అమెరికా స్వర్ణయుగ సాహిత్య కీర్తిపతాక మార్క్ ట్వైన్ జీవిత చరిత్ర -15
XLVI
శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో స్థిరపడటం
ఇది 1864వ సంవత్సరం, మే నెల చివరిలో జరిగింది. గిల్లిస్, క్లెమెన్స్ ఇద్దరి ఉద్దేశం అమెరికాకు తిరిగి వెళ్లడమే; కానీ శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోకు చేరుకున్నాక, ఇద్దరూ వెంటనే ‘మార్నింగ్ కాల్’ పత్రికలో ఉద్యోగాలు స్వీకరించారు; క్లెమెన్స్ రిపోర్టర్గా, గిల్లిస్ కంపోజిటర్గా చేరారు.
‘రఫింగ్ ఇట్’ రచనను బట్టి పాఠకులకు తెలిసేదేమిటంటే, “సగం ట్రంకు నిండా ఉన్న మైనింగ్ స్టాక్స్” నుండి రాబోయే సంపదపై ఆశతో మార్క్ ట్వైన్ ఇప్పుడు సీతాకోకచిలుకలాంటి సోమరి జీవితంలోకి ప్రవేశించాడు, వెంటనే, మైనింగ్ బుడగ పేలిపోయినప్పుడు, అతను ఒక పేదవాడిగా మారాడు. కానీ ఈ కాలపు చరిత్ర విషయంలో చాలా స్వేచ్ఛ తీసుకోబడింది. నిస్సందేహంగా అతను తన మైనింగ్ స్టాక్స్ నుండి గొప్ప రాబడిని ఆశించాడు, కానీ నిరాశ చెందాడు, ముఖ్యంగా హేల్ అండ్ నార్క్రాస్ షేర్లలో పెట్టిన పెట్టుబడి విషయంలో. సరైన సమయంలో అమ్మి ఉంటే పెద్ద లాభం వచ్చే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, ఆ షేర్లను చాలా కాలం పాటు ఉంచుకున్నాడు.
వాస్తవానికి, అతను ‘కాల్’ పత్రిక పనిలో తీవ్రంగా నిమగ్నమవడానికి ముందు, లిక్ హౌస్లో “సీతాకోకచిలుకలాంటి సోమరితనం”లో కొన్ని రోజులు—మరీ మహా అయితే ఒక పక్షం రోజులు—మాత్రమే గడిపాడు. అతను స్టీవ్ గిల్లిస్తో కలిసి, వారికి దొరికిన అత్యంత నిశ్శబ్దమైన ప్రదేశంలో నిరాడంబరంగా జీవించాడు; ఆ ప్రదేశం ఎంత నిశ్శబ్దంగా ఉన్నా, అలసిపోయిన రాత్రి రిపోర్టర్ , కంపోజిటర్ విశ్రాంతి తీసుకోవాలనుకున్నప్పుడు ఉదయాన్నే భయంకరంగా మార్చడానికి కంకణం కట్టుకున్నట్లు అనిపించే కుక్కలు, పిల్లులు, కోళ్లు మరియు పియానోలకు వీలైనంత దూరంగా ఉండేవారు. వారు అప్పుడప్పుడు, ఎంతో హుందాగా దుస్తులు ధరించి, స్నేహితులతో కలిసి బయటకు వెళ్లేవారు; కానీ వారి వినోదాలు ఎక్కువగా, పత్రిక ముద్రణకు వెళ్ళిన తర్వాత జరిగే అర్ధరాత్రి రహస్య విందులకే పరిమితమయ్యేవి—ఆ సమయంలో తినడానికి ఏది దొరికితే అది తింటూ, కొన్ని గ్లాసుల బీరు తాగుతూ, బహుశా రాత్రంతా తెరిచి ఉండే ఏదైనా రిసార్ట్లో బిలియర్డ్స్ లేదా పూల్ ఆట ఆడుతూ తేలికపాటి కాలక్షేపం చేసేవారు. వార్డ్ అనే పేరు గల ఒక ప్రింటర్—అతన్ని వారు “లిటిల్ వార్డ్”* అని పిలిచేవారు—తరచుగా ఈ వినోదాల కోసం వారితో పాటు వెళ్ళేవాడు. వార్డ్ మరియు గిల్లిస్ ఇద్దరూ యుద్ధోత్సాహవంతులు, మరియు కొన్నిసార్లు కేవలం పోరాటానందం కోసం గొడవలు సృష్టించేవారు. క్లెమెన్స్కు అలాంటివి ఏమాత్రం నచ్చేవి కావు, వాటిని నిరుత్సాహపరిచేవాడు కూడా. కానీ వార్డ్, గిల్లిస్ మాత్రం యుద్ధానికే కట్టుబడి ఉండేవారు. వారు ఒకరికొకరు ఎప్పుడూ సహాయం చేసుకోలేదు. ఒకవేళ ఎవరైనా బలిష్టమైన వ్యక్తిపై ఒకరు మరొకరికి సహాయం చేయడానికి ముందుకొచ్చి ఉంటే, అది అవమానంగా భావించబడేది, మరియు ఆ ఇద్దరు చిన్న స్నేహితుల మధ్య యుద్ధం జరిగి ఉండేది.** ముఖ్యంగా స్టీవ్ గిల్లిస్కు అనుకోని కలయికలంటే చాలా ఇష్టం, ఈ లక్షణమే కొంత కాలం తర్వాత మార్క్ ట్వైన్ వృత్తిని తీర్చిదిద్దడంలో ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా నిరూపించబడింది. అయితే, ఎక్కువ శ్రమతో కూడిన రాత్రులు తరచుగా ఉండేవి కావు. వారి ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళడం సాధారణంగా ప్రశాంతంగా ఉండేది మరియు వారు అక్కడికి చేరుకున్నందుకు చాలా సంతోషించేవారు.
* ఎల్. పి. వార్డ్; శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఒక అథ్లెట్గా సుప్రసిద్ధుడు. అతను మతిస్థిమితం కోల్పోయి 1903లో తుపాకీతో కాల్చుకుని ప్రాణాలు కోల్పోయాడు.
** ఎస్. ఎల్. సి., 1906.
అయితే, క్లెమెన్స్ ఎప్పుడూ నిద్రకు పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉండేవాడు కాదు. అప్పుడు, ఎప్పటిలాగే, అతను మంచం మీద ఆనుకుని కూర్చుని, తన పైపును వెలిగించుకుని, నిద్ర ఆవహించే వరకు ఇంగ్లీష్ లేదా ఫ్రెంచ్ చరిత్రలో లీనమైపోయేవాడు. అతని గదిలో ఉండే సహచరుడికి ఈ అలవాటు నచ్చలేదు; అది అతని విశ్రాంతికి ఆటంకం కలిగించింది, అల్లరి చేయాలనే తన రాక్షస ప్రవృత్తితో అతను తనదైన రీతిలో ప్రతీకారం తీర్చుకున్నాడు. తన సహచరుడి అత్యంత వ్యవస్థీకృత నాడీ వ్యవస్థ గురించి తెలిసి, అతను దీపం ఆర్పేలా చేసే హింసా మార్గాలను కనిపెట్టాడు. ఒకసారి అతను ఒక దారానికి మేకు కట్టాడు; ఆ ఏర్పాటును మంచం వెనుక నేలపై ఉంచాడు. నిద్రపోతున్నట్లు నటిస్తూ, అతను దారం చివరను పట్టుకుని, దానిని మెల్లగా పైకి కిందకి కదిలించేవాడు. దాంతో నేలపై ఒక చిన్న టిక్ టిక్ శబ్దం వచ్చేది, అది నాడీ సంబంధిత సమస్యలున్న మనిషికి పిచ్చెక్కిస్తుంది. క్లెమెన్స్ ఒక క్షణం విని ఇలా అనేవాడు:
“అసలు ఈ శబ్దం ఏమిటి?”
గిల్లిస్ నటిస్తున్న నిద్ర ఆ టిక్ టిక్ శబ్దం కొనసాగుతూనే ఉండేవి.
క్లెమెన్స్ మంచం మీద లేచి కూర్చుని, తన పుస్తకాన్ని పక్కకు విసిరివేసి, తీవ్రంగా తిట్టేవాడు.
“స్టీవ్, ఆ దరిద్రపు శబ్దం ఏమిటి?” అని అనేవాడు.
స్టీవ్ నిద్రమత్తులో మేల్కొన్నట్లు నటించేవాడు. ఏమైంది, సామ్? ఆ శబ్దం ఏమిటి? ఓహ్, అది ఆ చావును సూచించే పురుగులలో ఒకటి అనుకుంటా; వాటికి వెలుతురు అంటే ఇష్టం ఉండదు. బహుశా ఒక్క నిమిషంలో ఆగిపోతుందేమో.
సాధారణంగా అది ఆ సమయానికి ఆగిపోయేది, చదవడం కొనసాగించడానికి వీలుగా ఉండేది. కానీ నిశ్శబ్దం ఏర్పడగానే అది మళ్ళీ మొదలయ్యేది—టిక్, టిక్, టిక్. తీవ్రమైన తిట్ల వర్షం కురిపిస్తూ, ఆ పుస్తకం నేల మీద పడిపోయేది, వెలుగు మాయమయ్యేది. కొన్నిసార్లు, అతనికి నిద్ర పట్టనప్పుడు, బట్టలు వేసుకుని గంటసేపు వీధిలో తిరిగేవాడు, అదే సమయంలో ఆ క్రూరుడు స్టీవ్, తను ఒక నేరస్థుడిలా నిద్రపోయేవాడు.
చివరికి, ఒక రాత్రి, అతను హద్దులు దాటి దొరికిపోయాడు. అతని వేదనకు గురైన రూమ్మేట్ మొదట అతన్ని తిట్టాడు, తర్వాత చంపేస్తానని బెదిరించాడు, చివరకు అవమానపరిచాడు. ఇది విచిత్రమే అయినా, ఆ ఇద్దరూ ఎప్పుడూ ఒకరినొకరు ప్రేమించుకున్నారు; వారి మధ్య ఎప్పుడూ దూరం అనేదే లేదు, మరియు మార్క్ ట్వైన్ తన చివరి రోజుల వరకు స్టీవ్ గిల్లిస్ గురించి ఆప్యాయత లేకుండా ఎప్పుడూ మాట్లాడలేకపోయాడు.
వారు శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో చాలాసార్లు ఇల్లు మారారు. కాలిఫోర్నియా వీధిలోని ఒక కొండ అంచున ఉన్న నివాసం వారికి అత్యంత సంతృప్తినిచ్చింది. వారి కిటికీల నుండి కింద చాలా చైనీస్ ఇళ్ళు కనిపించేవి—వాటిని “టిన్-క్యాన్ ఇళ్ళు” అని పిలిచేవారు—పగిలిపోయిన డబ్బాలతో కప్పబడిన చిన్న చెక్క గుడిసెలు. స్టీవ్ మరియు మార్క్ ఆ ఇళ్ళలోకి చైనీయులందరూ వెళ్ళిపోయే వరకు వేచి చూస్తూ, కిందకి చూసేవారు; అప్పుడు వారిలో ఒకడు ఖాళీ బీరు సీసాను పట్టుకుని, ఆ రేకుల పైకప్పుల మీదకు విసిరి, కిటికీ తెరల వెనుక దాక్కునేవాడు. చైనీయులు గుంపుగా బయటకు వచ్చి… “స్టీవ్, ఆ దరిద్రపు శబ్దం ఏమిటి?” అని అతను అనేవాడు.
స్టీవ్ నిద్రమత్తులో మేల్కొన్నట్లు నటించేవాడు.
“ఏమైంది, సామ్? ఏ శబ్దం? ఓహ్, అది ఆ చావును తెప్పించే పురుగులలో ఒకటి అనుకుంటా; వాటికి వెలుతురు అంటే ఇష్టం ఉండదు. బహుశా ఒక్క నిమిషంలో ఆగిపోతుందేమో.”
సాధారణంగా ఆ సమయానికి అది ఆగిపోయేది, చదవడం కొనసాగించే అవకాశం ఉండేది. కానీ నిశ్శబ్దం ఏర్పడగానే అది మళ్ళీ మొదలయ్యేది—టిక్, టిక్, టిక్. ఒక భయంకరమైన దూషణ శబ్దంతో, పుస్తకం నేల మీదుగా పడిపోయేది వెలుతురు మాయమయ్యేది. కొన్నిసార్లు, అతనికి నిద్ర పట్టనప్పుడు, అతను బట్టలు వేసుకుని గంటసేపు వీధిలోకి నడిచేవాడు, ఆ క్రూరమైన స్టీవ్ మాత్రం తను ఒక నేరస్థుడిలా నిద్రపోయేవాడు.
చివరికి, ఒక రాత్రి, అతను ఆ పనిని మరీ ఎక్కువ చేసి దొరికిపోయాడు. అతని బాధిత రూమ్మేట్ మొదట అతన్ని తిట్టాడు, తర్వాత చంపేస్తానని బెదిరించాడు, చివరికి అతన్ని అవమానపరిచాడు. ఇది విచిత్రమే, కానీ ఆ ఇద్దరూ ఎప్పుడూ ఒకరినొకరు ప్రేమించుకునేవారు; వారి మధ్య ఎప్పుడూ ఎలాంటి దూరం ఏర్పడలేదు, మరియు మార్క్ ట్వైన్ తన చివరి రోజుల వరకు స్టీవ్ గిల్లిస్ గురించి మాట్లాడేటప్పుడు ఆప్యాయంగా ఉండకుండా ఉండలేకపోయాడు.
మిన్నా వీధిలోని ఒక చోట వారు ఒక ప్రైవేట్ కుటుంబంతో కలిసి నివసించారు. మొదట్లో క్లెమెన్స్ చాలా సంతోషించాడు.
“దీన్ని చూడు స్టీవ్,” అన్నాడు అతను. “ఎంత చక్కని, ప్రశాంతమైన ప్రదేశం. మనల్ని ఇబ్బంది పెట్టేదేమీ లేదు.”
కానీ మరుసటి ఉదయం ఒక కుక్క అరవడం మొదలుపెట్టింది. ఈసారి గిల్లిస్ మేల్కొని చూసేసరికి, వెనుక తోటలోకి తెరుచుకునే తలుపు దగ్గర తన రూమ్మేట్ ఒక పెద్ద రివాల్వర్ పట్టుకుని నిలబడి ఉన్నాడు. అతని చెయ్యి చలికి, ఉద్రేకానికి వణుకుతోంది.
“ఇక్కడికి రా, స్టీవ్,” అన్నాడు అతను. “ఇక్కడికి వచ్చి వాడిని చంపేయ్. నా ఒళ్ళంతా చలితో గడ్డకట్టుకుపోతోంది, వాడిని గురిపెట్టలేకపోతున్నాను.”
“సామ్,” అన్నాడు స్టీవ్, “వాడిని కాల్చకు. వాడిని తిట్టు చాలు. అంత దూరం నుండి నీ తిట్లతో వాడిని సులభంగా చంపేయగలవు.”
మార్క్ ట్వైన్ అప్పుడు అంత తీవ్రంగా, మండేలా తిట్టాడని, ఆ మృగం యజమాని మరుసటి రోజే దాన్ని ఒక మెక్సికన్ వెంట్రుకలు లేని కుక్కకు అమ్మేశాడని స్టీవ్ గిల్లిస్ చెబుతాడు.
వారు సగటున నెలకు ఒకసారి ఇల్లు మారేవారని మాకు తెలిసింది. సెప్టెంబర్ 25, 1864 నాటి ఒక ఇంటి ఉత్తరంలో ఇలా ఉంది:
మేము ఇక్కడికి వచ్చి కేవలం నాలుగు నెలలే అయ్యింది, అయినా మా నివాసాన్ని ఐదుసార్లు మార్చాము. మేము ఇప్పుడు ఉంటున్న చోట చాలా సౌకర్యవంతంగా స్థిరపడ్డాము మరియు గదులలో గానీ, ఇక్కడి మనుషులలో గానీ మాకు ఎలాంటి లోపం కనిపించడం లేదు. మేము ఒక సంపన్న ప్రైవేట్ కుటుంబంలో అద్దెకు ఉండే ఏకైక వ్యక్తులం… కానీ నాకు మార్పు కావాలి, మళ్ళీ ఇల్లు మారాలి.
ఇది మిన్నా స్ట్రీట్లోని ఇల్లు—ఆ కుక్క ఉండే చోటు. అదే ఉత్తరంలో, అతను ‘కాల్’ పత్రికతో ఒక కొత్త ఒప్పందం చేసుకున్నట్లు పేర్కొన్నాడు, దాని ప్రకారం అతనికి వారానికి ఇరవై ఐదు డాలర్లు వస్తాయి, ఇకపై రాత్రిపూట పని ఉండదు; అతను ‘కాలిఫోర్నియన్’ పత్రికతో వారపు వ్యాసాల కోసం ఒక్కొక్కటి పన్నెండు డాలర్లకు ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నానని కూడా చెప్పాడు.
XLVII
బోహేమియన్ రోజులు
‘కాల్’ పత్రికపై మార్క్ ట్వైన్ వైఖరి మొదటి నుంచీ సరిపడలేదు. వర్జీనియా కంటే శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో పెద్ద నగరం; అక్కడి పని తప్పనిసరిగా మరింత వ్యక్తిగతం కానిది, వార్తలు సేకరించడం మరియు కష్టపడటం అనే దినచర్యలా ఉండేది. అతను ఒకసారి దాని గురించిన తన జ్ఞాపకాలను ఇలా రాసుకున్నాడు:
ఉదయం తొమ్మిది గంటలకు నేను ఒక గంట పాటు పోలీస్ కోర్టులో ఉండి, ముందు రాత్రి జరిగిన గొడవల గురించి క్లుప్తంగా చెప్పవలసి వచ్చేది. అవి సాధారణంగా ఐరిష్ వారికి, మరియు చైనీయులకు, చైనీయులకు మధ్య జరిగేవి. అప్పుడప్పుడు, మార్పుగా, ఆ రెండు జాతుల మధ్య కూడా ఒక చిన్న గొడవ జరిగేది. మిగిలిన రోజంతా, మాకు అవసరమైన శీర్షికలను నింపడానికి వీలైనంత సమాచారాన్ని సేకరిస్తూ, మేము పట్టణమంతా గాలించాము; మరియు నివేదించడానికి మంటలు ఏమీ లేకపోతే, మేమే కొన్నింటిని ప్రారంభించాము. రాత్రిపూట, వారంలో ఏడు రాత్రులు, ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా ఆరు థియేటర్లకు వెళ్ళేవాళ్ళం. ఆ ప్రదేశాలలో ప్రతిదానిలో ఐదు నిమిషాలు ఉండేవాళ్ళం, నాటకాలు మరియు ఒపెరాలను కేవలం పైపైన చూసి, దానినే ఒక పాఠ్యంగా తీసుకుని, ఆ నాటకాలు మరియు ఒపెరాల గురించి “రాసేవాళ్ళం”, ఆ నానుడి ప్రకారం చెప్పాలంటే, ఆ ప్రదర్శనల గురించి ఇంతకుముందు రెండు వందల సార్లు చెప్పని ఏదైనా చెప్పడానికి ప్రయత్నించే క్రమంలో ప్రతి రాత్రి మా ఆత్మలను హింసించుకునేవాళ్ళం.
అది భయంకరమైన శ్రమ—ఆత్మలేని శ్రమ—మరియు దాదాపు ఆసక్తి లేనిది. అది ఒక సోమరి మనిషికి భయంకరమైన బానిసత్వం.
‘ఎంటర్ప్రైజ్’లో అతను స్వేచ్ఛగా ఉండేవాడు, ఆ స్వేచ్ఛ దాదాపు స్వేచ్ఛాచారంతో సమానం. అతను తనకు నచ్చింది రాయగలడు, మరియు పాఠకులకు వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుంది. ‘కాల్’లో అతను కేవలం ఒక వార్తా యంత్రంలో భాగం; ఒక విధానం ద్వారా పరిమితం చేయబడిన ఇదంతా, రాజకీయమనే ఒక ఇంకా పెద్ద యంత్రంలో భాగం. ఒకసారి అతను కొంతమంది కసాయివాళ్ళు ఏ తప్పూ చేయని ఒక చైనీయుడిపై తమ కుక్కలను వదిలడం, ఒక పోలీసు వినోదంగా ఆసక్తిగా చూడటం గమనించాడు. అతను నగర ప్రభుత్వాన్ని విమర్శిస్తూ, పోలీసులను తీవ్రంగా ఖండిస్తూ ఆగ్రహంతో ఒక వ్యాసం రాశాడు. వర్జీనియా సిటీలో ఇది జరిగింది.
అయితే, మార్క్ ట్వైన్కు అలాంటి స్వేచ్ఛ చాలా అరుదుగా లభించేది, దాంతో అతను ఆసక్తి కోల్పోయాడు. తాను ఉదాసీనంగా, సోమరిగా మారిపోయానని, ‘ది కాల్’ పత్రిక ప్రచురణకర్తలలో ఒకరైన జార్జ్ ఇ. బార్న్స్ చివరకు తనకు ఒక సహాయకుడిని అనుమతించాడని అతను తరువాత ఒప్పుకున్నాడు. అతను లెక్కల గది నుండి మెక్గ్లోరల్ అనే పేరు గల, “స్మిగ్గీ” అనే బిరుదును సంపాదించుకున్న ఒక పెద్ద, బలిష్టమైన యువకుడిని ఎంచుకున్నాడు. క్లెమెన్స్కు స్మిగ్గీ మెక్గ్లోరల్ అంటే ఇష్టం కలిగింది—బహుశా అతని పేరు, శరీరాకృతి కారణంగా—మరియు తన యజమానికి అంకితమైన స్మిగ్గీ, రాత్రుళ్లు వార్తలు సేకరించడానికి బానిసలా పనిచేశాడు—అవసరమైతే పగలూడూ—ఇదంతా ఎలాగూ తన పదవిపై పెద్దగా ఆసక్తి లేని వ్యక్తికి నైతిక స్థైర్యాన్ని దెబ్బతీసింది. ఆ పనికి స్మిగ్గీ ఒక్కడే సరిపోతాడని చెప్పడానికి ఎంతో కాలం పట్టలేదు.
శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఇతర, మరింత ఆహ్లాదకరమైన విషయాలు కూడా ఉన్నాయి. వ్యక్తిగత మరియు సాహిత్య సంబంధాలు ఎంతో విలువైనవి. ‘ది కాల్’ కార్యాలయంలో అతని కుడిచేతి వైపున ఫ్రాంక్ సౌల్ కూర్చునేవాడు—ఒక సౌమ్య స్వభావం గలవాడు—తనను తాను కవిగా భావించుకునే ఒక సుందరమైన కవి. ఆ రోజుల్లో మార్క్ ట్వైన్ ఫ్రాంక్ సౌల్ను గౌరవించేవాడు. అతని పద్యాలు రచనా నైపుణ్యంలో అద్భుతంగా ఉంటాయని అతను భావించేవాడు; సౌల్ నుండి వచ్చే ఒక ప్రశంసా వాక్యం అతనికి ఆనందాన్ని ఇచ్చేది. పై అంతస్తులోని ఒక విలాసవంతమైన కార్యాలయంలో మరో స్నేహపూర్వక వ్యక్తి ఉండేవాడు—ఇరవై నాలుగేళ్ల ప్రతిభావంతుడు, అందమైన యువకుడు. అతను మింట్కు కార్యదర్శిగా ఉండేవాడు, మరియు కొద్ది కాలానికే చార్లెస్ హెన్రీ వెబ్ స్థాపించిన ‘కాలిఫోర్నియన్’ అనే కొత్త సాహిత్య వారపత్రికకు సంపాదకుడయ్యాడు. ఈ యువకుడి పేరు ఫ్రాన్సిస్ బ్రెట్ హార్ట్. అతను మొదట ఆల్బనీకి చెందినవాడు, తరువాత స్టానిస్లాస్లో గని కార్మికుడిగా, పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడిగా, ఆ తర్వాత కంపోజిటర్గా, చివరకు ‘గోల్డెన్ ఎరా’ పత్రికకు రచయితగా పనిచేశాడు. అప్పటికి అతని కీర్తి శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో దాటి పెద్దగా వ్యాపించలేదు; కానీ ‘ఎరా’ కార్యాలయం చుట్టూ చేరిన కొద్దిమంది రచయితల బృందంలో అతని హోదా ఉన్నతమైనది. మార్క్ ట్వైన్, బ్రెట్ హార్ట్తో మరియు సాధారణంగా ‘ఎరా’ బృందంతో స్నేహపూర్వకంగా మెలిగేవాడు. ప్రతి యువ సాహిత్య కలల అంతిమ గమ్యమైన బోహేమియా భూమిని—లేదా కనీసం దాని సరిహద్దు ప్రాంతాన్ని—తాను చేరుకున్నానని అతను భావించాడు. నిజానికి, శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోకు ఒక నిర్దిష్టమైన సాహిత్య వాతావరణం మరియు దానికంటూ ఒక ప్రత్యేక సాహిత్యం ఉండేవి. దాని రచయితల బృందం ఇక్కడ నుండి అక్కడకు చెదిరిపోయినప్పటికీ, వారు కేంబ్రిడ్జ్ బృందం వలెనే విలక్షణమైన కాలిఫోర్నియా కవిత్వ సమూహంగా ఏర్పడ్డారు; బోస్టన్ బృందం కంటే తక్కువ ప్రసిద్ధి, తక్కువ జీతభత్యాలు పొందినప్పటికీ. జోసెఫ్ ఇ. లారెన్స్, అందరికీ సుపరిచితుడైన “జో” లారెన్స్, గోల్డెన్ ఎరా* పత్రికకు సంపాదకుడు. ఆయనకు లభించే ఆర్థిక గుర్తింపులు చాలా తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఆయన దయ, ఆతిథ్యమే తగిన ప్రతిఫలంగా పరిగణించబడ్డాయి. ఆయనకు ఒక అందమైన కార్యాలయం ఉండేది, మరియు స్థానిక, సందర్శక సాహిత్యవేత్తలు అక్కడ సమావేశమయ్యేవారు. ఆ చిన్న బృందంలో తరువాత బాగా ప్రసిద్ధి చెందిన పేర్లు కూడా ఉన్నాయి. జోక్విన్ మిల్లర్, అప్పట్లో తాను రాసుకున్న ఒక పాత డైరీ నుండి గుర్తుచేసుకుంటూ, అదా ఐజాక్స్ మెన్కెన్, ప్రెంటిస్ మల్ఫోర్డ్, బ్రెట్ హార్ట్, చార్లెస్ వారెన్ స్టోడార్డ్, ఫిట్జ్హ్యూ లడ్లో, మార్క్ ట్వైన్, ఓర్ఫియస్ సి. కెర్, ఆర్టెమస్ వార్డ్, గిల్బర్ట్ డెన్స్మోర్, డబ్ల్యూ. ఎస్. కెండల్, మరియు శ్రీమతి హిచ్కాక్లు ఒకేసారి అక్కడ సమావేశమవ్వడాన్ని చూశానని పేర్కొన్నారు. ఎరా కార్యాలయం ఒకరకమైన ఒలింపస్ పర్వతంలాగా, లేదా బహుశా పర్నాసస్ పర్వతంలాగా అనిపించేది; ఎందుకంటే అక్కడున్న వారంతా ప్రధానంగా కవులు, వారు ఇంకా దేవుళ్ల స్థాయిని అందుకోనివారు. అప్పుడు మిల్లర్ ఇంకా యువకుడే, మరియు ఈ గొప్ప సమావేశం, అలాగే ఆ ప్రదేశంలోని ఆకట్టుకునే ఏర్పాట్లు అతన్ని ఎంతగానో ప్రభావితం చేశాయి.
* కాలిఫోర్నియా యొక్క మొట్టమొదటి సాహిత్య ప్రచురణ అయిన ‘ది గోల్డెన్ ఎరా’ను 1852లో రోలిన్ ఎం. డాగెట్ మరియు జె. మెక్డొనౌ ఫోర్డ్ స్థాపించారు.
ఎరాలోని గదులు చాలా సుందరంగా ఉండేవి—[అతను అంటాడు]—నేను ఇప్పటివరకు చూసినవాటిలో అత్యంత వైభవంగా తివాచీలు పరిచి, అత్యంత అద్భుతంగా అలంకరించబడినవి అవే. ఇప్పటికీ నా జ్ఞాపకాలలో అవి కేవలం రాజభవనాల వలె అనిపిస్తాయి. అప్పటి నుండి నేను ప్రపంచాన్ని బాగా చూశాను—దానిలోని అన్ని వైభవాలు చూడదగినవే—అయినప్పటికీ, నేను వెనక్కి తిరిగి చూసినప్పుడు, జో లారెన్స్ మరియు అతని ప్రతిభావంతులైన అనుచరులతో ఉన్న ఆ తివాచీలు పరిచిన గదులు మిగతా అన్నింటినీ మించి ప్రకాశిస్తాయి.
అలెఘనీ పర్వతాలకు పశ్చిమాన ఉన్న ఏ ఇతర నగరం కంటే, శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో ఎల్లప్పుడూ ఒక సాహిత్య కేంద్రంగా ఉంది; మరియు నిస్సందేహంగా, ఆ సూర్యాస్తమయపు వెలుగులో అక్కడ ఉన్న ఆ బృందం నిజంగా ఒక అద్భుతమైనది; వారు సియెర్రా పర్వతాల వెనుక దిగి వచ్చారు, ఆ పర్వతాలను ఖండాంతర రైల్వే ఇంకా చాలా సంవత్సరాల వరకు అధిరోహించలేదు. వారు సంతోషంగా, ఉన్నత ఆశయాలతో ఉండేవారు. వారికి కొన్నిసార్లు ‘ఎరా’ పత్రికలోని ఒక వ్యాసానికి ఐదు డాలర్ల వరకు వచ్చేవి, అయినా అది అంతకంటే చాలా ఎక్కువ వచ్చినట్లుగా వారు గర్వపడేవారు. తాము సాహిత్యాన్ని సృష్టిస్తున్నామని వారు భావించేవారు, నిజానికి వారు అదే చేస్తున్నారు; అక్కడ అమెరికన్ సాహిత్యంలో ఒక కొత్త ఒరవడి ఏర్పడింది.
మార్క్ ట్వైన్ , బ్రెట్ హార్ట్ ఈ బృందంలో ప్రత్యేక లక్షణాలుగా ఉండేవారు. వారిద్దరూ తరువాత గుర్తుండిపోయే రచనలను ఇంకా చేయనప్పటికీ, అప్పటికే వారి సహచరులు వారిని ఒక ప్రత్యేక వర్గానికి చెందినవారిగా గుర్తించారు. వారు ఇద్దరూ కలిసి చాలా సమయం గడిపేవారు, మరియు హార్ట్ ‘కాలిఫోర్నియన్’ పత్రికకు సంపాదకుడిగా నియమితులైనప్పుడు, మార్క్ ట్వైన్ను అప్పట్లో అపూర్వమైన పన్నెండు డాలర్ల జీతానికి వారపత్రిక సిబ్బందిలో చేర్చారు. ‘ఎరా’ కంటే ‘కాలిఫోర్నియన్’ పత్రిక గొప్ప ఆర్భాటాలు ప్రదర్శించేది, బహుశా దానికి మరింత బలమైన ఆర్థిక అండ కూడా ఉండేది. మార్క్ ట్వైన్ సిబ్బందిలో, బ్రెట్ హార్ట్ సారథ్యంలో (ఆయనే తరచుగా రచనలు చేసేవారు) ఉండటంతో, అది శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో పత్రికలలో సులభంగా మొదటి స్థానంలో నిలిచింది. వెబ్ తరువాత సేకరించిన అనేక వ్యాసాలు, మార్క్ ట్వైన్ యొక్క మొదటి చిన్న సంపుటిలో ఉన్నాయి.
వారు అందించే దానిలో కాకుండా, వారు ఇచ్చే వాగ్దానంలోనే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఉంది, అయినప్పటికీ వాటిలో కొన్ని ఇప్పటికీ చాలా ఆనందదాయకంగానే ఉన్నాయి. “ది కిల్లింగ్ ఆఫ్ జూలియస్ సీజర్ లోకలైజ్డ్” అనేది, “ది ఇన్నోసెంట్స్ అబ్రాడ్”లో ఒక గ్లాడియేటర్ల పోరాటంపై ఆయన రాసిన హాస్యభరితమైన నివేదికకు ఒక అద్భుతమైన పూర్వగామి. గణాంక నీతివాదికి ఆయన ఇచ్చిన తీవ్రమైన హెచ్చరికతో కూడిన “ది ఆన్సర్స్ టు కరెస్పాండెంట్స్” రచన, ఆ తర్వాత ఏ కాలంలోనూ ఇంతకంటే అద్భుతంగా రాసి ఉండటం కష్టమే. “ది జంపింగ్ ఫ్రాగ్” అసలు ఈ కోవకు చెందినది కాదు. దానికి దానికంటూ ఒక చరిత్ర ఉంది, అది మనం కొంచెం ముందుకు వెళ్ళాక చూడబోతున్నాం.
ఆ రిపోర్టింగ్ ఏర్పాటు స్వల్పకాలికమైనది. ఆ రోజు సంభవించిన గొప్ప శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో భూకంపం కూడా, ‘కాల్’ పత్రికలోని కష్టమైన పని పట్ల మార్క్ ట్వైన్లో ఎటువంటి శాశ్వత ఉత్సాహాన్ని మేల్కొల్పలేకపోయింది. ఆయన ఆసక్తిని కోల్పోయాడు, మరియు మార్క్ ట్వైన్ ఒక విషయంపై లేదా ఒక పనిపై ఆసక్తిని కోల్పోయినప్పుడు, అతని దృష్టిలో ఆ విషయం లేదా ఆ పని చనిపోయినట్లే. ‘కాల్’ పత్రికతో అతని సేవ ముగింపు ఖాయమైంది, మరియు అది ఎందుకంత ఆలస్యం అయ్యిందని అతను ప్రతిరోజూ ఆశ్చర్యపోయేవాడు. ఆ సంబంధం యజమానికి మరియు ఉద్యోగికి సమానంగా అసంతృప్తికరంగా మారింది. వారు వెంటనే మనసు విప్పి మాట్లాడుకున్నారు, దాని ఫలితంగా మార్క్ ట్వైన్కు స్వేచ్ఛ లభించింది. తనలోని చెడును తానే ఒప్పుకునే తన సహజ స్వభావంతో, అతను ఆ తర్వాతి కాలంలో తనను ఉద్యోగం నుండి తొలగించారని చెప్పుకునేవాడు, మరియు ఈ సంఘటన గురించి రకరకాలుగా చెప్పబడింది. క్లెమెన్స్ చాలా ఇష్టపూర్వకంగా రాజీనామా చేశారని జార్జ్ బార్న్స్ స్వయంగా ప్రకటించారు. ‘రఫింగ్ ఇట్’లోని 83వ అధ్యాయం చివర ఉన్న పేరా ఆ పరిస్థితిని చాలా వరకు కచ్చితంగా వర్ణించి ఉండవచ్చు, అయినప్పటికీ, ఎప్పటిలాగే, రచయిత దానిని తనకు వీలైనంత ఇబ్బందికరంగా మార్చుకున్నాడు:
“చివరకు యజమానులలో ఒకరు, నేను ఇప్పటికీ ఎంతో గౌరవంతో గుర్తుంచుకునే ఒక దయతో, నన్ను పక్కకు తీసుకువెళ్లి, నా పదవికి రాజీనామా చేసి, తద్వారా ఉద్యోగం కోల్పోయే అవమానం నుండి నన్ను నేను కాపాడుకోవడానికి ఒక అవకాశం ఇచ్చారు.” శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో తన ప్రారంభ జీవితంలోని ఊహాజనితమైన “సీతాకోకచిలుకలాంటి సోమరితనం”కు పూర్తి విరుద్ధంగా, మరియు కనుగొనగలిగే మరే ఇతర కారణం లేకుండా, ఆ పుస్తకంలోని తర్వాతి అధ్యాయంలో, తాను తీవ్రమైన దురదృష్టం, అప్పులు మరియు పేదరికంలో కూరుకుపోయినట్లుగా చిత్రీకరించుకోవడం అవసరమని అతను నిస్సందేహంగా భావించాడు.
“నేను దొంగచాటుగా తిరగడంలో నేర్పరినవాడిని అయ్యాను,” అని అతను అంటాడు. “ఒక సందులోంచి ఇంకో సందులోకి దొంగచాటుగా తిరిగాను…. దొంగచాటుగా నా మంచం దగ్గరకు వెళ్ళాను. నేను వేసుకున్న బట్టలు తప్ప మిగతావన్నీ తాకట్టు పెట్టాను.”
ఇది పూర్తిగా కల్పన. అతను అప్పుడప్పుడు నిధుల కొరతను ఎదుర్కొన్నాడన్నది సహజమే—సాహిత్య జీవితం అలాంటి వాటిని ఆహ్వానిస్తుంది—కానీ, అతను చెప్పినట్లుగా, ఒకే ఒక్క “పది సెంట్ల వెండి నాణేనికి” అంటిపెట్టుకుని ఉండటం, యాచకుడికి అలవాటుపడటం అనేవి, అతను ఒక కళాత్మక అవసరంగా భావించిన దానిని తీర్చడానికి అతని తరువాతి కాలపు కల్పన ద్వారా పూర్తిగా కల్పించబడిన ఒక పరిస్థితి. ‘కాల్’ పత్రిక నుండి విడిపోయిన దాదాపు వెంటనే, అతను గుడ్మన్తో కలిసి ‘ఎంటర్ప్రైజ్’ పత్రిక కోసం ప్రతిరోజూ ఒక లేఖ రాయడానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు; అందులో అతను శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో విషయాలను తన సొంత ఆలోచనల ప్రకారం స్వేచ్ఛగా నివేదించేవాడు. ఈ పనికి అతనికి వారానికి ముప్పై డాలర్లు చెల్లించేవారు, మరియు అతని సాహిత్య వ్యాసాల నుండి అదనపు రాబడి కూడా లభించేది. ఈ ఏర్పాటు శ్రమ మరియు ఆదాయం రెండింటి పరంగానూ ఒక మెరుగుదల.
అదే సమయంలో, టెన్నెస్సీ భూమికి వచ్చిన ఒక ఉదారమైన ప్రతిపాదన రూపంలో నిజమైన సంపద ఆసన్నమైనట్లు కనిపించింది. కానీ అయ్యో! ఆ ప్రతిపాదన ఒక ద్రాక్ష పెంపకందారుడి నుండి వచ్చింది, అతను ఆ భూభాగాన్ని గొప్ప ద్రాక్ష తోటలుగా మార్చాలనుకున్నాడు, మరియు ఆ సమయంలో ఓరియన్లో మద్యపాన నిషేధం కారణంగా భూమిని స్వాధీనం చేసుకున్నారు, కాబట్టి ఆ ఒప్పందం జరగలేదు. కాబోయే కొనుగోలుదారు తప్పనిసరిగా ఐరోపా నుండి ఉద్యానవన కార్మికులను దిగుమతి చేసుకోవలసి వస్తుందని, మరియు ఆ ప్రజలు తమ స్వదేశంపై బెంగతో బాధపడవచ్చని, వారి పట్ల సరిగా ప్రవర్తించకపోవచ్చని, తత్ఫలితంగా సుదూర తూర్పు టెన్నెస్సీ పర్వతాలలో వారు సంతోషంగా ఉండలేరని ఓరియన్ ఇంకా వాదించాడు. అది ఓరియన్ పద్ధతి.
XLVIII
కొండల ఆశ్రయం
మార్క్ ట్వైన్ యొక్క ఎంటర్ప్రైజ్ లేఖలను గుర్తుంచుకున్న వారు (అవి ఇప్పుడు లభ్యం కావు)—[వీటిలో చాలా వరకు ఇప్పుడు ఒక సాధారణ వెబ్ శోధన ద్వారా పొందవచ్చు. డి.డబ్ల్యూ.]—అవి ఇప్పటివరకు వ్రాయబడిన రోజువారీ తీవ్ర విమర్శల పరంపరలోకెల్లా గొప్పవని చెబుతారు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, అవి కచ్చితంగా ఒక సంచలనాన్ని సృష్టించాయి. గుడ్మాన్ అతనికి ఏ విషయంపైనైనా తనకు నచ్చినది చెప్పడానికి అనుమతించాడు. శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో అధికారిక మరియు ప్రైవేట్ అవినీతిలో బాగా కూరుకుపోయింది. చాలాకాలంగా అణచిపెట్టిన ప్రజ్వలించే ఆగ్రహం యొక్క తీవ్రతతో, చేతికి అందిన ప్రతిదాన్ని అతను తీవ్రంగా విమర్శించాడు.
చాలా సహజంగానే అతను పోలీసులపై దాడి చేశాడు, అది కూడా ఎంత తీవ్రంగా, దూకుడుగా అంటే, వర్జీనియా నుండి ‘ది ఎంటర్ప్రైజ్’ పత్రిక ప్రతులు రాగానే సిటీ హాల్లో గందరగోళం చెలరేగి, పొగలు కక్కుతూ, గొడవ జరిగే సూచనలు కనిపించాయి. అప్పటి పోలీస్ చీఫ్ అయిన మార్టిన్ జి. బర్క్, ‘ది ఎంటర్ప్రైజ్’ పత్రికపై పరువు నష్టం దావా వేశారు. ఆ పత్రికను విపరీతంగా ప్రచారం చేయడంతో, స్టేజ్ కోచ్ వాటిని తీసుకురాగానే ఆ ప్రతులను లాక్కున్నారు.
అప్పుడు మార్క్ ట్వైన్ పూర్తిగా తన అదుపు కోల్పోయాడు. అతను ఒక ఉత్తరం రాశాడు, దాని బయట, “ఇది లోపలికి వెళ్ళే ముందు జో తప్పకుండా చూసేలా చేయండి” అని రాసి ఉంది. చదివిన తర్వాత గుడ్మన్ దాన్ని ముద్రించడానికి సాహసిస్తాడో లేదో అని అతనికి తనకే సందేహం కలిగింది. అది, అప్పటి పోలీసు ప్రభుత్వం కింద నగరంలో నెలకొన్న భ్రష్టుపట్టిన నైతిక విలువలను వివరిస్తూ రాసిన ఉత్తరం. అది, “గాలి కామంతో, కామపు పుకార్లతో నిండి ఉంది,” అని మొదలై, ఎంటర్ప్రైజ్ ప్రింటర్లను సైతం దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసే ధోరణిలో కొనసాగింది.
“దాన్ని ప్రచురించే స్థోమత మీకు ఎప్పటికీ ఉండదు,” అని ఫోర్మన్ గుడ్మన్తో అన్నాడు.
“అంతా లోపలికి వెళ్ళనివ్వండి.”
జేమ్స్ గిల్లిస్ యొక్క ఊహాశక్తి కొన్నిసార్లు అతన్ని ఇబ్బందుల్లోకి నెట్టేది. ఒకసారి ఒక బలహీనమైన ముసలి ఆవిడ, పచ్చి ప్లమ్ పండ్లలా కనిపించే కొన్ని పండ్లను అమ్ముతూ వచ్చింది. ఆ పండ్ల గురించి బాగా తెలిసిన స్టోకర్, అవి బానే ఉండొచ్చు కానీ వాటిని ఎవరైనా తిన్నట్లు తాను ఎప్పుడూ వినలేదని అజాగ్రత్తగా అన్నాడు. దాంతో గిల్లిస్, ఆ పండ్ల రుచుల గురించి వాక్చాతుర్యంతో పొగడటం మొదలుపెట్టాడు. అవన్నీ కేవలం తన కల్పనలేనని అతనికి తెలుసు; అప్పుడు స్టోకర్, ఆ పండ్లు నీకు అంతగా నచ్చితే, కొన్ని కొనుక్కోమని చెప్పాడు. ఆ తర్వాత తప్పించుకోవడానికి మార్గమే లేదు; జిమ్ ఆ ప్లమ్ పండ్లను కొన్ని కొనక తప్పలేదు. వాటిలోని పులుపు ఒళ్ళు గగుర్పొడిచేంత ఘాటుగా ఉంది. ఆ రోజంతా అతను వాటిని ఉడికించి, చక్కెర కలుపుతూ, తినడానికి వీలుగా చేయడానికి ప్రయత్నిస్తూ, మధ్యమధ్యలో రుచి చూస్తూ, అవి అమృతంలా రుచిగా ఉన్నాయని గొప్పలు చెప్పుకున్నాడు. కొంతసేపటికి అతను ఇతరులకు కూడా ఒక గుక్క రుచి చూపించాడు—అది శరీరాన్ని క్షీణింపజేసే, నాశనం చేసే గుక్క—వాళ్ళు అతన్ని ఎగతాళి చేసి, అతని కాళ్ళ కింద నలిపేశారు. కానీ జిమ్ ఎప్పుడూ బలహీనపడలేదు. అతను ఆ భయంకరమైన కషాయాన్ని తాగాడు, మరియు రోజుల తరబడి అతని నోరు మండిపోతున్నప్పటికీ, అతను ఇప్పటికీ “కాలిఫోర్నియన్ ప్లమ్స్” యొక్క రసవంతమైన, ఆరోగ్యదాయకమైన ఆనందాల గురించి ప్రస్తావిస్తూనే ఉన్నాడు.
జాక్యాస్ హిల్ పూర్తిగా ఏకాంత ప్రదేశం కాదు; అక్కడక్కడా ఇరుగుపొరుగు వారు ఉండేవారు. కారింగ్టన్ అనే మరో చిన్న గని కార్మికుడికి దగ్గరలోనే ఒక గుడిసె ఉండేది, మరియు ఒకటి రెండు మైళ్ల దూరంలో ఒక వృద్ధ దంపతులు నివసించేవారు. వారికి ఇద్దరు అందమైన కుమార్తెలు ఉండేవారు, వారు ఎంత బొద్దుగా, నాజూకుగా, అమాయకంగా ఉండేవారంటే, వారిని “చాపరల్ క్వెయిల్స్” అని పిలిచేవారు. దూర ప్రాంతాల నుండి, సమీప ప్రాంతాల నుండి యువకులు వారిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి వచ్చేవారు, మరియు ఆదివారం మధ్యాహ్నాలలో వారి ఇంటి ముందు కంచెకు ఎన్నో గుర్రాలను కట్టివేసేవారు, అది చూస్తే అక్కడ మధ్యాహ్న ప్రార్థన జరుగుతోందేమో అనిపించేది. యువ “బిల్లీ” గిల్లిస్కు వారు తెలుసు, మరియు ఒక ఆదివారం ఉదయం తన సోదరుడి స్నేహితుడైన సామ్ క్లెమెన్స్ను పలకరించడానికి వారి ఇంటికి తీసుకువెళ్లాడు. వారు ముందుగానే ఆలోచించుకుని, తొందరగా వెళ్లి, వెంటనే ఆ అమ్మాయిలను నడకకు తీసుకువెళ్లారు. వారు చాలా దూరం నడిచి, శాండీ బార్ మరియు స్టానిస్లాస్ వైపు కొండల మీదుగా తిరిగారు—ఒకానొక రోజు బ్రెట్ హార్ట్ తన రమణీయమైన శృంగారంతో వెలిగించబోయే ఆ ప్రశాంతమైన ప్రదేశం గుండా—సాయంకాలానికి తాము ఇంటికి చాలా దూరంలో ఉన్నామని గ్రహించారు. చీకటి పడకముందే చేరుకోవడానికి వారు దగ్గరి మార్గంలో తిరిగి వెళ్ళాలి. యువతులలో ఒకరు కెమిసాల్ గుండా ఒక సత్వర మార్గాన్ని సూచించగా, వారు బయలుదేరారు. అయితే వారు దారి తప్పిపోయారు; చివరకు వారు ఆ రాంచ్కు (పశువుల ఫారమ్కు) చేరుకునేసరికి చాలా పొద్దుపోయింది. “క్వయిల్స్” (Quails) అని పిలవబడే ఆ కుటుంబానికి చెందిన తల్లి వారి కోసం ఎదురుచూస్తూ కూర్చుని ఉంది, ఆమెకు చెప్పాల్సిన విషయం ఒకటి ఉంది. ఆమె మొదట అందరినీ తీవ్రంగా మందలించింది, ఆ తర్వాత ఆ బృందంలో పెద్దవాడైన శామ్యూల్ క్లెమెన్స్పై తన ఆగ్రహాన్ని కేంద్రీకరించింది. అతను మాత్రం ప్రశాంతంగానే ఉన్నాడు.
“అది నా తప్పు కాదు,” అని అతను చివరకు అన్నాడు; “అది బిల్లీ గిల్లిస్ తప్పు.”
“అలా ఏమీ లేదు. నీకు బాగా తెలుసు కదా. మిస్టర్ గిల్లిస్ ఇక్కడికి తరచుగా వస్తుంటారు. అది నీ పనే.”
“కానీ అమ్మగారూ, మేము ఎంత అలసిపోయామో, ఎంత ఆకలితో ఉన్నామో మీకు తెలుసా? మాకు తినడానికి ఏమైనా దొరుకుతుందా?”
“లేదు బాబూ, మీలాంటి వారికి తినడానికి ఒక్క ముద్ద కూడా దొరకదు.”
తప్పు చేసిన ఆ వ్యక్తి కళ్లు గదిలో అటు ఇటు తిరుగుతూ ఒక మూలలో ఉన్న వస్తువును గమనించాయి.
“అక్కడ కనిపిస్తున్నది గిటార్ కదా?” అని అతను అడిగాడు.
“అవును, అదే; దానితో పనేంటి?”
అతను అక్కడికి వెళ్లి, దాన్ని చేతిలోకి తీసుకుని, తీగలను సరిచేసి (ట్యూన్ చేసి), తీగలను మీటాడు. ఆ తర్వాత పాడటం మొదలుపెట్టాడు. అతను చాలా మృదువుగా “ఫ్లై అవే, ప్రిటీ మాత్” (Fly Away, Pretty Moth) అనే పాటతో మొదలుపెట్టి, ఆపై “అరేబీస్ డాటర్” (Araby’s Daughter) పాడాడు. ఆ రోజుల్లో అతను సరళమైన స్వరాలతో చాలా బాగా పాడేవాడు. బహుశా ఆ “క్వయిల్” తల్లికి కూడా అమెరికాలో ఉన్నప్పుడు ఆ పాటలు తెలిసేమో, ఎందుకంటే అతను పాడటం మొదలుపెట్టగానే ఆమె ప్రవర్తనలో దయ కనిపించింది. అతను పాడటం ఆపినప్పుడు, ఇంకా పాడమని అడిగిన మొదటి వ్యక్తి ఆమెనే.
“మీరు కూడా మిగతా యువకుల లాంటివారే అనుకుంటా,” అని ఆమె అంది. “ఒకప్పుడు నేను కూడా యువతినే కదా. మీరు పాడుతుండగా నేను రాత్రి భోజనం సిద్ధం చేస్తాను.”
పాట వినబడేలా ఆమె వంటగది తలుపు తెరిచి ఉంచి, ఆలస్యంగా వచ్చిన ఆ బృందం కోసం తనకు దొరికిన పదార్థాలతో భోజనం వండింది.
XLIX
ఎగిరే కప్ప (The Jumping Frog)
అది వర్షాకాలం, 1864-65 శీతాకాలం, కానీ చాలా రోజులు ఆహ్లాదకరంగా ఉండేవి; ఆ సమయంలో వారు ‘పాకెట్-హంటింగ్’ (చిన్న బంగారు నిక్షేపాల కోసం వెతకడం) చేసేవారు. శామ్యూల్ క్లెమెన్స్ త్వరలోనే ఈ ఆసక్తికరమైన ప్రక్రియకు సంబంధించిన విషయాలను తన ఇతర నైపుణ్యాలకు అదనంగా నేర్చుకున్నాడు. కొన్నిసార్లు అతను డిక్ స్టోకర్తో, మరికొన్నిసార్లు గిల్లిస్ సోదరులలో ఒకరితో కలిసి పనిచేశాడు. అయితే, ఆ ‘పాకెట్-మైనింగ్’ ద్వారా అతను పెద్దగా సంపదను కూడబెట్టుకోలేకపోయాడు; అతను దానికి కేవలం పునాది రాయిని మాత్రమే వేశాడు. ఆ కాలంలో అతను రాసుకున్న పాత నోట్బుక్ ద్వారా తెలిసేదేమిటంటే—క్రిస్మస్ తర్వాత వెంటనే జిమ్ గిల్లిస్తో కలిసి అతను కాలావెరాస్ కౌంటీకి వెళ్ళాడు; బహుశా ఖనిజ అన్వేషణ (prospecting) కోసం కావచ్చు, అతను అక్కడ కొత్త సంవత్సరం దాటే వరకు గడిపాడు. అలాగే, కొత్త సంవత్సరం రాత్రి వాలెసిటోలో తాను ఒక అద్భుతమైన చంద్ర దృశ్యాన్ని చూశానని అందులో నమోదు చేశాడు.
చాలా తేలికపాటి చినుకుల వర్షంలో ఇంద్రధనస్సు. చంద్రునిపై ఏర్పడే ఇంద్రధనస్సును ప్రజలు చాలా అరుదుగా చూస్తారు. అతను దానిని ఒక శుభశకునంగా భావించాడు.
వారు కొండపై ఉన్న గుడిసెకు తిరిగి వచ్చారు; కానీ ఆ నెల చివరలో, వారు మళ్ళీ కలావెరాస్లోకి ప్రవేశించి, ఏంజెల్స్ క్యాంప్కు సమీపంలో పాకెట్-హంటింగ్ (చిన్న గనుల కోసం వెతకడం) ప్రారంభించారు. క్యాంప్ హోటల్లోని మెనూలో కేవలం బీన్స్ మరియు కాఫీ అని పిలువబడే ఏదో ఒక పదార్థం మాత్రమే ఉందని, అలాగే వర్షాలు తరచుగా మరియు భారీగా కురుస్తున్నాయని నోట్-బుక్లో నమోదై ఉంది.
జనవరి 27. అదే పాత ఆహారం—అదే పాత వాతావరణం—పాకెట్-క్లెయిమ్ కోసం బయలుదేరారు—తొందరపడి తిరిగి రావాల్సి వచ్చింది.
తమది ఒక మంచి గని అని వారు నమ్మారు. జిమ్ గిల్లిస్ సూచనలు ఆశాజనకంగా ఉన్నాయని, మరియు దానిపై పనిచేయడానికి మంచి వాతావరణం ఉంటే, గొప్ప రాబడి ఖాయమని ప్రకటించాడు. తన విషయానికొస్తే, వర్షం వచ్చినా, ఎండ వచ్చినా పనిచేయడానికి అతను సిద్ధంగా ఉండేవాడు. అయితే, ఈ విషయంపై క్లెమెన్స్కు భిన్నమైన అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. మట్టి పాత్రలను కడగడానికి నీళ్ళు మోయడం అతని పని. చల్లని వర్షంలో, బురదలో నీళ్ళ బకెట్లు మోయడం అంత ఆసక్తికరమైన పనేమీ కాదు. కొద్దిసేపటికే డిక్ స్టోకర్ సహాయం చేయడానికి వచ్చాడు. అప్పుడు పరిస్థితులు కొంచెం మెరుగుపడ్డాయి; కానీ వారి రోజుల్లో ఎక్కువ భాగం ఏంజెల్స్ క్యాంప్లోని శిథిలావస్థలో ఉన్న సత్రంలోని బార్రూమ్లోనే గడిచిపోయాయి. అక్కడ వారు ఇల్లినాయిస్ నది మాజీ పైలట్ అయిన బెన్ కూన్* సాంగత్యాన్ని ఆస్వాదించేవారు. అతను గంభీరమైన, మందబుద్ధి గల వ్యక్తి. పొయ్యి పక్కన కునుకు తీసేవాడు, లేదా ఏ అర్థమూ, ప్రయోజనం లేని నెమ్మదైన, అంతులేని కథలు చెప్పేవాడు. వినేవాళ్ళు అతనికి ఒక వరంలా ఉండేవారు, ఎందుకంటే కొద్దిమందే వచ్చేవారు, ఎక్కువ మంది ఉండేవారు కాదు. అయితే, మార్క్ ట్వైన్ మరియు జిమ్ గిల్లిస్లకు బెన్ కూన్ ఒక ఆనందం. హాస్యం ఛాయ కూడా లేకుండా, ఆ గంభీరమైన రీతిలో అతను చెప్పే అంతులేని కథనాలను వినడం వారికి ప్రశాంతంగా, సౌకర్యవంతంగా ఉండేది. అతని కథలకు ప్రయోజనం ఉన్నప్పుడు కూడా, అతను దానిని గుర్తించేవాడు కాదు. ఒక నీరసమైన మధ్యాహ్నం, అతను తన నెమ్మదైన, ఏకరీతి స్వరంతో వారికి ఒక కప్ప గురించి చెప్పాడు—ఆ కప్ప కోల్మన్ అనే వ్యక్తికి చెందినది, అతను దానికి గెంతడం నేర్పించాడు, కానీ ఒక ప్రత్యర్థి కప్ప యజమాని శిక్షణ పొందిన ఆ గెంతు కప్పలో రహస్యంగా గుండ్లు నింపడం వల్ల అది పందెం గెలవలేకపోయింది. ఆ కథ వివిధ శిబిరాల్లో ప్రచారంలోకి వచ్చింది, శామ్యూల్ సీబో అనే ప్రముఖ పాత్రికేయుడు దాని గురించి అప్పటికే ఒక చిన్న కథనాన్ని కూడా రాశాడు; కానీ క్లెమెన్స్ లేదా గిల్లిస్ మాత్రం అంతకుముందెప్పుడూ ఆ కథను వినలేదు. ఆ కథ వారికి చాలా వినోదాత్మకంగా అనిపించింది; పైగా, “అంత విచిత్రమైన కథనాన్ని చెబుతున్నప్పుడు కూడా ఏమాత్రం నవ్వకుండా ప్రశాంతంగా సాగిపోయే ఆ వ్యక్తి తీరు అత్యంత హాస్యాస్పదంగా” అనిపించింది. కూన్ తన మాటలు ముగించాక, అక్కడున్నవారు పాతబడిన బిలియర్డ్స్ బల్లపై ఆట మొదలుపెట్టారు; అప్పుడప్పుడు ఒకరు మరొకరితో ఇలా అనేవారు:
“ఆ కప్పలో, వేరే ఏ కప్పలో లేని ప్రత్యేకత ఏముందో నాకైతే అర్థం కావడం లేదు,” అని ఒకరు అంటే, బహుశా మరొకరు ఇలా సమాధానమిచ్చేవారు:
“నా దగ్గర కప్ప ఏమీ లేదు, కానీ ఒకవేళ నా దగ్గర కప్ప ఉండి ఉంటే నీతో పందెం కాసేవాడిని.”
* ఈ పేరును “రోస్ కూన్,” “కూన్ డ్రేటన్” వంటి వివిధ పేర్లతో పేర్కొన్నారు. అయితే, మార్క్ ట్వైన్ అప్పట్లో స్వయంగా రాసుకున్న గమనికల ఆధారంగా ఇక్కడ ఆ పేరు ఇవ్వబడింది. కూన్ ఆ హోటల్ యజమాని కాదు (ఆ హోటల్ను ఒక ఫ్రెంచ్ వ్యక్తి నిర్వహించేవారు), కానీ అతను తరచుగా అక్కడికి వచ్చే వ్యక్తి.
గని పనిలో భాగంగా, నీటి బకెట్లు మోసే విరామ సమయాల్లో, జిమ్ గిల్లిస్ లేదా డిక్ స్టోకర్ మట్టిని కడుగుతుండగా క్లెమెన్స్ తరచుగా ఇలా అనేవాడు: “ఆ మట్టి పాత్రలో ప్రత్యేకంగా గొప్పగా అనిపించే అంశాలేవీ నాకు కనిపించడం లేదు, అది వేరే మట్టి పాత్రల కంటే ఏమీ భిన్నంగా లేదు” – ఇలా వారి మధ్య సంభాషణ సాగేది.
ఆ తర్వాత మళ్లీ వర్షం వచ్చి వారి పనికి ఆటంకం కలిగించేది. ఒక మధ్యాహ్నం, క్లెమెన్స్ మరియు గిల్లిస్ ఒక ఎత్తైన వాలు ప్రాంతంలో బంగారం దొరికే స్థలం (పాకెట్) వైపు దారితీసే చిన్న చిన్న బంగారు రేణువులను అనుసరిస్తుండగా, చల్లని వర్షం కురవడం మొదలైంది. గిల్లిస్ ఎప్పటిలాగే మట్టిని కడుగుతుండగా, క్లెమెన్స్ నీళ్లు మోస్తున్నాడు. ప్రతి పాత్రలోనూ బంగారం ఆనవాళ్లు (రంగు) స్పష్టంగా కనిపిస్తుండటంతో, సుదీర్ఘ నిరీక్షణ తర్వాత తమకు తగిన ఫలితం దక్కబోతోందని జిమ్ గిల్లిస్ నమ్మాడు. గని కార్మికుడికి ఉండే ఆవేశంతో, పరిస్థితులతో సంబంధం లేకుండా ఆ విలువైన బంగారు నిక్షేపం వైపు వెళ్తూ పని కొనసాగించాలని అతను భావించాడు. కానీ, చలికి వణుకుతూ విసుగు చెందిన క్లెమెన్స్ మాత్రం, ఇక ఒక్క బకెట్ నీళ్లు కూడా మోయలేనని ఖరాఖండిగా చెప్పేశాడు. అతని పళ్లు చలికి కొట్టుకుంటున్నాయి, ఒళ్లంతా తడిసిపోయింది. చివరకు అతను తనదైన నిదానమైన శైలిలో ఇలా అన్నాడు:
“జిమ్, నేను ఇక నీళ్లు మోయలేను. ఈ పని చాలా అసహ్యంగా ఉంది.”
అప్పటికే గిల్లిస్ ఒక పాత్ర నిండా మట్టిని బయటకు తీశాడు.
“మరో బకెట్ తీసుకురా, సామ్,” అని అతను బతిమాలాడు.
“ఛ, జిమ్, నేను చేయను; చలికి గడ్డకట్టుకుపోతున్నాను!”
“మరో ఒక్క బకెట్, సామ్,” అని అతను మళ్లీ అడిగాడు.
“లేదు, అస్సలు కుదరదు, ఒక్క చుక్క కూడా తీసుకురాను; ఆ పాత్రలో మిలియన్ డాలర్ల విలువైన బంగారం ఉందని తెలిసినా సరే.”
గిల్లిస్ తన నోట్బుక్ నుండి ఒక పేజీని చింపి, ఆ మట్టి పాత్ర పక్కన ముప్పై రోజుల గని హక్కు నోటీసును త్వరగా ఉంచాడు; ఆ తర్వాత వారు ‘ఏంజిల్స్ క్యాంప్’ వైపు బయలుదేరారు. వర్షం, తుఫాను కొనసాగుతూనే ఉండటంతో వారు తిరిగి అక్కడికి వెళ్లలేదు. కొన్ని రోజుల తర్వాత స్టీవ్ గిల్లిస్ నుండి వచ్చిన ఒక లేఖ క్లెమెన్స్ను శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోకు తిరిగి వెళ్లేలా నిర్ణయం తీసుకునేలా చేసింది. జిమ్ గిల్లిస్ మరియు డిక్ స్టోకర్లతో కలిసి అతను ఏంజిల్స్ క్యాంప్ వదిలి, మంచు తుఫానులో పర్వతాల మీదుగా ‘జాకాస్ హిల్’కు నడిచి వెళ్లాడు—”కాలిఫోర్నియాలో నేను చూసిన మొదటి మంచు తుఫాను అదే” అని అతను తన నోట్స్లో పేర్కొన్నాడు. ఈలోగా, వారు కొండపైన ఉంచిన మట్టిపాత్ర పైభాగాన్ని వర్షం కొట్టుకుపోయి, గుప్పెడు స్వచ్ఛమైన బంగారు ముద్దలు బయటపడ్డాయి. ఆస్ట్రియాకు చెందిన ఇద్దరు అపరిచితులు అటుగా వచ్చి, దానిని గమనించి, జిమ్ గిల్లిస్ అతికించిన ముప్పై రోజుల క్లెయిమ్ నోటీసు గడువు ముగిసే వరకు వేచి ఉండటానికి కూర్చున్నారు. కళ్లెదుట అంత బంగారం ఉండటంతో వారు వర్షాన్ని లెక్కచేయలేదు—ముప్పై రోజులు ముగిసిన వెంటనే, వారు ఆ గనిని అనుసరించి మరికొన్ని మట్టిపాత్రలు ముందుకు వెళ్లి—కొందరు పదివేల డాలర్లు, మరికొందరు ఇరవైవేల డాలర్లు అంటారు—బంగారాన్ని తీశారు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, అది ఒక మంచి గని. మార్క్ ట్వైన్ ఒక బకెట్ నీటి తేడాతో దానిని కోల్పోయాడు. అయినప్పటికీ, ఏంజెల్స్ క్యాంప్లోని అంతకంటే పెద్ద బంగారు ముద్ద—జంపింగ్ ఫ్రాగ్—గురించి గుర్తుచేసుకున్నప్పుడు, బహుశా ఇది కూడా ఒక మంచి విషయమే. జిమ్ గిల్లిస్ ఎప్పుడూ ఇలా అనేవాడు, “ఒకవేళ సామ్కు ఆ గని దొరికి ఉంటే, అతను నాలాగే తన జీవితాంతం ఒక గని గని కార్మికుడిగానే మిగిలిపోయేవాడు.” మార్క్ ట్వైన్ యొక్క పాత నోట్-బుక్లో కప్ప కథకు సంబంధించిన ఒక చిన్న గమనిక ఉంది—దాని ప్రధాన లక్షణాలను మామూలుగా రాసుకున్న ఒక నమోదు: కోల్మన్ తన గెంతే కప్పతో—ఒక అపరిచితుడితో 50 డాలర్ల పందెం—ఆ అపరిచితుడు
కోల్మన్ తన గెంతే కప్పతో ఒక అపరిచితుడితో 50 డాలర్ల పందెం కాశాడు—ఆ అపరిచితుడి దగ్గర కప్ప లేదు, దాంతో కోల్మన్ అతనికి ఒకటి తెచ్చి ఇచ్చాడు:—ఈలోగా ఆ అపరిచితుడు కోల్మన్ కప్పను తూటాలతో నింపేయడంతో అది గెంతలేకపోయింది. అపరిచితుడి కప్ప గెలిచింది.
నిస్సందేహంగా, ఆ సమయంలో అది అంత ముఖ్యమైన విషయంగానే అనిపించలేదు; కానీ దాని చుట్టూనే ఒక అద్భుతమైన కీర్తి నిర్మించబడింది. స్టానిస్లాస్ నది వెంబడి ఉన్న కొండలు తమ కాలంలో కొన్ని అద్భుతమైన ఆణిముత్యాలను అందించాయి, కానీ దాని పరిమాణంలో మరేదీ అందించలేదు.
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-8-26-
సరసభారతి ఉయ్యూరు 