటి సౌందర్య రాశి ఇంకెవరూ లేరనీ ,అతనికి తగిన దానినితానే అనీ ,అతడు సురేంద్రుడని,అతడు తన్ను అర్ధించటం ఆమె భాగ్యమే అనీ ,తానున్నది ఏకాంతమైన విహార స్థలమే అనీ తారుణ్య లావణ్యాదులలో అతన్ని స్వర్గ సుఖాలలో తేల్చగలననీ ,’’నెపంబిడి పలకరించు లాగింతయు కాక ‘’అన్నదానిలో అతడు తనపై మక్కువ పడటం తనకు తెలియనిదికాదని ,వచ్చినదారి తెలియదనటం గడుసుతనమనీ ,సంకోచం లేకుండా అడగటం లో లాఘవం ఏదీ లేదనీ ,’’మాటలేటికిన్ ‘’ అన్నమాటలో మాటలతో వృధా కాలక్షేపం ఎందుకు ముగ్గులోకి దిగుదాం అనే అభిప్రాయం ఉందని ఆమె చెప్పక చెప్పింది .ఈ నిగూఢతను ‘’నర్మ గర్భంబున పలికిన ‘అన్నకవి వాక్కు గుణీభూతవ్యంగ్యమే కాని ధ్వని కాదనీ అయినా రామణీయకత్వానికి లోటేమీ రాలేదని అంటారు  శాస్త్రీజీ  .ఇలా వ్యంగ్య మర్యాదతో కొత్త విషయాలు చెబుతూ మను చరిత్ర ప్రబంధ కావ్యాన్ని ధ్వనికావ్యంగా పెద్దన మహాకవి తీర్చి దిద్దాడు అంటారు .

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -11-11-18-ఉయ్యూరు

 

 

 


Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

అధ్యయనం డా.శ్రీమతి మంగళగిరి ప్రమీలా దేవి గారి ఆరోప్రాణం

డా మంగళగిరి ప్రమీలాదేవి విశిష్ట విద్వన్మణి ప్రఖ్యాత రచయిత్రి. పద సాహిత్యం ఆమెకు అభిమాన విషయం. అంతేకాదు, పదసాహిత్యం – సంకీర్తనా సౌరభాలను లోతుగా అధ్యయనం చేసిన విదుషీమణి. పద సంగీత సాహిత్యాల సుస్వరూపం తెలిసిన పద సంగీతవేత్త. నిరంతర పరిశోధనాశీలి. ఆంధ్ర, ఆంగ్ల, సంస్కృత భాషలలో పండితులు. గురుముఖతా శాస్ర్తియ సంగీతాన్ని అధ్యయనం చేసిన వీరు సంగీత శాస్త్ర పట్టభద్రులు. విద్యారంగంలోను అసోసియేషన్ ప్రొఫెసర్‌గా చాలా సంవత్సరాలు పనిచేసి ఉత్తమ విద్యార్థులను తయారుచేసిన ఘనత డాక్టర్ ప్రమీలాదేవిది. విద్యారంగానికి,విద్యార్థులకు చేసిన సేవకు ఉత్తమ ఉపన్యాసకులు (బెస్ట్ లెక్చరర్)గా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి స్వర్ణపతక గౌరవాన్ని పొందారు.

వీరు రచించిన’’ తెలుగులో పద్యగేయ నాటికలు’’ అనే విమర్శనాత్మక గ్రంథం పద్యగేయ నాటికా విమర్శనారంగంలో మొట్టమొదటిది. ఈ గ్రంథం 1971వ సంవత్సరానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ వారి ఉత్తమ గ్రంథ పురస్కారాన్ని పొందింది.
ఈ సంవత్సరం 2018 నాటి సరస్వతీ వరం ప్రఖ్యాత రచయిత్రి, పద సాహిత్య పరిషత్తు వ్యవస్థాపక అధ్యక్షులు డాక్టర్ మంగళగిరి ప్రమీలాదేవికి లభించింది. భోపాల్ కేంద్రంగా అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పనిచేస్తున్న ‘అఖిల భారతీయ భాషా సాహిత్య సమ్మేళనం’ వారు జూలై 29వ తేదీన డా మంగళగిరి ప్రమీలాదేవికి ‘సరస్వతీ సమ్మాన్’ పురస్కారాన్ని అందజేశారు.. డా మంగళగిరి ప్రమీలాదేవి తెలుగులో అనేక పరిశోధనాత్మక రచనలు చేశారు. ‘’డా జి.వి.కృష్ణారావు నాటికా సాహిత్య సమాలోచనం’’ అనే విషయం మీద పరిశోధన చేసి ఆచార్య నాగార్జున యూనివర్సిటీ నుండి ఎంఫిల్ పట్టా పొందారు. ప్రథమాంధ్ర వాగ్గేయకారులైన’’ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యుల సంకీర్తనలలోని జానపద సంగీత రీతులు, ఫణుతుల’’పై విశేషంగా పరిశోధన చేసి, ఈ విషయంపై ఆచార్య నాగార్జున యూనివర్సిటీ నుంచి పిహెచ్‌డి డిగ్రీ పొందారు. అంతటితో ఆగక నిత్య నిరంతరం సంకీర్తనా, వివిధ రీతులు, సంకీర్తనాకారులు అనే విషయాలపై పరిశోధన చేస్తూనే ఉన్నారు. చరిత్ర ఎరుగని పదకర్తలను 50 మందిని వెలికితీసి వారి సంగీత సాహిత్యాలకు ఈ తరం గాయనీ గాయకులకు పరిచయం చేశారు. టాంక్‌బండ్‌మీద క్షేత్రయ్య విగ్రహం నెలకొల్పినపుడు పదకర్త క్షేత్రయ్య జీవిత చరిత్రను తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారి కోరిక మేరకు రచించారు. నాలుగవ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల ప్రచురణల సందర్భంగా వీరు వ్రాసిన’’ గేయ అధ్యాత్మ రామాయణాన్ని’’ గూర్చిన గ్రంథాన్ని తెలుగు అకాడమీవారు ప్రచురించారు. 2016వ సంవత్సరానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి ఉగాది పురస్కారాన్ని స్వీకరించారు. పద సాహిత్య పరిషత్తుకు అనుబంధంగా ప్రచురణ విభాగాన్ని కూడా నిర్వహిస్తున్నారు. ఇప్పటివరకు 35 పుస్తకాలను ప్రచురించారు.
డాక్టర్ ప్రమీలాదేవిని బాగా తెలిసిన పెద్దలు ‘’వాగ్గేయకారుల ప్రమీలాదేవి’’గా పిలుస్తారు. దీనిని గూర్చి మంగళగిరి ప్రమీలాదేవిని ప్రశ్నించగా ఆ పిలుపును తాను గొప్ప గౌరవంగా భావిస్తానన్నారు.
తాను రచించిన షిరిడీ సాయినాథ నామ వైభవం’’ హైదరాబాదు, త్యాగరాయగానసభలో నాట్య గురు శ్రీమతి ఝాన్సీరామ్ దర్శకత్వంలో ప్రదర్శించడం జరిగిందనీ, ఆ ప్రదర్శనకు తాను, నాట్య గురు ఝాన్సీ రామ్ కలిసి పాట పాడామని ఆనాటి గీత గాన అనుభూతి తనను ఇంకా సంతోషం కలిగిస్తూనే ఉన్నదనీ చెప్పారు ‘సరస్వతి సమ్మాన్’ గౌరవ స్వీకర్త డాక్టర్ మంగళగిరి ప్రమీలాదేవి.
డాక్టర్ మంగళగిరి 2012లో అమెరికాలోని హూస్టన్, డల్లాస్ నగరాలలో జరిగిన సాహిత్య సభలలో ప్రసంగించి ఆయా సంస్థల చేత సత్కారాన్ని పొందారు. 2014లో జార్జియా అట్లాంటాలో జరిగిన నాటా (నార్త్ అమెరికా తెలుగు అసోసియేషన్) వారి తెలుగు సభలలో పాల్గొని గేయ అధ్యాత్మ రామాయణాన్ని గురించి సోదాహరణ ప్రసంగం చేసి ఆ సభలో సత్కారాన్ని పొందారు.
కృష్ణలీలా తరంగిణిలోని తరంగాలంటే తనకు చాలా ఇష్టమనీ, తాను పాడి, కొందరు మహిళా బృందాలకు నేర్పించి పాడించాననీ, అది తనకు సంతృప్తిని కలిగించిన విషయమని తెలియజేశారు.
ఇటీవల ప్రచురితమైన సంగీత, నృత్య నాటికలు ‘నారీ మంగళ మహాశక్తి’ ప్రథమ గణ్యమని అంటారు ఆమె. భారతజాతి గర్వించదగిన మహోన్నత  స్త్రీ మూర్తులు, వారి గాధలను వివరిస్తూ నృత్య గేయ రూపంలో వచ్చిన పుస్తకమిది.
ఇదే సంపుటిలోనున్న ‘కలువభామ- విమల ప్రణయం’ అనే నృత్య నాటికను గురించి ఒక విషయం చెప్పాలి. ఇది ఆసాంతం భావ ప్రధానంగా నడిచిన భావ నాటిక. హిందీలోను కొన్ని గ్రంథాలను రచించి ఔత్తరాహులకు కూడా ఆంధ్ర వాగ్గేయకారులను పరిచయం చేశారు.
అనేక ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నారు. బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి డాక్టర్ మంగళగిరి ప్రమీలాదేవికి అఖిల భారతీయ భాషా సాహిత్య సమ్మేళన్ వారి ‘సరస్వతీ సమ్మాన్’ గౌరవం దక్కడం అభినందనీయం.

ఆమె సంస్కృత, తెలుగు, హిందీ భాషల్లో పాండిత్యం గడించి దాదాపు 40కి పైగా గంథ్రాలను రచించారు. అన్నమయ్య, క్షేత్రయ్య, సారంగ పాణి, భక్త కవుల రచనలలో సంగీత సాహిత్యాలపై విశేష పరిశోధన చేశారు. తెలుగులో పద్యగేయ నాటికలు రచించిన ఆమెకు 1971లో ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు వచ్చింది.’’ పదసాహిత్య పరిషత్’’ అనే సాహిత్యసేవా సంస్థను స్థాపించి సేవలందించారు. ఆకాశవాణి దూరదర్శన్‌ల ద్వారా బహుళ ప్రజాదరణ పొందిన అనేక గేయాలను, సంగీత రూపకావ్యాలను రచించారు.

ప్రముఖ రచయిత్రీ సాహిత్య రత్న డాక్టర్ మంగళగిరి ప్రమీలాదేవి(75) అనారోగ్యంతో 1-11-18 గురువారం మృతిచెందారు . మల్కాజిగిరి సర్కిల్ పరిధి మిర్జాల్‌గూడలో నివాసముంటున్న ప్రమీలాదేవి గత మూడు సంవత్సరాలుగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నారు . నగరంలోని ఓ ప్రైవేటు హాస్పిటల్ లో  చికిత్స పొందుతూ గురువారం గుండెపోటుతో మరణించారు. ఆమె అంత్యక్రియలు మల్కాజిగిరి స్మశానవాటికలో జరిగాయి. పలువురు సంతాపం తెలిపారు. జేశారు  .

ఆధారం –ఆంధ్రభూమి లో ఆగస్ట్ 7న ప్రచురింపబడిన వ్యాసం

శ్రీమతి ప్రమీలాదేవిగారి సోదరులు ,హైదరాబాద్ ఆకాశవాణి విశ్రాంత డిప్యూటీ డైరెక్టర్ ,ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులు, అపర ఘంటసాల, సరసభారతికి, నాకు అత్యంత ఆత్మీయులు  మాన్యశ్రీ మంగళగిరి ఆదిత్యప్రసాద్ గారు ఆమె మరణ వార్తను వెంటనే నాకు తెలియ జేశారు  .నేను వెంటనే అందరికి తెలిపాను .

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -11-11-18-ఉయ్యూరు

Posted in మహానుభావులు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గౌతమీ మాహాత్మ్యం-4 అయిదవ అధ్యాయం –గంగ రెండురూపాలు

గౌతమీ మాహాత్మ్యం-4

  అయిదవ అధ్యాయం –గంగ రెండురూపాలు

నారదమహర్షి బ్రహ్మ దేవుని గంగ ఎలా భూలోకం చేరిందో వివరించమని కోరగా ఆయన’’శివుని జటలో ఉన్న గంగను గౌతమహర్షి ,భగీరధుడు అనే మహారాజు శివుని ఆరాధించి భూమిమీదకు తెచ్చారు .ఇలా ఇద్దరి ప్రయత్నాలవలన గంగ రెండు రూపాలుగా భూమిని చేరింది .శివ పార్వతీ కళ్యాణం తర్వాత గంగాదేవి కూడా ఆయన జటాజూటం చేరింది .ఉమామహేశ్వర శృంగార  రస ప్రవృత్తిలో శివుడు రసము అంటే గంగను సృష్టించాడు .ఈమెపైనే అధికప్రేమభావం చూపాడు .చివరకు తన జటాజూటం లో గంగను దాచిపెట్టాడు .ఇది తెలిసిన ఉమాదేవి సహించలేక పోయింది .ఎన్నోసార్లు గంగను వదిలెయ్యమని కోరింది .ఆయన ఆపని చేయలేదు వినాయకుడు  భార్య జయ , స్కందులతో సంప్రదించి పార్వతి ,వినాయకుడితో శివుడు ఎవరిమాటా వినటం లేదు కనుక తాను  మళ్ళీ హిమాలయాలకు వెళ్లి తపస్సు చేస్తాను ,లేకపోతె పవిత్ర విప్రుడు ఎవరైనా గంగను బయటికి పంపే మార్గం చేయాలి అన్నది .

  ఇంతలో భూలోకం లో 22ఏళ్ళు అనావృస్టి కలిగి ,గౌతమమహర్షి ఆశ్రమం తప్ప అంతా కరువుకోరల్లో నలిగి పోయింది .దీనికొక కారణం ఉంది .పూర్వం బ్రహ్మ దేవ యజనం అనే పర్వతం పై యజ్ఞం చేశాడు . అందుకే దీన్ని ‘’బ్రహ్మ గిరి ‘’అంటారు .ఇక్కడే గౌతమమహర్షి ఉండేవాడు .మహా శక్తివంతుడైన ఆయన ఆశ్రమ వద్ద ఆధి వ్యాధులు,దుర్భిక్షం అనావృస్టి భయ శోకాలు ,దారిద్ర్యం ఉండవు .అందుకే అందరూ ఇక్కడికే చేరారు .ఆయన పితరులకు పిండప్రదానం చేస్తే ,దేవతలగూర్చి యజ్ఞాలు చేస్తే పితృదేవతలు దేవతలు స్వీకరించి తృప్తి చెందేవారు  ఇతర ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన మునులు కూడా ఆయనను తండ్రిలాగా గౌరవించి సేవించేవారు .ఇక్కడే ఓషధులు కూడా ఆరాది౦పబడి చక్కగా వృద్ధి చెందాయి . .త్రిమూర్తులను ఆయన పూజించేవాడు  .గౌతమఖ్యాతి ముల్లోకాలకు ప్రాకింది .

  ఈ విషయాన్ని తల్లికి గణేశుడు వివరించి శివుని  గంగను వదిలేసేట్లు గౌతముడు చేయగలడని నమ్మకంగా చెప్పి ,సోదరుడు, భార్య తోకలిసి విఘ్నేశ్వరుడు విప్ర వేషాలలో గౌతమ ఆశ్రమం చేరి కొన్ని రోజులు అక్కడ ఆతిధ్యం పొంది కొంతకాలం తర్వాత అక్కడి మునులతో ఇప్పటికే చాలాకాలంగా ఇక్కడ ఉన్నాం కనుక వేరే చోటకు వెడితే మంచిదనే ఆలోచన చెప్పి మునికి విన్నవి౦చేట్లు చేశాడు  .ఆమాటవిన్న మహర్షి ఒప్పుకోక పొతే ,ఆయన మనసు కరిగించే ఉపాయం ఆలోచించాడు . భార్య జయను గో రూపం ధరించి గౌతముడిదగ్గరకు వెళ్ళని చెప్పగా, ఆమె అలానే చేసి అక్కడున్న పొలాలలోపడి ఇష్టం వచ్చినట్లు తింటూ తొక్కుతూ భీభత్సం చేసింది .విప్రగౌతముడు గడ్డి పరకతో దాన్ని వారించాడు .ఆవు అరుస్తూ పడిపోయింది .దాని హాహాకారాలకు వినాయకుడు మునులు పరిగెత్తుకొచ్చి ,గౌతముడు చేసింది సరైనదికాదని తామంతా ఆశ్రమం వదిలి వెళ్లి పోతున్నామని చెప్పారు .దీన్ని తట్టుకోలేక గౌతముడు పడిపోయాడు .అప్పుడు విప్రులు ఆయనతో ‘’తీర్ధ –దేవ స్వరూపం అయిన గోవు నేలపై పడిపోయింది .మేమిక్కడ ఉంటె ఇప్పటిదాకా చేసిన తపస్సు ఫలం అంతా క్షయమైపోతుంది .మేము తపోధనులము మాత్రమే ‘’అన్నారు .పాపం గౌతముడు డీలాపడి,నమస్కరిస్తూ ‘’మీరే నాకిప్పుడు శరణం నన్ను పవిత్రుడిని చేయగలిగిందికూడా మేరే ‘’అన్నాడు వినాయకుడు ‘’దీనికి  నివారణ మార్గం ఒకటి ఉంది ‘’అనగా చెప్పమని ఆయన కోరగా,బ్రాహ్మణ వేషం లో ఉన్న వినాయడే పరిష్కారం చెప్పగలడు అన్నారు. ఆయన ‘’  మునులు, గౌతముడు నా మాట మన్నించాలి .శివుని జటాజూటం లో, బ్రహ్మ కమండం లో గంగ ఉన్నది .గౌతముడు వెళ్లి  ఆ  గంగాజలాలను  తేవాలి .అప్పుడే మేము ఈ ఆశ్రమలో ఉంటాం ‘’అన్నాడు .దేవతలు సంతోషించి పుష్పవృష్టి కురిపించారు .

  గౌతముడు నమస్కరిస్తూ తపస్సు అగ్ని ,దేవతల ,బ్రాహ్మణుల  అనుగ్రహం తో తాను గంగను  సాధించగలను అని చెప్పి ,ఒక్కసారి దివ్య దృష్టితో చూసి దేవకార్యం, లోకోపకారం శివ ప్రీతి  ,గౌరీ దేవి సంతోషం కోసమే ఈ కార్యం అని తనవలన ఏ లోపమూ జరగలేదని గ్రహించాడు .అందరి వద్దా సెలవు తీసుకొని గంగావతరణం కోసం కైలాసానికి వెళ్ళాడు గౌతమ మహర్షి .

  సశేషం

నేడు నాగులచవితి ,రేపు నాగపంచమి శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -11-11-18-ఉయ్యూరు .

 

image.png
image.png

   

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

   గౌతమీ మాహాత్మ్యం-3 నాలుగవ అధ్యాయం –బలిప్రసంశ

         గౌతమీ మాహాత్మ్యం-3

నారదుడు బ్రహ్మను ఆకమండలం లో గంగా దేవి ఎలాచేరింది ,ఈలోకం లోకి ఎలావచ్చింది సవివరంగా తెలియజేయమని కోరాడు .బ్రహ్మ ‘’దేవ శత్రువు బలిరాక్షసుడు ధర్మ వీర ప్రజారక్షణ ,గురుభక్తి సత్య ,వీర్య బల,త్యాగ క్షమా గుణాలతో జగజ్జేత అయ్యాడు.ఇతడిని చూసి దేవతలు అసూయపడి ,అతడిని ఎలా జయించగలం అని మీమా౦స పడ్డారు.ముల్లోకాలలో కల్లోలాలు లేవు ,శత్రువులులేరు వ్యాధి అనావృస్టి మనోవ్యధ లేనేలేవు ప్రజలకు’’నాస్తి’’ అనేది లేదు .అని తలచి ,అతని కీర్తితోనే ఓడించాలి అని నిశ్చయించి విష్ణువును చేరి తము దైత్యబలి ని ఎలాకీర్తి౦చగలం,ఇప్పుడు నువ్వే  మాకు దిక్కు అని వేడుకున్నారు .కరగిన కరి రక్షకుడు ‘’బలి నా భక్తుడు అతనినిజయించటం ఎవరి తరమూ కాదు .యుక్తితో అతడిని జయించి మీ స్వర్గం మీకు అప్పగిస్తానని అభయమివ్వగా సంతోషించి వాళ్ళు వెళ్ళిపోయారు .

  తర్వాత విష్ణువు అదితి గర్బం లో ప్రవేశింఛి జన్మించగా దేవతలు ఉత్సవాలు చేశారు .యజ్ఞేశుడు యజ్నపురుషుడు వామనుడిగా జన్మించాడు .బలపరాక్రమాలలో  శ్రేష్టుడైన బలి’హయ మేధయాగానికి పూనుకొని ,రాక్షసగురువు శుక్రాచార్యుని ఆధ్వర్యం లో యాగం మొదలుపెట్టాడు .హవిర్భాగం పొందటానికి దేవ గాంధర్వ ,పన్నగులు చేరారు .ఎవరికి ఏదికావాలో అది ఇచ్చాడు ,షడ్రసోపేత భోజనాలు పెట్టాడు ,బ్రాహ్మణులను పూజించి దానాలు విశేషంగా చేశాడు .ఇంతలో వామన బ్రహ్మ చారి చిత్రకు౦డలదారియై రాగా ,వచ్చినవాడు మారువేషంలో ఉన్న విష్ణువే అని గ్రహించి శుక్రాచార్యుడు శిష్యునితో ‘’వచ్చిన వాడు విప్రుడు కాదు .యజ్న పురుషుడు నారాయణుడే .అతడేదదైనా యాచిస్తే నాతొ సంప్రదించి నేను ఔనంటేనే దానమివ్వు ‘’అని హెచ్చరించాడు .దీనికి బలి’’యజ్నపురుషుడే యాచి౦చటానికి వస్తే మీతో సంప్రదించాల్సిన పనేముంది ?’’అని భార్యతో సహా వామనుని చేరి ‘’ఎందుకోసం యాచకుడవైనావు “”?అని చేతులు జోడించి అడిగాడు ‘.’’పదత్రయభూమి’’ఇమ్మని కోరాడు ..మళ్ళీ ‘’రాజేంద్రా !భూమే ఇవ్వు ఇంకేమీవద్దు ‘’అనగా అలాగే అన్నాడు బలి .మహర్షులు పురోహితుడైన శుక్రుడు ,లోకనాథులు,దైత్య సంఘం  చూస్తుండగా,నానా రత్నఖచిత కలశం నుండి నీరు ధారగా పోస్తూ జయజయ ద్వానలమధ్య బలి మూడు అడుగుల భూమి వామనుడికి దానం చేశాడు .తనకు దానమిచ్చిన భూమి ని వెంటనేస్వాదీనం చేయమన్నాడు వామనుడు .సరే అనగా వామనుడు విపరీతంగా పెరిగిపోయాడు .ఆశ్చర్య పడిన బలి’’లోకేశ్వరా !నీశక్తికొద్దీ విజ్రు౦భించు .’’అనగానే విప్రబాలుడు ‘’అన్ని విధాలా నేనే జయించాను దైత్యేశా !’’అంటూ ఇంకా పెరిగిపోయాడు .విక్రముడైన వామనుడు తాబేలు వీపుపై ఒకపాదం ఉంచి, రెండవపాదం యజ్ఞవాటికలోపెట్టి, మూడవ పాదం పెట్టటానికి చోటులేక బలినే అడిగాడు ఎక్కడ పెట్టాలని .చిరునగవుతో బలిభార్యతో సహా కృతజ్ఞత గా నమస్కరించి ,’’జగద్రూపా !మూడవపాదం నా వీపు మీద పెట్టు’’అని కోరాడు .బలిభక్తికి సంతోషించి వామనరూప విష్ణువు వరం కోరుకోమన్నాడు ,దానికి బలి’’నీకు దానంగా భూమి అంతాఇచ్చేసి , నేను మళ్ళీ నిన్ను ఏదో కోరితే దానం వ్యర్ధమౌతుంది ‘’అనగా మరింత సంతోషించి  అడగకపోయినా బలికి రసాతలాదిపత్యం ,భవిష్యత్తులో ఇంద్రపదవిని,ఏకచ్చత్రాదిపత్యాన్ని ,అనశ్వరమైన యశస్సు అనుగ్రహించాడు .భార్యతో సహా బలిని రసాతలానికి తీసుకు వెళ్లి ,ఇంద్రునికి మళ్ళీ ఇంద్రపదవి కట్టబెట్టాడు విష్ణువు .

  బ్రహ్మలోకాన్ని చేరిని విష్ణు పాదాన్ని శంకరుడు ఇచ్చిన కమండలం లోని గంగాజలం తో పూజించాలని భావించి మంత్ర పూత౦ గంగాజలాన్ని విష్ణుపాదం పై చల్లాడు .తర్వాత ఆ జలం మేరు పర్వతం పై పడి నాలుగు పాయలై భూమికి చేరే ప్రయత్నం లో పూర్వ ,దక్షిణ ,పశ్చిమ,ఉత్తర దిశగా బయల్దేరగా,దక్షిణ దిశా ప్రవాహాన్ని శంకరుడు తన జటా జూటం లో బంధించాడు .పశ్చిమమవైపు జలం మళ్ళీ బ్రహ్మ కమండలం లోకే చేరింది .ఉత్తరానికి పారిన నీటిని విష్ణువు గ్రహించాడు .తూర్పు దిశా ప్రవాహాన్ని దేవతలు పితరులు ,లోకపాలురు గ్రహించారు .దక్షిణ దిశకు ప్రవహించిన విష్ణు పాదోదకమైన గంగ లోక మాతృక బ్రహ్మ సంబంధమైన లోకమాతలు .శివజటాజూటం  లోని గంగా ఇవన్నీ శుభోదయాలే వీటిని స్మరిస్తేనే కోరికలు తీరుతాయి .  

  రేపు నాగుల చవితిశుభాకా౦క్షలతో  

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -10-11-18-ఉయ్యూరు         

image.png
Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి