కిరాతార్జునీయం

కిరాతార్జునీయం

సాహితీ బంధువులకు పవిత్ర మాఘమాసం ప్రారంభ శుభ కామనలు.ఈ మాఘమాసంలో సంస్కృతంలో భారవి మహాకవి రచించిన ‘’కిరాతార్జునీయం ‘’కావ్యాన్ని ధారావాహికంగా రాయాలని ప్రయత్నిస్తున్నాను .పెద్దగా సంస్కృత శ్లోకాల జోలికి పోకుండా శ్లోక భావాలను తెలుపుతూ సరళంగా అందరికి చేరువ చేసే విధంగా రాయాలని ప్రయత్నం .అద్భుతశ్లోకాలకు అవసరమైన చోట్ల వివరణ ఇస్తాను . దీనికి తెలుగు లో వ్యాఖ్యానం రాసినవారు శ్రీ శ్రీపాద వేంకట రమణ దైవజ్న శర్మగారు .దీని ఆధారంగానే నేను ఈ ధారావాహిక రాస్తున్నాను .నేను రాసిన ‘’గీర్వాణకవుల కవితాగీర్వాణ0’’ మొదటి భాగం లో లో భారవికవి గురించిన 17-9-2014న రాసిన  అంతర్జాల వ్యాసాన్ని  ఇక్కడ ఉటంకించి, భారవి కవిని పరిచయం చేస్తాను .

  అర్ధ గౌరవాన్ని అందలం ఎక్కించిన కవి-భారవి

  అసలు భారవి పేరే విచిత్రం గా ఉంది .దీని అర్ధం ‘’సూర్య దీప్తి ‘’(ప్రకాశం).అందరికవుల్లాగానే భారవి జీవితకాలమూ అసందిగ్ధం గానే ఉండిపోయింది .పద్దెనిమిది  సర్గ ల  మహా కావ్యం ‘’కిరాతార్జునీయం ‘’రాసిన మహాకవి భారవి .కిరాత అంటే మారు వేషం లో వచ్చిన శివుడికి పాండవ సోదరుడు అర్జునిడికి మధ్య జరిగిన పోరాటం ,మెచ్చిన శివుడు కిరీటికి పాశుపతాస్త్ర ప్రదానం చేయటం కద.ఈ కద బెజవాడ ఇంద్ర కీలాద్రిపైన జరిగిందని అందరి నమ్మకం .క్రీ.శ .ఆరవ శతాబ్దం వాడు భారవి అని ఎక్కువ మంది చెప్పారు .634చాళుక్య ‘’ఐహోళశాసనం ‘’లో భారవి కాళిదాసు ల పేర్లున్నాయి .పశ్చిమ గంగ వంశ పాలకుడైన దుర్వినీత కిరాతార్జునీయం లోని పదిహేనవ అధ్యాయం పై వ్యాఖ్యానం చేసినట్లు తెలుస్తోంది .ఈ రాజులు నాలుగవ శతాబ్దం మధ్య భాగం నుండి పరిపాలన చేశారు .దుర్వినీత మహా రాజు ఆరవ శతాబ్ది చివరలో రాజ్య పాలన చేసినట్లు చరిత్ర చెబుతోంది . ఏడవ శతాబ్దికి చెందిన దండి కవి రచనల్లో భారవి తన ముత్తాత  గారి  స్నేహితుడు అని పేర్కొన్నాడు .భారవి యే తన తాతగారికి విష్ణు వర్ధన మహా రాజు ఆస్థానం లో చోటుకల్పించాడని చెప్పాడు .ఆ తర్వాతే తాత గారు పల్లవ రాజైన  దుర్వినీత ,సింహ విష్ణుల కొలువులో చేరాడట .ఈ విష్ణు వర్ధనుడు మనం అనుకొనే కుబ్జ విష్ణు వర్ధనుడు కాదని యశోధర్మ విష్ణు వర్ధనుడు అని పరిశోధకులు అంటున్నారు .కనుక భారవి కాలం .530-550అని అందరూ ఊహించారు .భారవి దాక్షణాత్యుడని ,పల్లవ రాజులతో సంబంధం ఉన్న వాడని చరిత్రకారుడు  ‘’కాలే ‘’అన్నాడు .

  భావ  ప్రకటన  భారవితోనే ప్రారంభమైనదని విశ్లేషకాభిప్రాయం .’’భారవే రర్ధ గౌరవం ‘’అన్న టాగ్ కలిగి ఉన్నవాడు .కిరాతార్జునీయ కద మహా భారతం లోనిదే అయినా దాన్ని సుందర కావ్యం గా తీర్చిదిద్దాడు .కాళిదాసు రాసిన కుమార సంభవ రఘువంశా కావ్యాలు భారవికి ప్రేరణ గా నిలిచాయి .కాని సర్వ స్వతంత్ర మైన కొత్త శైలికి నాందిపలికి తన ప్రత్యేకతను చాటుకొన్నాడు .’’అవంతి సుందరి ‘’కద ప్రాకారం భారవి విష్ణువర్ధనుడి ఆస్థానకవి .వామనుడు‘’కావ్యాలంకార సూత్ర ప్రవ్రుత్తి ‘’లో భారవి శ్లోకాన్ని ఉదాహరించాడు .అసలు పేరు ‘’దామోదరుడు ‘’అని అవంతి సుందరి కద వలన తెలుస్తోంది .

  కిరాతార్జునీయ కద

 జూదం లో ఓడిపోయిన పాండవులు ద్వైత వనం లో ఉంటారు .దుర్యోధనుడి పరిపాలన ఎలా ఉందొ తెలుసుకొని రమ్మని ధర్మ రాజు ఒక  అడవి మనిషిని గూఢ చారిగా పంపిస్తాడు .వాడు తిరిగి వచ్చి సుస్థిర రాజ్య పాలన చేస్తున్నాడు గాంధారీ తనయుడు అని వివరిస్తాడు .భీముడు, ద్రౌపది యుదిస్ష్టిరుడినియుద్దానికి ప్రేరేపిస్తారు .చేసిన ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం దానికి ఆయన అంగీకరించడు .వ్యాసమహర్షి అక్కడికి వచ్చి అర్జునుడు శక్తి పరాక్రమ వంతుడు కావాలని  అందుకోసం ఇంద్ర కీలాద్రి పై ఇంద్రునికోసం తపస్సు చేయమని ఉపదేశిస్తాడు .ఆ ఆదేశం ప్రకారం బెజవాడ వచ్చి ఇంద్ర కీలాద్రి పర్వతం పై తీవ్ర తపస్సు చేస్తాడు .తపో భంగం చేయటానికి దేవతా స్త్రీలు ప్రయత్నం చేసి విఫలురౌతారు .ఇంద్రుడు ప్రత్యక్షమై శివుడి ని గూర్చి తపస్సు చేయమని సలహా ఇస్తాడు .శివుడు అర్జున తపోదీక్షను పరీక్షించటానికి కిరాత వేషం లో మాయ రూపం లో ఉండే పందిని అతనిపైకి ఉసి గోల్పుతాడు .స్వీయ రక్షణలో కిరీటి మాయా సూకరాన్ని బాణం తో చంపేస్తాడు ,అదే సమయం లో మాయా కిరీటి శివుడు  వేసిన బాణం దానికి గుచ్చ కుం.టుంది .పందిని కొట్టిన వాడు నేను అంటే నేను అని వారిద్దరిమధ్య తీవ్ర వాదోపవాదాలు జరుగుతాయి .ఇద్దరూ ద్వంద్వ యుద్ధానికి తల పడుతారు .శివుడు అర్జున బల పరాక్రమాలకు సంతోషించి పాశుపతాస్త్రాన్ని ప్రదానం చేస్తాడు .కద చిన్నదే కాని భారవి సకల  వర్ణ నాత్మకం గా  గా పద్దెనిమిది సర్గల మహా కావ్యం గా విస్తరింప జేశాడు

                 కవితా గీర్వాణం

   కాళిదాసు కంటే ఒక అడుగు ముందుకు వేసి జలక్రీడ ,వన విహారాలు మధుపానం ,ప్రయాణం (ట్రావేలోగ్ )వర్ణనలు  కూడా చేశాడు .కావ్యం లో ఇవి చోటు దక్కి౦ చు కున్నాయి  మొదటి సారిగా ఈ కావ్యం లోనే .వర్ణనలకు అధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన మొదటికవి భారవి అనిపిస్తాడు .చాలా ప్రౌఢమైన భాషలో కావ్యం రచించాడు .ఉక్తి చమత్కారం ఈ కావ్యానికి భారవి పెట్టిన అదనపు సొమ్ము .నాలుగు నుంచి పది సర్గలు అంటే ఆరు సర్గలను  వర్ణనలతో గుప్పించేశాడు .భారవి కవిత్వాన్ని వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి మల్లినాథ సూరి దీనికి ‘’ఘంటా పథ‘’ వ్యాఖ్యానం రాస్తూ ‘’నారికేళ పాకం ‘’అన్నాడు .

‘’నారికేళఫల సన్నిభం వచో భారవేః సపది తద్విభజ్యతే – స్వాదయంతు రస గర్భ నిర్భరం సామరస్య  రసికా యధేప్సితం ‘’అంటే రసగర్భితమైన పదాలను విడ గొట్టి ఆస్వాదిస్తే పరమ రుచికరం గా ఉంటుంది .ఆ ఓపికే మనకు కావాలి .రుచి మరిగితే కొబ్బరి నమిలి నట్లు నములుతూ రసానందాన్ని పొంద వచ్చు .భాష భారవి చేతిలో ఒదిగిపోయింది .శబ్దం అర్ధం కలిసి నాట్యమే చేశాయి .అయిదవ సర్గ లో చిత్రకవిత్వమూ రాసి షోకులు తెచ్చాడు .సర్వతో భద్ర ,యమక ,విలోమం మొదలైన చిత్ర కావ్య శై లుల్ని ప్రయోగించాడు .ఇంకో గమ్మత్తైన విశేషం ఏమిటంటే ‘’ఏకాక్షర శ్లోకం ‘’కూడా రాసి తన ప్రతిభా ప్రదర్శనం చేశాడు .అంటే ఒకే అక్షరం తో శ్లోకం అంతా చెప్పాడన్న మాట .-‘’న నోనా నున్నో నున్నోనో నానా నాన నాను –నన్నో నున్నో ననున్నేనో నానేనా నున్న ననున్నాత్ ‘’ –నఅనే ఒకే అక్షరం తో రాసిన శ్లోకం ఇది .బాగా ప్రచారమైంది కూడా .దీని అర్ధం –‘’అనేక ముఖాల వాళ్ళల్లారా !ఆయన మనిషి కాదు .తనకంటే తక్కువ బల వంతుని చేతిలో ఓడిపోయాడు .ఆయన బలహీనుడి చేతిలో ఓడిపోయే వాడేమీ కాదు .నిజానికి అతని అధినాయకుడు ఓడిపోలేదు .పైచేయి ఆయనంత మాత్రాన అయిపోలేదు .పీడించే వాడు అదృశ్యమైనాడు .అది పాప కార్యం కాదు .’’ఆ తర్వాత ఇదే ధోరణిలో నారాయణ పండితుడు తన ‘’మధ్వా చార్య చరిత్ర’’లో’’న ‘’తోనే ప్రయోగం చేశాడు .వడిరాజు ,రూప గోస్వామి ఇదే దారి పట్టి ఏకాక్షర శ్లో కాలకు పట్టాభి షేకం చేశారు సంస్కృతం లో ..

      భారవి ఛందో వైవిధ్యం తో ఎన్నో శ్లోకాలు రాశాడు కాని ఆయను ఇష్టమైనది ‘’వంశస్థ’’ అనే ఛందస్సు మాత్రమే .ఈ ఛందస్సు భారవి ప్రతిభను ద్విగుణీ కృతం చేసిందని క్షేమేంద్రుడు ‘’సువృత్తి  తిలకం ‘’లో అన్నాడు –‘

‘’వృత్త చత్రస్య సా కాపి ‘’వంశస్థస్య ‘’ విచిత్రతా –ప్రతిభా భారవేర్యేన సచ్చాయే నాధికీ కృతా’’’’

 శక్తి వంతమైన శబ్ద ప్రయోగం చేశాడు భారవి .ఏ పాత్ర ఎలా మాట్లాడాలో అలానే మాట్లాదించటం భారవి గొప్ప తనం .లోకోక్తులు,  నీతులు సందర్భాన్ననుసరించి వాడాడు .వీరరస కావ్యం కనుక దాన్ని బాగా పోషించాడు .అది భారవి అభిమాన రసం కూడా .అర్ధాంతర న్యాసాలం కారాలతో లోక జ్ఞానాన్ని కలిగిస్తాడు .1050శ్లోకాలున్న ఈ కావ్యం లో 115 లో అర్దాంతారా లంకారాలే ఉన్నాయి .

                      అర్ధ గౌరవం

  భారవి అంటే ‘’అర్ధ గౌరవం ‘’అన ముందే చెప్పుకొన్నాం .తక్కువ మాటలలో ఎక్కువ అర్ధాన్ని చెప్పటమే అర్ధ గౌరవం ..ఇంగ్లీష్ లో ‘’బ్రివిటి ‘’అంటారు .దర్శనాలలో ,ధర్మ శాస్త్రాలలో సూత్రాలలో తక్కువ శబ్దాలలో ఎక్కువ భావం ఉండేట్లు చెప్పారు .అదే భారవి పాటించాడు కావ్యం లో .అంటే కావ్యానికి శాస్త్ర గౌరవ స్థాయి కల్పించాడు .ఈ లక్షణం మన తిక్కన గారిలో కనిపిస్తుంది .’’అల్పాక్షరాల్లో అనంతార్ధం ‘’అంటే ఇదే .భారవి ఇలా శబ్దార్ధాల్ని సమతూకం లో వాడటం వలన కావ్య సౌందర్యం హెచ్చింది .శబ్దానికి ఓజో గుణాన్ని చేర్చాడు .మనుష్యుల కావ్య రుచిని గురించి చెబుతూ –

‘’స్తువంతి గుర్వీ మభి దేయ సంపదం విశుద్ధి ముక్తేరపరే విపశ్చితః –ఇతి స్స్థితాయాం ప్రతి పూరుషంరుచౌ సుదుర్లభాఃసర్వ మనోరమా గిరః ‘’అన్నాడు –అంటే ‘’కొదరికి అర్ధ సంపత్తి ఇష్టం .కొందరు శబ్ద సంయోజనం కోరుకొంటారు .ఇలా మనుష్యులు భిన్న రుచులను కోరుతారు .అందరి మనస్సులనే ఆకర్షించే కవిత్వం రాయటం సులభం కాదు ‘’.ఓజస్సు, ప్రసాద గుణాలతో కవిత్వాన్ని రంజింప జేశాడు ..’’వికట కవి ‘’శబ్దం లో ఎటునుంచి అయినా అదే మాట వచ్చినట్లు ఒక తమాషా శ్లోకమే రాశాడు .’’దేవాకాని నికావా దే-వాహికస్వ స్వకా హి వా .-కాకా రే భాభా రేకాకా –ని స్వభ వ్యవ్య భ స్వ ని ‘’పాదాలను మార్చినా వెనక్కి నడిపించినా అలాగే రావటం గొప్ప ప్రక్రియ .దీని అర్ధం –మానవా !యుద్ధం ఎవరికి కావాలి?ఈ యుద్ధ భూమి దేవతలకూ ఉత్సాహమిస్తుంది .ఇక్కడ పోరాటాలు జరుగుతాయి .త్యాగాలు ఇతరులకోసం చేసుకొంటారు .ఈ భూమి మదించిన ఏనుగులతో ,జంతువులతో నిండి ఉంది .యుద్ధం అంటే ఇష్టం ఉన్నా లేకపోయినా ఈ యుద్ధ క్షేత్రం లో పారాదక తప్పదు .మన తెలుగు కవులూ ఈ ప్రయోగాలు బాగానే చేశారు .మరొక గొప్ప శ్లోకాన్ని గమనిద్దాం –‘’వికాస మీ యుర్ జగదీశ మార్గణా వికాస మీ యుర్ జగతీశ మార్గణః-వికాస మీ యుర్ జగదీశ మార్గణా వికాస మీయుర్ జగతీశ మార్గణః ‘’-దీని అర్ధాన్ని అవలోకిద్దాం –జగదీశుడైన అంటే రాజు అయిన అర్జునుని బాణాలు విస్తరిస్తున్నాయి .అలాగే జగతీశ్వరుడైన అంటే లోకేశ్వరుడైన శివుని బాణాలూ వ్యాపిస్తున్నాయి .ప్రమాద గణాలు అండ కోలాహలం చేస్తున్నారు .శివార్జున యుద్ధాన్ని ఆసక్తిగా తిలకించటానికి ఆకాశం లో దేవతలు ,మహర్షులు పరివేష్టించి శోభ కలిగిస్తున్నారు .’’

   ఇంకొక శ్లోకం లో ‘’స్థల నళినుల నుంచి రేగిన పుప్పొడి గాలి చేత ఎగర గొట్టబడి ఆకాశం లో ఒక వలయాకారం గ వ్యాపించిందిట .అది బంగారు దారాలతో అల్లబడిన’’ ఆతపత్రం’’ అంటే గొడుగు లాగా శోభాయ మానం గా ఉందట .పరమ రమణీయ భావన ఇది .దీన్ని మెచ్చిన వారు భారవిని ‘’ఆతపత్ర భారవి కవి ‘’అని పిలిచారట .

   కిరాతార్జునీయం ప్రతి సర్గ లోని చివరి శ్లోకం లో భారవి కవి ‘’లక్ష్మి ‘’శబ్దాన్ని ప్రయోగించాడు అందుకే దీనికి ‘’లక్ష్మంత కావ్యం ‘’అనే పేరొచ్చింది .ఇలాగే హర్షుడు సర్గ చివరి శ్లోకం లో ,ఆనంద శబ్దాన్ని  ప్రయోగించాడు మాఘుడు శిశు  పాల వధను ‘’శ్ర్యంత ‘’అంటే శ్రీ అంతం గా ఉన్న కావ్యం అన్నారు .నైషధాన్ని ‘’ఆనందాంత’’కావ్యమన్నారు .భారవి కిరాతార్జునీయం లోని కవితా సౌందర్యాన్ని తెలియ జేయటానికి అనేక మంది ప్రయత్నించారు .మల్లినాధుని వ్యాఖ్యానం తో బాటు 36వ్యాఖ్యానాలున్నాయి దీనికి. ‘’ప్రకృతి మధురా భారవి గిరిః’’అని ఒకకవి ప్రశంసించాడు .

           ఈ కావ్యం లో రాజనీతి ఎక్కువ. ఇలా ఉన్న కావ్యాలలో ఇదే మొదటిది .రాజాస్థానం లో మంత్రి గా ఉండబట్టే దీన్ని ఇలా రాయగాలిగడని ఊహిస్తారు .ద్రౌపది తో చెప్పించిన సంభాషణలు చాలా అర్ధ గౌరవం తో కర్తవ్య నిర్దేశకం గా ఉంటాయి. స్త్రీ ఆబల కాదు సబల అని నిరూపిస్తాడు కవి .సకల సద్గుణ సమేతుడిగా కదానాయకుడైన ఆర్జునుడిని భారవి చిత్రీకరించి కావ్య గౌరవాన్ని పెంచాడు .’ భారవి బాటలో నడిచిన మాఘ మహా కవి శిశుపాల వధ కావ్యం లో ఇంకొంచెం విజ్రుమ్భించి ఇరవై మూడు రకాల ఛందస్సులు వాడాడు .భారవి శివుడిని ఆరాధిస్తే మాఘుడు విష్ణు ఆరాధకుడు .భారవికావ్యాన్ని జర్మని భాషలోకి మొదట అనువాదం చేసిన వాడు కారల్ కాపెల్లర్ .హార్వర్డ్ ఓరిఎంటల్ సిరీస్ ద్వారా ముద్రింప బడింది .ఆరడజను  రకాల ఆంగ్ల అనువాదాలు వచ్చాయి .’శ్రీనాధ మహాకవి కిరాతార్జునీయ సంస్కృత కావ్యాన్ని తెలుగులోకి అనువదించి గొప్ప ప్రచారం తెచ్చాడు అందులో ప్రతి పద్యం రస  గుళికయే….  జయన్తితే సుక్రుతినో  రస సిద్దాః కవీశ్వరా’’.

    మొదటి శ్లోకం –‘’శ్రియః కురూణామదిపస్య పాలం –ప్రజాసు వృత్తింయమయంక్త్య వేదితుం

                      స వర్ణి లింగీ విదితస్సమాయయౌ –యుదిస్టిరంద్వైతవనే వనేచరః ‘’

మాయాజూదం లో కౌరవుల చేత ఓడిం ప బడిన ధర్మరాజు ద్వైతవనం నుంచి ,దుర్యోధనుడి పాలనా విధానం ఎలా ఉందొ తెలుసుకొని రమ్మని ఒక వనచరుడిని పంపగా అతడు బ్రహ్మచారి వేషం లో తిరిగి దుర్యోధన పాలనా విధానం అంతా ఆకళింపు చేసుకొని  యుదిస్టిరు నికి వివరించటానికి వచ్చాడు .

  ధర్మరాజుకు నమస్కరించి ‘’ప్రభూ !మీ శత్రువు దుర్యోధనుడు భూమి అంతా ఆక్రమించి ,ప్రజాను రంజకంగా పాలన చేస్తున్నాడు .ప్రజలుకూడా చాలా ఆనందంగా ఉన్నారు .మీ సోదరుల ఊసు కూడా ఎత్తనీయకుండా రాజు వారికి కావాల్సినవన్నీ సమకూరుస్తున్నాడు .కనుక ప్రజలలో దుర్యోధనభక్తి పెరిగిపోయింది .ఇవన్నీ మీకు అప్రియాలే అయినా స్వామి మంచికోరి నేను ఏ మాత్రం సంకోచించకుండా నివేదించాను .ముఖప్రీతికోసం అసత్యం చెప్పరాదు .అలాచేస్తే కార్య విఘాతం జరుగుతుంది కనుక కింకరులు ప్రభువు సమక్షంలో ఎప్పుడూ సత్యమే చెబుతారు ‘’అన్నాడు

   సశేషం

 మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-1-20-ఉయ్యూరు

  image.png

      మరో కవితో మళ్ళీ కలుద్దాం

       మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -17-9-14-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

సరస భారతి 149వ కార్యక్రమంగా సామూహిక సత్యనారాయణ వ్రతం

సరస భారతి 149వ కార్యక్రమంగా సామూహిక సత్యనారాయణ వ్రతం సరసభారతి సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థ 149 వ కార్యక్రమము గా శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి దేవాలయం లో పవిత్ర మాఘమాసం లో రెండవ మాఘ ఆదివారం మాఘ శుద్ధ అష్టమి 2-2-20 నాడు ఉదయం 9 గంటలకు ఆవుపిడకలపై ఆవుపాలు పొంగించి ,పొంగలి వండి శ్రీ సూర్యనారాయణ స్వామికి నైవేద్యం పెట్టటం అనంతరం 9-30కు సామూహికంగా శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామి వారి వ్రతం నిర్వహించబడుతుంది .ఎలాంటి రుసుము లేదు .ఎవరి పూజా ద్రవ్యాలు,వివిధరంగులపుష్పాలుతో సహా  వారే భక్తులు తీసుకొని రావాలి .ఆలయం తరఫున శ్రీ సత్యనారాయణ ప్రసాదం తయారుచేయించి వ్రతం లో పాల్గొనేవారికి అందజేయ బడుతుంది .ముందుగా పూజారిగారిని సంప్రదించి పేర్లను నమోదు చేయించుకోవలసినదిగా కోరుతున్నాము .                                   గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -సరసభారతి అధ్యక్షులు ,ఆలయ ధర్మకర్త                             25-1-20 -ఉయ్యూరు 

image.png
image.png

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం 11- జపనీస్ సాహిత్యం -2

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం 11- జపనీస్ సాహిత్యం -2

కామకూరా యుగం (1192-1332)12వ శతాబ్దిలో జపాన్ లో జరిగిన అంతర్యుద్ధం లో ‘’మినమోటోస్’’వర్గం జయించి రాజధానిని కామకూరాకు మార్చారు కనుకనే ఆపేరు ఈయుగానికి వచ్చింది .ఒకరకంగా సైనికయుగం ఇది .మతం మీద ఆసక్తిపెరిగి మతగ్రందాలే ఎక్కువగా వచ్చాయి .చైనా నుంచి దిగుమతి అయిన ‘’జెన్ మతం ‘’బాగా ప్రాపకానికి వచ్చి ,వ్యక్తిగత ధ్యానమే మనోవికాసానికి దారి అనే వారిసూక్తి జనానికి బాగా పట్టి ,జెన్ మతం కళలలో లో నూ ప్రతిఫలించింది ,ఈయుగ కావ్యాలు –కథాకావ్యాలు, టంకాపద్య కావ్యాలు ,’’జుహిట్స్ ‘’అనే వ్యాసాలూ ,బౌద్ధవ్యాసాలు ,చైనా రచనలు .దేశీయ విదేశీయ పద్ధతుల కలయిక వలన ఒక కొత్త జాతీయ వ్రాత విదానంవచ్చింది .దీనిఫలితంగా జాతీయ గ్రంథాలు ,పూర్వ యుగ కథలపై ఆసక్తి పెరిగి వాటికి ప్రతులు తయారు చేయటం, వ్యాఖ్యానాలు రాయటం జరిగింది .దీనితో ‘’షింటో’’ల అధ్యయనమూ పెరిగింది .నీతి అనుకరణ వాజ్మయం ఎక్కువగా వచ్చినా ఉపజ్ఞ తక్కువే .ఆకాలం లో జరిగిన అనేక దుఃఖ సంఘటనలపై కరుణ రసాత్మక రచనలు వచ్చాయి .బౌద్ధుల దృష్టిలో ఇది క్షీణ యుగం –‘’మప్పో’’.

హేకేమోనోగటారి,జేనేసి సీసు ఇకి అనే ప్రత్యేక గ్రంథాలుఈకాలం లో వచ్చాయి రెండిటికి మూలం ఒకటే .రెండవది మొదటిదాని రూపాంతరమే .మొదటిది యుద్ధ కథానకం .కర్త ఎవరో తెలీదు .జపాన్ సారస్వతం లో ఈ రెండిటికి అత్యన్తప్రాముఖ్యం ఉంది .’’బివా ‘’అనే జంత్ర వాద్యం పై పాడే తరువాత వచ్చిన నాటకాలకు ఇది ప్రేరణ గా ఉన్నది .హమురో టోకి నాగా రాసిన ‘’హె ఇచిమోనోగటారి’’,’’హాజెన్ మో నోగటారి ‘’మిజు కగామి ‘’అంటే నీటి అద్దం అనే చారిత్రిక రచనలుగా వచ్చాయి .

క్యోటో రాజాస్థానం లో టంకాపద్యాల రచన నిరాఘాటంగా సాగుతూనే ఉంది .వందమంది కవుల గీతాలైన ‘’హ్యాకునిన్ ఇస్షు ‘’ ఈకాలాన్ని ప్రతిబింబించే1235లో తెచ్చిన  కావ్య సంకలనం .కామో అనే బౌద్ధ సన్యాసి ,హోజోకి (1212)ముమ్యూషో,షికిమొనగటూరి’’కాల చతుస్టయం ‘’ గ్రంధాలు రాశారు .హోజోకి అంటే రచయిత స్వీయ అనుభూతుల వచన సంపుటి .టన్నిషో గ్రంథాన్ని షిన్ రాన్ సోకిన్ (1073-1262)శిష్యుడైన యూ ఏంబో రాశాడు .ఇందులో ఒకభాగం లో గురువుగారి సిద్ధాంతాలు ,రెండవభాగం లో వాటికి ప్రచారం లో ఉన్న వ్యతిరేక సిద్ధాంతాలపై యుఎన్ చేసిన విమర్శ ఉంటుంది .నిచెరిన్ షోనిన్ 1260లలో రాసిన ‘’రిష్షో అన్ కోకురాన్ అనేది జాతీయ కల్యాణం గూర్చి వివరించే  వ్యాసం ..ఈకాలపు చైనా భాషా గ్రంథాలు ఎక్కువగా జెన్ శాఖ బౌద్ధులు రాసినవే .వాటికి స్థాయి లేదు .వీటిలో ఈశై డోజెన్ లు రాసినవి ప్రసిద్ధాలు .

నంబో కుచో ,మురోమాచి యుగాలు (1332-1603)-ఈ కాలం లో రాజ కుటుంబం లో రెండు  వర్గాలేర్పడి ,ఇరువైపులా సమర్ధకులున్నారు .60ఏళ్ళు వీరిద్దరి ద్వంద్వ ప్రభుత్వం నడిచింది .వీటినే ఉత్తర ,దక్షిణ ప్రభుత్వాలు అన్నారు .దీనికి ‘’నమ్బోకుచో’’ యుగమని పేరు .చివరికి ఒకేచక్రవర్తి ఏర్పడి క్యోటో లో రాజధాని స్థాపించటం జరిగి అక్కడి వీధి ‘’మురో మాచి ‘’పేరును ఆయుగానికి వచ్చింది ఈయుగాన్ని ‘’ఆశషికగా యుగం ‘’అంటారు  .1573వరకు దేశం అంతర్యుద్ధాలతో సతమతమైంది .పురుష ప్రాధాన్యం పెరిగి స్త్రీల ప్రాధాన్యత,గౌరవాలు  తగ్గాయి  .ఈయుగం లోని ఉత్తర దేశ కాలాన్ని ‘’అంధకారయుగం ‘’అంటారు .పూర్వభాగం లో కొంతవరకు కళలు చిత్రలేఖనం పరాకాష్ట పొందింది .1392-1465కాలం లో ‘’నో ‘’అనే గేయనాటిక సమగ్రంగా వచ్చింది .ఇది తప్ప మిగిలింది హీనస్థితి  వాజ్మయం అంటారు .కాని అంతర్గతంగా అభ్యుదయ భావాలు ఏర్పడి తర్వాతకాలం లో శాంతికి దారి తీసింది .ఇరుపక్షాల రాజుల యుద్ధాలపై వచ్చిన రచనలే అన్నీ .ఇవి కవిలెలు, కైఫీయత్తులను పరిశీలించటానికి తోడ్పడ్డాయి .

జిన్నో షోటోకి అనే గ్రంథం’’కిట బటకచివా ఉజా ,చేజో మురకమి(1329-54)రాజ్యకాలం లో రాయబడింది .ఇది దక్షిణ రాజ్య పక్షాన్ని సమర్ధించేది ,రాజకీయ నైతిక భావాలతో కూడినది .సాహిత్య గుణం లేకపోయినా ,తర్వాత చారిత్ర గ్రంథాలకు మార్గ దర్శి అయింది .’’టైహి కి అంటే శాంతి వృత్తాంతం అనే దాన్ని కోజిమా సన్యాసి రాశాడు .చైనా జపాన్ భా షలకలయికతో సుందర సరళతర కొత్త శైలికి మార్గం చూపాడు .ఇది 17,18శతాబ్దాలలో సమగ్ర రూపం దాల్చింది .ఆధునిక శైలికిది మార్గదర్శనం చేసింది .కేన్కో సన్యాసి రాసిన ‘’ట్సురేజురెగుసా ‘’అనే గ్రంథం జీవిత విలువలను తెలియజేస్తూ 240భాగాలలో ‘’జూయి హిట్స్ ‘’వ్యాసాలతో వివరించబడింది .చాల పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందింది .

14 వశతాబ్దిలో ‘’నొ’’గేయ నాటిక సమగ్ర రూపం,సౌష్టవం  దాల్చింది.కగరు, బుగకు,డెంగకు,సరుగకు అనే నృత్యాలతో కూడిన జపాను నాటకాలు మతసంబంధమైనవిగా వచ్చాయి .వీటన్నిటి సమన్వయ రూపమే ‘’నో నాటిక ‘’..దీనిలో స్వగతాలు ,సంభాషణలు ఉంటాయి .మొదట్లో మతసంబంధంగా ఉన్నా కాలక్రమంలో లౌకికంగా మారింది .కనామా (1333-1384),కొడుకు సియమి(1363-1443)లు దీన్ని ఉచ్చస్థితికి తీసుకు వెళ్ళారు .కొందరు దీనిలో ‘’సరుకు తక్కువ ‘’అంటే ,కొందరు ‘’అత్యుత్తమ వాజ్మయం  ‘’అన్నారు వీటిలోని గేయాలు ,పదాలను ‘’యోక్యోకు ‘’అంటారు .గద్య పద్యాత్మికాలు .మధ్యలో టంకా పద్యాలు దూరి చోటు చేసుకొంటాయి .ఈ నాటక ప్రదర్శనలో అనేక భావోద్వేగాలను వ్యక్తం చేయటానికి  15రకాల మాస్కులు ఉపయోగించేవారు .’’ఈనో ‘’అనేది ప్రపంచ సాహిత్యం లో ఒక క్రొత్త ప్రక్రియ .ఇందులో టకా సగో,దోనోజి,టోసేన్అనే రచనలు ఉ త్తమ శ్రేణి కి చెందినవి .ఉదాత్త ,గంభీరాలైన ఈ నో నాటకాల మధ్యలో ‘’క్యోజెన్’’అనే హాస్య రచన కూడా ఉంటుంది .దీన్ని వాడుకభాషలో రాసే చిన్న ప్రహసనం .ఇవన్నీ తర్వాత వచ్చే నాటక ప్రక్రియకు మూలాలు .

సశేషం

ఉత్తర దేశంలో’ఈ నాడు జరిపే ’ పవిత్ర మౌని అమావాస్య’’శుభాకాంక్షలు

మీ-గబ్బిటదుర్గాప్రసాద్ -24-1-20-ఉయ్యూరు

 

 

 

 

— 

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ఆ”పాత”మధురాలు 11 

ఆ”పాత”మధురాలు 11

మా అమ్మాయి చి సౌ విజయలక్ష్మి కి డెట్రాయిట్ దగ్గర ట్రాయ్ లో 2005 డిసెంబర్ 9న ఒక నిమిషం తేడాతో జన్మించిన ”ట్విన్స్ ”చి ఆశుతోష్ ,చి  పీయూష్  ల బాల్యచిత్రాలు

1-హాస్పిటల్ లో అప్పుడే పుట్టిన ట్విన్స్ తో  మా అమ్మాయి విజ్జి
   తర్వాత ఇంట్లో వాళ్ళిద్దరితో ,
2-చిన్నారి ఆశుతోష్ ,పీయూష్ ల హావభావాలు
3-ట్విన్స్ పోజులు
4-పైన పీయూష్ ,కింద నోటిలో వేళ్ళతో కవల సోదరులు ,ఉత్సాహంగా దేన్నో చూస్తూ ట్విన్స్
5-అమెరికా పార్క్ లో ఆటలాడుతున్న ట్విన్స్ ,పోజుల రాయుళ్లయిన సోదరులు
6-అమెరికాలో ఆటలలో ,నవ్వుల్లో చిన్నారి సోదరులు
7-తలిదండ్రులతో ట్విన్స్
  ముగ్గురన్నదమ్ములు శ్రీకేత్ ఆశుతోష్ ,పీయూష్
  మురిపెంగా ట్విన్స్
8-శిశువు ఆశుతోష్
  స్టెర్లింగ్ హైట్స్  లో పీయూష్ ను  ఆడిస్తున్న మా అమ్మాయి స్నేహితురాలు శ్రీ మతి అనూరాధ కుమార్తె
సీరియస్ గా పీయూ ,హాపీ గా ఆశు

అమెరికాలో మన శిశిర ఋతువు (ఆకు రాలేకాలం )ను ”ఫాల్ ”అంటారు ఆ సౌందర్యం చూడండి

  మీ-గబ్బిట  దుర్గాప్రసాద్ -24-1-20 -ఉయ్యూరు
Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ఆ”పాత” మధురాలు -10

ఆ”పాత” మధురాలు -10

ఆ”పాత” మధురాలు -10

1-2002 మొదటి అమెరికాప్రయాణం లో మాకు సెండాఫ్ ఇచ్చి బాన్ వాయేజ్ చెప్పిన మాతమ్ముడు మోహన్ ,కొడుకు రాజు వగైరా ,అమెరికాలో శిశిర రుతు అనే ”ఫాల్ ”సౌందర్యం
హూస్టన్ స్పెస్  సెంటర్లో మేమిద్దరం ,మనవడు శ్రీకేత్

-మిచిగాన్ లోని ట్రాయ్ లో మా అమ్మాయి స్నేహితురాలు శ్రీమతి బిందు ,కూతురు –

2-హూస్టన్ లో శ్రీకేత్ కు అన్నప్రాసన పూజా వగైరా
  పుట్టిన రోజు పండుగ
 నా ఒడిలో శ్రీకేత్
3-హూస్టన్ లో మేమిద్దరం మా అమ్మాయి, అల్లుడు ,మనవడు
  వేలూరి పవన్ ,కూతురు ,వాళ్ళమ్మగారు లతో శ్రీకేత్ మిచిగాన్ లోని స్టెర్లింగ్ హైట్స్ లో
  పోజులరాయుడు శ్రీకేత్
4-ఉయ్యూరులో ఆడపిల్లవేషం  లో శ్రీకేత్
  బర్త్ డే హడావిడి ,చప్పట్లు కేరింతలతో శ్రీకేత్
5-పుట్టిన రోజు పండుగ వాళ్ళమామ్మగారు ,కేక్ కటింగ్ హడావిడి
6-విన్యాసాల మనవడు శ్రీకేత్ ,స్ కూల్ బస్ లో శ్రీకేత్
7-మిచిగాన్ లో రంగులపూల చెట్లకింద శ్రీకేత్
  మా అమ్మాయి స్నేహితురాలు శ్రీమతి అనూరాధ కూతురు తో ,తమ్ముళ్లు ఆశుతోష్ ,పీయూష్ లతో అన్న శ్రీకేత్
2002 హోస్టెల్ వాల్ మార్ట్ లో మా అమ్మాయి తీయించిన మా ఫోటో

Posted in ఆ''పాత''మధురాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం 10- ఐరిష్ సాహిత్యం -2(చివరిభాగం )

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం

10-  ఐరిష్ సాహిత్యం -2(చివరిభాగం )

ఆలివర్ గోల్డ్ స్మిత్ వికార్ ఆఫ్ వెక్ ఫీల్డ్ నవలతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.గోప్పకవికూడా . రాబర్ట్ బర్న్స్ స్థానిక రచయితగా ప్రసిద్ధుడు. డబ్లిన్ లో పుట్టిన ఎడ్మండ్ బర్క్ హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ కు విగ్ పార్టీ ప్రతినిధి,గొప్ప ఆరేటర్ ఫిలసాఫికల్ రచనలు చాలా చేశాడు .1730-50కాలం లో రైమింగ్ వీవర్స్ పోయెట్రి ని జేమ్స్ కాంప్ బెల్ ,జేమ్స్ ఒర్,ధామస్ బగ్స్ రాశారు .మేరియా ఎడ్జి వర్త్ వాస్తవ నవలాకారిణిగా రాణించింది.జాన్ బానిన్ ,జేరాల్ద్ గ్రిఫిన్ విలియంకార్లేటాన్ లు  మంచి నవలారచయితలు .డ్రాకులానవల రాసిన  బ్రాం స్ట్రోకర్,ఘోస్ట్ స్టోరి రైటర్ అంకుల్ సిలాస్ కార్మిల్లా నవలా రచయిత  షెరిడాన్ లి ఫాను చెప్పుకోదగినవారు .జార్జి మూర్ చాలాకాలంపారిస్ లో గడిపినా ఫ్రెంచ్ టెక్నిక్ లను ఇంగ్లిష్ లో రాసిన తొలి రచయిత .ఐర్లాండ్లో పుట్టి పెరిగిన ఆస్కార్ వైల్డ్ (1854-1900)జీవితం చివర్లో ఇంగ్లాండ్ లో గడిపి గొప్ప రచనలు విమర్శ కవిత్వం రాశాడు  .

   ఐర్లాండ్ అస్తిత్వవాదమైన గేలిక్ రివైవల్ ఐరిష్ సాహిత్యంపై పెద్ద ప్రభావం చూపింది .జే.ఏం సింజి నాటకాలలో ,విలియం బట్లర్ యేట్స్ కవిత్వం లో ప్రతిఫలించింది .పాట్రిక్ పియర్స్ ఐరిష్ ఆధునిక సాహిత్యానికి ఆద్యుడు .పెడ్రిక్ ఓ కనైర్ ,సియోమామాక్ లు గొప్ప రచయితలు  .స్వీయ జీవిత చరిత్రలు రాసుకొన్న ధామస్ ఓ గ్రియన్నా ,ఐరిక్ ప్రాఫెట్ గా గుర్తి౦పు పొందాడు  .కార్దిన్ లాంగ్వేజ్ యాక్టివిస్ట్ .నువాలాని దాంనహాల్, మైకేల్ హార్నేట్ లు ఆధునిక దృక్పధంతో రాశారు .ఫ్రాన్స్ లో  ఎక్కువ ఏళ్ళు గడిపిన సామ్యుల్ బెకెట్ ‘’వైటింగ్ ఫర్ గొడాట్’’నాటకంతో ప్రపంచ ప్రసిద్ధిపొంది నోబెల్ పొందాడు  .బెహాన్ రాసిన నాటకం డక్వేర్ఫెలో డబ్లిన్ దియేటర్లో ప్రదర్శింపబడింది .లియోనార్డ్స్ నాటకాలు బ్రాడ్వేలో ఆడేవారు  వీటికి ఎన్నో పురస్కారాలు వచ్చాయి .ధియేటర్ రైటర్ టాం మర్ఫీ ఫామిన్ మొదలైన నాటకాలతో హోరెత్తించగా , ‘’అవార్డ్ ఆఫ్ మోస్ట్ ప్రామిసింగ్ ప్లే రైటర్ ‘’అందుకున్నాడు మెక్ గిన్నిస్ .20వ శతాబ్దికి ముందు ఐరిష్ నాటకశాల లేనేలేదు .గేలిక్ రివైవల్ తర్వాత వచ్చాయి .1957లో బెహాన్ రాసిన ఆన్ గియాల్ నాటకం డబ్లిన్ దియేటర్ లో ప్రదర్శించారు .ఎయిస్లింగ్ ఘేయిర్ వంటి అత్యాదునికనాటకకర్తలు కొత్తరచనలతో ముందుకు వెడుతున్నారు .

  విలియం బట్లర్ యేట్స్ ,జార్జి బెర్నార్డ్ షా ,సామ్యుల్ బెకెట్ ,సీమాస్ హీర్ని లు ఐరిష్ సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి అందుకొన్నారు.

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-1-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం 11- జపనీస్ సాహిత్యం -1

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం

11-  జపనీస్ సాహిత్యం -1

జపనీస్ భాష జపనీస్-కొరియన్ భాషా కుటుంబానికి చెందింది అని కొందరు కాదు ఆ రెండిటికి  సంబంధమే లేదని కొందరు భావించారు .ఈ భాష సంయుక్త పద రూపం లో ఉండటం విశేషం .క్రీశ 1వ శతాబ్దికే ఈ భాష రూపొందింది .5వశతాబ్దం నాటికి చైనా భాషతో సంబంధమేర్పడి ,ఆభాషాపదాలు చాలా ఇందులోకి చేరాయి .ఈభాష నామవాచకాలలో వచనం అనుసరించి మార్పు రాదు .ప్రత్యయాలు చివర్లో ఉండటం చేత విభక్తి సూచకంగా ఉంటాయి .తర తమ విభేదాల పదాలు లేవు .వాక్య నిర్మాణం లో కర్మణి ప్రయోగం కనిపించదు. స౦బ౦ద వాచక ,సర్వనామాలు ఉపయోగి౦ప బడవు. సంఖ్యాగణనం లో జపనీస్ సంఖ్యా వాచాకాలున్నా ,చైనీయ సంఖ్యావాచకాల వ్యాప్తికూడా ఉంటుంది  .వాక్యాలలో విశేషణం విశేష్యానికి ముందు ఉండటం ,క్రియాపదానికి ముందు కర్మ ఉండటం వాక్యం చివర్లో క్రియం ఉండటం జపనీస్ భాష ముఖ్య లక్షణాలు .

  5వ శతాబ్దం నుండి రాత చైనీస్ లిపిలోనే రాయబడింది .కాని ఆభాషకంటే జపనీస్ భాషప్రత్యయాత్మకం అవటం వలన ,ప్రత్యయాలను వెల్ల డించటానికి చైనీయ లిపి వీలుకానందున ,48ధ్వనులతో కూడిన ఒక కొత్త వర్ణమాలను జపనీస్ పండితులు నిర్మించారు .’’కట,కణ ‘’అనే రెండు పద్ధతులలో ఈ ధ్వనులు లిఖించారు .దీనిలో హిరగణ పధ్ధతి కి వ్యాప్తి ఎక్కువ .చైనీయ చిత్రలిపి కి ప్రక్క ప్రత్యయాలను సూచించటానికి ,ప్రత్యేక ధ్వనులను సూచించటానికి వీటిని వాడుతారు .

   క్రీ శ 7వ శతాబ్దికి పూర్వమున్న దాన్ని ఆదిమ యుగం అంటారు .5వ శతాబ్దిలో చైనాలిపి ప్రవేశించే దాకాలిఖితపూర్వక జపనీస్ సాహిత్యం లేదు .కాని కొన్ని కధలు ,గేయాలు ,ప్రార్ధనలు మౌఖికంగా తరతరాలనుంచి ప్రచారమై ఉంటాయని భావిస్తారు .ఇవిగాథల్లా  ,పద్యాల్లో వృత్తాలలో వచనరూపంగానే రచి౦ప బడినవే  .5,6శతాబ్దాలలో చైనానాగరకత ,బౌద్ధమతం  జపాన్ కు చేరి ,జపనీస్ సాహిత్యం లో అభ్యుదయం కనపడింది .

  నారా యుగం (700-794).710లో జపాన్ రాజధాని నారా లో ఏర్పాటై 794లో క్యోటో కు మార్చబడింది .ఈకాలం లో బౌద్ధం బాగా వ్యాపించి ,కళాకారుల ప్రోత్సాహం తో వాస్తు శిల్పం మొదలైన వాటిలో పెద్ద మార్పులొచ్చాయి .రాసే విధానమూ మారింది .దీని ఫలితంగా ‘’క’’విధానం అమలైంది .నారాయుగం అంతా పద్య విధానమే లలితమైన పదాలతో ,సూక్ష్మ పరిశీలనతో శక్తి వంతమైన కవిత్వ రచన జరిగింది .ఇలాంటి ఉన్నత శ్రేణికవిత్వం ఆతర్వాత యుగాలలలో రానే లేదని దేశీయవిమర్శకులు అంటారు .ఈ కవిత్వం అంతా ‘’టంకా’’పద్ధతిలో వ్రాయ బడేది .దీనిలో 31అక్షరాలూ ,12నుంచి 20వరకు పదాలు ఉంటాయి .ఇవి ఆవేశపూరిత గీతాలు .మానవుడు ,ప్రకృతి ,ప్రేమ విషయాలుగా వెలువడిన కవిత్వం .కొన్ని కరుణ ,తత్వ మయ గీతాలుకూడా ఉన్నాయి .

‘’మన్యోషూ’’అనేది జపనీయ సాహిత్యం లో 8వ శతాబ్దిలో వచ్చిన అత్యంత ప్రాచీన సంకలిత గ్రంథం.పరిమితి గుణాలలో ఇది ఘనమైన గ్రంథం.ఇందులో కకినమొటో,నో హిటో మరో,యమబే నో ,అకాహి టోమొదలైన 450కవులు రాసిన 4,500పద్యాలున్నాయి .చైనాలో ఉన్న ఈపద్ధతిని చూసి జపాన్ వారు అలా సంకలితం చేసి ఉంటారు .ఇందులో నూటికి 90 ‘’టంకా’’ పద్యాలే .మిగిలినవి ‘’చోకా ‘’అనే దీర్ఘ కావ్యాలు .చోకా రచన తర్వాత కాలం లో వెనకబడి పోయింది .ఈకాలంలో వచ్చిన వచనగ్రంథాలలో8వ శతాబ్దికి ము౦దేవచ్చిన కోజికో ,నిహాన్ షోకి అనే జపాన్ చరిత్రలు ముఖ్యమైంవి .సారస్వతంగా వీటికి ప్రాధాన్యం లేకపోయినా ,ఆదేశ పౌరాణిక గాథలు తెలుసుకోవటానికి వీలుకలిగించాయి .

   హెయియాన్ యుగం (794-1192)-ఈ యుగం లో ఉదాత్తమైన జపనీస్ సాహిత్యం వచ్చింది .నారాయుగం లో జపాన్ లో అధికారం చక్రవర్తి చేతుల్లోంచి మారి ‘’ఫుజి వారా ‘’కుటుంబం వారికి దక్కింది .ఈ కుటుంబ పెద్ద యేదేశ రాజు .ఆస్థానం లో ఉన్నతోద్యోగాలు ఇతర సభ్యులు పొందారు .ఈయుగ సాహిత్యమంతా ఈకుటుంబంవారు  సృస్టి౦చి౦దే .వీరిలో మహిళలపాత్ర కూడా ఎక్కువే ..ఆకాలపు స్త్రీలు రాజకీయ చక్రం బాగానే త్రిప్పారు .ఈకాల వాజ్మయంలో ఉన్నత వ్యక్తుల గుణాలన్నీ ప్రతిఫలించాయి .లాలిత్యం తక్కువే .భోగ వైభవం  నీతి ధర్మాలపై ఉపేక్ష ఈ యుగకవిత్వ లక్షణం .

  11వ శతాబ్దిలో మురసకి షికులు అనే రచయిత్రి ‘’గెంజిమోనో గతరి’’అనే గ్రంథం రాసింది .ఇది గెంజి రాకుమారుడు ,అతనికొడుకులు .మనవళ్ళ ప్రణయ జీవితాలను వర్ణించే నవల .ఇదే జపనీస్ సాహిత్యం లో మొట్టమొదటి నవల .హెయియాన్ రాజాస్థాన జీవితం అంతా కళ్ళకు కట్టినట్లు చేసింది .ప్రపంచ వాజ్మయంలో ఈనవలకు అత్యున్నత స్థానమే  లభించింది .ఇది తర్వాత తరానికి చెందిన రచయితలను బాగా ప్రభావితం చేసింది  .ఈ కాలపు ఇతర రచనలలో ముఖ్యమైనవి-టకెటారి మొనోగతరి ,ఇసే మెనోగతరి లు .నీషో నాగాన్ అనే ఆమె మురసకి  కి సంకాలికురాలు .ఈమె గ్రంథం  ‘’ముకుర నోసోషి ‘’అంటే’’ తలగడ తలపులు ‘’.రాజాస్థాన దర్బారు జీవితం ,వ్యాసాలూ లేఖా వృత్తాంతాలు ఉంటాయి .జపాన్ భాషలో వచ్చిన ‘’జహి యిట్సు’’అనే వ్యాసానికి ఇదే ప్రేరణ .

  ప్రాచీన –ఆధునిక కావ్యాలతో కూడిన ‘’కాకన్స్షు’’అనే సంకలనగ్రంథంఈ యుగంలోని కినోట్సు రయుకి ,కినోటో మొనారి,ఒచికోచివో మిట్సునె,మిలునొతడ మినే అనే నలుగురు రచయితలు  సంకలనం చేశారు .దీని ప్రధాన సంపాదకుడు ‘’డైనట్సు రయుకి’’రాసిన పీఠిక-కావ్య విమర్శనాత్మక వ్యాసాలకు ఒజ్జబ౦తి గా విశ్లేషకులు భావించారు .దీనిలో వెయ్యి కావ్యాలున్నాయి .అందులో అయిదు దీర్ఘ కావ్యాలు .మిగిలినవన్నీ టంకా పద్యాలతో రాసినవే .’’ట్సురయుకి టోసానిక్కి’’935లో దినచర్యాగ్రంధం అంటే డైరీ రాశాడు .హాస్యం తో యాత్రికుని జీవితాన్ని వర్ణించే రచన ఇది .’’యెంగి షికి’’అనే గ్రంథం రాజ కొలువులో ఉండే నియమాలు ,కార్యకలాపాలు తెలియ జేసే చైనాభాషలో 905-27మధ్య రాయబడిన పుస్తకం .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ 23-1-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ఆ”పాత ”మధురాలు -8

1-అమెరికాలో ని హ్యూస్టన్ లో నా పూజ మా శ్రీమతి పుట్టినరోజు హడావిడి ,నా చేతిలో మనవడు శ్రీకేత్ ,హ్యూస్టన్  స్పెస్ ,సెంటర్ లో మేమిద్దరం మనవుడు శ్రీకేత్
2-కాలిఫోర్నియా లో ఉయ్యూరు శిష్యుడు చోడవరపు మృత్యుంజయ మూర్తి దంపతల ఇంట్లో మేమిద్దరం
మిచిగాన్ యూ ని వర్సిటీ లో మేమిద్దరం మనవడు శ్రీకేత్ ,ఒకప్పుడు అక్కడ చదివిన మా బావగారి అన్నగారబ్బాయి వేలూరి పవన్ ,రాధ దంపతులు ,వాళ్ళమ్మాయి, అమ్మగారు
 డెట్రాయిట్ దగ్గర మా అమ్మాయి వాళ్ళున్న ట్రాయ్ లో మంచు సొగసు
3-ఫ్లోరిడా లో డాల్ఫీన్ షో లో మేమిద్దరం
  ఉయ్యూరులో మా మనవడు చరణ్ ,మనవరాలు రమ్య లతో మేమిద్దరం ,బోసినవ్వుల చిన్నారి చరణ్
4-మా అత్త(అక్క )గారు శ్రీమతి పద్మావతి ,మనవడు
  మా పెద్దక్కయ్య శ్రీమతి లోపాముద్ర ,చిన్నక్కయ్య శ్రీమతి దుర్గ ,మా శ్రీమతి ప్రభావతి
  మద్రాస్ లో మా అక్కయ్య గారింట్లో మా పెద్దక్కయ్య శ్రీమతి లోపాముద్ర ,ఒడిలో మనవుడు శ్రీకేత్ ,పెద్ద మేనకోడలు శ్రీమతి కళ ,భర్త శ్రీ చంద్ర శేఖర్ ,వాళ్ళబ్బాయి అరుణ్ బాలాజీ ,మా మేనళ్లుడుశ్రీనివాస్ లతో నేను
5-మాఅమ్మాయి శ్రీమతి విజయలక్ష్మి ,అల్లుడు శ్రీ అవధాని ,మనవళ్ళు శ్రీకేత్ ,ఆశుతోష్ ,పీయూష్
  తండ్రితో పిల్లలు ముగ్గురూ
  మా అమ్మాయి,అల్లుడు మా పెద్దకోడలు శ్రీమతి సమత,,పిల్లలు
6-మా ఇంట్లో మా పెద్దమేనల్లుడు అశోక్
  మా అమ్మాయి ,అల్లుడు
  మా అమ్మాయికి ఒడిలో చలిమిడి .
  మా శ్రీమతి స్నేహితురాలు శ్రీమతి భవానిగారు మాఇంట్లో
 మీ -గబ్బిట  దుర్గాప్రసాద్ -22-1-20-ఉయ్యూరు
Posted in ఆ''పాత''మధురాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం 10-  ఐరిష్ సాహిత్యం -1

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం

10-  ఐరిష్ సాహిత్యం -1

ఐర్లాండ్ దేశం లో ఐరిష్ ,లాటిన్ ఇంగ్లిష్ భాషలలో వచ్చిన సాహిత్యమే ఐరిష్ సాహిత్యం .పశ్చిమ యూరప్ లో గ్రీకు లాటిన్ లతర్వాత  చాలాప్రాచీనభాష ఐరిష్ భాష .5వ శతాబ్దిలో క్రైస్తవం వచ్చాక బాగా వ్యాప్తి చెందింది .అంతకు ముందు చాలాసరళమైన ‘’ఒఘన్ ‘’భాష శాసనాలలో ఉండేది .లాటిన్ భాషప్రవేశించాక లాటిన్ వర్ణక్రమం అమలులోకి వచ్చి కొంత సాహిత్యం వచ్చింది .ఐరిష్ సాహిత్యం లో మొదటి రచనలు  వచన గాధలకు గేయాలుగా వచ్చాయి .6వ శతాబ్దం లో ప్రకృతిపైకవిత్వ రచన ప్రారంభమై ఒక్కోసారి ‘’ఇల్ల్యూమినేటేడ్ వ్రాతప్రతుల మార్జిన్ లలో రాయబడేవి .9వ శతాబ్దిలో ప్రారంభమైన .’’డి బ్లాక్ బర్డ్ ఆఫ్ బెల్ఫాస్ట్ లో’’ను చూసి ప్రభావితమై జాన్ మాంటేగ్,జాన్ హివిట్ ,సీమాస్ హార్నే,క్లారాన్ కార్సన్ ,ధామస్ కిన్సేల్లా మొదలైనవారు కవిత్వం రాయగా,ఆధునిక ఐరిష్ భాషలో టోమాస్ఓ ఫ్లాయిన్ కవిత్వం రాశాడు .

  9వ శతాబ్దిలో లాటిన్ భాషలో వచ్చిన ‘’బుక్ ఆఫ్ ఆర్మఘ్ ‘’అనే సచిత్ర వ్రాతప్రతి సెయింట్ పాట్రిక్ ,మొదలైన పాతతరం రచయితలు  పాత ఐరిష్ భాషలో రాసిన దానికి పూర్తి మేలు ప్రతిగా వచ్చింది .ఇదే అతిప్రాచీన వ్రాతప్రతిగా గుర్తింపుపొందిన న్యు టేస్టమేంట్ .దీన్ని845లో చనిపోయిన ఫెర్దోమ్నాక్ ఆర్మఘ్ రాసినట్లు చెబుతారు.ఇందులోని మొదటిభాగాన్ని ఆయన 807-08లో రాశాడని ,తర్వాత వారసులు పూర్తి చేశారని ఇదే ఆర్చిబిషప్ ఆఫ్ ఆర్మాఘ్ ఆఫీసు లో ఉన్నదని తెలుస్తోంది .

   431-1540కాలం లో ‘’యాన్నల్స్ ఆఫ్ అల్స్తర్స్’’ ఇప్పటి ఉత్తర ఐర్లాండ్ గా పిలువబడే ప్రాంతంలో వచ్చిందని ,15వ శతాబ్దిలో రువాల్ద్రి ఓలూనిన్ తనరాజు కాధాయ్ఒఘ్మాఘ్ మాగ్నూసా ప్రాపకంలో  రాశాడని ఇది బెల్లి ఐల్ ఆన్ లో యెర్నే లో రచి౦ప  బడిందని అంటారు 12వ శతాబ్దిలో వచ్చిన ‘’ఉస్టర్ సైకిల్ ‘’రచన లో మధ్యయుగ ఐరిష్ హీరోల వీరోచిత గాధలున్నాయని ,తూర్పు ఉల్ల స్టర్లోని ఆర్మాఘ్ ,దౌన్ ,లౌత్ ప్రాంతాల సంఘటనలు చరిత్ర కధలు గా ఉన్నాయని ఇవి ఓల్డ్ మిడిల్ ,మిడిల్ ఐరిష్ భాషలలో రాయబడినాయని అంటారు .ఇవి వచనంలో ఎనిమిదేసి లైన్ల రూపం లో ఉంటాయి .ఇది 8వ శతాబ్దిభాష .వీటిలోని కధలు కవిత్వ విషయాలు 7వ శతాబ్దికి చెందినవి .

  ఓల్డ్ ఐరిష్ పీరియడ్ తర్వాత రినైసన్స్ కాలంలో ఐరిష్ కవులుతమస్వంత భాషలో క్లాసిక్ రచనలు విస్తృతంగా చేశారు  12వ శతాబ్దికి శైలి లో గొప్ప మార్పు వచ్చి,17వ శతాబ్దిదాకా పెద్దగా మార్పు లేకుండా రచనలు వచ్చాయి .మధ్యయుగ ఐరిష్ రచయితలూ లాటిన్ భాషలో రాశారు .దీన్ని హిబర్నో లాటిన్ అంటారు .గ్రీకు ,హీబ్రూ అన్యభాషాపదాలు బాగా వచ్చి చేరాయి.ఇదే భాష మధ్యయు గాలలో యూరప్ అంతటా ఉండేది .

  క్లాసికల్ ఐరిష్ గా ఇంగ్లిష్ వచ్చాక ,వైవిధ్యమైన కవిత్వభాష ఏర్పడి బోధనాభాషగా ఐర్లాండ్ స్కాట్లాండ్ లలో అమలైంది .దీని ఫలితంగా చరిత్ర ,న్యాయం ,సాహిత్యం లో రచనలు జరిగి పోషకుల చేత ఆదరణపొందటం  జరిగింది  .ఇప్పుడు వచ్చినాదంతా  పాట్రన్స్ ను వాళ్ళ కుటుంబాలను పొగిడే సాహిత్యమే వచ్చింది .కాని దీనికి విరుద్ధంగా  గోఫ్రేడ్ఫలాన్ ఓ డలాఘ్  ,తేదింగ్ ఓగ్ ఓహుగినా యూనోక్లైద్ ఓ హింగూసాలు  14,15,16శతాబ్దాలలో తమ ప్రత్యేకత చాటుకొని అద్భుత కవితా సృష్టి చేశారు .ప్రతి ఉన్నతకుటుంబానికివారి మూలాలు వంశ కర్తల చరిత్రలు మహాకవులతో రాయించి భద్రపరచారు. కవులతో బొర్దిక్  స్కూళ్ళల్లో పాఠాలు చెప్పించారు .ఈఅనువంశ రాజరిక వ్యవస్థలో ప్రత్యేక నైపుణ్యం మేధస్సు ఉన్న కవులు హెచ్చుగా పోషి౦పబడ్డారు .వీరికి ప్రాచీన మాజిక్ పవర్స్ కూడా ఉండేవని నమ్మకం .

   సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-1-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

పీఠికాపుర పీఠాధి పతి -ఉమర్ ఆలీషా కవి

పీఠికాపుర పీఠాధి పతి -ఉమర్ ఆలీషా కవి నేను రాసిన ”సిద్ధయోగిపుంగవులు ”పుస్తకం లోని ” పీఠికాపుర పీఠాధి పతి -ఉమర్ ఆలీషా కవి ”ఆర్టికల్ ను జనవరి గురు సాయి స్థాన్ లో ప్రచురితమైంది   

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి