సరసభారతి ఉయ్యూరు

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.53 వ భాగం.9.10.26

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.53 వ భాగం.9.10.26

మహాకవి కాళిదాసు మాళవికాగ్నిమిత్రం నాటకం.12 వ భాగం.9.10.26.

వేదవ్యాస మహర్షి ప్రణీత శ్రీ గణే శ పురాణం. డా. ఎక్కిరాల వేదవ్యాస వ్యాఖ్యానం.24 వ భాగం.9.10.26.

సోదరులు  చిన్న కద(త్రివేణి)

రచన: ప్రొఫెసర్ ఎన్. ఎస్. ఫడ్కే, ఎం.ఏ.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(రాజారాం కళాశాల, కొల్హాపూర్)

(రచయిత రాసిన అసలు మరాఠీ కథ నుండి అనువదించబడింది)

ఐదేళ్ల వైద్య విద్య పూర్తి చేసుకుని, లైసెన్స్ పొందిన వైద్యుడిగా ఇంగ్లాండ్ నుండి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, నా సొంత ఊరు ఇన్ఫ్లుయెంజా మహమ్మారి బారిన పడి ఉండటం చూసి లోలోపల కాస్త సంతోషపడటం దుర్మార్గం అనిపించుకుంటుందేమో! నేను డబ్బు సంపాదించలేదు; నా చుట్టూ జ్వరం వల్ల ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోతున్నప్పుడు డబ్బు సంపాదించాలని ఆశించడం అమానుషం అయ్యేది. కానీ ఆ మహమ్మారి నా వైద్య నైపుణ్యాన్ని నిరూపించుకోవడానికి, ప్రజల నమ్మకాన్ని గెలుచుకోవడానికి నాకు ఒక అరుదైన అవకాశాన్ని ఇచ్చింది. ఆ సంఘటన నన్ను ఆ ఊరిలో అత్యుత్తమ యువ వైద్యుడిగా గుర్తింపు పొందేలా చేసింది.

“వాళ్లు నిన్ను ‘ఫ్లూ డాక్టర్’ అని పిలుస్తున్నారు,” అంటూ నా సోదరి ఎప్పుడూ నన్ను ఎగతాళి చేసేది.

“పిలవనివ్వండి,” అని నవ్వుతూ సమాధానం చెప్పేవాడిని. నిజానికి ఆమె చెప్పింది సరైనదే కదా.

ఆ మహమ్మారి సృష్టించిన భయాందోళనలు మినహాయిస్తే, ఐదేళ్ల క్రితం నేను వదిలి వెళ్ళినప్పుడు నా ఊరు ఎలా ఉందో, ఇప్పుడు కూడా అలాగే ఉంది. ప్రధాన రహదారిని కొంచెం వెడల్పు చేశారు, కానీ మిగిలిన వీధులన్నీ ఇరుకుగా, గుంతలతో నిండి ఉన్నాయి. అక్కడ కొత్తగా ఒక విద్యుత్ కేంద్రం ఏర్పాటైనప్పటికీ, రాత్రిపూట ఊరు ఇంకా చీకట్లోనే ఉండేది. ఇళ్లు, దుకాణాలు అస్తవ్యస్తంగా, శిథిలావస్థలో, ఆకర్షణ లేకుండా ఉండేవి. సన్నని గుర్రాలు లాగే వికారమైన బండ్లు వీధుల్లో శబ్దం చేస్తూ వెళ్లేవి. వీధి మూలల్లో పెద్ద పెద్ద పేడ కుప్పలు, రోడ్ల మీద మురికి నీటి ప్రవాహాలు, ప్రధాన మార్గాల్లో తిరిగే పశువులు, ఎప్పుడూ భిక్షం కోసం అరిచే బిచ్చగాళ్లు, వీధుల్లో గోళీలాడుతూ లేదా గాలిపటాలు ఎగురవేస్తూ కనిపించే నగ్నంగా ఉన్న పిల్లలు, గుడి దగ్గరి దుకాణాల్లో ఈగలు వాలుతున్న మిఠాయిలు, మసీదు ముందు కూర్చున్న ఫకీర్లు, సంతలో కనిపించే మురికి మరియు కోలాహలం, బద్ధకం, మూర్ఖత్వం, వ్యాపార మాంద్యం, నిరుద్యోగం, నిస్సహాయత మరియు అంతర్గత అసంతృప్తి – అన్నీ అప్పటిలాగే ఉన్నాయి. అదంతా ఎంతో నిరాశ కలిగించేలా ఉండేది. “ఈ దేశం అంతులేని స్తబ్దతలో కూరుకుపోయిందా?” అని పదే పదే ప్రశ్నించుకోకుండా నేను ఉండలేకపోయాను…

అన్ని చోట్లా కనిపించే అజ్ఞానం, దుర్వాసన చూసి, ఇంగ్లాండ్ నుండి తిరిగి వచ్చినందుకు తరచుగా బాధపడేవాడిని. నా దేశస్థుల ఈ నయం కానట్లుగా అనిపించే దుస్థితిని నిస్సహాయంగా చూస్తూ ఉండటం కంటే, మళ్లీ ఐరోపాకు వెళ్లిపోవడమే మేలని నాకు అనిపించేది. బహుశా విదేశాలలో ఎక్కువ కాలం గడిపి తిరిగి వచ్చిన వారందరికీ ఇలాంటి భావనే కలుగుతుందేమో. ఆ భావన మరింత బలపడి ఉంటే, నేను నిజంగానే భారతదేశాన్ని వదిలి వెళ్లిపోయేవాడిని. కానీ అప్పుడే ఆ మహమ్మారి ప్రబలింది, దాంతో నా గురించి ఆలోచించడానికి నాకు ఏమాత్రం తీరిక లేకుండా పోయింది. ఇన్ఫ్లుయెంజా అడవిలో కార్చిచ్చులా వ్యాపించింది. ఆకలితో ఉన్న తోడేలులా మృత్యువు కార్మికుల నివాసాలపై విరుచుకుపడింది; వారి జీవన వేదనకు ముగింపు పలకాలని అది దయతో నిర్ణయించుకున్నట్లుగా అనిపించింది. ఒక్క పూటలోనే మొత్తం కుటుంబాలు తుడిచిపెట్టుకుపోయాయి. పట్టణంలోని పెద్ద ఆసుపత్రికి అదనంగా మేము ఒక చిన్న ఉచిత ఆసుపత్రిని ఏర్పాటు చేశాము. అయినా సరే, ఆ మహమ్మారిని అదుపు చేయలేకపోయాము. రోజంతా ఇంటి బయటే గడిపేవాడిని, రాత్రిపూట కూడా ఎప్పుడు పిలుపు వస్తుందో తెలిసేది కాదు.

అర్ధరాత్రి వేళ ఎవరైనా తలుపు తడితే మా చెల్లెలు చాలా అసహనానికి గురయ్యేది. డాక్టర్ బయటకు వెళ్లారని చెప్పడానికి ఆమె ఏమాత్రం వెనుకాడేది కాదు. ఆమె చేసే ఈ పని నాకు బాగా తెలిసిపోయింది, అందుకే రాత్రి వేళ డోర్-బెల్ మోగగానే, బయట ఎవరైనా అవసరంలో ఉన్న వ్యక్తి ఉంటాడని, నా చెల్లెలు తన అలవాటైన ‘అసత్య ప్రయోగం’తో అతన్ని నిర్దయగా తిప్పి పంపుతుందని నేను ముందే ఊహించగలిగేవాడిని.

అందుకే ఆ రోజు డోర్-బెల్ మోగినప్పుడు, నా కుర్చీలోంచి కదలవద్దని నాకు సైగ చేసి ఆమె తలుపు వైపు వెళ్తుంటే, నేను ఆమెతో ఇలా అనకుండా ఉండలేకపోయాను:

“సరే, నువ్వు వెళ్లి ఆ పిలుపుకు సమాధానం ఇవ్వు. కానీ ఎవరైనా నన్ను అడిగితే మాత్రం, నీ అలవాటైన అబద్ధం చెప్పి వాళ్లను పంపించేయకు.”

కానీ ఆమె, విషయాలు నాకంటే తనకే బాగా తెలుసన్నట్లుగా తల ఊపి బయటకు వెళ్లిపోయింది.

ఆమె తిరిగి రావడానికి చాలా సమయం పట్టింది, తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఆమె చాలా కలత చెందినట్లు కనిపించింది. ఆమె తనలో తానే ఇలా గొణుక్కుంది,

“వీళ్ళెంత మొండివాళ్ళు! డాక్టరుకు తిండీ తిప్పలు, విశ్రాంతి అవసరం లేదా? వాళ్ళ పిలుపులకు ఒక అలసిపోని యంత్రంలా పరిగెత్తాలా ఏంటి?…”

“ఏమైంది?” అని నేను అడిగాను, “ఎవరు వచ్చారు? రోగి తరఫు మనిషా?”

“అవును, డాక్టరు పడుకున్నారని చెప్పినా ఆ మనిషి వెళ్ళడానికి ససేమిరా ఒప్పుకోలేదు. డాక్టరును తనతో తీసుకెళ్లేదాకా కదలనని అంటున్నాడు. రాత్రంతా మా గుమ్మం దగ్గరే పడుకుంటానట. ఈ విచిత్రమైన మనిషితో ఏం చేయాలి ఇప్పుడు?”

“అదేం పెద్ద కష్టం కాదు. నిజాయితీ ఎప్పుడూ ఉత్తమ మార్గం కాదని డాక్టరు సోదరికి ఇప్పుడు అర్థం కావాలి; అలాగే తన విశ్రాంతి కంటే విధి నిర్వహణకే డాక్టరు ప్రాధాన్యతనిచ్చేలా ఆమె అనుమతించాలి.”

నేను ఇదంతా ఏదో సరదాగా అన్నట్లు చెప్పాను, కానీ ఆమెను నవ్వించలేకపోయాను. దాంతో నేనే నవ్వి ఇలా అన్నాను,

“రా, అక్కా, డాక్టరు ఇంట్లోనే ఉన్నారని, ఒక్క క్షణంలో అతనితో వెళ్ళడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని ఆ మనిషితో చెప్పు.”

కానీ ఆమె చాలా గంభీరమైన ముఖంతో ఇలా అంది, “వద్దు తమ్ముడూ, వేరే మనిషి అయితే నిన్ను వెళ్ళనిచ్చేదాన్ని. కానీ ఇతని విషయంలో మాత్రం అస్సలు ఒప్పుకోను. అతని తమ్ముడికి తీవ్రమైన జ్వరం ఉందట. కానీ వాడి తమ్ముడు చచ్చిపోయినా ఎవరికీ నష్టం లేదు. పైగా, వాడికి కూడా ఈ మహమ్మారి సోకి వాడే చచ్చిపోతే బాగుండు అనిపిస్తోంది.”

నాకు ఆశ్చర్యం వేసింది. “అక్కా, అంత కఠినంగా ఎలా మాట్లాడగలుగుతున్నావు?”

నా అసమ్మతికి ఆమె ఏమాత్రం వెనక్కి తగ్గలేదు. నా వైపు స్థిరంగా చూస్తూ ఆమె ఇలా అంది, “నువ్వు కూడా అలాగే మాట్లాడేవాడివి, ఒకవేళ నువ్వు…”

“అవును, డాక్టర్ పడుకున్నారని చెప్పినా ఆ మనిషి వెళ్ళడానికి ససేమిరా ఒప్పుకోలేదు. డాక్టర్‌ను తనతో తీసుకెళ్లేదే లేదని మొండిగా కూర్చున్నాడు. రాత్రంతా మా గుమ్మం ముందే పడుకుంటానని అంటున్నాడు. ఈ విచిత్రమైన మనిషితో ఏం చేయాలి?”

“అదేం పెద్ద కష్టం కాదు. నిజాయితీయే ఎప్పుడూ ఉత్తమ మార్గం కాదని డాక్టర్ గారి సోదరి ఇప్పుడు అర్థం చేసుకోవాలి; అలాగే, తన విశ్రాంతి కంటే విధి నిర్వహణకే డాక్టర్ ప్రాధాన్యతనిచ్చేలా ఆమె అనుమతించాలి.”

నేను ఇదంతా ఏదో సరదాగా అన్నట్లు చెప్పాను, కానీ ఆమెను నవ్వించడంలో మాత్రం విఫలమయ్యాను. దాంతో నేనే నవ్వి ఇలా అన్నాను,

“రా, సోదరీ! డాక్టర్ ఇంట్లోనే ఉన్నారని, ఆయన అతనితో వెళ్ళడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారని ఆ మనిషితో చెప్పు.”

కానీ ఆమె చాలా గంభీరమైన ముఖంతో ఇలా అంది, “వద్దు అన్నయ్యా, వేరే ఎవరైనా వచ్చి ఉంటే నిన్ను వెళ్ళనిచ్చేదాన్ని. కానీ ఇతనితో మాత్రం అస్సలు వెళ్ళనివ్వను. అతని తమ్ముడు తీవ్రమైన జ్వరంతో బాధపడుతున్నాడట. కానీ వాడు చచ్చిపోయినా ఎవరికీ ఏమీ నష్టం లేదు. పైగా, వాడే స్వయంగా ఈ మహమ్మారి బారిన పడి చచ్చిపోతే బాగుండు అనిపిస్తోంది.”

నాకు ఆశ్చర్యం వేసింది. “సోదరీ, అంత కఠినంగా ఎలా మాట్లాడగలవు?”

నా అసమ్మతికి ఆమె ఏమాత్రం వెనక్కి తగ్గలేదు. నా వైపు స్థిరంగా చూస్తూ ఆమె ఇలా అంది, “నిన్ను పిలవడానికి వచ్చింది ఎవరో తెలిస్తే నువ్వు కూడా అలాగే మాట్లాడతావు.”

“ఎవరు?”

“రహీమ్! అతనెవరో నీకు గుర్తులేదా? నువ్వు ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్ళే సమయానికి అతనికి నాలుగైదు ఏళ్ల జైలు శిక్ష పడింది. అలాంటి దుర్మార్గులకు జీవితకాలం శిక్ష ఎందుకు వేయరో కదా! రహీమ్—మన ఊరి పరువు తీసిన అత్యంత నీచమైన రౌడీ వాడు!” “ఆ మనిషి నీకు తెలియదా?”

అవును, ఆ మనిషి నాకు బాగా తెలుసు.

ఊళ్ళో చిన్న-పెద్దా తేడా లేకుండా అందరికీ తెలిసిన వ్యక్తి కదా రహీమ్… ఎలా తెలియకుండా ఉంటుంది?

రహీమ్, ఇంకా ఆ రెండో వ్యక్తి… వాడి పేరేంటి? …అవును… రామా!

ఆ ఇద్దరూ కుఖ్యాతి గాంచిన గూండాలు. ఇద్దరూ మంచి సంపన్న కుటుంబాల నుండే వచ్చారు; సొంత ఇళ్లు, భూములు ఉన్నాయి, పైగా మార్కెట్‌లో బ్రోకర్లుగా, ఏజెంట్లుగా వ్యాపారం చేసేవారు. తమ మతాల పట్ల వారికి విపరీతమైన భక్తి ఉండేది, అలాగే తమ తమ వర్గాల్లో వారికి మంచి పట్టు కూడా ఉండేది. వారు పిలుపునిస్తే కదలడానికి వందలాది మంది సిద్ధంగా ఉండేవారు. పట్టణ ప్రజాజీవితంలో వారు ఎంత కీలకమైన శక్తులు అంటే, మున్సిపల్ ఎన్నికలైనా సరే, గాంధీజీకి లేదా గవర్నర్‌కు పౌర సన్మాన కార్యక్రమం ఏర్పాటు చేయాలన్నా సరే… వారిని ఒప్పించి, అనుకూలంగా మలుచుకోకుండా ఏ పనీ జరిగేది కాదు. వారికి గొడవలు అంటే చాలా ఇష్టం, ఏదైనా గొడవ సృష్టించగలిగితే ఎంతో సంతోషించేవారు. వారిలో ప్రతి ఒక్కరూ డజనుకు పైగా కుస్తీ అఖాడాలను (clubs) నిర్వహించేవారు, తమ జెండా కింద వందలాది మంది మల్లయోధులను సమీకరించగలిగేవారు. అధికారులంటే వారికి ఏమాత్రం భయం ఉండేది కాదు. పైగా, అధికారులే వారికి భయపడేవారు; వారిలాంటి వారితో గొడవ పెట్టుకోకుండా బుజ్జగించి పని కానిచ్చుకోవడమే తెలివైన పనని అధికారులకు తెలుసు. వారి వర్గాల మధ్య చిన్నపాటి ఘర్షణ జరగకుండా ఏ హిందూ పండగ గానీ, ముస్లిం పండగ గానీ గడిచేది కాదు. చివరకు, మసీదు దగ్గర్లోని ఒక హిందూ ఆలయంలోని సంగీత కార్యక్రమం హిందువులు, ముస్లింల మధ్య పెద్ద సమస్యగా మారి, మా ఊరి చరిత్రలోనే అత్యంత భయంకరమైన అల్లర్లకు దారితీసింది. ఇరువర్గాల్లోనూ భారీగా ప్రాణనష్టం జరిగింది, గాయపడిన వారి సంఖ్య కూడా విపరీతంగా ఉంది. ప్రభుత్వం ఈ అవకాశాన్ని తెలివిగా వాడుకుంది. రామా, రహీమ్‌లపై కేసులు పెట్టి, వారికి నాలుగన్నరేళ్ల కఠిన కారాగార శిక్షతో పాటు వెయ్యి రూపాయల జరిమానా విధించారు. సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే నేను ఉన్నత వైద్య విద్య కోసం ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లాను…

ఇదంతా గుర్తుచేసుకుని నేను నా సోదరితో అన్నాను, “తప్పకుండా తెలుసు. రహీమ్ నాకు బాగా గుర్తున్నాడు.”

“గుర్తున్నాడా? అయితే విను, నువ్వు వాడితో వెళ్ళకూడదు.” “రోజంతా గూండాయిజంతో గడుపుతూ, వందలాది మందికి దుఃఖాన్ని, చివరికి మరణాన్ని కూడా తెచ్చిపెట్టిన ఆ కఠినాత్ముడికి సహాయం చేయడానికి నువ్వు నిరాకరిస్తే ఎవరూ నిన్ను తప్పుపట్టరు.”

ఆమె మాటల్లో నిజం ఉంది, కానీ ఆ సమయంలో ఆమె సలహాను పాటించడం నాకు కష్టంగా అనిపించింది. నా ఉద్దేశంలో, ఒక పట్టణాన్ని మహమ్మారి సుడిగాలిలా చుట్టుముట్టినప్పుడు, బాధ్యతాయుతమైన వైద్యుడు ఒక ప్రత్యేకమైన మానసిక స్థితిలో ఉంటాడు; బాధపడుతున్న వారికి సహాయం చేయడానికి పరుగెత్తడం తప్ప, వేరే ఏ ఆలోచనా అతని మనసులో ఉండదు. నేను నా సోదరితో ఇలా అన్నాను:

“వద్దు, నేను వెళ్తానని అనుకుంటున్నాను.”

“నీకు పిచ్చి పట్టిందా ఏంటి? రహీమ్‌తో వెళ్లాలని ఎలా అనుకుంటున్నావు? ఆ మృగం లాంటి వాడితోనా?… ఆ గూండాతోనా?”

“ఒక విషయం మర్చిపోవద్దు, ప్రియమైన సోదరీ, నా ఇంటి గుమ్మం దగ్గరకు వచ్చింది గూండా రహీమ్ కాదు; మరణశయ్యపై ఉన్న తన సోదరుడి కోసం వచ్చిన రహీమ్.”

“కానీ అతని సోదరుడు నిజంగానే అనారోగ్యంతో ఉన్నాడో లేదో నీకు తెలుసా? బహుశా అతను అబద్ధం చెబుతుండవచ్చు, నిన్ను ఇంటి బయటకు రప్పించడానికి ఆ చనిపోతున్న సోదరుడి విషయం ఒక సాకు మాత్రమే కావచ్చు. నిన్ను చంపడానికి వాళ్లు ఏదైనా పన్నాగం పన్నారేమోనని నాకు భయంగా ఉంది…”

“నీ అనుమానాలు, భయాలతో నువ్వు మరీ హాస్యాస్పదంగా ప్రవర్తిస్తున్నావు, సోదరీ.” నాకు నవ్వు ఆగలేదు.

“నువ్వు నవ్వవచ్చు, కావాలంటే నన్ను మూర్ఖురాలని కూడా అనవచ్చు.” “కానీ నేను నిన్ను వెళ్లనివ్వను.”

నా వాదనను ఆమెకు అర్థమయ్యేలా చెప్పడం ఎంత కష్టంగా ఉండి ఉంటుందో మీరు ఊహించగలరు. కానీ చివరికి ఆమె అంగీకరించింది; కాస్త అయిష్టత ప్రదర్శించినప్పటికీ, రహీమ్‌తో వెళ్లడానికి నన్ను అనుమతించింది.

మేము కలిసి నడుస్తున్నప్పుడు మా మధ్య ఎలాంటి సంభాషణా జరగలేదు. మాలో ఎవరికీ మాట్లాడే ఉత్సాహం లేదు. కాసేపటికి మేము ఒక పెద్ద హిందూ ఆలయం దాటి వెళ్లాము. ఐదేళ్ల క్రితం భయంకరమైన మత ఘర్షణ జరిగిన అపఖ్యాతి పాలైన ప్రదేశం అదే; అప్పుడు రామ్ నాయకత్వంలోని హిందువులకు, రహీమ్ నాయకత్వంలోని ముస్లింలకు మధ్య తీవ్రమైన ఘర్షణ, రక్తపాతం జరిగాయి, చివరకు పోలీసులు కాల్పులు జరపాల్సి వచ్చింది.

నేను రహీమ్ వైపు చూశాను. అతను ఏదో సిగ్గుతో తల దించుకుని వేగంగా నడుస్తున్నాడు. అది నాకు కాస్త ఆశ్చర్యం కలిగించింది. అతనికి సిగ్గుగా అనిపిస్తోందా అని నేను నన్ను నేనే ప్రశ్నించుకున్నాను…

మిల్లు కార్మికులు నివసించే ఆ ఇరుకైన గదుల సముదాయంలో.”

ఈ మాట నాకు పెద్ద దిగ్భ్రాంతిని కలిగించింది. భూస్వామి మరియు వ్యాపారవేత్త అయిన రహీమ్, కార్మికుల ఆ చిన్నపాటి గుడిసెల్లాంటి గదుల్లో నివసిస్తుండటం నమ్మశక్యం కాని విషయం కదా! రహీమ్ నన్ను ఆ గదుల సముదాయం ముందున్న మురికి ఆవరణలోకి తీసుకువెళ్లి, కింది అంతస్తులోని ఒక గది ముందు ఆగి, తలుపు తట్టి “జానకీ…” అని పిలిచినప్పుడు నా ఆశ్చర్యం మరింత రెట్టింపు అయ్యింది.

జానకీ? అది ఒక హిందూ పేరు! రహీమ్ ఇంట్లో ఒక హిందూ స్త్రీయా? …ఈ గూండా ఎవరినైనా అమ్మాయిని అపహరించాడా? …

నాకు భయం వేయడం మొదలైందని ఒప్పుకోవాలి. నేను ప్రమాదాన్ని కొనితెచ్చుకుంటున్నానా? మరీ ఆలస్యం కాకముందే అక్కడి నుండి వెళ్లిపోవడం తెలివైన పనేనా? …

కానీ కాసేపటికే గది తలుపు తెరుచుకుంది, రహీమ్ నా వైపు తిరిగి, “లోపలికి రండి, డాక్టర్ సాహెబ్,” అన్నాడు.

నేను గదిలోకి వెళ్లాను.

పేదరికంతో పోరాడే కార్మికులు నివసించే వేలాది ఇతర గదుల లాగే అది కూడా ఉంది. దీపంలా వాడుతున్న ఆ రేకు డబ్బా (చిమ్నీ లేని దీపం) వెలుతురు కంటే పొగనే ఎక్కువగా వదులుతోంది. ఆ మసక వెలుతురులో గదిలో ఏవైనా సామాన్లు ఉన్నాయో లేదో తెలుసుకోవడం కష్టంగా ఉంది. బహుశా ఏమీ లేకపోవచ్చు. రోగి ఒక మూల పడుకుని ఉన్నాడు. రహీమ్ నన్ను ఆ పడక దగ్గరకు తీసుకెళ్లాడు, జానకి ఆ రేకు డబ్బా దీపాన్ని పైకి ఎత్తి పట్టుకుంది.

రోగిని చూడటానికి నేను వంగాను. అతని ముఖం చూడగానే నేను ఎంతగానో ఆశ్చర్యపోయాను, నా కళ్ళను నేనే నమ్మలేకపోయాను.

నా కళ్ల ముందు పడి ఉన్నది మరెవరో కాదు, హిందూ రౌడీల నాయకుడైన రామ; రహీమ్ తన జీవితకాలమంతా ద్వేషించిన వ్యక్తి, ఎవరి గొంతు కోయడానికైనా అతను ఎంతో సంతోషంగా, గర్వంగా సిద్ధపడేవాడో ఆ వ్యక్తే అతను.

నేను రహీమ్ వైపు తిరిగాను. “కానీ మీ సోదరుడు అని చెప్పారు కదా…?”

“అవును డాక్టర్, ఇతను నా సోదరుడే.”

ఆ రాత్రి నాకు ఎదురైన ఆశ్చర్యకరమైన విషయాలన్నింటిలోనూ ఇదే అతి పెద్దది. నా ఆశ్చర్యాన్ని గ్రహించినట్లుగా రహీమ్ ఇలా అన్నాడు, “దయచేసి అతనికి చికిత్స చేయండి డాక్టర్. ఆ తర్వాత, మీకు సమయం ఉండి, నా మాటలు వినాలని మీకు అనిపిస్తే, మీకు చెప్పాల్సిన విషయాలు చాలా ఉన్నాయి.”

రామాకు తీవ్రమైన జ్వరం ఉంది. అతను కష్టంగా మాట్లాడాడు, కానీ నా ప్రశ్నలన్నింటికీ సమాధానం ఇచ్చాడు. నేను అతనికి ఒక మోతాదు మందు ఇచ్చాను. నేను అతన్ని ఆ మురికి దుప్పటిలో చుట్టేస్తుండగా, అతను ఏదో మతిభ్రమలో ఉన్నట్లుగా మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు.

“డాక్టర్, ఇటు చూడండి. నేను చనిపోతాననిపిస్తోంది. ఒకవేళ అదే జరిగితే, నా భార్యను, నా తమ్ముణ్ణి చూసుకుంటానని నాకు మాట ఇవ్వండి…”

“నీ తమ్ముడా?” అని నేను కావాలనే అడిగాను. “ఎవరు?”

“ఈ రహీమే.”

“అవునా, అతను నీకు పరమ శత్రువు అనుకున్నానే?”

“అయ్యో, కాదు కాదు డాక్టర్, ఒకప్పుడు అతను నాకు శత్రువే అయి ఉండొచ్చు, కానీ ఇప్పుడు కాదు. పరిస్థితులు మారిపోయాయి, అవి ఎంతలా మారాయో మీకు తెలియదు. ఇప్పుడు నేను అతనికి అన్నని, అతను నాకు తమ్ముడు. విషయం ఏమిటంటే, డాక్టర్…”

కానీ అతను అలా పిచ్చిగా మాట్లాడటం కొనసాగనివ్వడం మంచిది కాదు. అందుకే నేను అతన్ని కాస్త శాంతించి, నిద్రపోయేలా చేయడానికి ప్రయత్నించాను. తరువాత రహీమ్ నాతో ఇలా అన్నాడు:

“డాక్టర్ గారూ, మీరు ఆశ్చర్యపోతున్నారని నాకు తెలుసు. ఊరంతా కరడుగట్టిన శత్రువులుగా భావించే మా ఇద్దరినీ ఏ మంత్రం సోదరులుగా మార్చిందో అని మీరు ఆలోచిస్తూ ఉండవచ్చు. అసలు విషయం ఏమిటంటే, మేము మా జీవితంలో సగభాగాన్ని ఒకరితో ఒకరు పోరాడుతూనే గడిపాము. మేమిద్దరం మతావేశంతో ఊగిపోయేవాళ్ళం, మా మతాలకు సేవ చేయాలని తపించేవాళ్ళం. మహమ్మదీయులను ద్వేషించడం, వారితో పోరాడటమే దేశానికి తాను చేయగలిగిన గొప్ప సేవ అని రామా భావించేవాడు. హిందువులను వేధించడం, హింసించడం ద్వారానే నేను నా మతానికి నిజాయితీగా ఉండగలనని అనుకునేవాడిని. మేము అల్లర్లు సృష్టించాము, హత్యలు మరియు దహనకాండలకు పాల్పడ్డాము; అవకాశం వస్తే సంతోషంగా ఒకరి తలలు ఒకరం నరుక్కునేవాళ్ళం కూడా. కానీ చివరికి మేమిద్దరం పట్టుబడి ఒకే జైలుకు వెళ్ళాము. అక్కడ మాకు కొందరు విద్యావంతులైన యువకులు పరిచయమయ్యారు. వారు మాతో రకరకాల విషయాలు మాట్లాడారు, మేము ఎప్పుడూ చూడటానికి ఇష్టపడని వాస్తవాలను మా కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపించారు. మతం మరియు దైవసేవ గురించి మాకున్న తప్పుడు అభిప్రాయాలను వారు తొలగించారు. అసలైన పోరాటం హిందువులకు, మహమ్మదీయులకు మధ్య జరగట్లేదని వారు మాకు అర్థమయ్యేలా చేశారు. నిజానికి ప్రయోజనాలు ఘర్షణ పడే రెండు వర్గాలు వేరే ఉన్నాయని చెప్పారు: అవి కష్టపడి పనిచేసి ఆకలితో అలమటించే కార్మికులు, మరియు ఆ కార్మికుల శ్రమతో లాభాలు గడించి ధనవంతులైన పెట్టుబడిదారులు. కార్మికులను దోచుకునేవారికి వారు కేవలం కార్మికులుగానే కనిపించేవారు తప్ప, హిందువులుగానో లేదా ముస్లింలుగానో కాదు…”

“జైలు నుండి బయటకు వచ్చాక, ఆ యువకుల దగ్గర మేము నేర్చుకున్న విషయాల్లో నిజం ఉందని త్వరలోనే గ్రహించాము. పరిస్థితులు మారిపోయాయి, దాంతో మా పాత జీవితానికి అనుగుణంగా మళ్ళీ సర్దుకోవడం చాలా కష్టమైంది. మేము లేని సమయంలో మా దుకాణాలు సరిగా నిర్వహించబడలేదు, మా భూములు మరియు ఇళ్లు పోగొట్టుకున్నాము, డబ్బు దొరకడం కష్టమైంది, పైగా మార్కెట్‌లో తీవ్రమైన మాంద్యం నెలకొంది. ఊరిలోని అల్లరి మూకలు మా చుట్టూ చేరి, పాత గూండాయిజం పనులను మళ్ళీ మొదలుపెట్టాలని ఆశపడ్డాయి. కానీ అప్పటికి మాకు ఆ పనులంటే అసహ్యం కలిగింది. ఆ జీవితానికి మేము స్వస్తి పలికాం. మేమిద్దరం ఒకే మిల్లులో కార్మికులుగా పనిచేయడం మొదలుపెట్టాము; అక్కడ మేము చూసిన, అనుభవించిన విషయాలు మాలో మిగిలి ఉన్న ఆ కొద్దిపాటి మూర్ఖపు మతావేశాన్ని కూడా పూర్తిగా పోగొట్టాయి. ఆ మిల్లు యజమాని ఒక మహమ్మదీయుడు.” అయితే, ఆ కారణం చేత ఆయన నన్ను తన సోదరుడిగా లేదా తనతో సమానమైన వ్యక్తిగా భావించారా? నా పట్ల ఏమైనా ప్రత్యేక సానుభూతి చూపారా లేదా ఏదైనా ప్రత్యేక వెసులుబాటు కల్పించారా? లేదు, అస్సలు లేదు. ఒకసారి నా చేయి విరిగినప్పుడు, నేను వారం రోజుల పాటు నర్సింగ్ హోమ్‌లో ఉండాల్సి వచ్చింది. అప్పుడు ఆ మిల్లు యజమాని నాకు సహాయం చేశారా? లేదు. పైగా, హాజరు పట్టిక నుండి నా పేరు తొలగించబడింది; తిరిగి పనిలో చేరడానికి నేను ఆయన కాళ్ళ మీద పడి, బతిమిలాడుతూ ఆ అహంకారి పాదాలను తాకాల్సి వచ్చింది. ఆ మిల్లులోని ప్రధాన ‘జాబర్’ (పర్యవేక్షకుడు) ఒక హిందువు. ఆయన మెడలో తులసి మాల ధరించేవారు మరియు ఏడాదికి రెండుసార్లు పుణ్యక్షేత్రయాత్రలకు వెళ్లేవారు. ఆయన అంతటి భక్తిపరుడు. కానీ, ఆయన రామ పట్ల ఏమైనా ప్రత్యేక దయ చూపారా? లేదు. ఆయన దృష్టిలో రామ కేవలం…

“ఇలాంటి విషయాలు మీకు చెబుతూ పోతే దానికి అంతు ఉండదు. అసలు విషయం ఏమిటంటే, హిందువులు గానీ, మహమ్మదీయులు గానీ మతాన్ని ఒక మూఢనమ్మకంగా చూస్తూ, ఒకరితో ఒకరు పోరాడుకుంటున్నంత కాలం వారికి మంచి రోజులు రావని మేమిద్దరం దృఢంగా నమ్మాము. మా పోరాటాల వల్ల లాభపడే ఒక ఉమ్మడి శత్రువు మాకు ఉన్నాడు. అతను మమ్మల్ని ఎప్పటికీ శాంతించనివ్వడు. గత ఆరు నెలల్లో, మునుపటిలాగే మా ముఠాలను నడిపించమని నాకు, రామకు డజనుకు పైగా రహస్య సందేశాలు వచ్చాయి. పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు ఇస్తామన్న ఆఫర్లు కూడా వచ్చాయి. కానీ మేమిద్దరం పూర్తిగా మారిపోయాము. ఇప్పుడు దెయ్యం కూడా మమ్మల్ని ప్రలోభపెట్టలేదు. అసలైన శత్రువు ఎవరో, అసలైన దెబ్బ ఎక్కడ పడాలో మా ఇద్దరికీ బాగా తెలుసు. మా గత శత్రుత్వానికి మేము సిగ్గుపడుతున్నాము. మేమంతా అదంతా మర్చిపోవాలనుకుంటున్నాము – వీలైతే దానికి ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకోవాలనుకుంటున్నాము. డాక్టర్ గారూ, మనం గుడి ప్రాంగణం గుండా వెళ్తున్నప్పుడు నేను సిగ్గుతో, నిశ్శబ్దంతో తల దించుకుని ఉండటం చూసి మీరు ఆశ్చర్యపోయారని నాకు తెలుసు. కానీ ఇప్పుడు మీరు ఆశ్చర్యపోతున్నారా? నేను అలా అనుకోవడం లేదు. నేను, రామ నిజంగా ఇద్దరు అన్నదమ్ముల్లాంటి వాళ్ళం. మనం మన బలాన్ని ఒకరితో ఒకరు కాదు, మన అవివేకం మరియు మత కలహాలపై ఆధారపడి బతికే మూడవ శక్తితో కొలుచుకోవాలి. ప్రతి హిందువు, ప్రతి మహమ్మదీయుడు ఈ విషయాన్ని అర్థం చేసుకున్న రోజే మన దేశం బలంగా, స్వేచ్ఛగా ఉంటుంది! ఆ రోజు ఇంకా దూరంలో లేదని తెలియడం గుండెలో కత్తిపోటులా ఉంది! ఆ రోజు ఎప్పుడు ఉదయిస్తుందో దేవుడికే తెలుసు…….

ఆ రోజు ఎప్పుడు ఉదయిస్తుందో దేవుడికే తెలుసు…….

ఈ మాటలు రాత్రంతా నా చెవుల్లో మారుమోగుతూనే ఉన్నాయి.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-10-26-ఉయ్యూరు.–

జర్మన్ మహాకవి ,రచయిత ,విమర్శకుడు ,దార్శనికుడు తత్వ వేత్త , , కాళిదాసు శాకుంతలం చదివి పరవశంతో నృత్యం చేసిన -గోథే జీవిత చరిత్ర -7

148

“అందమైన పద్యాలు—వాటిని అతడు రాయగలడని మీరు అస్సలు అనుకోరు కదా!” “అందుకు అతడు ఏమాత్రం నొచ్చుకోడు,” అని అవతలి వ్యక్తి బదులిచ్చాడు, “ఎందుకంటే, అతని వయసు వారికి ఉండే దానికంటే ఎక్కువ పాండిత్యం అవసరమయ్యే పద్యాలను అతడు రచించాడని మనం భావించడం అతనికి ఒక గౌరవం.” నేను ఏదో సాధారణ విషయం చెప్పి సరిపెట్టాను, కానీ నా మిత్రుడు ఇలా అన్నాడు, “నిన్ను ఒప్పించడానికి పెద్దగా శ్రమ పడాల్సిన అవసరం లేదు.” “అతనికి ఒక ఇతివృత్తాన్ని ఇస్తే చాలు, అతను వెంటనే ఒక కవితను అల్లిస్తాడు.” మేము ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు ఆ మాటను నేను అంగీకరించాను; అప్పుడు అవతలి వ్యక్తి, ఒక యువతి తన మనసులోని ప్రేమ భావనను ఒక యువకుడికి తెలియజేసేలా, ప్రాసలతో కూడిన చక్కని ప్రేమలేఖను నేను రాయగలనా అని అడిగాడు. “అదెంత పని! రాయడానికి కావలసిన సామాగ్రి ఉంటే చాలు,” అని నేను బదులిచ్చాను. అతను తన జేబులో ఉన్న చిన్న నోట్‌బుక్‌ను (అందులో చాలా ఖాళీ పేజీలు ఉన్నాయి) బయటకు తీశాడు, నేను రాయడానికి ఒక బెంచీ మీద కూర్చున్నాను. ఆ సమయంలో వారు అటు ఇటు తిరుగుతున్నప్పటికీ, నన్ను ఎప్పుడూ తమ కనుచూపు మేరలోనే ఉంచుకున్నారు. నేను వెంటనే ఆ సన్నివేశాన్ని ఊహించుకున్నాను; ఒక అందమైన యువతి నిజంగా నాపై అనురక్తిని పెంచుకుని, తన భావాలను వచనంలోనో లేదా పద్యంలోనో వెల్లడిస్తే ఎంత బాగుంటుందో అని ఆలోచించాను. ఆలస్యం చేయకుండా నా రచనను ప్రారంభించాను; కొద్దిసేపట్లోనే సాధారణ చరణాలు మరియు లయాత్మకమైన కవితా శైలి కలగలిసిన రీతిలో ఆ లేఖను పూర్తి చేశాను. అది ఎంత అద్భుతంగా ఉందంటే, నా సామర్థ్యాన్ని సందేహించిన వ్యక్తి ఆశ్చర్యచకితుడయ్యాడు, నా స్నేహితుడు ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయాడు. ఆ కవితను తన దగ్గరే ఉంచుకోవాలన్న ఆ వ్యక్తి కోరికను కాదనలేకపోయాను; పైగా అది అతని నోట్‌బుక్‌లోనే రాయబడింది కాబట్టి, నా ప్రతిభకు నిదర్శనమైన ఆ రచనను అతని చేతిలోనే ఉంచాను. అతను నా పట్ల ఎంతో గౌరవాభిమానాలను వ్యక్తం చేస్తూ, మనం తరచుగా కలుస్తూ ఉండాలని కోరుకుంటూ అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాడు; అందుకే మేము కలిసి గ్రామీణ ప్రాంతానికి వెళ్లడానికి ఒక సమయాన్ని నిర్ణయించుకున్నాము.

ఆ తర్వాత మా బృందం, అదే సామాజిక స్థాయికి చెందిన ఇతర యువకులు సమావేశమయ్యే ఒక ప్రదేశానికి వెళ్ళింది. వారు మధ్యతరగతి లేదా కింది తరగతికి చెందినవారు; వారికి తెలివితేటలకు కొదవ లేదు. పాఠశాల విద్యను అభ్యసించడం వల్ల వారికి తగినంత జ్ఞానం మరియు కొంతవరకు సంస్కారం కూడా ఉండేవి. ఒక పెద్ద మరియు సంపన్న నగరంలో జీవనోపాధి పొందడానికి అనేక మార్గాలు ఉంటాయి… జీవనోపాధి. న్యాయవాదుల కోసం పత్రాలను నకలు చేయడం ద్వారా, అలాగే సాధారణ ప్రజల పిల్లలకు ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో లభించే దానికంటే మెరుగైన విద్యను అందించడం ద్వారా వారు తమ ఉపాధిని సాగించేవారు. మతపరమైన దీక్ష (confirmation) పొందబోయే కొంత ముందస్తు పరిజ్ఞానం ఉన్న పిల్లలకు వారు మతపరమైన పాఠాలు బోధించేవారు; అంతేకాకుండా, వారు ఏజెంట్లు మరియు వ్యాపారులకు కొన్ని పనులలో సహాయపడేవారు. తద్వారా సాయంత్ర వేళల్లో, ముఖ్యంగా ఆదివారాలు మరియు పండుగ రోజుల్లో, వారు పొదుపుగానైనా సరే ఆనందంగా గడపగలిగేవారు.

అక్కడికి వెళ్లే దారిలో, వారు నా ప్రేమలేఖను ఎంతగానో ప్రశంసిస్తూనే, దానిని ఒక సరదా పని కోసం ఎలా ఉపయోగించారో నాకు చెప్పారు: అంటే, ఆ లేఖను వేరొకరి చేతిరాతతో (నకిలీ రాతతో) రాసి, కొన్ని సందర్భోచితమైన సూచనలు జోడించి, ఒక అహంకారి అయిన యువకుడికి పంపారట. ఆ యువకుడు, తాను దూరం నుండే ఆరాధించే ఒక యువతి తన పట్ల అమితమైన ఆసక్తిని కలిగి ఉందని, తనతో మరింత సన్నిహితంగా మెలిగే అవకాశం కోసం ఎదురుచూస్తోందని గట్టిగా నమ్మేలా ఆ లేఖ చేసింది. అంతేకాక, అతనికి పద్య రూపంలో ఒక సమాధానం రాయాలని తాము ఎంతగానో కోరుకుంటున్నామని, కానీ తమకు గానీ అతనికి గానీ అంతటి నైపుణ్యం లేదని వారు నాతో చెప్పారు; అందుకే ఆ సమాధానాన్ని రచించమని వారు నన్ను ఆసక్తిగా కోరారు.

ఇతరులను తప్పుదోవ పట్టించడం లేదా గందరగోళానికి గురిచేయడం (mystification) అనేది మేధోపరమైన స్థాయి ఏదైనప్పటికీ, ఖాళీగా ఉండే మనుషుల వినోదంగా ఉంటూనే ఉంటుంది, ఇకముందూ అలాగే ఉంటుంది. ఇది ఒక చిన్నపాటి అల్లరి పని, ఒక రకమైన ఆత్మసంతృప్తినిచ్చే దుష్టచేష్ట; తమలో తాము ఎటువంటి సృజనాత్మక వనరులు లేనివారు లేదా ఆరోగ్యకరమైన బాహ్య కార్యకలాపాలు లేనివారు దీనిని ఎక్కువగా ఆస్వాదిస్తుంటారు. ఏ కాలమూ ఇటువంటి చేష్టల నుండి మినహాయింపు పొందలేదు. చిన్నతనంలో మేము తరచుగా ఒకరినొకరు తప్పుదోవ పట్టించుకునేవాళ్ళం; చాలా ఆటలు ఇటువంటి గందరగోళం మరియు ఉపాయాల చుట్టూనే తిరుగుతాయి, కాబట్టి ఈ సరదా పని కూడా హద్దులు దాటలేదు. నేను అంగీకరించాను, లేఖలో ఉండాల్సిన వివరాలను వారు నాకు చెప్పారు, మేము ఇంటికి చేరుకునే లోపే ఆ లేఖ రాయడం పూర్తయింది.

కొద్ది సేపటి తర్వాత నా స్నేహితుడి ద్వారా, వారి సాయంత్రం విందులో పాల్గొనమని వారు నన్ను ఎంతో ఆసక్తితో ఆహ్వానించారు. ఆ విందు ఖర్చును ఆ ప్రేమికుడే స్వయంగా భరించాడు; అద్భుతమైన ‘కావ్య కార్యదర్శి’గా వ్యవహరించిన నా స్నేహితుడికి కృతజ్ఞతలు తెలపాలని అతను ఎంతగానో కోరుకున్నాడు.

మేము చాలా ఆలస్యంగా సమావేశమయ్యాము; అక్కడ ఏర్పాటు చేసిన ఆహారం సాధారణంగానే ఉన్నా, వైన్ మాత్రం తాగదగినంత బాగుంది. అయితే, ఆ విందులో ప్రధాన వినోదం అంతా ఆ యువకుడిని (అతను పెద్దగా తెలివైనవాడు కాడు) ఆటపట్టించడం చుట్టూనే తిరిగింది. నా లేఖను పదే పదే చదవడం వల్ల, ఆ లేఖను తానే స్వయంగా రాసుకున్నానని అతను దాదాపుగా నమ్మేసే స్థితికి వచ్చాడు.

నా సహజమైన ఉదార స్వభావం వల్ల, అటువంటి అల్లరితో కూడిన మోసం నుండి పెద్దగా ఆనందాన్ని పొందలేకపోయాను; పైగా, అదే విషయాన్ని పదే పదే ప్రస్తావించడం నాకు త్వరలోనే విసుగు పుట్టించింది. ఒక ఊహించని సంఘటన ఆ సాయంత్రానికి కొత్త ఉత్సాహాన్ని ఇవ్వకపోయి ఉంటే, ఆ సమయం నాకు చాలా విసుగు పుట్టించేది. మేము అక్కడికి చేరుకున్నప్పుడు, భోజనపు బల్ల…

…అందంగా, క్రమపద్ధతిలో అమర్చబడి, తగినంత వైన్‌తో సిద్ధంగా ఉంచబడింది; కాబట్టి మాకు అదనపు సేవలేవీ అవసరం పడలేదు. అయితే, చివరకు వైన్ అయిపోవడంతో, వారిలో ఒకరు పనిమనిషిని పిలిచారు; కానీ పనిమనిషికి బదులుగా అక్కడ ఒక…

“దీనికి త్వరలోనే సమాధానం వస్తుందన్న ఆశతో నేను ఎంతో ఉత్సాహానికి లోనయ్యాను. ఆ లేఖను రాయాల్సిన బాధ్యత నాదే అయ్యింది; పైలాడెస్ (Pylades) ద్వారా నా సరదా స్నేహితులు నన్ను గట్టిగా కోరారు—ఈ రచన అత్యంత ఆకర్షణీయంగా, పరిపూర్ణంగా ఉండేలా నా తెలివితేటలనూ, నైపుణ్యాన్నీ పూర్తిగా ఉపయోగించమని వారు నన్ను అభ్యర్థించారు.

ఆ సుందరిని మళ్లీ చూడగలనన్న ఆశతో నేను వెంటనే పని మొదలుపెట్టాను. గ్రెట్‌చెన్ (Gretchen) నాకు స్వయంగా ఉత్తరం రాస్తే ఏ విషయాలు ఆమెకు అత్యంత సంతోషాన్ని కలిగిస్తాయో అని ఆలోచించాను. ఆమె రూపం, స్వభావం, ప్రవర్తన మరియు మనస్తత్వానికి అనుగుణంగా ఆ లేఖను రూపొందించాను; నిజంగానే ఆమె అలా రాస్తే ఎంత బాగుంటుందో అని ఊహించుకుంటూ, ఆమె నుండి అలాంటి సందేశం వస్తుందన్న ఆలోచనలోనే పరవశించిపోయాను. ఇతరులను నమ్మించడానికి ప్రయత్నిస్తూనే, నేను నాకే మాయాలోకంలో విహరించేలా చేసుకున్నాను; అయితే, ఆ వ్యవహారం వల్ల భవిష్యత్తులో ఎంతో ఆనందం, అలాగే కొంత ఆందోళన కూడా కలగబోతోందని నాకు అప్పుడు తెలియదు. మళ్లీ పిలుపు వచ్చినప్పుడు నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను, రావడానికి అంగీకరించాను, నిర్ణీత సమయానికి అక్కడికి చేరుకున్నాను. అక్కడ ఆ యువకులలో ఒకరు మాత్రమే ఉన్నారు; గ్రెట్‌చెన్ కిటికీ దగ్గర కూర్చుని నూలు వడుకుతోంది, ఆమె తల్లి గదిలో పనుల్లో నిమగ్నమై ఉంది. ఆ యువకుడు నేను అతనికి గట్టిగా చదివి వినిపించాలని కోరాడు; నేను అలాగే చేశాను, కానీ చదివేటప్పుడు నా దృష్టి ఆ అందమైన అమ్మాయి వైపు మళ్లుతూనే ఉండటంతో నాలో భావోద్వేగం కలిగింది. ఆమె కదలికలలో ఏదో తెలియని ఆందోళన, ఆమె బుగ్గలపై లేత ఎరుపు రంగు ఛాయ కనిపించడాన్ని గమనించినట్లు భావించి, ఆమె ప్రత్యేకంగా అర్థం చేసుకోవాలని నేను కోరుకున్న విషయాలను మరింత స్పష్టంగా, నొక్కి చెబుతూ చదివాను. తరచుగా తన ప్రశంసలతో నన్ను ఆపుతూ వచ్చిన ఆ బంధువు (కజిన్), చివరకు ఆ రచనలో కొన్ని మార్పులు చేయమని నన్ను కోరాడు. అతను ఎంచుకున్న ప్రదేశాలు—నిజం చెప్పాలంటే—మంచి కుటుంబానికి చెందిన, సంపన్నురాలైన మరియు నగరంలో మంచి పేరుప్రతిష్టలు కలిగిన ఆ యువతికి కాకుండా, గ్రెట్‌చెన్ (Gretchen) వంటి సామాన్య స్థితిలో ఉన్నవారికి సరిపోయేలా ఉండేవి. కావలసిన మార్పులను సూచించి, సిరా పాత్రను అక్కడే ఉంచి, ఆ యువకుడు ఏదో పని మీద కాసేపు బయటకు వెళ్ళాడు. నేను మాత్రం పెద్ద బల్ల వెనుక ఉన్న బెంచీపై కూర్చుని, కిటికీ దగ్గర ఎప్పుడూ ఉండే ‘స్టైలస్’ (రాత కడ్డీ) సహాయంతో, బల్ల ఉపరితలం అంతా ఆక్రమించి ఉన్న ఒక పెద్ద స్లేటుపై అవసరమైన మార్పులను చేయడానికి ప్రయత్నించాను. లెక్కలు వేసుకోవడానికి, చిన్న చిన్న విషయాలు రాసుకోవడానికి, అలాగే రాకపోకలు సాగించేవారితో సంభాషించడానికి వారు ఆ పెద్ద స్లేటును ఉపయోగించేవారు.

నేను కాసేపు రకరకాల విషయాలు రాస్తూ, వాటిని మళ్ళీ చెరిపివేస్తూ ఉన్నప్పుడు, కాస్త అసహనంతో, “ఇది కుదరదు!” అని అన్నాను. “అది ఇంకా మంచిదే,” అని ఆ యువతి బదులిచ్చింది, “అది ఎప్పటికీ కుదరకూడదనే నేను కోరుకుంటున్నాను! ఇలాంటి విషయాల్లో మీరు జోక్యం చేసుకోకూడదు.” ఆమె తన వడకే రాట్నం (distaff) దగ్గరి నుండి లేచి బల్ల వైపు వచ్చి, నాకు గట్టిగా హితబోధ చేసింది; అయితే ఆ మాటల్లో ఎంతో వివేకం, స్నేహభావం ఉన్నాయి. “ఇది ఒక అమాయకపు సరదాగా అనిపించవచ్చు; ఇది సరదానే, కానీ అమాయకమైనది మాత్రం కాదు. ఇలాంటి వ్యవహారాలను నేను చాలా చూశాను; కేవలం అల్లరి కోసం చేసే పనుల వల్ల మన యువత ఎన్నో కష్టాల్లో చిక్కుకోవడం నేను గమనించాను.” “అయితే నేనేం చేయాలి?” అని నేను అడిగాను; “లేఖ అప్పటికే రాయబడింది, కేవలం సరిదిద్దమని మాత్రమే వారు నా దగ్గర ఉంచారు.” “నా మాట నమ్మండి,” అని ఆమె బదులిచ్చింది, “దాన్ని మార్చకండి;” “వద్దు, దీన్ని తిరిగి తీసుకోండి, మీ జేబులో పెట్టుకోండి, వెళ్ళిపోండి, మరియు మీ స్నేహితుడి ద్వారా ఈ విషయాన్ని పరిష్కరించుకోవడానికి ప్రయత్నించండి. నేను కూడా మీ తరఫున ఒక మంచి మాట చెబుతాను; ఎందుకంటే చూడండి, నేను సామాన్యమైన అమ్మాయినే అయినా, ఈ బంధువులపై ఆధారపడి ఉన్నప్పటికీ—వారు నిజానికి ఏ చెడు పనీ చేయరు, కానీ సరదా కోసం లేదా లాభం కోసం తరచుగా తొందరపాటుతో కూడిన పనులు చేస్తుంటారు—నేను వారిని ఎదిరించాను, వారు కోరినట్లుగా ఆ మొదటి లేఖను కాపీ చేయలేదు. వారు దానిని వేరొకరి చేతిరాతతో (నకిలీ రాతతో) రాశారు; మీరు వేరేలా ఆదేశించకపోతే, దీని విషయంలో కూడా మీరు అలాగే చేయాల్సి ఉంటుంది. ఇక మీ విషయానికొస్తే, మంచి కుటుంబానికి చెందినవారు, ధనవంతులు, స్వతంత్రులు అయిన మీరు, మీకు ఏమాత్రం మేలు చేయని, పైగా కీడు కలిగించే అవకాశం ఉన్న ఒక పనిలో ఒక సాధనంగా ఎందుకు ఉపయోగపడటానికి అంగీకరిస్తున్నారు?” ఆమె అలా మాట్లాడటం విని నాకు సంతోషం కలిగింది, ఎందుకంటే సాధారణంగా ఆమె సంభాషణలో పెద్దగా పాల్గొనేది కాదు. ఆమె పట్ల నాకున్న ఇష్టం విపరీతంగా పెరిగింది, నా భావోద్వేగాలపై నాకే నియంత్రణ లేకుండా పోయింది, దాంతో నేను ఇలా అన్నాను: “మీరు అనుకుంటున్నంత స్వతంత్రుడిని నేను కాను; నా జీవితంలోని అత్యంత విలువైన లక్ష్యాన్ని సాధించలేనప్పుడు ఆ సంపద నాకెందుకు పనికొస్తుంది?”

ఆమె నేను రాసిన ఆ కవితాత్మక లేఖను తన వైపుకు లాక్కుని, మధురమైన మరియు హుందా అయిన శైలిలో గట్టిగా చదవడం మొదలుపెట్టింది. “ఇది చాలా బాగుంది,” అని ఆమె ఎంతో నిష్కపటమైన భావంతో ఆగుతూ అంది, “కానీ ఇది నిజమైన ప్రయోజనానికి ఉపయోగపడకపోవడం విచారకరం.” “అది నిజంగా వాంఛనీయమే,” అని నేను ఉద్వేగంతో అన్నాను, “అయ్యో! తాను అమితంగా ప్రేమించే యువతి నుండి తన పట్ల ఆమెకున్న అనురాగానికి సంబంధించిన అటువంటి భరోసాను పొందే వ్యక్తి ఎంత సంతోషంగా ఉంటాడో కదా!” “అందుకు చాలా అవసరం,” అని ఆమె బదులిచ్చింది, “అయినప్పటికీ, చాలా మందికి అది సాధ్యమే.” “ఉదాహరణకు,” నేను ఇలా కొనసాగించాను, “మిమ్మల్ని బాగా తెలిసిన, మిమ్మల్ని ఎంతో విలువైనవారిగా భావించి, గౌరవించి, ఆరాధించే వ్యక్తి ఎవరైనా సరే, మీ ముందు అటువంటి పత్రాన్ని ఉంచితే, మీరు ఏం చేస్తారు?” ఆమె ఇంతకుముందు ఆ పత్రాన్ని నా వైపుకు వెనక్కి నెట్టివేసి ఉండటంతో, నేను దానిని ఆమెకు మరింత దగ్గరగా జరిపాను. ఆమె చిరునవ్వు నవ్వి, కాసేపు ఆలోచించింది…

నా దగ్గర నన్ను మరియు ఒక స్నేహితుడిని ఉల్లాసపరచుకోవడానికి సరిపడా డబ్బు మాత్రమే ఉండేది; కానీ ఒక పెద్ద సమూహానికి విందు ఇవ్వడం—అదీకాక హద్దుల్లో ఉండటానికి ఇష్టపడని సమూహం అది—అనేది అసాధ్యమైన పని. పైగా, ప్రతి ఒక్కరూ తమ ఖర్చు తామే భరించాలని వారు ఇంతకుముందే చాలా గౌరవప్రదంగా పట్టుబట్టి ఉండటంతో, ఈ ప్రతిపాదన నన్ను మరింత ఆశ్చర్యపరిచింది. నా ఇబ్బందిని చూసి వారు నవ్వారు, అప్పుడు వారిలో చిన్నవాడు ఇలా అన్నాడు: “పద, మనం ఆ తోటలోని నీడ పందిరిలో కూర్చుందాం, అప్పుడు నీకు దీని గురించి మరింత వివరంగా చెబుతాం!” మేము కూర్చున్నాక అతను ఇలా అన్నాడు: “నువ్వు ఆ ప్రేమలేఖను నీతో తీసుకువెళ్లిన తర్వాత, మేము ఆ విషయం గురించి మళ్ళీ చర్చించాము. ఒక పనికిమాలిన, దురుద్దేశపూరిత ఆనందం కోసం నీ ప్రతిభను ఇతరులను బాధపెట్టేలా, మాకు ప్రమాదం కలిగించేలా అనవసరంగా దుర్వినియోగం చేశామని ఒక నిర్ణయానికి వచ్చాము; నిజానికి ఆ ప్రతిభను మనందరికీ ప్రయోజనకరంగా ఉపయోగించి ఉండవచ్చు కదా. ఇదిగో, నా దగ్గర ఒక వివాహ కవితకు మరియు కొన్ని అంత్యక్రియల పద్యాలకు ఆర్డర్ ఉంది. రెండవది వెంటనే సిద్ధం కావాలి, మొదటిది ఎనిమిది రోజులైనా పర్వాలేదు. ఇప్పుడు నువ్వు వీటిని రాయి—అది నీకు చాలా సులభం కదా—అప్పుడు నువ్వు మాకు రెండుసార్లు విందు ఇవ్వగలవు, అంతేకాక మేము నీకు ఎప్పటికీ రుణపడి ఉంటాము.” ఆ ప్రతిపాదన నాకు అన్ని విధాలా నచ్చింది; ఎందుకంటే చిన్నప్పటి నుండే నేను ఈ రకమైన సందర్భోచిత కవిత్వం పట్ల కొంత అసూయతో కూడిన ఆసక్తిని కలిగి ఉండేవాడిని. అప్పట్లో ఇలాంటి కవిత్వానికి ఆదరణ పెరుగుతూ ఉండేది, మంచి కుటుంబాల వివాహాల్లో డజన్ల కొద్దీ ఇలాంటి కవితలు వెలుగులోకి వచ్చేవి; ఇతరులకన్నా బాగా కాకపోయినా, కనీసం వారి స్థాయిలోనే నేను కూడా ఇలాంటివి రాయగలనని నాకు అనిపించేది. నా సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకోవడానికి, ముఖ్యంగా నా రచనలు అచ్చులో రావడానికి ఇక్కడ నాకు ఒక అవకాశం లభించింది. కాబట్టి, ఆ అవకాశాన్ని తిరస్కరించే ప్రశ్నలే లేదు. వారు నాకు ఆ కుటుంబానికి సంబంధించిన వ్యక్తిగత వివరాలు మరియు బంధుత్వాల గురించి తెలియజేశారు; నేను కాస్త పక్కకు వెళ్లి, నా ప్రణాళికను సిద్ధం చేసుకుని, కొన్ని పద్య పాదాలను రాశాను. ఆ తర్వాత తిరిగి ఆ సమూహం దగ్గరకు వచ్చాను; అక్కడ మద్యం ఏరులై పారుతుండటంతో నా కవితా రచనకు ఆటంకం కలిగింది, దాంతో ఆ సాయంత్రం దాన్ని వినిపించలేకపోయాను. “రేపు ఉదయం వరకు మీకు సమయం ఉంది,” అని వారు అన్నారు; “అలాగే, ఆ ‘శోకగీతం’ (Elegy) కోసం మాకు వచ్చిన పారితోషికం మరోసారి ఇలాంటి ఆహ్లాదకరమైన సాయంత్రాన్ని గడపడానికి సరిపోతుంది – అప్పుడు మళ్ళీ మాతో కలవండి; గ్రెచెన్ కూడా మాతో కలిసి భోజనం చేయడం సముచితం, ఎందుకంటే ఆమె ప్రోత్సాహం వల్లే మేము ఈ పనిని చేపట్టాము.” నా ఆనందానికి అవధులు లేవు. ఇంటికి వెళ్లే దారిలో మిగిలిన పద్య పాదాలు నాకు స్ఫురించాయి; నిద్రపోయే లోపే మొత్తం కవితను రాసి పూర్తి చేశాను, మరుసటి రోజు ఉదయం దాన్ని శ్రద్ధగా అందమైన అక్షరాలతో రాసి సిద్ధం చేశాను. ఆ రోజు నాకు చాలా సుదీర్ఘంగా అనిపించింది; సాయంత్రం కాగానే…

ఆ అత్యంత ప్రియమైన మహిళ పక్కన ఉన్న ఆ చిన్న గదిలో నేను ప్రత్యక్షమయ్యాను.

ఈ విధంగా నేను సన్నిహిత సంబంధాలు ఏర్పరచుకున్న ఆ యువకులు సాధారణ వ్యక్తులే అయినప్పటికీ, మంచి స్వభావం కలవారు. వారి పనితనం ప్రశంసనీయం; జీవనోపాధిని పొందేందుకు ఉన్న అనేక మార్గాల గురించి, ముఖ్యంగా శూన్యం నుండి మొదలుపెట్టి గొప్ప స్థాయికి ఎదిగిన ధనవంతుల గురించి వారు చెబుతుంటే నేను ఆసక్తిగా వినేవాడిని. వారు ప్రస్తావించిన మరికొందరు వ్యక్తులు—సాధారణ గుమాస్తాలుగా మొదలుపెట్టి—తమ యజమానులకు అత్యంత ఆవశ్యకమైన వారిగా మారి, చివరికి వారి అల్లుళ్లుగా స్థిరపడ్డారు; అలాగే అగ్గిపెట్టెలు వంటి చిన్న వస్తువులను అమ్మే చిన్న దుకాణాన్ని విస్తరించి, అభివృద్ధి చేసుకుని, ఇప్పుడు సంపన్న వ్యాపారులుగా ఎదిగిన వారు కూడా ఉన్నారు. కానీ వారు ప్రధానంగా ఈ విషయంపైనే దృష్టి సారించారు: చురుకైన యువకులకు ఏజెంట్ లేదా మధ్యవర్తిగా పనిచేయడం, అలాగే సహాయం అవసరమైన ధనవంతుల నుండి వివిధ రకాల ఏజెన్సీ పనులు లేదా బాధ్యతలు స్వీకరించడం అనేది చాలా లాభదాయకమైన వృత్తి అని వారు చెప్పారు. మేమంతా ఆసక్తిగా విన్నాము; తమలో అటువంటి సామర్థ్యం ఉందని, దాని ద్వారా కేవలం జీవనోపాధి పొందడమే కాకుండా అపారమైన సంపదను కూడా ఆర్జించవచ్చని మాలో ప్రతి ఒక్కరూ భావించారు. అయితే, మా మాటలను పైలాడెస్ (Pylades) అత్యంత శ్రద్ధగా విన్నాడు; చివరకు అతను ఒక యువతి పట్ల తనకు గాఢమైన అనురాగం ఉందని, వాస్తవానికి ఆమెను వివాహం చేసుకోవడానికి నిశ్చయించుకున్నానని ఒప్పుకున్నాడు. అతని తల్లిదండ్రుల ఆర్థిక పరిస్థితులు అతన్ని విశ్వవిద్యాలయానికి పంపేంత అనుకూలంగా లేవు; కానీ అతను రచన, లెక్కలు మరియు ఆధునిక భాషలలో నైపుణ్యం సాధించాడు, అలాగే తన సంసారానికి అవసరమైన ఆర్థిక భరోసాను సమకూర్చుకోవడానికి తన వంతు కృషి చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు. అతని బంధువులు ఆ విషయంలో అతన్ని మెచ్చుకున్నారు, అయినప్పటికీ వివాహం గురించి అంత త్వరగా నిర్ణయం తీసుకోవడం సరికాదని వారు భావించారు; అలాగే, అతను ఉత్సాహవంతుడు మరియు నిజాయితీపరుడు అని అంగీకరించినప్పటికీ, వ్యాపార వ్యవహారాలను చేపట్టడానికి లేదా నిర్వహించడానికి ప్రపంచంలోనే అత్యంత సమర్థుడైన వ్యక్తిగా మాత్రం అతన్ని పరిగణించలేమని వారు అభిప్రాయపడ్డారు. కానీ తన సమర్థతను నిరూపించుకోవడానికి, తాను దేనికి అర్హుడనో మరియు ఎలా ప్రారంభించబోతున్నానో అతను నిరంతరం వివరిస్తూ ఉండటంతో, మిగిలిన వారిలో కూడా ఉత్సాహం కలిగింది; దాంతో ప్రతి ఒక్కరూ తాము ఏమి చేయగలమో, ఏమి సాధించామో మరియు ఇంకా ఏమి పూర్తి చేయాలో చెప్పుకోవడం మొదలుపెట్టారు. చివరకు నా వంతు వచ్చింది. నా జీవన విధానం మరియు భవిష్యత్తు అవకాశాల గురించి వివరించాలని నా నుండి ఆశించారు; నేను నా ఆలోచనలను క్రమబద్ధం చేసుకుంటుండగా, పైలాడస్ ఇలా అన్నాడు, “దీనిని నేను ఖచ్చితంగా కోరుతున్నాను…”

156

…అందరం సమాన స్థాయిలో నిలబడితే..;

“మనం అందరం సమాన స్థాయిపై నిలబడి ఉన్నట్లయితే, అతను తన హోదాకు సంబంధించిన బాహ్య ప్రయోజనాలను పరిగణనలోకి తీసుకోకూడదు. దానికి బదులుగా, ఒకవేళ ఈ క్షణంలో అతను పూర్తిగా తన సొంత వనరులపైనే ఆధారపడాల్సి వస్తే ఎలా ముందుకు సాగుతాడో వివరించాలి.”

అప్పటివరకు నూలు వడుకుతూనే ఉన్న గ్రెచెన్, ఇప్పుడు లేచి నిలబడి, బల్ల చివరన తనకు అలవాటైన స్థానంలో నిలుచుంది. అప్పటికే మేము కొన్ని సీసాల మద్యాన్ని ఖాళీ చేశాము; నేను చాలా ఉల్లాసంగా నా జీవితానికి సంబంధించిన ఒక ఊహాజనిత కథనాన్ని చెప్పడం మొదలుపెట్టాను. “అన్నిటికంటే ముందుగా, నేను మిమ్మల్ని ఆశ్రయిస్తున్నాను,” అని అన్నాను నేను, “ఎందుకంటే మీరు ఇప్పుడే నాకు అందించడం మొదలుపెట్టిన ఆదరణను కొనసాగించమని కోరుతున్నాను. ఒకవేళ మీరు నాకు అప్పుడప్పుడు రాయాల్సిన కవితల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని ఇలాగే సమకూరుస్తూ ఉంటే, మరియు ఆ డబ్బును మనం విందులకే ఖర్చు చేయకుండా ఉంటే, నేను త్వరలోనే మంచి స్థితికి చేరుకుంటాను. అయితే, మీ చేతివృత్తులలో దేనినైనా నేను ప్రయత్నిస్తే మీరు ఏమీ అనుకోకూడదు. అందుకే, మీ వృత్తులలో నేను దేనికి తగినవాడినని భావిస్తున్నానో, వాటి గురించి నేను గమనించిన విషయాలను ప్రస్తావించనివ్వండి.” “ప్రతి ఒక్కరూ తమ సేవలకు తగిన విలువను (ధన రూపంలో) నిర్ణయించుకున్నారు; నా సొంత వ్యవస్థను లేదా గృహాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవడంలో అది నాకు సహాయకారిగా ఉంటుందని భావించి, నేను కూడా అలాగే చేయాలనుకుంటున్నాను.” గ్రెట్‌చెన్ పైన చెప్పినవన్నీ చాలా శ్రద్ధగా వింటోంది; ఎందుకంటే, మాట్లాడటానికి లేదా వినడానికి అనువైన స్థానంలోనే ఆమె కూర్చుని ఉంది. ఆమె తన చేతులను మడిచి, టేబుల్ అంచున ఉంచి, వాటిపై తన అరచేతులను బిగించి పట్టుకుంది. తల కదపడం తప్ప, మరే ఇతర కదలిక లేకుండా ఆమె చాలా సేపు అలాగే కూర్చుండిపోయింది; ఏదైనా ముఖ్యమైన కారణం ఉంటే తప్ప ఆమె సాధారణంగా తల కదిపేది కాదు. మా ప్రణాళికలు ఎక్కడైనా ఆగిపోయినప్పుడు, మాకు సహాయపడటానికి ఆమె అప్పుడప్పుడు మధ్యలో ఒక మాట చెప్పేది, ఆ తర్వాత మళ్ళీ తన సహజమైన మౌనంలోకి జారిపోయేది. నా దృష్టి ఆమెపైనే ఉంది; నా ప్రణాళిక ఆమెను దృష్టిలో ఉంచుకునే రూపొందించబడిందని, ఆమె ప్రస్తావన లేకుండా చెప్పబడలేదని సులభంగా ఊహించవచ్చు. నా మాటల్లోని ఆవేశం ఎంతటి సత్యం మరియు వాస్తవికతను నింపిందంటే, ఒక్క క్షణం నేను కూడా మోసపోయాను—ఈ ప్రపంచంలో నేను పూర్తిగా ఒంటరిగా, నిస్సహాయంగా ఉన్నానని భావించాను, అలాగే ఆమెను సొంతం చేసుకునే అవకాశం గురించి ఆలోచిస్తూ అత్యంత ఆనందాన్ని పొందాను. పైలాడెస్ తన అంగీకార ప్రకటనను వివాహ ప్రస్తావనతో ముగించాడు, దాంతో మా ప్రణాళికలు కూడా అంతదూరం వెళ్తాయా లేదా అనే ప్రశ్న మాలో తలెత్తింది. “ఆ విషయంలో నాకు ఏమాత్రం సందేహం లేదు,” అని నేను అన్నాను, “ఎందుకంటే మనలో ప్రతి ఒక్కరికీ ఒక భార్య అవసరం; మనం బయట ఎన్నో విభిన్న మార్గాల్లో సంపాదించిన సంపదను ఇంట్లో భద్రపరచుకోవడానికి మరియు దానిని పూర్తిగా ఆస్వాదించడానికి ఆమె తోడ్పడుతుంది.” ఆ తర్వాత, నా కోరికలకు అనుగుణంగా ఒక జీవిత భాగస్వామి యొక్క స్వరూపాన్ని నేను వర్ణించాను; ఆ వర్ణన గ్రెట్‌చెన్ రూపానికి అచ్చం సరిపోలేదంటే, అది నా వివరణలోని లోపం అని మాత్రమే అనుకోవాలి.

విషాద గీతం (ఎలిజీ) ముగిసింది, కానీ శుభప్రదమైన వివాహ గీతం (ఎపిథలామియం) అందుబాటులోకి వచ్చింది: నేను భయాన్ని, ఆందోళనను జయించాను, మరియు… నాకు చాలా మంది పరిచయస్తులు ఉన్నప్పటికీ, సాయంత్రం వేళల్లో నేను చేసే ఆ విచిత్రమైన కాలక్షేపాలను నా కుటుంబానికి తెలియకుండా దాచగలిగాను. ఆ ప్రియమైన అమ్మాయిని చూడటం, ఆమెకు దగ్గరగా ఉండటం అనేది ఇకపై నా ఉనికికి అత్యవసరమైన అంశంగా మారింది. మేము దాదాపు ప్రతిరోజూ కలిసి ఉండటం వల్ల ఆమె నాకు ఎంతగానో సన్నిహితమైపోయింది, కాబట్టి వేరేలా ఉండటం అసాధ్యం. ఇంతలో, పైలేడెస్ తన ప్రేయసిని మా ఇంటికి పరిచయం చేశాడు, ఆ జంట చాలా సాయంత్రాలు మాతో గడిపారు. భార్యాభర్తల బంధానికి అంకురార్పణ జరిగినట్లుగా వారు తమ అనురాగాన్ని దాచుకోలేదు; కానీ నా పట్ల గ్రెట్‌చెన్ ప్రవర్తన మాత్రం నన్ను దూరంగా ఉంచేలా ఉండేది. ఆమె ఎవరికీ తన చేయి ఇచ్చేది కాదు, కనీసం నాకు కూడా కాదు; ఎవరూ తనను సమీపించడానికి అనుమతించేది కాదు. అయినప్పటికీ, నేను గట్టిగా చదువుతున్నప్పుడు లేదా రాస్తున్నప్పుడు ఆమె తరచుగా నా దగ్గరకు వచ్చి నిలబడేది; నా భుజంపై ఆప్యాయంగా చేయి వేసి, నేను చూస్తున్న పుస్తకం లేదా కాగితాన్ని ఆమె కూడా చూసేది. కానీ నేను ఆమె పట్ల అలాంటి చొరవ చూపడానికి ప్రయత్నిస్తే, ఆమె వెనక్కి తగ్గిపోయేది, మళ్ళీ త్వరగా దగ్గరకు వచ్చేది కాదు. ఆమె కదలికలు, భంగిమలు అన్నీ ఒకేలా, ఎంతో హుందాగా, ఆకర్షణీయంగా ఉండేవి కాబట్టి, ఆమె తరచుగా అలా చేసేది. కానీ ఆమె మరెవరి పట్లా అంతటి చొరవ చూపడం నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు.

యువతీయువకుల బృందాలతో కలిసి నేను పాల్గొన్న అత్యంత అమాయకమైన, అదే సమయంలో సరదాగా ఉండే కార్యక్రమాలలో ఒకటి ఏమిటంటే—హోచ్‌స్ట్ (Höchst) వెళ్లే మార్కెట్ పడవలో ప్రయాణించడం. అందులో కిక్కిరిసి ఉన్న విభిన్న రకాల ప్రయాణికులను గమనించడం, నా ఇష్టానుసారం లేదా సరదా కోసం ఎవరితోనైనా పరిహాసం ఆడటం లేదా వారిని కొంచెం రెచ్చగొట్టడం వంటివి చేసేవాడిని. హోచ్‌స్ట్‌కు చేరుకున్నప్పుడు, సరిగ్గా అప్పుడే మెంజ్ (Mentz) నుండి మార్కెట్ పడవ అక్కడికి వచ్చేది. అక్కడికి దగ్గరలో ఉన్న ఒక హోటల్‌లో చక్కని భోజన ఏర్పాట్లు ఉండేవి; అక్కడ రాకపోకలు సాగించే ఉన్నత స్థాయి ప్రయాణికులు కలిసి భోజనం చేసి, ఆ తర్వాత తమ తమ దారుల్లో వెళ్ళిపోయేవారు, ఆ రెండు పడవలు తిరిగి నేరుగా తమ గమ్యస్థానాలకు వెళ్ళేవి. మేము ప్రతిసారీ ఒక పెద్ద బృందంతో అత్యంత తక్కువ ఖర్చుతో జలయానం చేసి, హాయిగా విందు ముగించుకుని ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌కు తిరిగి వచ్చేవారం. ఒకసారి నేను గ్రెచెన్ బంధువులతో కలిసి ఈ యాత్ర చేస్తున్నప్పుడు, హోచ్‌స్ట్‌ (Höchst) వద్ద ఒక యువకుడు మా బృందంతో కలిశాడు; అతను మాకంటే కొంచెం పెద్దవాడు. వారికి అతను తెలుసు, దాంతో అతను నాతో పరిచయం పెంచుకున్నాడు. అతని ప్రవర్తనలో ఆకట్టుకునే గుణం ఏదో ఉండేది, అయినప్పటికీ అతను…

సత్యం మరియు కవిత్వం;

…వేరుగా గుర్తించబడేవారు. మెట్జ్ (Metz) నుండి వచ్చిన ఆయన మాతో పాటు ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌కు తిరిగి వచ్చారు. ఆ ప్రయాణంలో రాజకీయాలు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు మరియు పదవులకు సంబంధించిన విషయాలపై నాతో చర్చించారు; ఆ అంశాలపై ఆయనకు మంచి అవగాహన ఉన్నట్లు అనిపించింది. మేము విడిపోయే సమయంలో, ఆయన తన గురించి నేను మంచి అభిప్రాయం కలిగి ఉండాలని కోరుకుంటున్నట్లు చెప్పారు; ఎందుకంటే భవిష్యత్తులో నా ఆ మంచి అభిప్రాయాన్ని తనకు అనుకూలంగా వాడుకోవాలని ఆయన ఆశించారు. ఆయన ఉద్దేశం ఏమిటో నాకు అప్పుడు అర్థం కాలేదు, కానీ కొన్ని రోజుల తర్వాత నా బంధువులు (కజిన్స్) నాకు ఆ విషయం వివరించారు. వారు ఆయన గురించి సానుకూలంగా మాట్లాడారు; అప్పుడు ఖాళీగా ఉన్న ఒక క్లర్క్ ఉద్యోగం కోసం నా తాతగారి వద్ద సిఫార్సు చేయమని నన్ను కోరారు. ఆ ఉద్యోగం ఆ మిత్రుడికి సులభంగా దక్కే అవకాశం ఉంది. మొదట్లో నేను ఆ పని చేయడానికి నిరాకరించాను, ఎందుకంటే అటువంటి వ్యవహారాల్లో నేను ఎప్పుడూ జోక్యం చేసుకోలేదు; కానీ నేను అంగీకరించేంత వరకు వారు నన్ను వదలలేదు. దురదృష్టవశాత్తు అప్పట్లో ఉద్యోగాల నియామకాలు కేవలం ‘అనుగ్రహం’ లేదా ‘సిఫార్సు’ మీద ఆధారపడి జరిగేవి. అటువంటి సందర్భాల్లో నా అమ్మమ్మ లేదా అత్తగారి సిఫార్సులు మంచి ఫలితాన్ని ఇచ్చేవి అని నేను చాలా కాలంగా గమనిస్తూనే ఉన్నాను. అప్పటికి నాకు కూడా కొంత ప్రభావం ఉందని భావించే స్థాయికి నేను చేరుకున్నాను. ఆ కారణంగా, నా మిత్రుడిని సంతోషపెట్టడానికి (ఆయన ఆ సహాయం పట్ల ఎంతో కృతజ్ఞతతో ఉంటానని చెప్పారు), నేను మనవడిగా ఉండే సహజమైన సంకోచాన్ని పక్కన పెట్టి, ఆయన ఇచ్చిన లిఖితపూర్వక దరఖాస్తును తాతగారికి అందించే బాధ్యతను స్వీకరించాను.

ఒక ఆదివారం, భోజనం తర్వాత, పంట కోత సమయం దగ్గరపడుతుండటంతో తాతగారు తమ తోట పనిలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. నేను వారికి అన్ని విధాలా సహాయం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా, కొంత సంకోచంతోనే నా అభ్యర్థనను మరియు ఆ దరఖాస్తును వారికి సమర్పించాను. వారు దానిని చూసి, ఆ యువకుడు నాకు తెలుసా అని అడిగారు. చెప్పాల్సిన విషయాన్ని నేను స్థూలంగా వారికి వివరించాను, దానికి వారు అంగీకరించారు. “అతనికి తగిన అర్హత ఉండి, మంచి పేరు కూడా ఉంటే, నీ కోసం నేను అతనికి తప్పక సహాయం చేస్తాను,” అని ఆయన అన్నారు. ఆ తర్వాత ఆయన ఏమీ అనలేదు, ఆ విషయం గురించి నాకు చాలా కాలం పాటు ఎటువంటి సమాచారమూ తెలియలేదు.

తరువాతి కాలంలో, గ్రెట్‌చెన్ ఇకపై నూలు వడకడం లేదని, దానికి బదులుగా కుట్టుపనిలో నిమగ్నమై ఉందని నేను గమనించాను; అదీకాక ఆమె చాలా సున్నితమైన, నైపుణ్యంతో కూడిన పని చేస్తూ ఉండేది. రోజులు తగ్గిపోతూ చలికాలం సమీపిస్తున్న తరుణంలో ఆమె అలా చేయడం నాకు ఆశ్చర్యం కలిగించింది. నేను దాని గురించి పెద్దగా ఆలోచించలేదు, కానీ ఒక విషయం మాత్రం నన్ను కలవరపెట్టింది: గతంలోలాగా ఉదయవేళల్లో ఆమె ఇంట్లో కనిపించకపోవడం, అలాగే ఆమె ఎక్కడికి వెళ్తుందో అడిగి తెలుసుకోవడం మర్యాద కాదనిపించి ఆ విషయం తెలుసుకోలేకపోవడం నన్ను ఇబ్బంది పెట్టాయి. అయితే, ఒక రోజు నాకు ఒక విచిత్రమైన ఆశ్చర్యం ఎదురైంది. ఒక విందు కార్యక్రమానికి (బాల్‌కి) సిద్ధమవుతున్న నా సోదరి, ఒక ఫ్యాషన్ దుకాణం నుండి…

‘ఇటాలియన్ పూలు’ అని పిలువబడే కొన్ని కృత్రిమ పూలను తీసుకురమ్మని నన్ను అడిగింది. అవి మఠాలలో (కాన్వెంట్లలో) తయారు చేయబడినవి, చిన్నవిగానూ అందంగానూ ఉండేవి; ముఖ్యంగా మిర్టిల్, చిన్న రకం గులాబీలు మరియు అలాంటి ఇతర పూలు చాలా అందంగా, సహజంగా కనిపించేవి. నేను ఆమె అభ్యర్థనను మన్నించి, ఆమెతో కలిసి ఇంతకుముందు చాలాసార్లు వెళ్ళిన ఆ దుకాణానికి వెళ్లాను. దుకాణంలోకి అడుగుపెట్టి యజమానురాలిని పలకరించగానే, కిటికీ దగ్గర కూర్చుని ఉన్న ఒక యువతి నా కంటపడింది; ఆమె ధరించిన కోణపు ఆకారపు టోపీ (pointed cap) మరియు పట్టు వస్త్రంతో చేసిన పైట (mantilla) ఆమెను యవ్వనవతిగా, అందంగా మరియు చక్కని ఆకృతి కలిగిన వ్యక్తిగా చూపించాయి. ఒక టోపీకి రిబ్బన్ మరియు ఈకలను అమర్చడంలో నిమగ్నమై ఉండటం వల్ల ఆమె అక్కడ సహాయకురాలని (అసిస్టెంట్ అని) సులభంగానే గుర్తించగలిగాను. ఆ దుకాణదారురాలు నాకు రకరకాల విచిత్రమైన పూలతో నిండిన ఒక పొడవైన పెట్టెను చూపించింది; నేను వాటిని చూస్తూ, పూలను ఎంపిక చేసుకుంటున్నప్పుడు కిటికీ దగ్గర ఉన్న యువతి వైపు కూడా చూశాను. అయితే, ఆమెలో గ్రెట్‌చెన్‌ను పోలిన అద్భుతమైన పోలికలు కనిపించడం చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయాను; చివరకు ఆమె మరెవరో కాదు, స్వయంగా గ్రెట్‌చెనే అని అనుమానించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఆమె కన్ను గీటి, మన పరిచయాన్ని బయటపెట్టవద్దని నాకు సంజ్ఞ చేసినప్పుడు, ఇక ఏ సందేహమూ మిగలలేదు. కానీ ఇప్పుడు నేను వస్తువులను ఎంచుకోవడంలోనూ, తిరస్కరించడంలోనూ చూపిన తటపటాయింపు, ఆ టోపీల విక్రేతకు అత్యంత సున్నితమైన యువతి కలిగించే అసహనం కంటే ఎక్కువ నిరాశను కలిగించింది. నిజానికి నాకు వేరే మార్గం లేదు; నేను తీవ్ర గందరగోళంలో ఉన్నాను, పైగా ఆ ప్రియమైన అమ్మాయికి దగ్గరగా గడపడం నాకు సంతోషాన్నిచ్చింది. ఆమె వేషధారణ మార్పు నాకు కొంత అసహనాన్ని కలిగించినప్పటికీ, ఆ వేషంలోనూ ఆమె ఎప్పటిలాగే ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించింది. చివరకు, ఆ విక్రేతకు సహనం నశించి, పూలతో నిండిన ఒక పెద్ద పెట్టెను నా కోసం ఎంపిక చేసింది; దానిని నా సోదరి ముందు ఉంచి, ఆమెకు నచ్చినవి ఎంచుకోనివ్వమని చెప్పింది! అలా నన్ను ఆ దుకాణం నుండి బయటకు పంపినట్లయింది, అదే సమయంలో ఆమె తన పని అమ్మాయిలలో ఒకరి ద్వారా ఆ పెట్టెను మా ఇంటికి పంపింది.

నేను ఇంట్లోకి అడుగుపెట్టగానే మా నాన్నగారు నన్ను పిలిపించారు. ఆర్చ్‌డ్యూక్ జోసెఫ్ రోమ్ రాజుగా ఎన్నికై పట్టాభిషిక్తుడు కావడం ఖాయమని నాకు తెలియజేశారు. అంతటి ముఖ్యమైన సంఘటన తగిన సన్నాహాలు లేకుండా జరగకూడదు, లేదా కేవలం ఆశ్చర్యంతో చూస్తూ ఉండిపోయేలా వదిలేయకూడదు. అందుకే, ప్రస్తుత సందర్భంలో ఏవైనా కొత్త షరతులు లేదా నిబంధనలు తెరపైకి వస్తాయేమో తెలుసుకోవడానికి, గత రెండు పట్టాభిషేకాలకు సంబంధించిన వివరాలు (డైరీలు) మరియు ఎన్నికల ఒప్పంద పత్రాలను పరిశీలించాలని ఆయన భావించారు. ఆ వివరాల పుస్తకం తెరవబడింది; మేము రోజంతా, రాత్రి పొద్దుపోయే వరకు ఆ పనిలోనే నిమగ్నమయ్యాము. అయితే, ఆ సమయంలో నా మనసులో మాత్రం ఆ మధురమైన యువతి మెదులుతూనే ఉంది—కొన్నిసార్లు ఆమె పాత ఇంటి దుస్తులలో…

160 సత్యం మరియు కవిత్వం

కొన్నిసార్లు ఆమె తన మధురమైన క్షణాలలో, పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క వివిధ వస్తువుల చుట్టూ మరియు వాటి మధ్య తిరుగుతూ ఉండేది. ఆ సాయంత్రం ఆమెను చూడటం నాకు సాధ్యపడలేదు, మరియు నేను చాలా అశాంతితో రాత్రంతా మేల్కొని ఉన్నాను. నిన్నటి చదువును మరుసటి రోజు ఉత్సాహంగా తిరిగి ప్రారంభించాను, మరియు సాయంత్రం వేళలో మాత్రమే నా ప్రియురాలిని కలవడానికి నాకు వీలుపడింది. ఆమె తన మామూలు ఇంటి దుస్తులలో నాకు కనిపించింది. నన్ను చూసి ఆమె చిరునవ్వు నవ్వింది, కానీ నేను ఇతరుల ముందు ఏమీ చెప్పడానికి సాహసించలేదు. అందరూ మళ్ళీ నిశ్శబ్దంగా కూర్చున్నప్పుడు, ఆమె మాట్లాడటం మొదలుపెట్టి, “మేము ఇటీవల తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని మీరు ఇక్కడున్న మన స్నేహితుడికి చెప్పకపోవడం అన్యాయం” అని అంది. ఆ తర్వాత ఆమె ఇలా చెప్పడం కొనసాగించింది, మన ఇటీవలి సంభాషణలో, ప్రపంచంలో ఎవరైనా ఉత్తమంగా ఎలా రాణించగలరు అనే విషయంపై చర్చ జరిగింది. ఆ సంభాషణలో, ఒక స్త్రీ తన ప్రతిభను, శ్రమను ఎలా సద్వినియోగం చేసుకోగలదు, మరియు తన సమయాన్ని అత్యంత ప్రయోజనకరంగా ఎలా గడపగలదు అనే దాని గురించి కూడా ప్రస్తావించబడింది. ఫలితంగా, అప్పుడే ఒక సహాయకురాలి అవసరంలో ఉన్న ఒక టోపీల వ్యాపారి వద్ద ఆమె ఒక ప్రయోగం చేయాలని ఆమె బంధువులు నిర్ణయించారు. వారు ఆ స్త్రీతో ఏర్పాటు చేయగా, ఆమె పగటిపూట చాలా గంటలు అక్కడికి వెళ్ళేది, మరియు మంచి పారితోషికం కూడా పొందేది; అయితే అక్కడ ఉన్నప్పుడు, మర్యాద కోసం, ఆమె ఒక నిర్దిష్టమైన దుస్తులను ధరించాలి. ఆ దుస్తులు ఆమె ఇతర జీవన విధానాలకు, ఉద్యోగాలకు పూర్తిగా సరిపోనందున, ఆమె వాటిని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టేది. ఈ ప్రకటనతో నాకు మనశ్శాంతి లభించింది, అయినప్పటికీ, నాగరిక ప్రపంచం సౌకర్యవంతమైన విడిదిగా భావించే ఒక బహిరంగ దుకాణంలో ఆ చిన్నారి ఉందని తెలుసుకోవడం నాకు అంతగా సంతోషాన్ని కలిగించలేదు. అయినా నేను ఏమీ అనకుండా, నా అసూయతో కూడిన ఆందోళనలను మౌనంగా అణచుకోవడానికి ప్రయత్నించాను. కానీ ఆ చిన్న కజిన్ ఈ ఆలోచనలకు ఎక్కువసేపు అనుమతి ఇవ్వలేదు, ఎందుకంటే అతను మరోసారి ఒక సందర్భోచితమైన పద్యం కోసం ప్రతిపాదనను ముందుకు తెచ్చాడు, ఆ విషయంలోని పాత్రలన్నింటినీ నాకు చెప్పాడు, మరియు పద్యాల కల్పన మరియు కూర్పు కోసం నన్ను సిద్ధం కమ్మని కోరాడు. అటువంటి ఇతివృత్తాన్ని సరిగ్గా ఎలా నిర్వహించాలనే దాని గురించి అతను నాతో ఇదివరకే చాలాసార్లు మాట్లాడాడు, మరియు నేను ఇలాంటి విషయాలలో ఎప్పుడూ అనర్గళంగా మాట్లాడతాను కాబట్టి, అతను చాలా సులభంగా నన్ను ఆ విషయం యొక్క అలంకారిక భాషను వివరించమని, దానిపై ఒక అవగాహన కల్పించమని, మరియు ఉదాహరణల కోసం నా మరియు ఇతరుల కృషిని ఉపయోగించుకోమని అడిగాడు. ఆ యువకుడికి కొంత తెలివితేటలు ఉన్నాయి, కానీ కవిత్వం జాడ లేదు, మరియు తనకు వీలైనంత సమాచారం రాబట్టడానికి వివరాల్లోకి అంత తీవ్రంగా వెళ్ళాడు, అది చూసి నేను, “నా వ్యాపారాన్ని చేజిక్కించుకుని నా వినియోగదారులను దొంగిలించాలని మీరు చూస్తున్నట్లు అనిపిస్తోంది!” అని అన్నాను.

. 161

“నేను దానిని కాదనను,” అని అతను బదులిచ్చాడు, “ఎందుకంటే నీకు హాని చేయాలనే ఉద్దేశ్యం నాకు లేదు. నువ్వు అకాడమీకి వెళ్ళేంత వరకు మాత్రమే ఇది కొనసాగుతుంది; అప్పటి వరకు నాకు కొంత లాభం పొందే అవకాశం ఇవ్వాలి.” “తప్పకుండా,” అని నేను అన్నాను. ఒక ప్రణాళికను రూపొందించమని, తన అంశానికి తగిన ఛందస్సును ఎంచుకోమని, ఇంకా అవసరమైన ఇతర పనులన్నీ చేయమని నేను అతన్ని ప్రోత్సహించాను. అతను శ్రద్ధగా పని ప్రారంభించాడు; కానీ ఫలితం అంత సంతృప్తికరంగా రాలేదు. చివరికి, అందులో చాలా భాగాన్ని నేనే తిరిగి రాయాల్సి వచ్చింది; అసలు ఆ పనిని మొదట్లోనే నేనే చేసి ఉంటే సులభంగానూ, మెరుగ్గానూ ఉండేది. అయినప్పటికీ, ఈ బోధన-అభ్యసన ప్రక్రియ, పనిని పంచుకోవడం మరియు పరస్పర సహకారం మాకు ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి; గ్రెట్‌చెన్ కూడా ఇందులో పాల్గొని అనేక చక్కని భావనలను సూచించింది, దాంతో మేము సంతోషంగా లేకపోయినా కనీసం సంతృప్తిగానైనా ఉన్నాము. పగటిపూట ఆమె ఒక మిల్లీనర్ (టోపీలు, అలంకరణ వస్తువులు తయారుచేసే దుకాణం) వద్ద పనిచేసేది; సాయంత్రం వేళల్లో మేము సాధారణంగా కలుసుకునేవాళ్ళం. అప్పుడప్పుడు రాసే కవితలకు ఆర్డర్లు తగ్గిపోవడం మొదలైనప్పుడు కూడా మా సంతృప్తికి పెద్దగా భంగం కలగలేదు. అయితే, ఒకసారి ఒక కవిత కొనుగోలుదారుకు నచ్చకపోవడంతో అభ్యంతరంతో తిరిగి పంపబడినప్పుడు మాత్రం కొంచెం బాధ కలిగింది. కానీ, మేమందరం అత్యుత్తమమైనదిగా భావించిన కవితనే అతను తిరస్కరించాడు కాబట్టి, అతనికి కవిత్వాన్ని అంచనా వేసే జ్ఞానం అస్సలు లేదని భావించి మేము ఊరట చెందాము. ఎలాగైనా ఏదో ఒకటి నేర్చుకోవాలని పట్టుదలగా ఉన్న ఆ బంధువు, కొత్త ఇతివృత్తాలను (themes) కల్పించే మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు; అవి మాకు ఎంతో వినోదాన్ని పంచేవి, కానీ వాటి వల్ల ఎటువంటి ఆదాయం రాకపోవడంతో, మా దగ్గర ఉన్న కొద్దిపాటి నిధులను చాలా జాగ్రత్తగా వాడుకోవాల్సి వచ్చేది.

రోమన్ చక్రవర్తి ఎంపిక మరియు పట్టాభిషేకం అనే ఆ గొప్ప రాజకీయ సంఘటన పట్ల మా ఆసక్తి రోజురోజుకూ పెరుగుతూ వచ్చింది. వాస్తవానికి 1763 అక్టోబర్‌లో ఆగ్స్‌బర్గ్‌లో జరగాల్సి ఉన్న ‘ఎలక్టోరల్ కాలేజ్’ (ఎన్నికల మండలి) సమావేశం ఇప్పుడు ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌కు మార్చబడింది. ఆ సంవత్సరం చివరి భాగంలోనూ, తర్వాతి సంవత్సరం ప్రారంభంలోనూ ఈ ముఖ్యమైన కార్యక్రమానికి సంబంధించిన ఏర్పాట్లు ముమ్మరంగా సాగాయి. ప్రారంభంలోనే ఒక అపూర్వమైన ఊరేగింపు మాకు కనిపించింది. గుర్రంపై ఉన్న మా ఛాన్సరీ అధికారులలో ఒకరు—నలుగురు గుర్రపు స్వారీ చేసే ట్రంపెట్ వాయిద్యకారులు రక్షణగా ఉండగా, పదాతిదళ రక్షక దళం చుట్టూ ఉండగా—నగరంలోని అన్ని కూడళ్లలోనూ ఒక ముఖ్యమైన ప్రకటనను స్పష్టమైన, గంభీరమైన స్వరంతో చదివి వినిపించారు. రాబోయే కార్యక్రమాల గురించి తెలియజేస్తూ, పౌరులు మరియు సందర్శకులు అందరూ హుందాగా, సముచితంగా ప్రవర్తించాలని ఆ ప్రకటన కోరింది. కౌన్సిల్ పని ఒత్తిడిలో మునిగిపోయింది; ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే, వంశపారంపర్య గ్రాండ్ మార్షల్ పంపిన ఒక క్వార్టర్‌మాస్టర్ (వసతి ఏర్పాట్లు చేసే అధికారి) వచ్చారు. పాత ఆచారం ప్రకారం రాయబారులు మరియు వారి పరివారానికి ఇళ్లను కేటాయించి, సిద్ధం చేయడం ఆయన పని. మా నివాసం ‘పాలటైన్’ ప్రాంతంలో ఉండేది; అక్కడ మాకు కొత్త రకమైన, కానీ మరింత స్నేహపూర్వకమైన వసతి ఏర్పాట్లు జరిగాయి. గతంలో కౌంట్ థోరేన్ ఆక్రమించిన మధ్య అంతస్తు ఇప్పుడు ఒక ‘ఎలక్టోరల్ కేవలియర్’ (ఎలక్టర్ ప్రతినిధి) ఆధీనంలోకి వచ్చింది. అలాగే, న్యూరేమ్‌బెర్గ్ కాన్సల్ అయిన బారన్ ఆఫ్ కోనిగ్స్‌థాల్ పై అంతస్తును తీసుకున్నారు. దీనివల్ల, ఫ్రెంచ్ పాలనలో ఉన్నప్పటి కంటే ఇప్పుడు మేము మరింత ఇరుకైన పరిస్థితుల్లో ఉండాల్సి వచ్చింది. ఈ పరిస్థితి నాకు బయట తిరగడానికి, రోజులో ఎక్కువ భాగాన్ని వీధుల్లో గడపడానికి ఒక కొత్త సాకుగా మారింది; అక్కడ జరుగుతున్నదంతా నేను గమనించే అవకాశం దొరికింది. కౌన్సిల్ భవనంలో చేసిన ప్రాథమిక మార్పులు మరియు ఏర్పాట్లు చూడదగినవిగా అనిపించాయి; అలాగే ఫిబ్రవరి 5న ప్రతినిధులు ఒక్కొక్కరుగా రావడం, ఆపై వారంతా కలిసి గంభీరంగా లోపలికి వెళ్లడం వంటి దృశ్యాలను మేము చూశాము. ఆ తర్వాత, అత్యంత వైభవంగా సాగిన సామ్రాజ్య కమిషనర్ల రాకను మరియు ‘రోమర్’ (Römer) భవనం వరకు వారి ప్రవేశాన్ని కూడా మేము ఆసక్తితో తిలకించాము. లిక్టెన్‌స్టైన్ యువరాజు (Prince of Liechtenstein) యొక్క హుందైన వ్యక్తిత్వం మంచి ముద్ర వేసింది; అయినప్పటికీ, ఇలాంటి వ్యవహారాల్లో అనుభవం ఉన్నవారు మాత్రం, ఆయన ధరించిన ఆడంబరమైన దుస్తులను గతంలో ఇలాంటి సందర్భంలోనే వాడారని, అలాగే ఈ ఎన్నిక మరియు పట్టాభిషేకం ఏడవ చార్లెస్ (Charles VII) నాటి వైభవంతో ఏమాత్రం సరితూగలేవని అభిప్రాయపడ్డారు. మా లాంటి యువకులకు మాత్రం కళ్ల ముందు కనిపించిన దృశ్యాలు ఎంతో ఆనందాన్నిచ్చాయి; అవన్నీ చాలా బాగున్నాయని, కొన్ని విషయాలు అయితే అద్భుతంగా ఉన్నాయని మాకు అనిపించింది.

ఎన్నికల సమావేశం (electoral congress) చివరకు మే 3వ తేదీకి ఖరారైంది. కొత్త లాంఛనాలు నగరాన్ని మళ్లీ సందడితో నింపాయి; ప్రతినిధుల మధ్య పరస్పర మర్యాదపూర్వక రాకపోకల వల్ల మేము నిరంతరం అప్రమత్తంగా ఉండాల్సి వచ్చేది. కేవలం ఆశ్చర్యంతో చూస్తూ ఉండిపోకుండా, ప్రతి విషయాన్ని నిశితంగా గమనించాల్సిన బాధ్యత మాపై ఉండేది. తద్వారా ఇంటి వద్ద సరైన వివరాలు చెప్పడానికి, అలాగే చిన్న చిన్న జ్ఞాపికలను (memoirs) రూపొందించడానికి వీలయ్యేది; మాకు అభ్యాసంగానూ, వారికి సమాచార సేకరణగానూ ఉండేలా మా నాన్నగారు మరియు హెర్ర్ వాన్ కోనిగ్‌స్తాల్ (Herr von Königsthal) వాటిని పరిశీలించేవారు. వీటన్నింటి వల్ల నాకు కలిగిన ప్రత్యేక ప్రయోజనం ఏమిటంటే, పట్టాభిషేకానికి సంబంధించిన బాహ్య కార్యక్రమాలన్నింటినీ ఒక సజీవ డైరీలా నమోదు చేసుకునే అవకాశం నాకు లభించింది.

నాపై చెరగని ముద్ర వేసిన మొదటి వ్యక్తి మెయింజ్ (Mentz) నగరానికి చెందిన ప్రధాన రాయబారి బారన్ వాన్ ఎర్ట్‌కల్ (Baron von Ertkal)

నా జీవితం నుండి (From My Own Life)

ఆయన తదనంతరం ‘ప్రిన్స్-ఎలెక్టర్’ (Prince-Elector) అయ్యారు. అతని రూపం అంత ఆకర్షణీయంగా లేకపోయినప్పటికీ, లేస్ అంచులతో కూడిన నల్లని గౌనులో అతను నాకు ఎంతో ఆనందదాయకంగా అనిపించాడు.

164 సత్యం మరియు కవిత్వం;

పాత పద్ధతుల కంటే కొత్త వాటిపైనే ఎక్కువ ఆసక్తి చూపేవారు. తమ విశేషాధికారాలను కాపాడుకోవడానికి లేదా విస్తరించుకోవడానికి, అలాగే తమ స్వేచ్ఛను నిలుపుకోవడానికి ఎంతవరకు ఉపయోగపడుతుందో చూసేేవారు తప్ప, అతని ప్రభావాన్ని అంతకు మించి ఎవరూ పరిగణించలేదు. అయితే, ఈ సందర్భంలో వారు సాధారణం కంటే ఎక్కువ శ్రద్ధ వహించారు; ఎందుకంటే అప్పటికే వారు రెండవ జోసెఫ్ యొక్క తీవ్రమైన వైఖరిని మరియు అతని ఉద్దేశాలను చూసి భయపడటం మొదలుపెట్టారు.

నా తాతగారు మరియు కౌన్సిల్‌లోని ఇతర సభ్యులకు పరిస్థితులు చాలా ఒత్తిడితో కూడుకున్నవిగా మారాయి. వారి కుటుంబాలను నేను సందర్శించినప్పుడు, ప్రముఖ అతిథులకు స్వాగతం పలకడం, మర్యాదపూర్వక లాంఛనాలు నిర్వహించడం మరియు బహుమతులు సమర్పించడం వంటి పనులతో వారు పూర్తిగా నిమగ్నమై ఉండేవారు. మేజిస్ట్రేట్‌కు తన అధికారిక మరియు వ్యక్తిగత హోదాలలో ఎన్నో బాధ్యతలు ఉండేవి—అంటే నియంత్రించడం, ప్రతిఘటించడం మరియు నిరసన తెలపడం వంటివి. ఎందుకంటే ఇలాంటి సందర్భాల్లో ప్రతి ఒక్కరూ ఏదో ఒక భారాన్ని ఆయనపై మోపాలని లేదా ఆయన నుండి ఏదో ఒకటి రాబట్టుకోవాలని చూసేవారు; కానీ ఆయన సహాయం కోరినప్పుడు అండగా నిలబడేవారు లేదా సాయం చేసేవారు చాలా తక్కువగా ఉండేవారు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ‘లెర్స్‌నర్ క్రానికల్స్’ (Lernsner Chronicles)లో ఇలాంటి సందర్భాలకు సంబంధించిన సంఘటనల గురించి నేను చదివిన విషయాలన్నీ—అప్పటి కౌన్సిల్ సభ్యుల సహనం మరియు పట్టుదల పట్ల నాకు కలిగిన అపారమైన గౌరవంతో సహా—మరోసారి నా కళ్ల ముందు స్పష్టంగా కదలాడాయి.

నగరం క్రమంగా అవసరమైన మరియు అనవసరమైన రకరకాల జనాలతో నిండిపోవడం వల్ల కూడా అనేక ఇబ్బందులు తలెత్తాయి. న్యాయస్థానాలకు సంబంధించి కాలం చెల్లిన ‘గోల్డెన్ బుల్’ (Golden Bull) నిబంధనలను నగరం తరపున ప్రస్తావించినప్పటికీ ఫలితం లేకపోయింది. ప్రతినిధులు మరియు వారి అనుచరులే కాకుండా, హోదా కలిగిన వ్యక్తులు, అలాగే కేవలం కుతూహలంతో లేదా వ్యక్తిగత పనుల కోసం వచ్చిన వారు కూడా రక్షణ మరియు వసతిని కోరారు. ఎవరికి ఎక్కడ బస కల్పించాలి, వారి వసతి ఖర్చులు ఎవరు భరించాలి అనే ప్రశ్నలకు తక్షణ పరిష్కారం దొరకలేదు. ఆ కోలాహలం అంతకంతకూ పెరిగిపోయింది; దీనివల్ల లాభనష్టాలు ఉన్నవారే కాకుండా, ఇతరులు కూడా తీవ్ర అసౌకర్యానికి గురయ్యారు. ఆ దృశ్యాన్ని నిశ్చలంగా పరిశీలించగలిగే మా లాంటి యువకులకు కూడా, అందులో ఏదో ఒక అంశం మా కళ్ళకు గానీ, ఊహలకు గానీ పూర్తిగా సంతృప్తినివ్వలేదు. స్పానిష్ వస్త్రాలు (మాంటిల్స్), రాయబారుల భారీ ఈకల టోపీలు మరియు అక్కడక్కడా ఉన్న ఇతర వస్తువులు కొంత పురాతన రూపాన్ని కలిగి ఉన్నాయి; కానీ మరోవైపు, చాలా వరకు పాక్షికంగా కొత్తవి లేదా పూర్తిగా ఆధునికమైనవి ఉండటంతో, ఆ మొత్తం వ్యవహారం ఒక రకమైన విభిన్నమైన, అసంతృప్తికరమైన మరియు తరచుగా విచిత్రమైన రూపాన్ని సంతరించుకుంది. కాబట్టి, ఇక్కడికి వస్తున్న చక్రవర్తి మరియు కాబోయే రాజు కోసం భారీ ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయని; గత ఒప్పందాన్ని (capitulation) పక్కన పెట్టిన ‘ప్రిన్స్-ఎలెక్టర్ల’ (ఎన్నిక చేసే రాకుమారులు) మండలి కార్యకలాపాలు ఇప్పుడు వేగంగా సాగుతున్నాయని; మరియు ఎన్నికల రోజును మార్చి 27గా నిర్ణయించారని తెలుసుకుని మేము సంతోషించాము. ఆ తర్వాత, న్యూరెంబర్గ్ మరియు ఐక్స్ (Aix) నుండి సామ్రాజ్యపు రాజచిహ్నాలను తీసుకురావడం గురించి ఆలోచన జరిగింది; ఆపై ‘మెయింజ్’ (Mentz) యొక్క ప్రిన్స్-ఎలెక్టర్ రాక కోసం మేము ఎదురుచూసాము, అయితే అతని అనుచరులకు బస కల్పించడం గురించిన వివాదాలు మాత్రం ఎప్పటికీ ముగిసేలా కనిపించలేదు.

ఈలోగా, ఇంట్లో నా గుమాస్తా పనులు చాలా చురుకుగా సాగుతున్నాయి; కొత్త ఒప్పందాలకు సంబంధించిన అనేక చిన్న విజ్ఞప్తులు (momenta) అన్ని వైపుల నుండి రావడం నేను గమనించాను. ప్రతి వర్గం తమ విశేషాధికారాలకు భరోసా లభించాలని మరియు ఈ పత్రం ద్వారా తమ ప్రాముఖ్యత పెరగాలని కోరుకుంది. అటువంటి అనేక విజ్ఞప్తులు మరియు కోరికలు పక్కన పెట్టబడ్డాయి; మరికొన్ని యథాతథంగా ఉండిపోయాయి; అయితే, ఆ విజ్ఞప్తులు చేసిన వారికి మాత్రం, ఈ నిర్లక్ష్యం ఏ విధంగానూ వారికి నష్టం కలిగించదని గట్టి హామీలు లభించాయి.

అదే సమయంలో, గ్రాండ్ మార్షల్స్ ఒక భారమైన మరియు ప్రమాదకరమైన పనిని చేపట్టాల్సి వచ్చింది; అపరిచితుల సమూహం అంతకంతకూ పెరుగుతూనే ఉంది, వారిని అదుపులో ఉంచడం ఏమాత్రం సులభం కాదు. అలాగే, ‘ప్రిన్స్-ఎలెక్టర్ల’ (Prince-Electors) అధికార పరిధులు లేదా వారి ప్రత్యేక ప్రాంతాల హద్దుల విషయంలో కూడా ఎటువంటి ఏకాభిప్రాయం లేదు. పౌరులపై వారికి లేని బాధ్యతల భారాన్ని తగ్గించాలని అక్కడి పాలనా యంత్రాంగం భావించింది; దీనివల్ల నిరంతరం ఫిర్యాదులు, అప్పీళ్లు, వివాదాలు మరియు అపార్థాలకు ఆస్కారం ఏర్పడేది.

మే 21న ‘మెయింజ్’ (Mentz) ప్రిన్స్-ఎలెక్టర్ రాక జరిగింది. అప్పుడు ఫిరంగుల మోత మొదలైంది—ఆ శబ్దంతో మా చెవులు చాలా కాలం పాటు పదేపదే బధిరమయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఈ ఉత్సవం ఆనాటి కార్యక్రమాల పరంపరలో అత్యంత ముఖ్యమైనది; ఎందుకంటే అంతకుముందు మేము చూసిన వ్యక్తులు ఎంతటి ఉన్నత హోదాలో ఉన్నప్పటికీ, వారు కేవలం అధీన అధికారులు మాత్రమే. కానీ ఇక్కడ మేము ఒక సార్వభౌమాధికారిని, స్వతంత్ర ప్రభువును—అంటే చక్రవర్తి తర్వాత అత్యున్నత స్థానంలో ఉన్న వ్యక్తిని—చూశాము; ఆయన భారీ మరియు ఘనమైన పరివారంతో వచ్చారు. ఆయన రాక సందర్భంగా కనిపించిన వైభవం గురించి నేను చాలా చెప్పగలను, కానీ ఆ విషయం గురించి మరో సందర్భంలో—అదీ ఎవరూ సులభంగా ఊహించలేని ఒక సందర్భంలో—ప్రస్తావించాలని అనుకుంటున్నాను.

అదే రోజున, బెర్లిన్ నుండి ఇంటికి తిరిగి వెళ్తున్న ‘లావాటర్’ (Lavater) ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ మీదుగా వెళ్తూ ఆ దృశ్యాన్ని తిలకించారు. అటువంటి లౌకిక ఆర్భాటాలకు ఆయన దృష్టిలో ఏమాత్రం విలువ లేనప్పటికీ, ఆ ఊరేగింపు, దానిలోని ప్రదర్శన మరియు ఇతర అంశాలు…

166 సత్యం మరియు కవిత్వం;

…ఆ సంఘటనలు అతని చురుకైన ఊహాశక్తిపై స్పష్టమైన ముద్ర వేసి ఉండాలి; ఎందుకంటే, చాలా ఏళ్ల తర్వాత, ఆ విశిష్టమైన మరియు విలక్షణమైన వ్యక్తి నాకు ‘సెయింట్ జాన్ ప్రకటన’ (Revelation of St. John) యొక్క ఒక కావ్యరూప అనువాదాన్ని చూపించినప్పుడు, అందులోని ‘యాంటీ-క్రైస్ట్’ (Anti-Christ) ఆగమనం గురించిన వర్ణన—అడుగుజాడలు, దృశ్యాలు మరియు పరిస్థితుల పరంగా—’ప్రిన్స్-ఎలెక్టర్ ఆఫ్ మెయింజ్’ (Prince-Elector of Mainz) ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌ నగరంలోకి ప్రవేశించిన తీరును అచ్చుగుద్దినట్లుగా అనుకరించి రాసినట్లు నేను గమనించాను; ఆఖరికి ఆ బూడిద రంగు గుర్రాల అలంకరణలోని కుచ్చుల (tassels) వంటి చిన్న వివరాలు కూడా ఏమాత్రం తగ్గకుండా అందులో ఉన్నాయి. పాత మరియు కొత్త నిబంధనల (Old and New Testaments)లోని పురాణ గాథలను ఆధునిక కాలపు వాతావరణానికి అనుగుణంగా మార్చి, ఆనాటి సామాన్యుల లేదా ఉన్నతుల వేషధారణలతో చిత్రీకరించడం ద్వారా వాటిని మన ఆలోచనలకు, భావోద్వేగాలకు మరింత దగ్గరగా తీసుకువచ్చే ఒక విచిత్రమైన కవితా విధానం గురించి నేను ప్రస్తావించే దశకు చేరుకుని ఉంటే, ఈ విషయంపై ఇంకా చాలా చెప్పగలిగేవాడిని. ఈ విధానం ఎలా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చిందనేది బహుశా తర్వాత ఎప్పుడైనా చర్చించవచ్చు; అయితే, లావాటర్ (Lavater) మరియు అతనిని అనుకరించిన వారు దీనిని ఎంతవరకు తీసుకెళ్లారో అంతకు మించి ముందుకు తీసుకెళ్లడం సాధ్యం కాదని ఇక్కడ నేను చెప్పగలను. ఉదాహరణకు, వారిలో ఒకరు ‘ముగ్గురు పవిత్ర రాజులు’ (Three Holy Kings) బెత్లెహేమ్‌లోకి ప్రవేశించే దృశ్యాన్ని ఎంత ఆధునిక రూపంలో చిత్రించారంటే, అందులోని వ్యక్తులు లావాటర్ తరచుగా కలుస్తూ ఉండే ప్రభువులు మరియు పెద్దమనుషులేనని స్పష్టంగా గుర్తించవచ్చు. ప్రస్తుతానికి మనం ‘ప్రిన్స్ ఎబిక్ జోసెఫ్’ (Prince Ebeic Joseph) గురించిన ప్రస్తావనను పక్కనపెట్టి, ‘గ్రెచెన్’ (Gretchen) వైపు మళ్లుదాం. జనసమూహం చెల్లాచెదురవుతున్న సమయంలో, ఫైలేడ్స్ (Fylades) మరియు అతని ప్రేయసితో కలిసి ఆమెను నేను చూశాను; ఆ ముగ్గురూ ఇప్పుడు విడదీయలేని విధంగా కలిసిమెలిసి ఉంటున్నట్లు అనిపించింది. మేము ఒకరినొకరు కలుసుకుని పలకరించుకున్న వెంటనే, ఆ సాయంత్రాన్ని కలిసి గడపాలని నిర్ణయించుకున్నాము. నిర్ణీత సమయానికి నేను అక్కడికి చేరుకున్నాను. ఎప్పటిలాగే అందరూ సమావేశమయ్యారు; ప్రతి ఒక్కరికీ ఏదో ఒక విషయం చెప్పడానికి లేదా వ్యాఖ్యానించడానికి ఉండేది—ఒకరు ఒక దానితో సంతోషిస్తే, మరొకరు వేరొక దానితో సంతోషించారు. “కానీ మీ మాటలు,” అని చివరకు గ్రెచెన్ అంది, “ఈ రోజు జరిగిన సంఘటనల కంటే నన్ను మరింత గందరగోళానికి గురిచేస్తున్నాయి. నేను చూసిన వాటి గురించి నాకున్న అవగాహనను వాస్తవ పరిస్థితులతో సరిపోల్చుకోలేకపోతున్నాను, అందువల్ల వాటిలో చాలా వాటి అర్థం ఏమిటో తెలుసుకోవాలని నాకు చాలా ఆసక్తిగా ఉంది.” ఆమెకు ఆ విషయంలో సహాయపడటం నాకు సులభమేనని నేను బదులిచ్చాను. ఆమెకు ప్రత్యేకంగా ఆసక్తి కలిగించిన అంశం ఏమిటో చెబితే చాలు. ఆమె అలాగే చెప్పింది; నేను కొన్ని అంశాలను వివరించడానికి సిద్ధమవుతుండగా, ఒక క్రమ పద్ధతిలో ముందుకు సాగడం మంచిదని అనిపించింది. నేను నేర్పుగా…

ఆ వేడుకలు మరియు విధులను ఒక నాటకంతో పోల్చాను. ఆ నాటకంలో, తెరను ఎప్పుడు కావాలంటే అప్పుడు దించేవారు, కానీ నటులు మాత్రం తమ పాత్రలను పోషిస్తూనే ఉండేవారు; తిరిగి తెర పైకి లేచినప్పుడు, ప్రేక్షకులు కూడా కొంతవరకు ఆ నాటకంలో భాగమయ్యే అవకాశం ఉండేది. నాకు మాట్లాడాలనే ఉత్సాహం ఉండటం, వారు కూడా నాకు నచ్చినట్లు చేయడానికి అనుమతించడం వల్ల, నేను ఆ మొత్తం విషయాన్ని—ఆరంభం నుండి ఆ క్షణం వరకు—ఒక క్రమ పద్ధతిలో వివరించాను. వివరణను స్పష్టం చేయడానికి అక్కడ సిద్ధంగా ఉన్న పెన్సిల్ మరియు స్లేట్‌ను ఉపయోగించడాన్ని కూడా నేను మర్చిపోలేదు. ఇతరుల ప్రశ్నలు మరియు సవరణల వల్ల కలిగిన స్వల్ప అంతరాయం మినహా, నా వివరణను అందరికీ సంతృప్తి కలిగించేలా ముగించాను; అదే సమయంలో, గ్రెచెన్ తన ఏకాగ్రతతో నాకు ఎంతో సంతోషాన్ని కలిగించింది. ఆమె నాకు కృతజ్ఞతలు తెలిపింది; ప్రపంచ వ్యవహారాల గురించి, విషయాలు ఎలా జరుగుతాయి మరియు వాటి అర్థం ఏమిటి అనే విషయాల గురించి తెలిసిన వారిని చూసి తాను అసూయపడుతున్నానని చెప్పింది. తాను అబ్బాయిగా పుట్టి ఉంటే బాగుండేదని ఆమె కోరుకుంది, అలాగే నేను ఆమెకు అందించిన విజ్ఞానానికి తాను ఎంతో రుణపడి ఉన్నానని ఎంతో ఆప్యాయతతో అంగీకరించింది. “నేను గనుక అబ్బాయిని అయితే,” అని ఆమె అంది, “మనం కలిసి ఏదో ఒకటి నేర్చుకోవడానికి విశ్వవిద్యాలయానికి వెళ్ళేవాళ్ళం.” మా సంభాషణ ఆ ధోరణిలోనే సాగింది; ఒక టోపీలు కుట్టే దుకాణంలో (milliner’s shop) పనిచేస్తున్నప్పుడు ఫ్రెంచ్ భాష నేర్చుకోవడం ఎంత అవసరమో ఆమె గ్రహించింది, అందుకే ఆ భాషను కచ్చితంగా నేర్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నట్లు చెప్పింది. ఆమె ఇకపై అక్కడికి ఎందుకు వెళ్లడం లేదని నేను అడిగాను; ఎందుకంటే గత కొన్ని రోజులుగా సాయంత్రం వేళ బయటకు రాలేకపోతున్న నేను, ఆమెను ఒక్క క్షణం చూసే ఆనందం కోసం పగటిపూట ఆ దుకాణం ముందుగా వెళ్తూ ఉండేవాడిని. ప్రస్తుత అస్థిర పరిస్థితులు కొనసాగుతున్నంత కాలం తాను బయట కనిపించడం సరికాదని ఆమె వివరించింది. నగరం తిరిగి సాధారణ స్థితికి చేరుకోగానే తన పనిని మళ్లీ మొదలుపెట్టాలని అనుకుంటున్నట్లు చెప్పింది.

ఆ తర్వాత సంభాషణ రాబోయే ఎన్నికల రోజు వైపు మళ్లింది. ఏం జరగబోతోంది, ఎలా జరగబోతోంది అనే విషయాలను నేను చాలా వివరంగా చెప్పాను; అంతేకాకుండా, నా వివరణలకు మద్దతుగా బల్లపై బొమ్మలు గీసి మరీ వివరించాను. ఎందుకంటే, ఆ సమావేశ మందిరం (Conclave Chamber) – అందులోని బలిపీఠాలు, సింహాసనాలు, ఆసనాలు మరియు కుర్చీల అమరిక – నా మనసులో స్పష్టంగా ముద్రించుకుపోయి ఉన్నాయి. సరైన సమయంలో, ఎంతో ఆహ్లాదకరమైన మానసిక స్థితితో మేము విడిపోయాము.

ఎందుకంటే, ప్రకృతి పరంగా ఒకరికొకరు అనుకూలంగా ఉండే యువ జంటకు, ఆ యువతి ఎంతో ఆసక్తితో… నేర్చుకోవాలనే ఆసక్తి, బోధించాలనే మొగ్గు యువతలో ఉంటాయి. ఇది ఒక దృఢమైన మరియు అత్యంత ఆహ్లాదకరమైన బంధానికి దారితీస్తుంది. ఆమె అతన్ని తన ఆధ్యాత్మిక వ్యక్తిత్వానికి సృష్టికర్తగా భావిస్తుంది, అదే సమయంలో అతను…

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-10-26-ఉయ్యూరుజ

మహాకవి కాళిదాసు మాళవికాగ్నిమిత్రం నాటకం.11 వ భాగం.8.10.26.

వేదవ్యాస మహర్షి ప్రణీత శ్రీ గణే శ పురాణం. డా. ఎక్కిరాల వేదవ్యాస వ్యాఖ్యానం.23 వ భాగం.8.10.26.

జర్మన్ మహాకవి ,రచయిత ,విమర్శకుడు ,దార్శనికుడు తత్వ వేత్త , , కాళిదాసు శాకుంతలం చదివి పరవశంతో నృత్యం చేసిన -గోథే జీవిత చరిత్ర -6

106

కానీ చివరికి, దాని పై కప్పును తొలగిస్తే, దానికి మరింత స్పష్టమైన వివరణ లభించవచ్చని నాకు తోచింది. అలాగే చేశాను,

అయినప్పటికీ దానివల్ల నాకేమీ జ్ఞానం చేకూరలేదు, ఎందుకంటే ఆ నగ్నమైన నిర్మాణం నాకు ఇంకేమీ నేర్పలేదు. ఆ తర్వాత దాన్ని కూడా తీసివేశాను, అప్పుడు నా చేతిలో ఆ సరళమైన పరికరం ఉంది. దానితో నేను పొడిపొడిగా ఉన్న రేకులు, సూదులపై ప్రయోగాలు చేయడంలో ఎన్నడూ విసుగు చెందలేదు— ఆ ప్రయోగాలు నా అనుభవాలను వైవిధ్యపరచడం తప్ప, నా యవ్వనపు ఉత్సాహానికి పెద్దగా ప్రయోజనం చేకూర్చలేదు. నేను ఆ యంత్రాంగాన్ని పునర్నిర్మించలేకపోయాను; భాగాలు త్వరలోనే చెల్లాచెదురయ్యాయి, మరియు ఆ పరికరంతో పాటు దాని ఫలితంగా ఏర్పడిన దృగ్విషయాలను కూడా నేను కోల్పోయాను.

ఒక విద్యుత్ యంత్రాన్ని సమీకరించే ప్రయత్నంలో కూడా నేను అంత అదృష్టవంతుడిని కాలేదు. విద్యుత్తు అందరి మనసులను ఆవరించిన ఆ రోజుల్లో యవ్వనం గడిపిన మా కుటుంబ స్నేహితుడు, చిన్నప్పుడు తాను అలాంటి యంత్రాన్ని సొంతం చేసుకోవాలని ఎలా కోరుకున్నాడో, దానికి కావలసిన ప్రధాన వస్తువులన్నీ ఎలా సమకూర్చుకున్నాడో, మరియు ఒక పాత రాట్నం, కొన్ని మందుల సీసాల సహాయంతో గణనీయమైన ఫలితాలను ఎలా సాధించాడో మాకు తరచుగా చెప్పేవాడు. అతను ఆ కథను ఉత్సాహంగా మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్పడం, మరియు విద్యుత్తు విషయంపై మాకు కొంత సాధారణ సమాచారం అందించడంతో, ఆ విషయం మాకు నమ్మశక్యంగా అనిపించింది. మేము ఒక పాత రాట్నం, కొన్ని మందుల సీసాలతో చాలా కాలం పాటు ప్రయోగాలు చేశాము, కానీ ఏమాత్రం ఫలితం పొందలేకపోయాము. అయినప్పటికీ మేము మా నమ్మకానికే కట్టుబడి ఉన్నాము. జాతర సమయంలో, ఇతర మాయాజాల, అద్భుతాలు చేసే అరుదైన వస్తువులతో పాటు, అయస్కాంతత్వం వలె ఆ రోజుల్లో సర్వసాధారణంగా కనిపించే విచిత్రమైన ఫలితాలను ప్రదర్శించే ఒక విద్యుత్ యంత్రాన్ని కనుగొని మేము అమితానందపడ్డాము.

ప్రభుత్వ పాఠశాలలపై నమ్మకం సన్నగిల్లడం రోజురోజుకూ పెరుగుతూ పోయింది. ప్రజలు ప్రైవేట్ ట్యూటర్ల కోసం వెతకవలసి వచ్చింది, కానీ

ఒక్కో కుటుంబం ఎల్లప్పుడూ ఈ ఖర్చును భరించలేకపోయేది,

కాబట్టి తమ లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి వారిలో చాలామంది ఏకమయ్యేవారు. అయినప్పటికీ అటువంటి సందర్భాలలో పిల్లలు ఏకీభవించలేకపోయేవారు, ఆ యువకుడు తన అధికారాన్ని సమర్థవంతంగా ఉపయోగించలేకపోయేవాడు, మరియు సాధారణంగా, పదేపదే వేధించిన తర్వాత, ఆ వ్యవహారం అంతా హడావిడిగా ముగిసిపోయేది. అందువల్ల శాశ్వతంగా మరియు ప్రయోజనకరంగా ఉండే ఇతర ఏర్పాట్ల గురించి ఆలోచించడంలో ఆశ్చర్యం లేదు.

ఫ్రెంచ్ భాషలో మౌఖిక బోధన మరియు సంభాషణ యొక్క ఆవశ్యకతను ప్రతి ఒక్కరూ అనుభవించడంతో, వారు బోర్డింగ్ పాఠశాలలను (పెన్స్‌మెన్) స్థాపించాలనే ఆలోచనకు వచ్చారు. మా నాన్నగారు ఒక యువకుడిని పెంచారు, అతను వంతులవారీగా ఆయనకు సేవ చేసేవాడు.

అతను ఇంటి పనివాడిగా, గుమస్తాగా, కార్యదర్శిగా మరియు గృహ నిర్వాహకుడిగా పనిచేశాడు. అతని పేరు ఫైల్ (Pfeil); అతను ఫ్రెంచ్ భాషను అనర్గళంగా మాట్లాడటమే కాకుండా, దాని సూత్రాలపై కూడా పూర్తి అవగాహన కలిగి ఉండేవాడు. వివాహం తర్వాత, అతనికి సహాయం చేయాలనే బాధ్యతను అతని పోషకులు భావించారు. తద్వారా ఒక బోర్డింగ్ పాఠశాలను స్థాపించాలనే ఆలోచన వారికి కలిగింది. ఆ పాఠశాల క్రమంగా విస్తరించి ఒక ‘అకాడమీ’గా మారింది; అక్కడ గ్రీక్ మరియు లాటిన్ భాషలతో పాటు ఇతర అవసరమైన పాఠ్యాంశాలు బోధించబడేవి. ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ నగరానికి ఉన్న విస్తృతమైన సంబంధాల వల్ల, జర్మన్ భాష నేర్చుకోవాలనుకునే లేదా తమ విజ్ఞానాన్ని పెంపొందించుకోవాలనుకునే యువ ఫ్రెంచ్ మరియు ఆంగ్లేయుల దృష్టిలో ఈ పాఠశాల పడింది. అద్భుతమైన శక్తిసామర్థ్యాలు మరియు చురుకుదనం కలిగిన, యవ్వనపు ఉత్సాహంతో ఉన్న ఫైల్ దీనిని అద్భుతంగా నిర్వహించేవాడు. పని పట్ల అతనికి ఎప్పుడూ తృప్తి ఉండేది కాదు; సంగీత ఉపాధ్యాయులను నియమించాల్సిన సందర్భం వచ్చినప్పుడు, అతను స్వయంగా సంగీతంపై దృష్టి సారించాడు. ‘క్లావియర్’ (ఒక రకమైన కీబోర్డ్ వాయిద్యం) వాయించడంలో ఎంతో శ్రద్ధ చూపిన అతను, సంగీత స్వరాల గురించి ఏమాత్రం ప్రాథమిక పరిజ్ఞానం లేకపోయినప్పటికీ, తక్కువ సమయంలోనే దానిని అత్యంత నైపుణ్యంతో మరియు ఉత్సాహంతో వాయించగలిగే స్థాయికి చేరుకున్నాడు. యువతను ప్రోత్సహించడానికి మరియు వారిలో ఉత్సాహాన్ని నింపడానికి ఒక ఉత్తమ మార్గం ఉందని నా తండ్రి నమ్మేవారు—అదేమిటంటే, వయసులో పెద్దవారైన వారు కూడా యువతతో కలిసి పాఠాలు నేర్చుకోవడం. కొత్త నైపుణ్యాలను నేర్చుకోవడం కష్టంగా ఉండే వయసులో కూడా, పెద్దవారు తమ పట్టుదల మరియు శ్రద్ధను యువత యొక్క సహజ సామర్థ్యంతో పోటీపడేలా చేయడం ద్వారా వారిని ఉత్తేజపరచవచ్చని ఆయన భావించేవారు. ఫైల్ కూడా ఇదే విధానాన్ని అనుసరించినట్లు కనిపిస్తుంది.

క్లావియర్ వాయించడంపై ఉన్న మక్కువ అతని దృష్టిని ఆ వాయిద్యం వైపు మళ్లించింది. ఒక మంచి వాయిద్యాన్ని సమకూర్చుకునే ప్రయత్నంలో, అతను ‘గెరా’కు చెందిన ఫ్రెడెరిచితో (Frederici) పరిచయం పెంచుకున్నాడు; ఫ్రెడెరిచి తయారుచేసే వాయిద్యాలకు అప్పట్లో ఎంతో పేరుప్రతిష్టలు ఉండేవి. అతను అటువంటి వాయిద్యాలను కొన్నింటిని అమ్మకం కోసం తెప్పించుకున్నాడు. తన ఇంట్లో అంత పెద్ద సంఖ్యలో క్లావియర్‌లను చూడటమే కాకుండా, వాటిని వాయించడం మరియు వాటి సంగీతాన్ని ఆస్వాదించడం అతనికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చింది.

అతనిలోని ఆ ఉత్సాహం మా కుటుంబంలో సంగీతపరమైన సందడిని సృష్టించింది. వివాదాస్పద విషయాలలో కూడా మా నాన్నగారు మరియు నేను మంచి సంబంధాన్ని కొనసాగించేవాళ్ళం. మా కోసం ‘ఫ్రెడెరిసి’ (Frederici) తయారీకి చెందిన ఒక పెద్ద పియానోను కొనుగోలు చేశారు. నాకు ‘క్లావియర్’ (clavier) వాయిద్యం అంటేనే ఎక్కువ ఇష్టం కాబట్టి, నేను ఆ పియానోను దాదాపుగా తాకేదాన్ని కాదు. కానీ అది నా సోదరికి మాత్రం చాలా ఇబ్బందులను తెచ్చిపెట్టింది; ఆ కొత్త వాయిద్యానికి తగిన గౌరవం ఇవ్వాలనే ఉద్దేశంతో ఆమె ప్రతిరోజూ అదనంగా కొన్ని గంటల పాటు సాధన చేయాల్సి వచ్చేది. ఆ సమయంలో మా నాన్నగారు పర్యవేక్షకుడిగానూ, ‘ఫైల్’ (Pfeil) ఒక ఆదర్శప్రాయుడిగా మరియు ప్రోత్సాహకుడిగానూ ఆమె పక్కన వంతులవారీగా కూర్చునేవారు.

మా నాన్నగారికి ఉన్న ఒక విచిత్రమైన అభిరుచి మా పిల్లలకు చాలా అసౌకర్యాన్ని కలిగించేది. అది పట్టు పురుగుల పెంపకానికి సంబంధించిన విషయం; భవిష్యత్తులో పట్టు వినియోగం విస్తృతంగా పెరిగినప్పుడు దానివల్ల కలిగే ప్రయోజనాలపై ఆయనకు చాలా గొప్ప అభిప్రాయం ఉండేది. హనావు (Hanau) ప్రాంతంలో పట్టు పురుగుల పెంపకం చాలా శ్రద్ధగా సాగేది, అక్కడి పరిచయస్తుల ద్వారా ఆయనకు ఈ ఆలోచన కలిగింది. సరైన సమయంలో అక్కడి నుండి ఆయనకు పురుగుల గుడ్లు పంపేవారు. మల్బరీ చెట్లు తగినన్ని ఆకులు తొడిగిన వెంటనే, ఆయన ఆ ఆకులను కోయించి, కంటికి సరిగ్గా కనిపించని ఆ చిన్న జీవుల కోసం ఎంతో ఆత్రుతతో ఎదురుచూసేవారు. వాటికి అనుకూలమైన వసతి కల్పించడానికి ఇంటి పైఅంతస్తు గదిలో బల్లలు, అరలు ఏర్పాటు చేసేవారు; ఎందుకంటే అవి చాలా వేగంగా పెరిగేవి. గుడ్డు నుండి బయటకు వచ్చిన తర్వాత వాటి ఆకలి తీర్చడం దాదాపు అసాధ్యం అన్నట్లుగా ఉండేది. వాటికి పగలు, రాత్రి ఆహారం అందించాల్సి వచ్చేది, ఎందుకంటే అవి అద్భుతమైన మరియు రహస్యమైన రూపాంతర ప్రక్రియలో ఉన్నప్పుడు పోషకాహార లోపం లేకుండా చూడటం చాలా ముఖ్యం. వాతావరణం అనుకూలంగా ఉన్నప్పుడు ఈ పని ఒక ఆహ్లాదకరమైన కాలక్షేపంగా అనిపించేది, కానీ చలి కారణంగా మల్బరీ చెట్లు దెబ్బతింటే మాత్రం ఇది చాలా ఇబ్బందికరంగా ఉండేది. అయితే, ఈ ప్రక్రియ చివరి దశలో వర్షం పడటం అన్నిటికంటే ఎక్కువ అసౌకర్యాన్ని కలిగించేది. ఈ జీవులు తేమను అస్సలు తట్టుకోలేవు; తడిసిన ఆకులను తుడిచి ఆరబెట్టాల్సి ఉంటుంది, కానీ ఆ పని ఎప్పుడూ సంపూర్ణంగా జరగదు. దీనివల్ల అవి వ్యాధుల బారిన పడే అవకాశం ఉంది; ఆ కారణం చేతనో లేదా మరేదో కారణం చేతనో, వేలకొద్దీ పురుగులు చనిపోయి తుడిచివేయబడేవి. అలా చనిపోయిన వాటి కుళ్ళిన కళేబరాల నుండి భయంకరమైన దుర్వాసన వెలువడేది. ఆరోగ్యకరమైన పురుగుల మధ్య నుండి చనిపోయిన మరియు వ్యాధిగ్రస్తులైన వాటిని వేరు చేయడం అత్యంత శ్రమతో కూడిన, అసహ్యకరమైన పనిగా మారేది; ఇది మా పిల్లలకు ఎన్నో బాధాకరమైన క్షణాలను మిగిల్చేది.

వసంత మరియు వేసవి కాలాల్లోని అత్యంత అందమైన వారాలన్నింటినీ ఈ పట్టు పురుగుల పెంపకంలో గడిపిన తర్వాత, మా నాన్నగారికి మరో పనిలో సహాయం చేయాల్సిన పరిస్థితి వచ్చింది. ఆ పని అంతకుముందు దానికంటే సరళమైనదే అయినప్పటికీ, అంతే ఇబ్బందికరంగా ఉండేది. పాత ఇంట్లో గోడలకు వేలాడదీసిన ‘రోమన్ దృశ్యాల’ చిత్రపటాలు (వాటి పైభాగం మరియు అడుగు భాగం నల్లని కడ్డీలతో బిగించబడి ఉండేవి) కాంతి, ధూళి మరియు పొగ ప్రభావంతో పసుపు రంగులోకి మారాయి, పైగా ఈగలు వాటిని మరింత వికారంగా మార్చేశాయి. కొత్త ఇంట్లో అటువంటి అపరిశుభ్రతను ఏమాత్రం సహించేవారు కాదు; మరోవైపు, ఆ చిత్రాలలో ఉన్న ప్రదేశాలకు దూరంగా చాలా కాలం గడపడం వల్ల మా నాన్నగారి దృష్టిలో వాటి విలువ పెరిగింది. ఎందుకంటే, మొదట్లో అటువంటి చిత్రాలు కేవలం అప్పుడే పొందిన అనుభూతులను లేదా జ్ఞాపకాలను తాజాగా ఉంచడానికి మాత్రమే ఉపయోగపడతాయి.

అసలు దృశ్యాలతో పోల్చినప్పుడు అవి పనికిరానివిగా లేదా అసలు వాటికి కేవలం ఒక విచారకరమైన ప్రత్యామ్నాయాలుగా మాత్రమే అనిపిస్తాయి. కానీ అసలు దృశ్యాల గురించిన జ్ఞాపకాలు లేదా భావనలు క్రమంగా మసకబారుతున్న కొద్దీ, వాటి నకళ్లు (చిత్రాలు) తెలియకుండానే…

అతను ఆ పట్టణంలోనే ఉంటూ, మంచి పనిలో నిమగ్నమై ఉన్నందున, అప్పుడప్పుడు మమ్మల్ని పలకరించడానికి లేదా మాకు సహాయం చేయడానికి వచ్చేవాడు. తనను మొదటగా నమ్మిన వారిలో మేము ఉన్నందుకు అతను కృతజ్ఞతతో ఉండేవాడు, అలాగే తన విజయానికి నిదర్శనాలుగా మమ్మల్ని పేర్కొనగలగడం పట్ల గర్వపడేవాడు.

దీనివల్ల, నా ఇతర భాషా సంబంధిత అధ్యయనాల సాధారణ పాఠ్యక్రమంలో ఆంగ్లాన్ని కూడా చేర్చాలనే కొత్త ఆసక్తి మా నాన్నగారిలో కలిగింది. అయితే, ఒకసారి ఒక వ్యాకరణ పుస్తకం లేదా పదబంధాల పుస్తకం నుండి, మరొకసారి వేరొక పుస్తకం నుండి చదవడం; ఒక రచయిత నుండి మరొక రచయితకు మారుతూ, ప్రతి గంటకూ ఒక విషయంపై నా ఆసక్తిని మళ్లించడం నాకు ఎప్పుడూ కష్టంగా అనిపించేదని నేను ఒప్పుకోవాలి. అందుకే, ఒకేసారి వాటన్నింటినీ అధ్యయనం చేయడానికి ఒక ఉపాయం నాకు తట్టింది: ఒక కుటుంబంలోని పలువురు సభ్యుల గురించి ఒక కథను (నవల వంటి దానిని) అల్లడం. ఆ సభ్యులు ఒకరికొకరు దూరమై ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో స్థిరపడి, తమ పరిస్థితులు మరియు భవిష్యత్తు అవకాశాల గురించి ఒకరితో ఒకరు ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు జరుపుకునేలా ఆ కథను రూపొందించాలనుకున్నాను. పెద్ద సోదరుడు తన ప్రయాణంలోని అనేక విశేషాలు మరియు సంఘటనల గురించి చక్కని జర్మన్ భాషలో వివరిస్తాడు. ఒక సోదరి కుటుంబంలోని ఎవరికో ఒకరికి—స్త్రీలకు సహజమైన శైలిలో, అంటే చిన్న చిన్న వాక్యాలు మరియు విరామ చిహ్నాలతో (తరువాత ‘సీగ్‌బర్ట్’ రచనలో కనిపించినట్లుగా)—ఇంటి వ్యవహారాలు మరియు పొరుగింటి ప్రేమ వ్యవహారాల గురించి రాస్తుంది. మరొక సోదరుడు వేదాంతశాస్త్రాన్ని అభ్యసిస్తూ, చాలా అధికారికమైన లాటిన్ భాషలో ఉత్తరాలు రాస్తాడు; దానికి తరచుగా గ్రీకు భాషలో ఒక అనుబంధ సందేశాన్ని (postscript) జతచేస్తాడు. హాంబర్గ్‌లో గుమస్తాగా పనిచేస్తున్న తర్వాతి సోదరుడికి సహజంగానే ఆంగ్ల ఉత్తరప్రత్యుత్తరాల బాధ్యత దక్కుతుంది, అలాగే మార్సెయిల్స్‌లో ఉన్న ఇంకా చిన్న సోదరుడికి ఫ్రెంచ్ భాషా బాధ్యత అప్పగించబడుతుంది. ఇక ఇటాలియన్ భాషా బాధ్యత ఒక సంగీతకారుడికి—అతను ప్రపంచంలో తన తొలి సాహసయాత్రను చేపట్టినప్పుడు—అప్పగించబడుతుంది. అందరిలోనూ చిన్నవాడైన, కాస్త చురుకైన మరియు ఇతరుల వ్యవహారాల్లో తలదూర్చే స్వభావం గల ఆ బాలుడు, ఇతర భాషలన్నీ నేర్చుకోవడం పూర్తయ్యాక ‘జ్యూ-జర్మన్’ (యూదు-జర్మన్ మిశ్రమ భాష) నేర్చుకోవడంలో నిమగ్నమయ్యాడు; తన విచిత్రమైన సంకేత లిపి (cyphers) ద్వారా మిగిలిన వారిని విసిగించి విసుగుచెందేలా చేసేవాడు, అలాగే తన అహంకారపూరిత చేష్టలతో పెద్దలను మనస్ఫూర్తిగా నవ్వించేవాడు.

నా రచనలకు నేపథ్యంగా నిలిచిన దేశాల భౌగోళిక పరిస్థితులను అధ్యయనం చేస్తూ, ఆ విచిత్రమైన స్థూల చిత్రణను (outline) వివరాలతో నింపడానికి నేను ప్రయత్నించాను; నా కథానాయకుల వ్యక్తిత్వాలు మరియు వృత్తులకు తగినట్లుగా, రకరకాల మానవ సంఘటనలతో ఆ నిర్జీవమైన ప్రాంతాలకు జీవం పోశాను. దీనివల్ల నా అభ్యాస పుస్తకం (exercise-book) చాలా పెద్దదిగా తయారైంది, మా నాన్నగారు మరింత సంతృప్తి చెందారు, అలాగే నాకు ఏయే నైపుణ్యాలు లేదా విషయాలలో లోపం ఉందో నేను త్వరగా తెలుసుకోగలిగాను. ఇలాంటి పనులు ఒకసారి మొదలైతే వాటికి అంతం ఉండదు కదా,

110 సత్యం మరియు కవిత్వం;

ఈ విషయంలోనూ అలాగే జరిగింది; ఉచ్చరించడానికి కష్టమైన ఆ ‘యూదు-జర్మన్’ (Jewish-German) భాషను నేర్చుకుని, దాన్ని చదవగలిగినంత సులభంగా రాయడానికి నేను ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు, ఒక విషయం నాకు త్వరగానే అర్థమైంది: ఆ ఆధునిక వికృత మాండలికం (dialect) ఏ మూల భాష నుండి పుట్టిందో, ఆ హీబ్రూ భాషను కూడా నేను కచ్చితంగా తెలుసుకోవాలి. అప్పుడే నేను ఆ మాండలికాన్ని పట్టుదలతో, స్పష్టతతో నిర్వహించగలను. కాబట్టి, నా మనసులో అంతకంటే గొప్ప లక్ష్యం ఒకటి ఉన్నప్పటికీ, హీబ్రూ నేర్చుకోవాల్సిన అవసరాన్ని మా నాన్నగారికి వివరించి, అందుకు వారి అనుమతిని కోరాను. మూల భాషలు తెలియకుండా పాత లేదా కొత్త నిబంధన గ్రంథాలను (Old or New Testaments) ఎవరూ అర్థం చేసుకోలేరని అందరూ అనేవారు. కొత్త నిబంధనలోని గ్రీకు భాష నాకు అప్పటికే పరిచయం; ఎందుకంటే ఆదివారాల్లో చర్చి కార్యక్రమాల తర్వాత, నా అభ్యాసానికి అంతరాయం కలగకుండా ఉండేందుకు, ఆ రోజుకు సంబంధించిన సువార్త మరియు పత్రికలను (gospel and epistles) మళ్ళీ చెప్పడం, అనువదించడం మరియు కొంతవరకు వివరించడం నాకు తప్పనిసరిగా ఉండేది. ఇప్పుడు పాత నిబంధన విషయంలోనూ అదే పని చేయాలని నేను అనుకున్నాను; ఎందుకంటే దానిలోని విశేషాలు ఎప్పుడూ నా మనసును విచిత్రంగా ఆకర్షించేవి.

ఏ పనినైనా సగం సగం చేయని మా నాన్నగారు, మా పాఠశాల (జిమ్నేసియం) ప్రధానోపాధ్యాయులైన డాక్టర్ ఆల్బ్రెచ్ట్‌ను అడిగి నాకు వారానికి ఒకసారి ప్రైవేట్ పాఠాలు చెప్పించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఆ భాష చాలా సరళమైనది కాబట్టి, దాని ప్రాథమికాంశాలను నేర్చుకోవడానికి ఇంగ్లీష్ నేర్చుకోవడానికి పట్టిన సమయం కంటే కాస్త ఎక్కువ సమయం—అంటే గరిష్టంగా రెట్టింపు సమయం—పట్టవచ్చని ఆయన ఆశించారు.

రెక్టర్ ఆల్బ్రెచ్ట్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత విలక్షణమైన వ్యక్తులలో ఒకరు; ఆయన పొట్టిగా, వెడల్పుగా (కానీ మందంగా కాకుండా) ఉండేవారు. అంగవైకల్యం లేకపోయినా విచిత్రమైన ఆకృతిని కలిగి ఉండేవారు; క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, గౌన్ మరియు విగ్ ధరించిన ‘ఈసప్’ (Aesop) లా ఉండేవారు. డెబ్బై ఏళ్లకు పైబడిన ఆయన ముఖం ఎప్పుడూ ఒక వ్యంగ్యపు చిరునవ్వుతో వంకర తిరిగి ఉండేది, అలాగే పెద్దగా విప్పిన కళ్లతో… అతని కళ్ళు ఎర్రగా ఉన్నప్పటికీ, అవి ప్రకాశవంతంగానూ, మేధస్సును ప్రతిబింబించేవిగానూ ఉండేవి. అతను ‘బేర్‌ఫుట్ ఫ్రయర్స్’ (Barefoot Friars) యొక్క పాత మఠంలో నివసించేవాడు; ఆ భవనం అప్పట్లో ఒక విద్యాసంస్థగా (జిమ్నేసియంగా) ఉండేది. చిన్నతనంలో, నేను తరచుగా నా తల్లిదండ్రులతో కలిసి అతన్ని సందర్శించేవాడిని. అక్కడ ఉండే పొడవైన, చీకటిగా ఉండే కారిడార్లు, అతిథి గదులుగా మార్చబడిన ప్రార్థనా మందిరాలు (చాపెల్స్), శిథిలమైన మెట్లు మరియు వంకర తిరిగిన దారుల గుండా వెళ్తుంటే నాకు ఒక రకమైన వణుకుతో కూడిన ఆనందం కలిగేది. మేము కలిసినప్పుడల్లా అతను నాతో ఆప్యాయంగా మాట్లాడేవాడు, నన్ను మెచ్చుకుని ప్రోత్సహించేవాడు. ఒక రోజు, బహిరంగ పరీక్ష తర్వాత తన విద్యార్థులకు గ్రేడ్లు కేటాయిస్తున్న సమయంలో, అతను ‘ప్రతిభ మరియు శ్రద్ధకు ఇచ్చే బహుమతులను’ (praemia virtutis et diligentiae) పంపిణీ చేస్తుండగా, నేను అతని వేదిక (ట్రైపాడ్)కు దగ్గరగా ప్రేక్షకుల మధ్య నిలబడి ఉండటం అతను గమనించాడు. అతను వెండి పతకాలను తీస్తున్న చిన్న సంచి వైపు నేను ఆసక్తిగా చూస్తూ ఉండి ఉండవచ్చు; ఎందుకంటే అతను నాకు తల ఊపి సైగ చేశాడు.

అతను కాస్త కిందకు దిగి వచ్చి, ఆ పతకాలలో ఒకదానిని నా చేతిలో పెట్టాడు. నా ఆనందానికి అవధులు లేవు, అయితే ఒక బాలుడికి అటువంటి బహుమతి ఇవ్వడం…

అదృష్టవశాత్తూ, ఆయనతో సత్సంబంధాలు లేనివారి విషయంలో ఆయన ఎప్పుడూ నేరుగా విషయాన్ని ఎత్తిచూపే వారు కాదు; బదులుగా, తాను ఎవరినైతే మందలించాలనుకునేవారో వారిలోని లోపాన్ని సూచనలు, సంకేతాలు, ప్రసిద్ధ సామెతలు మరియు లేఖన వచనాల ద్వారా పరోక్షంగా ప్రస్తావించేవారు. అంతేకాకుండా, ఆయన ప్రసంగం (ఆయన ఎప్పుడూ తన ఉపన్యాసాలను చూసి చదివేవారు) వినడానికి ఇబ్బందిగా, అర్థం చేసుకోవడానికి కష్టంగా ఉండేది. అన్నిటికంటే దారుణమైన విషయం ఏమిటంటే, ఆయన మాటల మధ్యలో గొంతు సవరించుకునే దగ్గు లేదా—అంతకంటే తరచుగా—పొట్ట కదిలిపోయేలా నవ్వే నవ్వు అడ్డుపడేవి; ముఖ్యంగా ఘాటైన లేదా వ్యంగ్యమైన విషయాలను చెప్పేటప్పుడు ఆయన ఇలా చేసేవారు. నా పాఠాలు మొదలయ్యాక, ఈ విచిత్రమైన వ్యక్తి చాలా మృదుస్వభావిగా, సహాయకారిగా ఉండేవారని నేను గ్రహించాను. నేను ప్రతిరోజూ సాయంత్రం ఆరు గంటలకు ఆయన దగ్గరకు వెళ్ళేదాన్ని; వీధి వైపు ఉన్న తలుపు నా వెనుక మూసుకుని, ఆ మఠం (convent) లోని పొడవైన, చీకటిగా ఉండే దారుల గుండా నడుచుకుంటూ వెళ్తున్నప్పుడు నాకు ఎప్పుడూ ఒక రహస్యమైన ఆనందం కలిగేది. మేము ఆయన గ్రంథాలయంలో ఆయిల్-క్లాత్ (oilcloth) కప్పిన బల్ల దగ్గర కూర్చునేవాళ్ళం; అక్కడ ఎప్పుడూ చేతికి అందుబాటులో బాగా వాడి అరిగిపోయిన ‘లూసియన్’ (Lucian) పుస్తకం ఉండేది.

నేను శ్రద్ధగా నేర్చుకోవాలని అనుకున్నప్పటికీ, అసలు విషయానికి రావడంలో నాకు కొంత ఇబ్బంది కలిగింది; ఎందుకంటే హీబ్రూ భాష వాస్తవ స్వభావం గురించి ఆయన వేసే కొన్ని జోకులను ఆయన ఆపుకోలేకపోయేవారు. ‘జ్యూ-జర్మన్’ (యూదు-జర్మన్) నేర్చుకోవాలనే నా ఉద్దేశం గురించి నేను మౌనంగా ఉంటూ, కేవలం మూల భాషను (హీబ్రూను) బాగా అర్థం చేసుకోవడం గురించే మాట్లాడేదాన్ని. దానికి ఆయన నవ్వి, కేవలం చదవడం నేర్చుకుంటే చాలు అని అన్నారు. అది నాకు కొంత అసహనాన్ని కలిగించినా, అక్షరాల విషయానికి వచ్చేసరికి నేను పూర్తి శక్తితో ప్రయత్నించాను. ఆ అక్షరమాల గ్రీకు అక్షరమాలను పోలి ఉండటాన్ని నేను గమనించాను; వాటి ఆకారాలను అర్థం చేసుకోవడం సులభం, పైగా వాటి పేర్లు కూడా చాలా వరకు నాకు తెలిసినవే.

వాటిని నేను త్వరగా నేర్చుకుని గుర్తుంచుకోగలిగాను, ఇక తదుపరి దశలో చదవడం మొదలుపెడతామని అనుకున్నాను. ఆ భాషను కుడి నుండి ఎడమకు చదువుతారని నాకు తెలుసు; అకస్మాత్తుగా, చిన్న చిన్న అక్షరాలు మరియు గుర్తుల (చుక్కలు, గీతలు వంటివి) ఒక కొత్త సమూహం ప్రత్యక్షమైంది. ఇవి అచ్చులను సూచిస్తాయని చెప్పినప్పుడు నాకు చాలా ఆశ్చర్యం కలిగింది; ఎందుకంటే ప్రధాన వర్ణమాలలో అప్పటికే కొన్ని అచ్చులు ఉన్నాయి, మరికొన్ని వింత పేర్ల వెనుక దాగి ఉన్నట్లు అనిపించేవి. యూదు జాతి తమ వైభవ కాలంలో మొదటి రకం గుర్తులనే ఎక్కువగా ఇష్టపడేదని, వాటిలోనే చదవడం మరియు రాయడం తెలిసినవారని కూడా నాకు బోధించారు. కాబట్టి, ఆ పురాతనమైన మరియు నాకు సులభంగా అనిపించిన మార్గంలోనే ముందుకు సాగాలని నేను ఎంతగానో కోరుకున్నాను; కానీ ఆ వృద్ధుడు మాత్రం, అధికారికంగా ఆమోదించబడిన వ్యాకరణ నియమాలనే పాటించాలని కచ్చితంగా చెప్పారు. ఆ చిన్న గుర్తులు (చుక్కలు, గీతలు) లేకుండా చదవడం చాలా కష్టమని, అది నిపుణులకు మాత్రమే సాధ్యమని, అందుకే నేను ఎటువంటి తర్జనభర్జనలు లేకుండా వాటిని నేర్చుకోవాలని ఆయన అన్నారు. కానీ ఈ విషయం నన్ను మరింత గందరగోళానికి గురిచేసింది. కొన్ని పెద్ద ప్రాథమిక అక్షరాలు వాటి స్థానాల్లో ఉన్నప్పటికీ ఎటువంటి విలువను కలిగి ఉండేవి కావు; దీనివల్ల వాటి పక్కన ఉన్న చిన్న గుర్తులు నిష్ప్రయోజనంగా మిగిలిపోకుండా ఉండేవి. ఒక్కోసారి అవి మృదువైన ఉచ్ఛారణను (aspirate), మరికొన్నిసార్లు గొంతులో పలికే కఠినమైన శబ్దాన్ని (guttural) సూచించేవి, లేదా కేవలం పదానికి ముందు లేదా చివర చేరే అక్షరాలుగా (prefixes or affixes) ఉండేవి. చివరగా, అన్నీ అర్థమయ్యాయని అనుకునే సమయానికి, ఆ పెద్ద మరియు చిన్న అక్షరాలన్నీ తమ పనితీరును కోల్పోయేవి; దీనివల్ల కళ్లకు ఎక్కువ పని ఉండేది కానీ పెదవులకు మాత్రం చాలా తక్కువ పని ఉండేది.

నాకు అప్పటికే విషయం తెలిసిన పాఠాన్ని, వింతైన ఉచ్ఛారణతో—ముక్కుతో పలికే శబ్దాలు మరియు గొంతులో చేసే గురక వంటి శబ్దాలను అత్యుత్తమమైనవిగా భావించే ఆ విచిత్ర భాషలో—పలకాల్సి రావడంతో, నా ఆసక్తి గణనీయంగా తగ్గింది. దాంతో, ఆ అనేక గుర్తుల విచిత్రమైన పేర్లతో పిల్లల మాదిరిగా ఆడుకుంటూ కాలక్షేపం చేసేవాడిని. అక్కడ చక్రవర్తులు, రాజులు మరియు డ్యూక్‌లు ఉండేవారు; ఉచ్చారణ మారినప్పుడు వారు నాకు ఎంతో వినోదాన్ని పంచేవారు. కానీ ఆ పైపైన ఉండే హాస్యం త్వరలోనే తన ఆకర్షణను కోల్పోయింది. అయినప్పటికీ, చదవడం, అనువదించడం, పునశ్చరణ చేయడం మరియు కంఠస్థం చేయడం వంటి ప్రక్రియల ద్వారా ఆ పుస్తకంలోని సారాంశం నా మనసులో బలంగా ముద్రించబడటంతో నాకు కొంతవరకు తగిన ప్రతిఫలం లభించినట్లయింది. సరిగ్గా ఈ అంశం గురించే నా పాత గురువుగారు వివరణ ఇవ్వాలని నేను కోరుకున్నాను; ఎందుకంటే సంప్రదాయానికి, వాస్తవికతకు లేదా సాధ్యతకు మధ్య ఉన్న వైరుధ్యం నన్ను చాలా కాలంగా ఆలోచింపజేస్తూ ఉండేది. గిబియోన్ వద్ద నిలిచిపోయిన సూర్యుడు లేదా అజలోన్ లోయలో నిలిచిన చంద్రుడి గురించి—ఇతర అసంభవమైన మరియు వింత కథల సంగతి పక్కన పెడితే—నేను అడిగే ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పడంలో నా వ్యక్తిగత గురువులు తరచుగా ఇబ్బంది పడేవారు. ఇప్పుడు హీబ్రూ భాషపై పట్టు సాధించే క్రమంలో నేను పూర్తిగా ‘పాత నిబంధన’ (Old Testament) అధ్యయనానికే అంకితమయ్యాను, దాంతో ఆ పాత కుతూహలం మళ్లీ తలెత్తింది. నేను దానిని ఇకపై లూథర్ అనువాదంలో కాకుండా, మా నాన్నగారు నా కోసం సమకూర్చిన సెబాస్టియన్ ష్మిడ్ యొక్క ‘ఇంటర్‌లీనియర్’ (మూల పాఠ్యం మరియు అనువాదం పక్కపక్కనే ఉండే) వెర్షన్‌లో చదివాను. కానీ దురదృష్టవశాత్తు, భాషా అభ్యాసం విషయానికి వస్తే ఇది మా పాఠాలకు కొంత అంతరాయం కలిగించింది. చదవడం, అర్థం చేసుకోవడం, వ్యాకరణం, కాపీ చేయడం వంటి పనులకు అరుదుగా మాత్రమే పూర్తి అరగంట సమయం పట్టేది; ఎందుకంటే నేను వెంటనే అసలు భావాన్ని గ్రహించడానికి ప్రయత్నించేవాడిని. మేము మోషే రాసిన మొదటి పుస్తకానికే పరిమితమైనప్పటికీ, తర్వాతి పుస్తకాలలోని అంశాల ఆధారంగా అనేక సందేహాలను లేదా అభ్యంతరాలను లేవనెత్తేవాడిని. మొదట్లో, ఆ మంచి వృద్ధుడు నన్ను ఇలాంటి అవాంతరాల నుండి (ప్రధాన విషయం నుండి పక్కకు వెళ్లడం నుండి) ఆపడానికి ప్రయత్నించేవాడు, కానీ కొంతకాలం తర్వాత అవి అతనికి వినోదాన్ని కలిగించేవిగా అనిపించాయి. తన సహజమైన దగ్గును మరియు నవ్వును అణచుకోవడం అతనికి అసాధ్యంగా ఉండేది…

నాలుగు నదులలో రెండైన యూఫ్రటీస్, టైగ్రిస్ ఇంకా వాటి నదీగర్భాలలో ప్రవహిస్తూనే ఉన్నాయి. మొదటి నది పేరు నిలిచిపోయింది; రెండవది దాని ప్రవాహ మార్గాన్ని సూచిస్తున్నట్లుగా అనిపించింది. అటువంటి పెను ప్రకంపన తర్వాత స్వర్గం యొక్క సూక్ష్మమైన ఆనవాళ్లు కనిపించలేదు. పునరుజ్జీవనం పొందిన మానవ జాతి రెండవసారి బయలుదేరింది: అది తనను తాను పోషించుకోవడానికి మరియు ఉపాధి పొందడానికి అనేక మార్గాలను కనుగొంది, కానీ ప్రధానంగా పెంపుడు జంతువుల మందలను పోగుచేసి, వాటితో అన్ని దిశలలో తిరగడంలో నిమగ్నమై ఉంది.

ఈ జీవన విధానం, జనాభా పెరుగుదలతో పాటు, త్వరలోనే ప్రజలను చెల్లాచెదురుగా వెళ్ళేలా చేసింది. అయినప్పటికీ, తమ బంధువులను మరియు స్నేహితులను శాశ్వతంగా విడిచిపెట్టాలని వెంటనే నిర్ణయించుకోవడం అంత సులభమైన విషయం కాదు; మరియు వారు…

. సి.(ఎం1^^|.- )

స్వంత జీవితం నుండి. 116

తమ తప్పుడు మార్గాల నుండి తమను వెనక్కి నడిపించే ఒక ఎత్తైన గోపురాన్ని నిర్మించాలనే ఆలోచన వారికి తట్టింది. కానీ ఈ ప్రయత్నం, వారి మొదటి ప్రయత్నంలాగే, విఫలమైంది. వారు ఒకే సమయంలో సంతోషంగా, జ్ఞానంతో, సంఖ్యాపరంగా అధికంగా మరియు ఐక్యంగా ఉండలేకపోయారు. ఎలోహిమ్ వారి మనస్సులను గందరగోళపరిచాడు — ఆ కట్టడం అసంపూర్తిగా మిగిలిపోయింది — మనుషులు చెల్లాచెదురయ్యారు — ప్రపంచం జనంతో నిండిపోయింది, కానీ రెండుగా చీలిపోయింది.

మన దృష్టి మరియు ఆసక్తులు ఇప్పటికీ ఈ ప్రాంతాలపైనే కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. చివరకు, మరొక జాతి స్థాపకుడు ముందుకు వస్తాడు, అతను తన వారసులపై ఒక ప్రత్యేకమైన ముద్ర వేయగలడు, మరియు ఆ విధంగా వారిని రాబోయే కాలమంతటికీ ఒక గొప్ప మరియు సంఘటిత జాతిగా ఏకం చేయగలడు, స్థలం లేదా విధిలో ఎలాంటి మార్పులు వచ్చినా విడదీయరాని విధంగా.

అబ్రహాము, దైవిక మార్గదర్శకత్వంలో, ఈ ప్రాంతం నుండి సంచరిస్తాడు. యూఫ్రటీస్ నది పడమర వైపుగా సాగింది. అతని ప్రయాణానికి ఎడారి ఏ అభేద్యమైన అడ్డంకినీ ఇవ్వలేదు. అతను జోర్డాన్ నదిని చేరుకుని, దాని జలాలను దాటి, పాలస్తీనాలోని సుందరమైన, సారవంతమైన ప్రాంతాలలో విస్తరించాడు. అది అంతకుముందు పాలించబడి, కొంతవరకు జనావాసాలున్న భూమి. మరీ అంత ఎత్తు కాకపోయినా, రాతిమయంగా, నిస్సారంగా ఉన్న పర్వతాలు, సాగుకు అనువైన జలమయ లోయలచే వేరు చేయబడ్డాయి. పట్టణాలు, గ్రామాలు, మరియు ఏకాంత నివాసాలు మైదానం అంతటా, మరియు జోర్డాన్‌లో కలిసే ఆ గొప్ప లోయ యొక్క వాలు ప్రాంతాలలో చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయి. ఆ విధంగా ఆ భూమి జనావాసాలతో, స్థావరాలతో నిండి ఉంది; కానీ ప్రపంచం ఇంకా చాలా విశాలంగానే ఉంది, మరియు మనుషులు చుట్టుపక్కల ఉన్న దేశం మొత్తాన్ని ఒకేసారి ఆక్రమించుకునేంత వివేకవంతులుగా, అవసరమైనవారుగా, లేదా సాహసోపేతంగా లేరు.

వారి వారి ఆస్తుల మధ్య విశాలమైన పొలాలు విస్తరించి ఉన్నాయి, వాటిలో వారి పశువుల మేత బృందాలు స్వేచ్ఛగా తిరగగలిగేవి. ప్రతి దిశలోనూ. ఈ ప్రదేశాలలో ఒకదానిలో, అబ్రహాము తన సోదరుడైన లోతు దగ్గర ఆగుతాడు; కానీ వారు ఎక్కువ కాలం ఉండలేరు. జనాభా నిరంతరం మారుతూ ఉండే, మరియు ఉత్పత్తి-అవసరాలు ఎన్నడూ సమతుల్యంగా ఉండని దేశం యొక్క పరిస్థితి, ఊహించని కరువులకు దారితీస్తుంది, దీనిలో అపరిచితుడు తన అనుకోని ఉనికితో భారంగా భావించిన నివాసితో సమానంగా బాధపడతాడు. కల్దీయ సోదరులు ఈజిప్టుకు ముందుకు సాగుతారు, తద్వారా లక్షలాది సంవత్సరాల పాటు ప్రపంచంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన సంఘటనలు జరగబోయే రంగస్థలాన్ని మనకు వెల్లడిస్తారు. టైగ్రిస్ నుండి యూఫ్రటీస్ వరకు, యూఫ్రటీస్ నుండి నైలు వరకు, భూమి ఇప్పుడు జనంతో నిండి ఉండటాన్ని మనం చూస్తాము; మరియు ఈ ప్రదేశం గుండా కూడా ఒక సుప్రసిద్ధుడు, దైవప్రియుడు, మరియు యోగ్యుడైన వ్యక్తి, తన సరుకులు మరియు పశువులతో ప్రయాణిస్తాడు, అవి అప్పటికే కొద్ది కాలంలోనే సమృద్ధిగా పెరిగాయి. సోదరులు తిరిగి వస్తారు. కానీ,

,,కూగ్క్”

116 ట్రోత్ అండ్ పోయెటావ్;

గతంలో ఎదురైన ఇబ్బందుల దృష్ట్యా, వారు విడిపోవాలని నిర్ణయించుకుంటారు. ఇద్దరూ దక్షిణ కనాను ప్రాంతంలోనే ఉన్నప్పటికీ, అబ్రాహాము హెబ్రోన్‌లోని మమ్రే వనం సమీపంలో నివసిస్తుండగా, లోతు సొదొమ లోయ వైపు వెళ్తాడు. ఒకవేళ యొర్దాను నదికి భూగర్భ మార్గం ద్వారా అక్కడికి నీరు చేరేదని, తద్వారా ప్రస్తుతం ఉన్న ‘మృత సముద్రం’ (Dead Sea) స్థానంలో పొడి నేల ఉండేదని మనం ఊహించగలిగితే, ఆ లోయ రెండవ స్వర్గధామంలా కనిపించేది (మరియు అలాగే ఉండేది) అని చెప్పవచ్చు. ఈ ఊహకు బలం చేకూర్చే విషయం ఏమిటంటే, ఆ ప్రాంత నివాసులు స్త్రీసహజమైన సున్నితత్వానికి మరియు దుర్మార్గపు ప్రవర్తనకు ప్రసిద్ధి చెందారు; దీనిని బట్టి వారు విలాసవంతమైన, సుఖమయమైన జీవితాన్ని గడిపేవారని మనం భావించవచ్చు. లోతు వారి మధ్యే నివసించినప్పటికీ, వారితో కలవకుండా ప్రత్యేకంగా ఉంటాడు.

అయితే, హెబ్రోన్ మరియు మమ్రే వనం అనేవి దేవుడు అబ్రాహాముతో సంభాషించిన మరియు అతని కంటికి కనిపించేంత భూమిని అతనికి వాగ్దానం చేసిన ముఖ్యమైన ప్రదేశాలుగా మనకు కనిపిస్తాయి. దైవిక శక్తులతో సహవాసం చేస్తూ, వారికి ఆతిథ్యం ఇస్తూ, వారితో సంభాషణలు జరిపే గొర్రెల కాపరుల తెగలు నివసించే ఈ ప్రశాంతమైన ప్రాంతం నుండి, మనం మళ్ళీ తూర్పు దిశ వైపు దృష్టి సారించాల్సి ఉంటుంది. అక్కడ చుట్టుపక్కల ఉన్న ప్రపంచ పరిస్థితులను పరిశీలిస్తే, అవి మొత్తంగా చూస్తే కనాను పరిస్థితులకు పెద్దగా భిన్నంగా లేవని అనిపిస్తుంది.

కుటుంబాలు కలిసిమెలిసి ఉంటాయి మరియు పరస్పర ఒప్పందాలను ఏర్పరచుకుంటాయి; ప్రతి తెగ యొక్క జీవన విధానం వారు ఆక్రమించిన లేదా నివసిస్తున్న ప్రాంతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. టైగ్రిస్ నదికి నీటిని అందించే పర్వత ప్రాంతాలలో యుద్ధతత్పరులైన ప్రజలు కనిపిస్తారు. వీరు భవిష్యత్తులో రాబోయే ప్రపంచ విజేతలు మరియు ఆక్రమణదారుల లక్షణాలను అప్పుడే ప్రదర్శిస్తారు; ఆ కాలానికి అనుగుణంగా భారీ సంఖ్యలో సాగే వారి దాడులు లేదా దోపిడీ యాత్రలు, భవిష్యత్తు సైనిక విజయాలకు నాంది పలుకుతాయి. ఏలాము రాజు అయిన కెదోర్లామెర్ తన మిత్రపక్షాలపై అప్పటికే బలమైన ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటాడు. అతను సుదీర్ఘకాలం పాటు పరిపాలిస్తాడు. అబ్రాహాము కనానుకు రావడానికి ముందు పన్నెండు సంవత్సరాల పాటు, జోర్డాన్ నది వరకు ఉన్న ప్రజలందరినీ అతను తనకు కప్పం చెల్లించేలా చేసుకున్నాడు. చివరకు వారు తిరుగుబాటు చేయగా, అతని మిత్రపక్షాలు యుద్ధానికి సన్నద్ధమయ్యాయి. అబ్రాహాము జోర్డాన్ నదిని చేరుకోవడానికి బహుశా ఉపయోగించి ఉండవచ్చునని భావించే మార్గంలోనే, వారు ఆ ప్రజలను ఆకస్మికంగా ఎదుర్కోవడం కనిపిస్తుంది. జోర్డాన్ నదికి ఎడమ వైపున మరియు దిగువన ఉన్న ప్రజలు అణచివేయబడ్డారు. కెదోర్-లావోమెర్ తన దళాలను దక్షిణాన ఎడారి ప్రాంత ప్రజల వైపు నడిపించాడు; ఆ తర్వాత ఉత్తర దిశగా సాగి అమాలేకీయులను ఓడించాడు. అమోరీయులను కూడా జయించిన పిమ్మట కనానుకు చేరుకుని, సోదొమ్ లోయ రాజులపై దాడి చేసి వారిని ఓడించి చెదరగొట్టాడు. ఆపై, లెబనాన్ వరకు తన విజయాలను విస్తరించే ఉద్దేశంతో, భారీ యుద్ధ సామాగ్రిని (దోచుకున్న సంపదను) తీసుకుని జోర్డాన్ నది వెంబడి వెనుదిరిగాడు.

117

బందీలుగా పట్టుకోబడిన వారిలో, తన ఆస్తిని కోల్పోయి బలవంతంగా తీసుకువెళ్లబడుతున్న లోతు ఒకడు; తాను కేవలం ఒక అతిథిగా నివసిస్తున్న ఆ దేశం ఎదుర్కొన్న దుస్థితినే అతడు కూడా అనుభవించాల్సి వచ్చింది. ఈ విషయం అబ్రాహాముకు తెలిసింది; ఆ తర్వాత మనం ఆ కులపెద్దను ఒక యోధుడిగా, వీరుడిగా చూస్తాము. అతను తన సేవకులలో అత్యుత్తమమైన వారిని సమీకరించి, వారిని దళాలుగా విభజించి, శత్రువు వెనుక నుండి దాడి చేస్తాడని ఏమాత్రం ఊహించని ఆ విజేతలపై (వారు అప్పటికే దోచుకున్న సొత్తుతో భారమై ఉన్నారు) దాడి చేసి వారిని ఓడిస్తాడు. ఆపై తన సోదరుడిని, అతని ఆస్తిని, అలాగే ఓడిపోయిన రాజులకు చెందిన మరిన్ని సంపదలను తిరిగి తీసుకువస్తాడు. ఈ చిన్న పోరాటం ద్వారా అబ్రాహాము ఆ ప్రాంతం మొత్తాన్ని తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకుంటాడు. అక్కడి ప్రజలు అతన్ని ఒక రక్షకుడిగా లేదా విముక్తి ప్రదాతగా భావిస్తారు, అలాగే అతని నిస్వార్థ గుణం కారణంగా ఒక రాజుగా కూడా చూస్తారు. లోయలోని రాజులు అతన్ని కృతజ్ఞతతో ఆహ్వానిస్తారు; ముఖ్యంగా రాజు మరియు యాజకుడు అయిన మెల్కీసెదెకు అతన్ని ఆశీర్వదిస్తాడు.

ఇప్పుడు, అంతులేని సంతానం కలుగుతుందన్న ప్రవచనాలు పునరుద్ధరించబడతాయి, అంతేకాక అవి మరింత విస్తృతమైన పరిధిని సంతరించుకుంటాయి. యూఫ్రటీస్ నదీ జలాల నుండి ఈజిప్టు నదుల వరకు ఉన్న దేశం మొత్తం అతనికి వాగ్దానం చేయబడుతుంది; అయినప్పటికీ, అతనికి ప్రత్యక్ష సంతానం లేకపోవడంలో ఒక వైరుధ్యం కనిపిస్తుంది. అతనికి ఎనభై ఏళ్లు వచ్చినా, కొడుకు మాత్రం లేడు. అబ్రాహాముతో పోలిస్తే దేవునిపై తక్కువ విశ్వాసం కలిగిన సారా అసహనానికి లోనవుతుంది; తూర్పు దేశాల ఆచారాల ప్రకారం, తన పనిమనిషి ద్వారా సంతానాన్ని పొందాలని ఆమె కోరుకుంటుంది. కానీ హాగరును ఇంటి యజమానికి అప్పగించిన వెంటనే, వారి మధ్య విభేదాలు తలెత్తుతాయి. భార్య తన ఆధీనంలో ఉన్న ఆ పనిమనిషిని వేధిస్తుంది. హాగరు ఇతర తెగల మధ్య మెరుగైన జీవితం కోసం పారిపోతుంది. కానీ దైవిక సంకేతాలు పొందిన తర్వాత ఆమె తిరిగి వస్తుంది, ఆపై ఇష్మాయేలు జన్మిస్తాడు.

అబ్రాహాముకు ఇప్పుడు తొంభై తొమ్మిది ఏళ్లు; విస్తారమైన సంతానం కలుగుతుందన్న వాగ్దానాలు పదేపదే వినిపించడంతో, ఆ దంపతులు వాటిని హాస్యాస్పదంగా భావించడం మొదలుపెడతారు. అయినప్పటికీ, చివరికి సారా గర్భవతి అయి ఒక కుమారుడికి జన్మనిస్తుంది; అతనికి ‘ఇస్సాకు’ అని పేరు పెడతారు. చరిత్ర అనేది ప్రధానంగా మానవజాతి యొక్క చట్టబద్ధమైన వృద్ధిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అత్యంత ముఖ్యమైన సంఘటనలను కుటుంబ సంబంధాల ద్వారానే అర్థం చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది; అందుకే, పితృపురుషుల (కులపెద్దల) వివాహాలు కొన్ని ప్రత్యేకమైన ఆలోచనలకు తావిస్తాయి. మానవాళి భవితవ్యాన్ని తన చేతుల్లో ఉంచుకున్న దైవం, ఈ సందర్భంలో అన్ని రకాల వైవాహిక పరిణామాలకు ఒక ముందస్తు సూచనను ఇవ్వాలని కోరుకున్నట్లుగా అనిపిస్తుంది. చాలామంది ఆశపడిన ఒక అందమైన స్త్రీతో ఎంతో కాలం సంతానం లేకుండా గడిపిన అబ్రాహాము, తన నూరవ ఏట ఇద్దరు భార్యలకు భర్తగా, ఇద్దరు కుమారులకు తండ్రిగా నిలిచాడు; కానీ ఆ స్థితి ఏర్పడిన వెంటనే, అతని కుటుంబ శాంతి భగ్నమైంది. అంత దగ్గరి సాన్నిహిత్యంలో ఇద్దరు స్త్రీలు, వేర్వేరు తల్లులకు పుట్టిన ఇద్దరు కుమారులు… వీరు ఎల్లప్పుడూ సామరస్యంగా ఉండటం సాధ్యం కాదు. చట్టం, ఆచారాలు మరియు సామాజిక దృక్పథం ప్రకారం ఏ పక్షం తప్పుగా పరిగణించబడుతుందో, ఆ పక్షం తప్పక వెనక్కి తగ్గాల్సిందే. అబ్రాహాము హాగరు మరియు ఇష్మాయేలుల పట్ల తనకు ఉన్న అనుబంధాన్ని త్యాగం చేయాల్సి వచ్చింది. వారిద్దరూ పంపించివేయబడ్డారు; ఒకప్పుడు స్వచ్ఛందంగా పారిపోతూ మొదలుపెట్టిన ప్రయాణాన్ని, అనిష్టంగానైనా మళ్లీ కొనసాగించాల్సిన పరిస్థితి హాగరుకు ఎదురైంది. మొదట్లో ఆమె మరియు ఆమె బిడ్డ ఇద్దరూ మరణిస్తారేమో అనిపించింది; కానీ, అంతకుముందే ఆమెను తిరిగి వెనక్కి పంపిన దేవుని దూత ఆమెను మళ్లీ రక్షించాడు. తద్వారా ఇష్మాయేలు ఒక గొప్ప జాతికి మూలపురుషుడు కాగలిగాడు మరియు అత్యంత అసంభవమనిపించిన ఆ దైవిక వాగ్దానం ఎటువంటి పరిమితులు లేకుండా నెరవేరింది.

వృద్ధాప్యంలో ఉన్న తల్లిదండ్రులు, వారి ముసలితనంలో పుట్టిన ఒక కుమారుడు — ఇక్కడ, కనీసం ఇకనైనా కుటుంబ ప్రశాంతత మరియు లౌకిక సుఖం లభిస్తాయని మనం ఆశించవచ్చు కదా! కానీ అస్సలు అలా జరగలేదు. ఆ పితృపురుషుని కోసం దైవం అత్యంత కఠినమైన పరీక్షను సిద్ధం చేస్తోంది. అయితే, దీని గురించి మాట్లాడే ముందు కొన్ని విషయాలను ముందుగా ప్రస్తావించాల్సి ఉంది. ఒకవేళ సహజమైన విశ్వవ్యాప్త మతం ఉద్భవించి, దాని నుండి ఒక ప్రత్యేకమైన ‘దైవదత్త’ (ప్రత్యక్షంగా వెల్లడి చేయబడిన) మతం రూపుదిద్దుకోవాల్సి వస్తే, అందుకు అత్యంత అనువైనవి మనం ఇంతకుముందు ప్రస్తావించిన దేశాలు, అక్కడి జీవన విధానాలు మరియు ప్రజల ప్రత్యేక స్వభావాలే అని చెప్పాలి. కనీసం, ప్రపంచంలో మరెక్కడా ఇంతటి అనుకూలమైన మరియు ప్రోత్సాహకరమైన పరిస్థితులు కనిపించవు. సహజ మతం మానవ మనస్సులో ముందుగా ఉద్భవించిందని భావిస్తే, అందులో భావనల పరంగా ఎంతో సున్నితత్వం ఉంటుందనడంలో సందేహం లేదు; ఎందుకంటే, ఇది సమస్త ప్రపంచ గమనాన్ని నడిపించే ఒక విశ్వవ్యాప్త దైవిక సంరక్షణ (providence) పట్ల ఉండే నమ్మకంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అదే సమయంలో, ఏదో ఒక నిర్దిష్ట ప్రజలకు దైవం స్వయంగా వెల్లడించిన మతం, దైవం కొన్ని ప్రత్యేక వ్యక్తులు, కుటుంబాలు, జాతులు లేదా సమూహాలపై చూపే ప్రత్యేక అనుగ్రహం లేదా సంరక్షణపై విశ్వాసాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఇటువంటి విశ్వాసం మనిషి అంతర్గత స్వభావం నుండి సహజంగా ఉద్భవించడం కష్టం; దీనికి సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు మరియు ప్రాచీన కాలం నాటి ఆమోదం అవసరం.

అందుకే, ఈ దైవిక సంరక్షణను విశ్వసించిన తొలి వ్యక్తులను ‘విశ్వాస వీరులు’గా ఇశ్రాయేలీయుల సంప్రదాయం చిత్రించడం ఎంతో అద్భుతంగా ఉంటుంది. వారు ఆ సర్వోన్నత శక్తికి విధేయులై సేవ చేస్తూ, ఆయన ఆజ్ఞలన్నింటినీ పాటిస్తారు; అలాగే, ఆయన ఇచ్చిన వాగ్దానాలు నెరవేరే వరకు నిరీక్షించడంలో ఏమాత్రం అలసిపోరు.

ఒక వ్యక్తిపై మరొకరి కంటే దైవం ఎక్కువ అనుగ్రహం చూపగలడనే భావనపై ప్రత్యేక దైవదత్త మతం ఎలాగైతే ఆధారపడి ఉంటుందో, అలాగే ప్రజల జీవన పరిస్థితులలో ఉండే తీవ్రమైన వ్యత్యాసాల నుండి కూడా అది ప్రధానంగా ఉద్భవిస్తుంది. ప్రారంభంలో మనుషులు పరస్పరం సన్నిహితంగా ఉండేవారు; కానీ వారి వృత్తులు లేదా పనులు త్వరలోనే వారిని వేరు చేశాయి…

119

వారిలో, వేటగాడు అందరికంటే స్వేచ్ఛగా ఉండేవాడు; అతని నుండే యోధుడు మరియు పాలకుడు ఉద్భవించారు. పొలం దున్ని, భూమికి కట్టుబడి, తాము సంపాదించిన దానిని కాపాడుకోవడానికి నివాసాలు మరియు కొట్టాలు నిర్మించుకున్నారు, మరియు తమ స్థితి స్థిరత్వం మరియు శాంతికి హామీ ఇస్తుందని భావించి, తమను తాము చాలా ఉన్నతంగా భావించుకున్నారు. పశువుల కాపరి అత్యంత సంపూర్ణమైన స్థానాన్ని మరియు అపరిమితమైన ఆస్తిని సంపాదించుకున్నాడు. వారి మందల పెరుగుదల అంతులేకుండా కొనసాగింది, మరియు వాటికి ఆశ్రయం కల్పించిన స్థలం అన్ని వైపులా విస్తరించింది.

ఈ మూడు వర్గాలు మొదటి నుండి ఒకరినొకరు అయిష్టంగా మరియు ధిక్కారంతో చూసుకున్నట్లు కనిపిస్తుంది; మరియు, పశువుల కాపరి పట్టణవాసులకు అసహ్యకరమైనవాడు కాబట్టి, అతను కూడా ఇతరుల నుండి వేరుపడ్డాడు. వేటగాళ్ళు కొండల మధ్య మన దృష్టి నుండి అదృశ్యమై, విజేతలుగా మాత్రమే తిరిగి కనిపిస్తారు.

పితృస్వాములు గొర్రెల కాపరి వర్గానికి చెందినవారు. అరణ్యాలు, పచ్చిక బయళ్లనే విశాల సముద్రాలపై వారి జీవన విధానం వారి మనస్సులకు విశాలతను, స్వేచ్ఛను ఇచ్చింది. వారు నివసించిన ఆకాశమండలం, దానిలోని ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రాలతో వారి భావాలను ఉన్నతీకరించింది.

చురుకైన, నైపుణ్యం గల వేటగాడి కన్నా, లేదా శ్రద్ధగా, జాగ్రత్తగా ఇంటిని చూసుకునే రైతు కన్నా, ఒక దేవుడు తమ ప్రక్కన నడుస్తాడని, తమను సందర్శిస్తాడని, తమను సంరక్షిస్తాడని, తమకు మార్గనిర్దేశం చేసి, తమను రక్షిస్తాడనే అచంచలమైన విశ్వాసం వారికి ఎక్కువగా అవసరమైంది.

మిగిలిన చరిత్రను ప్రస్తావిస్తూ మనం మరోసారి ఆలోచించవలసి వస్తుంది. పితృపురుషుల మతం మానవతాపూర్వకంగా, అందంగా, ఉత్సాహాన్నిచ్చేదిగా ఉన్నప్పటికీ, దానిలో క్రూరత్వం, అనాగరికత లక్షణాలు కూడా కలిసిపోయి ఉన్నాయి. వాటి నుండి మానవుడు ఉద్భవించవచ్చు లేదా వాటిలో లీనమైపోవచ్చు.

ద్వేషం, ఓడిపోయిన శత్రువు యొక్క రక్తం ద్వారా, మరణం ద్వారా తనను తాను శాంతింపజేయాలని చూడటం సహజం; యుద్ధభూమిలో, చంపబడిన వారి మధ్య మనుషులు శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారని సులభంగా ఊహించవచ్చు; అదే విధంగా, ఒక జంతువును వధించడం ద్వారా ఒప్పందాలకు చట్టబద్ధత కల్పించాలని వారు ఆశించడం, ఇప్పుడే చెప్పిన దాని నుండి స్పష్టమవుతుంది; మరియు వారు ఎల్లప్పుడూ తమ పక్షపాతులుగా, ప్రత్యర్థులుగా లేదా మిత్రులుగా భావించే దేవతలను ఆకర్షించడానికి, ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి మరియు వారి అనుగ్రహాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నించడం అనేది ఏమాత్రం ఆశ్చర్యం కలిగించని భావన. కానీ, మన దృష్టిని బలికి మాత్రమే పరిమితం చేసి, ఆ ఆదిమ యుగాలలో దానిని సమర్పించిన విధానాన్ని పరిశీలిస్తే, మన భావనలకు విరుద్ధమైన ఒక విచిత్రమైన ఆచారాన్ని మనం గమనిస్తాము, ఇది బహుశా ఆచారాల నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు.

గూగుల్ ద్వారా ప్రచారం చేయబడింది

లావో టిబుత్ అండ్ పోబ్టార్ట్జ్

యుద్ధానికి సంబంధించిన ఒక ఆచారం ఏమిటంటే—బలి ఇవ్వడానికి నిర్ణయించిన జంతువులను (అవి ఎన్ని ఉన్నా సరే) రెండుగా నరికి, ఆ భాగాలను ఇరువైపులా ఉంచేవారు; ఆ మధ్య ఏర్పడే దారి లేదా ఖాళీ స్థలాన్ని దైవంతో ఒప్పందం కుదుర్చుకోవాలనుకునే వారి కోసం కేటాయించేవారు.

ఆ సుందరమైన ప్రపంచంలో వ్యాపించి ఉన్న మరో భయంకరమైన, రహస్యమైన మరియు అశుభ సూచకమైన అంశం ఏమిటంటే—పవిత్రం చేయబడిన లేదా దైవానికి అంకితం చేయబడిన ప్రతిదీ తప్పక మరణించాలి. ఇది బహుశా శాంతి సమయంలోనూ కొనసాగిన ఒక యుద్ధ ఆచారం కావచ్చు. ధైర్యంగా తమ నగరాన్ని రక్షించుకునే ప్రజలకు ఇటువంటి ప్రమాదకరమైన శపథం (అంకితం చేసే ప్రతిజ్ఞ) వల్ల ముప్పు వాటిల్లేది; శత్రువుల దాడి లేదా ఇతర కారణాల వల్ల వారు ఓడిపోయినప్పుడు, ఏ ప్రాణీ మిగిలేది కాదు. పురుషులే కాకుండా—చాలా సందర్భాలలో స్త్రీలు, పిల్లలు మరియు పశువులు కూడా—ఈ భయంకరమైన విధి నుండి తప్పించుకోలేకపోయేవారు. దేవతలకు ఇటువంటి బలులను అవివేకంతో మరియు మూఢనమ్మకంతో వాగ్దానం చేసేవారు; తద్వారా, వారు ప్రాణాలతో ఉంచాలని కోరుకునే అత్యంత ఆప్తులు—అంటే వారి స్వంత పిల్లలే—ఆ భ్రమకు బలిపశువులుగా మారేవారు.

అబ్రాహాము యొక్క సౌమ్యమైన మరియు నిజమైన పితృతుల్య స్వభావంలో, అటువంటి అనాగరిక ఆరాధనకు ఏమాత్రం తావు లేదు; అయినప్పటికీ, మానవాళిని పరీక్షించడానికి—వారు దేవునికి ఆపాదించే లక్షణాలనే తాను ధరించినట్లు కనిపించే ఆ దైవం—అతనిపై ఒక భారీ బాధ్యతను ఉంచింది. ఒక కొత్త ఒప్పందానికి చిహ్నంగా అతను తన కుమారుడిని బలి ఇవ్వాల్సి వచ్చింది; ఆ ఆచారం ప్రకారం అయితే, అతను తన కుమారుడిని చంపి దహనం చేయడమే కాకుండా, శరీరాన్ని రెండుగా నరికి, పొగలు కక్కుతున్న ఆ అంతర్భాగాల మధ్య నిలబడి, ప్రసన్నుడైన దైవం నుండి కొత్త అనుగ్రహం కోసం వేచి ఉండాల్సి వచ్చేది. అబ్రాహాము ఏమాత్రం సంకోచించకుండా, గుడ్డిగా ఆ ఆజ్ఞను పాటించడానికి సిద్ధపడ్డాడు; ఆ పని చేయాలనే అతని సంకల్పాన్నే దైవం సరిపోతుందని భావించింది. ఇక ముందుకు సాగించలేని ఆ పరీక్షలు ముగిశాయి. కానీ సారా మరణించింది, మరియు ఇది అతనికి కనాను దేశాన్ని ప్రతీకాత్మకంగా స్వాధీనం చేసుకునే అవకాశాన్ని కల్పించింది. అతనికి ఒక సమాధి అవసరమైంది, అందుకే అతను ఈ భూమిపై ఒక స్థలాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నించాడు. అంతకుముందే అతను మమ్రే తోటలోని ఒక గుహను (రెండు గదులు కలిగిన దానిని) ఎంపిక చేసుకుని ఉంటాడు; దానిని, దానికి ఆనుకుని ఉన్న పొలాన్ని అతను కొనుగోలు చేశాడు. ఆ సందర్భంలో అతను పాటించిన చట్టపరమైన పద్ధతి ఆ ఆస్తి యొక్క ప్రాముఖ్యతను సూచిస్తుంది—బహుశా అతను స్వయంగా ఊహించిన దానికంటే అది ఎంతో ముఖ్యమైనది. ఎందుకంటే అక్కడ అతను, అతని కుమారులు మరియు మనుమలు శాంతియుతంగా విశ్రాంతి తీసుకోవాల్సి ఉంది; తద్వారా, ఆ మొత్తం భూమిపై హక్కు మరియు తన సంతతి వారు అక్కడ ఒకచోట చేరాలనే శాశ్వతమైన ఆకాంక్ష సరైన పునాదిని పొందగలిగాయి.

అప్పటి నుండి కుటుంబ జీవితంలోని సంఘటనలు…

…మరింత వైవిధ్యభరితంగా మారాయి. అబ్రాహాము స్థానిక ప్రజలకు దూరంగానే ఉంటూ వచ్చాడు; ఐగుప్తీయురాలి కుమారుడైన ఇష్మాయేలు అదే జాతికి చెందిన స్త్రీని వివాహం చేసుకున్నప్పటికీ, ఇస్సాకు మాత్రం తనతో సమాన హోదా కలిగిన తన బంధువులలో ఒకరిని వివాహం చేసుకోవాల్సి వచ్చింది. అబ్రాహాము తాను మెసొపొటేమియాలో వదిలివచ్చిన బంధువుల వద్దకు ఒక సేవకుడిని పంపాడు.

—తమ పట్ల మరియు తమ కుటుంబాల పట్ల ఆయనకు ఉన్న ప్రత్యేక శ్రద్ధపై అచంచలమైన విశ్వాసం.

సాధారణ లేదా సహజ మతానికి నిజానికి విశ్వాసం అవసరం లేదు; ఎందుకంటే, ఒక గొప్ప సృష్టికర్త మరియు మార్గదర్శి ప్రకృతిలో తనను తాను దాచుకుని ఉంటాడనే భావన—తద్వారా ఆయనను సులభంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు అనేది—ప్రతి మనస్సులోనూ సహజంగానే ముద్రించబడుతుంది. జీవిత ప్రయాణంలో మనకు దారి చూపే ఈ సూత్రాన్ని మనం ఒక్క క్షణం కోల్పోయినా, దానిని ఏ సమయంలోనైనా వెంటనే తిరిగి అందుకోవచ్చు. కానీ ఒక ప్రత్యేక మతం విషయంలో పరిస్థితి వేరు; ఆ మతం, ఆ గొప్ప శక్తి ఒక నిర్దిష్ట వ్యక్తిని, కుటుంబాన్ని, జాతిని లేదా దేశాన్ని ప్రత్యేకంగా మరియు అత్యున్నత ప్రాధాన్యతతో అంగీకరిస్తుందని ప్రకటిస్తుంది. అటువంటి మతం విశ్వాసంపై ఆధారపడి ఉంటుంది; ఆ విశ్వాసం చలించనిదిగా ఉండాలి, లేకపోతే అది వెంటనే దెబ్బతింటుంది. దానిపై కలిగే ఏ చిన్న సందేహమైనా వినాశకరమే. ఒక వ్యక్తి తన దృఢ విశ్వాసాలకు (convictions) తిరిగి రావచ్చు, కానీ ఆ అచంచలమైన ‘విశ్వాసానికి’ (faith) మాత్రం తిరిగి రాలేడు. అందుకే, తరచుగా ఇవ్వబడిన వాగ్దానాల నెరవేర్పులో ఎదురైన అంతులేని పరీక్షలు మరియు జాప్యాల మధ్య మన పూర్వీకులు ప్రదర్శించిన మతపరమైన నిబద్ధత ఎంతో గొప్పగా కనిపిస్తుంది.

అటువంటి విశ్వాసంతోనే యాకోబు తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిస్తాడు. అతని కుయుక్తి, అసత్య ప్రవర్తన మనకు నచ్చకపోవచ్చు, కానీ రాహేలు పట్ల అతను చూపిన పట్టుదల మరియు చెక్కుచెదరని ప్రేమ మనల్ని ఆకట్టుకుంటాయి; ఎలియాజర్ తన యజమాని కోసం రిబ్కాను ఎలాగైతే కోరుకున్నాడో, యాకోబు కూడా రాహేలును అలాగే కోరుకుంటాడు. అపారమైన సంతానాన్ని పొందుతాడన్న వాగ్దానం మొదట అతనిలోనే నెరవేరాల్సి ఉంది; అతని చుట్టూ అనేకమంది కుమారులు ఉద్భవిస్తారు, కానీ వారి ద్వారా మరియు వారి తల్లుల ద్వారా అతను అనేక హృదయ వేదనలను అనుభవించాల్సి వస్తుంది.

తన ప్రియురాలి కోసం అతను ఏమాత్రం అసహనం లేదా చలనం లేకుండా ఏడేళ్లపాటు సేవ చేస్తాడు. అతని మామ—అతనిలాగే కుయుక్తిపరుడు మరియు లక్ష్య సాధన కోసం ఏ మార్గాన్నైనా సమర్థించుకునే స్వభావం కలవాడు—అతన్ని మోసం చేస్తాడు; తద్వారా యాకోబు తన సోదరుడి పట్ల గతంలో ప్రవర్తించిన తీరుకు తగిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు. యాకోబుకు తాను ప్రేమించలేని భార్య లభిస్తుంది. కొంతకాలం తర్వాత లాబాను తనకిష్టమైన కుమార్తెను ఇచ్చి ఆ తప్పును సరిదిద్దుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాడు, కానీ దానికి మరో ఏడేళ్ల సేవ చేయాలనే షరతు విధిస్తాడు. కష్టాల మీద కష్టాలు చుట్టుముడతాయి. అతను ప్రేమించని భార్యకు సంతానం కలుగుతుంది, కానీ మరొకరికి కలగదు; సంతానం లేని భార్య, సారా లాగే తన దాసి ద్వారా తల్లి కావాలని కోరుకుంటుంది; కానీ మొదటి భార్య ఆ అవకాశాన్ని కూడా సహించదు. ఆమె కూడా అతనికి తన దాసిని ఇస్తుంది; కానీ…

నా జీవితం నుండి. 133

యాకోబు లాబాను వద్ద పనిచేసిన పద్నాలుగు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి, కానీ లాబాను తన అత్యంత నమ్మకస్తుడైన సేవకుడిని వదులుకోవడానికి ఇష్టపడలేదు. వారు ఒక కొత్త ఒప్పందానికి వచ్చి, తమ మందలను పంచుకున్నారు; లాబాను ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్న తెల్లని పశువులను తీసుకున్నాడు, యాకోబుకు మచ్చలున్నవి లేదా మిగిలిపోయినవి (తక్కువ విలువైనవి) దక్కేలా చేశారు. కానీ యాకోబు తన ప్రయోజనాన్ని కాపాడుకోవడంలో కూడా నేర్పరి; గతంలో తను కుయుక్తితో జ్యేష్ఠత్వపు హక్కును, మోసంతో తండ్రి ఆశీర్వాదాన్ని ఎలాగైతే పొందగలిగాడో, అలాగే ఇప్పుడు కూడా తన తెలివితేటలు మరియు వ్యూహాలతో మందలలోని అత్యుత్తమమైన, పెద్ద భాగాన్ని తన వశం చేసుకున్నాడు. ఈ విషయంలో కూడా అతను ఇశ్రాయేలు ప్రజలకు తగిన పూర్వీకుడిగా, తన తర్వాతి తరాల వారికి ఆదర్శంగా నిలిచాడు. లాబానుకు మరియు అతని కుటుంబానికి ఈ వ్యూహం గురించి తెలియదు, కానీ దాని ఫలితాలను వారు గమనించారు. లాబానుకు కోపం వచ్చింది; యాకోబు తన కుటుంబం మరియు ఆస్తిపాస్తులతో పారిపోయాడు, తన తెలివితేటలు లేదా అదృష్టం వల్ల లాబాను వెంటాడకుండా తప్పించుకోగలిగాడు. రాహేలు అతనికి ఒక కుమారుడిని ప్రసాదించే సమయంలోనే ప్రసవ వేదనలో మరణించింది; ‘దుఃఖపు బిడ్డ’ అయిన బెన్యామీన్ మాత్రం బ్రతికి మిగిలాడు. అదే సమయంలో, ఆ వృద్ధ తండ్రి తన కుమారుడు యోసేపును కోల్పోయినట్లుగా భావించి మరింత తీవ్రమైన దుఃఖాన్ని అనుభవించాల్సి వచ్చింది.

బహుశా ఎవరైనా నన్ను ఇలా అడగవచ్చు: అందరికీ తెలిసిన, అనేకసార్లు వివరించబడిన ఈ కథలను ఇంత వివరంగా మళ్లీ చెప్పడంలో అర్థం ఏమిటి? అడిగే వారికి నా సమాధానం ఇది: అస్తవ్యస్తమైన నా జీవితం మరియు క్రమపద్ధతి లేని నా విద్యాభ్యాసం మధ్యలో కూడా, నా మనస్సు మరియు భావాలు ఒకే లక్ష్యంపై ప్రశాంతమైన కార్యాచరణతో ఎలా కేంద్రీకరించబడ్డాయో చూపించడానికి నాకు వేరే మార్గం కనిపించలేదు. బయట అంతా ఒక రహస్యమైన గందరగోళం మరియు ఉద్వేగంతో నిండి ఉన్నప్పటికీ, నా చుట్టూ నెలకొన్న ప్రశాంతతను వివరించడానికి నాకు వేరే మార్గం దొరకలేదు. నా ‘బాయ్స్ లెజెండ్’ (Boy’s Legend)*లో చూపినట్లుగా, నా చురుకైన ఊహాశక్తి నన్ను రకరకాల దిశల్లోకి నడిపించినప్పుడు—అంటే కల్పనలు, చరిత్ర, పురాణాలు మరియు మతపరమైన విషయాల మిశ్రమం నా మెదడును గందరగోళానికి గురిచేయడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు—ఆ ప్రాచ్య దేశాల (తూర్పు ప్రాంతాల) గాథలే నాకు సురక్షితమైన ఆశ్రయంగా నిలిచాయి. నేను మోషేకు సంబంధించిన తొలి గ్రంథాలను లోతుగా అధ్యయనం చేశాను; అక్కడ, విస్తారమైన గొర్రెల కాపరుల తెగల మధ్య, నేను ఏకాంతాన్ని మరియు విశాలమైన సామాజిక జీవనాన్ని ఒకేసారి అనుభవించాను.

యూదు జాతి చరిత్రలో కలిసిపోయే ముందు, ఈ కుటుంబ సంఘటనలు మన ముందు ఒక ఆసక్తికరమైన వ్యక్తిత్వాన్ని ఆవిష్కరిస్తాయి—ఇది ముఖ్యంగా యువత ఆశలకు మరియు ఊహలకు ఆహ్లాదకరమైన ప్రేరణనిస్తుంది—ఆయనే గాఢమైన దాంపత్య ప్రేమకు ప్రతిరూపంగా జన్మించిన ‘యోసేపు’.

అతను మనకు ప్రశాంతంగా, నిశ్చలంగా కనిపిస్తాడు; తన కుటుంబంలోని మిగిలిన వారందరికంటే ఉన్నతమైన స్థానాన్ని అధిరోహించడానికి ఉద్దేశించబడిన వ్యక్తిగా తనలో తాను ఆ భవిష్యత్తును ముందే ఊహించుకున్నట్లుగా ఉంటాడు. తన సోదరుల వల్ల కష్టాల పాలైనప్పటికీ, బానిసత్వంలోనూ అతను తన దృఢత్వాన్ని, సత్యనిష్ఠను కాపాడుకుంటాడు; అత్యంత ప్రమాదకరమైన ప్రలోభాలను తిప్పికొడతాడు, తనకున్న భవిష్యత్తును దర్శించగల శక్తి (దివ్యదృష్టి) ద్వారా రక్షించబడతాడు మరియు తగిన విధంగా అత్యున్నత గౌరవాలను పొందుతాడు. అతను మొదట ఒక గొప్ప రాజ్యానికి, ఆ తర్వాత తన సొంత బంధువులకు రక్షకుడిగా మరియు ఆధారంగా నిలుస్తాడు. ప్రశాంతత మరియు గొప్పతనంలో అతను తన పూర్వీకుడైన అబ్రాహామును పోలి ఉంటాడు; మౌనం మరియు అంకితభావంలో ఇస్సాకును పోలి ఉంటాడు. తన తండ్రి నుండి వారసత్వంగా వచ్చిన వ్యాపార నైపుణ్యాన్ని అతను మరింత విస్తృతమైన రంగంలో ప్రదర్శిస్తాడు. ఇకపై మామగారి నుండి గొర్రెల మందలను సంపాదించడం కాదు, ఒక రాజు కోసం ప్రజలందరినీ వారి ఆస్తులతో సహా సమకూర్చాల్సిన పరిస్థితి అతనికి ఎదురవుతుంది.

బైబిల్ పాత్రలు మరియు సంఘటనల స్థూల రూపాలకు ఇలాంటి పరిపూర్ణమైన రూపాన్ని (వివరాలను) జోడించడం జర్మన్లకు కొత్తేమీ కాదు. క్లోప్‌స్టాక్ పాత మరియు కొత్త నిబంధనల (Old and New Testaments)లోని పాత్రలను ఎంతో సున్నితమైన, ఆప్యాయతతో కూడిన దృక్పథంతో చిత్రించారు; ఇది ఆ బాలుడికి (నాకు), అలాగే నా సమకాలీనులకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించింది. ఈ విషయంలో బోడ్మర్ చేసిన కృషి గురించి నాకు పెద్దగా తెలియదు; కానీ మోజర్ రాసిన “సింహాల గుహలో డేనియల్” (Daniel in the Lion’s Den) నా చిన్ననాటి హృదయంలో గాఢమైన ముద్ర వేసింది. ఆ రచనలో, ఒక వివేకవంతుడైన వ్యాపారవేత్త మరియు ఆస్థానికుడు అనేక కష్టాల ద్వారా అత్యున్నత గౌరవాలను పొందుతాడు; అతన్ని నాశనం చేయడానికి కారణమైన ఆ దైవభక్తే అతనికి ఎల్లప్పుడూ రక్షణ కవచంలా నిలుస్తుంది. జోసెఫ్ (యూసుఫ్) కథను విస్తృతంగా రాయాలని నాకు చాలా కాలంగా అనిపించేది, కానీ దానికి తగిన రూపాన్ని నేను కనుగొనలేకపోయాను; ముఖ్యంగా అటువంటి రచనకు సరిపోయే పద్య రచనలో నాకు నైపుణ్యం లేకపోవడం ఒక కారణం. అప్పుడు దానిని వచన రూపంలో (prose) రాయడం సరైనదని నాకు అనిపించింది, దాంతో నేను నా శక్తియుక్తులన్నింటినీ దాని రచనలో వినియోగించాను. పాత్రల స్వభావాలను వేరుగా చూపిస్తూ చిత్రించడానికి, అలాగే వివిధ సంఘటనలు మరియు ఉప-కథలను జోడించడం ద్వారా ఒక కొత్త, స్వతంత్ర రచనను సృష్టించడానికి నేను ప్రయత్నించాను. కానీ, యువత తరచుగా మర్చిపోయే ఒక విషయాన్ని నేను గమనించలేదు: అటువంటి రచనకు తగిన ఇతివృత్తం (subject-matter) అవసరం, అది కేవలం విస్తృతమైన అనుభవం ద్వారానే లభిస్తుంది. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ఆ కథలోని సంఘటనలన్నీ అత్యంత సూక్ష్మమైన వివరాలతో సహా నా మనసులో స్పష్టంగా ఉండేవి, మరియు వాటిని ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా నేను నాలో నేనే ఖచ్చితంగా చెప్పుకునేవాడిని.

ఈ పనిని చాలా సులభతరం చేసిన ఒక విషయం ఏమిటంటే—అది నా రచనను, అలాగే సాధారణంగా నా రచనా వ్యాసంగాన్ని విపరీతంగా విస్తరించేలా చేసే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ—ఒక ప్రత్యేక పరిస్థితి నాకు సహాయపడింది. మంచి సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ, అతిగా శ్రమించడం మరియు అహంకారం వల్ల మానసిక సమతుల్యత దెబ్బతిన్న ఒక యువకుడు మా ఇంట్లో ఆశ్రయం పొందుతూ ఉండేవాడు. అతను కుటుంబంతో సత్సంబంధాలు కలిగి ఉండేవాడు; అతని పద్ధతులకు ఎవరూ అడ్డుపడనంత వరకు అతను సంతృప్తిగా, సంతోషంగా ఉండేవాడు. అతను జాగ్రత్తగా నోట్స్ రాసుకున్నాడు.

బైబిల్ ఇతివృత్తంతో కూడిన నా ఆ గద్య-కావ్య రచన అంతటి భారీ పనిని అంతకుముందెన్నడూ నేను చేపట్టలేదు. ఆ కాలం చాలా ప్రశాంతంగా గడిచింది; పాలస్తీనా మరియు ఈజిప్టుల వైపు మళ్ళిన నా ఊహాశక్తిని మరల్చే ఆటంకాలు ఏవీ లేవు. నేను మనసులోనే పఠిస్తూ కాగితంపై పొందుపరుస్తున్న ఆ కావ్యం విస్తరిస్తూ పోవడంతో, నా రచనల ప్రతులు రోజురోజుకూ పెరుగుతూ వచ్చాయి; అప్పుడప్పుడు కేవలం కొన్ని పేజీలను మాత్రమే తిరిగి రాయాల్సి వచ్చేది.

ఆ రచన పూర్తయినప్పుడు — అది ముగింపునకు రావడం నాకు ఎంతో ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది — నా పాత కవితలు కొన్ని ఇంకా భద్రంగా ఉన్నాయని నాకు గుర్తొచ్చింది. అవి మరీ అంత తీసికట్టుగా ఏమీ అనిపించలేదు; వాటిని ‘జోసెఫ్’ (Joseph) కావ్యంతో కలిపి ఒకే సంపుటిగా చేస్తే, “వివిధ కవితలు” (Miscellaneous Poems) అనే శీర్షికతో ఒక చక్కని పుస్తకం తయారవుతుందనిపించింది. ప్రసిద్ధ మరియు ఆదరణ పొందిన రచయితల శైలిని నిశ్శబ్దంగా అనుకరించే అవకాశం లభించినందుకు నాకు సంతోషం కలిగింది. నేను ‘అనాక్రియోంటిక్స్’ (Anacreontics) అని పిలువబడే కవితలను గణనీయమైన సంఖ్యలో పూర్తి చేశాను; వాటి ఛందస్సు మరియు ఇతివృత్తం అనుకూలంగా ఉండటం వల్ల వాటిని చాలా సులభంగా చదవగలిగేవాడిని. కానీ వాటిని స్వీకరించడానికి నేను పెద్దగా ఆసక్తి చూపలేదు, ఎందుకంటే వాటిలో అంత్యప్రాసలు (rhyme) లేవు; పైగా, నా తండ్రికి నచ్చేలా ఏదైనా చూపించాలన్నదే నా ప్రధాన కోరిక. అందువల్ల, ఎలియాస్ ష్లేగెల్ (Elias Schlegel) రాసిన “చివరి తీర్పు” (Last Judgment) అనే రచనను ఉత్సాహంగా అనుకరిస్తూ రాసిన నా ఆధ్యాత్మిక గీతాలు (spiritual odes) మరింత సముచితమైనవిగా నాకు అనిపించాయి. వాటిలో ఒకటి—క్రీస్తు నరకానికి దిగివెళ్లడం (Descent into Hell) అనే ఇతివృత్తంతో రాసిన ఒక గీతం—నా పెద్దల మరియు స్నేహితుల నుండి ఎంతో ప్రశంసను పొందింది;

అంతేకాక, అది చాలా సంవత్సరాల పాటు నా స్వంత అభిరుచికి కూడా తగినట్లుగా అనిపించింది.

ఆదివారపు చర్చి సంగీతం కోసం ఉపయోగించే సాహిత్యం (పాటల పాఠ్యభాగం) ఎప్పుడూ ముద్రిత రూపంలో ఉండేది,

వాటిని నేను శ్రద్ధగా అధ్యయనం చేసేవాడిని. నిజానికి అవి నాసిరకంగా ఉండేవి;

అందువల్ల, నిర్దేశిత పద్ధతిలో నేను రాసిన పద్యాలు కూడా సంగీతానికి అనుగుణంగా మలచడానికి,

అలాగే విశ్వాసుల ఆధ్యాత్మికోన్నతి కోసం ప్రదర్శించడానికి సమానమైన అర్హత కలిగి ఉన్నాయని నేను భావించేవాడిని.

అటువంటి రచనలన్నింటినీ నేను ఏడాది క్రితమే స్వయంగా కాపీ చేసుకున్నాను,

ఎందుకంటే ఈ వ్యక్తిగత అభ్యాసం నన్ను రాత ఉపాధ్యాయుడి పర్యవేక్షణ నుండి విముక్తినిచ్చేది.

ఇప్పుడు, వాటన్నింటినీ సరిదిద్ది ఒక క్రమ పద్ధతిలో అమర్చాను;

రచనల పట్ల అమితమైన ఆసక్తి ఉన్న ఆ యువకుడితో ఒక చక్కని ప్రతిని (transcript) తయారు చేయించడానికి పెద్దగా ప్రోత్సాహం అవసరం లేకపోయింది.

నేను వాటిని తీసుకుని పుస్తకాలు బైండింగ్ చేసే వ్యక్తి దగ్గరకు పరిగెత్తాను,

ఆ తర్వాత త్వరలోనే ఒక చక్కని పుస్తకాన్ని మా నాన్నగారి చేతికి అందించాను.

ఆయన ఎంతో ఆనందంతో, ప్రతి సంవత్సరం ఇలాంటి ‘క్వార్టో’ (quarto) పరిమాణంలో ఒక పుస్తకాన్ని తయారు చేయమని నన్ను ప్రోత్సహించారు;

నేను ఆ పనినంతా నా ఖాళీ సమయాల్లోనే పూర్తి చేశానన్న వాస్తవం ఆయనలో మరింత నిజాయితీతో కూడిన అభినందన భావనను కలిగించింది.

మరొక సంఘటన ఈ దైవసంబంధిత, లేదా బైబిల్ అధ్యయనాల పట్ల నా ఆసక్తిని మరింత పెంచింది.

అక్కడి ప్రధాన మతగురువు (senior minister) జాన్ ఫిలిప్ ఫ్రెసెనిక్స్ మరణించారు.

ఆయన సౌమ్య స్వభావం మరియు ఆకర్షణీయమైన వ్యక్తిత్వం కలిగినవారు;

తమ సంఘం వారిచేత ఎంతో గౌరవించబడేవారు,

అంతేకాక, ఒక ఆదర్శవంతమైన పాస్టర్‌గా మరియు మంచి ప్రసంగీకుడిగా నగరం మొత్తంలోనూ మంచి పేరు తెచ్చుకున్నారు.

అయితే, ‘హెర్న్‌హుటర్స్’ (Herrnhuters) అనే వర్గానికి వ్యతిరేకంగా నిలబడటం వల్ల,

కఠినమైన నీతినియమాలు పాటించే వారి దృష్టిలో ఆయనకు అంత మంచి అభిప్రాయం ఉండేది కాదు.

మరోవైపు, ఒక నాస్తికుడైన జనరల్‌ను విశ్వాసిగా మార్చినందుకు,

సామాన్య ప్రజల దృష్టిలో ఆయన ప్రసిద్ధి చెందడమే కాక దాదాపు పవిత్రమైన వ్యక్తిగా కూడా భావించబడేవారు. …ప్రాణాంతకమైన గాయానికి గురైన వ్యక్తి. ఇక, ఆయన వారసుడు ‘ప్లిట్’ (Plitt) విషయానికొస్తే—ఆయన దృఢమైన ఆకృతి, హుందాతనం కలిగిన వ్యక్తి. మార్బర్గ్‌లో ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసిన అనుభవంతో, కేవలం సమాచారాన్ని అందించడం కాకుండా నిజంగా బోధించే (అవగాహన కల్పించే) నైపుణ్యం ఆయన సొంతం. ఆయన వెంటనే ఒక క్రమబద్ధమైన మతపరమైన ఉపన్యాస పరంపరను ప్రకటించారు. చర్చికి వెళ్లడం తప్పనిసరి కాబట్టి, నేను అప్పటికే ఆయన అంశాల విభజనను గమనించేవాడిని; ఆయన ప్రసంగాలను దాదాపు పూర్తిగా తిరిగి చెప్పగలగడం నాకు గర్వకారణంగా ఉండేది. ఆ కొత్త సీనియర్ పాస్టర్ గురించి సంఘంలో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉండేవి—చాలామంది ఆయన అలంకారికమైన బోధనలకు పెద్దగా ప్రాముఖ్యత ఇచ్చేవారు కాదు. కానీ నేను వాటిని మరింత వివరంగా రాయాలని నిర్ణయించుకున్నాను; అంతకుముందు ఒక సౌకర్యవంతమైన, అదే సమయంలో ఎవరికీ కనిపించని స్థలం నుండి చిన్న ప్రయత్నాలు చేసి ఉండటం వల్ల ఈ పనిలో నాకు మంచి విజయం లభించింది. నేను చాలా శ్రద్ధగా, అప్రమత్తంగా ఉండేవాడిని; ఆయన ‘ఆమెన్’ అనగానే చర్చి నుండి బయటకు పరుగెత్తేవాడిని…

…నా జ్ఞాపకశక్తిలో లేదా కాగితంపై నమోదు చేసుకున్న అంశాలను వేగంగా చెప్పి రాయించుకోవడానికి రెండు గంటల సమయం వెచ్చించేవాడిని. తద్వారా భోజనానికి ముందే ఆ లిఖితపూర్వక ప్రసంగాన్ని మా నాన్నగారికి అందించగలిగేవాడిని. ఈ విజయం పట్ల ఆయన చాలా గర్వపడేవారు, అలాగే మా కుటుంబానికి మంచి మిత్రుడైన, తరచుగా మాతో కలిసి భోజనం చేసే వ్యక్తి కూడా ఆనందాన్ని పంచుకునేవారు. నిజానికి, ఆ మిత్రుడికి నాపై ఎప్పుడూ మంచి అభిప్రాయం ఉండేది. నా ‘కోట్స్-ఆఫ్-ఆర్మ్స్’ (వంశ చిహ్నాల) సేకరణ కోసం ముద్రల (seals) నమూనాలను తీసుకోవడానికి నేను ఆయనను తరచుగా కలిసేవాడిని. ఆ సమయంలో ఆయన రాసిన ‘మెస్సయ్య’ (Messiah) కావ్యాన్ని నేను ఎంతగా ఆకళింపు చేసుకున్నానంటే, అందులోని సుదీర్ఘ భాగాలను కంఠస్థంగా చెప్పి ఆయన కళ్ళలో నీళ్లు తెప్పించగలిగేవాడిని.

తర్వాతి ఆదివారం కూడా నేను అదే ఉత్సాహంతో ఆ పనిని కొనసాగించాను. అయితే, నాకు ప్రధానంగా ఆ పనిలోని యాంత్రిక ప్రక్రియ (రాయడం) పట్లనే ఆసక్తి ఉండేది తప్ప, నేను రాసి భద్రపరిచిన విషయాల అర్థం గురించి పెద్దగా ఆలోచించేవాడిని కాదు. మొదటి త్రైమాసికంలో, ఇవి… ఆ చర్చలు దాదాపు అలాగే కొనసాగాయి; కానీ చివరికి, బైబిల్ గురించి ప్రత్యేకమైన జ్ఞానోదయమో లేదా మత సిద్ధాంతాలపై స్పష్టమైన అవగాహనో వాటి ద్వారా లభించవని నా అహంభావంతో భావించాను. ఆ చిన్నపాటి అహంకారాన్ని తృప్తిపరుచుకోవడం కోసం నేను చెల్లించిన మూల్యం చాలా ఎక్కువైంది, కాబట్టి ఆ విషయాన్ని ఇకపై కొనసాగించడం నాకు తగదనిపించింది.

198 సత్యం మరియు కవిత్వం;

ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వేగంగా సాగిపోయిన, లెక్కలేనన్ని రకరకాల పనులు మరియు వ్యాపకాల మధ్య కూడా, మా నాన్నగారు తన ప్రధాన లక్ష్యంపైనే దృష్టి నిలిపి ఉంచారు. న్యాయశాస్త్రం వైపు నా జ్ఞాపకశక్తిని మరియు ప్రతిభను మళ్లించి, కేంద్రీకరించడానికి ఆయన ప్రయత్నించారు. ఫలితంగా, ‘ఇన్‌స్టిట్యూషన్స్’ (న్యాయశాస్త్ర ప్రాథమిక సూత్రాల గ్రంథం) యొక్క స్వరూప స్వభావాలను కలిగి ఉండి, ప్రశ్న-జవాబుల (కాటెకిజం) శైలిలో రూపొందించబడిన ‘హాప్’ (Hopp) రాసిన ఒక చిన్న పుస్తకాన్ని నా చేతికి ఇచ్చారు. నేను త్వరలోనే ఆ ప్రశ్నలు, జవాబులను కంఠస్థం చేశాను; అంతేకాక, బోధకుడి పాత్రను మరియు అభ్యాసకుడి పాత్రను కూడా సమర్థవంతంగా పోషించగలిగే స్థాయికి చేరుకున్నాను. అప్పట్లో మతపరమైన బోధనలో పవిత్ర గ్రంథాలలోని అంశాలను సందర్భోచితంగా అన్వయించుకోవడం ఎంత ముఖ్యమో, ‘కార్పస్ జ్యూరిస్’ (రోమన్ న్యాయశాస్త్ర సంహిత) విషయంలోనూ అటువంటి పరిచయం అవసరమని భావించారు; ఆ విషయంలో కూడా నేను త్వరలోనే అసాధారణమైన నైపుణ్యాన్ని సాధించాను. నా చదువును మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లాలనే ఉద్దేశంతో మా నాన్నగారు ‘స్ట్రూవ్’ (Struve) రాసిన చిన్నపాటి గ్రంథాన్ని సమకూర్చారు, కానీ ఇక్కడ విషయాలు అంత వేగంగా సాగలేదు. ఆ పుస్తక నిర్మాణం ప్రారంభ దశలో ఉన్నవారికి స్వయంగా చదువుకుని అర్థం చేసుకునేలా అనుకూలంగా లేదు, అలాగే మా నాన్నగారి బోధనా పద్ధతి కూడా ఆ విషయం పట్ల ఆసక్తిని కలిగించేంత సరళంగా లేదా ఉదారంగా లేదు.

మేము గతంలో గడిపిన సైనిక జీవన విధానమే కాకుండా, పౌర జీవనం, చరిత్ర మరియు కాల్పనిక గాథల పఠనం వంటివన్నీ కలిసి మాకు ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేశాయి: చట్టం మౌనంగా ఉండి, వ్యక్తికి ఎటువంటి సహాయం చేయని సందర్భాలు అనేకం ఉంటాయి; అటువంటి పరిస్థితుల్లో ఆ వ్యక్తి తనకున్న శక్తిమేర కష్టాల నుండి బయటపడాల్సి ఉంటుంది. ఆ తర్వాత, పాతకాలపు ఆచారం ప్రకారం, కత్తిసాము మరియు గుర్రపు స్వారీ నేర్చుకోవడంపై దృష్టి సారించాల్సిన దశకు మేము చేరుకున్నాము; తద్వారా అప్పుడప్పుడు దాడుల నుండి మనల్ని మనం రక్షించుకోవడం మరియు కేవలం పాండిత్య ధోరణిలో కాకుండా, నిజమైన స్వారీ నైపుణ్యంతో గుర్రంపై కూర్చోవడం సాధ్యమవుతుంది. మొదటి అంశం (కత్తిసాము) విషయానికొస్తే, ఆ అభ్యాసం నాకు ఎంతో ఆనందదాయకంగా అనిపించింది; ఎందుకంటే, చేతులకు రక్షణగా ‘ఓసియర్’ (ఒక రకమైన విల్లో) తీగలను చుట్టి, ‘హేజిల్’ కర్రలతో కత్తులను (రేపియర్స్) తయారు చేసుకోవడం మేము ఎప్పుడో నేర్చుకున్నాము. ఇప్పుడు మేము నిజమైన ఉక్కు కత్తులతో సాధన చేయడానికి సాహసించాము; వాటితో చేసే చప్పుడు ఎంతో ఉల్లాసంగా ఉండేది.

ఆ నగరంలో ఇద్దరు కత్తిసాము గురువులు ఉండేవారు: ఒకరు దృఢమైన మరియు స్థిరమైన శైలిలో శిక్షణనిచ్చే నిష్ఠా గల వృద్ధ జర్మన్; మరొకరు ఫ్రెంచ్ వ్యక్తి, ఆయన పద్ధతిలో వేగంగా ముందుకు వెళ్లడం, వెనక్కి తగ్గడం మరియు తేలికగా, చురుకుగా పొడవటం వంటివి ఉండేవి, అలాగే ఎప్పుడూ ఏదో ఒక అరుపు వినిపిస్తూ ఉండేది. ఎవరి పద్ధతి ఉత్తమమైనది అనే విషయంలో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉండేవి. నేను శిక్షణ తీసుకున్న చిన్న బృందం ఫ్రెంచ్ గురువు వైపు మొగ్గు చూపింది; మేము త్వరగానే ముందుకు వెనుకకు పొడవటం, కత్తి విన్యాసాలు చేయడం, తిరిగి యథాస్థితికి రావడం మరియు ఆ సమయంలో సాధారణంగా చేసే అరుపులు అరవడం వంటి వాటికి అలవాటు పడ్డాము.

అయితే, మాకు తెలిసిన మరికొందరు జర్మన్ గురువు దగ్గరకు వెళ్లి, దానికి పూర్తిగా భిన్నమైన పద్ధతిని అభ్యసించారు. ఒక ముఖ్యమైన విద్యను నేర్చుకోవడంలో ఈ విభిన్న పద్ధతులు, మరియు తమ గురువే గొప్పవారని ఎవరికి వారు బలంగా నమ్మడం వల్ల, దాదాపు ఒకే వయస్సు గల యువకుల మధ్య విభేదాలు తలెత్తాయి; పరిస్థితి ఎంత తీవ్రమైందంటే, ఆ రెండు కత్తిసాము పాఠశాలల మధ్య పెద్ద గొడవ జరిగేలా కనిపించింది. మాటల యుద్ధం కాస్తా కత్తుల యుద్ధంగా మారే ప్రమాదం ఏర్పడింది. కానీ చివరకు ఆ సమస్యను పరిష్కరించడానికి, ఆ గురువుల మధ్య నైపుణ్య పరీక్షను ఏర్పాటు చేశారు; దాని ఫలితాల గురించి నేను వివరంగా చెప్పను. జర్మన్ గురువు ఒక గోడలా నిలబడి, సరైన అవకాశం కోసం వేచి చూస్తూ, తన కత్తి దెబ్బలతో ప్రత్యర్థి చేతిలోని కత్తిని సులభంగా కింద పడేసేవారు. అవతలి వ్యక్తి (ఫ్రెంచ్ గురువు) మాత్రం దానిని పెద్దగా పట్టించుకోకుండా, తన చురుకుదనంతో ప్రత్యర్థికి ఆయాసం వచ్చేలా చేయడంలో నిమగ్నమయ్యారు. ఆయన జర్మన్ గురువు వైపు అనేకసార్లు వేగంగా కత్తిని విసిరి పొడిచే ప్రయత్నం చేశారు; ఒకవేళ అవి నిజమైన యుద్ధంలో జరిగి ఉంటే, అవతలి వ్యక్తిని నేరుగా పరలోకానికి పంపించేవి. మొత్తం మీద, మాలో కొందరు మా దేశస్థుడైన గురువు దగ్గరకు మారడం తప్ప, ప్రత్యేకంగా ఏమీ నిర్ణయించబడలేదు లేదా మెరుగుపడలేదు. కానీ మొదటి గురువు దగ్గర నేను ఎంతో నేర్చుకుని ఉండటం వల్ల, రెండవ గురువు పద్ధతులకు అలవాటు పడటం నాకు కష్టంగా అనిపించింది; కొంతకాలం గడిచాక, ఆయన పాత శిష్యులకు ఆ పద్ధతులు నచ్చినంతగా, ఆయన దగ్గరకు మారిన మాకు అవి అంత సంతృప్తికరంగా అనిపించలేదు.

ఇక గుర్రపు స్వారీ విషయానికొస్తే, నా పరిస్థితి ఇంకా అధ్వాన్నంగా ఉండేది. శరదృతువులో నన్ను శిక్షణకు పంపడం వల్ల, చల్లని మరియు తేమతో కూడిన వాతావరణంలోనే నేను ఆ విద్యను ప్రారంభించాల్సి వచ్చింది. ఆ గొప్ప కళను వారు బోధించే అతి పండితధోరణి నాకు విపరీతమైన అసహ్యాన్ని కలిగించేది. ఆద్యంతం గుర్రంపై కూర్చునే విధానం గురించే చర్చ జరిగేది, కానీ అసలు విషయం అదే అయినప్పటికీ, సరైన కూర్పు అంటే ఏమిటో వారిలో ఒక్కరు కూడా చెప్పలేకపోయేవారు; ఎందుకంటే వారు ‘స్టరప్స్’ (కాళ్లు ఉంచే పట్టీలు) లేకుండానే గుర్రంపై అటు ఇటు తిరిగేవారు. పైగా, ఆ శిక్షణ విద్యార్థులను మోసం చేయడానికి, వారిని కించపరచడానికే ఉద్దేశించినట్లు అనిపించేది. ఎవరైనా ‘కర్బ్-చైన్’ (గుర్రం కళ్ళెం గొలుసు)ను తగిలించడం లేదా వదులు చేయడం మర్చిపోయినా, చేతిలోని బెత్తం లేదా టోపీ కింద పడినా సరే—ప్రతి ఆలస్యానికి, ప్రతి చిన్న పొరపాటుకు జరిమానా కట్టాల్సి వచ్చేది, అంతేకాకుండా అందరి ముందు నవ్వులపాలయ్యే పరిస్థితి ఉండేది. ఇది నాకు తీవ్రమైన అసహనాన్ని కలిగించేది, ముఖ్యంగా ఆ శిక్షణా స్థలం కూడా భరించలేనంత అసహ్యంగా ఉండటంతో నా చిరాకు మరింత పెరిగేది. ఎప్పుడూ తడిగా లేదా దుమ్ముతో నిండి ఉండే ఆ విశాలమైన, అపరిశుభ్రమైన ప్రదేశం, అక్కడి చలి, బూజు వాసన—అన్నీ కలిసి అత్యంత అసహ్యకరంగా ఉండేవి. అదీకాక, అల్పాహారాలు లేదా ఇతర బహుమతులకు లంచం తీసుకుని కావచ్చు, లేదా ఇతరులు ఎక్కువ నైపుణ్యం కలిగి ఉండటం వల్ల కావచ్చు, ఆ అశ్వశాల నిర్వాహకుడు ఎప్పుడూ వారికి ఉత్తమమైన గుర్రాలను, నాకు మాత్రం అత్యంత అధ్వాన్నమైన గుర్రాలను ఇచ్చేవాడు; నన్ను ఎక్కువ సేపు వేచి ఉండేలా చేసేవాడు మరియు నన్ను తక్కువ అంచనా వేసేవాడు.

130 సత్యం మరియు కవిత్వం;

నా సామర్థ్యాలను తక్కువగా అంచనా వేయడం వల్ల, ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఆహ్లాదకరమైన అనుభవంగా ఉండాల్సిన ఒక విషయంలో నేను ఎంతో విసుగు పుట్టించే అనుభవాన్ని ఎదుర్కొన్నాను. వాస్తవానికి, ఆనాటి పరిస్థితుల ప్రభావం నా మనసులో ఎంత బలంగా నాటుకుపోయిందంటే—తరువాతి కాలంలో నేను అత్యంత ఉత్సాహవంతుడైన, సాహసోపేతమైన అశ్వారోహకుడిగా మారి, రోజుల తరబడి గుర్రం దిగకుండా ప్రయాణించినప్పటికీ—ఆ గుర్రపు స్వారీ శిక్షణా కేంద్రాన్ని (riding-school) మాత్రం చాలా జాగ్రత్తగా తప్పించుకునేవాడిని; లేదా దాని పక్కన వెళ్లేటప్పుడు ఒక్క క్షణం కూడా అక్కడ ఆగేవాడిని కాదు. ఏదైనా ఒక కళలో శిక్షణ ప్రారంభించినప్పుడు, అది తరచుగా బాధాకరమైన లేదా అసహ్యకరమైన పద్ధతిలో సాగడం సహజం. అటువంటి శిక్షణ అలసటను కలిగిస్తుందనీ, హానికరం అనీ భావించే ఆ పాత దృక్పథం స్థానంలో, నేటి కాలంలో “యువత ప్రతి విషయాన్నీ తేలికగా, సులభంగా మరియు ఆహ్లాదకరమైన రీతిలో నేర్చుకోవాలి” అనే విద్యా సూత్రం వచ్చింది; కానీ దీనివల్ల కూడా ఇతర సమస్యలు మరియు ప్రతికూలతలు తలెత్తుతున్నాయి.

వసంతకాలం సమీపించడంతో మా జీవితంలో ప్రశాంతత నెలకొంది. గతంలో నేను ఆ నగరాన్ని—అక్కడి మతపరమైన, పౌర, ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ భవనాలను—చూడటానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, అలాగే అక్కడ ఇంకా మిగిలి ఉన్న పురాతన కట్టడాలను పరిశీలించడంలో ఎంతో ఆనందాన్ని పొందినప్పుడు కలిగిన ఆసక్తి లాగే, ఆ తర్వాత ‘లెమ్స్నర్ క్రానికల్’ (Lemsner Chronicle) మరియు మా నాన్నగారి పాత ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ పుస్తకాలు, కరపత్రాల ద్వారా గత కాలపు వ్యక్తుల జీవితాలను మళ్లీ కళ్ళకు కట్టినట్లుగా ఊహించుకోవడంలో ఆసక్తి చూపించాను. ఆయా కాలాల విశేషాలు, ఆచార వ్యవహారాలు మరియు ప్రముఖ వ్యక్తుల గురించి అధ్యయనం చేయడం ద్వారానే ఆ లక్ష్యాన్ని ఉత్తమంగా సాధించవచ్చని నాకు అనిపించింది. నా చిన్నతనం నుండే నా దృష్టిని విశేషంగా ఆకర్షించిన పురాతన అవశేషాలలో ఒకటి—వంతెన గోపురంపై అమర్చిన ఒక రాజద్రోహి పుర్రె. అక్కడ ఉన్న మూడు లేదా నాలుగు ఇనుప కడ్డీలలో (అవి అప్పటికే సున్నం పూత మరియు వాతావరణ ప్రభావాలను తట్టుకుని 1616 నుండి నిలిచి ఉన్నాయి) ఇది ఒకటి. సాక్సెన్‌హాసెన్ నుండి ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌కు తిరిగి వచ్చేటప్పుడు ఎవరికైనా ఆ గోపురం కళ్ళకు కట్టినట్లు కనిపించేది, అలాగే ఆ పుర్రె కూడా నేరుగా దృష్టిలో పడేది. చిన్నప్పుడు, ఫెల్ట్‌మిల్చ్ మరియు అతని అనుచరుల తిరుగుబాటుకు సంబంధించిన కథను వినడం నాకు ఇష్టంగా ఉండేది—వారు నగర పాలన పట్ల అసంతృప్తి చెంది, దానికి వ్యతిరేకంగా లేచి, తిరుగుబాటుకు పథకం పన్ని, యూదుల నివాస ప్రాంతాలను దోచుకుని, భయంకరమైన అల్లర్లను సృష్టించడం; కానీ చివరికి చక్రవర్తి ప్రతినిధి చేతికి చిక్కి, మరణశిక్షకు గురికావడం వంటి విషయాలు. అయితే, తర్వాతి కాలంలో, ఈ సంఘటనల గురించి మరింత వివరంగా తెలుసుకోవాలని, వారు ఎలాంటి వారో అర్థం చేసుకోవాలని నాకు అనిపించింది. అప్పుడు, చెక్కతో చెక్కిన చిత్రాలతో (woodcuts) అలంకరించబడిన ఒక పాత సమకాలీన పుస్తకం…

ఆ వ్యక్తులకు మరణశిక్ష విధించబడిన సమయంలోనే, అప్పటి అరాచకం మరియు చట్టరాహిత్యం కారణంగా చాలా మంది కౌన్సిలర్లను కూడా పదవుల నుండి తొలగించారని ఆ పుస్తకం ద్వారా తెలిసింది. వారి పరిస్థితిని గమనించినప్పుడు, ఆ దురదృష్టవంతుల పట్ల నాకు జాలి కలిగింది; భవిష్యత్తులో మెరుగైన వ్యవస్థ (రాజ్యాంగం) ఏర్పడటానికి వారు బలిపశువులుగా మారారని భావించక తప్పదు. ఆ సమయం నుండే ఆ నిబంధన అమల్లోకి వచ్చింది; దీని ప్రకారం న్యాయవాదులు, వ్యాపారులు మరియు చేతివృత్తుల వారితో పాటు, ఒక క్లబ్ నుండి ఉద్భవించిన ‘ఫ్రావెన్‌స్టెయిన్’ (Frauenstein) అనే గౌరవనీయమైన పాత ‘లింపుర్గ్’ (Limpurg) వంశం కూడా పాలనలో పాల్గొనే అవకాశం పొందింది. అలాగే, ఇది సంక్లిష్టమైన వెనీషియన్ తరహా ఓటింగ్ విధానాన్ని విస్తరించింది; అయితే, తప్పు చేయడానికి ఎటువంటి ప్రత్యేక అధికారాలు కోరకుండా కేవలం న్యాయం చేయడానికి నియమించబడిన పౌర సంఘాలు (civil colleges) దీనిని నియంత్రించేవి.

ఆ బాలుడిలో సందేహాలను రేకెత్తించి, అతని బాల్య మనసుపై భారాన్ని మోపిన అంశాలలో నగరంలోని యూదుల నివాస ప్రాంతం (దీనిని ‘యూదుల వీధి’ అని పిలిచేవారు) పరిస్థితి ఒకటి. ఇది కేవలం ఒకే ఒక వీధిగా ఉండేది; పూర్వ కాలంలో ఇది ఒక జైలు మాదిరిగా నగర గోడలు మరియు కందకాల మధ్య ఇరుక్కుపోయి ఉండేదని అనిపించేది. ఆ ద్వారం గుండా వెళ్లేటప్పుడు లోపలికి చూస్తే కనిపించే ఆ ఇరుకుదనం, అపరిశుభ్రత, జనసమ్మర్ధం మరియు వారి కఠినమైన భాషా ఉచ్చారణ అన్నీ కలిసి అత్యంత అసహ్యకరమైన భావనను కలిగించేవి. ఒంటరిగా లోపలికి వెళ్లడానికి నాకు చాలా కాలం పట్టింది; తమ వద్ద ఉన్న వస్తువులను అమ్మడానికి లేదా మార్పిడి చేయడానికి ప్రయత్నించే అనేకమంది వ్యక్తుల విసుగు పుట్టించే పట్టుదల నుండి ఒకసారి బయటపడ్డాక, మళ్లీ అక్కడికి వెళ్లడానికి నేను అంతగా సాహసించలేదు. క్రైస్తవ పిల్లల పట్ల యూదులు ప్రదర్శించే క్రూరత్వం గురించి ‘గాడ్‌ఫ్రే క్రానికల్స్’ (Godfrey’s Chronicles)లో చూసిన పాత గాథలు నా చిన్నారి మనసులో అస్పష్టంగా మెదులుతూ ఉండేవి. ఆధునిక కాలంలో వారి పట్ల అభిప్రాయం మెరుగుపడినప్పటికీ, వంతెన టవర్ యొక్క వంపు గోడలపై వారిని అవమానించేలా కనిపించే వ్యంగ్య చిత్రాలు మరియు అపఖ్యాతి పాలైన బొమ్మలు వారికి వ్యతిరేకంగా బలమైన సాక్ష్యాలుగా నిలిచేవి; ఎందుకంటే అవి ఏ ఒక్క వ్యక్తి యొక్క వ్యక్తిగత ద్వేషం వల్లనో కాకుండా, బహిరంగ వ్యవస్థ (ప్రభుత్వపరమైన నిర్ణయం) ద్వారా రూపొందించబడినవి.

అయినప్పటికీ, వారు దేవునిచే ఎన్నుకోబడిన ప్రజలుగానే నిలిచిపోయారు మరియు ఎలా జరిగిందన్నది పక్కన పెడితే, అత్యంత ప్రాచీన కాలానికి చెందిన ఒక సజీవ చిహ్నంగా పరిగణించబడ్డారు. అంతేకాకుండా, వారు చురుకైన మరియు ఆహ్లాదకరమైన వ్యక్తులు; తమ ప్రత్యేకమైన ఆచారాలను పట్టుదలగా పాటించే వారి తీరుకు ఎవరైనా గౌరవం ఇవ్వక తప్పదు. పైగా, వారి స్త్రీలు అందంగా ఉండేవారు మరియు ఎంతో ఆప్యాయంగా, మర్యాదపూర్వకంగా వ్యవహరించడానికి ఇష్టపడేవారు.

138

ఈ పనులు నాకు ఎంతో ఆనందదాయకమైన సమయాన్ని అందించడమే కాకుండా, పనిని నిర్వహించే వివిధ పద్ధతులపై నాకు అవగాహన కల్పించాయి; అలాగే, ఆయా జీవనశైలులకు సంబంధించిన అనివార్య పరిస్థితులలో ఎలాంటి సుఖదుఃఖాలు, లాభనష్టాలు ఉంటాయో కూడా నాకు తెలిసింది. సమాజంలోని అట్టడుగు మరియు ఉన్నత వర్గాల మధ్య వారధిగా నిలిచే క్రియాశీలక వర్గానికి నేను మరింత దగ్గరయ్యాను. ఎందుకంటే, ఒక వైపు అత్యంత సాధారణమైన లేదా ముడి వస్తువుల తయారీలో నిమగ్నమైన వారు ఉంటే, మరోవైపు ఇప్పటికే తయారైన వస్తువులను వినియోగించుకోవాలనుకునే వారు ఉంటారు; కాబట్టి, తన నైపుణ్యం మరియు చేతి పనితనంతో ఆ రెండింటినీ అనుసంధానించి, వారి కోరికలను వారి పద్ధతిలో తీర్చుకునేలా చేసే మధ్యవర్తిగా తయారీదారు వ్యవహరిస్తాడు. వివిధ వృత్తులకు సంబంధించిన గృహ నిర్వహణ తీరు—అది ఆయా వృత్తుల స్వభావం ఆధారంగా రూపుదిద్దుకుంటుంది—కూడా నా నిశిత పరిశీలనకు విషయమైంది. తద్వారా, మనుషులందరూ సమానం కాకపోయినా, వారి జీవన పరిస్థితులలో సమానత్వం ఉంటుందనే భావన నాలో బలపడింది; కేవలం ఉనికిలో ఉండటమే ప్రధానమైన విషయమని, మిగిలినవన్నీ అప్రధానమైనవి లేదా యాదృచ్ఛికమైనవని నాకు అనిపించింది.

క్షణికమైన ఆనందం కోసం చేసే ఖర్చులను మా నాన్నగారు ఎప్పుడూ అనుమతించేవారు కాదు—మేము కలిసి విహారయాత్రకు వెళ్లడం గానీ, వినోద కార్యక్రమాల కోసం డబ్బు ఖర్చు చేయడం గానీ నాకైతే గుర్తులేదు—అదే సమయంలో, అంతర్గత విలువతో పాటు బాహ్య సౌందర్యం కూడా కలిగిన వస్తువులను సమకూర్చుకోవడంలో మాత్రం ఆయన ఏమాత్రం వెనుకాడేవారు కాదు. యుద్ధం చివరి రోజుల్లో ఆయనకు ఎలాంటి ఇబ్బందీ కలగకపోయినప్పటికీ, శాంతిని ఆయన అంతగా కోరుకునేవారు. ఈ భావనతోనే, శాంతి అధికారికంగా ప్రకటించబడగానే మా అమ్మకు అందజేసేలా, వజ్రాలు పొదిగిన ఒక బంగారు పెట్టెను తయారు చేయిస్తానని ఆయన మాటిచ్చారు. ఆ సంతోషకరమైన సందర్భం కోసం ఎదురుచూస్తూ, వారు గత కొన్నేళ్లుగా ఆ బహుమతి తయారీలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. తగినంత పరిమాణం కలిగిన ఆ పెట్టె ‘హనౌ’ (Hanau) నగరంలో తయారైంది; అక్కడ మా నాన్నగారికి స్వర్ణకారులు మరియు పట్టు వస్త్రాల తయారీదారుల మధ్య మంచి పేరు ఉండేది. దాని కోసం అనేక నమూనాలు రూపొందించబడ్డాయి; పెట్టె మూతపై పూల బుట్ట అలంకరణ ఉండేది, దాని పైన ఆలివ్ కొమ్మను నోట పట్టుకుని ఒక పావురం ఎగురుతున్నట్లుగా చిత్రీకరించారు. రత్నాలను పొదగడానికి అక్కడ కొంత ఖాళీ స్థలాన్ని వదిలిపెట్టారు—ఆ రత్నాలను పావురం మీద మరియు పెట్టె తెరిచే చోట అమర్చాల్సి ఉంది. ఆ పెట్టె తయారీ బాధ్యతను, అలాగే దానికి అవసరమైన రత్నాలను సమకూర్చే పనిని ‘లాటెన్‌సాక్’ (Lautensaolc) అనే ఆభరణాల తయారీదారునికి అప్పగించారు. అతను చురుకైన, నైపుణ్యం కలిగిన వ్యక్తి; చాలా మంది కళాకారుల మాదిరిగానే, అతను తప్పనిసరి పనులను చేయడానికి ఇష్టపడేవాడు కాదు, కానీ అనవసరమైన అలంకారిక పనులను (fancy-work) చేయడంలో గొప్ప ఆనందాన్ని పొందేవాడు. ఆ రత్నాలను పెట్టెపై అమర్చాల్సిన ఆకారంలోనే నల్లని మైనం పలకపై చాలా త్వరగా అమర్చారు, అవి చూడటానికి చాలా బాగున్నాయి; కానీ వాటిని అక్కడి నుండి బంగారానికి ఎప్పటికీ మార్చలేదు. మొదట్లో, మా నాన్నగారు ఆ పనిని ఉన్నది ఉన్నట్లుగా వదిలేశారు; కానీ శాంతి స్థాపనపై ఆశలు బలపడినప్పుడు, మరియు ముఖ్యంగా షరతులు — ప్రత్యేకించి ఆర్చ్‌డ్యూక్ జోసెఫ్‌ను రోమన్ సింహాసనంపై అధిష్ఠించే విషయం — స్పష్టంగా తెలిసినప్పుడు, ఆయనకు చాలా అసహనం కలిగింది. దాంతో, ఆ మందకొడిగా సాగుతున్న కళాకారుడిని త్వరపెట్టడానికి నేను వారానికి చాలాసార్లు, నిజానికి దాదాపు ప్రతిరోజూ వెళ్లాల్సి వచ్చేది. నా నిరంతర ఫిర్యాదులు మరియు ఒత్తిడి కారణంగా పని ముందుకు సాగింది, కానీ చాలా నెమ్మదిగా జరిగింది; ఎందుకంటే అది మనకు నచ్చినప్పుడు చేపట్టగలిగే లేదా పక్కన పెట్టగలిగే రకానికి చెందిన పని కాబట్టి, ఎప్పుడూ ఏదో ఒక అత్యవసర పని వచ్చి దీనిని పక్కన పడేసేలా చేసేది.

అతని ఈ ప్రవర్తనకు ప్రధాన కారణం, అతను స్వయంగా చేపట్టిన మరొక పని. చక్రవర్తి ఫ్రిట్జ్‌కు రత్నాలంటే, ముఖ్యంగా రంగు రాళ్లంటే చాలా ఇష్టమని అందరికీ తెలుసు. లాటెన్‌సాక్ అటువంటి రత్నాల కోసం భారీ మొత్తాన్ని — వాస్తవానికి తన ఆర్థిక స్తోమతకు మించి — ఖర్చు చేశాడు. వాటితో అతను ఒక పూలగుచ్ఛం (nosegay) ఆకారాన్ని రూపొందించడం ప్రారంభించాడు; అందులో ప్రతి రాయిని దాని ఆకారం మరియు రంగుకు అనుగుణంగా ఎంతో అభిరుచితో అమర్చాల్సి ఉంది, తద్వారా అది చక్రవర్తి ఖజానాలో భద్రపరచదగిన ఒక అద్భుత కళాఖండంగా మారాలి. అతను తనదైన అస్తవ్యస్తమైన పద్ధతిలో దానిపై చాలా ఏళ్లుగా శ్రమిస్తూ వచ్చాడు; అయితే ఇప్పుడు — ఆశించిన శాంతి ఒప్పందం తర్వాత చక్రవర్తి పట్టాభిషేకానికి హాజరవుతారని భావిస్తున్న తరుణంలో — అతను ఆ పనిని పూర్తి చేయడానికి తొందరపడ్డాడు. ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌లో ఉన్న తన కుమారుడి వద్ద ఆ పనిని పూర్తి చేయించి, దానిని ఒక రూపంలోకి తీసుకురావడానికి… అటువంటి విషయాల పట్ల నాకు ఉన్న ఆసక్తిని అతను చాలా చాకచక్యంగా వాడుకున్నాడు; తద్వారా నన్ను బెదిరింపుల విషయం నుండి మళ్లించి, నా ఉద్దేశాలను విఫలం చేయగలిగాడు. ఆ రాళ్ల గురించిన పరిజ్ఞానాన్ని నాకు అందించడానికి అతను ఎంతో కృషి చేశాడు; వాటి లక్షణాలు, విలువలను వివరంగా వివరించాడు. ఫలితంగా, చివరికి ఆ రత్నాల సమూహం (బోకే) గురించిన వివరాలన్నీ నాకు కంఠతా వచ్చాయి, అంతేకాక ఒక వినియోగదారుడికి వాటి విశిష్టతలను అతనంత సమర్థవంతంగా వివరించగలిగే స్థాయికి నేను చేరుకున్నాను. ఆ రత్నాల సమూహం ఇప్పటికీ నా కళ్ల ముందు కదలాడుతూనే ఉంది; ఆ తర్వాత నేను అంతకంటే ఖరీదైన వాటిని చూసినప్పటికీ, అటువంటి రకంలో వాటికి సాటి వచ్చేంత ఆకర్షణీయమైన లేదా అద్భుతమైన వాటిని మాత్రం చూడలేదు. అంతేకాకుండా, తన కాలక్షేపం కోసం అతను చక్కని చెక్కడం ద్వారా రూపొందించిన చిత్రాలు (engravings) మరియు ఇతర కళాఖండాల సేకరణను కలిగి ఉండేవాడు; నేను అతనితో గడిపిన అనేక గంటలు నాకు ఎంతో ప్రయోజనకరంగా ఉండేవి. చివరగా, హుబెర్ట్‌స్‌బర్గ్ సమావేశం (Congress of Hubertshurg) జరిగినప్పుడు…

వాస్తవానికి, ఆ సమయంలో ఆయన నా కోసం తన బాధ్యతకు మించి ఎంతో కృషి చేశారు; ‘శాంతి ఉత్సవం’ (Peace celebration) జరిగిన రోజే ఆయన నా తల్లి చేతుల్లో పావురాన్ని మరియు పూలను ఉంచారు.

ఆర్డర్ చేయబడిన చిత్రాల విషయంలో చిత్రకారులకు సూచనలు ఇవ్వడానికి నాకు ఇలాంటి బాధ్యతలు చాలానే అప్పగించబడేవి. కేవలం కాన్వాస్‌పై వేసిన చిత్రం కంటే చెక్కపై వేసిన చిత్రమే ఎంతో శ్రేష్ఠమైనదని మా నాన్నగారు బలంగా నమ్మేవారు (ఆ కాలంలో చాలామందికి ఈ అభిప్రాయం ఉండేది). అందుకే, మంచి ఓక్ చెక్క పలకలను సమకూర్చుకోవడం ఆయనకు ఒక ముఖ్యమైన ఆందోళనగా ఉండేది; ఎందుకంటే, అజాగ్రత్తగా ఉండే కళాకారులు ఈ విషయంలో తరచుగా వడ్రంగులపై (cabinet-makers) ఆధారపడతారని ఆయనకు బాగా తెలుసు. అందువల్ల, అత్యంత పాత చెక్క పలకలను వెతికి పట్టుకునేవారు; వాటిని వడ్రంగులు రంపపు పనిముట్లు (plane) మరియు జిగురుతో సిద్ధం చేసి, ఒకటి రెండు సంవత్సరాల పాటు పై గదిలో నిల్వ ఉంచేవారు, తద్వారా అవి బాగా ఆరిపోయేవి. అటువంటి ఒక విలువైన చెక్క పలకను చిత్రకారుడు జునీక్‌కు (Juneek) అప్పగించారు; దానిపై ఒక పూల కుండీని, అందులో ప్రకృతిని అనుకరిస్తూ అత్యంత కళాత్మకంగా మరియు సున్నితంగా పూలను చిత్రించమని ఆయనకు చెప్పారు. అది వసంతకాలం కావడంతో, నాకు దొరికిన అత్యంత అందమైన పూలను వారానికి కొన్నిసార్లు ఆయన దగ్గరకు తీసుకువెళ్లడంలో నేను ఏమాత్రం వెనుకాడలేదు; ఆయన వాటిని వెంటనే చిత్రించి, క్రమంగా అత్యంత శ్రద్ధతో మరియు కచ్చితత్వంతో ఆ చిత్రం మొత్తాన్ని రూపొందించారు. ఒకసారి నేను ఒక ఎలుకను పట్టుకుని ఆయన దగ్గరకు తీసుకెళ్లాను; అది చాలా అందమైన జంతువుగా అనిపించడంతో ఆయన దానిని చిత్రించాలనుకున్నారు. పూల కుండీ అడుగున ఒక మొక్కజొన్న కంకిని కొరుకుతున్నట్లుగా ఆయన దానిని చాలా కచ్చితంగా చిత్రించారు. సీతాకోకచిలుకలు మరియు పెద్ద పురుగులు (cock-chaffers) వంటి హానిచేయని అనేక ఇతర జీవులను కూడా తీసుకువచ్చి చిత్రించారు; ఫలితంగా, అనుకరణ మరియు చిత్రణ పరంగా చూస్తే, అది ఒక అత్యంత విలువైన చిత్రంగా మారింది. ఆ చిత్రం అప్పగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న తరుణంలో, అది తనకు నచ్చలేదని ఆ పెద్దమనిషి ఒకరోజు అధికారికంగా ప్రకటించినప్పుడు నేను ఎంతగానో ఆశ్చర్యపోయాను. ఆ చిత్రం వివరాల పరంగా చక్కగా రూపుదిద్దుకున్నప్పటికీ, దానిని దశలవారీగా పూర్తి చేయడం వల్ల మొత్తం కూర్పులో లోపం ఏర్పడింది; అంతేకాక, ప్రారంభంలోనే కాంతి-నీడలు మరియు రంగుల వినియోగానికి సంబంధించి ఒక స్థూల ప్రణాళికను రూపొందించుకుని, దానికి అనుగుణంగా విడివిడి పూలను అమర్చుకుని ఉంటే బాగుండేదని, అలా చేయకపోవడం ఒక పొరపాటని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. అర సంవత్సరం పాటు నా కళ్ల ముందు రూపుదిద్దుకున్న ఆ చిత్రంలోని అత్యంత సూక్ష్మమైన అంశాలను అతను నాతో కలిసి పరిశీలించాడు. ఆ చిత్రం అనేక విధాలుగా ఆకట్టుకునేలా ఉన్నప్పటికీ, అతను చెప్పిన విషయాలు నన్ను పూర్తిగా ఒప్పించేలా ఉండటం నాకు కొంత అసంతృప్తిని కలిగించింది. అందులో చిత్రించిన ఎలుకను అతను ఒక పొరపాటుగా భావించాడు; ఎందుకంటే అటువంటి జంతువులు చాలా మందికి అసహ్యంగా అనిపిస్తాయి, పైగా ఆనందాన్ని కలిగించే ఉద్దేశంతో చిత్రాన్ని రూపొందించేటప్పుడు వాటిని అస్సలు చేర్చకూడదు. ఏదైనా పక్షపాతం లేదా అపోహ నుండి బయటపడి, తాము ఇంతకు ముందు కంటే ఎంతో తెలివైనవారమని భావించే వారికి సాధారణంగా కలిగే భావనలాగే, ఆ కళాఖండం పట్ల నాకు చిన్నచూపు కలిగింది. అదే పరిమాణం గల మరొక ఫలకాన్ని (tablet) సిద్ధం చేయాలన్న కళాకారుడి నిర్ణయంతో నేను పూర్తిగా ఏకీభవించాను. ఆ కొత్త చిత్రంలో అతను మరింత చక్కని ఆకృతి గల పాత్రను, కళాత్మకంగా అమర్చిన పూలగుచ్ఛాన్ని ప్రదర్శించవచ్చు; అలాగే, అందులో చేర్చే చిన్న చిన్న జీవరాశులను (ఎలుక వంటి వాటిని) మరింత ఆకర్షణీయంగా మరియు ఆహ్లాదకరంగా ఎంపిక చేసి అమర్చవచ్చు. ఆ రెండవ ఫలకం కూడా అత్యంత శ్రద్ధతో చిత్రించబడింది; అయితే అది పూర్తిగా మునుపటి అనుకరణల ఆధారంగా లేదా జ్ఞాపకశక్తితోనే రూపొందించబడింది—అయినప్పటికీ అతని సుదీర్ఘమైన, నిరంతర సాధన అతనికి ఎంతో సహాయపడింది. ఇప్పుడు రెండు చిత్రాలు సిద్ధమయ్యాయి; ఆ రెండింటిలోనూ కళాత్మకంగానూ, ఆకట్టుకునేలానూ ఉన్న రెండవ చిత్రానికే మేము స్పష్టమైన ప్రాధాన్యతనిచ్చాము. ఒక చిత్రానికి బదులుగా రెండు చిత్రాలను చూసి మా నాన్నగారు ఆశ్చర్యపోయారు, వాటిలో ఒకదాన్ని ఎంచుకునే బాధ్యతను ఆయన స్వీకరించారు. మా అభిప్రాయాలను, వాటి వెనుక ఉన్న కారణాలను, అలాగే మా ఉత్సాహాన్ని మరియు చొరవను ఆయన మెచ్చుకున్నారు; కానీ ఒక రోజు ఆ రెండు చిత్రాలను పరిశీలించిన తర్వాత, తన ఎంపికకు గల కారణాలను వెల్లడించకుండానే మొదటి చిత్రానికే మొగ్గు చూపారు. ఆ కళాకారుడు తన రెండవ ప్రయత్నాన్ని (అది మంచి ఉద్దేశంతో చేసినదే అయినప్పటికీ) తిరిగి తీసుకున్నాడు, కానీ అసహనంతో నాతో ఇలా అనకుండా ఉండలేకపోయాడు: “మంచి ఓక్ చెక్కతో చేసిన ఆ ఫలకం మీద…” మొదటి చిత్రాన్ని గీసిన విధానం మా నాన్నగారి నిర్ణయంపై ఖచ్చితంగా ప్రభావం చూపి ఉంటుంది.

చిత్రలేఖనం గురించి ప్రస్తావిస్తున్నప్పుడు, నాకు ఒక పెద్ద సంస్థ గుర్తుకొస్తోంది; అక్కడ నేను చాలా సమయం గడిపేవాడిని, ఎందుకంటే ఆ సంస్థ మరియు దాని నిర్వాహకుడు ఇద్దరూ ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉండేవారు. అది చిత్రకారుడు నార్త్‌నాగెల్ (Northnagbl) స్థాపించిన ఆయిల్-క్లాత్ (oil-cloth) కర్మాగారం; ఆయన ఒక నిపుణుడైన కళాకారుడే అయినప్పటికీ, లలిత కళల కంటే పారిశ్రామిక కళల వైపే ఎక్కువ మొగ్గు చూపే స్వభావం కలవారు. విశాలమైన ప్రాంగణాలు మరియు తోటలతో కూడిన ఆ ప్రదేశంలో రకరకాల ఆయిల్-క్లాత్‌లు తయారయ్యేవి — సామాను బండ్లు మరియు ఇతర అవసరాలకు వాడే, తాపీతో పూత పూసే అత్యంత గరుకైన రకాల నుండి మొదలుకొని, ఆకర్షణీయమైన డిజైన్లు కలిగిన కార్పెట్ల వరకు, అలాగే అత్యంత నాణ్యమైన వాటి వరకు అక్కడ తయారయ్యేవి. ఆ నాణ్యమైన వస్త్రాలపై చైనీస్ శైలి చిత్రాలు, విచిత్రమైన ఆకారాలు లేదా సహజమైన పూల నమూనాలను చిత్రించేవారు; అంతేకాక, అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన పనివారల చేత ఆకారాలు మరియు ప్రకృతి దృశ్యాలు కూడా అక్కడ రూపుదిద్దుకునేవి. ఆ వైవిధ్యం…

140 సత్యం మరియు కవిత్వం; “నన్ను…!” తన కుమార్తెను మరియు మనవడిని కలుసుకోవడానికి అంగీకరించేలా ఒప్పించడానికి చాలా సమయం పట్టింది; ఇక అల్లుడు మాత్రం ఆయన సమక్షంలోకి రావడానికి ఎప్పుడూ సాహసించలేదు.

ఈ ధైర్యవంతుడైన, కానీ దురదృష్టవంతుడైన వ్యక్తిపై నా రాకపోకలు చాలా సానుకూల ప్రభావాన్ని చూపాయి; ఎందుకంటే నాతో సంభాషించడం, ముఖ్యంగా రాజ్యాలు మరియు దేశాల వ్యవహారాల గురించి నాకు వివరించడం ద్వారా ఆయన ఎంతో ఉపశమనాన్ని, ఉల్లాసాన్ని పొందేవాడు. ఆయన చుట్టూ ఇంకా మిగిలి ఉన్న కొద్దిమంది పాత స్నేహితులు, ఆయన నిరాశాజనకమైన మానసిక స్థితిని మార్చడానికి లేదా ఏదైనా వినోదంలో పాల్గొనేలా ఒప్పించడానికి నా సహాయం తీసుకునేవారు. వాస్తవానికి, ఆయన ఇప్పుడు మాతో కలిసి చాలాసార్లు బయటకు వెళ్ళేవాడు మరియు ఎన్నో ఏళ్లుగా చూడని ఆ ప్రాంతాన్ని తిరిగి చూసేవాడు. ఆయన పాత నివాసితులను గుర్తుచేసుకుంటూ, వారి వ్యక్తిత్వాలు మరియు పనుల గురించి కథలు చెప్పేవాడు; ఆ కథల్లో ఆయన కఠినంగా కనిపించినప్పటికీ, తరచుగా ఉల్లాసంగా మరియు చమత్కారంగా ఉండేవాడు. మేము ఆయనను మళ్లీ ఇతర వ్యక్తులతో కలపడానికి ప్రయత్నించాము, కానీ ఆ ప్రయత్నం విఫలమయ్యే పరిస్థితికి వచ్చింది.

దాదాపు ఆయన వయసులోనే, లేదా ఇంకా పెద్దవారైన ‘హెర్ వోక్ మాలాపెర్ట్’ అనే ఒక ధనవంతుడు ఉండేవాడు. ఆయనకు ‘రాస్ మార్క్ట్’ (Rossmarkt) దగ్గర ఒక చక్కని ఇల్లు ఉండేది మరియు ఉప్పు వ్యాపారం ద్వారా బాగా డబ్బు సంపాదించేవాడు. ఆయన చాలా ఏకాంతంగా జీవించేవాడు; కానీ వేసవి కాలంలో ‘బోకెన్‌హీమ్ గేట్’ (Bockenheim gate) దగ్గర ఉన్న తన తోటలో ఎక్కువ సమయం గడిపేవాడు, అక్కడ ఆయన ‘గిల్లిఫ్లవర్’ (gilliflowers) పూల మొక్కలను చూసుకుంటూ, వాటికి సేవ చేసేవాడు.

వోన్ రైనెక్ (Von Reineck) కూడా ఈ విషయంలో ఆసక్తి కలిగి ఉండేవాడు; పూల సీజన్ రావడంతో, వీరిద్దరినీ ఒకరినొకరు కలుసుకునేలా చేస్తే ఎలా ఉంటుందనే ఆలోచన వచ్చింది. మేము ఆ విషయాన్ని ప్రస్తావించాము మరియు ఒక ఆదివారం భోజనం తర్వాత మాతో కలిసి బయటకు రావడానికి వోన్ రైనెక్ అంగీకరించే వరకు పట్టుబట్టాము. ఆ ఇద్దరు వృద్ధుల పలకరింపు చాలా క్లుప్తంగా, దాదాపు మాటలు లేకుండా కేవలం సైగలతో జరిగినట్లుగా ఉండేది; వారు గులాబీ రంగు రెయిలింగ్ (కంచె) ఉన్న ఆ పొడవైన దారిలో అటూ ఇటూ నడిచారు… నిజమైన దౌత్యపరమైన…

ఆ పొలం అద్భుతంగా అందంగా ఉంది; అక్కడి పూల ఆకారాలు, రంగులు, వాటిలో ఒకదాని పట్ల మరొకదానికున్న ప్రాధాన్యత మరియు వాటి వైవిధ్యం గురించి జరిగిన చిన్నపాటి సంభాషణ ఆసక్తికరంగా మారుతున్నట్లు అనిపించింది. మాలో మిగిలిన వారికి ఇది సంతోషాన్ని కలిగించింది, ఎందుకంటే పక్కనే ఉన్న ఒక తోటమంటపంలోని బల్లపై అద్భుతమైన పాత రైన్ వైన్, పండ్లు మరియు ఇతర మంచి పదార్థాలు అమర్చి ఉండటం మేము చూశాము. కానీ అయ్యో! అవి మా నోటికి అందే అదృష్టం మాకు లేదు. దురదృష్టవశాత్తు, వోన్ రైనెక్ తల వాలి ఉన్న ఒక ‘పింక్’ (ఒక రకమైన కార్నేషన్ పువ్వు)ను గమనించాడు; అతను చాలా జాగ్రత్తగా దాని కాడను పువ్వు అడుగు భాగం (కాలిక్స్) దగ్గర తన చూపుడు మరియు మధ్య వేళ్ల మధ్య పట్టుకుని, దాన్ని బాగా పరిశీలించడానికి వీలుగా పైకి ఎత్తాడు. అయితే, అతను అంత సున్నితంగా వ్యవహరించినప్పటికీ ఆ పువ్వు యజమానికి అది నచ్చలేదు; అతను చాలా మర్యాదగా, కానీ కాస్త కఠినంగా మరియు తన గొప్పతనాన్ని ప్రదర్శించుకునే ధోరణిలో, అతనికి “Oculis non manibus” (కళ్లతో చూడాలి, చేతులతో తాకకూడదు) అనే సూత్రాన్ని గుర్తుచేశాడు. వోన్ రైనెక్ అప్పటికే ఆ పువ్వును వదిలేశాడు, కానీ ఆ మాటలకు కోపగించుకుని, తనదైన నిర్లిప్తమైన మరియు గంభీరమైన శైలిలో, “ఒక ఔత్సాహికుడు పువ్వును తాకడంలో లేదా చూడటంలో పెద్దగా నష్టం ఏమీ లేదు కదా” అని అన్నాడు. ఆ వెంటనే, అతను ఆ విషయాన్ని మళ్ళీ ప్రస్తావిస్తూ, ఆ పువ్వు కాడను తిరిగి తన వేళ్ల మధ్య పట్టుకున్నాడు. ఇరు పక్షాల మిత్రులు — ఎందుకంటే అక్కడ వోన్ మాలాపెర్ట్ మిత్రులు కూడా ఉన్నారు — తీవ్ర గందరగోళంలో పడ్డారు. వారు పరిస్థితిని చక్కదిద్దడానికి ప్రయత్నించారు (సంభాషణను మధ్యలో ఆపి వేరే మలుపు తిప్పడానికి మేము వాడే పద్ధతి అది), కానీ అది ఫలించలేదు; ఆ వృద్ధ పెద్దమనుషులు అలిగిపోయారు. వోన్ రైనెక్ మళ్ళీ అదే పని చేస్తాడేమోనని, అప్పుడు పరిస్థితి చేయి దాటిపోతుందేమోనని మేము భయపడ్డాము. వారి మిత్రులు వారిని వేరుగా ఉంచి, ఏదో ఒక పనిలో నిమగ్నమయ్యేలా చూశారు; కానీ అసలు సమస్య ఏమిటంటే, మేము అక్కడి నుండి వెనుదిరిగి వెళ్లాల్సి వచ్చింది… ఆకర్షణీయమైన సైడ్-బోర్డ్ (అలంకరణ మరియు వస్తువుల నిల్వ కోసం ఉండే బల్ల).

హాఫ్‌రాత్ హుస్సెన్ (Hofrath Hussen) ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌లో జన్మించలేదు మరియు ‘రిఫార్మ్డ్’ మతానికి చెందినవాడు కావడం వల్ల ప్రభుత్వ పదవిని చేపట్టే అర్హత అతనికి లేదు; అతను ఒక గొప్ప న్యాయ నిపుణుడిగా గౌరవం పొందినప్పటికీ, న్యాయవాద వృత్తిని ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ మరియు ఇతర సామ్రాజ్య న్యాయస్థానాలలో మారుపేర్లతో రహస్యంగా నిర్వహించాల్సి వచ్చేది. నేను అతని కుమారుడి వద్ద రచనలో పాఠాలు నేర్చుకుంటున్నప్పుడు మరియు తద్వారా అతని పరిచయం కలిగినప్పుడు, అతనికి సుమారు అరవై ఏళ్లు ఉంటాయి. అతని ఆకృతి పెద్దదిగా ఉండేది; సన్నగా లేకుండా పొడవుగా, అలాగే స్థూలకాయం లేకుండా వెడల్పాటి భుజాలతో ఉండేవాడు. మశూచి మచ్చలు ఉండి, ఒక కన్ను లేని అతని ముఖాన్ని మొదటిసారి చూసినప్పుడు ఎవరైనా సరే కొంత ఆందోళనకు గురయ్యేవారు. అతను తన బట్టతల మీద ఎప్పుడూ గంట ఆకారంలో ఉండే పూర్తిగా తెల్లని టోపీని ధరించేవాడు, దాని పైభాగం రిబ్బన్‌తో కట్టబడి ఉండేది. ‘కలమాంకో’ లేదా ‘డమాస్క్’ వస్త్రంతో చేసిన అతని ఉదయపు గౌన్లు (morning gowns) ఎంతో శుభ్రంగా ఉండేవి. అతను ‘అలీ’ (Allee) వీధిలోని ఒక ఆహ్లాదకరమైన బేస్‌మెంట్ గదుల సముదాయంలో నివసించేవాడు; అక్కడ ఉన్న ప్రతి వస్తువు యొక్క శుభ్రత అతని వ్యక్తిత్వానికి సరిపోయేలా ఉండేది. అతని పత్రాలు, పుస్తకాలు, పటాలు మొదలైన వాటి అద్భుతమైన అమరిక మంచి అభిప్రాయాన్ని కలిగించేది. కళా విషయాలపై రాసిన అనేక రచనల ద్వారా తర్వాతి కాలంలో ప్రసిద్ధి చెందిన అతని కుమారుడు హెన్రిచ్ సెబాస్టియన్, తన యవ్వనంలో పెద్దగా ఆశాజనకమైన లక్షణాలు ఏమీ చూపించలేదు. మంచి స్వభావం కలవాడు కానీ మందబుద్ధి గలవాడు, మొరటువాడు కాకపోయినా సూటిగా మాట్లాడేవాడు, మరియు చదువు లేదా బోధన పట్ల ప్రత్యేక ఆసక్తి లేనివాడు; తనకు కావాల్సినవన్నీ తన తండ్రి నుండే పొందగలిగేవాడు కాబట్టి, అతను తన తండ్రికి దూరంగా ఉండటానికే ప్రయత్నించేవాడు.

విశ్వాసం మరియు కవిత్వం;

అమ్మ. మరోవైపు, అతని గురించి నాకు తెలిసిన కొద్దీ, నేను ఆ వృద్ధుడితో మరింత సన్నిహితంగా మారాను. అతను అత్యంత ముఖ్యమైన కేసులను మాత్రమే స్వీకరించినందున, ఇతర విషయాలలో నిమగ్నమవ్వడానికి, ప్రవేశించడానికి మరియు తనను తాను నిమగ్నం చేసుకోవడానికి అతనికి తగినంత సమయం ఉండేది. నేను అతని ఇంటికి తరచుగా వెళ్లడం, అతని సిద్ధాంతాలను వినడం ప్రారంభించిన కొద్ది కాలానికే, అతనికి దేవుడితో మరియు ప్రపంచంతో ఏదో సమస్య ఉందని నేను గ్రహించాను. అతని ఇష్టమైన పుస్తకాలలో ఒకటి ‘అగ్రిప్పా డి వానిటేట్ సాంటుయిరమ్’, దానిని అతను నాకు గట్టిగా సిఫార్సు చేశాడు, తద్వారా నా లేత మెదడును చాలా కాలం పాటు ఒక పెద్ద గందరగోళంలో పడేసింది. యవ్వనపు ఉత్సాహంలో నేను ఒక రకమైన ఆశావాదానికి మొగ్గుచూపాను మరియు దేవుడితో లేదా దేవతలతో మంచి సంబంధాలను కలిగి ఉన్నాను; ఎందుకంటే, ఎన్నో ఏళ్ల అనుభవం నాకు నేర్పినదేమిటంటే, చెడును ఎదుర్కోవడానికి శక్తి ఉందని, మనిషి దురదృష్టం నుండి త్వరగా కోలుకుంటాడని, ప్రమాదాల నుండి రక్షించబడతాడని, మరియు ఎప్పుడూ తన ప్రాణాలను పణంగా పెట్టడని. మనుషులు చేసిన, ప్రయత్నించిన వాటిని కూడా నేను సహనంతో చూశాను, మరియు మా పెద్దాయన ఏమాత్రం సహించలేని ఎన్నో ప్రశంసనీయమైన విషయాలను కనుగొన్నాను. నిజానికి, ఒకసారి ఆయన ప్రపంచాన్ని నాకు కాస్త విమర్శనాత్మక కోణం నుండి వివరించినప్పుడు, ఆయన ఒక బ్రహ్మాస్త్రంతో ఆటను ముగించాలనుకుంటున్నారని నేను ప్రస్తావించాను. అలాంటి సందర్భాలలో ఆయనకు అలవాటైనట్లుగా, ఒక కన్ను గట్టిగా మూసుకుని, మరో కన్నుతో సూటిగా చూస్తూ, గొణుగుతున్న స్వరంతో నాతో ఇలా అన్నారు, “కానీ దేవుడిలో కూడా నేను లోపాలను కనుగొంటాను.” « టిమోనిక్

నా గురువు కూడా ఒక గణిత శాస్త్రవేత్త, అయినప్పటికీ ఆయన ఆచరణాత్మక దృక్పథం ఆయన్ని యాంత్రిక శాస్త్రం వైపు నడిపించింది, కానీ ఆ రంగంలో ఆయన స్వయంగా పెద్దగా శ్రమించలేదు. ఆ రోజుల్లో చాలా విచిత్రమైన విషయంగా పరిగణించబడే ఒక గడియారం ఆయన నైపుణ్యానికి ఫలితాలలో ఒకటి. ఎందుకంటే అది రోజులు, గంటలను మాత్రమే కాకుండా, సూర్యచంద్రుల కదలికలను కూడా సూచించేది.

ఆదివారం ఉదయం సుమారు పది గంటలకు, ఆయన ఎల్లప్పుడూ దానికి స్వయంగా తాళం వేసేవారు. ఆయన ఎప్పుడూ చర్చిలోకి అడుగు పెట్టకపోవడం వల్ల, ఆ పనిని మరింత క్రమం తప్పకుండా చేయగలిగేవారు. నేను ఆయన ఇంట్లో ఎప్పుడూ అతిథులను గానీ, ఇతరులను గానీ చూడలేదు; పదేళ్లలో కేవలం రెండుసార్లు మాత్రమే ఆయన ఇంటి నుండి బయటకు రావడం చూసినట్లు నాకు గుర్తుంది.

ఈ వ్యక్తులతో నా వివిధ సంభాషణలు అల్పమైనవి కావు, మరియు వారిలో ప్రతి ఒక్కరూ తమదైన రీతిలో నన్ను ప్రభావితం చేశారు. ప్రతి ఒక్కరూ నన్ను తమ ఏకైక సంతానంలా, అంతకంటే ఎక్కువగానే భావించారు. ఒక ప్రియమైన కుమారునిపై ఉన్నంత ఆనందాన్ని నాపై పెంచుకోవడానికి ప్రయత్నించారు, అదే సమయంలో నన్ను తమలాగే తీర్చిదిద్దాలని ఆకాంక్షించారు.

ఓలెన్‌స్లాగర్ నన్ను ఒక ఆస్థానీకుడిగా, మరియు వాన్ ఇల్సినెక్ నన్ను ఒక దౌత్యవేత్తగా చేయాలనుకున్నారు; మరియు వారిద్దరూ, ముఖ్యంగా రెండవ వ్యక్తి, నాకు కవిత్వం మరియు రచనా నైపుణ్యంపై విరక్తి కలిగించాలనుకున్నారు. హోగేటి నన్ను తన పద్ధతిలో ఒక టిమోన్‌గా, ఇంకా సమర్థుడైన న్యాయ సలహాదారుడిగా ఉండాలని కోరుకున్నాడు. అతని వృత్తి, అతని ఆలోచన ప్రకారం, తనను మరియు తన స్నేహితులను మానవాళి నుండి రక్షించుకోవడానికి, పీడితులకు సహాయం చేయడానికి, మరియు అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా దుర్మార్గుల అన్యాయాలకు ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి అవసరం. చివరిది రెండూ కానప్పటికీ

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-10-26-ఉయ్యూరు.

న్యాయవాది ఆంధ్రప్రదేశ్ అడ్వకేట్-జనరల్ ,కధారచయిత ,విమర్శకుడు –శ్రీ బుర్రా వెంకట సుబ్రహ్మణ్యం

న్యాయవాది ఆంధ్రప్రదేశ్ అడ్వకేట్-జనరల్ ,కధారచయిత ,విమర్శకుడు –శ్రీ బుర్రా వెంకట సుబ్రహ్మణ్యం

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం (ఆంగ్లం: Burra Venkata Subrahmanyam) 20వ శతాబ్దానికి చెందిన తెలుగు కథా రచయిత, సాహిత్య విమర్శకుడు, న్యాయవాది మరియు సంపాదకుడు. ఆయన తెలుగు సాహిత్యంలో ముఖ్యంగా కథా ప్రక్రియలో తక్కువ సంఖ్యలో రచనలు చేసినప్పటికీ, మానవ మనస్తత్వంలోని అంతర్గత సంఘర్షణలు, వ్యక్తిగత ప్రవృత్తులు, సంబంధాల సంక్లిష్టతలను సూక్ష్మంగా చిత్రించిన రచయితగా గుర్తింపు పొందారు. వృత్తిరీత్యా న్యాయవాదిగా ఉన్న ఆయన 1964 నుండి 1969 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి అడ్వకేట్-జనరల్‌గా పనిచేశారు. సాహిత్య రంగంలో ట్రివేణి పత్రికతో ఆయనకు దీర్ఘకాలిక అనుబంధం ఉంది.

ప్రారంభ జీవితం, విద్య

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం జనన తేదీ, తల్లిదండ్రుల పేర్లు మరియు బాల్య జీవితానికి సంబంధించిన సమగ్ర ప్రాథమిక ఆధారాలు ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేవు. అందుబాటులో ఉన్న ప్రాచీన సాహిత్య ఆధారాల ప్రకారం ఆయన ఉన్నత విద్యను అభ్యసించి B.A. (Honours) పట్టా పొందారు. 1935 మే–జూన్ సంచికలో ప్రచురితమైన Triveni వ్యాసంలో ఆయన పేరును “Burra V. Subrahmanyam, B.A. (Hons.)”గా పేర్కొన్నారు.

తరువాత ఆయన న్యాయ విద్యను అభ్యసించి మద్రాసులో న్యాయవాద వృత్తిలో ప్రవేశించారు. 1930ల మధ్యకాలానికి ఆయన న్యాయవాదిగా ఎదుగుతున్న సమయంలోనే సాహిత్యరంగంలో కూడా చురుకుగా ఉన్నారు. K. Ramakotiswara Rau రాసిన Triveni జ్ఞాపకాల ప్రకారం, 1936–1940 మధ్య ఆయన మద్రాసులో న్యాయవాద వృత్తి ప్రారంభ దశలో ఉండగానే పత్రికా సంపాదకత్వానికి సమయం కేటాయించేవారు.

త్రివేణి పత్రికతో అనుబంధం

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం జీవితంలో Triveni పత్రికకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. K. Ramakotiswara Rau 1920ల చివర్లో ప్రారంభించిన Triveni భారతీయ సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం, సాహిత్యం, కళలు, చరిత్ర మరియు భారతీయ సంస్కృతిపై దృష్టి పెట్టిన ఆంగ్ల పత్రిక.

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం 1936 నుండి 1940 వరకు Triveniకి Joint Editorగా పనిచేశారు. పత్రికలోని రచనలను పరిశీలించడం, ప్రతులను చదవడం, ప్రూఫ్‌లను పరిశీలించడం, పుస్తక సమీక్షలు చేయడం మరియు రచయితలతో ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు జరపడం వంటి సంపాదక బాధ్యతలను నిర్వహించారు.

1940 నవంబరులో K. Ramakotiswara Rau వ్యక్తిగత సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని జైలుకు వెళ్లినప్పుడు, బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం పత్రిక ప్రచురణ బాధ్యతను కొనసాగించారు. V. Govindarajachari సహకారంతో Triveniని కొనసాగించడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారని Rau స్వయంగా పేర్కొన్నారు.

1940లో వెలువడిన Triveni Quarterly సంచికలో K. Ramakotiswara Rau మరియు Burra V. Subrahmanyam ఇద్దరి పేర్లు రచయితలు/సంపాదకులుగా నమోదయ్యాయి.

సాహిత్యరచన

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం ప్రధానంగా కథా రచయితగా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన రచనలు సంఖ్యలో చాలా ఎక్కువ కాకపోయినా, మానవ స్వభావంలోని అంతర్గత రహస్యాలను విశ్లేషించే లక్షణం వాటిలో కనిపిస్తుంది. తెలుగు కథా చరిత్రపై వచ్చిన సమీక్షలు ఆయనను మానసిక ప్రవృత్తులను చిత్రించిన రచయితగా పేర్కొంటాయి.

ఆయన కథలలో ప్రేమ, వివాహం, సామాజిక స్థితిగతులు, వ్యక్తిగత కోరికలు, నైతిక సంఘర్షణలు మరియు మానవ బలహీనతలు ప్రధాన అంశాలుగా కనిపిస్తాయి.

జేబురుమాలు

ఆయన ప్రసిద్ధ కథలలో “జేబురుమాలు” ఒకటి. ఈ కథలో ఆధునిక విద్య, పాశ్చాత్య ప్రభావం, సామాజిక ప్రతిష్ఠ, వివాహ సంబంధాల వెనుక ఉన్న వ్యక్తిగత ప్రయోజనాలను వ్యంగ్యాత్మకంగా మరియు మానసిక దృష్టితో చిత్రించారు.

ఈ కథతో పాటు మరో మూడు కథలను కలిపి Jebu-rumala and other Stories అనే సంపుటి వెలువడింది. సమకాలీన Triveni సమీక్ష ప్రకారం ఆ సంపుటిలో నాలుగు కథలు ఉన్నాయి:

1.జేబురుమాలు (Jebu-rumala)

2.స్వేచ్ఛ (Sveccha)

3.వంశవృక్షం (Vamsa-vriksha)

4.పరామర్శ (Paramarsa)

ఈ సంపుటిని మద్రాసులోని Navarachana Publishing House, Mylapore ప్రచురించింది.

సమీక్షకుడు K. Chandrasekharan బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యాన్ని పాశ్చాత్య ప్రభావం కలిగిన అభ్యుదయ రచయితగా పేర్కొంటూ, భారతీయ జీవితం, ఆలోచన, సామాజిక ప్రవర్తనపై ఆయనకు గాఢమైన అవగాహన ఉందని పేర్కొన్నారు. ఆయన భాష సహజంగా, ప్రవాహంగా సాగుతుందని కూడా ప్రశంసించారు.

పారిస్

“పారిస్” (Paris) బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం ప్రసిద్ధ కథలలో మరొకటి. ఈ కథకు పారిస్ నగరం నేపథ్యంగా ఉంటుంది. విదేశీ సమాజం, స్త్రీ-పురుష సంబంధాలపై భారతీయులలో ఉన్న ఊహలు, ప్రేమ మరియు మానవ మనస్తత్వంలోని వైరుధ్యాలను కథ పరిశీలిస్తుంది.

ఈ కథ తరువాత ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడిన తెలుగు కథల సంకలనాల్లో కూడా చోటు పొందింది. Vanamala Viswanatha సంపాదించిన Routes: Representations of the West in Short Fiction from South Indiaలో “Paris” బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం కథగా చేర్చబడింది.

తరువాత ఈ కథ వంశీకి నచ్చిన కథలలో ఒకటిగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. వంశీ ఎంపిక చేసిన ఆడియో రూపంలో “పారిస్” కథను బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం రచనగా పరిచయం చేశారు.

వ్రాత — The Prediction

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం తన తెలుగు కథ **“వ్రాత”**ను స్వయంగా ఆంగ్లంలోకి అనువదించి “The Prediction” అనే పేరుతో Triveni జూలై 1960 సంచికలో ప్రచురించారు. ఇది ఆయనకు తెలుగు మరియు ఆంగ్ల భాషలపై ఉన్న పట్టు, అలాగే తన రచనను స్వయంగా అనువదించగల సామర్థ్యానికి ముఖ్యమైన ఉదాహరణ.

సాహిత్య విమర్శకుడిగా

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం కథలు రాయడమే కాకుండా సాహిత్య విమర్శ కూడా చేశారు. ముఖ్యంగా 1930లలో Triveni మరియు ఇతర పత్రికల్లో తెలుగు, భారతీయ మరియు ఆంగ్ల సాహిత్యంపై సమీక్షలు రాశారు.

1935లో ఆయన “Indian Writers of English Verse” అనే వ్యాసాన్ని Triveniలో ప్రచురించారు. భారతీయులు ఆంగ్లంలో కవిత్వం రాయడంలోని అవకాశాలు, పరిమితులు, భాషా సమస్యలు, భారతీయ అనుభవాన్ని విదేశీ భాషలో వ్యక్తీకరించడంలోని సంక్లిష్టతలను ఆయన చర్చించారు.

1937లో ఆయన “The Logic of Linguistic Provinces” అనే వ్యాసాన్ని Triveniలో ప్రచురించారు. భాషాపరమైన ప్రాంతాల ఏర్పాటు, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ భవిష్యత్తు మరియు భాషా-సాంస్కృతిక గుర్తింపులపై ఆయన ఆలోచనలను ఇందులో వ్యక్తం చేశారు.

కొడవటిగంటి కుటుంబరావుతో సాహిత్య విమర్శా వాదం

1938లో బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం మరియు ప్రసిద్ధ రచయిత కొడవటిగంటి కుటుంబరావు మధ్య జరిగిన విమర్శా-ప్రతివిమర్శ తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ప్రస్తావించదగిన సంఘటన.

కుటుంబరావు కథల సంపుటి **‘స్వగతం’**పై బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం భారతి జనవరి 1938 సంచికలో విమర్శ రాశారు. దానికి కుటుంబరావు 1938 ఫిబ్రవరి భారతిలో సమాధానం ఇచ్చారు. ఈ రెండు రచనలు తరువాత తిరిగి సాహిత్య సంకలనాల్లో ప్రచురించబడ్డాయి.

ఈ సంఘటన బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం కేవలం కథకుడు మాత్రమే కాకుండా, తన కాలంలోని ప్రముఖ రచయితల రచనలను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించిన సాహిత్యవేత్త అని చూపిస్తుంది.

భారతీయ మరియు తెలుగు సాహిత్యంపై దృష్టి

1958లో Triveniలో ప్రచురించిన “Social Purpose and Telugu Literature” వ్యాసంలో బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం తెలుగు సాహిత్యంలో సామాజిక ప్రయోజనం గురించి చర్చించారు. ముఖ్యంగా కందుకూరి వీరేశలింగం రచనలను సామాజిక సంస్కరణోద్యమంతో అనుసంధానిస్తూ పరిశీలించారు.

అదే కాలంలో ఆయన Triveniలో పుస్తక సమీక్షలు కూడా విస్తృతంగా రాశారు. బెంగాలీ సాహిత్య చరిత్ర, పరమహంస యోగానంద రచనలు, భారతీయ సాహిత్య రచనలు తదితరాలపై ఆయన సమీక్షలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

న్యాయవాద వృత్తి

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం న్యాయవాద వృత్తిలో కూడా విశేషంగా ఎదిగారు. మద్రాసులో వృత్తి ప్రారంభించి, తరువాత హైదరాబాద్‌లో ప్రముఖ న్యాయవాదిగా స్థిరపడ్డారు.

K. Ramakotiswara Rau 1958లో ఆయనను హైదరాబాద్‌లో ప్రముఖ న్యాయవాదిగా పేర్కొంటూ, న్యాయ వృత్తిలో ఆయనకు పెరుగుతున్న ఖ్యాతి మరియు పెద్ద క్లయింట్ల వర్గం ఏర్పడిందని వివరించారు.

1958లో Triveni సంపాదక బాధ్యతలు స్వీకరించిన సమయంలో ఆయన Advocate, High Court of Andhra Pradesh, Hyderabadగా నమోదయ్యారు.

ఆయన న్యాయ వృత్తికి సంబంధించిన అనేక ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు మరియు సుప్రీంకోర్టు రికార్డులు కూడా లభిస్తున్నాయి. 1958లోని ఒక ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు కేసులో ఆయన B.V. Subrahmanyamగా న్యాయవాదిగా కనిపిస్తారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ అడ్వకేట్-జనరల్

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం న్యాయ జీవితంలో అత్యున్నత పదవి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అడ్వకేట్-జనరల్.

ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు అడ్వకేట్స్ అసోసియేషన్ అందుబాటులో ఉంచిన మాజీ Advocate-Generalల జాబితా ప్రకారం:

బుర్రా వి. సుబ్రహ్మణ్యం — 1964 నుండి 1969 వరకు

ఆయనకు ముందు D. Narasa Raju (1956–1963), తరువాత P. Ramachandra Reddy (1969–1983) అడ్వకేట్-జనరల్‌లుగా పనిచేశారు.

ఆయన పదవీకాలానికి భారత సుప్రీంకోర్టు రికార్డు కూడా ప్రత్యక్ష ఆధారంగా ఉంది. 30 సెప్టెంబర్ 1964న తీర్పు వెలువడిన Special Reference No. 1 of 1964 — Powers, Privileges and Immunities of State Legislatures కేసులో “B.V. Subrahmanyam, Advocate-General, State of Andhra Pradesh” అని అధికారికంగా నమోదు చేయబడింది.

ఆయన అడ్వకేట్-జనరల్ పదవీకాలం ముగిసిన తరువాత కూడా సీనియర్ న్యాయవాదిగా కొనసాగారు. 1971 సుప్రీంకోర్టు కేసులో ఆయనను B.V. Subrahmanyam, Sr. Advocateగా పేర్కొన్నారు.

సాహిత్యం మరియు న్యాయ వృత్తి — రెండు రంగాల్లో సమాంతర ప్రయాణం

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఆయన ఒకవైపు అత్యున్నత స్థాయి న్యాయవాదిగా ఎదుగుతూ, మరోవైపు సాహిత్య రచన మరియు పత్రికా సంపాదకత్వాన్ని కొనసాగించారు.

1930లలో మద్రాసులో న్యాయవాద వృత్తి ప్రారంభ దశలో ఉన్నప్పుడే Triveni సంపాదక కార్యకలాపాల్లో పాల్గొన్నారు. 1958లో హైదరాబాద్‌లో ప్రముఖ న్యాయవాదిగా ఉన్నప్పటికీ Triveni పత్రిక సంపాదకత్వం మరియు ప్రచురణ బాధ్యతను స్వీకరించారు.

ఈ రెండు రంగాలలోనూ ఆయనకు ఉన్న భాషా పాండిత్యం, విశ్లేషణా సామర్థ్యం మరియు రచనా నైపుణ్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

రచనా శైలి

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం కథలలో ప్రధానంగా కనిపించే అంశాలు:

·  మానవ మనస్తత్వ పరిశీలన

·  స్త్రీ-పురుష సంబంధాల సంక్లిష్టత

·  వివాహ వ్యవస్థలోని మానసిక సంఘర్షణలు

·  పాశ్చాత్య ప్రభావం మరియు భారతీయ సామాజిక విలువల మధ్య సంఘర్షణ

·  వ్యక్తిగత కోరికలు మరియు సామాజిక నియమాల మధ్య విభేదం

·  ప్రేమ, వివాహం మరియు సామాజిక ప్రతిష్ఠ

·  మానవులలోని స్వార్థం, భ్రమలు మరియు ఆత్మవంచన

·  ఆధునిక జీవనశైలిపై పరిశీలన

సమకాలీన Triveni విమర్శ ఆయనకు భారతీయ జీవితం, ఆలోచనలు, సామాజిక ప్రవర్తనపై గాఢమైన అవగాహన ఉందని, ఆయన రచనా భాష ప్రవాహంగా మరియు సహజంగా ఉంటుందని పేర్కొంది.

రచనలు

కథలు

·  జేబురుమాలు (Jebu-rumala)

·  స్వేచ్ఛ (Sveccha)

·  వంశవృక్షం (Vamsa-vriksha)

·  పరామర్శ (Paramarsa)

·  పారిస్ (Paris)

·  వ్రాత (Vraata) — రచయిత స్వయంగా ఆంగ్లంలోకి అనువదించిన రూపం The Prediction.

వ్యాసాలు / విమర్శలు

·  Indian Writers of English Verse — Triveni, 1935.

·  The Logic of Linguistic Provinces — Triveni, 1937.

·  Social Purpose and Telugu Literature — Triveni, 1958.

·  పలు తెలుగు మరియు ఆంగ్ల సాహిత్య రచనలపై పుస్తక సమీక్షలు.

·  కొడవటిగంటి కుటుంబరావు **‘స్వగతం’**పై విమర్శ — భారతి, జనవరి 1938.

తెలుగు కథా చరిత్రలో స్థానం

తెలుగు కథా చరిత్రలో బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం రచనలు సంఖ్యాపరంగా విస్తారమైనవి కావు. అయితే ఆయన కథల ప్రత్యేకత వాటి మనస్తత్వ పరిశీలనలో ఉంది. తెలుగు కథా చరిత్రను సమీక్షించే ఆధునిక రచనలు ఆయనను అరుదుగా రాసినా గుర్తుండిపోయే కథలు అందించిన రచయితగా పేర్కొంటాయి. ముఖ్యంగా “జేబురుమాలు”, “పారిస్” వంటి కథలు మానవ ప్రవృత్తిలోని అంతర్గత రహస్యాలను ఆవిష్కరించడంలో విజయవంతమైనవిగా పేర్కొనబడ్డాయి.

ఆయన కథలు తరువాతి తెలుగు కథా సంకలనాల్లో కూడా పునర్ముద్రించబడ్డాయి. ‘శత వసంతాల తెలుగు కథ’ వంటి సంకలనాల్లో ఆయన “జేబురుమాలు” కథకు స్థానం లభించింది.

ఆంగ్ల సాహిత్య ప్రపంచంతో అనుబంధం

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం తెలుగు రచయిత అయినప్పటికీ ఆంగ్లంలో కూడా రచనలు చేశారు. Triveniలో ఆయన వ్యాసాలు, పుస్తక సమీక్షలు, అనువాదాలు విస్తృతంగా కనిపిస్తాయి.

1935 నాటికే ఆయన ఆంగ్లంలో సాహిత్య విమర్శ రాస్తున్నారు. 1960లో తన తెలుగు కథ “వ్రాత”ను “The Prediction”గా స్వయంగా అనువదించారు. ఈ కారణంగా ఆయనను తెలుగు మరియు ఆంగ్ల సాహిత్య ప్రపంచాల మధ్య వారధిగా పనిచేసిన రచయితగా కూడా చూడవచ్చు.

వ్యక్తిత్వం మరియు వారసత్వం

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం యొక్క జీవితంలో మూడు ప్రధాన పార్శ్వాలు కనిపిస్తాయి:

1.న్యాయవాది — ఆంధ్రప్రదేశ్ అడ్వకేట్-జనరల్ స్థాయికి ఎదిగిన ప్రముఖ న్యాయవాది.

2.సాహిత్య రచయిత — ముఖ్యంగా మానసిక, సామాజిక కథలు రాసిన కథకుడు.

3.సంపాదకుడు మరియు విమర్శకుడు — Triveni పత్రికతో దశాబ్దాలపాటు అనుబంధం కలిగిన సాహిత్యవేత్త.

ఆయన సాహిత్య రచనలు విస్తారమైనవి కాకపోయినా, ఆధునిక తెలుగు కథా పరిణామంలో ఒక ప్రత్యేకమైన మనస్తత్వ-విశ్లేషణాత్మక ధోరణికి ప్రతినిధిగా ఆయనను గుర్తించవచ్చు.

జననం, మరణం

బుర్రా వెంకటసుబ్రహ్మణ్యం యొక్క ఖచ్చితమైన జనన తేదీ, మరణ తేదీ, తల్లిదండ్రుల పేర్లు మరియు కుటుంబ వివరాలకు విశ్వసనీయమైన ప్రాథమిక మూలం ఈ పరిశోధనలో ఇంకా లభించలేదు. అందువల్ల నిర్ధారణ లేని తేదీలను చేర్చడం సముచితం కాదు.

అయితే 1935లో ఆయన B.A. (Hons.) పట్టాతో సాహిత్య వ్యాసం ప్రచురించిన విషయం, 1936–1940లో Triveniతో ఆయన అనుబంధం, 1958లో హైదరాబాద్‌లో ప్రముఖ న్యాయవాదిగా ఉండి Triveni బాధ్యతలు స్వీకరించిన విషయం, 1964–1969 మధ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ Advocate-Generalగా పనిచేసిన విషయం మరియు 1971లో Senior Advocateగా సుప్రీంకోర్టు రికార్డులో కనిపించడం వంటి అంశాలకు పలు స్వతంత్ర ఆధారాలు ఉన్నాయి.

సౌందర్య సారం(త్రివేణి)

రచన: ఎర్నెస్ట్ వుడ్-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

మానవాళి తన అనేక రకాల కలహాలను విరమించి, శాంతి సమస్యను పరిష్కరించుకున్నప్పుడు ఈ ప్రపంచంలో ఏం జరుగుతుందన్న ప్రశ్నను నేను తరచుగా వేసుకుంటూ ఉంటాను. శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని పెంపొందించుకోవడం ద్వారా మనం ఆ దిశగా ఇప్పటికే ఒక గొప్ప అడుగు వేశాము. ఆహారం, దుస్తులు, నివాసం మరియు విద్య, వినోద సాధనాల వంటి భౌతిక వస్తువుల కోసం కలహించుకోవాల్సిన అవసరాన్ని ఇది తొలగించింది; ఎందుకంటే దీని ద్వారా మనం అపారమైన ఉత్పాదకతను సాధించడం నేర్చుకున్నాము.

ప్రస్తుతం మానవాళి రెండవ అడుగు వేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. కల్పనాత్మక ఆలోచనలకు భిన్నంగా, సహజమైన ఆలోచనా విధానం భౌతిక సంపదకు ద్వారాలు తెరిచింది. కానీ మనిషికి ఇంకా సహజమైన, నిజమైన మానవీయ మరియు హేతుబద్ధమైన భావనలు అలవడలేదు; పైగా భయం, అహంకారం, అత్యాశ వంటి భయంకరమైన భావోద్వేగాల ప్రభావంలోనే అతను కొట్టుమిట్టాడుతున్నాడు. అందుకే, ఆ భౌతిక సంపద అందరికీ సౌకర్యాన్ని, ఆనందాన్ని కలిగించే శాంతియుత ప్రపంచంలోకి అడుగుపెట్టలేకపోతున్నాడు. ఆలోచనలో హేతుబద్ధతకు సమానమైన ‘సోదరభావం’ అనే స్ఫూర్తి, మానవ నాయకుల భావోద్వేగాలను శాసించడం మొదలుపెట్టినప్పుడు, ఆ అడుగు పడుతుంది; అప్పుడు మానవాళి త్వరలోనే శ్రేయస్సును మరియు శాంతిని సాధిస్తుంది. అప్పుడు—నేను ఇంతకు ముందే చెప్పినట్లుగా—ఆలోచన మరియు ప్రేమ కలిసి మానవ జీవితాన్ని భూతల స్వర్గంగా మార్చినప్పుడు ప్రపంచంలో ఏం జరుగుతుందన్న విషయాన్ని నేను ఊహించుకుంటూ ఉంటాను.

ఆకాశంలో ఉండే స్వర్గం కోసం ఎదురుచూసే వారిలో చాలా తక్కువ మంది మాత్రమే, ఆ పుణ్యస్థలానికి చేరుకున్నాక తమ సమయాన్ని ఎలా గడుపుతారో నిర్ణయించుకోగలగడం ఆసక్తికరమైన విషయం. మన ముందు ఉంచబడిన చిత్రణలు చాలా వరకు నిరుత్సాహపరిచేలా ఉంటాయి. అనంతమైన కాలాన్ని గడపడానికి వరుసలలో కూర్చుని ‘హార్ప్’ (ఒక రకమైన వీణ) వాయిద్యం వాయించడం సంతృప్తికరమైన పని అని కొందరు భావించారు. నా స్నేహితుడొకరు (చైనీయుడు) వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉండే ఒక మాట చెప్పారు: తనకు ట్రాఫిక్ పోలీసుగా పనిచేసే అవకాశం ఉంటే తప్ప అక్కడ సంతోషంగా ఉండగలనని అనుకోవడం లేదని ఆయన అన్నారు; ఎందుకంటే ట్రాఫిక్ పోలీసు కావడం ఆయన హృదయపూర్వక కోరిక. అందులో ఒక గొప్పతనం—అంటే, ఒక రకమైన ముడి సౌందర్యం—ఉంది. ధర్మరాజు అయిన యముని నగరానికి దారితీసే మార్గాల గురించి ప్రాచీన గ్రంథాలలో కనిపించే వర్ణనలు చాలా వరకు ఇతర వాటికంటే మెరుగైనవి; ఆ మార్గాలలో అద్భుతమైన వృక్షాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు మరియు హంసలు, బాతులతో కళకళలాడే చెరువులు ఉంటాయి. వాటిలో సౌందర్యం ఎక్కువగా ఉండటమే అందుకు కారణం.

ఇదంతా నా ప్రశ్నకు సమాధానమిస్తుంది. శ్రేయస్సు, శాంతి భూమిపై స్వర్గాన్ని సృష్టించలేవు. దానిని సాధించడానికి ముందు, మనిషి నుండి ఆలోచన, ప్రేమలకు మించినది ఏదో వెలువడాలి. ఆ మించినదే సౌందర్యం, స్వచ్ఛమైన లేదా పరిపూర్ణమైన కర్మలోని ఆనందం.

కళ మాత్రమే శాశ్వతమని, సౌందర్య వస్తువు ఎప్పటికీ ఆనందాన్నిస్తుందని చెప్పే సూక్తులు మనందరికీ సుపరిచితమే. ప్రకృతిలో కూడా మనం ఇదే ధోరణిని చూస్తాము. ఎందుకంటే, అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలు, భూకంపాలతో నాశనమైన భూమి కూడా త్వరలోనే మళ్ళీ పువ్వు సౌందర్యంతో వికసిస్తుంది. అత్యంత విలువైన వస్తువులు అత్యంత పెళుసుగా ఉంటాయని షేక్‌స్పియర్ విలపించాడు; తాను దుఃఖించిన సౌందర్యమే ప్రపంచంలో జీవం యొక్క అత్యున్నత సృష్టి అని, ప్రతి ప్రతికూల సంఘటన నుండి జీవం మరింత గొప్ప సౌందర్యంతో పునరుత్థానం చెందగలదని అతను గుర్తుచేసుకోలేదు. సౌందర్యమే జీవితంలో అత్యంత లోతైన విషయం అని నేను అంటాను. ఎందుకంటే మానవ ఆలోచన, భావాల యొక్క అత్యున్నత విజయాలు దానికి, దానిలోని ఆనందానికి మార్గాన్ని మాత్రమే సిద్ధం చేస్తాయి. అది యోగా యొక్క పరాకాష్ట – అంతర్గత ఐక్యతను వ్యక్తపరిచే బాహ్య సామరస్యం. నిజానికి యోగం అంటే కర్మలో నైపుణ్యం అని గీత చెబుతుంది.

సౌందర్యం యొక్క ఈ స్వచ్ఛమైన స్వభావాన్ని చాలా అరుదుగా అర్థం చేసుకోవడం లేదా అభినందించడం విచిత్రం. ఉదాహరణకు, నా స్నేహితులలో చాలామంది, తాము అర్థం చేసుకునేలా విద్యాభ్యాసం చేసిన ఒక సంగీతానికి పరవశించిపోవడం నేను గమనించాను; అది తమకు ఎంతో అర్థాన్ని ఇస్తుందని, రాజభవనాలు, తోటలు, జలధారలు, మేఘాలు మరియు గాలి గురించి ఒక రకమైన విశ్వ భాషలో తమతో మాట్లాడుతుందని వారు నాతో చెబుతారు. అదంతా నాలో ఎలాంటి భావనను కలిగించదు.

ఒక పచ్చని పచ్చిక బయలును అకస్మాత్తుగా చూసిన ఒక మహిళ, ‘ఓ, ఎంత మనోహరంగా ఉంది, అచ్చం ఒక అందమైన పచ్చని తివాచీలా ఉంది!’ అని ఆశ్చర్యపోయిన దానికంటే ఇది కేవలం ఒక్క మెట్టు తక్కువ అసహ్యకరమైనది.

ఒక అడవి జింకను చూసి, చప్పట్లు కొడుతూ, ‘అమ్మా, జంతుప్రదర్శనశాలలోని వాటిలాగే ఇది నిజమైనదేనా?’ అని అరిచిన చిన్నారి విషయంలో దీనిని క్షమించవచ్చు. కానీ ఆలోచనాపరులు కళతో ఆటలాడకూడదు. అదంతా చాలా మానసికమైనది, మరియు సౌందర్యానికి లభించే సంపూర్ణ స్పందనలో ఇది చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. ఆ సంపూర్ణ స్పందన అంటే, తెరచాటున ఉన్న విశ్వ సంకల్పాన్ని ప్రత్యక్షంగా గ్రహించడం, అంటే కంటితో ఆ పరిస్థితిని ఛేదించుకొని మూలరూపాన్ని చేరుకోవడం. సౌందర్యం అనేది ఇంద్రజాల విద్యలకు సంబంధించినది కాదు, అది జీవితానికి సంబంధించినది. దానిని కుంచెతో ఎన్నడూ పూయలేము. కానీ, భయంతో నిగ్రహించబడకుండా, దురాశ లేదా అహంకారంతో పెరగకుండా, జీవితం క్రియల రూపంలో వ్యక్తమైనప్పుడు, సౌందర్యం సహజంగానే ఏర్పడుతుంది. ఉదాహరణకు, ఒక పందెం గుర్రం యొక్క సౌందర్యాన్ని – దాని అవయవాల సౌందర్యాన్ని, దాని కదలికను తీసుకుందాం. ఇవి క్రియలలోని నిజమైన నైపుణ్యానికి ఫలితాలు. పరుగు ప్రారంభించే స్థానం వద్ద పరుగెత్తడానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న గుర్రం; పరుగుకు సంకేతం వచ్చే వరకు దానిని ఆపడం ఎంత కష్టం! ఆ తర్వాత, రేపు ఏమి తినాలి లేదా నిన్న ఏమి తిన్నాము అనే ఆలోచన లేకుండా, ఆ క్రియలో ఎంతటి ఆనందం, ఎంతటి స్వచ్ఛమైన మరియు సంపూర్ణమైన ఏకాగ్రత!

దీనిని చూస్తుంటే, మనిషి కూడా రేపటి గురించి తక్కువగా ఆలోచించి, భయం లేదా అహంకారం లేకుండా వర్తమానంలో ఏదైనా ఒక పరిపూర్ణమైన క్రియలో నిమగ్నమైనప్పుడు, అతని సౌందర్యం కూడా ఎంత గొప్పగా ఉంటుందో అనిపిస్తుంది. అతను కూడా అందంగా తయారవుతాడు – అతని పనులన్నీ కూడా. మరియు అది క్రియలోని ఉద్దేశ్యానికి విరుద్ధంగా ఉండదు. ప్రస్తుత కాలంలో ప్రచారంలో ఉన్నట్లుగా, భవిష్యత్తు వర్తమానాన్ని విషపూరితం చేయవలసిన అవసరం లేదు. భవిష్యత్ కాలంలోని, అరుదుగా వర్తమాన కాలంలోని ఒక విద్యార్థిని నేను ఊహించగలను. అతను ఒక విషయంలో సంపూర్ణ జ్ఞానాన్ని లేదా ప్రావీణ్యాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నప్పటికీ, తన చదువులో పూర్తిగా నిమగ్నమై, ఆ క్రమంలో ఆనందిస్తూ ఉంటాడు. ఆ చర్య అపవిత్రమైనప్పుడు, ఆ జ్ఞానం ఇతర ప్రయోజనాల కోసం అవసరమైనప్పుడు, మరీ ముఖ్యంగా వేరే దానికి దారితీయాలని ఉద్దేశించిన పరీక్షలలో ఉత్తీర్ణత సాధించడం కోసం అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే, ఆ చదువులు వికారంగా, బాధాకరంగా ఉంటాయి. అంతేకాకుండా అవి సాపేక్షంగా ప్రభావహీనంగా, మనసుకు హానికరంగా కూడా ఉంటాయి.

సౌందర్యం ఒక దేవత. అది ఏ పోటీదారుడినీ సహించదు; బాహ్య పరిగణన లేకుండా, సంపూర్ణమైన ఆరాధన ఉన్నప్పుడు మాత్రమే తనను తాను ప్రదర్శించుకుంటుంది. పందెం గుర్రం యొక్క సౌందర్యాన్ని ఏదీ సృష్టించలేదు. ఏ బాహ్య శక్తి ఆ అవయవాలను తీర్చిదిద్దలేదు; ఏ అనుకరణ వాటికి సమానమైనదాన్ని సృష్టించలేదు. భక్తి, ఆరాధన కూడా ఆ యువ పందెం గుర్రానికి వాటిని కొనివ్వలేవు. అవి కేవలం పరుగెత్తడం వల్ల, అంటే జీవించడం వల్ల, దాని సొంతమవుతాయి. అదే నిజమైన జీవితం. విగ్రహంలాంటి జీవితం అంటూ ఏదీ లేదు. జీవితం అంటే జీవించడం, అందుకే స్వచ్ఛమైన కర్మయే జీవితపు మూలానికి తాళంచెవి. ఆ మూలమే అంతర్గత ఆనందం, బాహ్య సౌందర్యం.

నేను తలచుకుంటున్న ఈ భూలోక స్వర్గం, అంటే సౌందర్యంతో నిండిన మానవ జీవితం, మనం ఇప్పుడు మన మానసిక కిటికీల ద్వారా చూస్తున్నట్లుగా సౌందర్యాన్ని అంతగా గ్రహించలేకపోవచ్చు. ఇది అందమైనది, అది అందమైనది అనే స్పృహ చాలా తక్కువగా ఉంటుందని నేను భావిస్తున్నాను; అది కర్మలో మన నైపుణ్యానికి సహజమైన వ్యక్తీకరణగా ఉంటుంది; నైపుణ్యంగా విలువ కట్టబడదు, కానీ అది కూడా స్వచ్ఛమైన కర్మ యొక్క ఆనందం యొక్క ఫలితమే. మన కాలపు అసమర్థమైన, పాతకాలపు కళలో కూడా నైపుణ్యం ఒక ఆవశ్యకత, మరియు ఆ నైపుణ్యం వెనుక సంకల్పం ఉంటుంది, సంకల్పం అంటే జీవితం తప్ప మరేమీ కాదు. కళాకారుడి కంటే ఎక్కువగా తన సంకల్పాన్ని ఉపయోగించేవారు గానీ, సాధించేవారు గానీ ఎవరూ లేరు.

ఏకాగ్రతను, రెండూ ఒకటే, ఎవరూ అంతగా ఉపయోగించరు. మీరు ఏకాగ్రతను—బలవంతంగా కాకుండా, ఏకాగ్రత చూపాల్సిన విధంగా సరళమైన నిబ్బరంతో—ఏదైనా ఒక సాధారణ సహజమైన వస్తువుపై, బహుశా ఒక గీతపై, లేదా ఒక ఆకు అంచుపై కేంద్రీకరించినప్పుడు, మీరు ఒక ప్రపంచాన్ని గమనిస్తున్నట్లు గ్రహించలేదా?

కళ మరియు సౌందర్యం అనేవి స్వచ్ఛమైన కార్యాచరణలో జీవితం యొక్క ఫలితమని నేను చెప్పాను, అయినప్పటికీ గ్రీస్‌లో కూడా కళ అనుకరణ అని వాదించబడింది. ఈ విధంగానే ఒక దైవిక మనస్సు ఉనికికి అనుకూలంగా ఒక వాదన ఉద్భవించింది. కళాకారుడు మరియు తత్వవేత్తలలో కనిపించే అత్యున్నత మానవ మనస్సు మరియు గొప్ప మేధస్సు, మనకు అనుకరణ యొక్క అత్యంత పరిపూర్ణమైన ఉదాహరణలను మాత్రమే చూపిస్తాయని చెప్పబడింది. తత్వవేత్త తాను నేర్చుకున్న సత్యాలను మాత్రమే చెప్పగలడు; సహజంగానే అవి అతని కల్పనలు కావు. మరియు కళాకారుడు కూడా తాను చూసిన వాటిని సాధ్యమైనంత పరిపూర్ణంగా కాపీ చేయగలడు. అప్పుడు, తమ చుట్టూ ఉన్న వస్తువులను కేవలం కాపీ చేయడానికి, అది కూడా అపరిపూర్ణంగా, అత్యుత్తమ మానవ మేధస్సు అవసరమైతే, అసలైన వాటిని సృష్టించిన మనస్సు ఎంత గొప్పదై ఉండాలి అని చెప్పబడింది. అది ఒక మోసపూరిత వాదన, ఎందుకంటే కళాకారుడు సాధారణ మానవుని కళ్ళతో చూడడు. అతని కన్ను బాహ్య సౌందర్యం గురించిన ఆలోచన లేకుండా, ఆనందం నుండి లేదా జీవించడం నుండి దానిని సృష్టించిన ఆత్మతో లేదా జీవితంతో కలిసిపోతుంది. అందువల్ల కళాకారుని పని మన మ్యూజియంలను, బహిరంగ ప్రదేశాలను విగ్రహాలతో నింపడం కాదు; స్వచ్ఛమైన కర్మఫలంగా ఈ ప్రపంచంలోకి వచ్చిన రూప భాగాలను వేరు చేసి, భయం, అహంకారం, దురాశల వల్ల కలిగే వికారపు గందరగోళం నుండి వేరుగా మనుషులు వాటిని చూడగలిగేలా నిలబెట్టడం. కాబట్టి కళాకారుడు ఒక నిజమైన గురువు; అతను మనుషులు సౌందర్యాన్ని తన సృష్టిలో కాకుండా, తాను మొదట వాటిని కనుగొన్న చోటనే కనుగొనేలా చేస్తాడు.

గతంలో, కళ భక్తితో గాఢంగా ముడిపడి ఉండేది. అంతులేని అచేతన సహనంతో మనుషులు తాము ప్రేమించే వస్తువుకు సౌందర్య రూపంలో ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి కృషి చేశారు, మరియు వారి పనిలో వారు ఒక రకమైన ఆరాధనను లేదా ఐక్యతను కనుగొన్నారు. దానిలో కూడా వారు దేవుడిని దూరంగా, వేరుగా నిలబెట్టారు; కానీ సౌందర్యం యొక్క నిజమైన రహస్యం తెలిసి, దాని ఉనికిని అనుభూతి చెందినప్పుడు, ఆ ఐక్యత ఏకత్వంగా మారుతుంది మరియు ఒకే జీవం అన్నింటిపై ఆవహిస్తుంది.

ఎవరు  ఈ ఎర్నెస్ట్ వుడ్?

ఎర్నెస్ట్ ఎగర్టన్ వుడ్ (18 ఆగస్టు 1883 – 17 సెప్టెంబర్ 1965) ఒక ప్రముఖ ఆంగ్ల యోగి, థియోసోఫిస్ట్, సంస్కృత పండితుడు మరియు అనేక పుస్తకాల రచయిత. వాటిలో ‘కాన్సంట్రేషన్ – యాన్ అప్రోచ్ టు మెడిటేషన్’, ‘యోగా’ మరియు ‘ది పినాకిల్ ఆఫ్ ఇండియన్ థాట్’ (1967) వంటివి ఉన్నాయి.

యవ్వనం మరియు విద్య

ఇంగ్లాండ్‌లోని మాంచెస్టర్‌లో జన్మించిన వుడ్, మాంచెస్టర్ మునిసిపల్ కాలేజ్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో విద్యనభ్యసించారు. అక్కడ ఆయన రసాయన శాస్త్రం, భౌతిక శాస్త్రం మరియు భూగర్భ శాస్త్రం అభ్యసించారు. బౌద్ధమతం మరియు యోగా పట్ల ఉన్న ఆసక్తి కారణంగా, ఆయన తన కౌమారదశ చివరిలో సంస్కృతం అభ్యసించడం ప్రారంభించారు. 1907లో, 24 ఏళ్ల వయసులో, ఆయన తన స్థానిక థియోసోఫిస్ట్ విభాగానికి అధ్యక్షుడయ్యారు. ఆ తర్వాత 1908లో, సొసైటీ ప్రపంచ ప్రధాన కార్యాలయమైన భారతదేశంలోని అడయార్‌కు తరలివెళ్లి, విశాల ప్రపంచంలోకి అడుగుపెట్టారు.

థియోసఫీ

థియోసఫీపై శ్రేణిలో ఒక భాగం

థియోసఫికల్ సొసైటీ చిహ్నం: సొలొమోను ముద్రలో అంఖ్ చిహ్నం, దాని చుట్టూ ఊరోబోరోస్, పైన స్వస్తిక మరియు ఓం అక్షరాల కలయిక, మరియు చుట్టూ నినాదం (నినాదం చూపబడలేదు, శీర్షికలో ఉంది)

సత్యం కంటే గొప్ప మతం లేదు

యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు, థియోసఫిస్ట్ అయిన అన్నీ బెసెంట్ యొక్క ఉపన్యాసాలు విన్న తర్వాత వుడ్‌కు థియోసఫీపై ఆసక్తి కలిగింది, ఆమె వ్యక్తిత్వం అతన్ని ఎంతగానో ఆకట్టుకుంది. అతను సొసైటీ యొక్క మాంచెస్టర్ లాడ్జ్‌లో చేరాడు మరియు 1908లో, అప్పటికే థియోసఫికల్ సొసైటీ అడయార్ అధ్యక్షురాలిగా మారిన బెసెంట్‌ను అనుసరించి భారతదేశానికి వచ్చాడు. 1909లో అడయార్‌కు వచ్చిన బెసెంట్ మరియు చార్లెస్ వెబ్‌స్టర్ లీడ్‌బీటర్‌లతో కలిసి పనిచేస్తూ, వుడ్ ఆమె సహాయకులలో ఒకరిగా మారారు.

లీడ్‌బీటర్ బాలుడైన జిడ్డు కృష్ణమూర్తిని కనుగొనడాన్ని వుడ్ గమనించారు, ఆ బాలుడైన కృష్ణమూర్తి త్వరలోనే “రాబోయే ప్రపంచ గురువు”కు వాహకుడని ప్రకటించారు. ఈ ఆవిష్కరణకు సంబంధించిన వుడ్ యొక్క వివరణ, 1936లో ప్రచురించబడిన అతని ఆత్మకథ ‘ఇజ్ దిస్ థియోసఫీ…?’లో మరియు ఆ తర్వాత వ్రాసిన రెండు వ్యాసాలలో ఉంది

బేసంత్ సూచన మేరకు, వుడ్ విద్యారంగంలో పాలుపంచుకున్నారు, మరియు 1910 తర్వాత, థియోసాఫికల్ సొసైటీ స్థాపించిన అనేక పాఠశాలలు మరియు కళాశాలలకు ఆయన ప్రధానోపాధ్యాయుడిగా పనిచేశారు. బొంబాయి మరియు మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయాలకు చెందిన బోధనా కళాశాలలైన సింధ్ నేషనల్ కాలేజ్ మరియు మదనపల్లె కాలేజ్‌లలో వుడ్ భౌతికశాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా, ప్రిన్సిపాల్‌గా మరియు అధ్యక్షుడిగా అయ్యారు. వుడ్ థియోసాఫికల్ భావనలను ప్రోత్సహించారు, ఉపన్యాస పర్యటనలు నిర్వహించారు మరియు హెలెనా పి. బ్లావట్‌స్కీ యొక్క ‘సీక్రెట్ డాక్ట్రిన్’ సంగ్రహంతో సహా వివిధ థియోసాఫికల్ విషయాలపై అనేక వ్యాసాలు, గ్రంథాలు మరియు పుస్తకాలను ప్రచురించారు. ఆయన భారతదేశమంతటా ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు మరియు ఆసియా, యూరప్, మరియు అమెరికా ఖండాలలోని అనేక దేశాలకు ప్రయాణించారు, అక్కడ ఏప్రిల్ 1932లో కాంటే రోస్సో అనే ఓడలో ఆధ్యాత్మిక గురువు మెహర్ బాబాను కలుసుకున్నారు.ఆయన రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసే వరకు భారతదేశంలోనే నివసించారు, ఆ తర్వాత యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు తరలివెళ్లారు.

థియోసాఫికల్ సొసైటీ భవిష్యత్తుపై వుడ్ భ్రమలు వీడి, యోగ క్లాసిక్స్‌ను అధ్యయనం చేయడం ప్రారంభించారు. సమాజంలో చీలికకు కారణమైన కృష్ణమూర్తి ఉదంతం తర్వాత, 1933లో అన్నీ బెసెంట్ మరణానంతరం వుడ్ అధ్యక్ష ఎన్నికల కోసం ప్రచారం చేశారు. చార్లెస్ లీడ్‌బీటర్ యొక్క సన్నిహితులలో ఒకరైన జార్జ్ అరుండేల్ చేతిలో ఆయన ఓడిపోయారు. ఆ ప్రచారాన్ని వుడ్ తరువాత అన్యాయమైనదిగా మరియు సందేహాస్పదమైనదిగా అభివర్ణించారు. సమాజం యొక్క దిశ పట్ల నిరాశ చెందినా, అప్పటికి పరిణతి చెంది స్వతంత్రంగా ఉన్న కృష్ణమూర్తి పట్ల ప్రభావితుడై, వుడ్ యోగా వైపు మళ్లారు.

యోగా

భారతదేశంలో, వుడ్ అనేక మంది యోగులను మరియు హిందూ పండితులను కలుసుకున్నారు. తన బాల్యంలో సర్ ఎడ్విన్ ఆర్నాల్డ్ రచించిన ‘ది లైట్ ఆఫ్ ఆసియా’ చదివిన తర్వాత ఈ జీవనశైలిని అవలంబించిన, యోగాను ఆచరించే, శాకాహారి మరియు మద్యపానం చేయని వ్యక్తిగా, ఆయనను భారతీయ యోగులు ఆప్యాయంగా స్వీకరించారు. వారిలో చాలామంది వుడ్‌కు స్నేహితులుగా మరియు సలహాదారులుగా మారారు. ఎర్నెస్ట్ తన జీవితాంతం బ్రహ్మచర్యం పాటించారు మరియు ఆయనకు పిల్లలు లేరు. అడయార్‌లో అతని తొలి సంవత్సరాలలో, మైసూర్ ప్రావిన్స్‌లోని శ్రీ శృంగేరి శివగంగ సంస్థానం వేదాంత మఠం అధిపతి, శ్రీ జగత్ గురు శంకర చార్య స్వామి, భారతీయ విద్యార్థులకు సంస్కృతాన్ని పరిచయం చేయడానికి అతను చేసిన ప్రయత్నాలకు గుర్తింపుగా వుడ్‌కు “శ్రీ సత్వికాగ్రగన్య” అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు.

వుడ్ అధికారికంగా ఏ భారతీయ గురువు వద్ద శిష్యుడిగా చేరలేదు. అయితే, 1928(?)లో న్యూయార్క్ పర్యటన సందర్భంగా, అతను కృష్ణమూర్తిని మళ్ళీ కలిశాడు. కృష్ణమూర్తి, సొసైటీ నాయకత్వం సృష్టించిన ఆచారాలు మరియు క్షుద్ర సోపానక్రమాలను త్యజించి, ఒక స్వతంత్ర గురువుగా మారడానికి థియోసాఫికల్ సొసైటీని విడిచిపెడుతున్నారు. ఈ సమావేశం వుడ్‌ను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసింది, మరియు అతను స్ఫూర్తి కోసం ప్రాచీన యోగ సాహిత్యం వైపు తిరిగి చూశాడు. దాదాపు ఇదే సమయంలో, తాను మంత్రగత్తెనని మరియు తనకు ఆహారం అవసరం లేదని చెప్పుకుంటున్న ఒక భారతీయ మహిళను వుడ్ బహిర్గతం చేశాడు. ఆమె ఒక చిన్న గ్రామంలోని ప్రజలపై ఆధిపత్యం చెలాయించింది, మరియు తనను బహిర్గతం చేసినందుకు ప్రతీకార చర్యగా వుడ్‌కు విషం పెట్టింది. విషప్రయోగం కారణంగా ఎర్నెస్ట్ దాదాపు మరణించాడు, మరియు తన జీవితాంతం ఘన ఆహారం చాలా తక్కువగా తినగలిగాడు. వుడ్ తన మిగిలిన సంవత్సరాలను యోగాపై రచనలు చేస్తూ, ప్రచురిస్తూ గడిపాడు. అతను యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు వెళ్ళాడు, అక్కడ శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలోని అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ ఏషియన్ స్టడీస్‌కు కొంతకాలం అధ్యక్షుడిగా మరియు డీన్‌గా పనిచేశాడు, ఆ తర్వాత టెక్సాస్‌లోని హ్యూస్టన్‌కు వెళ్లి, హ్యూస్టన్ విశ్వవిద్యాలయంలో పనిచేశాడు.

భారతదేశానికి వచ్చిన కొద్దికాలానికే, వుడ్ గరుడ పురాణం వంటి భారతీయ క్లాసిక్‌లను అనువదించడం ప్రారంభించాడు. 1920ల చివరలో, అతను యోగా తరగతులపై సమగ్ర అధ్యయనాన్ని ప్రారంభించాడు.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –8-10-26-ఉయ్యూరు .–

జర్మన్ మహాకవి ,రచయిత ,విమర్శకుడు ,దార్శనికుడు తత్వ వేత్త , , కాళిదాసు శాకుంతలం చదివి పరవశంతో నృత్యం చేసిన -గోథే జీవిత చరిత్ర -5

. 77

అతను అనేక అద్భుతమైన ఓక్ మరియు బీచ్ అడవుల చిత్రాలను గీశాడు. అతని పశువుల చిత్రాలు ప్రశంసనీయంగా ఉండేవి. విస్తృతమైన వివరాలతో కూడిన డచ్ చిత్రకళా శైలిని అనుసరించే జంకర్, ఈ రకమైన ‘ట్యాపెస్ట్రీ’ (గోడ అలంకరణ వస్త్రం) తరహా చిత్రకళను నిర్వహించడంలో అంతగా నైపుణ్యం కలిగి ఉండేవాడు కాదు; అయినప్పటికీ, మంచి పారితోషికం కోసం వివిధ భాగాలను పూలు మరియు పండ్ల చిత్రాలతో అలంకరించడానికి అతను అంగీకరించేవాడు.

చిన్నతనం నుండే ఈ చిత్రకారులందరూ నాకు పరిచయం ఉండటం, వారి స్టూడియోలను తరచుగా సందర్శించడం మరియు కౌంట్‌కు నా సాంగత్యం ఇష్టంగా ఉండటం వల్ల, చిత్రాలకు సంబంధించిన చర్చలు, ఆర్డర్లు మరియు వాటి అప్పగింతల సమయంలో నేను అక్కడ ఉండేవాడిని. స్కెచ్‌లు లేదా నమూనాలను సమర్పించినప్పుడు నా అభిప్రాయాన్ని స్వేచ్ఛగా చెప్పేవాడిని. బైబిల్, లౌకిక చరిత్ర లేదా పురాణాల ఆధారంగా గీసిన చారిత్రక చిత్రాలలోని ముఖ్యాంశాలను త్వరగా గ్రహించే సామర్థ్యం వల్ల, ముఖ్యంగా నేను క్రమం తప్పకుండా హాజరయ్యే వేలంపాటలలో కళాభిమానుల మధ్య నాకు కొంత గుర్తింపు లభించింది. సంకేతాత్మక చిత్రాల (allegorical pictures) అర్థాన్ని నేను ఎల్లప్పుడూ సరిగ్గా గ్రహించలేకపోయినప్పటికీ, నాకంటే బాగా వాటిని అర్థం చేసుకునేవారు అక్కడ అరుదుగా ఉండేవారు. ఏదైనా వస్తువును లేదా దృశ్యాన్ని చిత్రించమని నేను తరచుగా కళాకారులను ఒప్పించేవాడిని; ఇప్పుడు లభించిన అవకాశాన్ని కూడా నేను సంతోషంగా వినియోగించుకున్నాను. జోసెఫ్ (బైబిల్ పాత్ర) జీవిత చరిత్రను వివరించే పన్నెండు చిత్రాల గురించి నేను రాసిన ఒక సమగ్రమైన వ్యాసం నాకు ఇప్పటికీ గుర్తుంది; వాటిలో కొన్నింటిని ఆ తర్వాత చిత్రించారు.

ఒక బాలుడికి ఇది ఖచ్చితంగా ప్రశంసనీయమైన ఘనతే అయినప్పటికీ, ఈ కళాకారుల సమూహంలో నాకు ఎదురైన ఒక చిన్న అపజయం లేదా ఇబ్బందికరమైన సంఘటన గురించి కూడా నేను చెప్పాలి. ఆ గదిలోకి ఎప్పటికప్పుడు తీసుకువచ్చిన చిత్రాలన్నీ నాకు బాగా తెలుసు. నా చిన్ననాటి కుతూహలం ఏ విషయాన్నీ వదిలిపెట్టేది కాదు — దేనినీ పరిశీలించకుండా ఉండేది కాదు. ఒకసారి స్టవ్ వెనుక ఒక నల్లని పెట్టె నాకు కనిపించింది; దానిలో ఏముందో తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తితో, ఏమాత్రం ఆలోచించకుండానే నేను దాని తాళం తీసి తెరిచాను. అందులో ఉన్న చిత్రం సాధారణంగా అందరికీ కనిపించే రకానికి చెందినది కాదు; నేను వెంటనే దాన్ని మూసివేయడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, అంత వేగంగా చేయలేకపోయాను. సరిగ్గా అప్పుడే కౌంట్ లోపలికి వచ్చి నన్ను పట్టుకున్నాడు. “ఆ పెట్టెను తెరవడానికి నీకు ఎవరు అనుమతి ఇచ్చారు?” అని ఆయన ఒక రాజప్రతినిధికి తగిన గంభీరమైన ధోరణిలో ప్రశ్నించాడు. నా దగ్గర చెప్పడానికి ఏమీ లేకపోవడంతో, ఆయన వెంటనే చాలా కఠినంగా నా శిక్షను ప్రకటించాడు: “ఎనిమిది రోజుల పాటు నువ్వు ఈ గదిలోకి అడుగుపెట్టకూడదు,” అని ఆయన అన్నాడు. నేను తల వంచి నమస్కరించి అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాను. నేను అతని ఆజ్ఞలను అత్యంత కచ్చితంగా పాటించేవాడిని; ఇది అప్పుడు పనిలో నిమగ్నమై ఉండి, నా సాంగత్యాన్ని కోరుకునే మంచివాడైన ‘సీకాట్జ్’ (Seekatz) కు చాలా చిరాకు కలిగించేది. చిన్నపాటి పంతంతో, నేను నా విధేయతను ఎంతలా ప్రదర్శించానంటే, సాధారణంగా అతనికి తెచ్చిచ్చే కాఫీని గది గడప మీదే వదిలేసేవాడిని. అప్పుడు అతను తన పనిని ఆపి దాన్ని తెచ్చుకోవాల్సి వచ్చేది; దీనివల్ల అతనికి ఎంత కోపం వచ్చేదంటే, దాదాపు నాపై అసహ్యం పెంచుకునేంత పరిస్థితి ఏర్పడింది.

అసలు నేర్చుకోని ఫ్రెంచ్ భాషకు సంబంధించిన ఇబ్బందులను ఆ పరిస్థితుల్లో ఎలా అధిగమించానో వివరంగా, స్పష్టంగా చెప్పడం ఇక్కడ సముచితంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ కూడా నా సహజ సామర్థ్యాలు నాకు ఎంతగానో ఉపయోగపడ్డాయి; ఒక భాషలోని శబ్దాలు, మార్పులు, ఉచ్చారణ, స్వరం మరియు ఇతర బాహ్య లక్షణాలను సులభంగా గ్రహించే శక్తి నాకు ఉండేది. నాకు చాలా లాటిన్ పదాలు తెలుసు; ఇటాలియన్ భాష మరికొన్ని పదాలను గుర్తుచేసేది. పనివాళ్లు, సైనికులు, కావలివారు మరియు సందర్శకుల మాటలు వినడం ద్వారా, లోతైన సంభాషణలు చేయలేకపోయినా, కనీసం ప్రశ్నలు అడగడానికి మరియు సమాధానాలు చెప్పడానికి సరిపడా భాషా పరిజ్ఞానాన్ని త్వరగానే సంపాదించాను. అయితే, వీటన్నింటికంటే నాటకశాల (థియేటర్) నుండి పొందిన ప్రయోజనం చాలా గొప్పది. మా తాతగారు నాకు ఒక ఉచిత టికెట్ ఇచ్చేవారు; మా నాన్నగారికి ఇష్టం లేకపోయినా, అమ్మ మద్దతుతో నేను దాన్ని ప్రతిరోజూ ఉపయోగించేవాడిని. విదేశీ నాటక ప్రదర్శనలో ‘పిట్’ (ప్రేక్షకుల ముందు భాగం)లో కూర్చుని, అక్కడి ప్రతి కదలికను, హావభావాలను నిశితంగా గమనించేవాడిని. అక్కడ మాట్లాడేది నాకు ఏమాత్రం అర్థం కాకపోయినా, నటుల అభినయం మరియు వారి స్వరంలోని భావాల ద్వారానే నేను ఆనందాన్ని పొందేవాడిని. ముఖ్యంగా హాస్య నాటకాలు (కామెడీ) నాకు అస్సలు అర్థమయ్యేవి కావు; ఎందుకంటే అందులో సంభాషణలు చాలా వేగంగా సాగేవి మరియు దైనందిన జీవితానికి సంబంధించిన విషయాలు ఉండేవి, వాటికి సంబంధించిన పదబంధాలు నాకు ఏమాత్రం తెలియవు. విషాద నాటకాలు (ట్రాజెడీ)… అది తరచుగా ప్రదర్శించబడేది కాదు, కానీ ‘అలెగ్జాండ్రిన్’ (Alexandrine) పద్య పాదాలలోని క్రమబద్ధమైన నడక మరియు లయ, అలాగే అందులో పునరావృతమయ్యే పదబంధాలు, దానిని నాకు అన్ని విధాలా సులభంగా అర్థమయ్యేలా చేశాయి. ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే, మా నాన్నగారి గ్రంథాలయంలో దొరికిన రాసిన్ (Racine) రచనలను నేను చదవడం మొదలుపెట్టాను; నాటకీయ శైలిలో ఆ రచనలలోని కొన్ని భాగాలను గట్టిగా చదివి వినిపించేవాడిని. వినికిడికి మరియు వాక్కుకు మధ్య సన్నిహిత సంబంధం ఉన్నందున, నేను ఎంతో ఉత్సాహంతో అలా చేసేవాడిని; అయితే, ఆ వాక్యాలలోని పూర్తి భావాల మధ్య ఉండే సంబంధాన్ని నేను అప్పుడు పూర్తిగా గ్రహించలేకపోయేవాడిని. శిక్షణ పొందిన చిలుకలాగా నేను కొన్ని భాగాలను కంఠస్థం కూడా చేసేవాడిని; చిన్నతనంలోనే బైబిల్‌లోని (అప్పట్లో నాకు పెద్దగా అర్థం కాని) కొన్ని భాగాలను గుర్తుంచుకుని, ప్రొటెస్టెంట్ బోధకుల శైలిలో వాటిని వల్లెవేయడం అలవాటుగా ఉండటం వల్ల, ఇది నాకు సులభంగా అనిపించేది. ఆ కాలంలో పద్య రూపంలో ఉండే ఫ్రెంచ్ హాస్య నాటకాలు బాగా ప్రాచుర్యంలో ఉండేవి. డెస్టౌచెస్ (Destouches), మారివో (Marivaux) మరియు లా చౌసే (La Chaussée) వంటి వారి రచనలు తరచుగా ప్రదర్శించబడేవి;

80 సత్యం మరియు కవిత్వం;

చాలా హుందాైన పద్ధతిలో అది జరిగేది. అంతకుముందెన్నడూ నేను అలాంటి దృశ్యాన్ని చూడలేదు, కానీ పదే పదే అక్కడికి వెళ్లడం వల్ల అది నాకు చాలా సహజమైన విషయంగా అనిపించసాగింది. త్వరలోనే ఆ పరిచయం ఒక విచిత్రమైన ఆసక్తికి దారితీసింది. నేను పరిచయం పెంచుకున్న ఆ బాలుడి పేరు ‘డెరోన్స్’ అని పిలుద్దాం; అతనికి కాస్త అహంకారం ఉన్నప్పటికీ, మంచి ప్రవర్తన మరియు మర్యాదపూర్వకమైన నడవడిక కలిగిన యువకుడు. అతను నన్ను తన సోదరితో పరిచయం చేశాడు. ఆమె మాకంటే కొంచెం పెద్దది, మంచి ఆకృతి, గోధుమ రంగు ఛాయ, నల్లని జుట్టు మరియు కళ్లు కలిగిన ఆహ్లాదకరమైన యువతి. ఆమె ప్రవర్తన చాలా నిశ్శబ్దంగా, పైగా విషాదభరితంగా ఉండేది. ఆమెకు నచ్చేలా ప్రవర్తించడానికి నేను అన్ని విధాలా ప్రయత్నించాను, కానీ ఆమె దృష్టిని ఆకర్షించడంలో విఫలమయ్యాను. చిన్న వయసు అబ్బాయిల కంటే తాము వయసులో చాలా పెద్దవారమని యువతులు భావిస్తారు; యువకుల పట్ల ఆకర్షితులవుతూనే, తమపై ఆసక్తి చూపే చిన్న వయసు అబ్బాయిల పట్ల మాత్రం ఒక ‘అత్తయ్య’ లాంటి ధోరణిని ప్రదర్శిస్తారు. — అతని తమ్ముడితో మాత్రం నాకు ఎటువంటి పరిచయం లేదు.

వారి తల్లి రిహార్సల్స్‌కు వెళ్ళినప్పుడు లేదా బయట ఎవరినైనా కలవడానికి వెళ్ళినప్పుడు, మేము తరచుగా వారి ఇంట్లో కలుసుకుని ఆడుకునేవాళ్ళం. ఆ యువతికి ఏదో ఒక పువ్వు, పండు లేదా మరేదైనా వస్తువు ఇవ్వకుండా నేను ఎప్పుడూ అక్కడికి వెళ్ళేవాడిని కాదు. ఆమె వాటిని ఎంతో సంతోషంగా స్వీకరించి, చాలా మర్యాదగా కృతజ్ఞతలు చెప్పేది; కానీ ఆమె ముఖంలోని విషాదం ఎప్పుడూ తొలగలేదు, అలాగే నా గురించి ఆమె ప్రత్యేకంగా ఆలోచించినట్లు కూడా నాకు ఎప్పుడూ అనిపించలేదు.

చివరికి, ఆమె రహస్యం నాకు తెలిసిందని నేను అనుకున్నాను. అందమైన ఒక వ్యక్తి యొక్క క్రేయాన్ చిత్రాన్ని ఆ బాలుడు నాకు చూపించాడు; అది వారి తల్లి మంచం వెనుక, చక్కని పట్టు తెరల మధ్య వేలాడదీయబడి ఉంది. అదే సమయంలో, అతను ఒక రకమైన చమత్కారమైన చూపుతో, “అతను మా నాన్న కాదు, కానీ అచ్చం మా నాన్నలాగే ఉంటాడు” అని చెప్పాడు. అతను ఆ వ్యక్తిని గొప్పగా కీర్తిస్తూ, అతని గురించి ఎన్నో విషయాలను చాలా వివరంగా, ఆడంబరంగా నాకు చెప్పినప్పుడు, ఆ కుటుంబంలోని కుమార్తె తండ్రికి చెందినదై ఉండవచ్చనీ, కానీ మిగిలిన ఇద్దరు పిల్లలు ఆ సన్నిహిత మిత్రుడికి చెందినవారై ఉండవచ్చనీ నేను దాదాపుగా నమ్మేలా చేశాడు. ఆ ఆలోచనతో ఆమెలోని విషాదానికి కారణం నాకు అర్థమైంది, దాంతో ఆమె పట్ల నాకున్న అభిమానం మరింత పెరిగింది. ఆ అమ్మాయి పట్ల నాకున్న ఇష్టం, ఆమె సోదరుడి అదుపులేని ప్రవర్తనను భరించడంలో నాకు సహాయపడింది. కేవలం గౌరవం కోసం మాత్రమే పోరాడి, ఎదుటివారికి హాని తలపెట్టకుండానే ద్వంద్వ యుద్ధాల్లో గెలిచిన తన పరాక్రమ గాథలను వినాల్సిన పరిస్థితి నాకు తరచుగా ఎదురయ్యేది. అతను ఎప్పుడూ తన ప్రత్యర్థి ఆయుధాన్ని లాగేసుకుని, ఆపై వారిని క్షమించేవాడు; నిజానికి అతను ఎంతటి నిపుణుడైన కత్తిసాము యోధుడంటే, ఒకసారి తన ప్రత్యర్థి కత్తిని కొట్టి పైనున్న చెట్టు మీద పడేలా చేసిన తర్వాత, దాన్ని తిరిగి ఎలా దక్కించుకోవాలో తెలియక అయోమయంలో పడిపోయాడు.

నాకు లభించిన ఉచిత టికెట్ వల్ల థియేటర్‌కు వెళ్లడం చాలా సులభమైంది. ‘షుల్త్‌హీస్’ (Schultheis) చేతుల మీదుగా వచ్చిన ఆ టికెట్ నాకు ఏ సీటులోనైనా కూర్చునే అవకాశాన్ని కల్పించేది, తద్వారా ‘ప్రోసీనియం’ (వేదిక ముందు భాగం) వద్ద ఉన్న సీట్లలో కూడా కూర్చునే వీలుండేది. ఫ్రెంచ్ శైలిలో నిర్మించిన ఆ భాగం చాలా లోతుగా ఉండేది; దాని ఇరువైపులా తక్కువ ఎత్తులో ఉన్న కంచెతో కూడిన సీట్లు వరుసలుగా అమర్చబడి ఉండేవి, దీనివల్ల మొదటి వరుస సీట్లు వేదిక కంటే కొంచెం మాత్రమే ఎత్తులో ఉండేవి. ఆ ప్రాంతం అత్యంత గౌరవప్రదమైనదిగా పరిగణించబడేది మరియు సాధారణంగా అధికారుల కోసం కేటాయించబడేది. అయితే, నటులకు మరీ దగ్గరగా కూర్చోవడం వల్ల నాటకంలోని భ్రమ (illusion) పూర్తిగా పోకపోయినా, ఆనందం మాత్రం కొంతమేర తగ్గేది. వోల్టేర్ (Voltaire) ఫిర్యాదు చేసిన ఆ పద్ధతిని లేదా దుర్వినియోగాన్ని నేను స్వయంగా చూశాను మరియు అనుభవించాను. ఉదాహరణకు, సైనిక దళాలు పట్టణం గుండా వెళ్తున్నప్పుడు థియేటర్ ప్రేక్షకుల రద్దీతో నిండిపోయిన సందర్భాల్లో, సాధారణంగా అప్పటికే ఆక్రమించబడి ఉండే ఆ గౌరవప్రదమైన సీట్ల కోసం ప్రముఖ అధికారులు పోటీపడేవారు. అప్పుడు, వేదిక ముందు భాగం (ప్రోసీనియం) నుండి ప్రధాన వేదిక మీదికి అదనపు బెంచీలు మరియు కుర్చీల వరుసలను ఏర్పాటు చేసేవారు. దీనివల్ల, ఆ సైనిక దుస్తులు మరియు పతకాలు ధరించిన అధికారుల మధ్య మిగిలిన అతి తక్కువ స్థలంలోనే నాటకంలోని నాయకానాయికలు తమ రహస్యాలను వెల్లడించాల్సి వచ్చేది. అటువంటి పరిస్థితుల్లో ‘హైపర్మ్‌నెస్ట్రా’ (Hypermnestra) నాటక ప్రదర్శన జరగడాన్ని కూడా నేను చూశాను.

నాటకంలోని అంకముల (acts) మధ్య తెర పడేది కాదు. అక్కడ నాకు చాలా విచిత్రంగా అనిపించిన ఒక ఆచారాన్ని నేను తప్పక ప్రస్తావించాలి; ఒక మంచి జర్మన్ యువకుడిగా, కళాత్మకతకు విరుద్ధమైన ఆ పద్ధతిని భరించడం నాకు కష్టంగా అనిపించేది. వేదికను ఒక పవిత్ర స్థలంగా భావించేవారు; అక్కడ జరిగే ఏ చిన్న అంతరాయమైనా ప్రజల గౌరవానికి భంగం కలిగించే నేరంగా పరిగణించబడి, తక్షణమే శిక్షించబడేది. అందుకే అన్ని హాస్య నాటకాలలోనూ, వేదిక ముందు వేలాడే తెర వెనుక భాగంలో, అందరికీ కనిపించేలా ఇద్దరు గ్రెనేడియర్లు (సైనికులు) తమ తుపాకులను నేలకు ఆనించి నిలబడేవారు. ఆ కుటుంబ వ్యవహారాలలో జరిగే ప్రతిదానికీ వారు సాక్షులుగా ఉండేవారు. నేను ముందే చెప్పినట్లుగా, అంకముల మధ్య తెర పడేది కాదు. సంగీతం మొదలైనప్పుడు, కాపలా ఉన్న సైనికులను మార్చడానికి (relief) వేదిక పక్క భాగాల నుండి మరో ఇద్దరు గ్రెనేడియర్లు వారి ముందు నుండే నడిచి వచ్చేవారు; అప్పటివరకు కాపలా ఉన్నవారు అదే పద్ధతిలో వెనక్కి వెళ్ళేవారు. నిజానికి, నాటక ప్రపంచం కల్పించే భ్రమను (illusion) లేదా వాస్తవికత అనే భావనను నాశనం చేయడానికి ఇటువంటి పద్ధతి సరిగ్గా సరిపోయేది. డిడెరోట్ (Diderot) సూత్రాలు మరియు ఉదాహరణల ప్రకారం, వేదికపై సహజత్వాన్ని ప్రదర్శించడం అవసరమని, అలాగే నాటక కళ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ప్రేక్షకులను పూర్తిగా ఆ భ్రమలో ముంచెత్తడమేనని భావించే ఆ కాలంలో, ఇలాంటి పద్ధతిని పాటించడం మరింత విచిత్రంగా అనిపించేది. విషాద నాటకాలకు (tragedy) మాత్రం ఇటువంటి సైనిక జోక్యం ఉండేది కాదు.

సత్యం మరియు కవిత్వం (Truth and Poetry) పోలీసు నిబంధనలు, మరియు ప్రాచీన కాలపు వీరులకు…

రక్షణ హక్కు…

సత్యం మరియు కవిత్వం

అక్కడికి వచ్చిన జనరల్స్‌లో, ముఖ్యంగా ప్రిన్స్ సోబిస్ (Prince Soubise) నాకు ఒక ఆకర్షణీయమైన, మర్యాదపూర్వకమైన పెద్దమనిషిగా గుర్తుకొస్తున్నారు. కానీ మార్షల్ డి బ్రోగ్లియో (Marshal de Broglio) నాకు ఇంకా స్పష్టంగా గుర్తిండిపోయారు; ఆయన చూడటానికి చిన్న వయసు వారిలా, దృఢమైన శరీర ఆకృతితో (కానీ మరీ భారీగా కాకుండా), చురుకైన మరియు పరిశీలనా శక్తి కలిగిన వ్యక్తిగా ఉండేవారు. ఆయన తరచుగా ‘కింగ్స్ లెఫ్టినెంట్’ (రాజు ప్రతినిధి)ని కలవడానికి వచ్చేవారు; వారి చర్చలలో తీవ్రమైన విషయాలు ప్రస్తావనకు వచ్చేవని మేము గమనించకుండా ఉండలేకపోయేవాళ్ళం. మా ఇళ్లలో అపరిచితులు బస చేయడం మొదలైన మొదటి మూడు నెలల్లోనే, మిత్రరాజ్యాల సైన్యం కదులుతోందనీ, బ్రన్స్‌విక్ డ్యూక్ ఫెర్డినాండ్ ఫ్రెంచ్ వారిని ‘మెయిన్’ (Maine) నది అవతలికి తరిమికొట్టడానికి వస్తున్నారనీ ఒక అస్పష్టమైన వార్త వ్యాపించింది. కేవలం విన్న మాటల ఆధారంగా ఆ మిత్రరాజ్యాల సైన్యంపై మాకు పెద్దగా నమ్మకం ఉండేది కాదు; ఎందుకంటే యుద్ధంలో వారికి చెప్పుకోదగ్గ విజయాలు లేవు, పైగా రోస్‌బాక్ యుద్ధం తర్వాత ప్రజలు వారిని చాలా తక్కువగా (అల్పమైన వారిగా) భావించేవారు. కానీ డ్యూక్ ఫెర్డినాండ్ పట్ల మాత్రం చాలా నమ్మకం ఉండేది; ప్రష్యాకు అనుకూలంగా ఉన్నవారందరూ ప్రస్తుత బానిసత్వం నుండి విముక్తి కోసం ఆత్రుతగా ఎదురుచూసేవారు. మా నాన్నగారు ఉత్సాహంగా ఉండేవారు, కానీ అమ్మ మాత్రం ఆందోళన చెందేది. ప్రస్తుత చిన్న కష్టం స్థానంలో భవిష్యత్తులో పెద్ద విపత్తు వచ్చి పడవచ్చునని గ్రహించేంత వివేకం ఆమెకు ఉండేది; ఎందుకంటే ఫ్రెంచ్ వారు డ్యూక్‌ను ఎదుర్కోవడానికి ముందుకు వెళ్లరనీ, నగర పరిసరాల్లోనే ఉంటూ దాడి కోసం వేచి చూస్తారనీ స్పష్టంగా అర్థమవుతూనే ఉంది. ఫ్రెంచ్ వారి ఓటమి, వారి పలాయనం, నగరం యొక్క రక్షణ (తమ వెనుక భాగాన్ని కాపాడుకోవడానికి మరియు వంతెనను నిలుపుకోవడానికి మాత్రమే అయినా సరే), బాంబు దాడులు, దోపిడీలు – ఇవన్నీ ఊహల్లో మెదులుతూ ఇరు వర్గాల వారిలోనూ ఆందోళనను కలిగించేవి. అనిశ్చితిని అస్సలు భరించలేని మా అమ్మ, తన భయాలను అనువాదకుని ద్వారా ఆ కౌంట్‌కు తెలియజేసింది. అలాంటి సందర్భాల్లో లభించే సాధారణ సమాధానమే ఆమెకూ లభించింది: భయపడాల్సిన పనిలేదు కాబట్టి ఆమె నిశ్చింతగా ఉండవచ్చు; కానీ మౌనంగా ఉంటూ, ఈ విషయాన్ని ఎవరికీ చెప్పకపోవడమే మంచిది.

అనేక సైనిక దళాలు నగరం గుండా వెళ్ళాయి; అవి ‘బెర్గెన్’ వద్ద ఆగాయని మాకు తెలిసింది. రాకపోకలు, అశ్వారూఢుల కదలికలు, హడావిడి పెరిగిపోయాయి; దాంతో మా ఇంట్లో ఉదయం నుండి రాత్రి వరకు కోలాహలంగా ఉండేది. ఆ సమయంలో నేను మార్షల్ డి బ్రోగ్లియోను తరచుగా చూసేదాన్ని; ఆయన ఎప్పుడూ ఉల్లాసంగా, ఒకే రకమైన హావభావాలు మరియు ప్రవర్తనతో ఉండేవారు. నాపై అంత మంచి, చెరగని ముద్ర వేసిన ఆ వ్యక్తి చరిత్రలో అంతటి ప్రఖ్యాతి పొందడం చూసి నాకు ఆనందం కలిగింది. అలా, ఉద్రిక్తతతో కూడిన ‘పాషన్ వీక్’ (యేసు క్రీస్తు శ్రమల వారము) గడిచిన తర్వాత, 1759 నాటి ‘గుడ్ ఫ్రైడే’ వచ్చింది. తుఫాను చెలరేగడానికి ముందు ఒక గాఢమైన నిశ్శబ్దం ఆవరించింది. పిల్లలమైన మాకు ఇంటి బయటకు వెళ్లడం నిషేధించబడింది; మా నాన్నగారు ఆందోళనతో బయటకు వెళ్లారు. యుద్ధం మొదలైంది: నేను ఇంటి పైఅంతస్తు గదిలోకి వెళ్లాను; అక్కడి నుండి చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలు కనిపించకపోయినా, ఫిరంగుల గర్జన మరియు తుపాకుల మోతలు స్పష్టంగా వినిపించేవి. కాసేపటికే, రక్తపాతం యొక్క మొదటి ఆనవాళ్లు కనిపించాయి; గాయపడి, దారుణంగా నరకబడిన అనేకమంది సైనికులను బండ్లలో సెయింట్ మేరీ మఠానికి (అప్పటికే అది ఆసుపత్రిగా మార్చబడింది) తరలించడం చూశాము. వెంటనే మా నగర ప్రజల హృదయాలు కరిగిపోయాయి. అప్పటికి ఆహారం తీసుకోగలిగే స్థితిలో ఉన్నవారికి బీర్, వైన్, రొట్టె మరియు డబ్బు పంపిణీ చేశారు. కానీ ఆ తర్వాత, గాయపడిన మరియు బందీలుగా పట్టుబడిన జర్మన్ సైనికులు అక్కడికి వచ్చినప్పుడు, మా జాలికి హద్దులు లేకుండా పోయాయి; బాధపడుతున్న తమ దేశస్థులను ఆదుకోవడానికి ప్రతి ఒక్కరూ తమ దగ్గరున్నదంతా ఇచ్చేయడానికి సిద్ధపడినట్లు అనిపించింది.

అయితే, ఆ యుద్ధంలో మిత్రపక్షాలకు విజయం దక్కలేదనడానికి ఆ బందీలే నిదర్శనంగా నిలిచారు. తమ పక్షమే విజయం సాధిస్తుందని బలంగా నమ్మిన మా నాన్నగారు, ఓడిపోయిన సైన్యం పారిపోయే క్రమంలో తనను తొక్కుకుంటూ వెళ్లే ప్రమాదం ఉందని ఆలోచించకుండానే, విజేతలుగా భావించిన వారిని కలవడానికి బయలుదేరారు. ఫ్రైడ్‌బర్గ్ ద్వారం వద్ద ఉన్న తన తోటలోకి వెళ్ళిన ఆయనకు, అక్కడ అంతా నిర్మానుష్యంగా, నిశ్శబ్దంగా కనిపించింది. ఆ తర్వాత, ఆయన బోర్న్‌హీమ్ మైదానం వైపు వెళ్లారు; అక్కడ వెనుక దళాలు (rear-guards) మరియు సామాగ్రిని చూసుకునేవారి చిన్న చిన్న బృందాలు కనిపించాయి. వారు సరదా కోసం మైలురాళ్లపై కాల్పులు జరుపుతుండగా, వాటికి తగిలి వెనక్కి దూసుకొచ్చిన సీసపు గుండ్లు మా కుతూహలంతో వెళ్లిన యాత్రికుడి (మా నాన్నగారి) చెవుల పక్క నుండే వేగంగా దూసుకెళ్లాయి. ‘సాహసం కంటే వివేకంతో వ్యవహరించడమే శ్రేయస్కరం’ అని అతనికి నచ్చజెప్పడంతో అతను వెనుదిరిగాడు. అయితే, అక్కడ ఎదురైన కొన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానంగా, కాల్పుల శబ్దం ద్వారానే అతనికి తెలిసి ఉండాల్సిన విషయాన్ని అతను తెలుసుకున్నాడు: ఫ్రెంచ్ సైన్యం తమ స్థానాలను పట్టుదలగా కాపాడుకుంటూనే ఉంది, వెనక్కి తగ్గే ఆలోచన వారికి అస్సలు లేదు. తీవ్ర అసహనంతో ఇంటికి చేరుకున్న అతనికి, తన దేశస్థులలోని గాయపడినవారు మరియు ఖైదీలు కనిపించగానే అతని సహజమైన సంయమనం పూర్తిగా దెబ్బతిన్నట్లయింది. ఆ తర్వాత, వారికి సహాయం (భిక్ష) అందించేటప్పుడు, అది కేవలం జర్మన్లకే అందాలని అతను కోరుకున్నాడు; కానీ విధి మిత్రులను, శత్రువులను ఒకే కుప్పగా చేర్చి ఉంచడం వల్ల అది అసాధ్యమైంది!

కౌంట్ మాటను పూర్తిగా నమ్మినందున, మా అమ్మ మరియు ఆమె పిల్లలు ఆ రోజును సాధ్యమైనంత ప్రశాంతంగా గడిపారు. మేమందరం ఎంతో సంతోషించాము, కానీ మరుసటి రోజు ఉదయం…

86 సత్యం మరియు కవిత్వం;

ఒక చిన్న సూదిపోటుతో అడిగే ప్రశ్న ద్వారా, ఆమె తన ‘అదృష్ట పేటిక’ (treasure-box) నుండి వర్తమాన మరియు భవిష్యత్తు కాలాలకు ఎంతో ఊరటనిచ్చే భరోసాను పొందింది. మా తండ్రికి కూడా అటువంటి విశ్వాసం, సంతృప్తి కలగాలని మేము కోరుకున్నాము; మేము ఆయనను ఎంతగానో బతిమాలాము; రోజంతా ఆహారం తీసుకోని ఆయనకు బలవంతంగానైనా ఆహారం అందించడానికి ప్రయత్నించాము; కానీ ఆయన మా ఆప్యాయతను, తన సొంత సుఖాన్ని కూడా తిరస్కరించి, తన గదిలో తలుపు వేసుకున్నారు. ఇంతలో మా ఆనందానికి ఎలాంటి భంగం కలగలేదు; ఆ వ్యవహారం ముగిసింది; సాధారణంగా గుర్రపు స్వారీ చేయని రాజుగారి ప్రతినిధి (King’s Lieutenant), తన ఉనికి అవసరమైన ఇంటికి తిరిగి వచ్చారు. మేము ఆయనను కలవడానికి ఉత్సాహంగా పరిగెత్తాము, ఆయన చేతులను ముద్దాడాము మరియు మా ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేశాము. ఆయన దీనికి సంతోషించారు; అసాధారణమైన ఆప్యాయతతో, “సరే, మీ కోసం నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది, నా ప్రియమైన పిల్లలారా,” అని అన్నారు. ఆయన తన గదికి వెళ్ళినప్పుడు—అక్కడ అప్పటికే పట్టుబట్టే అభ్యర్థుల గుంపు చేరి ఉంది—మాకు వెంటనే మిఠాయిలు, తీపి వైన్ మరియు అత్యుత్తమమైన ఇతర పదార్థాలను తెప్పించి ఇచ్చారు.

మాకు అప్పుడు చక్కని విందు లభించింది; ఆ విందులో పాల్గొనలేకపోయినందుకు మా పాపం తండ్రి పట్ల జాలిపడ్డాము, ఆయనను కూడా రమ్మని పిలవమని అమ్మను కోరాము; కానీ అటువంటి అనుకూలతలను ఆయన ఎంత అసహనంతో చూస్తారో తెలిసినంత వివేకం ఆమెకు ఉంది. ఇంతలో, ఆమె రాత్రి భోజనాన్ని సిద్ధం చేసింది; ఆయన గదికి కొంత ఆహారాన్ని పంపాలని అనుకుంది, కానీ అత్యవసర పరిస్థితుల్లో కూడా అటువంటి పద్ధతి లేని పనులను ఆయన ఎప్పుడూ సహించేవారు కాదు. కాబట్టి, తీపి పదార్థాలను తీసివేసిన తర్వాత, సాధారణ భోజన గదికి (డైనింగ్ రూమ్) కిందకు రావాలని ఆయనను ఒప్పించడానికి ప్రయత్నించాము. కొంతసేపటి తర్వాత ఆయన అంగీకరించారు; కానీ మేము ఎలాంటి పరిణామాలకు దారితీసే పనిని మొదలుపెట్టామో మాకు అస్సలు తెలియదు. ఆ మెట్ల దారి ఇల్లు అంతటా, అన్ని ప్రవేశ మార్గాల గుండా విస్తరించి ఉండేది. కిందకు రావాలంటే మా నాన్నగారు కౌంట్ యొక్క కూర్చునే గది (సిట్టింగ్ రూమ్) మీదుగానే వెళ్లాల్సి వచ్చింది. ఆ గది బయట ఉన్న చిన్న గది (యాంటీ-రూమ్) జనాలతో నిండిపోయి ఉండటంతో, ఒకేసారి చాలామందితో మాట్లాడటం కోసం కౌంట్ బయటకు వచ్చారు — దురదృష్టవశాత్తు, సరిగ్గా మా నాన్నగారు కిందకు దిగుతున్నప్పుడే ఆయన బయటకు వచ్చారు. కౌంట్ ఆయన్ని ఆప్యాయంగా పలకరించి, “ఈ అసహ్యకరమైన వ్యవహారం ఇంత సంతోషకరంగా ముగిసినందుకు మనం ఒకరినొకరు అభినందించుకోవాలి,” అని అన్నారు. “అస్సలు కాదు,” అని మా నాన్నగారు కఠినంగా బదులిచ్చారు; “మీరందరూ నరకానికి పోయి ఉంటే బాగుండేది, నేను మీతో పాటు వెళ్లాల్సి వచ్చినా సరే.” కౌంట్ ఒక్క క్షణం తనను తాను అదుపు చేసుకున్నారు, ఆ తర్వాత కోపంతో ఇలా అన్నారు — “దీనికి మీరు మూల్యం చెల్లించుకుంటారు మహాశయా; ఒక మంచి కార్యాన్ని మరియు నన్ను అవమానించినందుకు తగిన ఫలితం అనుభవిస్తారు!”

అంతలో, మా నాన్నగారు చాలా ప్రశాంతంగా కిందకు దిగి, మా దగ్గర కూర్చున్నారు; ఆయన ముఖంలో మునుపటి కంటే ఉల్లాసం కనిపించింది, అలాగే ఆయన ఏదో తినడానికి తీసుకున్నారు. అతను తన మనసులోని భారమైన బాధను తొలగించుకోవడానికి ఎంచుకున్న ఆ తీవ్రమైన మార్గం గురించి మాకు ఏమీ తెలియకపోయినా, ఆ పరిస్థితికి మేము సంతోషించాము. కాసేపటికే మా అమ్మను బయటకు పిలిచారు; ఆ సమయంలో కౌంట్ మాకు ఇచ్చిన తీపి పదార్థాల గురించి మా నాన్నతో ముచ్చటిస్తూ మేము ఆనందంగా గడిపాము. కానీ మా అమ్మ తిరిగి రాలేదు. కాసేపటి తర్వాత ఆ దుబాసీ (అనువాదకుడు) లోపలికి వచ్చాడు. మమ్మల్ని త్వరగా పడుకోమని అతను సైగ చేశాడు; అప్పటికే చాలా పొద్దుపోయింది, కాబట్టి మేము వెంటనే అతని మాట విన్నాము. బాగా నిద్రపోయిన తర్వాత, అంతకుముందు రాత్రి ఆ ఇంట్లో జరిగిన తీవ్రమైన కలకలం గురించి మరుసటి రోజు మాకు తెలిసింది. రాజుగారి ప్రతినిధి (లెఫ్టినెంట్) మా నాన్నను వెంటనే కాపలా గదికి (guard-house) తీసుకువెళ్లాలని ఆదేశించారు. అతనిని ఎదిరించకూడదని అతని కింది అధికారులకు తెలుసు; అయినప్పటికీ, అతని ఆదేశాలను అమలు చేయడంలో జాప్యం చేసినందుకు వారు తరచుగా ప్రశంసలు పొందుతూ ఉండేవారు. ఎప్పుడూ సమయస్ఫూర్తిని కోల్పోని ఆ అనువాదకుడు, ఆ క్లిష్ట సమయంలో వారిని ఆ వైపుగా మళ్లించగలిగాడు. పైగా, అక్కడ అంత పెద్ద గందరగోళం నెలకొని ఉండటంతో, చిన్నపాటి జాప్యం ఎవరి దృష్టిలోనూ పడేది కాదు. అతను మా అమ్మను బయటకు పిలిచి, ఆ విషయాన్ని కాస్త వాయిదా వేయమని వారిని బతిమిలాడమని, విన్నవించమని ఆమెకు సూచించాడు; అదే సమయంలో అతను స్వయంగా కౌంట్ దగ్గరకు వేగంగా వెళ్లాడు. ఆవేశంలో అమాయక వ్యక్తిపై ప్రతీకారం తీర్చుకోవడం లేదా తన గౌరవానికి భంగం కలిగించే నిర్ణయం తీసుకోవడం కంటే, అత్యవసరమైన పనులను కూడా పక్కనపెట్టి అంతర్గత గదిలోకి వెళ్ళిపోయేంత ఆత్మనిగ్రహం కౌంట్‌కు ఉండేది.

కౌంట్‌తో ఆ అనువాదకుడు మాట్లాడిన మాటలు, ఆ సంభాషణ క్రమం—వాటి ఫలితం పట్ల ఆ లావుపాటి మధ్యవర్తి ఎంతో గర్వపడేవాడు—అతను వాటిని తరచుగా చెబుతూ ఉండేవాడు, అందుకే నా జ్ఞాపకశక్తి ఆధారంగా నేను వాటిని వివరించగలను.

అతను సాహసించి ఆ గది తలుపు తెరిచి లోపలికి వెళ్ళాడు; నిజానికి అది చాలా తీవ్రమైన శిక్షార్హమైన నేరం. “ఏమిటి…” “ఏం కావాలి?” అని కౌంట్ కోపంగా అరిచాడు. “బయటకి వెళ్లు! ఇక్కడికి సెయింట్ జీన్ తప్ప మరెవరూ రాకూడదు.”

“సరే, ఒక్క క్షణం పాటు నన్నే సెయింట్ జీన్ అనుకుందాం,” అని అనువాదకుడు బదులిచ్చాడు.

“అలా అనుకోవాలంటే చాలా గొప్ప ఊహాశక్తి ఉండాలి! నువ్వు అతన్ని ఇద్దరిని కలిపితే ఎంత ఉంటావో అంత ఉన్నావు! ఇక వెళ్లు!”

“కౌంట్ గారూ, దేవుడు మీకు ఒక గొప్ప వరాన్ని ప్రసాదించాడు, నేను దానినే ఆశ్రయిస్తున్నాను!”

“నువ్వు పొగడ్తలతో మభ్యపెట్టే రకమా? కానీ దానివల్ల నీకు ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదు. వెళ్లు!”

88 సత్యం మరియు కవిత్వం;

“కౌంట్ గారూ, తీవ్రమైన ఆవేశం లేదా కోపం ఉన్న సమయాల్లో కూడా ఇతరుల అభిప్రాయాలను వినే గొప్ప గుణం మీకు ఉంది.”

“సరే, సరే… అసలు సమస్య అదే – నేను మరీ ఎక్కువ కాలం వింటూ వచ్చాను. ఇక్కడ మనల్ని ఇష్టపడరని, ఈ నగర ప్రజలకు మన పట్ల అసంతృప్తి ఉందని నాకు తెలుసు.”

“అందరూ కాదు!”

“చాలామంది. ఏంటి! ఇవి సామ్రాజ్యానికి చెందిన నగరాలు కదా? తమ చక్రవర్తి ఎన్నికై పట్టాభిషిక్తుడు కావడం వీరు చూశారు. ఇప్పుడు ఆయన తన రాజ్యాలను కోల్పోయే ప్రమాదంలో ఉన్నారు, ఒక అన్యాయమైన దురాక్రమణకు పాల్పడిన వ్యక్తికి లొంగిపోయే పరిస్థితి వచ్చింది. అదృష్టవశాత్తూ ఆయన కోసం నమ్మకమైన మిత్రపక్షాలు తమ రక్తాన్ని, సంపదను ధారపోస్తుంటే… శత్రువును అణచివేసే విషయంలో తమ వంతు భారాన్ని మోయడానికి వీరు సిద్ధంగా లేరా!”

“కానీ ఈ భావనలు ఉన్నాయని మీకు చాలా కాలంగా తెలుసు, ఒక వివేకిలా మీరు వాటిని భరించారు; పైగా, ఇలాంటి అభిప్రాయాలు కొద్దిమందికి మాత్రమే ఉన్నాయి. మన ప్రత్యర్థి అద్భుతమైన సామర్థ్యాల వల్ల వారు ప్రభావితమయ్యారు – ఆ ప్రత్యర్థిని మీరే ఒక అసాధారణ వ్యక్తిగా భావిస్తారు కదా – అయినా సరే, మీకు తెలిసినట్లుగానే వారి సంఖ్య చాలా తక్కువ.”

“అవును, నిజమే! నేను దీనిని చాలా కాలంగా భరిస్తూనే ఉన్నాను! లేకపోతే, ఇంత కీలకమైన సమయంలో నా ముఖం మీదే ఇలాంటి అవమానకరమైన మాటలు అనే ధైర్యం ఆ వ్యక్తికి ఉండేది కాదు! వారు ఎక్కువమంది అయినా, తక్కువమంది అయినా సరే… వారి ప్రతినిధి ద్వారా వారికి తగిన శిక్ష పడుతుంది, అలాగే తమకు ఎలాంటి పరిస్థితి ఎదురవుతుందో వారు గ్రహించి హెచ్చరిక పొందుతారు.”

“కాస్త సమయం తీసుకోండి, కౌంట్ గారూ…”

“ఇవి ఎంత త్వరగా స్పందిస్తే అంత మంచిదైన సమయాలు.”

“కాస్త సమయం తీసుకోండి, కౌంట్ గారూ…”

“పొరుగువారూ, నన్ను తప్పుడు అడుగు వేయించేలా మభ్యపెట్టాలని చూస్తున్నారా? అది జరగదు!”

“మిమ్మల్ని తప్పుడు అడుగు వేయించే ఉద్దేశం గానీ, లేదా సరైన నిర్ణయం నుండి మళ్లించే ప్రయత్నం గానీ నాకు లేదు; మీ నిర్ణయం సరైనదే;” “మీరు ఒక ఫ్రెంచ్ వ్యక్తిగా, రాజుగారి ప్రతినిధిగా (లెఫ్టినెంట్) ప్రవర్తిస్తున్నారు; కానీ మీరు ‘కౌంట్ థోరేన్’ అని కూడా గుర్తుంచుకోండి!”

“ఇక్కడ జోక్యం చేసుకునే హక్కు అతనికి లేదు.”

“కానీ ఒక ధైర్యవంతుడు చెప్పేది వినే హక్కు ఉంది కదా!”

“అతను మాట్లాడితే ఏం చెప్పాలి?”

“‘రాజప్రతినిధి గారూ,’ అని అతను మొదలుపెడతాడు, ‘అహంకారులు, ఆచరణవాదులు మరియు తప్పులు చేసే మనుషుల గుంపు మీకు ఎలాంటి హాని చేయనంత కాలం మీరు వారి పట్ల సహనంతో ఉన్నారు. కానీ ఇక్కడ ఒక వ్యక్తి ఉన్నాడు, అతను…”

“…నిజంగానే హానికరమైనవాడు; — ఇప్పుడు మిమ్మల్ని మీరు అదుపులో ఉంచుకోండి, అప్పుడు అందరూ మిమ్మల్ని మెచ్చుకుంటారు మరియు గౌరవిస్తారు.”

“నేను మీ పరిహాసాలను చాలాసార్లు భరించానని మీకు తెలుసు — నా మంచి మనసును దుర్వినియోగం చేయకండి. ఈ మనుషుల కళ్లు పూర్తిగా మూసుకుపోయాయా? ఒకవేళ మనం యుద్ధంలో ఓడిపోయి ఉంటే, వారి పరిస్థితి ఏమయ్యేది? మనం నగర ద్వారాల వైపు దూసుకెళ్తాం, నగరాన్ని దిగ్బంధిస్తాం, మన స్థానాన్ని కాపాడుకుంటాం, వంతెన మీదుగా వెనక్కి తగ్గేటప్పుడు శత్రువుకు చిక్కకుండా మనల్ని మనం రక్షించుకుంటాం! శత్రువు చేతులు కట్టుకుని కూర్చున్నాడని అనుకుంటున్నారా? వాడు గ్రెనేడ్లు విసురుతాడు, అవి ఎక్కడ పడితే అక్కడ పేలుతాయి. ఈ ఇంటి యజమాని ఏం కోరుకుంటున్నాడు? బహుశా ఒక బాంబు ఈ గదిలోకి దూసుకురావాలా, మరొకటి ఆ గదిలోకి పడాలా? ఆ గదుల్లోని దురదృష్టకరమైన చైనీస్ వస్త్ర అలంకరణలను (tapestry) నేను కాపాడాను, నా పటాలను (charts) గోడకు మేకులతో కొట్టకుండా ఇబ్బంది పడ్డాను కూడా.”

“అలా చేసినవారు ఎంత తక్కువ మంది ఉంటారు!”

“వారు మనకు శుభం కలగాలని ప్రార్థించి ఉండాల్సింది, జనరల్స్ మరియు వారి సిబ్బందిని గౌరవ సూచకాలు మరియు సంతోషంతో, అలాగే అలసిపోయిన సైనికులను అల్పాహారంతో ఆహ్వానించి ఉండాల్సింది. దానికి బదులుగా, పార్టీ తత్వపు విషం నా జీవితంలోని అత్యంత అందమైన మరియు సంతోషకరమైన క్షణాలను నాశనం చేసింది — ఆ క్షణాలను నేను ఎంతో శ్రద్ధ మరియు కష్టంతో సాధించుకున్నాను.” “ఇది కేవలం పక్షపాత ధోరణి మాత్రమే; కానీ ఈ వ్యక్తిని శిక్షించడం ద్వారా మీరు ఆ ధోరణికి మరింత బలం చేకూరుస్తారు. అతనితో ఏకీభవించేవారంతా మిమ్మల్ని ఒక నిరంకుశుడిగా, అనాగరికుడిగా చిత్రీకరిస్తారు; అతన్ని మాత్రం ఒక మంచి ఆశయం కోసం బాధపడుతున్న త్యాగమూర్తిగా భావిస్తారు. ఇక భిన్నాభిప్రాయం కలిగి ఉండి ప్రస్తుతం అతన్ని వ్యతిరేకించేవారు కూడా, అప్పుడు అతనిలో కేవలం ఒక తోటి పౌరుడిని మాత్రమే చూస్తారు, అతని పట్ల జాలి చూపుతారు; మీ చర్య న్యాయబద్ధమైనదేనని అంగీకరిస్తూనే, మీ కఠినత్వాన్ని మాత్రం ఖండిస్తారు.”

“మీ మాటలు చాలా విన్నాను—ఇక చాలు, వెళ్ళిపోండి…”

“మరొక్క మాట. ఈ వ్యక్తికి లేదా అతని కుటుంబానికి సంభవించబోయే అత్యంత అసాధారణమైన, దురదృష్టకరమైన సంఘటన ఇదేనని గుర్తుంచుకోండి. ఇంటి యజమాని పట్ల మీకు సానుకూల భావన కలిగేలా చేసే సందర్భాలు ఏవీ మీకు ఎదురుకాలేదు. కానీ ఆ ఇల్లాలు మీ కోరికలన్నింటినీ ముందుగానే గ్రహించి నెరవేర్చింది, పిల్లలు మిమ్మల్ని తమ మేనమామలా భావించారు. ఈ ఒక్క దెబ్బతో, మీరు ఈ ఇంటి శాంతిసౌఖ్యాలను ఛిన్నాభిన్నం చేస్తున్నారు. నిజం చెప్పాలంటే, ఈ ఇంట్లో ఒక బాంబు పేలితే కలిగే విధ్వంసం కంటే ఇది ఏమాత్రం తక్కువ కాదు. కౌంట్ గారూ, మీ ఆత్మనిగ్రహాన్ని నేను ఎన్నోసార్లు మెచ్చుకున్నాను; ఈసారి మాత్రం మిమ్మల్ని గౌరవించే (లేదా ఆరాధించే) అవకాశాన్ని నాకు ఇవ్వండి. తన…”

“అక్కడ శత్రువు లేడు; కేవలం పొరపాటు మాత్రమే ఉంది. ఈ విషయంలో నీ ప్రవర్తనను సరిదిద్దుకో, అప్పుడు నువ్వు శాశ్వత కీర్తిని పొందుతావు.”

“అదొక అద్భుతమైన ఫలితం అవుతుంది,” అని కౌంట్ చిరునవ్వుతో బదులిచ్చాడు.

“అదొక సహజమైన పరిణామం మాత్రమే,” అని అనువాదకుడు కొనసాగించాడు; “వారి భార్యాపిల్లలను నీ ముందు మోకాళ్లపై నిలబెట్టేలా నేను చేయలేదు, ఎందుకంటే అటువంటి దృశ్యాలు నీకు ఇష్టం ఉండవని నాకు తెలుసు; కానీ వారు నీకు ఎలా కృతజ్ఞతలు చెప్పుకుంటారో నేను వర్ణించగలను. బెర్గెన్ యుద్ధం గురించి, ఆ రోజు నువ్వు చూపిన ఉదారత గురించి వారు తమ జీవితకాలమంతా మాట్లాడుకోవడం—తమ పిల్లలకు, వారి పిల్లల పిల్లలకు ఆ విషయాలు చెప్పడం, అంతేకాక నీ పట్ల వారికి ఉన్న గాఢమైన అభిమానంతో అపరిచితులలో కూడా ఆ భావనను కలిగించడం—ఇవన్నీ నేను కళ్ళకు కట్టినట్లు చెప్పగలను; ఎందుకంటే అటువంటి గొప్ప పని ఎప్పటికీ చెరిగిపోదు.”

“కానీ నువ్వు ఇంకా నా బలహీనతను తాకలేదు, మిస్టర్ డ్రాగోమన్! మరణానంతర కీర్తి గురించి నాకు ఏమాత్రం ఆసక్తి లేదు—అది ఇతరుల కోసం, నా కోసం కాదు. ఆ క్షణంలో సరైన పని చేయడం, నా బాధ్యతల నుండి తప్పుకోకపోవడం, నా గౌరవానికి ఎప్పుడూ మచ్చ రాకుండా చూసుకోవడం—ఇవే నా ప్రధాన ధ్యేయాలు. కానీ మనం ఇప్పటికే చాలా మాటలు మాట్లాడాము; ఇక వెళ్ళు—మరియు నేను ప్రాణభిక్ష పెట్టిన ఆ కృతజ్ఞత లేని వారి తరపున కృతజ్ఞతలను నువ్వే స్వీకరించు.”

ఊహించని విధంగా లభించిన ఈ అనుకూల ఫలితానికి చలించిపోయిన అనువాదకుడు, కన్నీళ్లను ఆపుకోలేకపోయాడు; కౌంట్ చేతిని ముద్దాడబోయాడు. కౌంట్ అతన్ని వారించి, గంభీరంగా మరియు కఠినంగా ఇలా అన్నాడు, “అటువంటి పనులు నాకు ఇష్టం ఉండదని నీకు తెలుసు కదా.” ఆ మాటలు అంటూనే, అతను తన పని భారాన్ని చూసుకోవడానికి మరియు అవకాశాల కోసం ఎదురుచూస్తున్న వారి విన్నపాలను వినడానికి పక్క గదిలోకి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ వ్యవహారం అలా ముగిసింది. మరుసటి రోజు ఉదయం, ఒక పెద్ద ప్రమాదం (దాని ముప్పు నీడలో మేము తెలియకుండానే నిశ్చింతగా నిద్రపోయాము) తొలగిపోయినందుకు సంతోషిస్తూ, ముందు రోజు మిగిలిన రుచికరమైన పదార్థాలను ఆస్వాదించాము.

ఆ ‘అనువాదకుడు’ (interpreter) నిజంగానే అంత వివేకంతో మాట్లాడాడా, లేక ఏదైనా మంచి పని పూర్తయ్యాక సహజంగానే ఆ సన్నివేశాన్ని గొప్పగా ముగించాడా అనేది నేను చెప్పలేను; కానీ ఆ కథను ఎన్నిసార్లు చెప్పినా ఆయన ఎప్పుడూ తన మాట మార్చలేదు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ఆ రోజు ఆయన జీవితంలోనే అత్యంత ఆందోళనతో కూడినది మరియు అత్యంత ఘనమైనదిగా అనిపించింది.

ఆ కౌంట్ (Count) ఎలాంటి కృత్రిమ ఆర్భాటాలనైనా ఎంత నిజాయితీగా వ్యతిరేకించేవారో, తనకు చెందని హోదాలను ఎలా తిరస్కరించే వారో తెలిపే ఒక చిన్న సంఘటన ఇక్కడ ఉంది; అదే సమయంలో, ఉల్లాసంగా ఉన్నప్పుడు ఆయన ఎంత చురుకైన స్వభావం కలిగి ఉండేవారో కూడా ఇది తెలియజేస్తుంది.

ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ నగరానికి చెందిన ఒక ఉన్నత స్థాయి వ్యక్తి, తన ఇంట్లో సైనికులకు బస కల్పించడాన్ని వ్యతిరేకించాలని భావించాడు. అతను స్వయంగా అక్కడికి వచ్చాడు; అనువాదకుడు తన సేవలను అందించడానికి ముందుకు వచ్చాడు, కానీ ఆ సందర్శకుడు వాటి అవసరం లేదని భావించాడు. అతను కౌంట్ దగ్గరకు వెళ్లి, ఎంతో మర్యాదపూర్వకంగా తల వంచి నమస్కరిస్తూ, “యువర్ ఎక్సలెన్సీ (Your Excellency)…” అని సంబోధించాడు. కౌంట్ కూడా అంతే మర్యాదగా తల వంచి, తిరిగి అతనికి “యువర్ ఎక్సలెన్సీ” అని సమాధానం ఇచ్చారు. ఆ సంబోధన మరీ తక్కువ స్థాయిదని భావించి ఆశ్చర్యపోయిన ఆ వ్యక్తి, మరింత ఎక్కువగా వంగి నమస్కరిస్తూ, “మాన్‌సీనియర్ (Monseigneur – అత్యున్నత గౌరవ సూచక పదం)” అని అన్నాడు.

“దయచేసి, అయ్యా,” అని కౌంట్ చాలా గంభీరంగా అన్నారు, “అక్కడితో ఆపండి, లేకపోతే మనం ఈ సంభాషణ ముగించే లోపే ‘మహారాజ’ (Majesty) స్థాయికి చేరుకుంటాం!” ఆ వ్యక్తి పూర్తిగా అయోమయంలో పడిపోయాడు, మాట్లాడటానికి ఒక్క మాట కూడా తోచలేదు. అక్కడే ఉండి పరిస్థితిని పూర్తిగా అర్థం చేసుకున్న ఆ అనువాదకుడు, కదలకుండా ఉండిపోయేంత దుష్టబుద్ధి కలవాడు; కానీ కౌంట్ ఉత్సాహంగా ఇలా అడిగాడు, “సరే, ఉదాహరణకు, మీ పేరేమిటి?” “స్పాంగెన్‌బర్గ్,” అని సమాధానం వచ్చింది. “నా పేరు థోరేన్,” అని కౌంట్ చెప్పాడు. “స్పాంగెన్‌బర్గ్, థోరేన్‌తో మీకేం పని? సరే, మనం కూర్చుని మాట్లాడుకుంటే, ఈ వ్యవహారం త్వరగా పరిష్కారం కావచ్చు…”

ఆ విధంగా, నేను ఇక్కడ స్పాంగెన్‌బర్గ్ అని పేర్కొన్న వ్యక్తికి పూర్తి సంతృప్తి కలిగేలా ఆ వ్యవహారం త్వరలోనే పరిష్కారమైంది. ఆ సాయంత్రమే, ఆ చమత్కారి అయిన అనువాదకుడు ఆ కథను చెప్పడమే కాకుండా, దానికి తగిన హావభావాలు మరియు స్వరంతో సహా రక్తి కట్టించాడు.

ఆ గందరగోళాలు, ఆందోళనలు మరియు ఫిర్యాదులు సమసిపోయాక, యువతకు ఎంతో ఇష్టమైన ఆ పూర్వపు నిశ్చింత మరియు నిర్లిప్తత తిరిగి వచ్చాయి. ఫ్రెంచ్ నాటక రంగంపై నాకున్న ఆసక్తి ప్రతి ప్రదర్శనతోనూ పెరుగుతూ వచ్చింది. నేను ఒక్క సాయంత్రం కూడా నాటకానికి వెళ్లడం మానేయలేదు; అయితే, థియేటర్ నుండి తిరిగి వచ్చి, తరచుగా నాకు ఏకైక ఊరటనిచ్చే కుటుంబ రాత్రి భోజనానికి కూర్చున్నప్పుడు, నాన్నగారి నుండి ఒకే రకమైన విమర్శలను భరించాల్సి వచ్చేది—అంటే థియేటర్లు పనికిరానివని, వాటి వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదని ఆయన అనేవారు. అటువంటి సందర్భాల్లో, నాటక రంగాన్ని సమర్థించేవారు ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో చెప్పే సాధారణ వాదనలన్నింటినీ నేను వినిపించేవాడిని. సంపదలో ఉన్న దుర్మార్గులు మరియు కష్టాల్లో ఉన్న సజ్జనులు, చివరికి ‘కావ్య న్యాయం’ (poetic justice) ద్వారా తమకు తగిన స్థానాన్ని పొందుతారని నేను చెప్పేవాడిని. తప్పు చేసిన వారికి శిక్ష పడటానికి సంబంధించిన ఆ అద్భుతమైన ఉదాహరణలు—”మిస్ సారా శాంప్సన్” మరియు “ది మర్చంట్ ఆఫ్ లండన్”…

93 సత్యం మరియు కవిత్వం ; నా సమర్థనలో ఉత్సాహంగా వాదనలు వినిపించినప్పటికీ, ‘ఫౌహెరీ డి స్కాపిన్’ (Fouherie de Scapin) వంటి నాటకాలు ప్రదర్శించబడినప్పుడు—అందులో కుట్రలు పన్నే సేవకుల చిన్న చిన్న మోసాలు, విచ్చలవిడి యువకుల విజయవంతమైన అల్లరి పనులను చూసి ప్రజలు పొందే ఆనందాన్ని నా ముందు ఉదాహరణగా చూపినప్పుడు—నేను చాలా క్లుప్తంగా సమాధానమిచ్చేవాడిని. ఏ పక్షం వారూ పూర్తిగా ఒప్పకోలేదు; కానీ ఫ్రెంచ్ భాషను నేను ఎంతటి అద్భుతమైన ఆసక్తితో నేర్చుకోవడం మొదలుపెట్టానో చూసిన తర్వాత, నా తండ్రి త్వరలోనే నా నాటక రంగ ప్రవేశాన్ని అంగీకరించారు.

మనుషుల స్వభావం ఎలా ఉంటుందంటే, మరొకరు ఒక పనిలో విజయం సాధించడం చూస్తే చాలు, తమకు అందులో సామర్థ్యం ఉందో లేదో ఆలోచించకుండానే తాము కూడా ఆ పనిని చేపట్టడానికి ప్రయత్నిస్తారు. త్వరలోనే నేను ఫ్రెంచ్ నాటక రంగంలోని నాటకాలన్నింటినీ చూసి ముగించేశాను; కొన్ని నాటకాలను అయితే మూడు, నాలుగు సార్లు కూడా చూశాను. అత్యంత గంభీరమైన విషాద నాటకం (tragedy) నుండి అత్యంత తేలికపాటి హాస్య నాటకం (farce) వరకు అన్నింటినీ నా కళ్లు, మనసు గ్రహించాయి. చిన్నతనంలో టెరెన్స్ (Terence) శైలిని అనుకరించడానికి ప్రయత్నించినట్లే, ఇప్పుడు బాలుడిగా ఉన్నప్పుడు—అంతకంటే ఉత్సాహభరితమైన ప్రేరణలు ఉన్నందున—నాకున్న సామర్థ్యంతో (లేదా సామర్థ్య లోపంతో) ఫ్రెంచ్ శైలిని అనుకరించడంలో వెనుకాడలేదు. ఆ కాలంలో పిథాన్ (Pithon) శైలిలో కొన్ని పాక్షిక-పౌరాణిక, పాక్షిక-రూపక (allegorical) నాటకాలు ప్రచారంలో ఉండేవి; అవి కొంతవరకు వ్యంగ్య అనుకరణల (parodies) స్వభావాన్ని కలిగి ఉండి, బాగా ఆదరణ పొందాయి. వాటి ప్రదర్శనలు నన్ను ఎంతగానో ఆకర్షించేవి: ఉల్లాసభరితమైన మెర్క్యురీ (Mercury) ధరించే చిన్న బంగారు రెక్కలు, ముసుగు వేసుకున్న జూపిటర్ (Jupiter) చేతిలోని పిడుగు, ప్రేమలో మునిగి తేలే డానే (Danae)—లేదా దేవతల సందర్శన పొందిన ఆ సుందరి పేరు ఏదైనా సరే (ఒకవేళ వారు దిగివచ్చింది గొర్రెల కాపరిని లేదా వేటగత్తెను కాకపోతే)—అవన్నీ నా మనసులో ముద్రించుకుపోయాయి. ఓవిడ్ (Ovid) రాసిన ‘మెటమార్ఫోసెస్’ (Metamorphoses) లేదా పోమీ (Pomey) రాసిన ‘పాంథియోన్ మిథికమ్’ (Pantheon Mythicum) వంటి గ్రంథాల నుండి గ్రహించిన ఇటువంటి అంశాలు నా ఆలోచనల్లో గుంపులు గుంపులుగా మెదులుతుండగా—అటువంటిదే ఒక నాటకం త్వరలోనే… నా ఊహలో ఆ రచనను రూపొందించుకున్నాను; అయితే, దాని గురించి నాకు గుర్తున్నదల్లా అదొక గ్రామీణ నేపథ్యం కలిగిన దృశ్యం అని, అందులో రాజుల కుమార్తెలు, యువరాజులు మరియు దేవతలు పుష్కలంగా ఉండేవారని మాత్రమే. నిజానికి, అందులోని ‘మెర్క్యూరీ’ పాత్ర నా మనసుపై ఎంత గాఢమైన ముద్ర వేసిందంటే, నేను అతన్ని స్వయంగా కళ్లారా చూశానని ప్రమాణం చేయగలిగేంతగా నమ్మేలా చేసింది.

నేను నా స్నేహితుడు డెరోనెస్‌కు నా రచన యొక్క చక్కని ప్రతిని అందించాను; అతను దానిని ప్రత్యేక ఆదరణతో, ఒక పోషకుడికి ఉండే సహజమైన హావభావాలతో స్వీకరించాడు. అతను ఆ పాండలిపిని (manuscript) పైపైన పరిశీలించి, కొన్ని వ్యాకరణ దోషాలను ఎత్తిచూపాడు, కొన్ని సంబోధనలు మరీ సుదీర్ఘంగా ఉన్నాయని అన్నాడు. చివరగా, తగిన అవకాశం దొరికినప్పుడు ఆ రచనను మరింత శ్రద్ధగా పరిశీలించి, తన నిర్ణయాన్ని తెలియజేస్తానని మాటిచ్చాడు.

ఆ నాటకాన్ని ప్రదర్శించే అవకాశం ఏమైనా ఉందా అని నేను సంకోచిస్తూ అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా, అది అసాధ్యమేమీ కాదని అతను నాకు భరోసా ఇచ్చాడు. థియేటర్‌లో ప్రదర్శనల పట్ల ప్రేక్షకుల ఆదరణ (లేదా నిరసన) అనేది తరచుగా వ్యక్తిగత అనుకూలతలపై ఆధారపడి ఉంటుందని, అయితే అతను నాకు మనస్ఫూర్తిగా సహాయం చేస్తానని చెప్పాడు; కాకపోతే ఈ విషయం బయటకు పొక్కకూడదని హెచ్చరించాడు. ఒకప్పుడు అతను కూడా తన సొంత రచనతో నిర్వాహకులను ఆశ్చర్యపరిచాడని, కానీ రచయిత తానేనని వారు త్వరగా గుర్తించకపోతే అది కచ్చితంగా ప్రదర్శించబడేదని చెప్పాడు. నేను ఈ విషయాన్ని ఎవరికీ చెప్పకుండా అత్యంత గోప్యంగా ఉంచుతానని మాటిచ్చాను; అప్పుడే నా మనసు కళ్ల ముందు, వీధుల మూలల్లో మరియు కూడళ్లలో నా నాటకం పేరు పెద్ద అక్షరాలతో ప్రదర్శించబడటం నాకు కనిపించింది.

నా స్నేహితుడు సాధారణంగా చపలచిత్తుడైనప్పటికీ, ‘గురువు’గా వ్యవహరించే ఇంత మంచి అవకాశాన్ని వదులుకోలేకపోయాడు. అతను నా నాటకాన్ని శ్రద్ధగా చదివాడు. చిన్న చిన్న తప్పులను సరిదిద్దడానికి నా పక్కన కూర్చున్నప్పటికీ, సంభాషణ సాగుతున్న కొద్దీ అతను ఆ రచనను పూర్తిగా తలకిందులు చేశాడు—అంటే, అసలు రచనలో ఏ ఒక్క అంశం కూడా యథాతథంగా మిగలలేదు. అతను కొన్ని భాగాలను తొలగించాడు, మరికొన్నింటిని చేర్చాడు, ఇంకొన్నింటిని కత్తిరించాడు. అతను పాత్రలను మార్చేశాడు, వేరే వాటిని ప్రవేశపెట్టాడు — నిజానికి, నా ఒళ్లు గగుర్పొడిచేంతటి విపరీతమైన, విచక్షణారహితమైన మార్పులు (విధ్వంసం) చేశాడు. అతనికి ఆ విషయంపై అవగాహన ఉందన్న నా ముందస్తు నమ్మకమే అతన్ని కాపాడింది: ఎందుకంటే అరిస్టాటిల్ ప్రతిపాదించిన ‘మూడు ఐక్యతలు’ (Three Unities), ఫ్రెంచ్ నాటక నిర్మాణం, పద్య రచనలోని లయ మరియు సామరస్యం వంటి అంశాల గురించి అతను నాకు బాగా బోధించాడు; దాంతో నేను అతన్ని కేవలం పైపైన తెలిసినవాడిగా కాకుండా, ఆ రంగంలో నిష్ణాతుడిగా భావించాల్సి వచ్చింది. అతను ఆంగ్ల నాటకాలను తూలనాడాడు, జర్మన్ నాటకాలను హేళన చేశాడు; నిజానికి, నా జీవితకాలం అంతా నేను వినాల్సి వచ్చిన నాటక రచనకు సంబంధించిన ఆ పాత సిద్ధాంతాలన్నింటినీ వల్లెవేశాడు.

అలా అకాల మరణం పొందిన నా ‘సృష్టి’ని (నాటకాన్ని) ఇంటికి తీసుకువచ్చి, దానికి ప్రాణం పోయడానికి వ్యర్థ ప్రయత్నం చేశాను. అయినా దాన్ని వదిలిపెట్టే మనసు లేక, కొన్ని సవరణల తర్వాత మా సమర్థుడైన గుమస్తాతో దానిని శుభ్రంగా రాయించి, మా నాన్నగారికి సమర్పించాను. దీనివల్ల కనీసం ఒక మంచి ఫలితం అయితే కలిగింది: నాటకం చూసి ఇంటికి వచ్చిన తర్వాత, ఇకపై నేను ప్రశాంతంగా రాత్రి భోజనం చేయగలిగే వీలు దొరికింది.

నా ప్రయత్నం విఫలం కావడం నన్ను ఆలోచనలో పడేసింది. అందరూ ప్రస్తావించే ఆ సిద్ధాంతాలు మరియు సూత్రాల మూలాలను స్వయంగా తెలుసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాను; నా అసభ్య ప్రవర్తన గల అహంకారి అయిన ఉపాధ్యాయుడి వల్ల వాటిపై నాకు అనుమానం కలిగింది కదా. ఇది కష్టమైన పని కాకపోయినా, శ్రమతో కూడుకున్నది. వెంటనే నేను కార్నీల్ (Corneille) రాసిన ‘మూడు ఐక్యతల’ గురించిన గ్రంథాన్ని చదివాను, దాని నుండి…

సత్యం మరియు కవిత్వం;

అది అలా ఎందుకు ఉండాలో నాకు అస్సలు స్పష్టం కాలేదు; పైగా, ‘సిడ్’ (Cid) నాటకానికి సంబంధించిన వివాదాలను పరిశీలించడం, అలాగే విమర్శకులు మరియు ప్రజలకు వ్యతిరేకంగా కార్నీల్ (Corneille) మరియు రాసిన్ (Racine) రాసిన సమర్థన పూర్వక పీఠికలను చదవడం వల్ల నేను మరింత గందరగోళంలో పడ్డాను. కనీసం ఇక్కడ ఒక్క విషయం మాత్రం స్పష్టమైంది: ఎవరికి ఏమి కావాలో వారికే తెలియదు; అద్భుతమైన ఫలితాలను సాధించిన ‘సిడ్’ వంటి నాటకాన్ని, ఒక ప్రభావవంతమైన కార్డినల్ (మత పెద్ద) మాట మీదనే తప్పుబట్టవచ్చు; అలాగే నా కాలంలో ఫ్రెంచ్ ప్రజల ఆరాధ్యుడిగా ఉండి, నాకు కూడా ఆరాధ్యుడిగా మారిన రాసిన్ (షోఫ్ వాన్ ఒలెన్‌ష్లాగర్ మమ్మల్ని ‘బ్రిటానికస్’ నాటకంలో నటించేలా చేసినప్పుడు – అందులో నేను నీరో పాత్ర పోషించాను – నాకు ఆయనతో సన్నిహిత పరిచయం ఏర్పడింది) తన కాలంలోని ఔత్సాహికులతో గానీ, విమర్శకులతో గానీ సత్సంబంధాలు కొనసాగించలేకపోయాడు. ఈ విషయాలన్నీ నన్ను తీవ్ర గందరగోళానికి గురిచేశాయి; గత శతాబ్దపు ఈ వ్యర్థ చర్చలు మరియు సిద్ధాంతపరమైన అసంబద్ధ వాదనలతో చాలా కాలం సతమతమైన తర్వాత, వాటన్నింటినీ పక్కన పడేశాను. రచయితలు తాము సృష్టించిన అద్భుతమైన రచనల గురించి మాట్లాడటం, వాటిని రూపొందించిన విధానాన్ని వివరించడం, లేదా తాము చేసిన పనిని సమర్థించుకోవడం లేదా వివరణ ఇచ్చుకోవడం వంటివి చేసినప్పుడు, వారు చాలా అరుదుగా మాత్రమే సరైన విషయాన్ని స్పష్టంగా చెప్పగలిగేవారని నేను గమనించాను; దాంతో, ఇదే సరైన మార్గమని నా నమ్మకం మరింత బలపడింది. అందుకే, నేను తిరిగి సజీవమైన వర్తమానానికి మళ్లాను; నాటకశాలకు మరింత ఉత్సాహంతో వెళ్లాను, రచనలను మరింత శ్రద్ధగా మరియు వరుస క్రమంలో చదివాను; ఈసారి రాసిన్ మరియు మోలియర్ (Molière) రచనలన్నింటినీ, అలాగే కార్నీల్ రచనలలో ఎక్కువ భాగాన్ని పూర్తిగా చదివి అర్థం చేసుకునేంత పట్టుదల చూపించాను.

రాజుగారి ప్రతినిధి (King’s Lieutenant) అప్పటికీ మా ఇంట్లోనే బస చేసి ఉన్నారు. మా పట్ల అతని ప్రవర్తనలో ఎటువంటి మార్పూ రాలేదు; కానీ, అతను తన విధులను ఎప్పటిలాగే నిజాయితీగా, సత్యనిష్ఠతో నిర్వర్తించినప్పటికీ, ప్రారంభంలో ఉన్నంత ఉత్సాహం, ఉల్లాసం మాత్రం ఇప్పుడు కనిపించలేదని స్పష్టంగా తెలిసింది. అతని వ్యక్తిత్వం మరియు అలవాట్లు ఫ్రెంచ్ వారి కంటే స్పానిష్ వారిని ఎక్కువగా పోలి ఉండేవి; అతని విచిత్రమైన ధోరణులు అతని పనిపై ప్రభావం చూపేవి; ఏ పరిస్థితుల్లోనూ వెనక్కి తగ్గని అతని దృఢ సంకల్పం; తన వ్యక్తిగత గౌరవం లేదా కీర్తికి సంబంధించిన విషయాల పట్ల అతను చూపే సున్నితత్వం—ఇవన్నీ కలిసి కొన్నిసార్లు అతని పై అధికారులతో ఘర్షణకు దారితీసేవి. దీనికి తోడు, థియేటర్‌లో జరిగిన ఒక గొడవ కారణంగా జరిగిన ద్వంద్వ యుద్ధంలో అతను గాయపడటం కూడా ఒక కారణమైంది; రాజుగారి లెఫ్టినెంట్ (అతనే పోలీసు శాఖాధిపతి కూడా) శిక్షార్హమైన నేరానికి పాల్పడటం తప్పుగా పరిగణించబడింది. నేను చెప్పినట్లుగా, ఇవన్నీ అతన్ని ఏకాంత జీవనశైలిని అవలంబించేలా చేసి ఉండవచ్చు, లేదా కొంతవరకు అతని ఉత్సాహాన్ని తగ్గించి ఉండవచ్చు.

ఇంతలో, అతను ఆర్డర్ చేసిన చిత్రాలలో గణనీయమైన భాగం చేరాయి. కౌంట్ థోరేన్ తన ఖాళీ సమయాన్ని ఆ చిత్రాలను పరిశీలించడంలో గడిపేవాడు. ఆ చిత్రాలన్నీ (పెద్దవి మరియు చిన్నవి) ఇంటి పైభాగంలోని గదిలో పక్కపక్కనే లేదా ఒకదానిపై ఒకటి గోడకు బిగించబడి ఉండేవి; స్థలం సరిపోనప్పుడు, కొన్నింటిని తీసివేసి చుట్టి ఉంచేవారు. వాటిని నిరంతరం పరిశీలిస్తూ ఉండేవారు; అద్భుతంగా చిత్రించిన భాగాలను చూసి మళ్లీ మళ్లీ ఆనందించేవారు; అప్పుడప్పుడు, ఏదైనా భాగాన్ని మరోలా చిత్రించి ఉంటే బాగుండేదని అభిప్రాయపడేవారు.

దీనివల్ల ఒక కొత్త మరియు విచిత్రమైన ఆలోచన పుట్టుకొచ్చింది. ఒక చిత్రకారుడు మనుషుల ఆకృతులను (figures) అద్భుతంగా చిత్రించగలడు, మరొకరు మధ్య-దూర దృశ్యాలను మరియు నేపథ్యాలను (backgrounds) బాగా చిత్రించగలరు, ఇంకొకరు చెట్లను, మరొకరు పూలను బాగా చిత్రించగలరు—కాబట్టి, వారి నైపుణ్యాలన్నింటినీ కలిపి ఒక చిత్రాన్ని రూపొందిస్తే మరింత పరిపూర్ణమైన కళాఖండాలు తయారవుతాయేమోనని కౌంట్‌కు అనిపించింది. అతను వెంటనే ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించాడు; ఒక పూర్తి చేసిన ప్రకృతి దృశ్య చిత్రం (landscape)పై అందమైన పశువుల బొమ్మలను గీయడం ద్వారా ఇది మొదలైంది. అయితే, అన్నింటికీ సరిపడా స్థలం లేకపోవడం వల్లనూ, పశువుల చిత్రకారుడికి ఒకటి రెండు గొర్రెలు అటుఇటు అయినా పెద్ద సమస్య కాకపోవడం వల్లనూ, చివరికి అతి పెద్ద ప్రకృతి దృశ్య చిత్రాలు కూడా ఇరుకైనవిగా అనిపించాయి. పైగా, ఆకృతులను (figures) చిత్రించే కళాకారుడు ఒక గొర్రెల కాపరిని, కొందరు బాటసారులను కూడా అందులో చేర్చాల్సి వచ్చింది; దీనివల్ల వారికి ఊపిరి ఆడని పరిస్థితి ఏర్పడింది (అంటే, ఒకరికొకరు స్థలాన్ని ఆక్రమించుకుని ఇబ్బంది కలిగించారు); అంత పెద్ద ప్రకృతి దృశ్యంలో కూడా వారంతా ఎలా ఇమిడి ఉన్నారో అని ఆశ్చర్యం కలిగేది. ఈ వ్యవహారం చివరకు ఎలా మారుతుందో ఎవరూ ఊహించలేకపోయారు, మరియు అది పూర్తయ్యాక ఎవరికీ సంతృప్తినివ్వలేదు. చిత్రకారులు అసహనానికి గురయ్యారు. కౌంట్ (Count) ఉదారంగానే చెల్లించినప్పటికీ, మొదటి ఆర్డర్ల ద్వారా పొందిన లాభాన్ని వీటిలో కోల్పోయారు. అన్ని ప్రయత్నాల తర్వాత కూడా, చిత్రంలోని అంశాల గందరగోళం వల్ల అది మంచి ఫలితాన్ని ఇవ్వకపోవడంతో, ప్రతి ఒక్కరూ తమ సొంత పనిని ఇతరుల పని పాడుచేసిందని భావించారు; తద్వారా ఆ కళాకారుల మధ్య తీవ్ర వైరం ఏర్పడి, వారు రాజీపడలేని శత్రువులుగా మారారు. వారి మెరుగుదలలు లేదా అదనపు చేర్పులు అప్పటికే పేర్కొన్న వర్క్‌షాప్‌లో జరిగాయి, అక్కడ నేను ఆ కళాకారులతో ఒంటరిగా ఉండేవాడిని; ఆ చిత్రణ కోసం సిద్ధం చేసిన ముసాయిదా చిత్రాల (studies) నుండి ఏదో ఒక వ్యక్తిని లేదా సమూహాన్ని—ముఖ్యంగా జంతువులను—వెతికి, వాటిని చిత్రంలో ముందు భాగంలో (foreground) లేదా దూరంగా (background) ఉంచమని సూచించడం నాకు సరదాగా అనిపించేది.

97

ఆ పెట్టెలు వెళ్ళడం చూసినప్పుడు, నేను మరియు మా నాన్న, కౌంట్‌ను కూడా వాటి వెనుకే పంపించేయాలని అనుకోకుండా ఉండలేకపోయాము; ఎందుకంటే, కౌంట్ అభిరుచులు తమ అభిరుచులతో ఎంతగా ఏకీభవించినప్పటికీ, జీవించి ఉన్న కళాకారులను నియమించుకోవాలనే తన సూత్రాలను తనకంటే ధనవంతుడైన ఒక వ్యక్తి ఉదారంగా పాటించడం చూసి ఆయన ఎంతగా సంతోషించినప్పటికీ, కష్టకాలంలో తన సేకరణ అనేకమంది ప్రతిభావంతులైన కళాకారులకు లాభదాయకమైన పనులు సంపాదించిపెట్టడం ఆయనకు ఎంతగా గర్వకారణమైనప్పటికీ, తన ఇంట్లోకి చొరబడిన కౌంట్ పట్ల ఆయనకు ఎంతటి అసహ్యం కలిగిందంటే, అతని పనులలో దేనినీ ఆయన సహించలేకపోయాడు. చిత్రకారులను నియమించుకోవాలి, కానీ వారిని కాగితంపై మరకలు వేసేవారిగా కించపరచకూడదు; ఒక కళాకారుడు తన నమ్మకాలు మరియు సామర్థ్యాలకు అనుగుణంగా చేసిన పనితో సంతృప్తి చెందాలి, అది అన్ని విధాలుగా పరిపూర్ణంగా లేకపోయినా సరే; ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే, కౌంట్ ఎంత ఉదారంగా ప్రయత్నించినప్పటికీ, వారి మధ్య పరస్పర అవగాహన కుదరలేదు. కౌంట్ భోజన బల్ల వద్ద ఉన్నప్పుడు మా నాన్నగారు గదిలోకి అరుదుగా వెళ్ళేవారు. నాకు గుర్తున్న ఒకే ఒక్క సందర్భం ఏమిటంటే, సీకాట్జ్ తన పనిలో అత్యుత్తమంగా రాణించగా, ఇల్లంతా అతని చిత్రాన్ని చూడటానికి పరుగెత్తుకొచ్చారు. అప్పుడు మా నాన్నగారు, కౌంట్ కలుసుకుని, ఒక కళాఖండంలో తమ ఉమ్మడి ఆనందాన్ని వ్యక్తపరిచారు; కానీ ఆ ఆనందాన్ని వారు ఒకరిలో ఒకరు కనుగొనలేకపోయారు.

పెట్టెలు, డబ్బాలు వెళ్ళిపోయిన వెంటనే, కౌంట్‌ను సాగనంపడానికి మొదలుపెట్టి, మధ్యలో ఆగిపోయిన ప్రణాళిక మళ్ళీ పునఃప్రారంభమైంది. వారు న్యాయాధికారులతో వాదించడానికి, న్యాయాన్ని వేడుకోవడానికి, మరియు దయను మెప్పించడానికి ప్రయత్నించారు, మరియు చివరకు క్వార్టర్‌మాస్టర్‌లను ఒక నిర్ణయానికి తీసుకురావడంలో తగినంత విజయం సాధించారు: కౌంట్‌ను ఖాళీ చేయించాలి, మరియు మా ఇల్లు, చాలా సంవత్సరాలుగా పగలు మరియు రాత్రి పడిన భారాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని, భవిష్యత్తులో బస కల్పించకుండా మినహాయింపు ఇవ్వాలి. కానీ, దీనికి ఒక నమ్మశక్యమైన సాకును కల్పించడానికి, కౌంట్ ఉపయోగించిన మొదటి అంతస్తును మేము అద్దెకు ఇవ్వాలని, తద్వారా రెండవ బసను అసాధ్యం చేయాలని జోడించబడింది. తన ప్రియమైన చిత్రాలు వెళ్ళిపోయిన తరువాత, ఆ వ్యక్తికి ఆ ఇంటిపై ఇకపై ఆసక్తి లేదు; అంతేకాకుండా, త్వరలో తనను తిరిగి పిలిపించి, స్థానభ్రంశం చేస్తారని ఊహించి, అతను సంతోషంగా మరొక నివాసానికి మారాడు, మరియు మమ్మల్ని శాంతితో, సద్భావంతో విడిచిపెట్టాడు. కొద్ది కాలంలోనే అతను నగరాన్ని విడిచిపెట్టి, ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా వివిధ నియామకాలను పొందాడు, కానీ, పుకార్ల ప్రకారం, అవి అతనికి అంతగా సంతృప్తినివ్వలేదు. ఈలోగా, అతను ఎంతో శ్రద్ధగా భద్రపరిచిన చిత్రాలు తన సోదరుడి కోటలో అందంగా అమర్చబడి ఉండటాన్ని చూసి ఆనందించాడు; మేము చాలాసార్లు సిఫార్సు చేసిన కళాకారులచే చిత్రించబడవలసిన వివిధ చిత్రాల కొలతలను పంపమని అతను చాలాసార్లు లేఖలు రాశాడు. చివరకు అతని గురించి మాకు ఇంకేమీ తెలియలేదు, కానీ కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, అతను… అని మాకు హామీ ఇవ్వబడింది. వెస్ట్ ఇండీస్‌లోని ఫ్రెంచ్ వలస రాజ్యాలలో ఒకదానికి గవర్నర్‌గా మరణించారు.

డిక్లిజోడ్‌బైగోఓగల్

నాలుగవ భాగం.

మా ఇంట్లో ఆ ఫ్రెంచ్ అధికారి బస చేయడం వల్ల మొదట్లో చాలా అసౌకర్యం కలిగినప్పటికీ, కాలక్రమేణా మేము దానికి ఎంతగా అలవాటు పడ్డామంటే, అతను వెళ్ళిపోయాక అతని లోటు మాకు స్పష్టంగా తెలిసింది; ఇల్లు నిర్మానుష్యంగా మారినట్లు అనిపించి, మేము చిన్నపిల్లల్లా భావించాము. అయితే, మేము మళ్ళీ ఒక సంపూర్ణమైన కుటుంబంగా కలిసి జీవించే యోగం మాకు దక్కలేదు. కొత్త అద్దెదారుల రాక ఖరారైంది; ఇల్లు శుభ్రం చేయడం, రుద్ది మెరుగుపరచడం, రంగులు మరియు వార్నిష్ వేయడం వంటి పనుల తర్వాత ఇల్లు మళ్ళీ చక్కబడింది. నా తల్లిదండ్రులకు అత్యంత ఆప్తులైన ‘ఛాన్సరీ డైరెక్టర్’ మోరిట్జ్ తన కుటుంబంతో కలిసి మా ఇంట్లోకి మారారు. ఆయన ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ వాసి కానప్పటికీ, సమర్థుడైన న్యాయ నిపుణుడు మరియు వ్యాపారవేత్త; అనేకమంది చిన్న సంస్థానాధీశులు, రాజదర్బారులు మరియు భూస్వాముల న్యాయపరమైన వ్యవహారాలను ఆయన చూసుకునేవారు. ఆయన ఎప్పుడూ ఉల్లాసంగా, ఆహ్లాదకరంగా మరియు పనిలో నిమగ్నమై ఉండటం తప్ప, మరోలా నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. ఆయన భార్య మరియు పిల్లలు మృదుస్వభావులు, నిశ్శబ్దమైనవారు మరియు దయగలవారు; వారు తమలో తాము ఉంటూ, ఇంట్లో జనసమ్మర్దాన్ని పెద్దగా పెంచలేదు. దీనివల్ల, చాలా కాలంగా మేము అనుభవించని ప్రశాంతత మరియు నిశ్చలత తిరిగి మా ఇంట్లో నెలకొన్నాయి. నేను మళ్ళీ నా మేడ గదిలో (అట్టిక్ గదిలో) నివసించడం ప్రారంభించాను; అక్కడ అనేక చిత్రాల ఛాయలు అప్పుడప్పుడు నా కళ్ల ముందు మెదిలేవి, వాటిని కఠోర శ్రమ మరియు అధ్యయనంతో పారద్రోలడానికి నేను ప్రయత్నించేవాడిని.

ఆ ఛాన్సలర్ సోదరుడు—ఒక రాయబార బృందంలో సలహాదారుగా పనిచేసిన వ్యక్తి—కూడా తరచుగా మా ఇంటికి వచ్చేవారు. లోకరీతులు తెలిసిన వ్యక్తి, ఆకర్షణీయమైన రూపం, మరియు ఆయన ప్రవర్తన ఎంతో సహజంగా, ఆహ్లాదకరంగా ఉండేది. ఆయన కూడా తన సోదరుడిలాగే వివిధ ఉన్నత స్థాయి వ్యక్తుల వ్యవహారాలను పర్యవేక్షించేవారు; రుణదాతల సమావేశాలు లేదా సామ్రాజ్య కమిషన్ల చర్చలు జరిగినప్పుడు తరచుగా మా నాన్నగారితో ఆయనకు పరిచయం కలిగేది. వారు ఒకరికొకరు దగ్గరయ్యారు మరియు రుణదాతలతో కలిసి పనిచేశారు; అయితే, ఈ వ్యవహారాల్లోని ఏజెంట్లలో ఎక్కువమంది రుణగ్రస్తుల పక్షం వహించేవారని గ్రహించడం వారికి చాలా అసహనాన్ని కలిగించేది. ఆ న్యాయవాది…

…స్నేహపూర్వక స్వభావం కలవారు మరియు గణితశాస్త్రం పట్ల గొప్ప ఆసక్తి ఉన్నవారు. అయితే, ప్రస్తుత ఉద్యోగంలో ఆ గణితం ఆయనకు ఏమాత్రం ఉపయోగపడకపోవడంతో, నాకు దానిని నేర్పించడంలో ఆయన ఆనందం పొందేవారు. దీనివల్ల, అంతకుముందు కంటే మరింత కచ్చితంగా నా నిర్మాణ సంబంధిత చిత్రపటాలను (architectural sketches) పూర్తి చేయగలిగాను; అలాగే, ప్రతిరోజూ మాకు ఒక గంట పాటు శిక్షణ ఇచ్చే డ్రాయింగ్ మాస్టర్ సూచనల నుండి కూడా ప్రయోజనం పొందాను.

ఆ మంచి వృద్ధుడు కేవలం సగం కళాకారుడు మాత్రమే అని చెప్పాలి. సహజమైన లేదా కళాత్మకమైన రూపాలతో సంబంధం లేకుండా, కేవలం కళ్లు, ముక్కులు, పెదవులు మరియు చెవులను రూపొందించడానికి వీలుగా ఉండే గీతలను గీయడం మరియు వాటిని కలపడం వంటి పనులే మాకు అప్పగించేవారు. మానవ ఆకృతికి సంబంధించిన ఈ అసంబద్ధమైన పద్ధతులతో మేము చాలా కాలం పాటు సతమతమయ్యాము. చివరకు, ‘లె బ్రన్ యొక్క భావోద్వేగాలు’ (Passions of Le Brun) అని పిలువబడే చిత్రాలను కాపీ చేయమని మాకు ఇచ్చినప్పుడు, మేము గొప్ప పురోగతి సాధించామని భావించారు. కానీ అటువంటి వికృత చిత్రాల (caricatures) వల్ల ఎటువంటి ప్రయోజనం లేకపోయింది. ఆ తర్వాత, ఎటువంటి పద్ధతి లేదా క్రమం లేకుండా ప్రకృతి దృశ్యాలు, ఆకులు-అలములు మరియు శిక్షణలో సాధారణంగా ఉపయోగించే ఇతర అంశాలను గీయడం మొదలుపెట్టాము; చివరికి, అసలు చిత్రాల నాణ్యత లేదా సౌందర్యం గురించి ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా, కేవలం వాటిని యథాతథంగా అనుకరించే స్థాయికి పరిమితమయ్యాము.

ఈ ప్రయత్నాలలో మా తండ్రిగారు ఒక ఆదర్శప్రాయమైన ఉదాహరణగా ముందుండేవారు. ఆయన అంతకుముందెప్పుడూ బొమ్మలు గీయలేదు, కానీ తన పిల్లలు ఈ కళను అభ్యసిస్తున్నప్పుడు తాను వెనుకబడి ఉండకూడదని భావించారు. అలాగే, వారు తమ యవ్వనంలో ఏమి చేయాలో, తన వృద్ధాప్యంలో ఒక ఉదాహరణగా చూపించాలని ఆయన కోరుకున్నారు. పియాజెట్టా గీసిన, చిన్న ఆక్టావో సైజులో ఉన్న ఆ సుప్రసిద్ధ పత్రాల నుండి, అనేక శిరోభాగాలను అతను ఒక ఇంగ్లీష్ సీసపు పెన్సిల్‌తో, అత్యంత శ్రేష్ఠమైన డచ్ కాగితంపై నకలు చేశాడు.

వీటిలో అతను బాహ్యరేఖల యొక్క గొప్ప స్పష్టతను గమనించడమే కాకుండా, రాగి ఫలకంపై ఉన్న గీతలను కూడా చాలా సున్నితమైన స్పర్శతో ఖచ్చితంగా అనుకరించాడు — నిజానికి, మరీ సున్నితంగా, ఎందుకంటే కఠినత్వాన్ని నివారించాలనే కోరికతో అతను తన స్కెచ్‌లను భద్రపరచడాన్ని త్యాగం చేశాడు. అయినప్పటికీ అవి ఎల్లప్పుడూ మృదువుగా మరియు చక్కని నిష్పత్తిలో ఉండేవి. అతని అవిశ్రాంతమైన మరియు అలసట లేని పట్టుదల ఎంతగా అంటే, మేము పిల్లలం ఒక శిరోభాగం నుండి మరొకదానికి గంతులు వేస్తూ, మాకు నచ్చిన వాటిని మాత్రమే ఎంచుకుంటుండగా, అతను ఆ పెద్ద సేకరణ మొత్తాన్ని భాగం భాగం నకలు చేశాడు.

సుమారు ఇదే సమయంలో, మాకు సంగీతంలో పాఠాలు చెప్పాలనే, చాలా కాలంగా చర్చించబడుతున్న ప్రతిపాదన అమలులోకి వచ్చింది; మరియు చివరకు దానికి దారితీసిన సంఘటన ప్రస్తావించదగినది. మేము క్లావియర్ నేర్చుకోవాలని నిర్ణయించబడింది; కానీ గురువును ఎన్నుకునే విషయంలో ఒక చిక్కుముడి ఉండేది. ఒకరోజు నేను అనుకోకుండా క్లావియర్ వాయిద్యం నేర్చుకుంటున్న నా సహచరులలో ఒకరి గదిలోకి వెళ్ళాను.

103

అప్పుడు నాకు అత్యంత ఆరాధనీయమైన వ్యక్తిగా అనిపించిన ఒక గురువు పరిచయమయ్యారు. ఆయన తన రెండు చేతుల్లోని ప్రతి వేలికి ఒక ముద్దుపేరు పెట్టారు; ఆ వేలిని ఎప్పుడు ఉపయోగించాలో చెప్పడానికి ఆ పేర్లను ఎంతో ఉత్సాహభరితంగా వాడేవారు. పియానోలోని నలుపు, తెలుపు కీలకు (keys) కూడా అలాగే పేర్లు ఉండేవి, చివరికి ప్రతి స్వరానికి (tone) కూడా ఒక ప్రత్యేకమైన పేరు ఉన్నట్లు అనిపించేది. ఆ విభిన్నమైన పేర్ల సమూహం ఎంతో ఆహ్లాదకరమైన రీతిలో కలిసి పనిచేసేది. వేళ్లను కదిపే విధానం (fingering), లయ (time) పాటించడం చాలా సులభంగా, స్పష్టంగా అనిపించేవి; విద్యార్థి ఉత్సాహంగా ఉండేలా చూసుకుంటూనే, మిగిలినవన్నీ అద్భుతంగా సాగేవి.

ఇంటికి చేరుకోగానే, ఇక ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా ఆ అద్భుతమైన వ్యక్తిని మా గురువుగా నియమించమని నేను మా తల్లిదండ్రులను పట్టుబట్టాను. వారు మొదట సంకోచించి ఆరా తీశారు; ఆయన గురించి ఉపాధ్యాయుడిగా ఏ చెడు వార్తా రాలేదు, అలాగని ప్రత్యేకమైన మంచి విషయాలేవీ కూడా తెలియలేదు. ఇంతలో, ఆ ఆహ్లాదకరమైన చిన్న పేర్ల గురించి నేను మా చెల్లికి చెప్పాను; మా ఉత్సాహాన్ని ఆపుకోలేక, ఆయన్ని గురువుగా నియమించేంత వరకు మేము పట్టు వదలలేదు.

మొదట స్వరలిపిని (notes) చదవడం మొదలుపెట్టారు, కానీ అందులో ఏమాత్రం సరదా లేకపోవడంతో, మేము ఒక ఆశతో సరిపెట్టుకున్నాము: క్లావియర్ (పియానో) దగ్గరకు వెళ్లి వేళ్లను వాడాల్సి వచ్చినప్పుడు, ఆయన ఆ సరదా పద్ధతిని మళ్లీ మొదలుపెడతారని అనుకున్నాము. కానీ వాయించడం గానీ, వేళ్లను కదిపే విధానం గానీ పోలికలు చెప్పడానికి ఏమాత్రం అవకాశం ఇవ్వలేదు. గీతలు, బార్‌లతో కూడిన ఆ స్వరలిపి ఎంత నిస్సారంగా అనిపించిందో, నలుపు-తెలుపు కీలు కూడా అంతే నిస్సారంగా అనిపించాయి; “హాప్ ఓ మై థంబ్” (చిటికెన వేలు), “లిటిల్ పాయింటర్” (చూపుడు వేలు) లేదా “మాస్టర్ రింగ్ ఫింగర్” (ఉంగరపు వేలు) వంటి పేర్ల ప్రస్తావన ఒక్కసారి కూడా రాలేదు. అంతేకాదు, ఆ నిస్సారమైన జోకులు చెప్పేటప్పుడు ఆయన ముఖం ఎంత నిశ్చలంగా ఉండేదో, ఈ నిస్సారమైన పాఠాలు చెప్పేటప్పుడు కూడా అంతే నిశ్చలంగా ఉండిపోయింది. నేను ఆమెను మోసం చేశానని, అదంతా నా కల్పనేనని నమ్మి మా చెల్లి నన్ను తీవ్రంగా నిందించింది. ఆ వ్యక్తి క్రమం తప్పకుండా పనికి వెళ్తున్నప్పటికీ, నేను మాత్రం అయోమయంలో పడి పెద్దగా ఏమీ నేర్చుకోలేకపోయాను; ఆరంభంలో వినిపించిన చమత్కారమైన జోకులు మళ్లీ వస్తాయని నేను ఆశిస్తూ, రోజులు గడుపుతూ నా సోదెలికి సర్దిచెప్పేదాన్ని. కానీ అవి మళ్లీ రాలేదు, పైగా యాదృచ్ఛికంగా ఒక సంఘటన ఆ చిక్కుముడిని విప్పకపోతే ఆ రహస్యం ఎప్పటికీ తెలిసేది కాదు.

ఒక రోజు మా పాఠాలు జరుగుతుండగా నా స్నేహితుడు ఒకడు అక్కడికి వచ్చాడు; అప్పుడు ఆ చమత్కారాల ధార ఒక్కసారిగా ఉప్పొంగింది. ‘హాప్-ఓ-మై-థంబ్’ (బొటనవేలు), ‘లిటిల్ పాయింటర్’ (చూపుడు వేలు), ‘పిక్కర్స్ అండ్ స్టీలర్స్’ (దొంగిలించే వేళ్లు) – ఇలా వేళ్లకు అతను పెట్టిన పేర్లు, అలాగే ‘f’ మరియు ‘g’ అక్షరాలకు అతను పెట్టిన విచిత్రమైన పేర్లు మళ్లీ తెరపైకి వచ్చాయి; ఆ వేళ్లు అద్భుతమైన చిన్న మనుషులుగా మారిపోయాయి. నా స్నేహితుడు ఎంతో ఆనందంతో నవ్వాడు; ఇంత సరదాగా కూడా నేర్చుకోవచ్చని తెలుసుకుని అతను పరమానందం చెందాడు. ఆ అద్భుతమైన వ్యక్తిని తనకు గురువుగా నియమించేంత వరకు తన తల్లిదండ్రులకు ప్రశాంతత లేకుండా చేస్తానని అతను గట్టిగా చెప్పాడు. అలా, ఒక కొత్త విద్యా విధాన సూత్రాల ప్రకారం, నాకు రెండు కళలను నేర్చుకునే మార్గం సుగమమైంది; ఇది నాలో ఉన్న సహజ ప్రతిభ వల్ల కాకుండా, కేవలం యాదృచ్ఛికంగా జరిగింది. ప్రతి ఒక్కరూ చిత్రలేఖనం నేర్చుకోవాలని మా నాన్నగారు బలంగా నమ్మేవారు; అందుకే, ఆ పనిని తప్పనిసరి చేస్తూ ఆదేశాలు జారీ చేసిన చక్రవర్తి మాక్సిమిలియన్‌ను ఆయన ఎంతో గౌరవించేవారు. అందుకే సంగీతం కంటే చిత్రలేఖనం విషయంలోనే ఆయన నన్ను ఎక్కువ శ్రద్ధ వహించేలా చూశారు; అదే సమయంలో సంగీతం పట్ల నా సోదెలికి ఉన్న ఆసక్తిని ఆయన ఎంతగానో ప్రోత్సహించేవారు, దాంతో ఆమె తన ఆటల సమయాన్ని చాలా వరకు ‘క్లావియర్’ (కీబోర్డ్ వాయిద్యం) వాయించడానికే కేటాయించేది. అయితే, పరిస్థితులు నన్ను ఎంతగా ఒత్తిడి చేశాయో, అంతగా నేను నా అంతట నేనే ముందుకు సాగాను; తద్వారా నా తీరిక సమయమంతా రకరకాల ఆసక్తికరమైన అధ్యయనాలతోనే గడిచిపోయేది. చిన్నతనం నుండే ప్రకృతిని పరిశీలించాలనే తపన నన్ను నడిపించేది. పిల్లలు మొదట్లో ఆటవస్తువులుగా ఆనందించిన వాటిని పగలగొట్టడం, చింపడం లేదా నాశనం చేయడం వంటి పనులను తరచుగా క్రూరత్వానికి సంబంధించిన లక్షణంగా భావిస్తుంటారు. కానీ, వాస్తవానికి ఆ వస్తువుల నిర్మాణం మరియు అంతర్గత అమరికను తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం లేదా కోరిక ఆ విధంగానే వ్యక్తమవుతుంది. చిన్నప్పుడు పూల రేకులు పువ్వు అడుగుభాగంలో (calyx) ఎలా అమరి ఉన్నాయో చూడటానికి నేను పూలను విడదీసేవాడినని, అలాగే పక్షుల ఈకల అమరికను పరిశీలించడానికి వాటి ఈకలను పీకి చూసేవాడినని నాకు బాగా గుర్తుంది. అయితే, దీనిని పిల్లల తప్పిదంగా పరిగణించలేము; ఎందుకంటే మన ప్రకృతి శాస్త్రవేత్తలు కూడా వస్తువులను కలపడం లేదా సమగ్రపరచడం ద్వారా కాకుండా, వాటిని వేరు చేయడం లేదా విభజించడం ద్వారానే—అంటే జీవం ద్వారా కాకుండా మరణం ద్వారానే—తరచుగా జ్ఞానాన్ని పొందుతుంటారు.

ఒక రోజు, ముదురు ఎరుపు రంగు తొడుగులో చక్కగా కుట్టబడిన ఒక ‘ఆర్మ్డ్ లోడ్‌స్టోన్’ (అయస్కాంత శక్తిని పెంచే అమరిక కలిగిన అయస్కాంతం) నా ఈ పరిశోధనాత్మక స్వభావానికి గురైంది. దానికి అతుక్కుని ఉన్న ఇనుప కడ్డీని ఆకర్షించడమే కాకుండా, రోజురోజుకూ మరింత బరువైన వస్తువును మోయగలిగేలా తన శక్తిని పెంచుకునే దాని రహస్య ఆకర్షణ శక్తి—ఆ అద్భుతమైన గుణం నాలో ఎంతటి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించిందంటే, చాలా కాలం పాటు నేను నిశ్శబ్ద విస్మయంతో దాని పనితీరును గమనిస్తూ ఉండిపోయాను.

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -8-10-26-ఉయ్యూరు —

జో ల ద రాశి కె. దొడ్డన్న గౌడ గారి అనుభవాలు జ్ఞాపకాలు.18 వ భాగం.7.10.26.

జో ల ద రాశి కె. దొడ్డన్న గౌడ గారి అనుభవాలు జ్ఞాపకాలు.18 వ భాగం.7.10.26.

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.51 వ భాగం.7.10.26.

ఫన్-శవ వస్త్రం కధ(త్రివేణి )

రచన: మున్షి  ప్రేమ్‌చంద్-ఆంగ్ల రచనకు ణ అనువాదం

(అసలు ఉర్దూ కథ నుండి ఎ.బి.ఎం. హబీబుల్లా అనువాదం)

మంట దాదాపు ఆరిపోవచ్చింది, కానీ ఆ వెలుతురు తండ్రీకొడుకులైన ఆ ఇద్దరు వ్యక్తుల అలసిపోయిన ముఖాలపై ఒక విచిత్రమైన కాంతిని ప్రసరింపజేసింది. వారు తమ ధోవతులను చెవుల వరకు గట్టిగా కప్పుకుని, ఆరిపోతున్న నిప్పుకణికల వైపు నిర్లిప్తంగా చూస్తూ కదలకుండా కూర్చుని ఉన్నారు. గుడిసె లోపల, మాధో భార్య బుధియా, చల్లని నేల మీద పడి, తన మొదటి ప్రసవ వేదనతో విలవిలలాడుతోంది. రాత్రిపూట ఉండే చల్లని నిశ్శబ్దాన్ని చీల్చుకుంటూ ఆమె మూలుగులు అప్పుడప్పుడు వినిపిస్తుండగా, వారి కళ్లు ఒకరినొకరు కలుసుకున్నాయి; మాటల్లో చెప్పలేని, అణచుకోలేని వేదనతో వారి పెదవులు కదిలాయి.

అది ఒక కఠినమైన చలి రాత్రి; గ్రామం గాఢమైన చీకటిలో మునిగిపోయి ఉంది; ఒక అసాధారణమైన, ఆదిమ నిశ్శబ్దం ఆవరించి ఉంది…

ఘిసు మొదట మాట్లాడాడు: “చూస్తుంటే ఆమె చనిపోయేలా ఉంది; రోజంతా బాధపడుతోంది; వెళ్లి ఒకసారి చూసి రా.”

మాధో గొంతులో దీనత్వం తొణికిసలాడింది: “చావాల్సిందే అయితే, త్వరగా చావకూడదూ?”

“ఓ కఠినాత్ముడా! ఆమె నీ భార్య కదా, పైగా ఈ ఏడాది కాలం అంతా ఆమెతో సంతోషంగానే గడిపావు కదా?”

“నా వల్ల కావడం లేదు; నలిగిపోయిన పురుగులా ఆమె అలా విలవిలలాడుతుంటే చూడలేకపోతున్నాను. అది చాలా భయంకరంగా ఉంది – నిజంగానే.”

అది గ్రామంలోని చెప్పులు కుట్టేవారి వాడ. ఆ ఇద్దరికీ అంత మంచి పేరు లేదు; తండ్రి ఏ పనీ చేయని సోమరిపోతుగా పేరుపడ్డాడు, కొడుకు బద్ధకస్తుడు మరియు అహంకారి; యజమాని కంట పడకుండా తప్పించుకోగలిగితే రోజంతా హాయిగా పొగ తాగుతూ గడపడానికి సిద్ధంగా ఉండేవాడు. గుప్పెడు గోధుమలు దొరికితే చాలు, వారికి అహంకారం తలకెక్కేది, ప్రపంచంలోని సంపదను కూడా తక్కువ చేసి చూసేవారు. అయితే, రెండు రోజులు ఆకలితో ఉంటే చాలు, ఆ గర్వం కరిగిపోయేది; అప్పుడు ఘిసు అడవికి వెళ్లి అమ్మకం కోసం కట్టెలు కొట్టుకురావడం కనిపించేది. అలా సంపాదించిన డబ్బుతో మరికొన్ని రోజులు ఏ పనీ చేయకుండా గడిపేసేవారు. పనికి కొదవ లేదు, కానీ ఏ యజమానీ వారిని పిలిచేవాడు కాదు. నిజానికి వారు సన్యాసులుగా ఉండాల్సింది; జీవితంలో అంత తక్కువ వనరులతోనూ వారు సంతృప్తిగా, సంతోషంగా ఉండటం ఆశ్చర్యకరమైన విషయం. వారికి ఉన్నదల్లా కొన్ని మట్టి పాత్రలు మాత్రమే; లెక్కలేనన్ని కుట్లు పడిన ఒక చిరిగిన ధోవతి మాత్రమే వారి వస్త్రధారణ. అప్పుల్లో కూరుకుపోయినా, నిశ్చింతగా ఉన్న వారు ఒక విచిత్రమైన గుంపు: అవమానించబడ్డారు, దూషించబడ్డారు, నిర్దాక్షిణ్యంగా కొట్టబడ్డారు, అయినా వారిలో దుఃఖం గానీ, సిగ్గు గానీ లేవు. వారి జీవితాలలోని హీనస్థితి చూస్తేనే జాలి కలిగేది, మరియు ప్రజలు వారికి డబ్బు అప్పుగా ఇచ్చేవారు, కానీ అది తిరిగి వస్తుందని వారు ఎప్పుడూ ఆశించలేదు. పొలాల నుండి దొంగిలించిన కాల్చిన బంగాళాదుంపలే వారి భోజనంలో అధిక భాగం. అదే విధంగా సంపాదించిన కొన్ని చెరకు గడలు మంచి తీపి వంటకంగా ఉండేవి.

ఘీషు గర్వపడ్డాడు; అతను తన జీవితంలో అరవై సంవత్సరాలు ఈ విధంగా గడిపాడు. మరియు మాధో శ్రద్ధగా అతనిని అనుసరించింది.

వారు బంగాళాదుంపలను కాల్చుతూ, ఇంకా కాలుతున్న బూడిదలోకి అసహనంగా తమ చేతిని దూరుస్తున్నారు. ఘీషు భార్య ఎప్పుడో చనిపోయింది, కానీ మాధో గత ఏడాదే వివాహం చేసుకుంది. బుధియా కష్టపడి పనిచేసింది, మరియు ఆమె అవిశ్రాంత శ్రమ ద్వారా కుటుంబంలో కొంత స్థిరత్వాన్ని తీసుకువచ్చింది. ఆమె గ్రామస్తుల మొక్కజొన్నను దంచి, సంతకు పశుగ్రాసం సేకరించి, పశువులను కాసి, సాయంత్రం కుటుంబ భోజనానికి సరిపడా గోధుమలు తెచ్చింది. కానీ ఇది మగవాళ్లకు ఒక విలాసంలా అనిపించింది; వారి అహం పెరిగి, ఎక్కువ జీతాలు అడగడం మొదలుపెట్టారు, వాళ్లు వద్దన్నందుకు సంతోషించారు. ఇక బుధియా తెల్లవారుజాము నుంచే ప్రసవ వేదనతో మరణశయ్యపై ఉంది.

వేడి బంగాళాదుంప తొక్క తీస్తూ ఘీసు మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: ‘వెళ్లి ఆమె ఎలా ఉందో చూడు,’ ఆ తర్వాత మామూలుగానే, ‘ఆ దుష్టశక్తి ఇక్కడే తిరుగుతూ ఉంటుంది, అదే నన్ను కొంచెం కంగారు పెడుతోంది. మాంత్రికుడు ఒక రూపాయి అడుగుతాడు, ఆ డబ్బు ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో నాకేం తెలీదు.’

మాధో వెళ్ళడానికి ఇష్టపడలేదు. బంగాళాదుంపల విషయంలో తన తండ్రిని నమ్మలేకపోయాడు! ‘నాకు భయంగా ఉంది,’ అని బదులిచ్చాడు.

‘భయపడటానికి ఏముంది పిరికివాడా?’

‘అయితే నువ్వే ఎందుకు వెళ్ళవు?’

‘నేనెలా వెళ్ళగలను వెధవా? నేను ఆమె ముఖం ఎప్పుడూ చూడలేదు, ఇప్పుడు ఆమె శరీరాన్ని ఆ స్థితిలో చూడటమా!’ ఆమెకు స్పృహ సరిగ్గా లేదు.’

వారు మౌనం వహించారు. నిప్పుకణికలు మినుకుమినుకుమని వెలిగి, చివరి వెలుగుతో ఆరిపోయాయి; మూలుగులు బలహీనంగా, అరుదుగా వినిపించాయి.

‘కానీ నాన్నా, ఒకవేళ బిడ్డ పుడితే మనం ఏం చేయాలి?’ ఆ ఆలోచనకే నిజంగా కలత చెందిన మాధో అకస్మాత్తుగా అడిగింది. ‘అల్లం, నూనె, పంచదార – మన దగ్గర ఇవేమీ లేవు.’

‘మీరేం చింతించకండి; దేవుడు మనకు బిడ్డను ఇస్తే, అన్నీ సమకూరుస్తాయి. దేవుడు నాకు తొమ్మిది మంది పిల్లలను ఇచ్చాడు, కానీ నాకేమీ దక్కలేదు. ఎలాగోలా నెట్టుకొస్తున్నాను.’

బూడిద చల్లారడంతో, వారు తమ భోజనంలో నిమగ్నమయ్యారు; రెండు రోజుల్లో అదే వారి మొదటి భోజనం. వారు ఇక ఆగలేకపోయారు; లోపల భరించలేని వేడి నుండి తప్పించుకోవడానికి, వేడిగా, సగం మాడిన బంగాళాదుంపలను తొందరగా మింగేస్తుండగా వారి చెంపల మీద కన్నీళ్లు జారాయి. త్వరలోనే వారు మిగిలిన చివరి గింజ కోసం బూడిదను వెతకడం ప్రారంభించారు; సగం ఆకలి తీరడంతో, ఘీసు గతాన్ని గుర్తుచేసుకునే స్థితిలోకి జారిపోయాడు. తన అరవై ఏళ్ల జీవితంలో అత్యంత సంతోషకరమైన ఒకే ఒక్క జ్ఞాపకం అతనికి గుర్తొచ్చింది: ఇరవై ఏళ్ల క్రితం ఒక పొరుగువారి పెళ్లి విందులో కడుపునిండా తిన్న భోజనం జ్ఞాపకం. అప్పటి నుండి అతను మళ్ళీ ఎప్పుడూ కడుపు నిండా భోజనం చేయలేదు. ‘అబ్బా, భోజనం! పూరీ, చట్నీ, రైతా, కూరగాయల కూర, పెరుగు, స్వీట్లు ఇంకా ఏమేమి! అందరికీ పుష్కలంగా దొరికింది, చెప్తున్నాను, ధనిక, పేద, యువ, వృద్ధ అనే తేడా లేకుండా ప్రతిఒక్కరికీ. మిమ్మల్ని ఆపేవాళ్ళు ఎవరూ లేరు: మీకు నచ్చింది, మీకు నచ్చినంత తీసుకోండి, మునుపెన్నడూ తిననంతగా తినండి. అమ్మో, మేమందరం ఎంత తిన్నామో! మా కడుపులో నీళ్ళకు కూడా చోటు ఉండేది కాదు. అయినా కూడా వేడివేడి, కరకరలాడే, రుచికరమైన పూరీలను ఇంకా కావాలని పట్టుబట్టేవారు,’ అతని కళ్ళు తళతళలాడాయి, ఆ తర్వాత…

అది యాభైకి తక్కువ ఏమీ కాదు. అప్పుడు నేను యవ్వనంలో, ఆరోగ్యంగా ఉండేవాడిని. నీ బలం అందులో సగం కూడా లేదు.’

భోజనం ఎప్పుడో పూర్తయింది. వాళ్లు నీళ్లు తాగి, తల వరకు ధోవతిని కప్పుకుని, మంట చుట్టూ కుక్కల్లా ముడుచుకుని పడుకున్నారు.

ఉదయం మాధో గుడిసెలోకి వెళ్ళేసరికి బుధియా చనిపోయి ఉంది. భయంకరంగా వికృతంగా మారిన ఆమె ముఖంపై ఈగలు మూగుతున్నాయి; కళ్లు తేలవేసి, నిర్జీవంగా, భయానకంగా ఉన్నాయి; చల్లబడి బిగుసుకుపోయిన ఆమె శరీరం రక్తంతో తడిసిన బురదలో పడి ఉంది. కడుపులోని బిడ్డ అప్పుడే చనిపోయింది.

భయంతో వణికిపోతూ మాధో గిసు దగ్గరకు పరిగెత్తాడు; ఇద్దరూ కలిసి పెద్దగా రోదించడం మొదలుపెట్టారు. చుట్టుపక్కల వాళ్లు గుమిగూడారు.

అయితే, అది కేవలం దుఃఖిస్తూ కూర్చునే సమయం కాదు. శవానికి కప్పే గుడ్డ (కఫన్) కావాలి, ఆ తర్వాత దహన సంస్కారాలకు కట్టెలు కావాలి.

తమ దురవస్థను తలుచుకుంటూ వాళ్లు గ్రామంలోకి పరిగెత్తారు; కొద్ది గంటల్లోనే గిసు అంత్యక్రియల కోసం దాదాపు ఐదు రూపాయలు సమకూర్చుకున్నాడు. మధ్యాహ్న సమయానికి వాళ్లు సంతకు బయలుదేరారు, అదే సమయంలో ఇరుగుపొరుగు వాళ్లు వెదురుతో శవవాహక పాడెను తయారు చేయడం మొదలుపెట్టారు.

ఎవరో ఒకరు ఆ బిగుసుకుపోయిన, వివస్త్రమైన శవాన్ని కప్పారు; ఎర్ర చీమలు దానిపై పాకడం మొదలుపెట్టాయి…

‘సరే, ఇప్పుడు మన దగ్గర సరిపడా కట్టెలు ఉన్నాయి కదా?’ అని గిసు సంతలో అడిగాడు.

‘అవును, ఇక శవానికి కప్పే గుడ్డ కావాలి.’

‘మనకు ఖరీదైనది అవసరం లేదు కదా?’

‘అవసరమే లేదు; ఆమెను దహనం చేసే సమయానికి బాగా చీకటి పడుతుంది, ఆ గుడ్డను చూసేవాళ్లు ఎవరుంటారు?’

‘ఎంత విచిత్రం! బతికున్నప్పుడు ఆమె కనీసం కట్టుకోవడానికి ఒక మంచి గుడ్డ ముక్క కూడా లేదు, కానీ ఇప్పుడు ఆమెకు కొత్త గుడ్డ కావాలట!’

‘చివరికి అది కూడా శవంతో పాటే కాలిపోతుంది కదా,’ అని మాధో అన్నాడు.

‘ఈ డబ్బు ముందే ఉండి ఉంటే ఆమెకు ఏదైనా మందు ఇచ్చేవాళ్లం కదా.’

వాళ్లిద్దరూ ఒకరి మనసును మరొకరు బాగా అర్థం చేసుకున్నారు. సంధ్యా సమయం ముదురుతుండగా, వాళ్లు అనుకోకుండా ఒక మద్యం దుకాణం ముందు నిలబడ్డారు; మాటలతో చెప్పాల్సిన అవసరం లేకుండానే, ఇద్దరి అంగీకారంతో లోపలికి వెళ్లారు. ఆవరణ మధ్యలో కాసేపు తటపటాయిస్తూ, ఒకరి ముఖం ఒకరు చూసుకోవడానికి భయపడుతూ నిలబడ్డారు. అప్పుడు ఘీషు కౌంటర్ దగ్గరకు వెళ్లి, ఒక సీసా కొని, దాన్ని త్వరగా తాగేశాడు. కొన్ని సిగ్గుతో కూడిన చూపులు, ఒక చిన్న ఇబ్బందికరమైన చిరునవ్వు, ఆ తర్వాత కొద్దిసేపటికే తండ్రీకొడుకులు నేల మీద హాయిగా కూర్చుని ఆనందంగా తాగుతున్నారు.

వారిపై వెంటనే తేలికైన, నిశ్చింతమైన భావన ఆవరించింది.

‘జనాలు ఈ శవ వస్త్రం గురించి ఎందుకు ఇంతగా పట్టించుకుంటారు? చివరికి దాన్ని కాల్చేస్తారు కదా: దాన్ని తనతో పాటు తీసుకువెళ్లే అవకాశం లేదు కదా.’

మాధో ఆకాశం వైపు చూస్తూ, పూర్తి అమాయకత్వంతో కూడిన స్వరంతో అంది: ‘అది ఆనవాయితీ. జనాలు బ్రాహ్మణుల కోసం వేల రూపాయలు ఖర్చు చేస్తారు. దేనికోసం? చచ్చాక వారికి ప్రతిఫలంగా ఏమైనా దొరుకుతుందని వారికెలా తెలుసు?’

‘సరేలే, వాళ్ళ దగ్గర వృధాగా ఖర్చు పెట్టడానికి డబ్బు ఉంది కదా,’ అని ఘీషు ఓదార్చాడు. ‘మనం ఆడుకోవడానికి ఏముంది?’

‘కానీ మీరు ఇరుగుపొరుగు వారికి ఎలా సమాధానం చెబుతారు? వాళ్ళు శవ వస్త్రం గురించి అడగరా?’ మాధో అయోమయానికి గురైంది.

ఘీషు నవ్వాడు. ‘ఓ, మనం ఏదో ఒక సాకు కనుక్కుందాం; ‘డబ్బు దొంగిలించబడిందని వాళ్లకు చెప్పండి.’

మాధో కూడా నవ్వాడు; సమస్యకు ఇంత సులభంగా పరిష్కారం దొరికినందుకు అతనికి సంతోషంగా అనిపించింది. తన తండ్రి మీద అతని గౌరవం మరింత పెరిగింది. ‘ఇంత తెలివైన తండ్రి దొరకడం నా అదృష్టం,’ అని అనుకున్నాడు.

ఆ తర్వాత, ఆ కృతజ్ఞతా భావంలో అతనికి బుధియా గుర్తొచ్చింది. ‘ఆమె చాలా మంచి అమ్మాయి; చనిపోయిన తర్వాత కూడా మాకు ఇంత కడుపునిండా భోజనం పెట్టేంత నిజాయితీపరురాలు.’

అది నాలుగో సీసా, ఇక భూమ్మీద మరేదీ వారికి లెక్కలేదు. ఘీషు రాత్రి భోజనానికి చిరుతిండి తెప్పించాడు – పూరీ, వేడివేడి కారమైన మాంసం, వేయించిన చేపలు. అచ్చమైన రుచికరమైన వంటకాలు…. కేవలం కొన్ని అణాలు మాత్రమే మిగిలాయి.

కానీ వాళ్ళు సంతోషంగా ఉన్నారు, చెప్పలేనంత సంతోషంగా. భోజనం చేస్తున్న సింహంలా ధిక్కారపు సులభత్వంతో ఆ ఆహారాన్ని ఆరగించారు; సిగ్గుపడటానికి గానీ, భవిష్యత్తు గురించి చింతించడానికి గానీ వారికి తీరిక లేకుండా ఉంది.

ఘీసు ఇలా తత్వచింతన చేశాడు: “ఆమె మన ఆత్మలకు ఎంతో సంతోషాన్ని ఇచ్చింది. దానికి తగిన ప్రతిఫలం ఆమెకు కచ్చితంగా దక్కుతుంది.”

కొడుకు గాఢమైన భక్తితో తల వంచి, “నిశ్చయంగా,” అని అంగీకరించాడు. ఆ తర్వాత ఆకాశం వైపు చూస్తూ ఇలా అన్నాడు: “భగవంతుడా, మా హృదయాలు నీకు తెలుసు! ఆమెను వైకుంఠానికి తీసుకువెళ్ళు! మా ఆత్మల అంతరాల నుండి మేము ఆమెను ఆశీర్వదిస్తున్నాము.”

వారు మౌనంగా ఉండిపోయారు. అకస్మాత్తుగా మాధో ఇలా అడిగాడు: “కానీ నాన్నా, మనం కూడా ఎప్పటికైనా అక్కడికే వెళ్ళాలి కదా.”

ఈ ప్రశ్నకు ఘీసు విసుగు చెంది ఏమీ సమాధానం చెప్పలేదు.

“ఒకవేళ ఆమె మనల్ని ‘నాకు కఫన్ (శవ వస్త్రం) ఎందుకు ఇవ్వలేదు?’ అని అడిగితే అప్పుడు పరిస్థితి ఏంటి?”

“అదంతా వట్టి మాట.”

“ఆమె కచ్చితంగా అడుగుతుంది,” అని మాధో పట్టుబట్టాడు.

అతని తండ్రికి కోపం వచ్చింది. “ఆమెకు కఫన్ దొరకదని నీకెలా తెలుసు? నన్ను గాడిదను అనుకుంటున్నావా? ఆమెకు కఫన్ దొరుకుతుంది, పైగా చాలా మంచి కఫన్ దొరుకుతుంది!”

మాధోకు అనుమానం కలిగింది. “అది ఎక్కడి నుంచి తెస్తావు? ఉన్న డబ్బు అంతా ఖర్చు పెట్టేశావు కదా.”

“చెప్తున్నాను కదా, ఆమెకు అది దొరుకుతుంది.”

“ఎక్కడి నుంచి?”

“ఈ డబ్బు ఇచ్చిన వాళ్ళే ఇస్తారు; కానీ ఆ డబ్బు మన చేతికి రాదు. ఒకవేళ ఆ డబ్బు మనకు దక్కినా, మనం మళ్ళీ ఇక్కడే కూర్చుంటాం, అయినా సరే ఆమెకు కఫన్ మాత్రం కచ్చితంగా సమకూరుతుంది.”

ఆ ప్రాంగణంలో అందరూ సంతోషంగా ఉన్నారు. చీకటి మూల నుండి ఎవరో మత్తులో తూలుతూ పాడుతున్న స్వరం వినిపించింది.

కొన్ని పూరీలు మిగిలి ఉండగా, ఆశగా చూస్తున్న ఒక భిక్షగాడిని మాధో పిలిచాడు. వాటిని అతనికి ఇస్తున్నప్పుడు, తన జీవితంలోనే మొదటిసారిగా అతనికి ఒక తెలియని ఉత్సాహం కలిగింది.

“కడుపు నిండా తిని బుధియా కోసం ప్రార్థించు. ఇది ఆమె సంపాదన, ఆమె ఇప్పుడు చనిపోయింది.” అతను ఆకాశం వైపు చూశాడు. “ఆమె ఇప్పుడు వైకుంఠంలో ఉంది. వైకుంఠానికి రాణిలా ఉంది.”

ఘీసు లేచి నిలబడి, పరమానందంతో ఇలా అన్నాడు: “నిజమే బాబూ, ఆమె వైకుంఠంలోనే ఉంది. ఆమె ఎంతో దయగలది, ఎవరికీ ఏ హానీ తలపెట్టలేదు”; ఆ తర్వాత, తనకు తానే ధైర్యం చెప్పుకుంటున్నట్లుగా అన్నాడు, “కచ్చితంగా ఆమె అక్కడే ఉంది. ఆమె కాకపోతే ఇంకెవరు ఉంటారు?” ‘పేదలను దోచుకుని, ఆ తర్వాత గంగానదిలో తమ పాపాలను కడుక్కునే ఈ బొద్దు పొట్టల వెధవలారా?’

అప్పుడు వారంతా విచారపడ్డారు, మాధోకి తన చనిపోయిన భార్య గుర్తొచ్చింది. ‘పాపం, తను బతకడంలో ఎంత బాధపడిందో. ఓ దేవుడా, తను ఎలా చచ్చిపోయిందో.’ అతను ఏడ్చాడు.

ఘీసు అతన్ని ఓదార్చాడు. ‘ఏడవకు మాధో, తను ఇంత త్వరగా ఈ బాధల లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళగలిగిందని సంతోషించు.’

ఉల్లాసంగా ఉన్న ఇద్దరు యువకులు లేచి, వెళ్తూ వెళ్తూ పాడటం మొదలుపెట్టారు. ప్రవేశ ద్వారం దగ్గర వారు తడబడి నేల మీద దొర్లారు. ఘీసు లేచి నాట్యం చేశాడు; తర్వాత మాధో లేచాడు; ఇద్దరూ ఒకరి చేయి ఒకరు పట్టుకుని, అసంపూర్తిగా ఉన్న ఆ పాటను అందుకుని, అసభ్యమైన హావభావాలతో నాట్యం చేయడం మొదలుపెట్టారు.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –7-10-26-ఉయ్యూరు —

–తెలుగులో కథానిక(త్రివేణి)

రచన: శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

కథానిక అనేది ప్రధానంగా ఆధునిక యుగం యొక్క సృష్టే. పంచతంత్రం లేదా ఈసప్ నీతి కథల వంటివి నిస్సందేహంగా అన్ని కాలాలలో, అన్ని ప్రదేశాలలో ఉనికిలో ఉన్నాయి. కథ యొక్క మూలాలను అన్వేషించడం దాదాపు అసాధ్యం. నిజానికి, కథలు మానవ సంస్కృతి అంత పురాతనమైనవి. కానీ, ఎడ్గార్ అలెన్ పో నుండి మొదలుకొని యూరప్ మరియు అమెరికాలోని అత్యంత చైతన్యవంతమైన సమకాలీన రచయితల వరకు, గొప్ప కవులు పరిపూర్ణం చేసిన “కథానిక” లేదా “లే కాంటె” అనేది విలక్షణంగా ఆధునిక కాలంలోనే అభివృద్ధి చెందింది.

సందేశాలు పంపడం కొత్త ఆవిష్కరణేమీ కాదు; కానీ టెలిగ్రామ్ మరియు కేబుల్‌గ్రామ్ కొత్తవి. వర్షం, చలి నుండి ఆశ్రయం కోరుకునే ఆదిమవాసికి తన గృహనిర్మాణంపై తనదైన ఆలోచనలు ఉండేవి మరియు అతను తన అభిరుచికి అనుగుణంగా తన గుహ నివాసాన్ని నిర్మించుకున్నాడు. ఇళ్ళు కట్టే కళ క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఈనాడు మనకు ఫర్నిచర్‌తో కూడిన ఫ్లాట్లు మరియు ఒంటరి వ్యక్తుల నివాసాలు ఉన్నాయి. కథలు చెప్పడం, ఆ తర్వాత కథలు రాయడం కూడా ఇలాంటి అభివృద్ధినే సాధించాయి. నేటి కథానిక దాని ప్రాచీన రూపానికి భిన్నంగా ఉందంటే, అది రోమన్ రథానికి, ఆటోమొబైల్‌కు ఉన్న తేడా లాంటిదే.

ఈ సాహిత్య ప్రక్రియ తెలుగు సాహిత్య రంగంలో సారవంతమైన నేలను కనుగొంది. ఇక్కడ అది అరుదైన సౌందర్య పుష్పంగా వికసించింది. ఎందరో రచయితలు ఈ రంగంలోనే కాకుండా, అనేక విధాలుగా దీనికి సారూప్యమైన మరో కళారూపమైన గేయ రచనలోనూ అద్భుతమైన ఫలితాలను సాధించారు. సాంకేతికంగా కథానికకు, గేయ కవితకు చాలా సారూప్యతలు ఉన్నాయి. నిజానికి, నిర్మాణ సమస్యల వరకు చూస్తే, ఈ రెండింటి మధ్య ఎంచుకోవడానికి పెద్దగా ఏమీ లేదు. గేయ కవిత రెక్కలపై ఎగురుతున్న ఒక క్షణికమైన భావోద్వేగాన్ని పట్టుకుంటే, కథానిక మన జీవితాలలోని అపారమైన చీకటిలోకి ఒక క్షణికమైన వెలుగును ప్రసరింపజేస్తుంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రముఖ కథా రచయితలందరిలో మొదటి పేరు శ్రీ గురజాడ అప్పారావు గారిది. దురదృష్టవశాత్తు ఆయన మన మధ్య లేరు. కానీ గత యాభై సంవత్సరాల సాహిత్య సృష్టి అంతటా ఆయన స్ఫూర్తి నిండి ఉంది. ఆయన కృషియే మార్గదర్శకం. ఆయన మార్గదర్శకుడై, గేయ, నాటక, వ్యాస, కథా రంగాల్లో పురోగమించారు. ఆయన ప్రచురించిన కథలు మన వద్ద కేవలం రెండే ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, సమర్థులైన విమర్శకులు వీటిని అత్యుత్తమమైనవిగా పరిగణిస్తారు; వీటి ఆధారంగానే ఆ రచయితను ‘ఆధునిక లఘు కథా పితామహుడు’గా కీర్తిస్తారు. ఆ రెండింటిలోనూ నిడివిలో పెద్దదైన కథ, అద్భుతమైన రచనా నైపుణ్యానికి నిదర్శనం. అది చాలా పెద్దదైనప్పటికీ, దాని ఉత్కంఠభరితమైన ముగింపు యొక్క పూర్తి ప్రభావాన్ని ఆవిష్కరించడానికి అందులోని ప్రతి పదం అత్యంత ఆవశ్యకం. నిడివి ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఆ కథ అద్భుతమైన వేగంతో సాగుతుంది. స్పష్టమైన శైలి, పరిపూర్ణంగా తీర్చిదిద్దిన పాత్రలు, కథా గమనానికి లేదా ఆసక్తికి ఏమాత్రం భంగం కలిగించని గొప్ప హాస్యం—ఇవన్నీ దీనిని ఒక గొప్ప కళాఖండంగా నిలబెట్టే లక్షణాలు. అంతేకాక, ఆ తర్వాత వచ్చిన అసంఖ్యాకమైన కథలలో దీనికి సరితూగే మరొక కథను కనుగొనడం చాలా కష్టం.

కాలక్రమానుసారం కాకపోయినా, తర్వాతి స్థానంలో శ్రీ గుడీపాటి వెంకటాచలం ఉన్నారు. వందలాది మంది పాఠకులకు ఆయన “చలం”గా సుపరిచితులు. బహుశా, ఆయన తన సమకాలీనులందరికంటే ఎక్కువ కథలు రాశారు. ఆయన ప్రచురిత రచనలు ఒక అర నిండా ఉంటే, అప్రచురిత రచనలు ఒక గది మొత్తం నిండిపోతాయి. ఆయన ఉత్తమ రచన ఇప్పటికీ, హృదయాన్ని తీవ్రంగా కదిలించే ‘కన్నీటి ప్రవాహం’ అనే శీర్షికతో ఉన్న ఆయన మొదటి కథా సంకలనంలోనే ఉంది. మళ్ళీ, ఈ పుస్తకంలోని అరడజను కథలలో, చివరి కథ అయిన ‘నాయుడు అమ్మాయి’ ఉత్తమమైనది. ఈ కథ కూడా దీర్ఘ కథానికల కోవలోకి వస్తుంది. మౌపాసం, చెకోవ్‌లు ఈ రకమైన కథలను మనకు పరిచయం చేశారు; ముఖ్యంగా మౌపాసం యొక్క ‘యెవెట్’, ‘ది ఆలివ్ ఆర్చర్డ్’ వంటి కథలు, చెకోవ్ యొక్క ‘ది పార్టీ’ వంటివి. ఒక కథ నిడివితో సంబంధం లేకుండా, సాంకేతికంగా చెప్పాలంటే అది “చిన్నది” కాగలదని ఈ కథలు నిరూపిస్తాయి. ‘నాయుడు అమ్మాయి’ అలాంటి ఒక కథే. ఇది ఒక పాత్ర చిత్రణ: సామాజిక అన్యాయానికి గురైన ఒక స్త్రీ యొక్క సంపూర్ణ చిత్రణ. చేదు అనుభవాల పాఠశాలలో గుణపాఠం నేర్చుకున్న ఒక తప్పు చేసిన స్త్రీ, కనికరం లేని విధి యొక్క వరుస దెబ్బలకు ఇటు అటు విసిరివేయబడిన ఆమె అశాశ్వత ఆత్మ.

ఈ కథ, ఒక ధనవంతుడైన వృద్ధుడి భార్యకు తన చిన్ననాటి స్నేహితుడిపై ఉన్న అక్రమ ప్రేమను సానుభూతితో చిత్రిస్తుంది. ఈ నిషిద్ధ ప్రేమ వల్ల ఒక కొడుకు పుడతాడు. అప్పుడు ఆమె కష్టాలు మొదలవుతాయి. ఆమె తన భర్తను, బిడ్డను వదిలిపెట్టి, తన ప్రియుడితో జీవించడానికి వెళుతుంది. కథ ముందుకు సాగుతుంది, బిడ్డ చనిపోతుంది, ఆ నాయుడు అమ్మాయి బలహీనంగా తన ప్రియుడి ఆసరా ఇచ్చే ప్రేమపై ఆధారపడుతుంది. ఇది ఒక సాధారణ ఇతివృత్తమే అయినా, రచయిత చేతిలో అది ప్రజ్వరిల్లుతూ, శక్తివంతమైన భావోద్వేగాలతో స్పందిస్తుంది. సమకాలీన సాహిత్యకారులలో ‘చలం’ను అగ్రగామిగా నిలిపే అన్ని లక్షణాలను ఈ కథనం వెలుగులోకి తెస్తుంది.

అయినప్పటికీ, ‘చలం’ను కేవలం ఒక్క కథతో అంచనా వేయలేము. తాను రాసే ప్రతి కథపైనా ఆయన తన వ్యక్తిత్వాన్ని, జీవితం పట్ల తనదైన ప్రత్యేక దృక్పథాలను ముద్రిస్తాడు. ఆయన రచనలు అనైతికమైనవని విమర్శించబడ్డాయి. అత్యంత నీచమైన వివరాల వరకు వాస్తవికంగా ఉండే ఆయన, తరచుగా సభ్యత సూత్రాలను ఉల్లంఘించాడని ఆరోపించబడ్డాడు. కానీ ఆయన విమర్శకులు నీతిబాహ్యులు, ఆయన ఒక కళాకారుడు.

‘చలం’ తన కథలను హైదరాబాద్‌లోని ఒక అనామక పత్రికలో తొలిసారిగా ప్రచురించినప్పుడు, వాటిని చదివిన కొద్దిమంది దిగ్భ్రాంతికి, ఆగ్రహానికి గురయ్యారు. తొలి వర్షాలకు మొలిచి, తొలి మంచుకు మాయమయ్యే పుట్టగొడుగుల వంటివే ఈ కథలని భావించారు. కానీ, మరింత వివేకవంతులైన మరికొందరు, శృంగారం పట్ల ఆయనకున్న నిష్కపటమైన, ఉద్వేగభరితమైన, రాజీపడని వైఖరికి, నిమ్న, అనాదరణకు గురైన, అణగారిన వర్గాల పక్షాన ఆయన దృఢంగా నిలబడటానికి ముగ్ధులయ్యారు. అన్నింటికన్నా మించి, వారిని ఆకట్టుకున్నది ఆయన శైలి – వేగవంతమైన, నూతనమైన, శక్తివంతమైన, వినాశకరమైన. అతని రచనలలో, పదాలు ఒక కొత్త అర్థాన్ని, ఒక కొత్త ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయి. కేవలం ఒక శైలి నిపుణుడిగా మాత్రమే, తన దేశంలోని సాహిత్యవేత్తలలో చలం స్థానం చాలా సుస్థిరం. ప్రజల దురభిప్రాయాలను ఛేదించడానికి, వందలాది అబద్ధాలను, వందలాది సామాజిక దురాచారాలను బహిర్గతం చేయడానికి అతను ఈ కత్తిలాంటి శైలిని ప్రయోగిస్తాడు. అతని రచనలలో విధవలు, వేశ్యలు, గూండాలు, జైలు పక్షులు, తమ పాపభారాన్ని మోస్తున్న దీన ప్రాణులు, అన్యాయమైన సామాజిక వ్యవస్థకు బలైన దుర్భర బాధితులు, భావోద్వేగపూరితమైన దయ్యాల వలె కనిపిస్తారు.

చలం యొక్క సంపూర్ణ రచనలను విశ్లేషించడానికి లేదా విదేశీ ప్రభావాలకు అతను ఎంతగా రుణపడి ఉన్నాడో కచ్చితంగా అంచనా వేయడానికి ఈ సంక్షిప్త వ్యాసం సరిపోదు. కానీ అతని గురించి ఇంత చెప్పాల్సి ఉంది, గై డి మౌపాసంట్, అలెగ్జాండర్ కుప్రిన్ మరియు డి. హెచ్. లారెన్స్ వంటి ఖండాంతర రచయితలచే అతను ఎంతగానో ప్రభావితుడయ్యాడు. ఈ రచయితలలో మొదటివాడైన లారెన్స్ నుండి “చలం” చాలా వరకు అనువదించాడు మరియు ఈ మహనీయుని అసమానమైన రచనను ఆదర్శంగా తీసుకుని తన రచనా శైలిని తీర్చిదిద్దుకున్నాడు. మరియు కుప్రిన్ అతనికి ఒక సానుభూతితో కూడిన దృక్పథాన్ని అందించాడు. భ్రష్టుపట్టిన, హీనమైన స్త్రీత్వాన్ని దయతో చూస్తుంది. మరియు డి. హెచ్. లారెన్స్ అతనికి తన పరిశోధనను కొనసాగించడానికి ఒక తాత్విక మరియు ఊహాత్మక పునాదిని అందించాడు. లైంగికతకు సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన సమస్యలపై ఆయన చేసిన తీవ్రమైన విమర్శలు.

‘చలం’ అంతటి గొప్ప రచయిత, ప్రజలందరిచేత అంతకంటే ఎక్కువగా ఆదరించబడిన వారు శ్రీ చింత దీక్షితులు. ఆయన కథలు ఒక విశిష్టమైన సంస్కృతికి ప్రతిరూపాలు. ఆయన శైలి, ఇతివృత్తం, చిత్రణ అన్నీ పవిత్రమైనవి, స్వచ్ఛమైనవి. ఈ రచయిత యొక్క అనేక కథలు పలు పత్రికలలో చెల్లాచెదురుగా ఉన్నప్పటికీ, ఆయన కథల సంకలనం ‘ఏకాదశి’ ఒక్కటే ఉంది. పేరు సూచించినట్లుగానే ఇందులో పదకొండు కథలు ఉన్నాయి.1 శ్రీ దీక్షితులు గారి కథలు ఆదర్శవాదమైనవి – అంటే, అవి జీవితాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగా కాకుండా, ఎలా ఉండాలో అలా చిత్రీకరించడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. ఆయన ఉత్తమ కథలలో కవిత్వపు ఛాయలు కనిపిస్తాయి. మరియు ఆయన మతపరమైన పక్షపాతం అందరికీ తెలిసిందే.

అయితే, ఇవన్నీ చూసి ఆయన జీవితంలోని తేలికపాటి అంశాలను స్పృశించరని మనం భావించకూడదు. నిజానికి, ఆయన చమత్కారమైన హాస్యానికి, సున్నితమైన వ్యంగ్యానికి నిష్ణాతుడు. ‘జాతకాలు,’ మరియు ‘అఖిల ఆంధ్ర దోమల సదస్సుపై నివేదిక’ ఇందుకు ఉదాహరణలు. తన తాజా ‘లేడీస్ కల్చర్ క్లబ్’ ధారావాహికలో ఆయన తీవ్రవాద స్త్రీవాద ఉద్యమంపై అనేక వ్యంగ్య బాణాలు సంధించారు. అయినప్పటికీ ఆయన దానిని ఎంతో సరదాగా, ఏమాత్రం దురుద్దేశం లేకుండా చేస్తారు. ఎంతగా అంటే, కల్చర్ క్లబ్‌లోని ఆ ఉత్సాహభరితమైన అందగత్తె, శ్రీమతి వాతి రావు గారే స్వయంగా కూడా, ఏమాత్రం అభ్యంతరం చెప్పలేరు.

శ్రీ శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారు, ఆయన తప్ప మరెవరూ రాయలేని కథలను రాశారు. ఒక నిర్దిష్ట వర్గానికి చెందిన మధ్యతరగతి బ్రాహ్మణుల సంభాషణలను, వాటి స్వరాలను, అంతరార్థాలను చిత్రించడంలో ఆయన నిష్ణాతుడు. ఈ విధంగా ఆయన పేజీల కొద్దీ నింపుతూ, ఒకదానిపై ఒకటిగా సూక్ష్మ వివరాలను కుప్పగా పోస్తారు. అయినప్పటికీ, ఆయన తన పాఠకుల మనస్సులలో అలుపెరుగని ఆసక్తిని నిలుపుకోగలరు. ఇది ఒక గొప్ప వరం, మరియు ఆయన ఒక పరిమిత వలయంలో జీవిస్తే, ఆయన సొంత రంగంలో ఆయనను ఓడించడం కష్టం.

శ్రీ అడివి బాపిరాజు గారి కథలు మనల్ని స్వప్న, కల్పనా ప్రపంచంలోకి తీసుకువెళ్తాయి. ఆయన కళ మరియు దాని ఆరాధకులైన నృత్యం, సంగీతం, శిల్పం అనే ఇతివృత్తంపై అంతులేని వైవిధ్యాలను అల్లుతారు. శ్రీ బాపిరాజు అన్నింటికన్నా ముందుగా ఒక కవి, అందువల్ల ఆయన రాసే ప్రతి రచనలోనూ ఒక గేయ ప్రవృత్తి నిండి ఉంటుంది. ఆయన అజంతా, అమరావతిల వర్ణనాతీతమైన కళలో స్ఫూర్తిని పొందే ఒక చిత్రకారుడు కూడా. డి. జి. రోసెట్టి గురించి చెప్పినట్లే, అతని కవితలు చిత్రణతో నిండి ఉంటాయని, అతని చిత్రాలు కవితాత్మకంగా ఉంటాయని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు.

శ్రీ బాపిరాజు తన కథలలో గూఢంగా, మర్మంగా ఉంటూ, కచ్చితంగా ఉండటానికి నిరాకరిస్తారంటే, దానికి కారణం ఆయన పగటి వెలుగులోని సామాన్యమైన నీరసత్వానికి భయపడటమే. అందుకే, ఎప్పటికీ తన పట్టుకు అందని ఒక సౌందర్యం కోసం ఆ పవిత్రమైన రహస్య నివాసాలలో ఒంటరిగా అన్వేషిస్తూ, రొమాంటిక్ దర్శనాల సంధ్యా ప్రపంచంలో మనం ఆయనను వదిలివేస్తాము.

శ్రీ బుర్రా వి. సుబ్రహ్మణ్యం యువ బృందానికి చెందినవారు. ఆయన శుద్ధమైన అభిరుచి, మనుషుల మరియు ఆచారాల పట్ల ఆయనకున్న సూక్ష్మ పరిశీలన, ఆయన చక్కగా నిర్మించిన కొన్ని కథలలో అద్భుతంగా వ్యక్తమవుతాయి. ఈ నిష్ణాతుడైన రచయిత తన ‘డిస్కార్డెంట్ నోట్స్’ (‘కాకోఫోనీస్’) వంటి కొన్ని కథలను విస్తృత పాఠకులకు చేరేలా ఆంగ్లంలోకి అనువదించాలని ఆకాంక్షించాలి.

మరొక యువ తిరుగుబాటుదారుడు శ్రీ కె. కుటుంబరావు. కొందరు ఆయనను మేధావి అనుకుంటే, మరికొందరు విసుగు పుట్టించేవాడని భావిస్తారు. అతను రెండూ కాదు. ఈ రెండు తీవ్రతల మధ్య మనం అతని విలువను వెతకాలి. ఇతను మరో ప్రతిభావంతుడైన రచయిత, ఇతని కెరీర్‌ను ఆసక్తితో గమనించాలి. ప్రస్తుతం ఆయనపై శ్రీ గుడిపాటి వెంకటాచలం ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా ఉంది. ఆ ప్రభావాన్ని అధిగమించిన తర్వాత, ఆయన కళాత్మక కృషిలో ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహిస్తారని ఆశించవచ్చు.

కథా రచనలో విశిష్టతను చాటుకున్న ఒకటి రెండు మహిళా రచయిత్రుల గురించి ప్రస్తావించకుండా ఈ వ్యాసాన్ని ముగించలేను. శ్రీమతి కె. వరలక్ష్మమ్మ ఖాతాలో కొన్ని మంచి కథలు ఉన్నాయి; ఇవి కుటుంబ జీవితంలోని సుఖదుఃఖాలను చిత్రించే అందమైన చిన్న కథలు. యువ రచయిత్రి అయిన శ్రీమతి వై. సీతాకుమారి, జీవితం పట్ల తనదైన వినూత్న దృక్పథంతో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందారు. ఆమె రచనలు అద్భుతమైన శైలిని కలిగి ఉండటమే కాకుండా, గొప్ప భవిష్యత్తుకు హామీనిచ్చేలా ఉన్నాయి.

1 ఈ నామకరణ పద్ధతిని ఆయన అభిమాని ఒకరు అనుకరిస్తూ, ఐదు కథల సంపుటికి “పంచవటి” అని పేరు పెట్టారు. ఆ పేరు అంత సమంజసంగా అనిపించదు; పైగా ఆ కథలు సాధారణ సంఘటనల చమత్కారపూరిత వర్ణనలు మాత్రమే. అయినప్పటికీ, పాఠకవర్గంలో ఒక వర్గం వారిలో ఆ రచయితకు కొంత ఆదరణ ఉంది. ఆయన రచనలను దోస్తోయెవ్‌స్కీ రచనలతో పోల్చిన ఒక సమీక్షకుడి అసమతుల్య అభిప్రాయాన్ని సరిదిద్దేందుకే తప్ప, ఆయనలో ఏదో అసాధారణ ప్రతిభ ఉందని చెప్పడానికి నేను ఈ ప్రస్తావన చేయలేదు.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -7-10-26-

జర్మన్ మహాకవి ,రచయిత ,విమర్శకుడు ,దార్శనికుడు తత్వ వేత్త , , కాళిదాసు శాకుంతలం చదివి పరవశంతో నృత్యం చేసిన -గోథే జీవిత చరిత్ర -4

53 ;

అవి కదులుతున్నాయన్న విషయంలో వారిలో ఒకరి అభిప్రాయం వేరుగా ఉండేది; అయితే, ఆ వాల్‌నట్ చెట్టు, ఫలకం  నీటి బుగ్గ తమ వైపుగా వస్తున్నాయని మరొకరు భావించేవారు. ఇక నాలుగవ వ్యక్తి ఇంకా అద్భుతమైన విషయాన్ని చెప్పాడు: వాల్‌నట్ చెట్లు మధ్యలో ఉన్నాయని, కానీ మిగిలిన వస్తువులు నేను చెప్పిన దానికి సరిగ్గా వ్యతిరేక దిశలలో ఉన్నాయని అతని వాదన. ఆ చిన్న తలుపుకు సంబంధించిన ఆనవాళ్ల విషయంలో కూడా వారి అభిప్రాయాలు బాగా భిన్నంగా ఉండేవి. అత్యంత సాధారణమైన, సులభంగా నిర్ధారించుకోగలిగే విషయాల పట్ల కూడా మనుషులు ఎంత పరస్పర విరుద్ధమైన అభిప్రాయాలను కలిగి ఉంటారో చెప్పడానికి ఇది నాకు ఒక తొలి ఉదాహరణగా నిలిచింది. నా కథను ముందుకు కొనసాగించడానికి నేను మొండిగా నిరాకరించడంతో, తరచుగా మొదటి భాగాన్ని మళ్లీ చెప్పమని అడిగేవారు. అయితే, సంఘటనలలో ఎలాంటి ముఖ్యమైన మార్పులు చేయకుండా జాగ్రత్త వహించాను; ఆ కథనంలోని స్థిరత్వం వల్ల వినేవారి మనసులో ఆ కల్పిత గాథ నిజమైన సంఘటనగా మారిపోయింది.

అయినప్పటికీ, నాకు అబద్ధాలు చెప్పడం లేదా కపట ప్రవర్తన అంటే అస్సలు ఇష్టం ఉండేది కాదు; పైగా, నేను ఏమాత్రం చపలచిత్తుడిని కాను. దానికి భిన్నంగా, నా ఉనికి మరియు ఈ విశ్వం గురించి చిన్నప్పటి నుండే నేను లోతైన గంభీరతతో ఆలోచించేవాడిని; ఆ లక్షణం నా బాహ్య ప్రవర్తనలోనూ కనిపించేది. నాలో కనిపించే ఆ ప్రత్యేకమైన హుందాతనం కారణంగా, స్నేహితులు నన్ను తరచుగా ప్రశ్నించేవారు—కొన్నిసార్లు ఆప్యాయంగా, మరికొన్నిసార్లు ఎగతాళిగా. నాకు మంచి మరియు ఆప్తులైన స్నేహితులు ఉన్నప్పటికీ, మమ్మల్ని ఉద్దేశపూర్వకమైన అసభ్యతతో వేధించేవారి సంఖ్యతో పోలిస్తే మేము ఎప్పుడూ అల్పసంఖ్యాకులమే. ఆ దురుసు ప్రవర్తన వల్ల, మేము లీనమైపోయిన ఆ అద్భుతమైన, ఆత్మసంతృప్తినిచ్చే కలల ప్రపంచం నుండి (నేను కథలు అల్లడం ద్వారా, నా స్నేహితులు వాటిని ఆదరించడం ద్వారా ఆ ప్రపంచంలో మునిగిపోయేవాళ్ళం) వారు మమ్మల్ని తరచుగా కఠినంగా వాస్తవంలోకి తీసుకువచ్చేవారు. తద్వారా, స్త్రీసహజమైన సున్నితత్వంలోనో లేదా కల్పనాలోకపు ఆనందాలలోనో మునిగిపోవడానికి బదులుగా, అనివార్యమైన కష్టాలను భరించడానికి లేదా వాటిని ఎదుర్కోవడానికి మనల్ని మనం దృఢపరుచుకోవడమే సరైనదని మేము మరోసారి తెలుసుకున్నాము.

ఒక బాలుడిగా నేను శ్రద్ధగా అలవర్చుకున్న స్టోయిక్ (సహనశీల) పద్ధతులలో ఒకటి శారీరక నొప్పిని భరించడం. మా ఉపాధ్యాయులు తరచుగా మమ్మల్ని కఠినంగానూ, అనాలోచితంగానూ చూసుకునేవారు; దెబ్బలు, గుద్దులతో హింసించేవారు. ఎదురుతిరిగితే లేదా ప్రతిఘటిస్తే కఠినమైన శిక్షలు ఉంటాయని హెచ్చరించేవారు కాబట్టి, మేము ఆ దెబ్బలను భరించడానికి మరింత దృఢంగా తయారయ్యాము. అంతేకాకుండా, యవ్వనంలో ఆడే అనేక క్రీడలు సహన శక్తి విషయంలో ఒక రకమైన పోటీని రేకెత్తిస్తాయి; ఉదాహరణకు, అవయవాలు మొద్దుబారిపోయేంత వరకు రెండు వేళ్లతో లేదా పిడికిలితో ఒకరినొకరు కొట్టుకోవడం, లేదా కొన్ని ఆటలలో కొరడా దెబ్బల శిక్షను అనుభవించాల్సి వచ్చినప్పుడు దాన్ని ఎంతవరకు ధైర్యంగా భరిస్తారో చూడటం, కుస్తీ లేదా బాక్సింగ్‌లో ఓడిపోతున్న ప్రత్యర్థి చేసే ఎత్తుగడలను నిశ్శబ్దంగా ఎదుర్కోవడం, లేదా ఏదైనా తీవ్రమైన ఎగతాళిని విని బాధను బయటపడకుండా అణచుకోవడం, అలాగే తోటి పిల్లలు సరదాగా చేసే చిటికెలు లేదా గిలిగింతలను కూడా ఏమీ పట్టించుకోనట్లుగా వ్యవహరించడం వంటివి ఇందులో ఉంటాయి. ఇలాంటి అలవాట్ల వల్ల కొన్ని ప్రయోజనాలు చేకూరుతాయి, వాటిని మన నుండి ఎవరూ సులభంగా దూరం చేయలేరు.

కానీ, ఈ భావోద్వేగ రహిత వైఖరిని నేను ఒక గొప్ప విషయంగా భావించి ప్రదర్శించడం వల్ల, ఇతరుల వేధింపులు మరింత పెరిగాయి; క్రూరత్వానికి హద్దులు ఉండవు కాబట్టి, వారు నన్ను సహనానికి మించిన స్థాయికి నెట్టివేసేవారు. అనేక సంఘటనలకు బదులుగా ఒక ఉదాహరణ సరిపోతుంది. ఒకసారి, పాఠం చెప్పాల్సిన సమయానికి ఉపాధ్యాయుడు రాలేదు; మేమంతా కలిసి ఉన్నప్పుడు చాలా సంతోషంగా కాలక్షేపం చేశాము; నా అనుచరులు చాలా సేపు వేచి చూసి వెళ్లిపోయారు; నేను నా ముగ్గురు శత్రువులతో ఒంటరిగా మిగిలిపోయాను. నన్ను అక్కడి నుండి పంపించేయాలనే ఉద్దేశంతో వారు నన్ను హింసించడం, అవమానించడం మొదలుపెట్టారు. వారు నన్ను గదిలో ఒక్క క్షణం వదిలిపెట్టి, చీపురు పుల్లలతో చేసిన కర్రలను తీసుకుని వేగంగా తిరిగి వచ్చారు. వారి ఉద్దేశం నాకు అర్థమైంది, కానీ గంట కొట్టే సమయం దగ్గరపడిందని భావించి, ఆ సమయం వచ్చే వరకు వారిని ప్రతిఘటించకూడదని నిర్ణయించుకున్నాను. దాంతో వారు ఏమాత్రం జాలి లేకుండా నా కాళ్ళను, పిక్కలను భయంకరంగా కొట్టడం మొదలుపెట్టారు. నా అంచనా తప్పని, ఆ నొప్పి వల్ల ప్రతి నిమిషం చాలా దీర్ఘంగా అనిపిస్తోందని నాకు అనిపించినప్పటికీ, నేను కదలకుండా ఉండిపోయాను. నా సహనంతో పాటు నా కోపం కూడా పెరిగింది; గంట మొదటిసారి మోగగానే, అస్సలు ఊహించని ఒకడి జుట్టు పట్టుకుని ఒక్క క్షణంలో నేలకేసి విసిరికొట్టి, నా మోకాళ్లతో వాడి వీపును నొక్కిపట్టాను. వయసులో చిన్నవాడు, బలహీనుడు అయిన రెండోవాడు వెనుక నుండి నా మీద పడ్డాడు, కానీ నేను వాడి తలను నా చంకలో ఇరికించి గట్టిగా నొక్కి ఊపిరి ఆడకుండా చేశాను. అప్పుడు అక్కడ మూడోవాడు మిగిలాడు – వాడు ఏమాత్రం బలహీనుడు కాదు, పైగా అప్పటికి నా ఎడమ చేయి మాత్రమే స్వేచ్ఛగా ఉంది. వాడిని బట్టలు పట్టుకుని లాగి, నేను ఒక్కసారిగా బలంగా విసిరిన ధాటికి, వాడు తొందరపడి కదలడం వల్ల కింద పడిపోయేలా చేసి వాడి ముఖాన్ని నేలకేసి కొట్టాను. కొరకడం, చిటికెలు వేయడం, తన్నడం వంటివి అన్నీ జరిగాయి, కానీ నా గుండెలోనే కాదు, నా కండరాలలో కూడా ప్రతీకార వాంఛ రగులుతోంది. నాకు లభించిన ఆధిపత్యంతో, వారి తలలను ఒకదానితో ఒకటి పదే పదే ఢీకొట్టాను; చివరికి వారు “హత్య! హత్య!” అని భయంకరంగా అరిచారు, ఆ అరుపులకు చుట్టుపక్కల ఉన్నవారిలో సగం మంది అక్కడికి చేరుకున్నారు. కానీ ఆ మంత్రగత్తెలు…

అక్కడక్కడా చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి; అలాగే, నేను సాక్సులు తీసేసి బయటపెట్టిన నా కాళ్లు…

బలాన్ని బలంతో అణచివేయవచ్చు; కానీ ప్రేమ, సానుభూతి కలిగిన మంచి స్వభావం గల పిల్లవాడికి అసూయను, ద్వేషాన్ని ఎలా ఎదుర్కోవాలో తెలియకపోవచ్చు. నా తోటివారి ప్రత్యక్ష దాడులను నేను సమర్థవంతంగానే అడ్డుకున్నప్పటికీ, వారి వ్యంగ్య బాణాలను, దూషణలను ఎదుర్కోవడంలో మాత్రం నేను వారితో సరితూగలేకపోయాను; కేవలం తనను తాను రక్షించుకోవడంతోనే సరిపెట్టుకునేవాడు ఎప్పుడూ నష్టపోతాడు.

అందువల్ల, అటువంటి మాటల దాడులు కోపం తెప్పించే స్థాయికి చేరినప్పుడు, నేను వాటిని శారీరక బలంతో తిప్పికొట్టేవాడిని, లేదా కనీసం భవిష్యత్తులో ఫలితాలను ఇచ్చే దృఢ సంకల్పాలను నాలో కలిగించుకునేవాడిని. నా పట్ల దురభిప్రాయం ఉన్నవారు అసూయపడే విషయాలలో మరొకటి ఏమిటంటే, నా తాతగారి అధికారిక హోదా వల్ల ఏర్పడిన పరిచయాలు, సంబంధాల ద్వారా నేను పొందే ఆనందం; ఆ హోదా నగరంలోనే అత్యున్నతమైనది కావడం వల్ల వారి కుటుంబానికి ఒక ప్రత్యేక గౌరవం లభించేది. ఒకసారి, మిగిలిన సెనేటర్లందరికంటే ఒక మెట్టు ఎత్తులో, చక్రవర్తి చిత్రపటం కింద సింహాసనంపై కూర్చున్నట్లుగా ఉన్న నా తాతగారిని చూసి నేను గర్వపడుతున్నప్పుడు, ఒక బాలుడు నన్ను ఎగతాళి చేస్తూ ఇలా అన్నాడు: “నెమలి తన పాదాలను చూసుకున్నట్లుగా, నువ్వు కూడా వెనక్కి తిరిగి నీ తండ్రి తరపు తాతగారిని చూసుకోవాలి; ఆయన ‘విల్లో ఇన్’ (Willow inn) అనే సత్రం నిర్వాహకుడిగా ఉండేవారు, సింహాసనాలు లేదా కిరీటాల కోసం ఎప్పుడూ ఆశపడలేదు.” దానికి నేను ఇలా సమాధానం ఇచ్చాను: “నాకు దాని గురించి ఏమాత్రం సిగ్గు లేదు; ఎందుకంటే పౌరులందరూ సమానులేనని, తమ సొంత ఆలోచనల ప్రకారం తమ కార్యకలాపాలను తమ సేవ లేదా గౌరవం కోసం మలుచుకోవచ్చని భావించడం మన దేశానికే గర్వకారణం.” ఆ మంచి మనిషి అప్పటికే చాలా కాలం క్రితం చనిపోయారన్నదే నాకు బాధ కలిగించే విషయం; నేను అతన్ని స్వయంగా కలవాలని ఎంతో ఆశపడ్డాను; అతని చిత్రాన్ని అనేకసార్లు చూశాను; నా ఉనికికి కారణమైన ఆ గత జీవితపు సాధారణ స్మారక చిహ్నం వద్దకు వెళ్లి, ఒక రకమైన విషాదభరితమైన సంతృప్తిని పొందేందుకు అతని సమాధిని సందర్శించాను. వారిలో అత్యంత దుర్మార్గుడైన మరొక ప్రత్యర్థి, మొదటి వ్యక్తిని పక్కకు పిలిచి అతని చెవిలో ఏదో గుసగుసలాడాడు; ఆ తర్వాత వారిద్దరూ నా వైపు అసహ్యంతో కూడిన చూపులు విసిరారు. నాకు కోపం కట్టలు తెంచుకుంది, దాంతో వారు అసలు విషయం బయటపెట్టాలని నేను గట్టిగా అడిగాను. “సరే, అసలు విషయం తెలుసుకోవాలనుకుంటే విను,” అని మొదటి వ్యక్తి కొనసాగించాడు, “నీ తాతగారి ఆచూకీ కోసం నువ్వు ఎంత వెతికినా దొరకకపోవచ్చు!” వారు చెప్పదలచుకున్నది స్పష్టంగా వివరించకపోతే తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయని నేను వారిని గట్టిగా హెచ్చరించాను. అప్పుడు వారు తమ తల్లిదండ్రుల నుండి విన్నట్లుగా ఒక పాత కథను చెప్పారు: నా తండ్రి ఒక ప్రముఖ వ్యక్తి కుమారుడని, కానీ తండ్రి హోదాను అనుభవించిన ఆ సాధారణ పౌరుడికి ఆ హోదాపై కేవలం పైకి కనిపించే హక్కు మాత్రమే ఉండేదని వారు ఆరోపించారు. ఈ విషయంపై రకరకాల వాదనలు వినిపించేంత నిర్లజ్జత వారిలో ఉంది; ఉదాహరణకు, మా ఆస్తులన్నీ కేవలం మా అమ్మమ్మ/నానమ్మ వైపు నుండే సంక్రమించాయని, ఫ్రైడ్‌బర్గ్ మరియు ఇతర ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్న నా ఇతర బంధువులందరికీ ఎటువంటి ఆస్తిపాస్తులు లేవని వారు వాదించారు. అయితే, వారి వాదనలకు…

…వారి అసమర్థమైన దుర్మార్గం నుండి పుట్టిన బలం తప్ప, నిజమైన బలం ఏమీ లేదు. కానీ వారు ఊహించిన దానికంటే చాలా ప్రశాంతంగా నేను వాటన్నింటినీ విన్నాను; ఎందుకంటే, నేను వారి జుట్టు పట్టుకునేలా ఏదైనా కదలిక చేస్తే అక్కడి నుండి పారిపోవడానికి వారు అప్పటికే సిద్ధంగా ఉన్నారు. నా సమాధానం చాలా ప్రశాంతంగా, నిశ్చింతగా సాగింది. సారాంశంలో నేను చెప్పినదేమిటంటే—”వారు నాపై చేసిన ఆరోపణ నాకేమీ పెద్ద నష్టం కలిగించలేదు. జీవితం అనేది స్వయంగా ఒక అద్భుతమైన వరం; దానికి ఎవరికి కృతజ్ఞతలు చెప్పాలనే విషయంలో మనిషి ఉదాసీనంగా ఉండవచ్చు, ఎందుకంటే చివరికి దేవుడే దానికి మూలకర్త, ఆయన దృష్టిలో అందరూ సమానమే కదా.” నా మాటల అర్థం వారికి అంతుచిక్కకపోవడంతో, వారు ఆ విషయాన్ని అక్కడితో వదిలేశారు; మేము మళ్ళీ యథావిధిగా కలిసి ఆడుకోవడం మొదలుపెట్టాము—పిల్లల మధ్య విభేదాలను పరిష్కరించుకోవడానికి ఇది ఒక ఆమోదయోగ్యమైన పద్ధతి కదా.

అయినప్పటికీ, ఆ ద్వేషపూరితమైన మాట నాలో ఒక రకమైన నైతిక వ్యాధిని నాటుకునేలా చేసింది; అది నా మనసులో అంతర్లీనంగా ఉండిపోయింది. ఒకవేళ అది పూర్తిగా చట్టబద్ధమైన పద్ధతిలో జరగకపోయినప్పటికీ, ఏదైనా ప్రముఖ వ్యక్తికి మనవడిగా ఉండటం నాకు ఏమాత్రం అసంతృప్తిని కలిగించేది కాదు. నా కుతూహలం ఆ ఆరోపణ వెనుక ఉన్న నిజానిజాలను అన్వేషించడం మొదలుపెట్టింది—నా ఊహకు పదును పెరిగింది, నా తెలివితేటలను దానికి ఉపయోగించాను. నేను ఆ ఆరోపణను పరిశీలించడం ప్రారంభించి, దానికి అనుకూలంగా కొత్త సాధ్యనీయ కారణాలను కల్పించుకోవడం లేదా కనుగొనడం చేశాను. మా తాతగారి గురించి నాకు పెద్దగా ఏమీ తెలియదు; పాత ఇంట్లోని ఒక గదిలో ఆయన, మా అమ్మమ్మల చిత్రపటాలు వేలాడుతూ ఉండటం తప్ప. కొత్త ఇల్లు కట్టిన తర్వాత, ఆ రెండు చిత్రపటాలను పై అంతస్తులోని ఒక గదిలో భద్రపరిచారు. మా అమ్మమ్మ చాలా అందమైన స్త్రీ అయి ఉండాలి, పైగా ఆమె వయసు కూడా మా తాతగారి వయసుతో సమానంగా ఉండేది. వారి గదుల్లో యూనిఫాం ధరించి, నక్షత్రాలు మరియు పతకాలు (orders) అలంకరించుకుని ఉన్న ఒక ఆకర్షణీయమైన వ్యక్తి యొక్క చిన్న చిత్రపటం (miniature) కనిపించడం కూడా నాకు గుర్తుంది. వారు చనిపోయిన తర్వాత, కొత్త ఇల్లు కట్టే సమయంలో జరిగిన గందరగోళంలో, అనేక ఇతర గృహోపకరణాలతో పాటు అది కూడా అదృశ్యమైపోయింది. ఇవన్నీ, ఇంకా అనేక ఇతర విషయాలు నా బాల్యపు మెదడులో ఒకచోట చేరాయి. ఆ విధంగా, చిన్న వయసులోనే నేను ఆ కల్పనా శక్తికి సంబంధించిన సాధనలో నిమగ్నమయ్యాను; మానవ జీవితంలోని కీలకమైన సంఘటనలను విచిత్ర రీతిలో మేళవించడం ద్వారా, ఆధునిక కాలంలో విజ్ఞులైన ప్రపంచం మొత్తాన్ని తమ వైపు ఆకర్షించే సామర్థ్యం ఆ శక్తికి ఉంటుంది.

అయితే, అటువంటి వ్యవహారంలో నేను ఎవరినీ నమ్మలేకపోయాను కాబట్టి…

1757వ సంవత్సరం రాజకీయంగా ఎంతో ప్రశాంతంగా గడిచినప్పటికీ, అది మాకు మానసికంగా ఎంతో ఆందోళనను కలిగించింది. బహుశా నా జీవితంలో మరే ఇతర సంవత్సరం కూడా ఇన్ని సంఘటనలతో నిండి ఉండకపోవచ్చు. విజయాలు, సాధనలు, దురదృష్టకర సంఘటనలు మరియు విపత్తులు ఎంత వేగంగా ఒకదాని తర్వాత ఒకటి సంభవించాయంటే, అవి ఒకదానిని ఒకటి సృష్టిస్తూనే మరొకదానిని మింగేస్తున్నట్లు అనిపించేవి; అయినప్పటికీ, ఫ్రెడరిక్ (Frederick) పేరు మరియు కీర్తి అనే భావన ఆ ఒడిదుడుకులన్నింటి మధ్య చెక్కుచెదరకుండా నిలిచి ఉంది. అతనిని ఆరాధించేవారిలో ఉత్సాహం రోజురోజుకూ బలపడుతూ, తీవ్రతరమవుతూ వచ్చింది; అదే సమయంలో అతని శత్రువులలో ద్వేషం మరింత తీవ్రమైంది. ఈ అభిప్రాయ భేదాలు కుటుంబాలను కూడా విడదీశాయి; ఇతర కారణాల వల్ల అప్పటికే విస్తృతంగా విడిపోయి ఉన్న పౌరులను మరింతగా ఒంటరిని చేయడంలో ఈ విభజన గణనీయమైన పాత్ర పోషించింది. ఎందుకంటే…

ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ వంటి నగరంలో—అక్కడ నివసించే ప్రజలు మూడు మతాల ఆధారంగా మూడు అసమాన వర్గాలుగా విభజించబడి ఉంటారు మరియు అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యక్తులలో కొద్దిమంది మాత్రమే రాజకీయ అధికారాన్ని పొందగలరు—అనేకమంది సంపన్న మరియు విద్యావంతులు తమ సొంత ప్రపంచానికే పరిమితం కావాల్సి వస్తుంది. వారు అధ్యయనం మరియు కళల పట్ల ఆసక్తి ద్వారా తమను తాము ఒక ప్రత్యేకమైన, వ్యక్తిగత జీవనశైలికి మలుచుకుంటారు. ఆ కాలం నాటి ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ పౌరుడి ప్రత్యేకతలను మనం కళ్ళకు కట్టినట్లుగా చూడాలనుకుంటే, అటువంటి వ్యక్తుల గురించి ఇప్పుడు మరియు భవిష్యత్తులో కూడా మనం మాట్లాడుకోవాల్సి ఉంటుంది.

నా తండ్రి తన ప్రయాణాల నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, నగర సేవకు సిద్ధం కావాలంటే ఏదైనా ఒక చిన్న (అధికారిక) పదవిని చేపట్టాలని తనదైన శైలిలో ఒక నిర్ణయానికి వచ్చారు. ఒకవేళ ఆ పదవిని ఎటువంటి ఓటింగ్ (ballot) ప్రక్రియ లేకుండానే తనకు అప్పగిస్తే, ఎటువంటి వేతనం లేదా ప్రతిఫలం ఆశించకుండానే దాని బాధ్యతలను నిర్వహించడానికి ఆయన సిద్ధంగా ఉండేవారు. తన మంచి ఉద్దేశాల పట్ల ఉన్న నమ్మకంతోనూ, తన గురించి తనకు ఉన్న అభిప్రాయంతోనూ, అటువంటి గౌరవప్రదమైన పదవిని పొందే అర్హత తనకు ఉందని ఆయన భావించారు—అది చట్టానికి లేదా ఆచారానికి పూర్తిగా అనుగుణంగా లేకపోయినప్పటికీ. ఫలితంగా, తన అభ్యర్థన తిరస్కరించబడినప్పుడు, అతను తీవ్ర ఆగ్రహానికి మరియు అసహనానికి గురయ్యాడు. ఇకపై ఏ పదవినీ స్వీకరించకూడదని శపథం చేశాడు. తన నిర్ణయాన్ని మార్చుకోలేనిదిగా చేసుకోవడానికి, ‘ఇంపీరియల్ కౌన్సిలర్’ (సామ్రాజ్య సలహాదారు) అనే హోదాను పొందాడు; సాధారణంగా ‘షుల్త్‌హీస్’ (నగర మేజిస్ట్రేట్) మరియు సీనియర్ సెనేటర్లు మాత్రమే గౌరవ చిహ్నంగా ఈ హోదాను కలిగి ఉండేవారు. ఈ విధంగా అత్యున్నత స్థాయి వ్యక్తులతో సమానమైన హోదాను పొందిన తర్వాత, మళ్లీ కింది స్థాయి నుండి పనిని ప్రారంభించడం అతనికి అసాధ్యంగా మారింది. అదే ఆలోచనా ధోరణి అతన్ని ‘షుల్త్‌హీస్’ పెద్ద కుమార్తెను వివాహం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించేలా చేసింది, దీనివల్ల మరో కారణంతో అతను కౌన్సిల్ నుండి తొలగించబడ్డాడు. అప్పట్లో ఏ సమూహంలోనూ చేరని ఏకాంతవాసుల వర్గానికి చెందినవాడు అతను. వారు మిగిలిన మానవాళికి ఎంత దూరంగా ఉంటారో, ఒకరికొకరు కూడా అంతే దూరంగా ఉంటారు; పైగా, అటువంటి ఏకాంత జీవనం వారి వ్యక్తిత్వాలను మరింత అసహ్యకరంగా మార్చడం వల్ల, కాలక్రమేణా ఆ దూరం ఇంకా పెరుగుతూనే ఉంటుంది. నా తండ్రి తన ప్రయాణాల ద్వారా మరియు బయటి ప్రపంచంతో జరిపిన వ్యవహారాల ద్వారా, తన తోటి పౌరులలో సాధారణంగా కనిపించే జీవనశైలి కంటే మరింత ఉన్నతమైన మరియు విశాలమైన జీవన విధానం గురించి కొన్ని అవగాహనలను పొందగలిగారు; అయినప్పటికీ, ఈ విషయంలో అతనికి పూర్వీకులు లేదా సహచరులు లేకపోలేదు.

‘ఉఫెన్‌బాక్’ (Uffenbach) అనే పేరు అందరికీ సుపరిచితమే. ఆ కాలంలో ‘షోఫ్ వాన్ ఉఫెన్‌బాక్’ అనే వ్యక్తి ఉండేవారు, ఆయన అందరి గౌరవాన్ని పొందేవారు. ఆయన ఇటలీని సందర్శించారు, ముఖ్యంగా సంగీత కళపై దృష్టి సారించారు మరియు గానం చేసేవారు.

60

ఆయన మంచి గాత్రం కలిగినవారు మరియు అద్భుతమైన సంగీత రచనల సేకరణను సమకూర్చుకున్నవారు; తన ఇంట్లోనే కచేరీలు మరియు ఒరాటోరియోలను (మతపరమైన సంగీత నాటకాలు) నిర్వహించేవారు. అయితే, ఆయన స్వయంగా వాటిలో పాల్గొనడం మరియు సంగీతకారులను ఆదరించడం వంటివి ఆయన హోదాకు తగినవిగా భావించబడలేదు; అందుకే, ఆహ్వానించబడిన అతిథులు మరియు స్థానిక ప్రజలు ఆయనను ఉద్దేశించి రహస్యంగా పరిహాసాలు చేసేవారు.

అంతేకాకుండా, నాకు ‘బారన్ వాన్ హాక్ల్’ అనే ధనవంతుడైన ప్రభువు గుర్తుకొస్తున్నారు. ఆయనకు వివాహమైనా సంతానం లేదు; ఆయన ఆంటోనియస్ వీధిలో, ఉన్నత సామాజిక హోదాకు తగిన అన్ని హంగులతో కూడిన ఒక అందమైన ఇంట్లో నివసించేవారు. ఆయన వద్ద చిత్రపటాలు, చెక్కడం ద్వారా రూపొందించిన కళాఖండాలు (engravings), పురాతన వస్తువులు మరియు కళాభిమానులు సేకరించే ఇతర విలువైన వస్తువులు ఉండేవి. అప్పుడప్పుడు ఆయన ప్రముఖ వ్యక్తులను విందుకు ఆహ్వానించేవారు. ఆయన దాతృత్వం ఒక విలక్షణమైన, కానీ వివేకవంతమైన పద్ధతిలో ఉండేది; పేదవారిని తన ఇంటికి పిలిపించి వారికి కొత్త దుస్తులు ఇచ్చేవారు, వారి పాత చిరిగిన బట్టలను తన వద్ద ఉంచుకునేవారు. అయితే, ఆ కొత్త దుస్తులను ధరించి ప్రతిసారీ శుభ్రంగా, చక్కగా హాజరుకావాలనే షరతుపై వారికి వారపు భత్యాన్ని (సహాయాన్ని) అందించేవారు. ఆయన ఒక స్నేహపూర్వకమైన, సంస్కారవంతుడైన వ్యక్తిగా నాకు అస్పష్టంగా మాత్రమే గుర్తున్నారు; కానీ ఆయన వస్తువుల వేలం పాట మాత్రం నాకు స్పష్టంగా గుర్తుంది. ఆ వేలం కార్యక్రమానికి నేను ఆద్యంతం హాజరయ్యాను; నా తండ్రి ఆదేశం మేరకు మరియు నా స్వంత కారణాల వల్ల, నేను అక్కడ అనేక వస్తువులను కొనుగోలు చేశాను, అవి ఇప్పటికీ నా సేకరణలో ఉన్నాయి.

దీనికి చాలా కాలం క్రితం—అంటే నేను ఆయనను కనీసం చూసి ఉండని వయసులో—సాహిత్య ప్రపంచంలోనూ, ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ నగరంలోనూ ‘జాన్ మైఖేల్ వాన్ లోన్’కు మంచి పేరు ఉండేది. ఆయన ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ స్థానికుడు కానప్పటికీ, అక్కడే స్థిరపడ్డారు. ఆయన నా అమ్మమ్మ ‘టెక్స్టర్’ (ఆమె పుట్టింటి పేరు ‘లిండ్‌హైమర్’) సోదరిని వివాహం చేసుకున్నారు. రాజకీయ మరియు ఉన్నత వర్గాల ప్రపంచంతో పరిచయం కలిగి, పునరుద్ధరించబడిన కులీన హోదాను పొందిన ఆయన, చర్చి మరియు రాజ్య వ్యవహారాల్లో తలెత్తిన వివిధ ఉద్రిక్త పరిస్థితులను తనకు అనుకూలంగా మలుచుకునే చొరవతో మంచి పేరు సంపాదించుకున్నారు. ఆయన “కౌంట్ ఆఫ్ రివెరా” (Count of Rivera) అనే నీతిబోధక నవలను రాశారు; దీని ఉద్దేశ్యం దాని ఉపశీర్షిక ద్వారా స్పష్టమవుతుంది: “లేదా, రాజసభలో నిజాయితీపరుడు” (The Honest Man at Court). సాధారణంగా రాజసభ వ్యవహారాల్లో ‘వివేకం’ (prudence) మాత్రమే ప్రధాన గుణంగా పరిగణించబడే చోట, నైతికతకు ప్రాధాన్యతనివ్వడం వల్ల ఈ రచన మంచి ఆదరణ పొందింది; తద్వారా ఆయనకు ప్రశంసలు మరియు గౌరవం లభించాయి. అయితే, అదే కారణం వల్ల, రెండవ ప్రయత్నం మరింత ప్రమాదకరంగా మారే అవకాశం ఉండేది. ఆయన “ఏకైక నిజమైన మతం” (The Only True Religion) అనే పుస్తకాన్ని రాశారు;

ముఖ్యంగా లూథరన్లు మరియు కాల్వినిస్టుల మధ్య పరస్పర సహనాన్ని పెంపొందించడం దీని ఉద్దేశ్యం. కానీ ఈ విషయంలో ఆయన మతవేత్తల ఆగ్రహానికి గురయ్యారు — ముఖ్యంగా గీసెన్ (Giessen)కు చెందిన డాక్టర్ బెన్నర్ దీనికి వ్యతిరేకంగా సమాధానం రాశారు. వోన్ లియోన్ (Von Leon) దానికి ప్రతిస్పందించారు; ఈ వివాదం తీవ్రరూపం దాల్చి వ్యక్తిగత స్థాయికి చేరింది. ఆ పరిస్థితి వల్ల కలిగిన అసహ్యకరమైన వాతావరణం, ఆయన ‘లింగెన్’ (Lingen)లో ఒక అధ్యక్ష పదవిని స్వీకరించడానికి ఒక కారణంగా మారింది. ఫ్రెడరిక్ II ఆయనను ఒక జ్ఞానోదయం కలిగిన, పక్షపాతం లేని వ్యక్తిగానూ, ఫ్రాన్స్‌లో విస్తృతంగా వ్యాప్తి చెందిన కొత్త భావనలకు సానుకూలంగా స్పందించే వ్యక్తిగానూ భావించి ఆ పదవిని ఆఫర్ చేశారు. ఆయన కొంత అసంతృప్తితో వదిలివచ్చిన తన స్వదేశీయులు మాత్రం, ఆయన అక్కడ సంతోషంగా ఉండలేరని, ఉండలేకపోవచ్చని అభిప్రాయపడ్డారు; ఎందుకంటే లింగెన్ వంటి ప్రదేశాన్ని ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌తో పోల్చలేము కదా. మా నాన్నగారు కూడా ఆ అధ్యక్షుడు (President) సంతృప్తి చెందుతారా అని సందేహించారు. ఆ మంచి మామయ్య రాజుగారితో సంబంధం పెట్టుకోకపోతేనే బాగుండేదని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు; ఎందుకంటే, రాజుగారు అనేక విధాలుగా అసాధారణ నాయకుడైనప్పటికీ, ఆయనకు మరీ దగ్గరగా వెళ్లడం అత్యంత ప్రమాదకరం. ప్రష్యన్ ప్రతినిధి ఫ్రీలాగ్ ఆదేశం మేరకు ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌లో ప్రఖ్యాత వోల్టేర్‌ను ఎంత దారుణంగా అరెస్టు చేశారో అందరికీ తెలిసిన విషయమే కదా—అంతకుముందు వోల్టేర్ రాజుగారికి అత్యంత ఆప్తుడిగా, ఫ్రెంచ్ కవిత్వంలో ఆయన గురువుగా గౌరవం పొందినప్పటికీ ఆ పరిస్థితి ఎదురైంది. రాజసభలు మరియు రాజుల సేవలో ఉండే ప్రమాదాల గురించి హెచ్చరించేందుకు అటువంటి సందర్భాల్లో జ్ఞానోక్తులు, సమకాలీన ఉదాహరణలకు కొదవ ఉండేది కాదు; అయితే, స్థానిక ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ వాసులకు అటువంటి విషయాలపై కనీస అవగాహన కూడా ఉండేది కాదు.

డాక్టర్ ఓర్త్ అనే ఒక గొప్ప వ్యక్తి కూడా నాకు గుర్తుకొస్తున్నారు. ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌లోని యోగ్యులైన పౌరులందరికీ స్మారక చిహ్నాలు నిర్మించాలనే ఉద్దేశంతో కాకుండా, కేవలం నా బాల్యదశపై వారి కీర్తి లేదా వ్యక్తిత్వాలు చూపిన ప్రభావం దృష్ట్యా మాత్రమే నేను వారి గురించి ప్రస్తావిస్తున్నాను. డాక్టర్ ఓర్త్ ధనవంతుడు, కానీ పరిపాలనలో పాల్గొనేందుకు అవసరమైన జ్ఞానం, అంతర్దృష్టి ఉన్నప్పటికీ, ఎప్పుడూ ప్రభుత్వ వ్యవహారాల్లో పాలుపంచుకోని వారిలో ఒకరు. జర్మనీకి సంబంధించిన పురాతన విషయాలు, ముఖ్యంగా ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ చరిత్ర ఆయనకు ఎంతో రుణపడి ఉన్నాయి; ఆయన “ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ సంస్కరణ (Reformation of Frankfort)” అనే గ్రంథాన్ని ప్రచురించారు, ఇందులో ఆ రాజ్యానికి సంబంధించిన చట్టాలన్నీ క్రోడీకరించబడ్డాయి. నేను చిన్నపిల్లవాడిగా ఉన్నప్పుడే ఈ పుస్తకంలోని చారిత్రక అంశాలను ఎంతో శ్రద్ధగా చదివాను.

పైన పేర్కొన్న మా పొరుగువారిలో ముగ్గురు సోదరులు ఉండేవారు, వారిలో పెద్దవారైన వాన్ ఆక్సెన్‌స్టెయిన్ తన ఏకాంత జీవనశైలి కారణంగా తన జీవితకాలంలో పెద్దగా గుర్తింపు పొందలేదు; కానీ ఆయన మరణానంతరం… అతను వెనుక వదిలివచ్చిన ఆ కూడలి; సామాన్య వృత్తికారులు అతన్ని సమాధికి మోసుకెళ్లడం; వేకువజామున.

పురాతన వస్తువుల పట్ల ఆసక్తి గల ఔత్సాహికులకూ కొదవ లేదు. మా దగ్గర చిత్రపటాల సేకరణలు, చెక్కడం ద్వారా రూపొందించిన చిత్రాల (engravings) సమాహారాలు ఉండేవి; అంతేకాక, ముఖ్యంగా మా దేశానికి చెందిన పురాతన అరుదైన వస్తువులను ఎంతో శ్రమతో వెతికి సేకరించి భద్రపరిచేవారు. ఆ సామ్రాజ్య నగరానికి సంబంధించిన పాత చట్టాలు మరియు అధికారిక ఉత్తర్వులు—వాటి సంకలనం అప్పటికి ఇంకా రూపొందించబడలేదు—వాటిని ముద్రిత ప్రతుల రూపంలోనూ, చేతిరాత ప్రతుల రూపంలోనూ జాగ్రత్తగా వెతికి, కాలక్రమానుసారం అమర్చి, దేశభక్తితో కూడిన చట్టాలు మరియు ఆచారాల నిధిగా కాపాడుకునేవారు. ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ నగరవాసుల చిత్రపటాలు పెద్ద సంఖ్యలో ఉండేవి; వాటిని ఒకచోట చేర్చి, ఆ సేకరణలో ఒక ప్రత్యేక విభాగంగా ఏర్పాటు చేశారు.

మా నాన్నగారు అటువంటి వ్యక్తులనే తమకు ఆదర్శంగా తీసుకున్నట్లు అనిపిస్తుంది. ఒక నిజాయితీగల, గౌరవనీయమైన పౌరుడికి ఉండాల్సిన లక్షణాలేవీ ఆయనలో లోపించలేదు. అందుకే, ఇల్లు కట్టుకున్న తర్వాత, ఆయన తనకున్న సమస్త ఆస్తులను ఒక పద్ధతిలో అమర్చుకున్నారు. ఆ కాలంలో భూగోళశాస్త్రంలో ప్రముఖులైన షెంక్ (Schenck) మరియు ఇతరులు రూపొందించిన అద్భుతమైన పటాల సేకరణ, పైన పేర్కొన్న చట్టాలు మరియు ఉత్తర్వులు, ఆ చిత్రపటాలు, పురాతన ఆయుధాల పెట్టె, విశిష్టమైన వెనీషియన్ గాజు వస్తువులు (కప్పులు, బీకర్లు), ప్రకృతి సిద్ధమైన అరుదైన వస్తువులు, ఏనుగు దంతపు కళాఖండాలు, కాంస్య వస్తువులు మరియు మరెన్నో వస్తువులను వేర్వేరుగా అమర్చి ప్రదర్శించేవారు. వేలం పాటలు జరిగినప్పుడల్లా, అటువంటి వస్తువులను సేకరించి ఆయన ఆస్తిని మరింత పెంచే అవకాశం నాకు లభించేది; ఆ అవకాశాన్ని నేను ఎప్పుడూ వదులుకునేవాడిని కాదు. * ‘Ochwiurteia’ అనే పేరుపై ఒక శ్లేష —

నా స్వంత అనుభవాల నుండి…

అయినప్పటికీ, నేను ఒక ముఖ్యమైన కుటుంబం గురించి తప్పక చెప్పాలి. వారి గురించి నేను చిన్నప్పటి నుండే విచిత్రమైన విషయాలు విన్నాను, అంతేకాక ఆ కుటుంబంలోని కొందరు సభ్యుల విచిత్రమైన ప్రవర్తనను స్వయంగా చూసే అవకాశం కూడా నాకు కలిగింది — వారే ‘సెకెన్‌బెర్గ్’ (Seckenberg) కుటుంబం. ఆ తండ్రి గురించి చెప్పడానికి పెద్దగా ఏమీ లేదు, కానీ ఆయన ఆర్థికంగా బాగా స్థిరపడిన వ్యక్తి. ఆయనకు ముగ్గురు కుమారులు ఉండేవారు; వారు చిన్నప్పటి నుండే తమ విచిత్రమైన ప్రవర్తనకు (eccentricities) ప్రసిద్ధి చెందారు. మంచి లేదా చెడు – ఏ విధంగానైనా సరే, ఎవరూ ఇతరులకన్నా భిన్నంగా లేదా ప్రత్యేకంగా కనిపించడానికి అనుమతి లేని ఒక చిన్న, సంకుచిత స్వభావం గల నగరంలో ఇటువంటి ప్రవర్తనను ఎవరూ హర్షించరు. అటువంటి ప్రత్యేకత లేదా విచిత్ర ప్రవర్తన వల్ల సాధారణంగా మారుపేర్లు మరియు వింత కథలు పుట్టుకొస్తాయి, అవి చాలా కాలం పాటు ప్రజల జ్ఞాపకాల్లో నిలిచిపోతాయి. ఆ తండ్రి ‘హేర్ స్ట్రీట్’ (Hare Street / Hasengasse) మూలలో నివసించేవారు; ఆ వీధికి ఆ పేరు రావడానికి కారణం వారి ఇంటిపై ఉన్న ఒక గుర్తు – అందులో కనీసం ఒక కుందేలు (hare), లేదా మూడు కుందేళ్ళ చిత్రం ఉండేది. తత్ఫలితంగా, ప్రజలు ఆ ముగ్గురు సోదరులను ‘మూడు కుందేళ్ళు’ (three Hares) అని పిలిచేవారు; ఆ ఎగతాళి పేరు వారిని చాలా కాలం పాటు వదలలేదు. అయితే, గొప్ప ప్రతిభ తరచుగా యవ్వనంలో విచిత్రమైన ప్రవర్తన లేదా అసాధారణమైన పోకడల రూపంలో బయటపడుతుంది; ఈ విషయంలోనూ అదే జరిగింది. ఆ సోదరులలో పెద్దవాడు తర్వాతి కాలంలో ప్రసిద్ధ కౌన్సిలర్ వాన్ సెకెన్‌బెర్గ్ (Councillor von Seckenberg) అయ్యాడు. రెండవ వ్యక్తి మెజిస్ట్రేట్ పదవిని చేపట్టాడు మరియు అద్భుతమైన సామర్థ్యాలను ప్రదర్శించాడు; కానీ ఆ తర్వాత అతను తన ప్రతిభను అత్యంత నీచమైన, చిల్లర న్యాయవాద ధోరణిలో మరియు అప్రతిష్టాకరమైన రీతిలో దుర్వినియోగం చేశాడు. దీనివల్ల తన సొంత నగరానికి పెద్దగా అపఖ్యాతి రాకపోయినా, తన సహోద్యోగులకు మాత్రం తీవ్ర నష్టం వాటిల్లింది. మూడవ వ్యక్తి వైద్యుడు మరియు అత్యంత నిజాయితీపరుడు; అతను వైద్య వృత్తిని తక్కువగా మాత్రమే, అదీ అత్యంత గౌరవప్రదమైన కుటుంబాలలో మాత్రమే చేపట్టేవాడు. వృద్ధాప్యంలో కూడా అతని ముఖంలో ఒక రకమైన విచిత్రమైన లేదా చమత్కారమైన భావన కనిపించేది. అతను ఎప్పుడూ… అతను ఎప్పుడూ చక్కగా దుస్తులు ధరించి ఉండేవాడు; బూట్లు, మోకాళ్ల వరకు ఉండే పొడవైన సాక్సులు, బాగా పౌడర్ పూసిన విగ్గు (periwig) ధరించి, చంకలో టోపీని పెట్టుకుని తప్ప వీధిలో కనిపించేవాడు కాదు. అతను వేగంగా నడిచేవాడు, కానీ ఒక విచిత్రమైన తూలుడుతో నడిచేవాడు; దీనివల్ల అతను దారికి అప్పుడొక వైపు, అప్పుడొక వైపు తిరుగుతూ జిగ్‌జాగ్ (వంకరటింకర) పద్ధతిలో వెళ్లేవాడు. తనను సరళరేఖలో వెంబడించే అవకాశం ఉన్న ‘మరణించిన ఆత్మల’ నుండి తప్పించుకోవడానికే అతను ఇలా విచిత్రంగా నడిచేవాడని (మొసలికి భయపడేవారు చేసే పనిని పోలి ఉండేలా) కొందరు చమత్కారులు అనేవారు. కానీ, ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ నగర పౌరుల కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన ఆసుపత్రితో పాటు వృక్షశాస్త్ర ఉద్యానవనం, శరీర నిర్మాణ శాస్త్ర మ్యూజియం, రసాయన ప్రయోగశాల, మంచి గ్రంథాలయం మరియు నిర్వాహకుని నివాసం వంటి వాటిని ఏర్పాటు చేస్తూ, ఏ విశ్వవిద్యాలయమైనా గర్వపడదగ్గ స్థాయిలో ఒక వైద్య కేంద్రాన్ని స్థాపించినప్పుడు… ఆ పరిహాసాలన్నీ అతని పట్ల నిజమైన గౌరవంగా మారాయి. ఇందుకోసం అతను ‘బ్షెన్‌హైమర్’ (Bschenheimer) వీధిలోని తన ఆహ్లాదకరమైన నివాసాన్ని—దాని ప్రాంగణాలు, తోటలు మరియు ఇతర ఆస్తులతో సహా—వదులుకున్నాడు.

నాపై తన వ్యక్తిగత ఉనికి కంటే తన రచనలు మరియు స్థానిక కార్యకలాపాల ద్వారా బలమైన ప్రభావం చూపిన మరొక ప్రముఖ వ్యక్తి ‘చార్లెస్ ఫ్రెడరిక్ వాన్ మోజర్’. వ్యాపార రంగంలో ఆయన చురుకుదనం గురించి మా ప్రాంతంలో తరచుగా చర్చించుకునేవారు. ఆయన స్వభావం ప్రాథమికంగా నైతిక విలువలతో కూడినది, కానీ మానవ సహజ బలహీనతలు తరచుగా ఆయనకు ఇబ్బంది కలిగించేవి కాబట్టి, అది ఆయనను దైవభక్తి వైపు మళ్లించింది. రాజసభ జీవనశైలి విషయంలో ‘వాన్ లోన్’ (Von Loen) ఏమి చేయాలని ప్రయత్నించారో, ఆయన వ్యాపార జీవనశైలి విషయంలో అదే చేయాలని భావించారు—అంటే, అందులో మరింత బాధ్యతాయుతమైన పనితీరును ప్రవేశపెట్టాలని ఆయన ఆశించారు. జర్మనీలోని అనేక చిన్న చిన్న సంస్థానాలు పెద్ద సంఖ్యలో పాలకులు (రాజులు) మరియు మంత్రుల ఆవిర్భావానికి దారితీశాయి; వీరిలో పాలకులు సంపూర్ణ విధేయతను ఆశించగా, మంత్రులు మాత్రం చాలా వరకు తమ సొంత అభిప్రాయాలకు అనుగుణంగానే వ్యవహరించేవారు. దీనివల్ల అంతులేని సంఘర్షణలు, అలాగే వేగవంతమైన రాజకీయ మార్పులు మరియు అశాంతి తలెత్తాయి.

66

ఆ వ్యక్తికి అంత విచిత్రమైన పేరు ఉండటం మొదట్లో ఆశ్చర్యం కలిగించినా, త్వరలోనే అందరూ దానికి అలవాటు పడిపోయారు; ఆ పేరులోని అక్షరాల అర్థం గురించి ఇక ఎవరూ పెద్దగా ఆలోచించలేదు. మా నాన్నగారి గ్రంథాలయంలో అప్పటివరకు నాకు కేవలం పూర్వపు కవుల రచనలు మాత్రమే కనిపించేవి; ముఖ్యంగా ఆయన కాలంలో ఉద్భవించి, క్రమంగా పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందిన కవుల రచనలు అవి. వారందరూ ప్రాస (rhyme)తో కూడిన కవిత్వాన్నే రాసేవారు, కవితా రచనలలో ప్రాస తప్పనిసరి అని మా నాన్నగారు భావించేవారు. అందమైన ఫ్రెంచ్ బైండింగ్‌లతో కానిట్జ్, హాగెడోర్న్, డ్రోల్లింగర్, గెల్లెర్ట్, క్రూజ్, హల్లర్ వంటి కవుల పుస్తకాలు వరుసగా అమర్చబడి ఉండేవి; వాటికి తోడుగా న్యూకిర్క్ రాసిన ‘టెలిమాకస్’, కొప్పెన్ రాసిన ‘జెరూసలేం డెలివర్డ్’ మరియు ఇతర అనువాద గ్రంథాలు కూడా ఉండేవి. చిన్నతనంలోనే నేను ఆ పుస్తకాలన్నింటినీ చదివేసేవాడిని, కొన్ని భాగాలను కంఠస్థం కూడా చేసేవాడిని; ఇంటికి వచ్చిన అతిథులను అలరించడానికి వాటిని వినిపించమని నన్ను తరచుగా అడిగేవారు. మరోవైపు, క్లోప్‌స్టాక్ రాసిన ‘మెస్సయ్య’ (Messiah) అందరి ప్రశంసలు పొందడం మా నాన్నగారికి ఒక రకమైన అసహనాన్ని కలిగించే కాలంలా మారింది; ఎందుకంటే అది ఒక కొత్త రకమైన ఛందస్సును లేదా శైలిని వాడుకలోకి తెచ్చింది, అది ఆయన దృష్టిలో అసలు కవిత్వమే కాదు. ఆ పుస్తకాన్ని కొనకుండా ఆయన జాగ్రత్త పడుతూ వచ్చారు, కానీ కుటుంబ మిత్రుడైన కౌన్సిలర్ ష్నైడర్ రహస్యంగా దానిని మా అమ్మగారికి, పిల్లలకు అందజేశారు.

వ్యాపార వ్యవహారాల్లో మునిగిపోయి పుస్తక పఠనం పెద్దగా అలవాటు లేని ఆ వ్యక్తిపై, ‘మెస్సయ్య’ పుస్తకం విడుదలైన వెంటనే గాఢమైన ముద్ర వేసింది. అందులోని సహజమైన భావ వ్యక్తీకరణ, భక్తి భావనల అద్భుతమైన ఉదాత్తత, మరియు ఒక రకమైన లయబద్ధమైన వచన శైలిలా అనిపించే ఆ ఆహ్లాదకరమైన భాష… ఇవన్నీ ఆ ఆచరణాత్మక వ్యక్తిని ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి. కేవలం మొదటి పది కాండాలను (cantos) మాత్రమే ఆయన ఒక అరుదైన భక్తి గ్రంథంగా భావించేవారు; వ్యాపార పనులన్నీ పక్కన పెట్టి విశ్రాంతి తీసుకునే ‘పాషన్ వీక్’ (యేసు క్రీస్తు శ్రమల వారోత్సవ సమయం) సమయంలో ఏటా ఒకసారి వాటిని చదివి, మిగిలిన ఏడాది అంతటికీ సరిపడా మానసిక ఉల్లాసాన్ని పొందే వారు. మొదట్లో, తన అనుభూతులను తన పాత స్నేహితుడితో పంచుకోవాలని ఆయన అనుకున్నారు; అంత విలువైన విషయం కలిగిన ఒక పుస్తకం పట్ల, కేవలం దాని బాహ్య రూపం అంత ఆకర్షణీయంగా లేదన్న కారణంతోనే, ఒకరు తీవ్రమైన అయిష్టతను పెంచుకోవడం చూసి అతను దిగ్భ్రాంతి చెందాడు. వారి సంభాషణలు తరచుగా ఈ అంశం చుట్టూ తిరిగేవని సులభంగా ఊహించవచ్చు; కానీ వారిద్దరి అభిప్రాయాలు మరింతగా విభేదించాయి, కొన్నిసార్లు వాదోపవాదాలు తీవ్రస్థాయికి చేరాయి. చివరికి, తన చిన్ననాటి స్నేహితుడిని మరియు ఆదివారం నాటి రుచికరమైన విందును కోల్పోకూడదనే ఉద్దేశంతో, వారిలో కాస్త సర్దుకుపోయే స్వభావం ఉన్న వ్యక్తి తనకిష్టమైన రచయిత గురించి మౌనం వహించడానికి అంగీకరించాడు.

ఇతరులను తమ భావాలకు అనుకూలంగా మార్చుకోవడం ప్రతి మనిషి సహజ కోరిక; తనకిష్టమైన ఆ ‘పుణ్యపురుషుడి’ (రచయిత) పట్ల కుటుంబంలోని మిగిలిన వారిలో కూడా అభిమానం ఉండటం గమనించినప్పుడు మన మిత్రుడు అంతర్గతంగా ఎంతో సంతోషించాడు. సంవత్సరంలో కేవలం ఒక వారం మాత్రమే అతను ఉపయోగించే ఆ పుస్తకం, మిగిలిన సమయమంతా మాకు అందుబాటులో ఉండేది. తల్లి దానిని రహస్యంగా ఉంచేది, కానీ మేము పిల్లలం అవకాశం దొరికినప్పుడల్లా దానిని శ్రద్ధగా చదివేవాళ్ళం; ఖాళీ సమయాల్లో ఏదో ఒక మూలకు చేరి, అత్యంత ఆనందదాయకమైన భాగాలను కంఠస్థం చేసేవాళ్ళం, అలాగే సున్నితమైన మరియు ఉద్వేగభరితమైన ఘట్టాలను చాలా వేగంగా మా జ్ఞాపకశక్తిలో ముద్రించుకునేవాళ్ళం.

పోర్సియా కలను మేము ఒకరితో ఒకరు పోటీ పడుతూ వల్లించేవాళ్ళం, కానీ సాతాను మరియు అడ్రిమెలెక్ ఎర్ర సముద్రంలోకి విసిరివేయబడిన తర్వాత వారి మధ్య జరిగిన ఆవేశపూరితమైన, నిరాశాజనకమైన సంభాషణలోని పాత్రలను పంచుకునేవాళ్ళం. మొదటి భాగం అత్యంత ఉధృతంగా ఉండేది కాబట్టి అది నాకు కేటాయించబడింది, ఇక రెండవ భాగం కరుణరసంతో కూడుకున్నది కాబట్టి నా సోదరి దానిని స్వీకరించింది. ఒకరి తర్వాత ఒకరు అన్నట్లుగా సాగే ఆ భయంకరమైన, కానీ వినడానికి లయబద్ధంగా ఉండే శాపనార్థాలు ఎప్పుడూ మా నోళ్లలో నానుతూ ఉండేవి; ఆ నరకప్రాయమైన మాటలతో ఒకరినొకరు సంబోధించుకునే ఏ చిన్న అవకాశాన్ని కూడా మేము వదులుకునేవాళ్ళం కాదు. ఒక శీతాకాలపు శనివారం సాయంత్రం — మరుసటి రోజు చర్చికి వెళ్ళేందుకు వీలుగా మా నాన్నగారు ఎప్పుడూ ముందు రాత్రే క్షవరం చేయించుకునేవారు — మేము స్టవ్ వెనుక ఉన్న చిన్న పీటపై కూర్చుని, మంగలి గడ్డం మీద సబ్బు నురుగు పూస్తుండగా, మాకు అలవాటైన శాపనార్థాలను నెమ్మదిగా గొణుగుతూ ఉండేవాళ్ళం. అడ్రిమెలెక్ (Adrimeleck) సాతానుపై తన ఇనుప చేతులను ఉంచాల్సిన ఘట్టం రాగానే, నా సోదరి నన్ను గట్టిగా పట్టుకుని, మొదట మృదువుగా మొదలుపెట్టినా ఆ తర్వాత తీవ్రమైన ఆవేశంతో ఇలా ఉద్వేగంగా పలికింది:

“నాకు సహాయం చేయమని నిన్ను వేడుకుంటున్నాను, ప్రాధేయపడుతున్నాను… ఓ ఘోరమైన నేరస్థుడా!

నాకు సహాయం చేయి, మరణం విధించే శాశ్వత ప్రతీకార వేదనను నేను అనుభవిస్తున్నాను.

ఒకప్పుడు నిన్ను భయంకరమైన, చల్లారని ద్వేషంతో అసహ్యించుకోగలిగేదాన్ని.

కానీ ఇప్పుడు నిన్ను ద్వేషించలేకపోతున్నాను, అదే నా హృదయాన్ని చీల్చే వేదన.”

అప్పటివరకు అంతా బాగానే సాగింది; కానీ ఆమె ఈ క్రింది మాటలను అత్యంత బిగ్గరగా, భయంకరమైన స్వరంతో అరిచినప్పుడు,

“ఓహో! ఎంతటి చిత్రహింసకు గురవుతున్నానో!”

ఆ మంచి సర్జన్ (క్షవరం చేసే వ్యక్తి) ఉలిక్కిపడి, సబ్బు నురుగు ఉన్న గిన్నెలోని ద్రవాన్ని మా నాన్నగారి చొక్కా లోపల, గుండె భాగంలో ఒలికించేశాడు. వెంటనే అక్కడ గందరగోళం నెలకొంది, ఆ ప్రమాదానికి గల కారణంపై తీవ్రమైన విచారణ మొదలైంది, ముఖ్యంగా…

నా స్వంత జీవితం నుండి…

ఒకవేళ ఆ ‘క్షౌర ప్రక్రియ’ (shaving) నిజంగానే కొనసాగి ఉంటే ఎలాంటి అనర్థం జరిగి ఉండేదో అని అప్పుడు ఆలోచించాము. ఈ వ్యవహారంలో మాకు ఎలాంటి దురుద్దేశం లేదని నిరూపించుకోవడానికి, మేము మాలోని ‘సైతాను’ స్వభావాన్ని ఒప్పుకున్నాము; అప్పుడు ‘హెక్సామీటర్’ (hexameter) ఛందస్సు వల్ల కలిగే ప్రమాదకరమైన పరిణామాలు ఎంత స్పష్టంగా కనిపించాయంటే, వాటిని మళ్లీ నిషేధించారు…

మూడవ పుస్తకం.

సత్యం మరియు కవిత్వం;

ఒక స్వతంత్ర నగరానికి (free-town) ఉన్న పాత ఆచారం ప్రకారం, సైనిక దళాలు సమీపిస్తున్నప్పుడు నగర గోపుర కాపలాదారుడు ఒక సంకేత ధ్వనిని (కొమ్ము ఊది) చేసేవాడు. ఆ నూతన సంవత్సర దినాన అతను నిరంతరాయంగా ఆ ధ్వనిని చేశాడు; అంటే అనేక వైపుల నుండి భారీ సైనిక దళాలు కదులుతున్నాయని దానర్థం. నిజంగానే ఆ రోజు భారీ సంఖ్యలో సైనికులు నగరం గుండా వెళ్లారు, వారు కవాతు చేస్తూ వెళ్లడాన్ని చూడటానికి ప్రజలు పరుగులు తీశారు. అంతకుముందు చిన్న చిన్న బృందాలుగా వారు వెళ్లడం మాకు అలవాటే, కానీ క్రమంగా ఆ దళాల పరిమాణం పెరిగిపోయింది; వాటిని అడ్డుకునే శక్తి గానీ, ఆసక్తి గానీ ఎవరికీ లేదు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, ఒక సైనిక దళం సాక్సెన్‌హౌసెన్ మీదుగా, వంతెన దాటి, ఫార్‌గాస్ (Fahrgasse) గుండా పోలీస్ గార్డ్ హౌస్ వరకు చేరుకుంది. అక్కడ వారు ఆగి, తమకు రక్షణగా వచ్చిన చిన్న సైనిక బృందాన్ని అదుపులోకి తీసుకుని, గార్డ్ హౌస్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఆ తర్వాత ‘జైల్’ (Zeile) వీధిలో ముందుకు సాగారు; అక్కడ ఎదురైన స్వల్ప ప్రతిఘటన తర్వాత, ప్రధాన గార్డు దళం కూడా లొంగిపోక తప్పలేదు. క్షణాల్లోనే ప్రశాంతమైన వీధులు యుద్ధ క్షేత్రంలా మారిపోయాయి. వారికి అధికారికంగా బస ఏర్పాట్లు చేసేంత వరకు ఆ సైనికులు అక్కడే బస చేశారు.

అప్పటివరకు ఎన్నడూ లేని ఈ ఊహించని భారం మా సౌకర్యవంతమైన జీవనం గడుపుతున్న నగరవాసులపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. నా తండ్రి దీనిని అత్యంత కఠినమైన పరిస్థితిగా భావించారు; ఎందుకంటే, అసంపూర్తిగా ఉన్న తన ఇంట్లోకి విదేశీ సైనికులను చేర్చుకోవాల్సి వచ్చింది. సాధారణంగా మూసి ఉంచే తన సుందరమైన అతిథి గదులను వారికి తెరవాల్సి వచ్చింది, అలాగే ఎంతో శ్రద్ధతో అమర్చుకున్న వస్తువులన్నింటినీ అపరిచితుల ఇష్టాయిష్టాలకు వదిలేయాల్సి వచ్చింది. ఆయన ప్రష్యన్ల పక్షాన ఉన్నప్పటికీ, తన సొంత గదుల్లోనే ఫ్రెంచ్ సైనికుల చేతిలో బందీగా చిక్కుకుపోయారు — ఇది తనకు సంభవించిన అత్యంత దురదృష్టకరమైన విషయమని ఆయన భావించారు. ఒకవేళ ఆయన ఈ విషయాన్ని కాస్త తేలికగా తీసుకుని ఉంటే, తనకు మరియు మాకు ఎన్నో బాధాకరమైన క్షణాలు తప్పేవి; ఎందుకంటే ఆయనకు ఫ్రెంచ్ భాష బాగా వచ్చు మరియు దైనందిన వ్యవహారాల్లో హుందాగా, మర్యాదపూర్వకంగా ప్రవర్తించగల సామర్థ్యం ఆయనకు ఉండేది. రాజుగారి ప్రతినిధి (లెఫ్టినెంట్) మా ఇంట్లోనే బస చేశారు; ఆయన సైనికాధికారి అయినప్పటికీ, పౌర వివాదాలు, సైనికులకు మరియు నగరవాసులకు మధ్య తలెత్తే గొడవలు, అలాగే అప్పులు మరియు వాణిజ్యపరమైన సమస్యలను పరిష్కరించాల్సిన బాధ్యత ఆయనపై ఉండేది. ఆ వ్యక్తి పేరు కౌంట్ థోరాన్ (Count Thorane); ఆయన ప్రోవెన్స్‌లోని గ్రాస్ (Grasse) ప్రాంతానికి చెందినవారు (ఇది యాంటిబ్స్ నగరానికి దగ్గరగా ఉంటుంది). ఆయన పొడవైన, సన్నని మరియు కఠినమైన ఆకృతి కలిగిన వ్యక్తి; మశూచి మచ్చలతో నిండిన ముఖం, నిప్పులు చెరిగే నల్లని కళ్లు మరియు హుందైన, మితభాషి అయిన వ్యక్తిత్వం ఆయన సొంతం. ఆయన ప్రవర్తన ఎంతో హుందాగా ఉండేది. ఇంట్లోకి అడుగుపెట్టగానే అక్కడి వారిపై ఆయన మంచి ముద్ర వేశారు; ఎందుకంటే, కుటుంబం వదిలిపెట్టాల్సిన గదులు మరియు తమ వద్దే ఉంచుకోవాల్సిన గదుల గురించి ప్రస్తావన వచ్చినప్పుడు, ఒక ‘చిత్రశాల’ (పెయింటింగ్ గది) గురించి కూడా ప్రస్తావించారు. అప్పటికే చీకటి పడినప్పటికీ, కొవ్వొత్తి వెలుతురులో ఆ చిత్రాలను ఒక్కసారి చూడటానికి అనుమతి ఇవ్వాలని కౌంట్ వెంటనే కోరారు. అటువంటి విషయాల పట్ల ఆయనకు ఎంతో ఆసక్తి ఉండేది. తనతో పాటు వెళ్ళిన మా నాన్నగారిని ఆయన ఎంతో మెచ్చుకున్నారు. ఆ చిత్రాలను గీసిన కళాకారులలో చాలామంది ఇంకా ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాల్లోనే నివసిస్తున్నారని తెలుసుకున్నప్పుడు, వారిని కలుసుకోవడం మరియు వారికి పని కల్పించడం తనకు ఎంతో సంతోషాన్నిస్తుందని ఆయన మాకు హామీ ఇచ్చారు.

అయితే, కళ పట్ల ఆయన చూపిన ఈ సానుకూల దృక్పథం కూడా మా నాన్నగారి భావాలను మార్చలేకపోయింది లేదా ఆయన స్వభావాన్ని ప్రభావితం చేయలేకపోయింది. తాను అడ్డుకోలేని వాటిని ఆయన అనుమతించారు, కానీ ఆ పరిస్థితులకు దూరంగా ఉండిపోయారు; ఎందుకంటే, తన చుట్టూ నెలకొన్న ఆ అసాధారణ పరిస్థితులు—అవి ఎంత చిన్న విషయాలైనా సరే—ఆయనకు ఏమాత్రం సహించరానివిగా ఉండేవి.

ఈలోగా, కౌంట్ థోరేన్ అత్యంత ఆదర్శవంతంగా ప్రవర్తించారు. గోడలకు అమర్చిన కొత్త అలంకరణలకు (హ్యాంగింగ్స్‌కు) ఎలాంటి హాని కలగకూడదనే ఉద్దేశంతో, కనీసం తన పటాలను (మ్యాప్స్‌ను) కూడా గోడలకు మేకులతో తగిలించడానికి ఆయన అంగీకరించలేదు. ఆయన సిబ్బంది చురుకుగా, నిశ్శబ్దంగా మరియు క్రమశిక్షణతో మెలిగేవారు. కానీ వాస్తవానికి, ఆయన పగలు మరియు రాత్రిలో కొంత భాగం అస్సలు విశ్రాంతి తీసుకునేవారు కాదు. ఒకరి తర్వాత ఒకరు ఫిర్యాదుదారుల రాకపోకలు, అరెస్టు అయిన వారిని లోపలికి తీసుకురావడం మరియు బయటకు తీసుకెళ్లడం, అధికారులు మరియు సహాయకులు ఆయనను కలవడానికి రావడం, అంతేకాకుండా ప్రతిరోజూ ఆయన అందరికీ భోజన సదుపాయం కల్పించడం (ఓపెన్ టేబుల్)—వీటన్నింటి వల్ల, ఒకే కుటుంబం కోసం ఏర్పాటు చేయబడిన ఆ మధ్యస్థ పరిమాణం గల ఇంట్లో, పై నుండి కింద వరకు ఒకే ఒక మెట్ల దారి ఉన్న ఆ ప్రదేశంలో, తేనెటీగల తుట్టెలో లాగా నిరంతరం సందడి మరియు కోలాహలం నెలకొనేది; అయినప్పటికీ, ప్రతిదీ మితంగా, గంభీరంగా మరియు కచ్చితమైన క్రమశిక్షణతో నిర్వహించబడేది. అదృష్టవశాత్తు, రోజురోజుకీ మరింత రోగభ్రమతో తనను తాను హింసించుకుంటున్న ఆ చిరాకుపడే ఇంటి యజమానికి, మరియు అతని స్నేహపూర్వకమైన, కానీ నిష్ఠురమైన, కచ్చితమైన సైనిక అతిథికి మధ్య మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించిన ఒక మంచి స్వభావం గల అనువాదకుడు ఉండేవాడు. అతను ఫ్రాంకిబర్ట్ పౌరుడు, అందమైన, బలిష్టమైన, చురుకైన వ్యక్తి. అతను ఫ్రెంచ్ బాగా మాట్లాడగలడు, దేనికైనా సర్దుకుపోగలడు, మరియు అనేక చిన్న చిన్న చికాకులను సరదాగా మార్చేవాడు. మా అమ్మ కౌంట్‌కు ఒక వినతిపత్రాన్ని పంపింది.

అత్యున్నత న్యాయం, నిజాయితీ మరియు గౌరవప్రదమైన ప్రవర్తన పట్ల ఆయనకు గొప్ప గర్వం ఉండేది. తన బస ఏర్పాటు చేసిన ఇంటి యజమానుల పట్ల ఆదర్శవంతంగా ప్రవర్తించాలని ఆయన నిశ్చయించుకున్నారు; వాస్తవానికి, అక్కడ గడిపిన ఆ కొన్ని సంవత్సరాలలో ఏ పరిస్థితుల్లోనూ ఆయన ఆ పద్ధతి నుండి పక్కకు తప్పుకోలేదు.

మా అమ్మకు ఇటాలియన్ భాషపై కొంత అవగాహన ఉండేది (ఆ భాష మా కుటుంబంలో ఎవరికీ పూర్తిగా తెలియనిది కాదు); కాబట్టి ఆమె వెంటనే ఫ్రెంచ్ నేర్చుకోవాలని నిర్ణయించుకుంది. ఇందుకోసం ఆమె ఒక అనువాదకుడి సహాయం తీసుకుంది. ఆ సంక్షోభ సమయంలోనే ఆమె ఆ అనువాదకుడి బిడ్డకు ‘గాడ్ మదర్’ (ఆధ్యాత్మిక తల్లి/సంరక్షకురాలు)గా వ్యవహరించింది, దీనివల్ల అతనికి మా ఇంటి పట్ల ప్రత్యేక ఆసక్తి ఏర్పడింది. అతను తనకు దొరికిన ప్రతి ఖాళీ సమయాన్ని ఆ ‘గాడ్ మదర్’కు (అంటే మా అమ్మకు) బోధించడానికే కేటాయించేవాడు — ఎందుకంటే అతను సరిగ్గా మా ఇంటికి ఎదురుగానే నివసించేవాడు. ముఖ్యంగా, కౌంట్‌తో వ్యక్తిగతంగా సంభాషించేటప్పుడు అవసరమయ్యే మాటలను అతను ఆమెకు నేర్పించాడు; వారి ప్రయత్నం అద్భుతంగా ఫలించింది. తన వయసులో ఇంటి యజమానురాలు పడుతున్న శ్రమను చూసి కౌంట్ ముగ్ధుడయ్యాడు. ఆయన స్వభావంలో ఉల్లాసం, చమత్కారం ఉండేవి మరియు ఆయన ఒక రకమైన హుందా అయిన మర్యాదను ప్రదర్శించడానికి ఇష్టపడేవారు; దీనివల్ల వారి మధ్య ఎంతో స్నేహపూర్వకమైన సంబంధం ఏర్పడింది, తద్వారా ఆ ‘గాడ్ పేరెంట్స్’ (పిల్లల సంరక్షకులుగా ఉన్న ఆ జంట) ఆయన నుండి తమకు కావలసినవన్నీ పొందగలిగేవారు.

నేను ఇంతకు ముందే చెప్పినట్లుగా, మా నాన్నగారిని ఉల్లాసపరచడం సాధ్యమై ఉంటే, పరిస్థితుల్లో వచ్చిన ఈ మార్పు మాకు ఏమాత్రం అసౌకర్యంగా అనిపించేది కాదు. కౌంట్ ఎంతో నిష్పక్షపాతంగా ఉండేవారు; తన పదవికి సంబంధించిన బహుమతులను స్వీకరించడానికి కూడా ఆయన నిరాకరించేవారు. లంచంలా అనిపించే చిన్న విషయాన్ని కూడా ఆయన కోపంతో తిరస్కరించేవారు, కొన్నిసార్లు శిక్షించేవారు కూడా. ఇంటి యజమానికి ఏమాత్రం ఖర్చు రాకుండా చూడాలని ఆయన తన సిబ్బందిని కఠినంగా ఆదేశించారు. దానికి భిన్నంగా, వారి భోజనం తర్వాత తినే పండ్లు, మిఠాయిలు (డెజర్ట్) మా పిల్లలకు మాత్రం ధారాళంగా లభించేవి. ఆ కాలపు సరళతకు ఒక ఉదాహరణగా, ఒక సంఘటనను ఇక్కడ ప్రస్తావించాలి. ఒకరోజు మాకు భోజన సమయంలో వచ్చిన ఐస్-క్రీమ్‌ను మా అమ్మ పారేసి మమ్మల్ని బాగా బాధపెట్టింది; ఎందుకంటే, బాగా తీపి కలిపినప్పటికీ, నిజమైన ఐస్‌ను కడుపు తట్టుకోగలదని ఆమె నమ్మలేకపోయింది.

మేము క్రమంగా ఆస్వాదించడం మరియు సులభంగా జీర్ణం చేసుకోవడం నేర్చుకున్న ఆ రుచికరమైన పదార్థాలే కాకుండా, పిల్లలమైన మాకు నిర్ణీత అధ్యయన వేళలు మరియు కఠినమైన క్రమశిక్షణ నుండి కొంతమేర విముక్తి లభించడం చాలా సంతోషాన్నిచ్చింది. మా నాన్నగారి అసహనం పెరిగింది; తప్పనిసరి అయిన ఆ పరిస్థితిని ఆయన అంగీకరించలేకపోయారు. ఆ ‘కౌంట్’ (అధికారి)ను ఎలాగైనా వదిలించుకోవాలని ఆయన మా అమ్మను, అనువాదకుడిని, సెనేటర్లను మరియు తన స్నేహితులందరినీ ఎంతగానో విసిగించేవారు! ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో అలాంటి వ్యక్తి ఇంట్లో ఉండటం నిజానికి ఒక ప్రయోజనమని, ఒకవేళ ఆ కౌంట్‌ను పంపించేస్తే ఆయన స్థానంలో వరుసగా ఇతర అధికారులు లేదా సైనికులు వస్తూనే ఉంటారని వారు ఆయనకు నచ్చజెప్పడానికి ప్రయత్నించారు; కానీ ఆ వాదనలేవీ ఆయనపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపలేదు. ఆయనకు ప్రస్తుత బాధే భరించలేనిదిగా అనిపించింది, దాంతో ఆ అసంతృప్తి కారణంగా అంతకంటే అసహ్యకరమైన లేదా బాధాకరమైన విషయం ఏదైనా ఉండవచ్చని ఊహించుకునే స్థితిలో కూడా ఆయన లేకపోయారు.

ఈ కారణం వల్ల, సాధారణంగా మా మీద కేంద్రీకృతమయ్యే ఆయన కార్యశీలత తగ్గింది. ఆయన మాకు చెప్పే పాఠాల విషయంలో మునుపటిలా కచ్చితత్వం అవసరం లేకుండా పోయింది. సైనిక మరియు ఇతర బహిరంగ కార్యకలాపాల పట్ల మాకున్న కుతూహలాన్ని తీర్చుకోవడానికి మేము ఇంట్లోనే కాకుండా వీధిలో కూడా సాధ్యమైనంత ప్రయత్నించేవాళ్ళం; ఇంటి ప్రధాన ద్వారం పగలు రాత్రి తెరిచి ఉండి, అటు ఇటు పరిగెత్తే చంచలమైన పిల్లల గురించి ఏమాత్రం పట్టించుకోని కాపలాదారులు అక్కడ ఉండటం వల్ల ఇది చాలా సులభంగా సాధ్యమయ్యేది. రాయల్ లెఫ్టినెంట్ న్యాయస్థానంలో పరిష్కరించబడిన అనేక వ్యవహారాలు మరింత ఆసక్తికరంగా ఉండేవి; ఎందుకంటే ఆయన తన తీర్పులకు చమత్కారమైన, తెలివైన లేదా ఉల్లాసభరితమైన మెరుగులు దిద్దేవారు. ఆయన ఇచ్చిన తీర్పులు ఖచ్చితంగా న్యాయబద్ధంగా ఉండేవి, కానీ వాటిని వ్యక్తీకరించే విధానం మాత్రం విచిత్రంగానూ, ఆసక్తికరంగానూ ఉండేది. ఆయన డ్యూక్ ఆఫ్ ఒసునాను తన ఆదర్శంగా పెట్టుకున్నట్లు అనిపించేది. మా అమ్మను అలరించడానికి వ్యాఖ్యాత (interpreter) ఏదో ఒక కథనో, సంఘటననో చెప్పని రోజు దాదాపు ఉండేది కాదు. ఉల్లాసభరితమైన స్వభావం గల ఆ వ్యక్తి, ఆ కౌంట్ (Count) ఇచ్చిన ‘సోలమన్ వంటి తెలివైన తీర్పుల’ను ఒక చిన్న సేకరణగా భద్రపరిచేవారు; కానీ నాకు ఆ తీర్పుల వల్ల కలిగిన సాధారణ అభిప్రాయం మాత్రమే గుర్తుంది, ఎందుకంటే ఒక్క నిర్దిష్టమైన కేసు వివరాలు కూడా నాకు ఇప్పుడు గుర్తుకు రావడం లేదు.

క్రమంగా ఆ కౌంట్ యొక్క విచిత్ర స్వభావాలు మాకు బాగా తెలిసొచ్చాయి. ఆయనకు తన ప్రత్యేకతలు స్పష్టంగా తెలుసు; కొన్నిసార్లు ఆయనను ఒక రకమైన నిరాశ లేదా అనారోగ్యకరమైన ఆందోళన (లేదా ఆ దుష్ట స్వభావాన్ని మీరు ఏ పేరుతో పిలిచినా సరే) ఆవహించేది. అటువంటి సమయాల్లో—కొన్నిసార్లు ఆ స్థితి రోజుల తరబడి కొనసాగేది—ఆయన తన గదిలోకి వెళ్లిపోయేవారు, తన సేవకుడు (valet) తప్ప మరెవరినీ కలిసేవారు కాదు. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో కూడా ఎవరినీ కలవడానికి ఆయన అంగీకరించేవారు కాదు. కానీ ఆ దుష్ట ప్రభావం తొలగిపోగానే, ఆయన మళ్లీ యథావిధిగా చురుకుగా, మృదువుగా మరియు ఉల్లాసంగా ఉండేవారు. చురుకైన, మంచి స్వభావం గల సన్నని వ్యక్తి అయిన ఆయన సేవకుడు ‘సెయింట్ జీన్’ మాటల ద్వారా ఒక విషయం అర్థమయ్యేది: తన యవ్వనంలో అటువంటి మానసిక స్థితిలో ఉన్నప్పుడు ఆయన ఒక పెద్ద దురదృష్టకర సంఘటనకు కారణమయ్యారట. అందుకే, ప్రపంచం మొత్తం గమనిస్తున్నంత కీలకమైన పదవిలో ఉన్నప్పుడు, అటువంటి తప్పును మళ్లీ జరగకుండా చూసుకోవాలని ఆయన గట్టిగా నిర్ణయించుకున్నారట.

ప్రకృతి దృశ్యాల చిత్రకారుడైన షుట్జ్‌కు బహుశా ఈ విషయంలో ఎక్కువ ప్రయోజనం చేకూరింది, ఎందుకంటే అతనికి రైన్ ప్రాంతంపైనా, మరియు వేసవి కాలంలో దానికి జీవం పోసే వెచ్చని, ఎండతో కూడిన వాతావరణంపైనా పూర్తి పట్టు ఉంది. అంతేకాక, అతనికి పెద్ద ఎత్తున చిత్రాలు గీయడం కూడా అలవాటే, మరియు అతని చిత్రాలు చక్కగా, సందర్భానికి తగినట్లుగా ఉండేవి.

అతని చిత్రాలు ఉల్లాసభరితమైనవి.

ట్రాట్‌మన్ రెంబ్రాండ్ కొత్త నిబంధన నుండి కొన్ని పునరుత్థాన అద్భుతాలను స్వీకరించి, వాటితో పాటు కొన్ని గ్రామాలకు మరియు మిల్లులకు నిప్పు పెట్టాడు. గదుల డిజైన్లను పరిశీలించగా, ఒక క్యాబినెట్ పూర్తిగా అతనికి కేటాయించబడిందని నేను కనుగొన్నాను. హిర్ట్

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –7-10-26-ఉయ్యూరు ‘–

జర్మన్ మహాకవి ,రచయిత ,విమర్శకుడు ,దార్శనికుడు తత్వ వేత్త , , కాళిదాసు శాకుంతలం చదివి పరవశంతో నృత్యం చేసిన -గోథే జీవిత చరిత్ర -3

30

నా రెండవ అత్తగారు చాలా గంభీరమైన స్వభావం కలవారు; సెయింట్ క్యాథరిన్ చర్చిలో పాస్టర్‌గా పనిచేసే వ్యక్తిని వివాహం చేసుకోవడం వల్ల ఆ స్వభావం వారికి సరిగ్గా సరిపోయేది. ఆయన తన స్వభావం మరియు వృత్తి రీత్యా చాలా వరకు ఏకాంతంగా గడిపేవారు, అలాగే ఆయన దగ్గర ఒక అద్భుతమైన గ్రంథాలయం ఉండేది. అక్కడే నాకు మొదటిసారిగా హోమర్ రచనలతో పరిచయం ఏర్పడింది—అదీ ఒక వచన అనువాదం ద్వారా. ‘హెర్ వాన్ లోన్’ (Herr Von Loen) సంకలనం చేసిన అత్యంత విశేషమైన యాత్రా విశేషాల పుస్తకంలోని ఏడవ భాగంలో, “ట్రోయ్ రాజ్యం జయించబడటంపై హోమర్ వర్ణన” అనే శీర్షికతో అది ఉండేది; అందులో నాటకీయమైన ఫ్రెంచ్ శైలిలో రూపొందించిన రాగి ఫలకపు చిత్రాలు (copperplates) ఉండేవి. ఆ చిత్రాలు నా ఊహాశక్తిని ఎంతగా ప్రభావితం చేశాయంటే, చాలా కాలం పాటు హోమర్ కాలం నాటి వీరులంటే కేవలం ఆ చిత్రాలలో ఉన్న రూపాలే అని నేను భావించేవాడిని.

ఆ కథలోని సంఘటనలు నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించాయి; కానీ ఆ కథనంలో ఒక లోపం గురించి నాకు అసంతృప్తి ఉండేది—అదేమిటంటే, అందులో ట్రోయ్ నగరం ఎలా వశమైందనే విషయం గురించి ఎక్కడా చెప్పలేదు, పైగా హెక్టర్ మరణంతోనే కథ అకస్మాత్తుగా ముగిసిపోయింది. ఈ లోపం గురించి నేను మా మామయ్యకు చెప్పినప్పుడు, ఆయన నన్ను వర్జిల్ (Virgil) రచనలను చదవమని సూచించారు; అవి నా ఆశయాలకు పూర్తి సంతృప్తిని కలిగించాయి.

పిల్లలుగా మాకు ఇతర పాఠాలతో పాటు మతపరమైన విషయాలపై నిరంతర మరియు క్రమబద్ధమైన బోధన ఉండేదని ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. కానీ ఆ చర్చి మాకు అందించిన ప్రొటెస్టంట్ మత బోధన నిజానికి కేవలం ఒక రకమైన ‘నీరసమైన నైతికత’ మాత్రమే; అందులో ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వానికి ఎలాంటి ప్రాధాన్యత ఉండేది కాదు, అలాగే దాని సిద్ధాంతాలు మా బుద్ధికి గానీ, హృదయానికి గానీ ఏమాత్రం హత్తుకునేవి కావు. అందుకే, అప్పటికే స్థిరపడిన ఆ చర్చి విధానాల నుండి వైదొలిగే ధోరణులు చాలానే కనిపించేవి. సెపరేటిస్ట్‌లు (Separatists), పీటిస్ట్‌లు (Pietists), మొరావియన్లు (Moravians), ‘క్వైట్-ఇన్-ది-లాండ్స్’ (Quiet-in-the-Lands) వంటి వివిధ వర్గాలు లేదా సమూహాలు ఉద్భవించాయి. వీరందరి లక్ష్యం ఒక్కటే—అప్పటి మత విధానాల పరిధిలో సాధ్యమనిపించే దానికంటే మరింత సన్నిహితంగా, ముఖ్యంగా క్రీస్తు ద్వారా దైవాన్ని చేరుకోవడం.

ఆ బాలుడు ఈ అభిప్రాయాలన్నింటినీ విన్నాడు. … తరచుగా చర్చించబడే భావనలు; ఎందుకంటే మతగురువులు  సామాన్య ప్రజలు ఇరువర్గాలుగా (అనుకూల మరియు వ్యతిరేక వర్గాలుగా) విడిపోయారు. భిన్నాభిప్రాయాలు కలిగిన వారు అల్పసంఖ్యాకులుగా ఉన్నప్పటికీ, వారి ఆలోచనా విధానాలు—వాటిలోని మౌలికత, చిత్తశుద్ధి, ధైర్యం మరియు స్వతంత్రత కారణంగా—మాకు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా అనిపించేవి. వారి సద్గుణాల గురించి, ఆ గుణాలు ఏ విధంగా వ్యక్తమయ్యేవనే దాని గురించి రకరకాల కథలు ప్రచారంలో ఉండేవి. ఒక భక్తిగల కంచరి (tinker) చెప్పిన సమాధానం ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోదగినది; తన విశ్వాసం విషయంలో అవమానించేలా మరొకరు “అసలు నీ పాపసంకీర్తన వినే గురువు (confessor) ఎవరు?” అని అడిగినప్పుడు, అతను ఎంతో ఉల్లాసంతోనూ, తన సత్కార్యం పట్ల దృఢ విశ్వాసంతోనూ ఇలా బదులిచ్చాడు: “నాకు ఒక గొప్ప గురువు ఉన్నారు—ఆయన రాజు డేవిడ్ గురువు కంటే ఏమాత్రం తక్కువ కాదు.”

ఈ విషయాలు ఆ బాలుడిపై బలమైన ముద్ర వేసి, అతన్ని కూడా అటువంటి మానసిక స్థితి వైపు నడిపించాయి. నిజానికి, ప్రకృతికి అధిపతి అయిన ఆ గొప్ప దేవుడిని—అంటే స్వర్గభూములను సృష్టించి పోషించే ఆ దేవుడిని—నేరుగా సమీపించడం మంచిదని అతను భావించాడు. ప్రపంచ సౌందర్యం మరియు మనం అనుభవించే అనేక వరాల కారణంగా, ఆ దేవుని యొక్క పూర్వపు ఉగ్రరూపాలు అతని మనస్సు నుండి చెరిగిపోయాయి; అయితే, ఆ దేవుడిని చేరుకోవడానికి అతను ఎంచుకున్న మార్గం చాలా విచిత్రమైనది.

అతను ప్రధానంగా విశ్వాసానికి సంబంధించిన మొదటి సూత్రానికే కట్టుబడి ఉన్నాడు. ప్రకృతితో ప్రత్యక్ష అనుబంధం కలిగి ఉండి, దానిని తన సొంత సృష్టిగా గుర్తించి ప్రేమించే దేవుడే నిజమైన దేవుడని అతనికి అనిపించింది. ఇతర సమస్త జీవరాశుల మాదిరిగానే మనిషితోనూ సన్నిహిత సంబంధం కలిగి ఉండి, నక్షత్రాల గమనం, రుతువుల మార్పులు, జంతువులు మరియు మొక్కల పెరుగుదల పట్ల ఎంత శ్రద్ధ వహిస్తారో, మనిషి పట్ల కూడా అంతే శ్రద్ధ వహించే దేవుడు ఆయన అని అతను భావించాడు. సువార్తలలోని కొన్ని వాక్యాలు కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టంగా చెప్పాయి. కానీ ఆ బాలుడు ఆ దైవానికి ఎటువంటి నిర్దిష్ట రూపాన్ని ఆపాదించలేకపోయాడు; అందుకే అతను ఆ దేవుడిని ఆయన సృష్టించిన ప్రకృతిలో వెతకసాగాడు… పాత నిబంధన కాలం నాటి పద్ధతిలో, ఆయన కోసం ఒక బలిపీఠాన్ని నిర్మించాలని అనుకున్నాడు. సృష్టికి ప్రతీకలుగా కొన్ని సహజ వస్తువులను అక్కడ ఉంచి, వాటిపై ఒక జ్వాలను వెలిగించడం ద్వారా తన సృష్టికర్త పట్ల మానవ హృదయంలోని ఆకాంక్షలను వ్యక్తపరచాలని భావించాడు. తన వద్ద ఉన్న అనేక సహజ వస్తువుల సేకరణ నుండి అత్యంత అందమైన వాటిని బయటకు తీశాడు, కానీ వాటిని ఒక కుప్పలా ఎలా అమర్చాలో అతనికి అర్థం కాలేదు. మా నాన్నగారి దగ్గర ఎర్రని లక్క పూతతో, బంగారు రంగు పూత పూసిన పూల అలంకరణలతో కూడిన ఒక అందమైన సంగీత పరికరాల స్టాండ్ (music-stand) ఉండేది. అది నాలుగు వైపులా పిరమిడ్ ఆకారంలో ఉండి, మెట్ల వరుసలుగా విభజించబడి ఉండేది; ఇది ఒకప్పుడు నలుగురు సంగీతకారులు కలిసి వాయించే ‘క్వార్టెట్’ (quartet) ప్రదర్శనలకు అనుకూలంగా ఉండేది, కానీ ఇటీవల కాలంలో దాని వాడకం తగ్గిపోయింది. ఆ బాలుడు దానిని తీసుకుని, ఆ మెట్లపై సహజ వస్తువులను ఒకదానిపై ఒకటి అమర్చి ఒక నిర్మాణం చేశాడు; అది చూడటానికి చాలా అందంగా, అర్థవంతంగా కనిపించింది. తెల్లవారుజామున దేవుని ఆరాధన జరపాలని అనుకున్నాడు, కానీ పైకి లేచే ఆ జ్వాలకు మంచి సువాసనను ఎలా జోడించాలో ఆ చిన్న పూజారికి ఇంకా స్పష్టత రాలేదు. చివరకు అతనికి ఒక ఉపాయం తట్టింది; తన వద్ద కొన్ని సువాసననిచ్చే గుళికలు (fumigating pastils) ఉండేవి, అవి మంటతో కాకపోయినా, కనీసం చిన్న వెలుగుతోనైనా మంచి సువాసనను వెదజల్లేవి. వాస్తవానికి, ఆ మృదువైన కాంతి లేదా సువాసన వెలువడే విధానం…

…సాధారణ మంట కంటే, ఆ సూర్యకాంతి మరింత శక్తివంతమైనదిగా అనిపించింది. అప్పటికే సూర్యుడు ఉదయించాడు, కానీ పక్కనే ఉన్న ఇళ్లు తూర్పు దిశను కప్పి ఉంచాయి. చివరకు సూర్యకిరణాలు ఇంటి పైకప్పు మీదుగా ప్రకాశించాయి; అప్పుడు, ఒక చక్కని పింగాణీ పాత్రలో అమర్చిన సుగంధ గుళికలపైకి (pastils) భూతద్దం ద్వారా కాంతిని కేంద్రీకరించాను. అంతా నా కోరిక మేరకు అద్భుతంగా జరిగింది, నా భక్తి పరిపూర్ణంగా సాగింది. ఆ కొత్త ఇంట్లో నాకు కేటాయించిన గదికి ఆ బలిపీఠం ఒక అలంకారంగా నిలిచింది. ఇతరులు దానిని కేవలం ప్రకృతికి సంబంధించిన వింత వస్తువుల చక్కని సేకరణగా మాత్రమే భావించేవారు; కానీ ఆ బాలుడికి మాత్రం అందులో అంతకంటే గొప్పదైన విషయం ఏదో తెలుసు, దానిని అతను తనలోనే దాచుకున్నాడు. ఆ పవిత్రమైన ఆచారాన్ని మళ్లీ నిర్వహించాలని అతను ఆశించాడు. కానీ దురదృష్టవశాత్తు, ఒకసారి అనుకూలమైన ఎండ కాసినప్పుడు, చేతికి పింగాణీ పాత్ర దొరకకపోవడంతో, అతను ఆ గుళికలను స్టాండ్ యొక్క పై అరలో ఉంచి వెలిగించాడు. పూజా కార్యక్రమాల్లో పూర్తిగా లీనమైపోవడం వల్ల, ఆ ‘పూజారి’ (బాలుడు) తన బలి అర్పణ ఎలాంటి అనర్థాన్ని కలిగిస్తుందో ఆలస్యమయ్యే వరకు గమనించలేదు. ఆ నిర్దయమైన గుళికలు సంగీత పరికరాల స్టాండ్‌పై ఉన్న ఎర్రని లక్క పూతను  అందమైన బంగారు పూల అలంకరణను దహించివేశాయి; ఆ స్టాండ్ ఒక దుష్టశక్తిలా మాయమైపోయి, తన నల్లని, చెరగని అడుగుజాడల గుర్తులను మాత్రమే మిగిల్చింది. దాంతో ఆ యువ పూజారి తీవ్ర ఆందోళనకు గురయ్యాడు. ఆ నష్టాన్ని తన ప్రదర్శన వస్తువులలోని పెద్ద ముక్కలతో కప్పిపుచ్చడం సాధ్యమే, కానీ అయ్యో! కొత్తగా అర్పణ చేయాలనే ఉత్సాహం మాత్రం ఆవిరైపోయింది. అంతేకాక, దైవాన్ని ఇలాంటి పద్ధతిలో సమీపించడంలో ఉండే ప్రమాదం గురించి ఆ సంఘటన ఒక హెచ్చరికగా లేదా సూచనగా భావించదగినదిగా అనిపించింది.

రెండవ భాగం. 36;

కుటుంబంలో ఒక భాగం. చాలా ఏళ్లుగా ఆదివారాల్లో ఎటువంటి అంతరాయం లేకుండా జరుగుతూ వచ్చిన మా సమావేశాలు త్వరలోనే కలతలకు గురయ్యాయి. వివాహిత బంధువుల మధ్య సాధారణంగా ఉండే అపార్థాలు బహిరంగంగా వ్యక్తమయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడింది. దీనివల్ల వాదనలు, విభేదాలు, మౌనం మరియు విడిపోవడం వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. సాధారణంగా ప్రశాంతంగా, నిశ్శబ్దంగా మరియు సులభ స్వభావంతో ఉండే మా తాతగారు కూడా అసహనానికి గురయ్యారు. మహిళలు ఈ విభేదాల మంటలను చల్లార్చడానికి ప్రయత్నించారు; కానీ కొన్ని అసహ్యకరమైన సంఘటనల కారణంగా మా నాన్నగారు ఆ సమూహం నుండి మొదటగా బయటకు వచ్చారు. అయితే, ఇంట్లో మాత్రం మేము ప్రష్యన్ విజయాల పట్ల ఎటువంటి ఆటంకం లేకుండా సంతోషించేవాళ్ళం; ఉత్సాహవంతురాలైన మా అత్తగారు ఆ విజయాలను గొప్ప ఆనందంతో ప్రకటించేవారు. ఇతర ఆసక్తులన్నీ దీని ముందు వెనుకబడిపోయాయి, ఆ సంవత్సరం అంతా మేము నిరంతర ఉత్కంఠతో గడిపాము. డ్రెస్డెన్ నగరాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడం, ప్రారంభంలో రాజు చూపిన సంయమనం, కొంత నెమ్మదిగా సాగినా సురక్షితమైన ఆయన ముందడుగులు, లోవోజిట్జ్ (Lowozitz) వద్ద విజయం, సాక్సన్ సైన్యాన్ని బంధించడం – ఇవన్నీ మా పక్షానికి గొప్ప విజయాలుగా నిలిచాయి. మా ప్రత్యర్థులకు అనుకూలంగా ఉండే విషయాలన్నింటినీ మేము తిరస్కరించడం లేదా తక్కువ చేసి మాట్లాడటం చేసేవాళ్ళం; అవతలి పక్షం వారు కూడా మా పట్ల అలాగే ప్రవర్తించడంతో, ‘రోమియో అండ్ జూలియట్’ నాటకంలో లాగా, వీధుల్లో ఎదురైనప్పుడల్లా మేము ఘర్షణ పడే పరిస్థితి ఉండేది.

నా విషయానికొస్తే, నేను పూర్తిగా ప్రష్యన్ పక్షపాతిని, లేదా ఇంకా కచ్చితంగా చెప్పాలంటే ‘ఫ్రిట్జియన్’ (రాజు ఫ్రిట్జ్ లేదా ఫ్రెడరిక్ పక్షపాతి)ని; ఎందుకంటే మాకు ప్రష్యా దేశం పట్ల అంతగా పట్టేముండేది కాదు! ఆ గొప్ప రాజు యొక్క వ్యక్తిత్వమే అందరి మనసులను ఆకట్టుకుంది. మా విజయాల పట్ల నాన్నగారితో కలిసి నేను సంతోషించేవాడిని, విజయ గీతాలను ఉత్సాహంగా అనుకరించేవాడిని, ఇంకా ఉత్సాహంగా ప్రత్యర్థులపై వ్యంగ్య కవితలను (lampoons) రాసేవాడిని – ఆ పద్యాలు ఎంతటి కఠినమైనవైనప్పటికీ సరే. అత్యంత పెద్ద మనవడిగా మరియు వారి ఆధ్యాత్మిక బిడ్డగా (godchild), చిన్నప్పటి నుంచీ ప్రతి ఆదివారం నా తాతయ్య-అమ్మమ్మలతో కలిసి భోజనం చేయడం నాకు అలవాటుగా ఉండేది; ఆ సమయం ఆ వారమంతటిలోనూ అత్యంత ఆనందదాయకంగా గడిచేది. కానీ ఇప్పుడు, నేను తినే ఏ పదార్థమూ రుచికరంగా అనిపించేది కాదు, ఎందుకంటే నా ఆరాధ్య నాయకుడి గురించి అత్యంత దారుణమైన నిందలను వినాల్సి వచ్చేది. అక్కడ ఉండే వాతావరణం, సంభాషణల తీరు మా ఇంట్లో ఉండే వాటికి పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండేవి. నా తాతయ్య-అమ్మమ్మల పట్ల నాకు ఉన్న ఇష్టం, గౌరవం కూడా తగ్గిపోయాయి; అయినప్పటికీ, ఈ విషయం గురించి మా తల్లిదండ్రులతో ఏమీ చెప్పలేకపోయాను. నా సొంత భావాల వల్ల మరియు మా అమ్మ హెచ్చరిక వల్ల కూడా నేను ఆ విషయాన్ని ప్రస్తావించకుండా ఉండిపోయాను. ఇలా, నేను నా అంతట నేనే ఆలోచించుకునే పరిస్థితిలో పడ్డాను; నా ఆరవ ఏట లిస్బన్ భూకంపం దేవుని మంచితనంపై సందేహాన్ని కలిగించినట్లే, ఇప్పుడు ఫ్రెడరిక్ II పట్ల ప్రజల వైఖరిలోని న్యాయం గురించి నాకు సందేహం కలగడం మొదలైంది. నా మనస్సు సహజంగానే గౌరవభావం కలిగినది, కాబట్టి పవిత్రమైన లేదా గౌరవనీయమైన విషయాలపై నాకున్న నమ్మకాన్ని కదిలించడానికి ఒక బలమైన ఆఘాతం అవసరమైంది. కానీ, దురదృష్టవశాత్తు! వారు మాకు మంచి ప్రవర్తనను, గౌరవపూర్వకమైన నడవడికను బోధించింది వాటి స్వయం విలువ కోసం కాదు, కేవలం ప్రజల కోసమే అని తెలిసింది. “ప్రజలు ఏమనుకుంటారు?” అనేదే ఎప్పుడూ వినిపించే మాట; ప్రతి విషయాన్నీ సరిగ్గా అంచనా వేయగలిగే మంచి వ్యక్తులు ప్రజలే అని నేను భావించేవాడిని. కానీ నా అనుభవం దానికి పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంది. అత్యంత గొప్ప, విశిష్టమైన సేవలు కూడా నిందలకు, ఎగతాళికి గురయ్యేవి; అత్యున్నతమైన పనులు వక్రీకరించబడటం లేదా తక్కువ చేసి చూపబడటం జరిగేది. ఈ నీచమైన అన్యాయం సామాన్య ప్రజల వల్ల కాకుండా, నేను గొప్పవారని భావించిన నా తాతయ్య, మా మామయ్యల వంటి ప్రముఖుల వల్లే జరిగింది. వర్గాలు ఉన్నాయన్న విషయం గానీ, లేదా ఆయన స్వయంగా ఒక వర్గానికి చెందినవారన్న విషయం గానీ నా ఆలోచనలోకి ఎప్పుడూ రాలేదు.

»సత్యం మరియు కవిత్వం;

మా ఇంటి పరిసరాల్లోనే… వారు మమ్మల్ని బయటకు వెళ్లనివ్వకుండా ఎక్కువగా ఇంట్లోనే ఉంచేవారు; అలాగే రకరకాలుగా మమ్మల్ని బిజీగా ఉంచడానికి, అలరించడానికి ప్రయత్నించేవారు. ఈ ఉద్దేశంతో, మా అమ్మమ్మగారు ఇచ్చిన తోలుబొమ్మల ప్రదర్శన పెట్టెను మళ్లీ బయటకు తీశారు. దానిని ఎలా అమర్చారంటే—ప్రేక్షకులు నా చిన్న గదిలో (మేడ గదిలో) కూర్చునేవారు, కానీ ప్రదర్శనను నడిపే వ్యక్తి మరియు రంగస్థలం (ముందు భాగం తప్ప) పక్క గదిలో ఉండేవారు. ఒక ప్రత్యేక వెసులుబాటుగా, పొరుగింటి పిల్లలను ఒక్కొక్కరిగా ఆహ్వానించి ప్రేక్షకుడిగా కూర్చోబెట్టే అనుమతి మాకు లభించింది. దీనివల్ల మొదట్లో నాకు చాలా మంది స్నేహితులు దొరికారు; కానీ పిల్లల్లో సహజంగా ఉండే చంచల స్వభావం వల్ల వారు ఎక్కువ సేపు ఓపికగా ప్రేక్షకులుగా ఉండలేకపోయేవారు. వారు ప్రదర్శనకు అంతరాయం కలిగించేవారు, దాంతో మేము ఇంకా చిన్న వయసు పిల్లలను వెతుక్కోవాల్సి వచ్చింది; ఎందుకంటే వారిని ఆయాలు లేదా పనిమనుషుల పర్యవేక్షణలో అదుపులో ఉంచడం సాధ్యమయ్యేది. ఆ బొమ్మలకు సరిపోయేలా రూపొందించిన అసలు నాటకాన్ని మేము కంఠస్థం చేశాము, మొదట్లో దాన్నే ప్రదర్శించేవాళ్ళం. అయితే, అది విసుగు పుట్టించడంతో, మేము బొమ్మల వేషధారణలు, అలంకరణలు మార్చి ఇతర నాటకాలను ప్రదర్శించడానికి ప్రయత్నించాము; కానీ అవి మా చిన్న రంగస్థలానికి మరీ భారీగా ఉండేవి. ఆ అతి ఉత్సాహం వల్ల మేము నిజంగా బాగా ప్రదర్శించగలిగే నాటకాలు కూడా దెబ్బతిన్నప్పటికీ, అటువంటి బాల్యపు సరదాలు మరియు పనులు నా సృజనాత్మకతను, ప్రదర్శనా నైపుణ్యాన్ని అనేక విధాలుగా మెరుగుపరిచాయి. అంత తక్కువ సమయంలో, అంత పరిమిత స్థలంలో, అంత తక్కువ ఖర్చుతో మరే ఇతర పద్ధతిలోనూ అభివృద్ధి చేసుకోలేని ఊహాశక్తిని మరియు సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని అవి నాలో పెంపొందించాయి. కంపాస్ మరియు రూలర్ (అడుగుపట్టి) ఉపయోగించి బొమ్మలు గీయడం నేను చిన్నప్పుడే నేర్చుకున్నాను; ఎందుకంటే జ్యామితిలో నాకు నేర్పిన పాఠాలను వెంటనే అట్టతో చేసే పనులలో (pasteboard-work) ఉత్సాహంగా ఆచరణలో పెట్టేవాడిని. అయితే, కేవలం జ్యామితీయ ఆకారాలు, చిన్న పెట్టెలు మరియు అలాంటి ఇతర వస్తువులను తయారు చేయడంతో నేను పూర్తిగా సంతృప్తి చెందలేదు; అందుకే స్తంభాలు (pilasters), మెట్లు మరియు చదునైన పైకప్పులతో అలంకరించబడిన అందమైన చిన్న విహార గృహాలను (pleasure-houses) నిర్మించడం మొదలుపెట్టాను. అయినప్పటికీ, ఈ ఆసక్తి వల్ల చెప్పుకోదగ్గ ఫలితం ఏమీ రాలేదు.

మరోవైపు, నాటకాలు మరియు విషాద నాటకాలను ప్రదర్శించడానికి అవసరమైన పరికరాల గదిని (armoury) ఏర్పాటు చేయడంలో నేను చాలా పట్టుదల చూపించాను. వృత్తిరీత్యా టైలర్ అయిన మా ఇంటి పనిమనిషి సహాయంతో దీనిని సిద్ధం చేశాను; తోలుబొమ్మలాటల దశను దాటిన తర్వాత, మేము ఎంతో ఆనందంతో ఈ నాటకాలను ప్రదర్శించేవాళ్ళం. నా ఆటగాళ్లు కూడా తమ కోసం ఇలాంటి గదులనే ఏర్పాటు చేసుకున్నారు  అవి నా వాటితో సమానంగా ఉన్నాయని భావించేవారు; కానీ…

నేను కేవలం ఒక్క వ్యక్తికి మాత్రమే కాకుండా, మా చిన్న బృందంలోని చాలా మందికి అవసరమైన వస్తువులను సమకూర్చగలిగేవాడిని కాబట్టి, మా చిన్న సమూహంలో నేను ఎప్పుడూ అత్యంత కీలకమైన వ్యక్తిగా మారాను. ఇలాంటి ఆటలు వర్గ విభేదాలు, గొడవలు మరియు కొట్లాటలకు దారితీసి, తరచుగా గందరగోళం మరియు నిరాశతో ముగియడం సహజం. అలాంటి సందర్భాల్లో, నా స్నేహితులలో కొందరు నాకు మద్దతుగా నిలిచేవారు, మరికొందరు నాకు వ్యతిరేకంగా ఉండేవారు; అయితే మా వర్గాల కూర్పులో అనేక మార్పులు జరుగుతూ ఉండేవి. ముఖ్యంగా ఒక బాలుడు—నేను అతన్ని ‘పైలేడెస్’ (Pylades) అని పిలుస్తాను—ఇతరుల ప్రేరేపణతో ఒకసారి నా వర్గాన్ని వదిలిపెట్టాడు, కానీ తన వ్యతిరేక వైఖరిని ఒక్క క్షణం కూడా కొనసాగించలేకపోయాడు; ఎందుకంటే మేము త్వరలోనే కన్నీళ్లతో రాజీ పడ్డాము మరియు ఆ తర్వాత చాలా కాలం పాటు నమ్మకమైన స్నేహితులుగా కలిసి మెలిసి ఉన్నాము. నాకు తెలిసిన వారికి, నా శ్రేయోభిలాషులకు నేను చెప్పే కథల ద్వారా ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించేవాడిని; ముఖ్యంగా ఆ కథల్లో నేనే కథానాయకుడిగా ఉన్నప్పుడు వారు ఎంతో ఉత్సాహంగా వినేవారు. తమతో కలిసి ఆడుకునే ఒక స్నేహితుడికి అటువంటి అద్భుతమైన సంఘటనలు ఎదురయ్యాయని తెలుసుకోవడం వారికి ఎంతో సంతోషాన్నిచ్చేది. నా రాకపోకలు, రోజంతా నేను ఎలా గడిపేవాడినో వారికి తెలిసినప్పటికీ, అన్ని సాహసకృత్యాలకు నాకు సమయం, అవకాశం ఎలా దొరికేవని వారు ఏమాత్రం అనుమానించేవారు కాదు. ఆ సంఘటనలు జరిగిన ప్రదేశాలను ఎంచుకునేటప్పుడు కూడా నేను జాగ్రత్త వహించేవాడిని—అవి వేరే లోకంలో కాకపోయినా, కనీసం వేరొక ప్రాంతంలో జరిగినట్లుగా చెప్పేవాడిని; అయినప్పటికీ, అవన్నీ ఈ రోజో లేదా నిన్ననో జరిగినట్లుగానే వివరించేవాడిని. వారు మోసపోవడం కంటే, తమకు తామే ఆ భ్రమలో మునిగిపోయేవారు అని చెప్పాలి. అయినప్పటికీ, నా సహజ ప్రవృత్తికి అనుగుణంగా ఆ ఊహలను, కల్పనలను కళాత్మక రూపాలుగా మలచుకోవడం నేను క్రమంగా నేర్చుకోకపోతే, అటువంటి ఆడంబరపూరితమైన ఆరంభం చివరికి చెడు పరిణామాలకు దారితీసేది.

ఈ ప్రేరణను నిశితంగా పరిశీలిస్తే, కవి తన అసంభవమైన విషయాలను ఎంతో అధికారయుతంగా చెబుతూ, తనకు నిజమనిపించిన దాన్ని అందరూ వాస్తవమని అంగీకరించాలని కోరే ధోరణి లాంటిదే ఇందులోనూ కనిపిస్తుంది.

అయితే, ఇక్కడ సాధారణంగానూ, ఆలోచనాత్మకంగానూ చెప్పిన విషయాలు ఒక ఉదాహరణ ద్వారా మరింత స్పష్టంగా, ఆసక్తికరంగా అర్థమవుతాయి. అందుకే, నా స్నేహితులకు తరచుగా చెబుతూ ఉండటం వల్ల నా ఊహల్లోనూ, జ్ఞాపకాల్లోనూ ఇప్పటికీ స్పష్టంగా నిలిచిపోయిన అటువంటి కథలలో ఒకదానిని ఇక్కడ జతచేస్తున్నాను.

కొత్త పారిస్.

ఒక గొప్ప గాథ. ఈస్టర్ ఆదివారానికి ముందు ఒక రాత్రి, నాకు ఒక కల వచ్చింది. అందులో నేను అద్దం ముందు నిలబడి, ఆ పండుగ కోసం మా అమ్మానాన్నలు నాకు ఇచ్చిన కొత్త వేసవి దుస్తులను ధరిస్తూ ఉన్నాను. ఆ దుస్తులలో మెరుగుపెట్టిన తోలు బూట్లు (పెద్ద వెండి బకిల్స్‌తో), నాణ్యమైన నూలు సాక్సులు, నల్లని ప్యాంటు మరియు బంగారు రంగు అలంకరణలు కలిగిన ఆకుపచ్చని కోటు ఉన్నాయి. బంగారు వస్త్రంతో చేసిన నా లోపలి కోటు (waistcoat) మా నాన్నగారి పెళ్లి కోటు నుండి తయారు చేయబడింది. నా జుట్టును ఉంగరాలుగా చేసి పౌడర్ చల్లారు, ఆ ఉంగరాలు చిన్న రెక్కల్లా తల పక్కలకు పొడుచుకు వచ్చినట్లు ఉన్నాయి; కానీ దుస్తులు ధరించడంలో నేను ఇబ్బంది పడ్డాను, ఎందుకంటే వేర్వేరు వస్తువులను ధరించే క్రమంలో గందరగోళం ఏర్పడింది—ఒకటి వేసుకున్న వెంటనే మరొకటి జారిపోతూ ఉండేది. ఈ సందిగ్ధ స్థితిలో, ఒక అందమైన యువకుడు నా దగ్గరకు వచ్చి, ఎంతో స్నేహపూర్వకంగా పలకరించాడు. “ఓహో! మీకు స్వాగతం!” అని నేను అన్నాను; “మిమ్మల్ని ఇక్కడ చూడటం నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది.” “అయితే, మీకు నేను తెలుసా?” అని అతను మర్యాదగా అడిగాడు. “తెలియకుండా ఎలా ఉంటుంది?” అని నేను కూడా అంతే మర్యాదగా సమాధానం ఇచ్చాను; “మీరు మెర్క్యూరీ (దేవతల దూత)—చిత్రపటాలలో మిమ్మల్ని నేను చాలాసార్లు చూశాను.” “నేనే ఆ వ్యక్తిని,” అని అతను బదులిచ్చాడు; “ఒక ముఖ్యమైన పని మీద దేవతలు నన్ను నీ దగ్గరకు పంపారు. ఈ మూడు ఆపిల్స్ కనిపిస్తున్నాయా?” — అతను తన చేతిని చాచి, మూడు ఆపిల్స్‌ను నాకు చూపించాడు. అవి చేతిలో పట్టనంత పెద్దవిగానూ, అద్భుతమైన అందంతోనూ ఉన్నాయి; వాటిలో ఒకటి ఎరుపు, మరొకటి పసుపు, మూడవది ఆకుపచ్చ రంగులో ఉన్నాయి. అవి పండ్ల రూపంలో ఉన్న విలువైన రత్నాలేమో అని ఎవరైనా అనుకోవచ్చు. నేను వాటిని అందుకోవడానికి ప్రయత్నించాను; కానీ అతను వెనక్కి తగ్గి ఇలా అన్నాడు, “అవి నీ కోసం కాదని తెలుసుకో. వాటిని నువ్వు ఈ నగరంలోని అత్యంత అందమైన ముగ్గురు యువకులకు ఇవ్వాలి; అప్పుడు వారు, తమ తమ…” “అదృష్టం ఉంటే, అతను కోరుకున్నటువంటి భార్యనే పొందుతాడు. వీటిని తీసుకో, నీకు విజయం లభించుగాక!” అని అంటూ అతను వెళ్ళిపోయాడు. నా తెరిచిన చేతుల్లో ఉన్న ఆ యాపిల్స్ నాకు మరింత పెద్దవిగా కనిపించాయి. నేను వాటిని వెలుతురు వైపు ఎత్తి చూశాను, అవి పూర్తిగా పారదర్శకంగా అనిపించాయి; కానీ కాసేపటికే అవి పైకి విస్తరించి, మూడు అందమైన…

…మధ్యస్థ పరిమాణంలో ఉండే బొమ్మలంత చిన్నగా, ఆ యాపిల్స్ రంగుల దుస్తులు ధరించిన ముగ్గురు అందమైన స్త్రీలుగా మారాయి. అవి నా వేళ్ల మీదుగా మెల్లగా జారి బయటకు వచ్చాయి. కనీసం ఒకదానినైనా పట్టుకోవాలని నేను ప్రయత్నించినప్పుడు, అవి దూరంగా ఎగిరిపోయాయి; దాంతో నేను నిరాశను మిగుల్చుకోవాల్సి వచ్చింది. చేతులు పైకి ఎత్తి, వేళ్ల మీద ఇంకా ఏదో చూడాల్సినట్లుగా వాటినే చూస్తూ, నేను ఆశ్చర్యంతో స్తంభించిపోయాను. కానీ అకస్మాత్తుగా, నా వేళ్ల చివర ఒక అత్యంత అందమైన యువతి నాట్యం చేయడం నాకు కనిపించింది. ఆమె మిగిలిన వారి కంటే చిన్నదిగా ఉన్నప్పటికీ, ఎంతో అందంగా, ఉల్లాసంగా ఉంది. ఆమె ఇతరులలాగా ఎగిరిపోకుండా అక్కడే ఉంటూ, ఒక వేలు చివర నుండి మరొక వేలు చివరకు మారుతూ నాట్యం చేస్తూనే ఉంది; నేను ఆమెను ఎంతో ఆశ్చర్యంతో, ఆనందంతో చాలా సేపు చూస్తూ ఉండిపోయాను. ఆమె నాకు ఎంతో నచ్చడంతో, చివరికి ఆమెను పట్టుకోవాలని అనుకుని, చాలా నేర్పుగా పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించాను. కానీ అదే క్షణంలో నా తల మీద బలమైన దెబ్బ తగలడంతో, నేను స్పృహ తప్పి కింద పడిపోయాను. ఆ తర్వాత దుస్తులు ధరించి చర్చికి వెళ్లే సమయం అయ్యేంత వరకు ఆ స్పృహలేని స్థితి నుండి నేను తేరుకోలేదు.

చర్చిలో ప్రార్థన జరుగుతున్నప్పుడు కూడా నాకు తరచుగా ఆ దృశ్యాలే గుర్తుకొచ్చాయి; ఆ తర్వాత, మా తాతగారి దగ్గర భోజనం చేస్తున్నప్పుడు కూడా అవే ఆలోచనలు మెదిలాయి. మధ్యాహ్నం పూట, నేను నా కొత్త దుస్తులను ప్రదర్శించుకోవడానికి… నా చంకలో టోపీ, పక్కన కత్తి ధరించి, వారి రాకకు ప్రతిగా నేను వారిని సందర్శించడానికి బయలుదేరాను. అక్కడ ఎవరూ లేకపోవడంతో, వారు తోటలకు వెళ్లారని తెలుసుకుని, వారిని అనుసరించి ఆ సాయంత్రాన్ని ఆహ్లాదకరంగా గడపాలని నిర్ణయించుకున్నాను. నా దారి రక్షణ కందకాల (entrenchments) వైపు సాగింది; అలా నేను ‘దెయ్యాల గోడ’ (Haunted Wall) అని పిలువబడే ప్రాంతానికి చేరుకున్నాను—ఎందుకంటే అక్కడ ఎప్పుడూ దెయ్యాల భయం ఉండేది. నేను నెమ్మదిగా నడుస్తూ నా ముగ్గురు దేవతల గురించి, ముఖ్యంగా ఆ చిన్న అప్సరస (nymph) గురించి ఆలోచిస్తున్నాను; ఆమె మళ్లీ అక్కడ వచ్చి నిలబడుతుందేమోనన్న ఆశతో తరచుగా నా వేళ్లను పైకి ఎత్తి చూస్తున్నాను. అటువంటి ఆలోచనలతో వెళ్తుండగా, నా ఎడమ వైపున ఉన్న గోడలో ఒక చిన్న ద్వారం (wicket) కనిపించింది; దానిని ఇంతకు ముందెప్పుడూ గమనించినట్లు నాకు గుర్తులేదు. అది తక్కువ ఎత్తులో ఉన్నట్లు అనిపించినా, దాని పదునైన వంపు (pointed arch) గుండా అత్యంత పొడవైన మనిషి కూడా లోపలికి వెళ్ళగలిగేలా ఉండేది. ఆ వంపు మరియు గోడ రాతి పనితనం, శిల్పకళతో అత్యంత అందంగా చెక్కబడి ఉన్నాయి; కానీ ఆ తలుపుే నా దృష్టిని పూర్తిగా ఆకర్షించింది. పాత గోధుమ రంగు చెక్కతో చేసిన ఆ తలుపుపై చిన్నపాటి అలంకరణలు ఉన్నప్పటికీ, దానిపై వెడల్పాటి ఇత్తడి పట్టీలు ఉబ్బెత్తుగానూ మరియు లోతుగానూ చెక్కబడి ఉన్నాయి. వాటిపై చెక్కిన ఆకులు, వాటి మధ్య సహజంగా కూర్చున్న పక్షుల రూపాలను చూసి…

అయితే, అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, అక్కడ తాళం రంధ్రం (keyhole), గడియ (latch) లేదా తలుపు తట్టే పరికరం (knocker) ఏమీ కనిపించలేదు; కాబట్టి, ఆ తలుపును లోపలి నుండి మాత్రమే తెరవగలరని నేను ఊహించాను. నా ఊహ సరైనదే; ఎందుకంటే ఆ అలంకరణలను తాకడానికి నేను దగ్గరకు వెళ్ళగానే, అది లోపలి వైపుకు తెరుచుకుంది. అప్పుడు పొడవైన, వెడల్పాటి మరియు విచిత్రమైన దుస్తులు ధరించిన ఒక వ్యక్తి కనిపించాడు. అతని గడ్డం కూడా ఎంతో గౌరవప్రదంగా, పెద్దదిగా ఉంది; దాంతో అతను యూదుడని నేను సహజంగానే భావించాను. కానీ… అతను నా ఆలోచనలను గ్రహించినట్లుగా…

43

గవ్వలు, పగడాలు మరియు ఖనిజపు ముక్కలతో కళాత్మకంగా అలంకరించబడిన గూళ్లు (niches) అక్కడ ఉన్నాయి; వాటిలోని ‘ట్రైటాన్’ (పురాణ జలదేవత) విగ్రహాల నోళ్ల నుండి నీరు ధారాళంగా పాలరాతి తొట్టెలలోకి ప్రవహిస్తోంది. వాటి మధ్య పక్షుల గూళ్లు మరియు జాలీ పనితనం (lattice work) కలిగిన నిర్మాణాలు ఉన్నాయి; అక్కడ ఉడుతలు చురుకుగా అటు ఇటు తిరుగుతున్నాయి, గినియా పిగ్స్ (guinea-pigs) అటూ ఇటూ పరిగెడుతున్నాయి, ఇంకా ఎన్నో ఉల్లాసభరితమైన చిన్న చిన్న జీవులు అక్కడ కనిపిస్తున్నాయి. మేము ముందుకు సాగుతుండగా పక్షులు కిచకిచలాడుతూ మాకు స్వాగతం పలుకుతున్నట్లుగా పాడాయి; ముఖ్యంగా ‘స్టార్లింగ్’ పక్షులు విచిత్రమైన మాటలను స్పష్టంగా పలుకుతున్నాయి. ఒక పక్షి “పారిస్! పారిస్!” అని, మరొకటి “నార్సిసస్! నార్సిసస్!” అని ఒక పాఠశాల విద్యార్థి పలికినంత స్పష్టంగా అరుస్తున్నాయి. పక్షులు అలా అరుస్తున్నప్పుడు ఆ వృద్ధుడు నా వైపు శ్రద్ధగా చూశాడు, కానీ నేను గమనించనట్లు నటించాను; నిజానికి అతని వైపు దృష్టి సారించే సమయం కూడా నాకు లేదు. ఎందుకంటే మేము ఒక వృత్తాకార మార్గంలో తిరుగుతున్నామని, ఆ నీడగల ప్రదేశం వాస్తవానికి ఒక పెద్ద వృత్తమని, అది అంతకంటే ముఖ్యమైన మరొక భాగాన్ని తనలో ఇముడ్చుకుని ఉందని నేను సులభంగా గ్రహించగలిగాను. నిజానికి మేము తిరిగి ఆ చిన్న ద్వారం వద్దకు చేరుకున్నాము, ఆ వృద్ధుడు నన్ను బయటకు పంపేలా అనిపించింది. కానీ నా దృష్టి మాత్రం ఒక బంగారు జాలీ కంచె (golden trellis) వైపు మళ్లింది; అది ఆ అద్భుతమైన తోట మధ్యభాగాన్ని చుట్టుముట్టి ఉన్నట్లు అనిపించింది. ఆ వృద్ధుడు నన్ను ఎప్పుడూ గోడ వైపుగానే, కేంద్రానికి చాలా దూరంగా ఉంచినప్పటికీ, మా నడకలో నేను దానిని పరిశీలించడానికి తగినంత అవకాశాన్ని పొందాను. ఇప్పుడు, అతను ఆ ద్వారాన్ని తెరుస్తుండగా, నేను అతనికి నమస్కరిస్తూ ఇలా అన్నాను: “మీరు నా పట్ల ఎంతో దయతో ఉన్నారు, కాబట్టి మీ నుండి విడిపోయే ముందు మరో అభ్యర్థన చేయడానికి సాహసిస్తున్నాను. తోట అంతర్భాగాన్ని చుట్టుముట్టినట్లుగా కనిపిస్తున్న ఆ బంగారు జాలీ కంచెను నేను దగ్గరగా చూడవచ్చా?” “తప్పకుండా,” అని అతను బదులిచ్చాడు: “కానీ అలా చేయాలంటే మీరు కొన్ని షరతులకు కట్టుబడి ఉండాలి.” “అవి ఏమిటి?” అని నేను తొందరగా అడిగాను. “మీరు మీ టోపీని, కత్తిని ఇక్కడే వదిలేయాలి,

మరియు నేను మీకు సేవ చేస్తున్నంత సేపు నా చేయి వదలకూడదు.” “సంతోషంగా,” అని నేను బదులిచ్చి, నా టోపీని, కత్తిని దగ్గరలో ఉన్న రాతి బల్లపై పెట్టాను.

వెంటనే అతను తన కుడి చేతితో నా ఎడమ చేతిని గట్టిగా పట్టుకుని,

నన్ను చాలా బలంతో నేరుగా ముందుకు నడిపించాడు. మేము పందిరి దగ్గరకు చేరుకున్నప్పుడు, నా ఆరాధన ఆశ్చర్యంగా మారింది.

ఒక ఎత్తైన పాలరాతి పీఠంపై లెక్కలేనన్ని ఈటెలు, ఖడ్గాలు నిలబడి ఉన్నాయి; వాటి వింతగా అలంకరించబడిన మొనలు ఒకదానికొకటి కలిసేలా, ఆ విధంగా ఒక పూర్తి వృత్తాన్ని ఏర్పరిచేలా అవి అమర్చబడి ఉన్నాయి. నేను ఆ సందుల గుండా చూశాను; వాటి వెనుక మృదువుగా ప్రవహిస్తున్న నీటి ధార కనిపించింది. ఆ ప్రవాహానికి ఇరువైపులా పాలరాతి కట్టడాలు ఉన్నాయి, దాని స్వచ్ఛమైన లోతుల్లో అనేక బంగారు, వెండి రంగు చేపలు అటు ఇటు కదులుతూ కనిపించాయి.

కొన్ని నెమ్మదిగా, మరికొన్ని వేగంగా, కొన్ని ఒంటరిగా, మరికొన్ని గుంపులుగా కదులుతున్నాయి. ఆ కాలువ అవతలి వైపు, అంటే తోట మధ్యలో ఏం జరుగుతోందో చూడాలని నాకు చాలా ఆశగా అనిపించింది. కానీ దురదృష్టవశాత్తు, నీటి అవతలి వైపు కూడా అలాంటి కంచె (జాలీ వంటి నిర్మాణం) ఉండటం గమనించాను. అది ఎంత నైపుణ్యంతో అమర్చబడిందంటే, ఈ వైపు ఉన్న ప్రతి ఖాళీ స్థలం అవతలి వైపు ఉన్న ఒక ఈటె లేదా ఆయుధపు అంచుతో సరిగ్గా కప్పబడి ఉంది. నేను ఎలా నిలబడినా, ఆ అలంకరణల వల్ల అవతలి వైపు చూడటం అసాధ్యంగా మారింది. అంతేకాకుండా, నన్ను గట్టిగా పట్టుకుని ఉన్న ఆ వృద్ధుడు నన్ను స్వేచ్ఛగా కదలనివ్వలేదు. ఇంత చూశాక నాలో కుతూహలం మరింత పెరిగింది; దాంతో నేను ఆ వృద్ధుడిని అవతలి వైపుకు వెళ్లడం సాధ్యమేనా అని అడిగే ధైర్యం చేశాను. “ఎందుకు కాదు?” అని ఆయన బదులిచ్చారు, “కానీ కొన్ని కొత్త షరతులతో.” అవి ఏమిటని నేను అడిగినప్పుడు, నేను వేరే దుస్తులు ధరించాలని ఆయన సూచించారు. దానికి నేను అంగీకరించాను; ఆయన నన్ను తిరిగి గోడ వైపు, ఒక చిన్న చక్కని గదిలోకి తీసుకెళ్లారు. ఆ గది గోడలకు తూర్పు దేశపు (ఓరియంటల్) శైలిని పోలి ఉండే అనేక రకాల దుస్తులు వేలాడదీసి ఉన్నాయి. నేను త్వరగానే ఆ దుస్తులు ధరించాను. నా జుట్టును బలంగా దులిపి (అది నాకు చాలా భయానకంగా అనిపించింది), రంగురంగుల వలతో కప్పి ఉంచారు. ఒక పెద్ద అద్దం ముందు నిలబడినప్పుడు, ఆ వేషధారణలో నేను చాలా అందంగా కనిపించాను; నా సాధారణ ఆదివారం దుస్తుల కంటే ఈ వేషంలోనే నాకు ఎక్కువ సంతృప్తి కలిగింది. జాతరలోని థియేటర్‌లో నృత్యకారులు చేసినట్లుగా నేను సైగలు చేస్తూ గెంతుతూ ఉన్నాను. అలా చేస్తున్నప్పుడు అద్దంలో చూసుకున్నాను… నా వెనుక ఉన్న ఒక గూడు (niche) వంటి నిర్మాణాన్ని నేను గమనించాను. దాని తెల్లని నేపథ్యంపై మూడు ఆకుపచ్చని తాడులు వేలాడుతూ ఉన్నాయి; అవి ఏ విధంగా చుట్టబడి ఉన్నాయో దూరం నుండి నాకు స్పష్టంగా తెలియలేదు. అందుకే నేను త్వరగా వెనక్కి తిరిగి, ఆ గూడు మరియు తాడుల గురించి ఆ వృద్ధుడిని అడిగాను. ఆయన ఎంతో మర్యాదగా ఒక తాడును కిందకు తీసి నాకు చూపించారు. అది మధ్యస్థ మందం కలిగిన ఆకుపచ్చని పట్టు పట్టీలా ఉంది; దాని చివరలు ఆకుపచ్చని చర్మపు ముక్కతో (leather) రెట్టింపు మడతగా కలపబడి ఉండటం వల్ల, అది ఏదో అవాంఛనీయమైన పనికి ఉపయోగించే పరికరంలా అనిపించింది. ఆ వస్తువు నాకు అనుమానాస్పదంగా అనిపించడంతో, దాని ఉద్దేశ్యం ఏమిటని ఆ వృద్ధుడిని అడిగాను. ఆయన చాలా ప్రశాంతంగా, దయతో ఇలా సమాధానమిచ్చారు: “ఇక్కడ తమపై ఉంచిన నమ్మకాన్ని దుర్వినియోగం చేసేవారి కోసం ఇది ఉద్దేశించబడింది.” ఆయన ఆ తాడును తిరిగి దాని స్థానంలో వేలాడదీసి, వెంటనే తనను అనుసరించమని నన్ను కోరారు; ఈసారి ఆయన నన్ను పట్టుకోలేదు, కాబట్టి నేను ఆయన పక్కన స్వేచ్ఛగా నడిచాను.

ఆ ద్వారం ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకోవాలన్నదే ఇప్పుడు నా ప్రధాన కుతూహలంగా ఉండేది…

ట్రెల్లిస్ (తీగపాదుల చట్రం) గుండా  కాలువ మీదుగా వెళ్ళడానికి ఏదైనా వంతెన ఉంటుందేమోనని నేను చూశాను; కానీ అప్పటివరకు నాకు అలాంటిదేదీ కనిపించలేదు. అందుకే, మేము ఆ బంగారు కంచె వైపు వేగంగా వెళ్తున్నప్పుడు నేను దానిని చాలా నిశితంగా గమనించాను. కానీ ఒక్క క్షణంలో నా దృష్టి మసకబారింది; ఈటెలు, బల్లెంలు, హాల్‌బర్డ్‌లు మరియు పార్టిసాన్‌లు (ప్రాచీన ఆయుధాలు) అన్నీ ఒక్కసారిగా చప్పుడు చేస్తూ కదలడం మొదలుపెట్టాయి. ఆ విచిత్రమైన కదలిక చివరకు వాటన్నింటి మొనలు ఒకదానికొకటి ఎదురుగా నిలవడంతో ముగిసింది—అచ్చం ఈటెలు అమర్చిన రెండు ప్రాచీన పడవలు యుద్ధానికి తలపడుతున్నట్లుగా అనిపించింది. ఆ గందరగోళాన్ని నా కళ్లు భరించలేకపోయాయి, ఆ కోలాహలాన్ని నా చెవులు తట్టుకోలేకపోయాయి; కానీ వాటన్నింటినీ మించిన అద్భుత దృశ్యం మరొకటి కనిపించింది—అవి కిందికి దిగి కాలువ వృత్తాన్ని కప్పివేసి, మనిషి ఊహించగలిగే అత్యంత అద్భుతమైన వంతెనను ఏర్పరిచాయి. ఎందుకంటే ఇప్పుడు నా కళ్లకు ఒక రంగులమయమైన తోట కనిపించింది. అది వంపులు తిరిగిన పూలమడులతో తీర్చిదిద్దబడి, ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానించబడి, అలంకారప్రాయమైన ఒక చిక్కుదారి (labyrinth) లాంటి ఆకృతిని ఏర్పరిచింది. అవన్నీ నేను ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడని, పొట్టిగా ఉండి మెత్తని రోమాలు కలిగిన మొక్కల పచ్చని అంచులతో చుట్టబడి ఉన్నాయి; అవన్నీ పూలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. ప్రతి విభాగం వేర్వేరు రంగులలో ఉండి, మొక్కలు పొట్టిగా ఉండటం వల్ల ఆ తోట యొక్క నమూనాను సులభంగా గుర్తించగలిగేలా ఉంది. ప్రకాశవంతమైన సూర్యకాంతిలో నేను ఆస్వాదించిన ఆ అద్భుత దృశ్యం నా కళ్లను పూర్తిగా మంత్రముగ్ధులను చేసింది. కానీ అడుగు ఎక్కడ వేయాలో నాకు అర్థం కాలేదు; ఆ వంకరటింకర దారులు నీలిరంగు ఇసుకతో అత్యంత సున్నితంగా తీర్చిదిద్దబడి ఉన్నాయి; ఆ ఇసుక నేల మీద ఒక ముదురు రంగు ఆకాశాన్ని సృష్టించినట్లు, నీటిలో ప్రతిబింబించే ఆకాశంలా అనిపించింది. కాబట్టి, నేను నా మార్గదర్శి పక్కన నడుస్తూ, నా దృష్టిని నేల మీదే ఉంచాను. అలా నడుస్తుండగా, పూలమళ్లు మరియు పూల వరుసల మధ్యలో సైప్రస్ లేదా పాప్లర్ వంటి చెట్లతో ఏర్పడిన ఒక పెద్ద వృత్తాకారం నాకు కనిపించింది; ఆ చెట్ల కింది కొమ్మలు నేల నుండే మొలిచినట్లు ఉండటం వల్ల, వాటి గుండా అవతలి వైపు ఏముందో కనిపించేది కాదు. నా మార్గదర్శి నన్ను నేరుగా లేదా అతి తక్కువ దూరంలో ఉండే మార్గంలో కాకుండా, వెంటనే ఆ కేంద్రం వైపు తీసుకువెళ్లాడు. ఆ ఎత్తైన చెట్ల సమూహంలోకి అడుగుపెట్టగానే, నా ముందు ఒక అద్భుతమైన తోటమంటపం (arbour) యొక్క స్తంభాల వరుస (peristyle) కనిపించింది; దానికి ఇతర వైపులా కూడా అలాంటి ద్వారాలు, ప్రవేశ మార్గాలు ఉన్నట్లు అనిపించింది! అయితే, ఆ భవనం నుండి వెలువడుతున్న దివ్యమైన సంగీతం, ఆ నిర్మాణ శైలి కంటే ఎక్కువగా నన్ను పరవశింపజేసింది. ఒకసారి ల్యూట్ (lute), మరోసారి హార్ప్ (harp), ఆ తర్వాత గిటార్, ఆపై ఆ వాయిద్యాలన్నింటికంటే భిన్నంగా గంటానాదంలా వినిపించే ఏదో శబ్దం… ఇలా రకరకాల సంగీత ధ్వనులు నాకు వినిపిస్తున్నట్లు అనిపించింది. మేము సమీపించిన ద్వారం, ఆ వృద్ధుడు దానిని తేలికగా తాకగానే తెరుచుకుంది. కానీ బయటకు వచ్చిన ఆ ద్వారపాలకురాలిని చూసినప్పుడు నా ఆశ్చర్యానికి అంతులేకుండా పోయింది…

నా కలలో నా వేళ్లపై నాట్యం చేసిన ఆ సుకుమారమైన యువతి ఆమెనే! మేము పాత పరిచయస్తులమన్నట్లు ఆమె నన్ను పలకరించి, లోపలికి ఆహ్వానించింది. ఆ వృద్ధుడు బయటే ఉండిపోయాడు; నేను ఆమెతో కలిసి, అందంగా అలంకరించబడిన ఒక తోరణం వంటి మార్గం గుండా మధ్య హాలులోకి వెళ్లాను. ఆ హాలులోని అద్భుతమైన గోపురం (dome) నేను లోపలికి అడుగుపెట్టగానే నా దృష్టిని ఆకర్షించి, నాకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించింది. అయితే, అంతకంటే ఆకర్షణీయమైన మరొక దృశ్యం నా దృష్టిని మళ్లించడంతో, నా చూపు ఆ గోపురంపై ఎక్కువసేపు నిలవలేదు. ఆ గోపురం మధ్యలో నేలపై పరిచిన తివాచీపై ముగ్గురు స్త్రీలు త్రిభుజాకారంలో కూర్చుని ఉన్నారు; వారు మూడు వేర్వేరు రంగుల దుస్తులు ధరించి ఉన్నారు – ఒకరు ఎరుపు, మరొకరు పసుపు, మూడవవారు ఆకుపచ్చ రంగు దుస్తులలో ఉన్నారు. వారు కూర్చున్న ఆసనాలు బంగారు పూత పూయబడి ఉన్నాయి, ఆ తివాచీ అచ్చం పూల పాన్పులా కనిపిస్తోంది. బయటి నుండే నేను గుర్తించగలిగిన ఆ మూడు సంగీత వాయిద్యాలు వారి చేతుల్లో ఉన్నాయి; నా రాకతో ఆశ్చర్యపోయి, వారు తమ వాయిద్యాల వాయినాన్ని ఆపివేశారు. “స్వాగతం!” అని మధ్యలో కూర్చున్న మహిళ పలికింది; ఆమె ఎరుపు రంగు దుస్తులు ధరించి, ముఖం ద్వారం వైపు ఉంచి, చేతిలో ‘హార్ప్’ (harp) వాయిద్యాన్ని పట్టుకుని ఉంది. “మీరు సంగీత ప్రియులైతే, ఇక్కడ కూర్చుని వినండి.”

అప్పుడే వారి ముందు ఏటవాలుగా ఉంచిన ఒక పొడవైన బెంచ్ నా దృష్టికి వచ్చింది, దానిపై ఒక ‘మాండోలిన్’ (mandolin) ఉంది. ఆ అందమైన యువతి దానిని తీసుకుని కూర్చుని, నన్ను తన పక్కన కూర్చోమని పిలిచింది. ఆ తర్వాత నా కుడివైపున ఉన్న రెండవ మహిళ వైపు చూశాను. ఆమె పసుపు రంగు దుస్తులు ధరించి, చేతిలో ‘గిటార్’ (guitar) పట్టుకుని ఉంది; హార్ప్ వాయిస్తున్న మహిళ ఆకృతిలో హుందాతనం, ముఖకవళికలలో గొప్పతనం, నడవడికలో రాజసం ఉట్టిపడగా, గిటార్ వాయిస్తున్న మహిళ మాత్రం సహజమైన లాలిత్యంతో… ఉల్లాసం. ఆమె సన్నని, బంగారు రంగు జుట్టు గలది — అయితే మరొకరికి ముదురు గోధుమ రంగు జుట్టు ఉంది. వారి సంగీతంలోని వైవిధ్యం, సామరస్యం నన్ను మూడవ అందగత్తెను గమనించకుండా ఆపలేకపోయాయి. ఆ పచ్చని దుస్తులలో ఉన్న ఆమె వీణ వాయిద్యం ఒకేసారి హృద్యంగా, వింతగా ఉంది. నన్ను అందరికన్నా ఎక్కువగా గమనిస్తున్నట్లు, తన సంగీతాన్ని నా వైపే మళ్ళిస్తున్నట్లు అనిపించింది; కానీ ఆమె గురించి నేను ఒక నిర్ణయానికి రాలేకపోయాను; ఎందుకంటే ఆమె తన హావభావాలను, వాయించే విధానాన్ని మార్చుకున్న కొద్దీ, నాకు ఒకసారి సౌమ్యంగా, మరోసారి రహస్యంగా, ఆ తర్వాత నిష్కపటంగా, వెంటనే చపలచిత్తుగా కనిపించింది. కొన్నిసార్లు ఆమె నన్ను కదిలించాలని, మరికొన్నిసార్లు నన్ను రెచ్చగొట్టాలని కోరుకుంటున్నట్లు అనిపించింది; కానీ ఆమె ఎంత ప్రయత్నించినా, నా మనసును పెద్దగా గెలుచుకోలేకపోయింది; ఎందుకంటే నేను భుజం భుజం రాసుకుంటూ కూర్చున్న నా పొరుగున ఉన్న ఆ చిన్నమ్మాయి నన్ను పూర్తిగా తనవైపు తిప్పుకుంది; ఆ ముగ్గురు యువతులలో నా కలలోని సిల్ఫైడ్‌లను స్పష్టంగా చూసినప్పటికీ, ఆపిల్ పండ్ల రంగులను గుర్తించినప్పటికీ, వారిని ఆపి ఉంచే హక్కు నాకు లేదని నేను భావించాను

47

ఆ అందమైన చిన్న కన్యను నేను బంధించి ఉంచుకునేవాడినేమో, కానీ నా కలలో ఆమె నాకు ఇచ్చిన దెబ్బ నాకు ఇంకా బాగా గుర్తుంది కాబట్టి అలా చేయలేదు. అంతవరకు ఆమె తన మాండొలిన్ వాయిద్యంతో చాలా ప్రశాంతంగా గడిపింది; కానీ ఆమె యజమానురాళ్లు ఏదైనా ఆహ్లాదకరమైన చిన్న పాటను అద్భుతంగా వాయించమని ఆమెను ఆదేశించారు. ఆమె ఉల్లాసభరితమైన నృత్య సంగీతాన్ని వాయించడం మొదలుపెట్టగానే, ఒక్కసారిగా పైకి లేచి నిలబడింది; నేను కూడా అలాగే చేశాను. ఆమె వాయిస్తూ నృత్యం చేసింది; ఆమె అడుగులకు అనుగుణంగా కదలక తప్పలేదు, దాంతో మేము ఒక చిన్నపాటి బ్యాలెట్ (నృత్య ప్రదర్శన) లాంటిది చేశాము. అది చూసి ఆ స్త్రీలు సంతోషించినట్లు అనిపించింది; ఎందుకంటే అది ముగియగానే, రాత్రి భోజనం సిద్ధమయ్యేలోపు నాకు ఏదైనా మంచి పదార్థంతో ఉపశమనం కలిగించమని వారు ఆ చిన్నారిని ఆదేశించారు. ఈ స్వర్గతుల్యమైన ప్రదేశం బయట ప్రపంచం ఒకటి ఉందన్న విషయాన్నే నేను మర్చిపోయాను. ‘అలెర్ట్’ నన్ను వెంటనే నేను లోపలికి వచ్చిన దారి గుండా తిరిగి తీసుకువెళ్లింది. ఆ దారికి ఒక వైపున చక్కగా అలంకరించిన రెండు గదులు ఉన్నాయి. ఆమె నివసించే గదిలో, ఆమె నా ముందు నారింజలు, అంజూరాలు, పీచ్ పండ్లు మరియు ద్రాక్షలను ఉంచింది; విదేశీ పండ్లతో పాటు మన దేశంలో ఇంకా సీజన్ రాని పండ్లను కూడా నేను ఎంతో ఆనందంగా ఆస్వాదించాను. అక్కడ రుచికరమైన పదార్థాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి; ఆమె మెరిసే స్ఫటికపు పాత్రలో నురుగుతో కూడిన వైన్‌ను కూడా నింపింది, కానీ పండ్లతోనే నా దాహం తీరిపోవడంతో నేను దాన్ని తాగాల్సిన అవసరం రాలేదు. “ఇప్పుడు మనం ఆడుకుందాం” అని చెప్పి, ఆమె నన్ను మరో గదిలోకి తీసుకువెళ్లింది. అక్కడ అంతా ఒక క్రిస్మస్ సంతలా అనిపించింది; కానీ క్రిస్మస్ దుకాణాల్లో కూడా అంత ఖరీదైన మరియు అద్భుతమైన వస్తువులు ఎప్పుడూ కనిపించలేదు. అక్కడ రకరకాల బొమ్మలు, బొమ్మల దుస్తులు మరియు అలంకరణ సామాగ్రి ఉన్నాయి; అలాగే బొమ్మల వంటగదులు, గదులు, దుకాణాలు మరియు లెక్కలేనన్ని విడి బొమ్మలు కూడా ఉన్నాయి. ఆ అద్భుతమైన బొమ్మల నమూనాలను భద్రపరిచిన గాజు పెట్టెలన్నింటినీ ఆమె నాకు చూపించింది. కానీ ఆమె వెంటనే ఆ మొదటి పెట్టెను మూసివేసి ఇలా అంది — “అది నీకు సరిపడదని నాకు తెలుసు. కానీ ఇక్కడ,” అంటూ ఆమె చూపించింది, “భవన నిర్మాణ సామాగ్రి, గోడలు, బురుజులు, ఇళ్లు, రాజభవనాలు, చర్చిలు… ఇలా ఒక గొప్ప నగరానికి ఉండాల్సినవన్నీ ఇందులో ఉన్నాయి. అయితే, ఇది నాకు అంతగా ఆసక్తిని కలిగించదు. మనమిద్దరికీ సమానంగా ఆనందాన్నిచ్చే మరొక దానిని ఎంచుకుందాం.” అప్పుడు ఆమె రెండు పెట్టెలను బయటకు తీసింది; వాటిలో ఒకదానిపై ఒకటిగా పేర్చబడి ఉన్న చిన్న సైనికుల సైన్యం కనిపించింది. నిజం చెప్పాలంటే, అంత అందమైన వాటిని నేను అంతకు ముందెన్నడూ చూడలేదు. ప్రతి సైనికుడినీ నిశితంగా పరిశీలించే సమయం కూడా ఆమె నాకు ఇవ్వలేదు; ఆమె ఒక పెట్టెను తన చంకలో పెట్టుకోగా, నేను రెండో దానిని తీసుకున్నాను. “మనం బంగారు వంతెన మీదకు వెళ్దాం,” అని ఆమె అంది. “అక్కడ సైనికుల ఆటను చాలా బాగా ఆడవచ్చు; అక్కడి ఈటెలు (లేదా ఆయుధాలు) రెండు సైన్యాలు ఒకదానితో ఒకటి ఎలా తలపడాలో సూచిస్తాయి.”

మేము ఆ బంగారు వంతెన వద్దకు చేరుకున్నాము; నా కాలి కింద నీటి గలగలలు, చేపల చప్పుడు వినిపిస్తుండగా, నేను నా సైనిక దళాలను వరుసలో అమర్చడానికి మోకాళ్లపై కూర్చున్నాను. నేను గమనించినంత వరకు, అవన్నీ అశ్వదళ సైనికులే (troopers). తన స్త్రీ సైన్యానికి నాయకురాలిగా ‘అమెజాన్ల రాణి’ (Queen of the Amazons) ఉందని ఆమె గొప్పగా చెప్పుకుంది. దీనికి భిన్నంగా, నా దగ్గర అకిలీస్ (Achillea) మరియు గ్రీకు అశ్వికదళం ఉన్నాయి. ఆ సైన్యాలు ఒకదానికొకటి ఎదురుగా నిలబడి ఉన్నాయి; ఆ దృశ్యం అత్యంత అందంగా ఉంది. అవి మన దగ్గర ఉండే చదునైన, సీసంతో చేసిన బొమ్మలలా కాకుండా, మనిషి మరియు గుర్రం ఆకారాలతో గుండ్రంగా, దృఢంగా మరియు అత్యంత నైపుణ్యంతో చెక్కబడినట్లుగా ఉన్నాయి. వాటికి పాదాల కింద ఎటువంటి ఆధారం లేకపోయినా అవి ఎలా నిలబడగలిగాయో, ఎలా సమతుల్యతను కాపాడుకున్నాయో అర్థం చేసుకోవడం కూడా కష్టమే.

మేము ఎంతో ఆత్మసంతృప్తితో మా సైన్యాలను పరిశీలించాము, ఆ తర్వాత ఆమె ఆట మొదలుపెట్టమని చెప్పింది. మా పెట్టెలలో ఆయుధాలు ఉన్నాయి – అంటే, బాగా మెరుగుపెట్టిన అగేట్ (agate) రాళ్లతో నిండిన చిన్న గొట్టాలు. ఒక నిర్దిష్ట దూరం నుండి వాటితో మేము ఒకరిపై ఒకరం పోరాడాలి; అయితే, బొమ్మలకు ఎటువంటి హాని కలగకూడదు కాబట్టి, వాటిని పడగొట్టడానికి అవసరమైనంత శక్తితో మాత్రమే విసరాలనేది కచ్చితమైన షరతు. ఇప్పుడు ఇరువైపులా ఫిరంగి దాడులు మొదలయ్యాయి, మొదట్లో ఆట మాకు ఎంతో సంతృప్తినిచ్చింది. కానీ, ఆమె కంటే నా గురి కచ్చితంగా ఉండటం, చివరికి ఎక్కువ బొమ్మలు నిలబడి ఉండటంపై ఆధారపడిన విజయం నాకే దక్కేలా అనిపించడం గమనించిన ఆమె, మరింత దగ్గరకు వచ్చింది; ఆమె విసిరే ఆ బాల్యపు పద్ధతి ఆమెకు ఆశించిన ఫలితాన్ని ఇచ్చింది. ఆమె నా అత్యుత్తమ సైనికులలో చాలామందిని నేలకూల్చింది; నేను ఎంతగా అభ్యంతరం చెప్పినా ఆమె ఉత్సాహం అంతగా పెరిగింది. ఇది చివరికి నాకు చిరాకు తెప్పించింది, దాంతో నేను కూడా ఆమెలాగే చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాను. నిజానికి, నేను దగ్గరకు వెళ్లడమే కాకుండా, కోపంతో బలంగా విసిరాను; ఫలితంగా, ఆమెకు చెందిన చిన్న ‘సెంటారెస్’ (centauresses – సగం మనిషి, సగం గుర్రం ఆకారం గల స్త్రీలు) బొమ్మల జంట ముక్కలైపోయింది. ఆవేశంలో ఆమె అది వెంటనే గమనించలేదు, కానీ ఆ విరిగిన బొమ్మలు వాటంతట అవే తిరిగి అతుక్కుపోవడం చూసి నేను స్తంభించిపోయాను; ఆమెకు చెందిన ‘అమెజాన్’ (Amazon) యోధురాలు మరియు గుర్రం కూడా పూర్తిగా సజీవంగా, యథాతథ స్థితికి వచ్చాయి. అంతేకాదు, అవి సున్నపు చెట్ల (lime trees) కింద ఉన్న బంగారు వంతెన నుండి వేగంగా పరుగెత్తడం మొదలుపెట్టాయి. వేగంగా అటూ ఇటూ పరిగెడుతూ, ఆ కదలికలో పడి నేను గోడ వైపుగా ఎటు వెళ్తున్నానో నాకే తెలియకుండా పోయాను. నా ప్రత్యర్థి అయిన ఆ యువతి ఈ విషయాన్ని గమనించగానే, పెద్దగా ఏడుస్తూ… నేను ఆమెకు మాటల్లో చెప్పలేనంతటి తీరని నష్టాన్ని కలిగించానని ఆవేదనతో అరిచింది. కానీ అప్పటికే నాకు కాస్త కోపం వచ్చి ఉండటంతో, ఆమెను మరింత చికాకు పెట్టాలనే ఉద్దేశంతో నేను ఆలోచించకుండానే వాటిలో రెండింటిని విసిరికొట్టాను.

నా జీవితం నుండి…

మిగిలి ఉన్న గోళీలను ఆమె సైన్యం మధ్యలోకి బలంగా విసిరాను. దురదృష్టవశాత్తు, ఆట నియమాల ప్రకారం అప్పటివరకు దాడుల నుండి మినహాయింపు పొందిన రాణికి నా విసిరిన గోళీ తగిలింది. ఆమె ముక్కలైపోయింది, ఆమె దగ్గర ఉన్న అధికారులు కూడా ధ్వంసమయ్యారు. కానీ వారు వెంటనే మళ్లీ నిలదొక్కుకుని, మిగిలిన వారిలాగే సున్నపు చెట్ల (lime-trees) కింద ఉల్లాసంగా పరిగెత్తుతూ గోడ వైపు మాయమైపోయారు. నా ప్రత్యర్థి నన్ను తిట్టింది, దూషించింది; కానీ ఆ ఆటలో లీనమైన నేను, బంగారు ఈటెలపై దొర్లుతున్న గోళీలను ఏరుకోవడానికి తప్ప మరేదానికీ ఆగలేదు. ఆమె సైన్యాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేయడమే నా కఠిన సంకల్పం. మరోవైపు ఆమె ఊరికే ఉండిపోలేదు; నా మీదకు దూకి, నా చెంపపై గట్టిగా కొట్టింది, దాంతో నా తల గిర్రున తిరిగింది. అమ్మాయి చెంపదెబ్బకు గట్టి ముద్దుతో సమాధానం ఇవ్వాలని విన్న నేను, ఆమె చెవులను పట్టుకుని పదే పదే ముద్దు పెట్టుకున్నాను. కానీ ఆమె పెట్టిన తీక్షణమైన అరుపు నన్నే భయపెట్టింది; నేను ఆమెను వదిలేశాను, అలా చేయడం అదృష్టమే అయ్యింది; ఎందుకంటే ఆ మరుక్షణమే నేను ఎక్కడ ఉన్నానో తెలియని స్థితిలో పడ్డాను. నా కింద ఉన్న నేల కంపించడం, గడగడలాడటం మొదలైంది; కంచెలు మళ్లీ కదలడాన్ని నేను గమనించాను; కానీ ఆలోచించడానికి సమయం లేదు, పారిపోవడానికి కనీసం నిలబడటానికి కూడా స్థలం దొరకలేదు. పైకి లేచిన ఈటెలు, బల్లెాలు అప్పటికే నా బట్టలను చీల్చేస్తుండటంతో, ఎక్కడ వాటికి గుచ్చుకుంటానోనని ప్రతి క్షణం భయపడ్డాను; ఎలా జరిగిందో తెలియదు కానీ, నా వినికిడి, చూపు అప్పటికి ఆగిపోయాయి; పైకి లేచిన ఆ బల్లెాలు నన్ను విసిరికొట్టిన సున్నపు చెట్టు మొదలు దగ్గర, స్పృహ కోల్పోయిన స్థితి నుండి నేను తేరుకున్నాను. నాకు స్పృహ తిరిగి రాగానే కోపం కూడా మళ్లీ ముంచుకొచ్చింది. నాకంటే కాస్త చురుకుగా కిందకు చేరిన నా ప్రత్యర్థి ఎగతాళి మాటలు, నవ్వులు వినిపించడంతో ఆ కోపం మరింత తీవ్రమైంది. వెంటనే నేను ఒక్క ఉదుటున లేచి నిలబడ్డాను. అడ్డుగా ఉన్న కంచెలు పైకి లేవడంతో నాతో పాటు అటువైపు విసిరివేయబడి, నా చుట్టూ చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్న ఆ చిన్న సైన్యాన్ని—వారి నాయకుడు అకిలిస్‌తో సహా—చూశాను. నేను ముందుగా ఆ వీరుడిని పట్టుకుని ఒక చెట్టుకేసి విసిరికొట్టాను. అతను తేరుకుని పారిపోవడం నాకు రెట్టింపు ఆనందాన్ని ఇచ్చింది; ప్రపంచంలోనే అత్యంత అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూస్తున్నానన్న భావనతో పాటు, ఒక రకమైన దుష్టానందం కూడా కలిగింది. మిగిలిన గ్రీకు యోధులను కూడా అతని వెంటే పంపాలని అనుకుంటుండగా, అకస్మాత్తుగా రాళ్లు, గోడలు, నేల మరియు చెట్ల కొమ్మల నుండి నలువైపులా నీళ్లు నా మీద చిమ్మడం మొదలయ్యాయి; నేను ఏ వైపు తిరిగినా నీటి ధారలు అడ్డదిడ్డంగా వచ్చి పడుతున్నాయి.

కొద్ది సేపట్లోనే నా పలుచని దుస్తులు పూర్తిగా తడిసిపోయాయి; అవి అప్పటికే చిరిగిపోయి ఉన్నాయి, దాంతో వాటిని పూర్తిగా ఒంటి మీద నుండి తీసి పారేయడానికి నేను ఏమాత్రం సంకోచించలేదు. నా చెప్పులను, ఆ తర్వాత ఒక్కో వస్త్రాన్ని విసిరి పారేశాను…

అంతటి ఉక్కపోతతో కూడిన రోజున ఇలాంటి జలధార స్నానం చేయడం నాకు చాలా హాయిగా అనిపించింది. ఇప్పుడు పూర్తిగా నగ్నంగా ఉన్న నేను, ఆ ఆహ్లాదకరమైన నీటి ధారల మధ్య గంభీరంగా నడుస్తూ కొంతసేపు ఆనందించాలనుకున్నాను. నా కోపం చల్లారింది, నా చిన్న శత్రువుతో రాజీ పడటం తప్ప నాకు వేరే ఏ కోరికా లేకుండా పోయింది. కానీ, రెప్పపాటు కాలంలోనే నీటి ప్రవాహం ఆగిపోయింది, నేను తడిసి ముద్దయిన నేల మీద తడిసిన శరీరంతో నిలబడిపోయాను. అకస్మాత్తుగా నా ముందు ప్రత్యక్షమైన ఆ వృద్ధుడిని చూడటం నాకు ఏమాత్రం సంతోషాన్నివ్వలేదు; కనీసం దాక్కోలేకపోయినా, కనీసం ఒంటి మీద బట్టలైనా ఉంటే బాగుండేదనిపించింది. సిగ్గు, చలికి వణకడం, శరీరాన్ని పాక్షికంగానైనా కప్పుకోవడానికి పడే తపన… ఇవన్నీ నన్ను అత్యంత దీనమైన స్థితిలో నిలబెట్టాయి. ఆ వృద్ధుడు నన్ను తీవ్రంగా నిందించడానికి ఆ సందర్భాన్ని వినియోగించుకున్నాడు. “ఆ ఆకుపచ్చని తాడులలో ఒకదాన్ని తీసుకుని, దానిని నీ మెడ చుట్టూ కాకపోయినా కనీసం నీ వీపు చుట్టూనైనా కొలవకుండా నన్ను ఆపేది ఎవరు?” అని అతను గట్టిగా అన్నాడు. ఆ బెదిరింపు నాకు ఆగ్రహం తెప్పించింది. “అటువంటి మాటలు, కనీసం అటువంటి ఆలోచనలు కూడా మానుకో; లేకపోతే నువ్వు, నీ యజమానురాళ్లు సర్వనాశనం అవుతారు,” అని నేను అరిచాను. “అయితే, ఇలా మాట్లాడే ధైర్యం చేస్తున్న నువ్వు ఎవరు?” అని అతను గర్వంగా అడిగాడు. “నేను దేవతల అనుగ్రహం పొందినవాడిని; ఆ స్త్రీలకు తగిన భర్తలు దొరుకుతారా లేక వారు తమ మాయా గదిలో కృశించిపోతూ మిగిలిపోతారా అనేది నా మీదే ఆధారపడి ఉంటుంది,” అని నేను చెప్పాను. ఆ వృద్ధుడు కొన్ని అడుగులు వెనక్కి వేసాడు. “ఆ విషయం నీకు ఎవరు చెప్పారు?” అని అతను ఆశ్చర్యంతోనూ, ఆందోళనతోనూ అడిగాడు. “మూడు ఆపిల్ పండ్లు,” అని నేను అన్నాను — “మూడు రత్నాలు.” “అయితే నీకు ఎలాంటి బహుమతి కావాలి?” అని అతను అడిగాడు. “అన్నిటికంటే ముందుగా, ఆ చిన్న జీవి కావాలి,” అని నేను బదులిచ్చాను, “నన్ను ఈ శాపగ్రస్త ప్రాంతానికి నడిపించిన జీవి అది.” ఆ వృద్ధుడు తడి, బురదతో కూడిన నేలను ఏమాత్రం లెక్కచేయకుండా నా ముందు మోకాళ్లపై కూలబడ్డాడు; ఆ తర్వాత అతను ఏమాత్రం తడవకుండా లేచి నిలబడి, ఆప్యాయంగా నా చేయి పట్టుకుని నన్ను లోపలి హాలులోకి తీసుకెళ్లాడు. అక్కడ త్వరగా నాకు దుస్తులు తొడిగి, నా ‘ఆదివారం నాటి’ (ఉత్సవాల నాటి) ప్రత్యేక వేషధారణలో, చక్కగా అలంకరించుకున్న నా రూపాన్ని మళ్లీ చూసుకునేలా చేశాడు. ద్వారపాలకుడు మరో మాట మాట్లాడలేదు; కానీ నన్ను బయటకు వెళ్లనిచ్చే ముందు, అతను నన్ను ఆపి, ఎదురుగా ఉన్న గోడపై కొన్ని వస్తువులను చూపించాడు, అదే సమయంలో వెనుక వైపున ఉన్న తలుపు వైపు కూడా సైగ చేశాడు. అతని ఉద్దేశం నాకు అర్థమైంది; నా వెనుక అకస్మాత్తుగా మూసుకుపోయిన ఆ తలుపును నేను కచ్చితంగా గుర్తించి తిరిగి కనుగొనగలిగేలా, ఆ వస్తువుల రూపాన్ని నా మనసులో బలంగా ముద్రించాలని అతను కోరుకున్నాడు. ఇప్పుడు నేను ఎదురుగా ఉన్న వాటిని శ్రద్ధగా గమనించాను. ఒక ఎత్తైన గోడకు పైన పురాతనమైన నట్-చెట్ల (nut-trees) కొమ్మలు పైకి లేచి, గోడ పైభాగంలోని అంచును (cornice) పాక్షికంగా కప్పి ఉంచాయి. ఆ కొమ్మలు కింద ఉన్న ఒక రాతి ఫలకం వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి; ఆ ఫలకం అంచులపై ఉన్న అలంకరణను నేను స్పష్టంగా గుర్తించగలిగాను, కానీ దానిపై ఉన్న రాతను మాత్రం చదవలేకపోయాను…

51

అది ఒక గూడు (niche) యొక్క ఆధార శిల (corbel) పై అమర్చబడి ఉంది; ఆ గూటిలో, చక్కగా చెక్కబడిన ఒక ఫౌంటెన్ (నీటి ధార) ఒక పాత్ర నుండి మరొక పాత్రలోకి నీటిని వదులుతూ, చివరకు ఒక పెద్ద తొట్టిలో (అది ఒక చిన్న కొలనులా ఉండేది) పడి, అక్కడి నుండి భూమిలోకి ఇంకిపోయేలా ఉండేది. ఫౌంటెన్, శాసనం, వాల్‌నట్ చెట్లు – అన్నీ ఒకదానిపై ఒకటి నిలువు వరుసలో ఉండేవి; అప్పుడు నేను వాటిని చూసినట్లుగానే ఇప్పుడు కూడా చిత్రించగలను.

ఆ సాయంత్రం మరియు ఆ తర్వాత వచ్చిన అనేక రోజులు నేను ఎలా గడిపానో, అలాగే నమ్మశక్యం కాని ఆ కథను నాలో నేను ఎన్నిసార్లు తలచుకున్నానో మీరు ఊహించగలరు. ఆ గుర్తులను మళ్లీ చూసి నా జ్ఞాపకాలను తాజాగా చేసుకోవడానికి, అలాగే ఆ విలువైన తలుపును చూడటానికి నేను వీలైనంత త్వరగా మళ్లీ ఆ ‘దెయ్యాల గోడ’ (Haunted Wall) దగ్గరకు వెళ్లాను. కానీ, నాకు చాలా ఆశ్చర్యం కలిగించేలా, అక్కడ అంతా మారిపోయి కనిపించింది. వాల్‌నట్ చెట్లు గోడ కంటే ఎత్తుగా ఉన్నప్పటికీ, అవి గోడకు నేరుగా ఆనుకుని లేవు. గోడలో ఒక ఫలకం (tablet) కూడా అమర్చబడి ఉంది, కానీ అది చెట్లకు కుడివైపున, ఎటువంటి అలంకరణ లేకుండా, స్పష్టంగా చదవగలిగే అక్షరాలతో ఉంది. ఎడమవైపు దూరంగా ఫౌంటెన్‌తో కూడిన ఒక గూడు కనిపించింది, కానీ అది నేను ఇంతకు ముందు చూసిన దానితో ఏమాత్రం పోలిక లేకుండా ఉంది; దాంతో, మొదటి అనుభవం లాగే ఈ రెండవ అనుభవం కూడా ఒక కల అని నేను దాదాపు నమ్మాల్సి వచ్చింది; ఎందుకంటే అక్కడ ఆ తలుపు ఆనవాళ్లు అస్సలు లేవు. నాకు కాస్త ధైర్యాన్నిచ్చే విషయం ఏమిటంటే, ఆ మూడు వస్తువులు ఎప్పుడూ తమ స్థానాలను మార్చుకుంటున్నట్లు నాకు అనిపించడం. ఎందుకంటే, ఆ ప్రదేశానికి తరచుగా వెళ్తున్నప్పుడు, వాల్‌నట్ చెట్లు కొంచెం దగ్గరకు జరగడాన్ని, అలాగే ఫలకం మరియు ఫౌంటెన్ కూడా దగ్గరకు వస్తున్నట్లు అనిపించడాన్ని నేను గమనించాను. బహుశా అవన్నీ మళ్లీ ఒకచోట చేరినప్పుడు, ఆ తలుపు కూడా మళ్లీ కనిపిస్తుందేమో; అప్పుడు ఆ పాత అనుభవపు దారాన్ని మళ్లీ పట్టుకోవడానికి నేను నా వంతు ప్రయత్నం చేస్తాను. ఇక ఆ తర్వాత ఏం జరిగిందో మీకు చెప్పగలనో లేదో… “అదొకవేళ నాకు దొరుకుతుందో, లేక అది నాకు ఖచ్చితంగా నిషేధించబడుతుందో నేను చెప్పలేను.”

నా ఆటగాళ్లు నిజమని బలంగా నమ్మడానికి ప్రయత్నించిన ఈ కథకు మంచి ఆదరణ లభించింది. వారిలో ప్రతి ఒక్కరూ నాకు గానీ, ఇతరులకు గానీ చెప్పకుండానే ఆ ప్రదేశాన్ని సందర్శించారు; అక్కడ ఆ వాల్‌నట్ చెట్లు, ఆ శిలాఫలకం మరియు ఆ నీటి ఊటను కనుగొన్నారు (అయితే అవి ఒకదానికొకటి దూరంగా ఉండేవి). చిన్న వయసులో ఏ విషయాన్నీ దాచడం సాధ్యం కాదు కాబట్టి, వాళ్లంతా ఆ తర్వాత ఈ విషయాలను నాకు చెప్పారు. కానీ ఇక్కడే ఒక వివాదం తలెత్తింది. ఒకరు ఆ వస్తువులు ఉన్న చోటు నుండి కదలలేదని, వాటి మధ్య దూరం ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉందని వాదించారు; మరొకరు అవి కదిలాయని, అదీ ఒకదానికొకటి దూరంగా జరిగాయని చెప్పారు; మూడవ వ్యక్తి దీనితో ఏకీభవించారు.

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రాసాద్ –7-10-26-ఉయ్యూరు .–

ఎంపికైన శిష్యుడు మహాదేవ దేశాయ్ (త్రివేణి)

[ఈ క్రింది పాఠ్యం, 1939లో ప్రచురితమైన శ్రీ ఎస్. కృష్ణ శర్మ గారి “వార్ధా యాత్రే” (వార్ధా యాత్ర) అనే పుస్తకంలోని మహాదేవ్ దేశాయ్ గురించిన ఒక రచన నుండి కన్నడ మూలం ఆధారంగా అనువదించబడింది. రచయిత గాంధీజీ జీవితం మరియు సందేశంపై అనేక గ్రంథాలను రచించారు మరియు కర్ణాటకలో వచన చిత్రణలకు (prose sketches) ప్రసిద్ధి చెందారు.]-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

మహాదేవ్ దేశాయ్‌తో పరిచయం లేకుండా వార్ధా యాత్ర చేయడం అనేది, ‘డెన్మార్క్ యువరాజు’ (ప్రిన్స్ ఆఫ్ డెన్మార్క్) పాత్ర లేకుండా ‘హామ్లెట్’ నాటకాన్ని ప్రదర్శించడం లాంటిది. ఆయన జీవితం గాంధీజీ జీవితంతో అంతగా పెనవేసుకుపోయింది. గాంధీజీ రాముడైతే, మహాదేవ్ లక్ష్మణుడు. వారిద్దరి మధ్య సంబంధం ఆలోచనకు-మాటకు, వస్తువుకు-ప్రతిబింబానికి ఉన్నంత సన్నిహితమైనది.

గాంధీజీ ఉన్నచోట మహాదేవ్ దేశాయ్ ఉన్నారా అని అడగాల్సిన అవసరమే లేదు. ఆయన గాంధీజీకి నీడలా, వారి శరీరంలో ఒక భాగంగా ఎప్పుడూ వెనుక ఉంటూ, విడదీయలేని విధంగా కలిసి మెలిసి ఉంటారు. ఆశ్రమంలోనైనా లేదా పర్యటనలోనైనా, సంభాషణల సమయంలోనైనా లేదా సభలోనైనా… ఒక వ్యక్తిని మనం గమనించవచ్చు; ఆ వ్యక్తి కళ్లు గాంధీజీపైనే నిలిచి ఉంటాయి, చేతిలో కాగితం, కలం ఉంటాయి. ఆ వ్యక్తే మహాదేవ్ దేశాయ్ – గాంధీజీ ఎంపిక చేసుకున్న శిష్యుడు.

మహాదేవ్ భాయ్ గాంధీజీ కార్యదర్శిగా సుపరిచితులు. కానీ ఆయన సాధారణ కార్యదర్శుల వంటివారు కాదు. సాధారణంగా కార్యదర్శులు తమ యజమానుల ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు, సందర్శకులు మరియు వ్యక్తిగత లెక్కల నిర్వహణ వంటి పనులు చూసుకుంటారు. కానీ మహాదేవ్ భాయ్ అలా కాదు; గాంధీజీ కూడా ఆయనను అలా భావించరు. రాజకీయాలు లేదా మతం, సమాజం లేదా ఏకాంతం – ఇలా అన్ని విషయాలలోనూ ఈ కార్యదర్శి తన యజమానితో ఉంటూ, ఒక జీవిత సహచరుడిలా మెలుగుతారు. గాంధీజీ ఆయన లేకుండా ఒక్క రోజు కూడా గడపలేరు. ప్రతి పనిలోనూ ఆయనకు మహాదేవ్ అవసరం ఉంటుంది. సహచరులతో సంభాషణలు, ప్రత్యర్థులతో చర్చలు, నాయకులతో సంప్రదింపులు – ఇలా అన్ని సందర్భాల్లోనూ గాంధీజీకి మహాదేవ్ ఉనికి ఒక సాక్షిగా, తన అంతరాత్మ స్వరూపంగా అవసరం.

మహాదేవ్ సాధారణంగా వార్ధాలోని ‘మగన్‌వాడి’లో నివసిస్తుంటారు. ఆయన, ఆయన భార్య దుర్గాబెన్ మరియు కుమారుడు – వీరే ఆయన కుటుంబ జీవితంలో ప్రధాన భాగాలు. ఇవన్నీ గదిలో సగం ఆక్రమిస్తే, మిగిలిన గది, అలాగే ఇల్లంతా అతని పుస్తకాలు, కాగితాలకే సరిపోతుంది. అవే అతని కుటుంబ జీవితంలోని మరో సగభాగం. ఎక్కడ చూసినా పుస్తకాలే, పుస్తకాలే, మరెన్నో పుస్తకాలే. మహాదేవ్‌కు పుస్తకాలంటే పిచ్చి. ఆయన ఎప్పుడూ అన్ని రకాల పుస్తకాలు చదువుతూనే కనిపిస్తారు. ఆయన దగ్గర ఒక విలువైన గ్రంథాలయం ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఎందరో ఉత్తమ ఆంగ్ల రచయితలు తమ రచనలను ఆయనకు సంతోషంగా బహూకరిస్తారు. ఆయనకు ఇతర భాషల పుస్తకాలు కూడా అందుతాయి. అవి పేరుకుపోతున్న కొద్దీ, వాటన్నింటినీ చదవడానికి ఆయన ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటారు. అలా రాత్రంతా మేల్కొని చదవడం ఆయనకు అలవాటుగా మారింది.

తాను చదివినదంతా జీర్ణించుకునే సామర్థ్యం, దానిని తన రచనలలో ఉపయోగించుకునే నైపుణ్యం ఆయనకు ఉన్నాయి. ఎం. డి అనే ఆద్యక్షరాలతో కనిపించే ఆసక్తికరమైన వ్యాసాలన్నీ ఆయన కలం నుండే వెలువడ్డాయి. ఆయనకు తనదైన ఆంగ్ల శైలి ఉంది. అలంకారం లేని సౌందర్యంలా, ఆయన రచన సరళంగా, సుందరంగా ఉంటుంది. ఆయన వ్యాసాలలో కనిపించే అనేక దృష్టాంతాలు, సూచనలు మరియు ఉల్లేఖనాలు ఆయన విస్తృత పఠనాసక్తికి, పాండిత్యానికి నిదర్శనం.

తపాలా వచ్చిన తర్వాత మహాదేవ్ మాగన్‌వాడి నుండి సేవాగ్రామ్‌కు తన రోజువారీ యాత్రను ప్రారంభిస్తారు. ఎండైనా, వానైనా, మండైనా, చలిైనా, దుమ్ముైనా, బురదైనా, మహాదేవ్ కొన్ని సంవత్సరాలుగా ఈ దినచర్యను ఎన్నడూ మానలేదు. ఇంతటి కఠోర తపస్సు ప్రపంచ చరిత్రలో ఏ నాయకుడి కార్యదర్శి సహనానికి అందనిది. మహాదేవ్ భాయ్ యొక్క ఏకాగ్ర భక్తి, ఆయనకు సాటిరాని నిబద్ధత, తన యజమానికి సేవ చేయడంలో ఆనందం వంటివి మునుపెన్నడూ లేనివి, ఇకపైనా ఉండబోనివి.

ఆయన గుజరాత్ పుత్రుడు. తన కళాశాల రోజుల్లో ఆయన ఒక ఉగ్రవాదిగా పేరుపొందారు. ఒకవేళ గాంధీజీ దక్షిణాఫ్రికా నుండి తిరిగి రాకపోయి ఉంటే, మహాదేవ్ దేశాయ్ బహుశా ఒక న్యాయవాదిగా స్థిరపడి, అపారమైన సంపదను కూడబెట్టి ఉండేవారు. అటువంటి మార్గాన్ని అనుసరించడానికి కావలసిన ప్రతిభను దేవుడు ఆయనకు ప్రసాదించాడు. కానీ అంతటి పరిమితమైన, నీచమైన జీవితం ఆయనకు ఎలా ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది? గాంధీజీ గుజరాత్‌కు తిరిగి వచ్చిన వెంటనే మహాదేవ్ ఆయన అనుచరులలో చేరారు.

గాంధీజీ సాంగత్యం పూలపాన్పు కాదు. ఆయన కఠినమైన క్రమశిక్షణ, తీవ్రమైన నిరాడంబరత సుఖభోగాల పూలబాట నుండి దూరం చేస్తాయి. కర్తవ్యం మాత్రమే సౌందర్యానికి, ఆనందానికి ప్రతీక – ఇదే గాంధీజీ జీవన విధానం. ఈ ముళ్ల కిరీటాన్ని ధరించడానికి చాలామంది వెనుకాడారు. ఈ ప్రజ్వలించే అగ్ని అంచున జీవించి, ఎదగడం మహాదేవ్ విధి. కానీ ఆయన ఏమీ కాకుండా బయటపడ్డారు – ఆయన రెక్కలు కాలిపోలేదు.

ఇరవై సంవత్సరాలకు పైగా మహాదేవ్ విశ్రాంతి లేకుండా, విరామం లేకుండా గాంధీజీకి తన సేవలను అందించారు. మొదట యంగ్ ఇండియా, ఇప్పుడు హరిజన్. వీటిని నడపడంలో మహాదేవ్ సహాయం అమూల్యమైనది. ఇవి వార్తాపత్రికలు కావు. వారు గాంధీజీ సువార్తను వారానికోసారి అందించే దూతలుగా ఉన్నారు. వారు కేవలం ప్రజల అభిప్రాయాల సంకలనం కాదు. జాతి పునర్నిర్మాణ కార్యంలో నిమగ్నమైన కార్యకర్తలకు గాంధీజీ గత ఇరవై ఏళ్లుగా అందిస్తున్న వారపు పాఠాలు వీటిలో ఉన్నాయి. గాంధీజీ భావాలను, సూత్రాలను ప్రజలకు చేరవేయడానికి ఇవి ఒక మాధ్యమంగా నిలిచాయి. ఈ కార్యంలో మహాదేవ్ మరియు ప్యారేలాల్ గాంధీజీకి సహాయకులుగా వ్యవహరించారు. గాంధీజీ కార్యకలాపాలను ఆకర్షణీయమైన వచన శైలిలో వర్ణించడం, ఆయన పట్ల ప్రజలలో అపూర్వమైన భక్తిభావాన్ని పెంపొందించడంలో సహాయపడటం మహాదేవ్ బాధ్యతగా ఉండేది. ఆయన గాంధీజీ సిద్ధాంతాలను ఆకర్షణీయమైన శైలిలో, సామాన్యులకు అర్థమయ్యే రీతిలో అందించేవారు. ఆయన కృషి లేకపోతే ‘హరిజన్’ పత్రిక నిస్సారంగా, ఆసక్తిహీనంగా ఉండేది. కొంతకాలం క్రితం మహాదేవ్ అనారోగ్యానికి గురై విశ్రాంతి కోసం సిమ్లా వెళ్లాల్సి వచ్చింది. అది గాంధీజీకి తీవ్రమైన బాధను కలిగించింది. మహాదేవ్ లేకపోవడం వల్ల పత్రికలో తలెత్తిన లోపాల గురించి ఆయన పాఠకుల క్షమాపణ కోరారు. ‘హరిజన్’ పత్రికను నిలిపివేయాల్సి రావచ్చని కూడా ఆయన సూచించారు.

ఆ గురుశిష్యులు జర్నలిజం ప్రపంచంలో ఒక విప్లవాన్నే సృష్టించారు. ప్రపంచ పత్రికా చరిత్రలో దీనికి సాటిలేని మార్పు అది. సంపాదకీయాల్లో వాడే ‘మేము’ (We) అనే పదం స్థానంలో, తన అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేయడానికి ‘నేను’ (I) అనే పదాన్ని పత్రికలో ప్రవేశపెట్టిన వ్యక్తి గాంధీజీ. ఈ విషయంలో ఆయనను అనుసరించడానికి ఇప్పటికీ ఎవరూ సాహసించలేదు. అలాగే, మహాదేవ్ తన గురువు మరియు నాయకుడి గురించి వారానికోసారి అందించినట్లుగా చిత్రణను అందించిన వారు మరొకరు లేరు. ‘హరిజన్’ నిర్వహణలో సత్యం మరియు ఆత్మనిగ్రహాన్ని కచ్చితంగా పాటించడం ద్వారా మహాదేవ్ ఒక గొప్ప ఆదర్శాన్ని నిలిపారు. ఆయన యువ రచయితలకు ఒక స్ఫూర్తిప్రదాత. “మహాదేవ్ తన చివరి క్షణాలను చేతిలో కలంతోనే గడుపుతారు,” అని ఒకసారి గాంధీజీ రాశారు. మహాదేవ్‌ను ఉద్దేశించి గీసే కార్టూన్‌కు ఇది ఎంతగానో సరిపోయే ఇతివృత్తం – దీనిని మించిన మరో అద్భుతమైన చిత్రం ఉండదు!

మహాదేవ్ కేవలం పొడిపొడి పాండిత్యం కలిగిన వ్యక్తి గానీ, సాధారణ రచయిత గానీ కాదు. ఆయన ఒక గొప్ప కళాకారుడు; ఆయనది నైపుణ్యం కలిగిన చేయి. సాహిత్యం పట్ల ఆయనకు గాఢమైన అనురక్తి ఉంది. ఆయన తన రచనలలోని ఉదాహరణలను ఆంగ్ల, సంస్కృత మరియు హిందీ సాహిత్య భాండాగారాల నుండి గ్రహిస్తుంటారు. ప్రార్థనా సమయంలో ఆయన భక్తి గీతాలను మధురంగా ఆలపించగలరు; ఆయన స్వరం ఎంతో ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. అయితే, అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా, అర్థశాస్త్ర లేదా వేదాంత సూత్రాలను సరళమైన, స్పష్టమైన భాషలో వివరించే తీరులోనే ఆయన అసలైన కళాత్మకత కనిపిస్తుంది. ఆయన కలం ఒక మంత్రదండం లాంటిదని, అది దైవదత్తమైన వరమని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు.

మహాదేవ్ రచనలలోనే కాకుండా, ఆయన జీవితంలో కూడా ఒక కళాత్మకత కనిపిస్తుంది. ఆయన నిజమైన గాంధేయవాది. జీవితంతో మమేకం కాని కళ ఆయన దృష్టిలో కళే కాదు. ఆయన చక్కగా నిర్వహించుకునే గది ఇందుకు నిదర్శనం. అక్కడ అంతా శుభ్రంగా, చక్కని అమరికతో ఉంటుంది. ప్రతి వస్తువూ తన నిర్దేశిత స్థానంలోనే ఉంటుంది. ఆయన చదివి పూర్తి చేసిన పుస్తకాలు, ఎవరూ తాకనట్లుగా అక్కడ అమర్చబడి ఉంటాయి. ఇక ఆయన దుస్తుల విషయానికొస్తే, ఎప్పుడూ స్వచ్ఛమైన తెల్లని ఖాదీనే ధరిస్తారు. కనీసం చిన్న మరక ఉన్న దుస్తులను కూడా ఆయన పొరపాటున ధరించరు. ఆయన మాటలు తేనెలా మధురంగా ఉంటాయి. ఆహ్లాదకరమైన, సున్నితమైన మాటలతో ఆయన తన ప్రత్యర్థులను కూడా తన అభిప్రాయాలతో ఏకీభవించేలా ఒప్పించగలరు.

ఈ గుణమే ఆయనను గాంధీజీకి ‘దూత’గా నిలిపింది. చర్చలు జరిపి సమస్యలను పరిష్కరించడంలో ఆయనకున్న నైపుణ్యం ఇటీవల దేశమంతటికీ తెలిసింది. సర్దార్ పృథ్వీ సింగ్ విడుదల, ఢిల్లీ రాజకీయ ఖైదీలకు లభించిన స్వేచ్ఛ వంటివి మహాదేవ్ కృషి ఫలితాలే. కానీ, మధ్యవర్తిగా మహాదేవ్ భాయ్ చూపిన ఈ సామర్థ్యం ఎన్ని వ్యక్తిగత సమస్యల పరిష్కారంలోనూ, ఎన్ని రాజకీయ సంక్షోభాల సద్దుమణగడంలోనూ కీలక పాత్ర పోషించిందో చాలామందికి తెలియదు.

ఆయన జీవితంలోని ఆ కళాత్మకతకు మూలం ఆయన స్వయంకృషి (ఆత్మనిర్భరత) మరియు ఆత్మపరిశీలన అని చెప్పవచ్చు. మహాదేవ్ తన పనులన్నీ స్వయంగా చేసుకుంటారు. ఇతరులపై ఆధారపడకుండా తన బట్టలు ఉతుక్కోవడం, గదిని శుభ్రం చేసుకోవడం, పుస్తకాలు మరియు ఇతర వస్తువులను సర్దుకోవడం వంటి పనులన్నీ ఆయనే చేసుకుంటారు. దుర్గాబెన్ దగ్గర ఉన్నప్పుడు కూడా ఈ దినచర్యలో ఎలాంటి మార్పూ ఉండదు. గాంధేయవాద బృందంలోని వారందరిలోనూ ఆత్మపరిశీలన గుణం ఉంటుంది, కానీ మహాదేవ్ దేశాయి విషయంలో అది మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. నిఘంటువు (డిక్షనరీ) ఆయనకు నిరంతర సహచరి. పదాల వాడకంలో ఆయన ఎంతో శ్రద్ధ వహిస్తారు. తన భావ వ్యక్తీకరణ వీలైనంత ఆహ్లాదకరంగా ఉండాలనే ఉద్దేశంతో, పదాల అంతరార్థాన్ని క్షుణ్ణంగా తెలుసుకోవడానికి ఆయన ఎంతటి శ్రమనైనా తీసుకుంటారు.

ఆయన సరళత మహాదేవ్ జీవితానికి ఒక ప్రత్యేక శోభను చేకూరుస్తుంది. ఆయన కార్యాలయాన్ని భారతదేశానికే కాక, కొన్ని విషయాల్లో ప్రపంచం మొత్తానికే ఒక అనధికారిక కేంద్రంగా భావించవచ్చు. అయినా అక్కడ బల్లలు గానీ, కుర్చీలు గానీ ఉండవు. కార్యాలయానికి వేరుగా ఆయనకంటూ ప్రత్యేక గది ఏదీ లేదు. నేల మీద ఒక పరుపు పరిచి ఉంటుంది; చుట్టూ వార్తాపత్రికలు, పత్రికలు, ఉత్తరాలు మరియు పుస్తకాలు అమర్చబడి ఉంటాయి. ఒక మూలన రాట్నం ఉంటుంది. ముందు భాగంలో పుస్తకాలు, కాగితాలతో నిండిన ఒక తిరిగే అల్మారా ఉంటుంది… ఆయన కళ్లద్దాల అంచు నికెల్‌తో చేయబడి ఉంటుంది – అది చాలా పాతకాలపు శైలిలో ఉంటుంది!

మనం ఇంతకుముందే దుర్గాబెన్ గురించి చెప్పుకున్నాం. ఆమె పాతకాలపు సంప్రదాయవాద మహిళ. గాంధీజీ ప్రవేశపెట్టిన సంస్కరణలు చాలా వరకు ఆమెకు నచ్చవు. హరిజనుల కోసం ఏమి చేయాలనే విషయంలో మహాదేవ్ అభిప్రాయాలు ఆమెకు సరైనవిగా అనిపించవు. అయినప్పటికీ, వారి వైవాహిక జీవితంలో ఏమాత్రం కలతలు లేవు. తనకు నచ్చినట్లు జీవించే పూర్తి స్వేచ్ఛ ఆమెకు ఉంది. ఈ విషయంలో మహాదేవ్ గాంధీ అనుచర వర్గానికి ఒక ఆదర్శంగా నిలిచారు. కస్తూర్బాకు కూడా గాంధీజీ అంత స్వేచ్ఛను ఇచ్చి ఉండకపోవచ్చని అనిపిస్తుంది.

కొంతకాలం క్రితం మహాదేవ్ భాయ్ తన కుటుంబంతో కలిసి ఉత్కల్ వెళ్లారు. వారు పవిత్రమైన జగన్నాథ క్షేత్రాన్ని సందర్శించారు. అక్కడి పవిత్ర ఆలయాన్ని దర్శించుకోవాలన్నది దుర్గాబెన్ కోరిక. కానీ అది గాంధీ అనుచర వర్గంలోని వారు ఎవరూ ప్రవేశించని ఆలయం. హరిజనులకు ప్రవేశం లేదన్న కారణంతో గాంధీజీ రామేశ్వరం ఆలయంలోకి వెళ్లడానికి నిరాకరించిన రోజున, ఈ విషయంలో గాంధీ అనుచరులు ఎలా వ్యవహరించాలనే దానిపై ఒక నియమం ఏర్పడింది. మహాదేవ్ భాయ్ సందిగ్ధంలో పడ్డారు. నిజానికి, తన జీవిత భాగస్వామికి ఆయన కల్పించగలిగే సౌకర్యాలు అప్పటికే చాలా తక్కువగా ఉండేవి. ఆమె కూడా పెద్దగా ఏమీ ఆశించేవారు కాదు. కానీ ఆమె కోసం ఆయన జగన్నాథ ఆలయాన్ని సందర్శిస్తే, బాపూజీ ఖచ్చితంగా బాధపడతారు. అలాగే గాంధీ అనుచర వర్గంలోని సహచరులు కూడా ఆయనను విమర్శిస్తారు. వైవాహిక సామరస్యం మరియు తమ వర్గ క్రమశిక్షణ మధ్య జరిగిన ఈ సంఘర్షణలో, మొదటిదే గెలిచింది; మానవీయ కోణానికే ప్రాధాన్యత లభించింది. సత్యం మరియు అహింసల విజయాన్ని మహాదేవ్ ఒక కొత్త కోణంలో ఆవిష్కరించారు.

అయితే, ఉత్కల్ నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత ఆ సంఘటన ఒక విషాదంతో ముగిసింది. గాంధీ బృందంలోని అంతటి ప్రముఖ సభ్యుడే విఫలమైతే ఇక ఆశ ఎక్కడ ఉంటుంది? ఆ చర్యపై విస్తృతమైన నిరసన వ్యక్తమైంది. స్వయంగా గాంధీజీ ఆయన చర్యను ఆమోదించలేదు. గాంధీజీ ఆయనను తీవ్రంగా మందలించారు. అంతకుముందు కూడా ఆయన గాంధీజీ మందలింపులకు గురయ్యారు. గాంధీజీ ఆయన కోసం సత్యాగ్రహం చేశారు, బహుశా ఉపవాసాలు కూడా చేశారు. మహాదేవ్ వాటన్నింటినీ ఆశీర్వాదాలుగా భావించి స్వీకరించారు, తన జీవితాన్ని శుద్ధి చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. ఆ సందర్భాలలో ఆయన ఏదో తప్పు చేసి ఉండేవారు లేదా అజ్ఞానం వల్ల పొరపాటు పడేవారు. కానీ ఈసారి, ఆయన చర్య ఉద్దేశపూర్వకమైనది మరియు తన అవగాహన మేరకు సత్యబద్ధమైనది. తన చర్య సరైనదేనని ఆయన గాంధీజీతో వాదించారు. కానీ వారు ఒకరినొకరు ఒప్పించలేకపోయారు.

మహాదేవ్ ఎంతో వేదనకు గురయ్యారు. ఆయన తన కన్నీళ్లతో గురువుగారి పాదాలను కడిగి, తిరిగి వార్ధాకు వెళ్లారు.

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –7-10-26-ఉయ్యూరు .–

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.50 వ భాగం.6.10.26.

మహాకవి కాళిదాసు మాళవికాగ్ని మిత్ర నాటకం.10 వ భాగం.6.10.26.

వేదవ్యాస మహర్షి ప్రణీత శ్రీ గణే శ పురాణం. డా. ఎక్కిరాజు వేదవ్యాస వ్యాఖ్యానం.22 వ భాగం.6.10.26.

వేదవ్యాస మహర్షి ప్రణీత శ్రీ గణే శ పురాణం. డా. ఎక్కిరాజు వేదవ్యాస వ్యాఖ్యానం.22 వ భాగం.6.10.26.

తమిళుల దేవుళ్ళు(త్రివేణి)

రచన: వి. నారాయణన్ ఎం.ఏ., ఎం.ఎల్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

వైదిక ఆర్యుల మతాన్ని సాధారణంగా బహుదేవతారాధనగాను, కొంతమంది సమర్థులైన పండితులు మానవరూపకమైనదిగాను వర్ణించారు. నిజానికి అది రెండూ కాదు; వైదిక సూక్తాలు ఒకే దేవుడి గురించి చెబుతాయి, అయినప్పటికీ ఆయనను రకరకాలుగా పిలుస్తాయి. ఒక సూక్తం ఇంద్రుడిని స్తుతించినప్పుడు, సకల బుద్ధులు విధేయత చూపే సర్వోన్నతుడు అని ఆయనను పిలుస్తుంది. మరో సూక్తం వరుణుడిని స్తుతించినప్పుడు, ఆయన గురించి కూడా అదే విధంగా చెబుతుంది. వివిధ బుద్ధుల గురించిన ఈ పైకి విరుద్ధంగా కనిపించే స్తుతుల నుండి ఒక సత్యం స్పష్టమవుతుంది, అదేమిటంటే, ఆ సూక్తాలు స్తుతించింది, అవి ప్రత్యేకంగా సంబోధించబడిన ఆ నిర్దిష్ట బుద్ధిని కాదు, కానీ భక్తుడు తాను స్తుతిస్తున్న ఆ నిర్దిష్ట బుద్ధిలో అంతర్లీనంగా ఉన్నట్లు భావించిన, వేరే విధంగా వర్ణించలేని ఆ ఒక్క దేవుడిని. అన్ని రూపాలకు అతీతమైన ఆ గొప్ప అజ్ఞేయాన్ని చేరుకోవడానికి ఉపయోగపడే ఆ ఒక్క బుద్ధిని, అంటే ఇష్టం లేదా బుద్ధులలో నుండి ఎంచుకోవడమనే సిద్ధాంతం వైదిక సూక్తాలలో స్పష్టంగా రూపొందించబడి ఉండకపోవచ్చు; కానీ అది అప్పటికే అక్కడ అంతర్లీనంగా ఉంది. వివిధ స్తోత్రాలలో, కొన్నిసార్లు ఒకే స్తోత్రంలో కూడా, నిర్దిష్టమైన బుద్ధిశక్తుల గుణాలలో ఉన్న భేదాలను సమన్వయం చేయడం అనేది, ఆ గుణాలన్నీ ఆ నిర్దిష్ట బుద్ధిశక్తుల కోసం కాకుండా, వాటికి అతీతంగా మరియు వాటి వెనుక ఉన్న శక్తి కోసం ఉద్దేశించబడ్డాయనే అవగాహనలో ఉంది.

వేద స్తోత్రాలు చాలావరకు యజ్ఞయాగాదుల కోసమే ఉద్దేశించబడ్డాయి;  యజ్ఞాలు కాలానుగుణంగా ఉండేవి కాబట్టి, బుద్ధిశక్తుల ఆరాధన కూడా కాలానుగుణంగానే ఉండేది. కానీ అనేక యజ్ఞాలు యజ్ఞం చేసేవారి ఇష్టానుసారం ఉండేవి, అందువల్ల వారు తమకు అత్యంత నచ్చిన ఇష్టదైవాన్ని లేదా బుద్ధిని సులభంగా ఎంచుకోగలిగేవారు. అదే సమయంలో, ప్రతి యజ్ఞంలోనూ, అన్ని బుద్ధిశక్తులలో వ్యాపించి ఉన్న దైవత్వపు ఏకత్వపు అవగాహనకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. ఒకే ఋషి రచించిన స్తోత్రాలు వేర్వేరు బుద్ధిశక్తులను ప్రశంసిస్తున్నట్లుగా కనిపించడం అసాధారణమేమీ కాదు. ఎందుకంటే, వివిధ బుద్ధిశక్తుల వెనుక ఉన్న శక్తి యొక్క ఐక్యతను, లేదా మరింత కచ్చితంగా చెప్పాలంటే, దాని గుర్తింపును గుర్తించిన తర్వాత, కొన్నిసార్లు ఒకరి స్వంత ఇష్టాలకు అనుగుణంగా, మరికొన్నిసార్లు కీర్తనకారుని యొక్క నిర్దిష్ట సందర్భానికి మరియు బాహ్య పరిస్థితులకు తగినట్లుగా ఆ ఎంపిక ఎలా జరిగిందో మనం అర్థం చేసుకోగలం. తదనంతరం, తాత్విక పాఠశాలలు బ్రహ్మం లేదా దేవుని ఏకత్వాన్ని నొక్కిచెప్పాయి మరియు బహుదేవతారాధనగా కనిపించే ఈ స్తోత్రాల వల్ల కలిగే ఎలాంటి అపార్థాన్నైనా నివారించాయి; కానీ ఒక పొరపాటు వల్ల, ఆ ఏకైక దేవుడు, వారందరి వెనుక ఉన్న శక్తితో కాకుండా, శివుడు లేదా విష్ణువు లేదా తత్వవేత్త యొక్క మరేదైనా ఇష్టంతో ఏకీకరించబడ్డాడు.

తమిళ సాహిత్యంలో కూడా మతపరమైన భావనల పరిణామం ఇలాగే సాగడాన్ని మనం గమనించవచ్చు. సంగమ సాహిత్యంలోనూ, ఆ తర్వాతి కాలం నాటి రచనలలోనూ, ఒకే పరమాత్మను వివిధ రూపాలు లేదా ‘చైతన్య స్వరూపాలు’గా (Intelligences) కీర్తించడం కనిపిస్తుంది. ఆ కాలం నాటి తమిళ రాజుల బిరుదులను బట్టి చూస్తే, వారిలో యజ్ఞయాగాదులు విస్తృతంగా ఆచరణలో ఉండేవని తెలుస్తుంది. కాలక్రమేణా, బహుశా జైన మరియు బౌద్ధ మతాల ప్రభావం వల్ల కావచ్చు, తమిళులు యజ్ఞాలు చేయడం మానేశారు. కానీ, ఆయా చైతన్య స్వరూపాలలో ఏదో ఒకదానిని కీర్తించడం ద్వారా ఆ ఏకైక దేవుడిని చేరుకోవాలనే భావన మాత్రం నిలిచిపోయింది. ఉదాహరణకు, ‘పెరుమ్-దేవనార్’ అనే కవి వివిధ దేవతల గురించి ఎంతో అద్భుతమైన పద్యాలను అందించారు; సంగమ సాహిత్య సంకలనాలను రూపొందించిన తమిళ రాజుల ఆస్థాన కవులు లేదా పండితులు, ఆ సంకలనాలలో చాలా వాటికి ఈ కవి రచించిన స్తుతి పద్యాలనే ప్రారంభిక గీతాలుగా ఉంచేవారు.

ఆయా చైతన్య స్వరూపాలు కేవలం ఆలోచనకు, భక్తి భావన వ్యక్తీకరణకు ఒక మాధ్యమంగా మాత్రమే నిలుస్తాయని, ఆ స్తుతి అంతిమంగా ఆ ఏకైక దేవుడికే చెందుతుందని పాఠకులు గ్రహించారు. దీనివల్ల, కవిత్వంలో ఒక అలంకారంగా (అని) ఒక నియమాన్ని పాటించడం సులభమైంది: అదేమిటంటే, పద్యం ప్రారంభంలో ఆవాహన చేసే చైతన్య స్వరూపం లేదా దైవం, ఆ పద్యం యొక్క ఇతివృత్తానికి తగినట్లుగా ఉండాలి మరియు ఆ పద్యానికి పరిచయంలా నిలవాలి. ఇంతకుముందు ప్రస్తావించిన పెరుమ్-దేవనార్ కవి రచననే ఉదాహరణగా తీసుకుంటే, ఆయన రాసిన ‘భారతం’ కావ్యం గజముఖుడైన గణేశుని స్తుతితో మొదలవుతుంది; ఇందులో గణేశుడిని ‘భారత యుద్ధ గాథను తన దంతంతో లిఖించిన చైతన్య స్వరూపం’గా పేర్కొంటారు. గణేశుని సాహసానికి సంబంధించిన ఆ పౌరాణిక గాథను ప్రస్తావించడం సముచితంగా ఉండటమే కాకుండా, ఏదైనా కార్యాన్ని ప్రారంభించేటప్పుడు గణేశుడిని స్మరించుకునే సాధారణ ఆచారంతో ఆ ప్రస్తావనను మేళవించిన తీరు ఒక గొప్ప కావ్య గుణంగా (అలంకారంగా) పరిగణించబడుతుంది.

వేద కాలపు ఆర్యుల విషయంలో పాటలు పాడే సందర్భాలు (యజ్ఞయాగాదులు వంటివి) కవిత్వ ఇతివృత్తాన్ని పరిమితం చేసేవి; కానీ, ఇక్కడ కవి తన మేధస్సును ఉపయోగించి, కేవలం వ్యాకరణ నియమాలు మరియు తన సొంత కావ్య సౌందర్య భావనల ఆధారంగానే దేనినైనా కీర్తించే స్వేచ్ఛను కలిగి ఉండేవాడు. దీనివల్ల, ఆరాధించదగిన లేదా కీర్తించదగిన అంశాలకు సంబంధించి ప్రత్యేకమైన కావ్య సౌందర్య లక్షణాలు రూపుదిద్దుకుని, అవి కవితా నియమాలుగా స్థిరపడ్డాయి. ఒక ప్రాంతాన్ని లేదా చుట్టుపక్కల దృశ్యాలను వర్ణించేటప్పుడు, అలాగే అక్కడి ప్రజలు, వారి అలవాట్లు మరియు జీవనశైలిని ప్రస్తావించేటప్పుడు, ఆ ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితమైన ప్రత్యేక లక్షణాలను (స్థానిక విశేషాలను) చిత్రించడం అత్యంత సముచితమని సంగం కవులు గ్రహించారు. భూమిని లేదా నేలను ఐదు రకాలుగా వర్గీకరించారు: 1. కురింజి (కొండలు మరియు కొండ ప్రాంతాలు), 2. ముల్లై (అడవి మరియు వన ప్రాంతాలు), 3. మరుదం (పచ్చిక బయళ్ళు మరియు పంట పొలాలు), 4. నెయ్దల్ (సముద్ర తీరం మరియు తీర ప్రాంతాలు), 5. పాలై (ఎడారులు మరియు ఇసుకతో కూడిన నిర్జన ప్రదేశాలు). ఒక కవి కొండల గురించి వర్ణిస్తున్నప్పుడు, ఆ వర్ణనలోనే కాకుండా ఉపమానాలు మరియు ఇతర అలంకారాలలో కూడా ఆ ప్రాంతానికి ప్రత్యేకమైన పక్షులు, జంతువులు, జలాశయాలు, పూలు, చెట్లు, ధాన్యాలు, సంగీత వాయిద్యాలు వంటి వాటిని ప్రస్తావించి తన కవిత్వ ప్రభావాన్ని పెంచేవాడు. దీనికి ఒక సరళమైన ఉదాహరణ ‘నలడియార్’లోని పదవ పద్యం: “ఆకాశాన్ని తాకేంత ఎత్తైన కొండలకు అధిపతీ! ఆహారం, దుస్తులు లేదా దానధర్మాల కోసం ఏమీ ఖర్చు చేయకుండా, ఆరోగ్యాన్ని పణంగా పెట్టి కేవలం సంపదను కూడబెట్టేవారు చివరికి దానిని కోల్పోతారు; దీనికి నిదర్శనం ఆ తేనెటీగ.” ఇక్కడ ఉదాహరణగా చెప్పబడిన తేనెటీగ ఆ కొండ ప్రాంతానికి సరిగ్గా సరిపోతుంది. ఈ పంచవిధ వర్గీకరణ లేదా ‘ఐన్-తిణై’ (Ain-thinai) అనేది సంగం కవిత్వంలో ఎంతో ప్రశంసనీయమైన అంశం. కవులు కేవలం స్థానిక విశేషాలను చిత్రించడంతోనే ఆగిపోలేదు; వారు భావాలకు మరియు పరిసరాలకు మధ్య ఒక సమన్వయాన్ని సాధించడానికి ప్రయత్నించారు. ఒక నిర్దిష్ట భావాన్ని సమర్థవంతంగా వ్యక్తీకరించడానికి, రోజులోని ఒక ప్రత్యేక సమయం మరియు ఒక ప్రత్యేక ఋతువు అత్యంత అనుకూలంగా ఉంటాయని వారు భావించారు. అందుకే, ఋతువులను మరియు రోజులోని సమయాలను కూడా ఆ ఐదు ‘తిణై’ల (ప్రాథమిక విభాగాల) ఆధారంగా విభజించారు. ఆ వైయాకరణుడు అక్కడితో ఆగకుండా, దైవిక శక్తులను కూడా తన పంచవిధ వర్గీకరణ పరిధిలోకి తెచ్చాడు. తద్వారా మురుగన్ (లేదా సుబ్రహ్మణ్యుడు) కొండలకు, మాల్ (లేదా విష్ణువు) అడవులకు, ఇంద్రుడు పొలాలకు, వరుణుడు సముద్ర తీరానికి, మరియు కాళి ఎడారి ప్రాంతాలకు అధిపతులుగా నిర్దేశించబడ్డారు.

మతాన్ని కవిత్వీకరించడం మరియు ఆయా భౌగోళిక ప్రాంతాల (భూస్వభావం) ఆధారంగా ఆరాధనా దైవాలను వర్గీకరించడం అనే ఈ విధానం, కాలక్రమేణా కేవలం సంప్రదాయవాదంగా మారి క్షీణించింది; ఎందుకంటే కవులు క్రమంగా వైయాకరణుల కృత్రిమ నియమాలకు లొంగిపోయారు. తమిళులు జారిపడుతున్న ప్రాణం లేని, సంప్రదాయబద్ధమైన బహుదేవతారాధనను అంతం చేసిన జైన, బౌద్ధ మతాలు సులభంగా ప్రాచుర్యం పొందడానికి ఇతర కారణాల కంటే ఈ అంశమే ఎక్కువగా దోహదపడింది. బౌద్ధ, జైన మతాలకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించిన ఆళ్వార్లు మరియు నాయనార్లు, తమిళ కావ్య లక్షణాల నియమాలతో సంబంధం లేకుండా, దేవుని ఏకత్వానికి మరియు ఆయన శివుడు లేదా విష్ణువు (తమకు ఇష్టమైన దైవం) రూపంలో ఉంటాడనే భావనకు అత్యంత ప్రాధాన్యతనిచ్చారు. తమిళ కావ్య లక్షణాలలోని అర్థరహిత నియమాలకు వ్యతిరేకంగా సాగిన ఈ తిరుగుబాటు ధోరణికి తిరు-మంగై-మన్నన్ రచించిన రెండు ‘మడల్’ (Madal) కావ్యాలు ఒక గొప్ప ఉదాహరణ. ‘మడల్ ఊర్దల్’ (అంటే తన ప్రేమికుడి పట్ల తనకు ఉన్న ప్రేమను బహిరంగంగా చాటుతూ ఊరంతా తిరగడం) అనేది తమిళ కావ్య నియమాల ప్రకారం స్త్రీలకు నిషేధించబడిన చర్య; ఒక స్త్రీ తన అసంపూర్ణ ప్రేమను (ప్రతిస్పందన లేని ప్రేమను) బహిరంగంగా ప్రకటించడం అనుచితమని భావించేవారు, మరియు ఏ కవీ అటువంటి ప్రేమను బహిరంగంగా ప్రకటించే స్త్రీ గురించి కవిత్వం రాయలేదు. తిరు-మంగై-మన్నన్ ఆత్మను తన ప్రియుడైన దేవుని కోసం వెతుకుతున్న స్త్రీగా భావించి, ఆమె అసంపూర్ణ ప్రేమ గాథను ‘సిరియ తిరు-మడల్’ అనే చిన్న కావ్యంలో వర్ణించాడు; బహుశా ఒక అహంకారి మరియు సంప్రదాయవాద వైయాకరణుడు కవి చేసిన ఈ ‘అపరాధాన్ని’ ఎత్తిచూపుతూ విమర్శించి ఉండవచ్చు. కవి అయిన ఆళ్వార్ వెంటనే ‘పెరియ-తిరు-మడల్’ (Periya-Tiru-Madal) అనే సుదీర్ఘ కావ్యాన్ని రచించారు. తమిళ ఛందస్సు లేదా కావ్య నియమాలతో తనకు ఏమాత్రం సంబంధం లేదని, కేవలం సత్యం మరియు సంస్కృత సాహిత్యంలో తమ ప్రేమను బహిరంగంగా ప్రకటించడానికి ఏమాత్రం వెనుకాడని మహిళల ఉన్నతమైన ఉదాహరణలే తనకు మార్గదర్శకాలని ఆయన ప్రకటించారు.

అయితే, తమిళ మత పునరుజ్జీవన కాలం నాటి ఈ కీర్తనలు కావ్య రచనకు సంబంధించిన సంప్రదాయ నియమాల నుండి ఇలా సాహసోపేతంగా వైదొలగడం అరుదు. ఆళ్వార్లు మరియు నాయనార్లు తమ మత ప్రచార కార్యకలాపాల కోసం ప్రజల ఆచార వ్యవహారాలను, అలాగే అప్పటికే వాడుకలో ఉన్న కావ్య రూపాలను సాధ్యమైనంత వరకు వినియోగించుకున్నారు. కాబట్టి, సంగం సాహిత్యాన్ని పరిశీలించడం అనేది ఈ భక్తుల కీర్తనలను సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవడానికి ఎంతో దోహదపడుతుంది.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –6-10-26-ఉయ్యూరు 

జర్మన్ మహాకవి ,రచయిత ,విమర్శకుడు ,దార్శనికుడు తత్వ వేత్త, , కాళిదాసు శాకుంతలం చదివి పరవశంతో నృత్యం చేసిన -గోథే జీవిత చరిత్ర -1

మూలం -WILEY AND PUTNAITS

రచయిత ముందుమాట.

బహుశా మరే ఇతర రచన కన్నా ఎక్కువగా ఈ రచనకు ముందుమాటగా, ఈ గంభీరమైన ప్రయత్నానికి ప్రేరణగా నిలిచిన ఒక స్నేహితుని లేఖను నేను ఇక్కడ సమర్పిస్తున్నాను. ప్రియ మిత్రమా, మేము ఇప్పుడు మీ కవితా రచనల యొక్క పన్నెండు భాగాలకు పైగా సేకరించాము. వాటిని చదివిన తర్వాత, మాకు సుపరిచితమైన విషయాలు చాలా వరకు ఉన్నాయని, అలాగే అంతగా సుపరిచితం కానివి కూడా చాలా ఉన్నాయని మేము కనుగొన్నాము. అదే సమయంలో, ఈ సేకరణ ద్వారా మరచిపోయిన ఎన్నో విషయాలు పునరుజ్జీవింపబడ్డాయి. మా ముందు ఒకే ముద్రణలో ఉన్న ఈ పన్నెండు సంపుటాలను ఒక సంపూర్ణ నిధిగా పరిగణించక తప్పదు. ఇది రచయిత , అతని సామర్థ్యాల యొక్క ప్రతిబింబాన్ని ఆద్యంతం స్పష్టంగా సూచిస్తుంది. కానీ, అతను తన సాహిత్య జీవితాన్ని ప్రారంభించిన ఉత్సాహాన్ని, అప్పటి నుండి గడిచిన సుదీర్ఘ కాలాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, పన్నెండు సంపుటాలు సరిపోని ఫలితాలుగా అనిపిస్తాయనే విషయాన్ని కాదనలేము. అలాగే, కొన్ని ప్రత్యేక రచనల విషయంలో, వాటిలో చాలా వరకు ప్రత్యేక ప్రేరణల కింద సృష్టించబడ్డాయని,  అవి మీ అంతర్గత సంస్కృతి యొక్క విభిన్న దశలను, అలాగే వివిధ తాత్కాలిక నైతిక మరియు సౌందర్య శిఖరాలను, కొన్ని బాహ్య లక్ష్యాలను ప్రతిబింబిస్తాయని మేము దాచలేము. వారిలో ప్రబలంగా ఉన్న భావాలు మరియు నమ్మకాలు. అయితే, మొత్తంగా చూస్తే, ఈ ప్రతిపాదనలు ఒకదానితో ఒకటి సంబంధం లేకుండా ఉంటాయి,  అవి ఒకే రచయిత నుండి వచ్చాయని నమ్మడం తరచుగా కష్టంగా ఉంటుది.

“ఈలోగా, మీ స్నేహితులు వదులుకోలేదు”

.. _ కుక్”

రచయిత ముందుమాట.

మీ జీవిత విధానం  ఆలోచనా విధానంతో వారికి మరింత సన్నిహిత పరిచయం ఉన్నందున, వారు అనేక చిక్కుముడులను ఊహించడానికి, అనేక సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తారు; నిజానికి, కాడ్ ఉకింగా సహాయంతో  దీర్ఘకాల సంబంధాలతో, వారు స్పష్టంగా కనిపించే కష్టాలలో కూడా గణనీయమైన ఆకర్షణను కనుగొంటారు. అయినప్పటికీ, అక్కడికక్కడే సహాయం చేయడం ఆమోదయోగ్యం కానిది కాదు, మరియు మా స్నేహపూర్వక అభ్యర్థనలను మీరు తిరస్కరించలేరు.

కాబట్టి, మాకు కావలసిన మొదటి విషయం ఏమిటంటే, మీ బోరే అంతర్గత క్రమ నియమం ప్రకారం, తాజా సంచికలలో అమర్చబడిన రాజకీయ రచనలను ఒక క్రమానుగత పద్ధతిలో ప్రదర్శించాలి. అలాగే, ఈ రచనలకు కావలసిన సామగ్రిని అందించిన జీవిత, భావోద్వేగ స్థితులు, మీరు అనుసరించిన సైద్ధాంతిక సూత్రాలతో పాటు మిమ్మల్ని ప్రభావితం చేసిన ఉదాహరణలు కూడా ఏదో ఒక సంబంధంతో బహిర్గతం కావాలి. ఈ సహాయాన్ని ఒక చిన్న వర్గానికి అందించండి, బహుశా అది తరువాతి వర్గానికి వినోదాన్ని, ఉపయోగాన్ని కలిగించే ఒక విషయానికి దారితీయవచ్చు. రచయిత, తన జీవితపు అత్యంత చివరి దశలో కూడా, ఆప్యాయతతో తనను బంధించిన వారితో సంభాషించే అవకాశాన్ని వదులుకోకూడదు. ఒక నిర్దిష్ట వయస్సులో, ఊహించని, శక్తివంతమైన రచనలతో ముందుకు రావడానికి ప్రతి ఒక్కరికీ అవకాశం లభించకపోయినా, జ్ఞానం అత్యంత పరిపూర్ణంగా, చైతన్యం స్పష్టంగా ఉండే జీవితపు ఆ సమయంలో, అలా చేయడం చాలా ఆహ్లాదకరమైన, ఉత్సాహభరితమైన కార్యంగా ఉంటుంది. “పూర్వ సృష్టిని నూతన పదార్థంగా పరిగణించి, దానిని ఒకరకమైన అంతిమ రూపంగా తీర్చిదిద్దండి. అది, ఇంతకుముందు కళాకారునిచే మరియు అతని నుండి తీర్చిదిద్దబడిన వారి పెంపకానికి మరోసారి ఉపయోగపడవచ్చు”

అంత దయతో వ్యక్తపరిచిన ఈ అభ్యర్థన, నాలో దానిని పాటించాలనే కోరికను వెంటనే మేల్కొల్పింది; ఎందుకంటే, మన తొలి సంవత్సరాలలో మనం ఉద్వేగంతో మన సొంత మార్గంలో పయనించి, పొరపాటు చేయకూడదనే ఉద్దేశ్యంతో ఇతరుల ఆవశ్యకతలను అసహనంతో తిరస్కరిస్తే, అలాగే మన తరువాతి రోజులలో, ఎవరైనా సరే, మనం అలా చేయడం అత్యంత ఆవశ్యకం అవుతుంది.

రచయిత ముందుమాట. vi

కవితలు మనల్ని ఉత్తేజపరిచి, కొత్త కార్యకలాపాలకు మనల్ని హృదయపూర్వకంగా పురికొల్పుతాయి. అందువల్ల నేను వెంటనే నా పన్నెండు సంపుటాలలోని చిన్న, పెద్ద కవితలను వేరు చేసి, వాటిని సంవత్సరాల వారీగా అమర్చే సన్నాహక పనిని చేపట్టాను. వాటిలో ప్రతి ఒక్కటీ ఏ కాలంలో, ఏ పరిస్థితులలో పుట్టిందో గుర్తుచేసుకోవడానికి నేను ప్రయత్నించాను. కానీ, అప్పటికే తెలిసిన భాగాలలోని ఖాళీలను పూరించడానికి వివరణాత్మక గమనికలు, దృష్టాంతాలు అవసరమవడంతో ఆ పని త్వరలోనే మరింత కష్టమైంది; ఎందుకంటే, మొదటిగా, నేను మొదట కృషి చేసినదంతా కొరవడింది, ప్రారంభించి పూర్తి చేయనిది చాలా మిగిలింది, మరియు వాస్తవానికి, పూర్తి చేసిన వాటిలో చాలా వాటి బాహ్య రూపం కూడా అదృశ్యమైంది, ఎందుకంటే కాలక్రమేణా వాటిపై పూర్తిగా మళ్లీ పని చేసి, వేరొక రూపంలోకి మార్చారు. అంతేకాకుండా, నేను శాస్త్రాలలోనూ, ఇతర కళలలోనూ ఎంతగా కృషి చేశానో,

 ఈ ఇతర రంగాలలో, ఒంటరిగానో లేక స్నేహితులతో కలిసినో, వేటిని కొంత నిశ్శబ్దంగా అభ్యసించానో,

 వేటిని ప్రజలకు వెల్లడించానో ఆలోచించుకోవలసి వచ్చింది.

వీటన్నింటినీ నా శ్రేయోభిలాషుల సంతృప్తి కోసం క్రమక్రమంగా పొందుపరచాలని నేను ఆకాంక్షించాను. కానీ నా ప్రయత్నాలు  ఆలోచనలు నన్ను ఎల్లప్పుడూ ముందుకు నడిపించాయి,  నేను ఒక గౌరవప్రదమైన అభ్యర్థనను పాటించాలనే ఆత్రుతతో ఉన్నప్పటికీ, నా అంతర్గత ప్రేరణలను, బాహ్య ప్రోత్సాహాలను, మరియు నా సైద్ధాంతిక, ఆచరణాత్మక పురోగతి యొక్క వరుస దశలను వివరించడానికి శ్రమించినప్పటికీ, నేను నా సంకుచిత, వ్యక్తిగత గోళం నుండి విశాల ప్రపంచంలోకి అడుగుపెట్టాను. ప్రత్యక్షంగానో, అనో-అనో నన్ను ప్రభావితం చేసిన వందలాది ప్రసిద్ధ వ్యక్తుల చిత్రాలు నా కళ్ళ ముందు ప్రత్యక్షమయ్యాయి,  నాపై, నా సమకాలీనులందరిపై వలె, గాఢమైన ముద్ర వేసిన సాధారణ రాజకీయాలలోని అపారమైన హెచ్చుతగ్గులు కూడా ప్రత్యేకంగా గమనించదగినవిగా ఉన్నాయి. జీవిత చరిత్రలో ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే, ఒక వ్యక్తిని అతని కాలంతో ఉన్న అన్ని సంబంధాలతో సహా ప్రదర్శించడం, మరియు అతను ఏ మేరకు తన అభివృద్ధిని వ్యతిరేకించాడో లేదా ప్రోత్సహించాడో, మానవాళి మరియు ప్రపంచం గురించి అతను దాని నుండి ఏ దృక్పథాన్ని రూపొందించుకున్నాడో, అతను ఒక కళాకారుడు, కవి లేదా రచయిత అయితే, దాని స్ఫూర్తికి బాహ్య ప్రతిబింబం ఎలా కాగలడో చూపించడం.

కానీ దీనికి దాదాపు అసాధ్యమైనది అవసరం, అదేమిటంటే, ఆ వ్యక్తి గురించి  అతని కాలం గురించి జ్ఞానం: అన్ని పరిస్థితులలోనూ అతను ఒకే విధంగా ఉన్నంత వరకు తన గురించి; మరియు అతని కాలం గురించి, అది ఇష్టాయిష్టాలను తనతో పాటు మోసుకువచ్చి, వాటిని నిర్ధారించి, రూపుదిద్దుతుంది, తద్వారా పదేళ్ల ముందు లేదా తరువాత జన్మించిన ఏ వ్యక్తి అయినా పూర్తిగా భిన్నంగా తయారవుతాడని మనం నిశ్చయంగా చెప్పవచ్చు. అతని వ్యక్తిగత సంస్కృతి మరియు ఇతరులపై అతని ప్రభావానికి సంబంధించినంత వరకు.

ఈ పద్ధతిలో, అటువంటి పరిశీలనలు  ప్రయత్నాల నుండి, మరియు అటువంటి జ్ఞాపకాలు  అనుబంధాలతో, ప్రస్తుత వర్ణన ఉద్భవించింది,  ఈ దృక్కోణం నుండి, దాని సందర్భాలకు సంబంధించి, ఇది ఉత్తమంగా ఆస్వాదించబడుతుంది, ఉపయోగించబడుతుంది  నిష్పక్షపాతంగా అంచనా వేయబడుతుంది. కానీ ఇంకా ఏమి చెప్పవలసి ఉన్నా, ముఖ్యంగా ఈ విషయాన్ని నిర్వహించే దాని సగం-కవితాత్మక, సగం-చారిత్రక పద్ధతికి సంబంధించి, నిస్సందేహంగా కథన క్రమంలో దానికి స్థానం లభిస్తుంది.

సంపాదకుని ముందుమాట.

ఇంగ్లాండ్ మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ రెండింటిలోనూ గోథే (Goethe) గురించి ఎంతో చర్చ జరిగినప్పటికీ, ఆయన తన గురించి మరియు తన సమకాలీకుల గురించి అత్యంత స్పష్టమైన వివరాలను అందించిన ప్రసిద్ధ రచన ‘వాహర్‌హీట్ ఉండ్ డిక్టుంగ్’ (Wahrheit und Dichtung) ఇప్పటికీ ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడకపోవడం కొంత విచిత్రమైన విషయం. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం లండన్‌లో దీని అనువాదమని చెప్పుకునే ఒక పుస్తకం ప్రచురితమైంది; కానీ అది ఒక ఘోరమైన మోసం. శ్రీమతి ఆస్టిన్ దీనిని సాహిత్యపరమైన నిజాయితీ లేమికి ఒక పరాకాష్టగా అభివర్ణించారు – అందులో న్యాయం లేకపోలేదు; కార్లైల్ కూడా దాదాపు అదే అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేశారు. అది ఒక అధ్వాన్నమైన ఫ్రెంచ్ అనువాదం ఆధారంగా రూపొందించిన నాసిరకం ప్రతి; అందులో తరచుగా మూల రచనలోని ఇరవై పేజీల వరకు ఒకేసారి వదిలివేయబడ్డాయి  కనీసం ఒక్క వాక్యం కూడా మూల భావానికి కచ్చితంగా అనువదించబడలేదు. అయినప్పటికీ, చాలా మంది ప్రజలు ఇది గోథే రచనకు సంబంధించిన నిజమైన అనువాదమేనని భావిస్తూ ఆ పుస్తకాన్ని చదివారు.

అందువల్ల, ఆంగ్ల సాహిత్యంలో ఉన్న ఈ పెద్ద లోటును పూరించడానికి సంపాదకుడు మరియు కొందరు మిత్రులు కలిసి ఈ ప్రయత్నాన్ని చేపట్టారు. సహజంగానే, మూల రచయిత శైలిలో ఉండే ఆకర్షణను  సరళతను (ఇది ఆయన రచనల యొక్క అత్యుత్తమ లక్షణాలలో ఒకటి) సాధించడం వారికి సాధ్యం కాలేదు; కానీ వారు ఆయన భావానికి కచ్చితంగా కట్టుబడి ఉండటానికి ప్రయత్నించారు. జర్మన్ రచయితలందరిలో గోథే రచనలను అనువదించడం అత్యంత కష్టమైన పని; ఎందుకంటే ఆయన రచనారూపంపై అద్భుతమైన పట్టు కలిగి ఉంటారు. ఆయనతో సమానమైన ప్రతిభ కలిగిన వారు తప్ప, ఆ శైలిని మరొక భాషలోకి సరిగ్గా తీసుకురావడం సాధ్యం కాదు. సంపాదకుని ముందుమాట

అనువాదంలో సహకరించిన వ్యక్తుల పేర్లు వారు అనువదించిన భాగాలకు ముందుగా పేర్కొనబడ్డాయి; అయితే, శైలి , విధానంలో అవసరమైనంత వరకు ఏకరూపతను తీసుకురావడానికి సంపాదకుడు మొత్తం విషయాన్ని జాగ్రత్తగా సమీక్షించి, సరిచూశారు. ఈ రచనలో వ్యక్తమైన అభిప్రాయాలకు అనువాదకులు బాధ్యులు కారు. పుస్తకం చివరన కొన్ని గమనికలు ఇవ్వబడ్డాయి; ఇవి అనేక సందర్భాలను ఏకకాలంలో వివరించే ఉద్దేశంతో రూపొందించబడినందున, ప్రధాన పాఠ్యంలో వాటికి నేరుగా సూచనలు (references) ఇవ్వబడలేదు. ఏదైనా నిర్దిష్టమైన ప్రస్తావనలు, పదబంధాలు లేదా పేర్ల విషయంలో పాఠకులకు ఏవైనా సందేహాలు కలిగితే, వారు ఈ గమనికలను పరిశీలించవలసిందిగా కోరడమైనది.

పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు అగ్రశ్రేణి ఐరోపా కవిగా మరియు సాహిత్యవేత్తగా గోథే (Goethe) తన స్థానాన్ని సుస్థిరం చేసుకున్నారని దాదాపు అందరూ అంగీకరిస్తారు. కాబట్టి, తన విశిష్టమైన వ్యక్తిత్వ వికాస క్రమాన్ని, అలాగే ఉనికికి సంబంధించిన వాస్తవాలను మరియు తన కాలపు పరిస్థితులను తాను ఎలా చూశాడో వివరించే ఈ పుస్తకం—అనువాదం వల్ల కలిగే పరిమితులు ఉన్నప్పటికీ—అందుబాటులో ఉన్నంతలో దీనిని చదవడం ఎంతైనా అవసరం. మూల రచనలో ఇది ఒక అద్భుతమైన సాహిత్య ఖండం. ఇది అత్యున్నత స్థాయి జర్మన్ మేధావి యొక్క వికాసాన్ని, అదే సమయంలో జర్మన్ సాహిత్య ప్రస్థానాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు చూపించే ప్రశాంతమైన మరియు ప్రభావవంతమైన చిత్రణల సమాహారం.

ఇటువంటి విషయాలను అంచనా వేయగల సామర్థ్యం ఉన్న ఆంగ్ల పాఠకులకు ఈ పుస్తకం మేము చెప్పినట్లుగా అనిపించకపోతే, దానికి కారణం అనువాదకులు తమ పనిని సరిగ్గా నిర్వహించలేకపోవడమే అయి ఉండాలి.

వీరే గోథే యొక్క ఇతర రచనలను కూడా సిద్ధం చేస్తున్నారు; ఈ పుస్తకం సాధించే విజయం  దానికి అయ్యే ఖర్చును సమర్థించేలా ఉంటే అవి ప్రచురించబడతాయి. అతని “అన్నల్స్ లేదా డే అండ్ ఇయర్ బుక్” (Annals or Day and Year Book), “ఇటాలియన్ జర్నీ” (Italian Journey) మరియు నాటకాలు ఈ శ్రేణిలో భాగంగా ఉంటాయి.

మొదటి భాగం.

1749 ఆగస్టు 28న, మధ్యాహ్నం పన్నెండు గంటల సమయానికి, నేను ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్-ఆన్-ది-మెయిన్ నగరంలో జన్మించాను. నా జాతకం చాలా శుభప్రదంగా ఉంది; సూర్యుడు కన్యా రాశిలో ఉండి, ఆ రోజున తన అత్యున్నత స్థానాన్ని (మధ్యాహ్న స్థానాన్ని) అధిరోహించి ఉన్నాడు. గురుడు , శుక్రుడు అనుకూల దృష్టితో చూస్తుండగా, బుధుడు ప్రతికూలత లేకుండా ఉన్నాడు; శని , కుజులు తటస్థంగా ఉన్నారు. అయితే, అప్పుడే పూర్ణ దశకు చేరుకున్న చంద్రుడు తన ప్రభావాన్ని బలంగా చూపాడు, ఎందుకంటే అప్పుడు అతని గ్రహ గడియ (planetary hour) నడుస్తోంది. అందువల్ల, ఆ సమయం గడిచేంత వరకు నా జననం సాధ్యం కాలేదు, అంటే చంద్రుని ప్రభావం నా జననానికి అడ్డుగా నిలిచింది.

జ్యోతిష్కులు తర్వాత కాలంలో నాకు అత్యంత శుభప్రదమైనవిగా గుర్తించిన ఈ గ్రహ స్థితులే నా ప్రాణ రక్షణకు కారణమై ఉండవచ్చు; ఎందుకంటే, ప్రసూతి సహాయకురాలి (midwife) అజాగ్రత్త వల్ల నేను చనిపోయిన స్థితిలో జన్మించాను, ఎన్నో కష్టాల తర్వాతే ప్రాణం పోసుకుని బయటపడగలిగాను. మా కుటుంబాన్ని తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేసిన ఈ సంఘటన, చివరికి నా తోటి పౌరులకు మేలు చేసింది. ఎందుకంటే, దీనివల్ల నా తాతగారైన ‘షుల్ట్‌హీట్స్’ (నగర ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా అధికారి) జాన్ వోల్ఫ్‌గాంగ్ టెక్స్టర్, పురుష ప్రసూతి వైద్యుడిని (man-midwife) నియమించేలా , ప్రసూతి సహాయకులకు శిక్షణను ప్రవేశపెట్టేలా లేదా పునరుద్ధరించేలా ప్రేరేపించబడ్డారు; దీనివల్ల నా తర్వాత జన్మించిన వారికి ఎంతో మేలు జరిగి ఉండవచ్చు.

బాల్యపు తొలి రోజుల్లో జరిగిన విషయాలను మనం గుర్తుచేసుకోవాలనుకున్నప్పుడు, ఇతరుల ద్వారా విన్న విషయాలను మన స్వంత ప్రత్యక్ష అనుభవాలతో కలిపి గందరగోళానికి గురయ్యే అవకాశం తరచుగా ఉంటుంది. లోతైన పరిశీలన లేకుండా…

* నగర ప్రధాన న్యాయమూర్తి లేదా అధికారి. చివరికి ఏ ఫలితాన్ని ఇవ్వకపోవచ్చు కానీ, ఒక విషయం మాత్రం నాకు బాగా గుర్తుంది: మేము ఒక పాత ఇంట్లో నివసించేవాళ్ళం; నిజానికి అది ఒకదానికొకటి కలిపివేసిన రెండు పక్కపక్క ఇళ్ళ కలయిక. వివిధ అంతస్తులలోని గదులకు వెళ్ళడానికి ఒక మెలికలు తిరిగే మెట్ల దారి ఉండేది, అంతస్తుల ఎత్తులో ఉండే తేడాలను సరిచేయడానికి అక్కడక్కడా అదనపు మెట్లు అవసరమయ్యేవి. మా పిల్లలకు—అంటే నాకు, నా చెల్లెలికి—అత్యంత ఇష్టమైన ప్రదేశం కింది అంతస్తులోని ఒక విశాలమైన గది; దాని తలుపు దగ్గర ఒక పెద్ద చెక్క జాలీ (lattice) ఉండేది, దాని ద్వారా వీధితోనూ, బయటి గాలితోనూ మాకు నేరుగా సంబంధం ఉండేది. అప్పట్లో చాలా ఇళ్ళకు ఉండే ఇటువంటి జాలీ అమరికను ‘ఫ్రేమ్‌వర్క్’ (లేదా జర్మన్ భాషలో ‘గెర్డను’) అని పిలిచేవారు. స్త్రీలు అందులో కూర్చుని కుట్టుపని లేదా అల్లిక పని చేసుకునేవారు; వంటమనిషి అక్కడ సలాడ్ సిద్ధం చేసేది; ఇరుగుపొరుగు మహిళలు ఒకరితో ఒకరు కబుర్లు చెప్పుకునేవారు. దీనివల్ల వేసవి కాలంలో ఆ వీధులు దక్షిణ దేశపు వాతావరణాన్ని తలపించేలా ఉండేవి. బహిరంగ ప్రదేశానికి దగ్గరగా ఉండటం వల్ల ఒక రకమైన నిశ్చింత కలిగేది. ఈ జాలీల ద్వారా మాకు కూడా ఇరుగుపొరుగువారితో పరిచయం ఏర్పడేది. ముఖ్యంగా, వీధికి అవతలి వైపు నివసించే ‘ఉచ్సెన్‌స్టైన్’ సోదరులు—ఒక దివంగత ప్రధాన న్యాయమూర్తికి చెందిన ముగ్గురు కుమారులు—నాకు బాగా దగ్గరయ్యారు; వారు నాతో ఆడుకుంటూ, నన్ను రకరకాలుగా అలరించేవాళ్ళు.

ఆ గంభీరమైన, ఏకాంతంగా ఉండే మనుషులు నన్ను ఏయే అల్లరి పనుల్లోకి లేదా సరదా చేష్టల్లోకి లాగేవారో చెప్పడానికి మా కుటుంబ సభ్యులు ఇష్టపడేవారు. ఆ సరదా పనులన్నింటికీ ఒక ఉదాహరణ చాలు. అప్పుడే ఒక మట్టి పాత్రల సంత జరిగింది; దాని నుండి మా వంటగదికి చాలా కాలానికి సరిపడా సామాన్లు మాత్రమే కాకుండా, మా పిల్లల ఆటబొమ్మలుగా వాడుకోవడానికి చాలా చిన్న చిన్న వస్తువులను కూడా కొనుగోలు చేశారు. ఒక అందమైన మధ్యాహ్నం, ఇంట్లో అంతా నిశ్శబ్దంగా ఉన్నప్పుడు, నేను నా కుండలు మరియు పాత్రలతో ఆడుకుంటూ కాలక్షేపం చేస్తున్నాను. వాటి నుండి ఇక ఏమీ సాధించలేనని గ్రహించి, వాటిలో ఒకదానిని వీధిలోకి విసిరేశాను; అది పగిలినప్పుడు వచ్చిన శబ్దాన్ని విని నాకు ఎంతో సరదాగా అనిపించింది. ఆనందంతో చప్పట్లు కొడుతూ నేను ఆ ఆటను ఆస్వాదించడం చూసిన వాన్ ఆక్సెన్‌స్టెయిన్ కుటుంబం, “మరొకటి” అని అరిచారు. నేను ఒక కెటిల్‌ను విసిరేయడానికి వెనుకాడలేదు; వారు మరిన్ని కావాలని అడగడం ఆపకపోవడంతో, కొద్దిసేపట్లోనే నా దగ్గరున్న పాత్రలన్నీ—పళ్ళేలు, చిన్న కుండలు, మగ్‌లు అన్నీ—వీధిలో పడి ముక్కలైపోయాయి. నా పొరుగువారు తమ సంతోషాన్ని వ్యక్తం చేస్తూనే ఉన్నారు, వారికి ఆనందం కలిగించడం నాకు ఎంతో సంతోషాన్నిచ్చింది. కానీ నా దగ్గర ఉన్న సామానంతా అయిపోయింది, అయినా వారు “మరిన్ని” అని అరుస్తూనే ఉన్నారు. దాంతో నేను నేరుగా వంటగదికి పరిగెత్తి, మట్టి పాత్రలను తెచ్చాను; అవి ఇంకా పెద్ద శబ్దంతో పగిలి ఆసక్తికరమైన దృశ్యాన్ని సృష్టించాయి.

నా స్వంత జీవితం నుండి.

అవి పగిలిపోతుండగా, నేను అటూ ఇటూ తిరుగుతూ, డ్రెస్సర్‌పై వరుసగా అమర్చిన పాత్రలను ఒక్కొక్కటిగా అందుకొని కింద పడేయడం మొదలుపెట్టాను. కానీ ఆ పని నా ప్రేక్షకులకు (నా తోటి పిల్లలకు) తృప్తినివ్వకపోవడంతో, నేను బయటకు లాగగలిగిన పాత్రలన్నింటినీ అదే విధంగా ధ్వంసం చేశాను. ఎవరో వచ్చి నన్ను అడ్డుకుని, మిగిలిన వాటిని కాపాడేసరికి జరగాల్సిన నష్టం జరిగిపోయింది. పెద్ద మొత్తంలో ఉన్న ఆ పాత్రలకు బదులుగా, వాటిని పోగొట్టుకున్న ఒక హాస్యాస్పదమైన కథ మాత్రమే మిగిలింది; ఆ కథను తలుచుకుని నా అల్లరి స్నేహితులు తమ జీవితాంతం ఎంతో ఆనందించేవారు.

మేము నివసించిన ఇంటికి యజమానురాలైన మా అమ్మమ్మ (మా అమ్మ తల్లి), కింది అంతస్తులో వెనుక వైపున ఉన్న ఒక పెద్ద గదిలో ఉండేవారు. మేము ఆమె కుర్చీ చుట్టూ ఆడుకునేవాళ్ళం, ఆమెకు అనారోగ్యం చేసినప్పుడు ఆమె మంచం పక్కనే ఆడుకునేవాళ్ళం. ఆమె నాకు ఒక ఆత్మలా లేదా దేవతలా గుర్తుకొస్తారు — ఎప్పుడూ తెల్లని దుస్తులలో చక్కగా కనిపించే, సన్నని, అందమైన మహిళగా ఆమె నా జ్ఞాపకాల్లో నిలిచిపోయారు. మృదువైన స్వభావం, దయగల హృదయం కలిగిన ఆమె రూపం ఎప్పటికీ నా మదిలో ఉంటుంది.

మా ఇల్లు ఉన్న వీధికి ‘స్టాగ్-ట్రెంచ్’ (Stag-Trench – అంటే జింకల కందకం) అని పేరు ఉండేది; కానీ అక్కడ జింకలు గానీ, కందకాలు గానీ కనిపించకపోవడంతో, ఆ పేరుకు అర్థం ఏమిటో తెలుసుకోవాలని మాకు కుతూహలం కలిగింది. మా ఇల్లు ఉన్న ప్రదేశం ఒకప్పుడు పట్టణ సరిహద్దులకు బయట ఉండేదని, ఇప్పుడు వీధి ఉన్న చోట పూర్వం ఒక కందకం ఉండేదని, అందులో అనేక జింకలను పెంచేవారని మాకు చెప్పారు. ఆ కందకంలో జింకలను పెంచి లావుగా చేసేవారు; ఎందుకంటే, ఒక పురాతన ఆచారం ప్రకారం నగర పాలక మండలి (సెనేట్) ప్రతి ఏటా ఒక జింకతో బహిరంగ విందు ఏర్పాటు చేసేది. నగరానికి బయట వేటాడే హక్కుకు యువరాజులు లేదా నైట్స్ (యోధులు) అడ్డుపడినా, లేదా శత్రువులు నగరాన్ని ముట్టడించినా, ఆ పండుగ కోసం ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండేలా ఈ జింకలను అక్కడ ఉంచేవారు. ఇది మాకు ఎంతో సంతోషాన్నిచ్చింది; అటువంటి అడవి జంతువుల ఆవాసాన్ని మా కాలంలో కూడా చూడగలిగితే బాగుండేదని మేము కోరుకున్నాము.

ఆ ఇంటి వెనుక భాగం నుండి—ముఖ్యంగా రెండవ అంతస్తు నుండి—చూస్తే, నగరం గోడల వరకు విస్తరించి ఉన్న పొరుగున ఉన్న తోటల అపారమైన దృశ్యం కంటికి ఇంపుగా కనిపించేది. కానీ దురదృష్టవశాత్తు, ఒకప్పుడు బహిరంగ ప్రదేశాలుగా ఉన్న వాటిని ప్రైవేట్ తోటలుగా మార్చడం వల్ల, మా ఇల్లు మరియు వీధి మూల వైపున ఉన్న మరికొన్ని ఇళ్లు ఇరుకున పడిపోయాయి. అదే సమయంలో, గుర్రపు సంత వైపు ఉన్న ఇళ్లు విశాలమైన వెనుక భవనాలను, ప్రాంగణాలను తమ సొంతం చేసుకున్నాయి; అంతేకాక, ఒక ఎత్తైన గోడ మాకు ఆ పక్కనే ఉన్న ఆ ‘స్వర్గధామాల’ వంటి తోటల దృశ్యానికి అడ్డుగా నిలిచింది. “

4 సత్యం మరియు కవిత్వం;

రెండవ అంతస్తులో ఒక గది ఉండేది, దానిని ‘తోట గది’ అని పిలిచేవారు; ఎందుకంటే కిటికీ ముందు కొన్ని మొక్కలను ఉంచడం ద్వారా అక్కడ తోట లేని లోటును తీర్చడానికి ప్రయత్నించేవారు. నేను పెద్దయ్యాక, అది నాకు అత్యంత ఇష్టమైన ఏకాంత ప్రదేశంగా మారింది—అక్కడ గడిపే సమయం బాధాకరమైనది కాకపోయినా, అందులో ఒక రకమైన విషాద ఛాయ ఉండేది. ఆ తోటల మీదుగా, నగరం యొక్క రక్షణ గోడలకు ఆవల, ఒక అందమైన  సారవంతమైన మైదానం కనిపించేది; అదే మైదానం ‘హోచ్స్ట్’ (Höchst) వైపు విస్తరించి ఉండేది. వేసవి కాలంలో, నేను సాధారణంగా అక్కడే నా పాఠాలు చదువుకునేవాడిని  ఉరుములతో కూడిన తుఫానులను గమనించేవాడిని; కానీ నా కిటికీలకు సరిగ్గా ఎదురుగా అస్తమించే సూర్యుడిని ఎంత చూసినా తనివి తీరేది కాదు. అదే సమయంలో, పొరుగువారు తమ తోటలలో మొక్కల సంరక్షణలో నిమగ్నమై తిరుగుతుండటం, పిల్లలు అల్లరిగా ఆడుకోవడం, స్నేహితుల చిన్న చిన్న సమూహాలు ఆనందంగా గడపడం, అలాగే బంతులు దొర్లుతున్న శబ్దం మరియు ‘నైన్-పిన్స్’ (ఒక రకమైన ఆట) కింద పడుతున్న శబ్దాలు వినబడటం—ఇవన్నీ నాలో ఒక రకమైన ఏకాంత భావనను, తద్వారా ఒక రకమైన విషాదాన్ని (జర్మన్ భాషలో ‘సెన్సుచ్ట్’ – sehnsucht) కలిగించేవి. ప్రకృతి కలిగించే గంభీరత మరియు విస్మయంతో కలిసి, ఈ భావన నా చిన్నతనంలోనే నాపై తన ముద్రను వేసింది, కానీ తరువాతి సంవత్సరాలలో అది మరింత స్పష్టంగా వ్యక్తమైంది.

ఆ ఇంటి పాత, సంక్లిష్టమైన , చీకటిగా ఉండే నిర్మాణం పిల్లల మనస్సులలో భయాన్ని, ఆందోళనను కలిగించేలా ఉండేది. దురదృష్టవశాత్తు, ఆ కాలంలో ఒక పద్ధతి ఉండేది: యువకులు భయంకరమైన  అదృశ్యమైన విషయాల పట్ల భయాన్ని చిన్నప్పుడే వదిలించుకోవాలి భయంకరమైన వాటికి అలవాటు పడాలి. అందువల్ల, మేము పిల్లలం ఒంటరిగా పడుకోవాల్సి వచ్చేది. అది దాదాపు అసాధ్యమనిపించినప్పుడు, మేము రహస్యంగా మా పడకల నుండి బయటపడి పనివాళ్లు లేదా పనిమనిషుల సాంగత్యాన్ని కోరుకునేవాళ్ళం. అప్పుడు మా నాన్నగారు—తమ నైట్-గాన్‌ను (నిద్రపోయేటప్పుడు వేసుకునే వస్త్రాన్ని) లోపలి వైపు బయటకు వచ్చేలా తిరగేసి వేసుకుని, తద్వారా తమ రూపాన్ని మార్చుకుని—అక్కడ నిలబడేవారు… …మాకు భయం కలిగించి, తిరిగి మా పడకల వద్దకు పంపించే మార్గం అది. దీనివల్ల కలిగే దుష్ప్రభావాన్ని ఎవరైనా ఊహించవచ్చు. రెట్టింపు భయంతో చుట్టుముట్టబడిన వ్యక్తి ఆ భయం నుండి ఎలా బయటపడగలడు? ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతంగా, ఉల్లాసంగా ఉంటూ, ఇతరులను కూడా అలాగే ఉంచడానికి ఇష్టపడే మా అమ్మ, పిల్లలకు నేర్పించడంలో ఒక మెరుగైన పద్ధతిని కనుగొన్నారు. ఆమె బహుమతుల ద్వారా తన లక్ష్యాన్ని సాధించేవారు. అది ప్లమ్ పండ్ల కాలం; రాత్రిపూట మా భయాలను జయిస్తే మరుసటి రోజు ఉదయం ఆ రుచికరమైన పండ్లను ఇస్తానని ఆమె మాకు మాట ఇచ్చేవారు. ఈ విధంగా ఆమె విజయం సాధించారు, ఇద్దరికీ సంతృప్తి కలిగింది.

ఇంటి లోపల నా దృష్టిని ప్రధానంగా ఆకర్షించినవి…

నా జీవితం నుండి…

మా నాన్నగారు ఒక చిన్న గదిని (ante-room) అలంకరించడానికి ఉపయోగించిన రోమ్ నగర దృశ్యాల చిత్రపటాల సమాహారం అది. అవి పిరనేసి (Piranesi)కి పూర్వం ఉన్న నిపుణులైన కళాకారులు గీసినవి; దృశ్య కోణం (perspective) మరియు వాస్తుశిల్పంలో మంచి నైపుణ్యం కలిగిన ఆ కళాకారుల చిత్రణ ఎంతో దృఢంగానూ, అద్భుతంగానూ ఉండేది. అక్కడ నేను ప్రతిరోజూ ‘పియాజ్జా డెల్ పోపోలో’ (Piazza del Popolo), కొలోసియం, సెయింట్ పీటర్స్ చర్చి మరియు దాని ప్రాంగణం (లోపలా బయటా), సెయింట్ ఏంజెలో కోట వంటి అనేక ప్రదేశాలను చూసేవాడిని. ఆ చిత్రాలు నా మనసులో గాఢమైన ముద్ర వేశాయి. సాధారణంగా చాలా తక్కువగా మాట్లాడే మా నాన్నగారు, ఆ చిత్రాలలోని ప్రదేశాల గురించి వివరించడానికి మాత్రం ఎంతో ఆసక్తి చూపేవారు. ఇటాలియన్ భాష పట్ల, అలాగే ఇటలీకి సంబంధించిన ప్రతి విషయం పట్ల ఆయనకు ఎంతో మక్కువ ఉండేది. అక్కడి నుండి ఆయన తెచ్చిన పాలరాతి ముక్కలు ,ప్రకృతికి సంబంధించిన వింత వస్తువుల చిన్న సేకరణను మాకు అప్పుడప్పుడు చూపించేవారు. అంతేకాకుండా, తన యాత్రా విశేషాలను ఇటాలియన్ భాషలోకి అనువదించే పనిలో ఆయన తన సమయాన్ని ఎక్కువగా గడిపేవారు; ఆ ప్రతిని తయారు చేయడం, సరిదిద్దడం వంటి పనులను ఆయన ఎంతో శ్రద్ధతో, కచ్చితత్వంతో ఒక్కో పేజీ చొప్పున స్వయంగా చేసేవారు. ‘జియోవినాజ్జి’ (Giovinazzi) అనే ఉత్సాహవంతుడైన వృద్ధ ఇటాలియన్ భాషా ఉపాధ్యాయుడు ఈ పనిలో ఆయనకు కొంత సహాయపడేవారు. ఆ వృద్ధుడు పాటలు కూడా బాగా పాడేవారు; ఆయన పాడేటప్పుడు మా అమ్మగారు ‘క్లావియర్’ (clavier) వాయిద్యంపై వారికి సహకరించాల్సి వచ్చేది. అలా, ఆ పాట అర్థం తెలిసే లోపే నేను ‘సోల్టానియో హోస్కో ఒంబ్రోసో’ (Solitario bosco ombroso) అనే పాటను కంఠస్థం చేసేలా నేర్చుకున్నాను.

నిజానికి, మా నాన్నగారికి బోధనా స్వభావం ఎక్కువగా ఉండేది; వ్యాపార బాధ్యతల నుండి విరమణ పొందిన తర్వాత, తనకు తెలిసిన విషయాలను లేదా తాను చేయగలిగిన పనులను ఇతరులకు తెలియజేయడానికి ఆయన ఇష్టపడేవారు. వారి వివాహ జీవితం ప్రారంభ దశలో, ఆయన మా అమ్మను రచనలు చేయడం, క్లావియర్ (ఒక రకమైన కీబోర్డ్ వాయిద్యం) వాయించడం మరియు పాటలు పాడటంలో నిమగ్నమై ఉండేలా చూశారు; దీనివల్ల ఆమె ఇటాలియన్ భాషలో కొంత ప్రాథమిక పరిజ్ఞానాన్ని మరియు పట్టును సాధించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.

సాధారణంగా మేము మా ఖాళీ సమయమంతా మా అమ్మమ్మగారి వద్ద గడిపేవాళ్ళం; ఆమె నివాసంలోని విశాలమైన గదిలో మా ఆటలకు తగినంత స్థలం ఉండేది. ఆమె రకరకాల చిన్న చిన్న ఆటపాటలతో మమ్మల్ని అలరించేది మరియు రుచికరమైన పదార్థాలతో మాకు ఉల్లాసాన్ని కలిగించేది. అయితే, ఒక క్రిస్మస్ సాయంత్రం, ఆమె మా కోసం ఒక తోలుబొమ్మలాటను (puppet show) ఏర్పాటు చేసి, ఆ పాత ఇంట్లోనే ఒక కొత్త ప్రపంచాన్ని ఆవిష్కరించడం ద్వారా తన ఆప్యాయతను అత్యున్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లారు. ఆ ఊహించని నాటకం మా లేత మనసులను ఎంతగానో ఆకర్షించింది; కానీ, ముఖ్యంగా ఆ బాలుడిపై…

…అది చాలా బలమైన ముద్ర వేసింది, దాని ప్రభావం చాలా కాలం పాటు కొనసాగింది.

మాటలు లేని పాత్రలతో కూడిన ఆ చిన్న రంగస్థలం—మొదట్లో మాకు కేవలం ప్రదర్శన కోసం మాత్రమే చూపించినా, ఆ తర్వాత మా స్వంత నాటక ప్రదర్శనల కోసం మరియు నిర్వహణ కోసం మాకే అప్పగించబడింది—మా పిల్లలకు ఎంతో విలువైనదిగా మారింది. ఎందుకంటే, అది మా మంచి అమ్మమ్మగారు మాకు మిగిల్చిన చివరి కానుక; అనారోగ్యం ఆమెను మొదట మా కళ్ళకు దూరం చేసింది, ఆపై మృత్యువు ఆమెను మా హృదయాల నుండి శాశ్వతంగా వేరు చేసింది. ఆమె మరణం మా కుటుంబానికి మరింత కీలకమైన మలుపుగా మారింది, ఎందుకంటే ఆ తర్వాత మా పరిస్థితులలో పూర్తి మార్పు వచ్చింది. అమ్మమ్మగారు బతికి ఉన్నంత కాలం, మా నాన్నగారు ఇంటిని మార్చడానికి లేదా ఆధునీకరించడానికి ఎటువంటి ప్రయత్నం చేయలేదు; వాస్తవానికి, ఆమె మరణం తర్వాత వెంటనే చేపట్టాల్సిన భారీ నిర్మాణ ప్రణాళికలు ఆయన వద్ద ఉన్నప్పటికీ, ఆయన వాటిని వాయిదా వేస్తూ వచ్చారు. ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ వంటి అనేక పాత పట్టణాల్లో మాదిరిగానే, అక్కడ చెక్కతో ఇల్లు కట్టేటప్పుడు, కింది అంతస్తు కంటే పై అంతస్తులు (రెండవ మరియు మూడవ అంతస్తులు) బయటకు చొచ్చుకువచ్చేలా నిర్మించేవారు. దీనివల్ల అదనపు స్థలం లభించేది కానీ, ఇరుకైన వీధులు మరింత చీకటిగా, అసౌకర్యంగా మారేవి. చివరకు ఒక చట్టం వచ్చింది: దాని ప్రకారం, కొత్తగా ఇల్లు కట్టే ఎవరైనా సరే, కేవలం మొదటి పై అంతస్తును మాత్రమే బయటకు చొచ్చుకువచ్చేలా నిర్మించాలి, మిగిలిన అంతస్తులను మాత్రం నిలువుగా (నేరుగా పైకి) నిర్మించాలి. మా నాన్నగారు రెండవ అంతస్తులో స్థలాన్ని కోల్పోకూడదనీ, బయటి నిర్మాణ సౌందర్యం కంటే ఇంటి లోపలి సౌకర్యవంతమైన అమరికకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలనీ భావించారు. అందుకే ఆయన అప్పటికే ఇతరులు అనుసరించిన ఒక పద్ధతిని ఎంచుకున్నారు: ఇంటి పైభాగాన్ని ఆధారాలతో (సపోర్ట్‌తో) నిలిపి ఉంచి, ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా పాత భాగాలను తొలగిస్తూ, ఆ స్థానంలో కొత్త ఇంటి నిర్మాణాన్ని చేపట్టడం. ఇలా చేయడం వల్ల, పాత నిర్మాణంలో ఏమీ మిగలకపోయినా, కొత్త నిర్మాణం కేవలం ఒక ‘మరమ్మతు’ లాగానే పరిగణించబడేది. ఈ కూల్చివేత మరియు నిర్మాణ ప్రక్రియ నెమ్మదిగా సాగేది కాబట్టి, మా నాన్నగారు ఆ ఇంటిని వదిలి వెళ్లకూడదని నిర్ణయించుకున్నారు. తాము కుటుంబంతో సహా అక్కడే ఉంటే పనులను బాగా పర్యవేక్షించవచ్చనీ, తగిన సూచనలు ఇవ్వవచ్చనీ ఆయన భావించారు — ఎందుకంటే ఆయనకు వడ్రంగి పనికి సంబంధించిన సాంకేతిక విషయాలపై కొంత అవగాహన ఉండేది. పిల్లలకు ఇది ఒక వినూత్నమైన, ఆసక్తికరమైన కాలం. విసుగు పుట్టించే పనులు, చదువులతో తరచుగా బందీలుగా అనిపించే గదులు, తాము ఆడుకున్న ప్రదేశాలు, ఎంతో జాగ్రత్తగా శుభ్రంగా ఉంచిన గోడలు… ఇవన్నీ మేస్త్రీ గొడ్డలి మరియు వడ్రంగి గొడ్డలి దెబ్బలకు కూలిపోవడం వారు చూశారు. వాస్తవానికి, ఇంటి పైభాగం ఆధారాలతో నిలిపి ఉంచబడినప్పటికీ…

7

గాలిలో తేలుతున్నట్లుగా కనిపించే దూలాలు—మేము కింద కూర్చుని మా పాఠాలు చదువుకుంటుండగా—మా చిన్నారి మెదడులలో ఒక రకమైన గందరగోళాన్ని సృష్టించాయి; ఆ గందరగోళం అంత త్వరగా సమసిపోయేది కాదు. కానీ, తమకు ఇంతకు ముందు కంటే పెద్ద ఆటస్థలం లభించిందని, దూలాలపై ఊగడానికి మరియు చెక్క పలకలతో ‘సీ-సా’ (see-saw) ఆడుకోవడానికి కొత్త అవకాశాలు దొరికాయని గ్రహించిన పిల్లలకు ఆ అసౌకర్యం పెద్దగా అనిపించలేదు.

మొదట్లో మా నాన్నగారు తన ప్రణాళికను అమలు చేయడంలో మొండిగా పట్టుబట్టారు; కానీ పైకప్పును పాక్షికంగా తొలగించినప్పుడు, రక్షణ కోసం కార్పెట్లను ఆయిల్-క్లాత్‌లుగా మార్చి కప్పినప్పటికీ, వర్షం మా పడకల వరకు చేరింది. దాంతో, అప్పటికే తమ సేవలను అందించడానికి ముందుకొచ్చిన స్నేహితుల సంరక్షణలో పిల్లలను ఉంచి, వారిని ఒక పబ్లిక్ స్కూల్‌కు పంపడానికి ఆయన అయిష్టంగానే అంగీకరించారు.

పరిస్థితులలో వచ్చిన ఈ మార్పు చాలా అసహ్యకరమైనదిగా అనిపించింది; ఎందుకంటే, ఇంతకాలం కఠినమైన, అదే సమయంలో స్వచ్ఛమైన, సున్నితమైన ఏకాంత వాతావరణంలో ఇంట్లోనే పెరిగిన పిల్లలు అకస్మాత్తుగా అల్లరి పిల్లల గుంపు మధ్యలోకి వెళ్ళినప్పుడు, వారు ఎన్నో ఇబ్బందులను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. అటువంటి సందర్భాల్లో, అసభ్యకరమైన, చెడు ప్రవర్తన కలిగిన మరియు నీచమైన వారి నుండి తమను తాము రక్షించుకోవడానికి అవసరమైన ఆయుధాలు గానీ, నైపుణ్యం గానీ ఆ పిల్లలకు ఉండవు.

ఆ కాలంలోనే నేను నా సొంత నగరంతో పరిచయం పెంచుకున్నాను; అప్పుడప్పుడు ఒంటరిగా లేదా ఉత్సాహవంతులైన స్నేహితులతో కలిసి నగరంలోని అన్ని దిశలలోనూ తిరిగేవాడిని. ఆ గంభీరమైన  ముఖ్యమైన సంఘటన నాపై కలిగించిన ప్రభావాన్ని ఇతరులకు వివరించాలంటే, నా జన్మస్థలం గురించి—అక్కడి వివిధ ప్రాంతాలు నాకు క్రమంగా ఎలా పరిచయమయ్యాయో—ఒక స్థూల చిత్రాన్ని వివరించాల్సి ఉంటుంది. ‘మెయిన్’ (Maine) నదిపై ఉన్న పెద్ద వంతెనపై నడవడాన్ని నేను అన్నిటికంటే ఎక్కువగా ఇష్టపడేవాడిని. దాని తేలికదనం, దాని దృఢత్వం, మరియు దాని చక్కటి రూపం దానిని ఒక విశేషమైన కట్టడంగా నిలిపాయి,

అంతేకాకుండా, పౌర ప్రభుత్వం తన పౌరుల పట్ల తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలకు ప్రాచీన కాలం నుండి మిగిలి ఉన్న దాదాపు ఏకైక స్మారక చిహ్నం కూడా అదే.

వంతెనకు పైన, కింద ఉన్న అందమైన సెలయేరు నా దృష్టిని ఆకర్షించింది,

మరియు శిఖరంపై ఉన్న బంగారు పూత పూసిన గాలి దిశ సూచిక ఎండలో మెరిసినప్పుడు, ఆ దృశ్యం నాకు ఎంతో మనోహరంగా అనిపించింది.

సాధారణంగా నేను సాక్సెన్‌హాన్సెన్* గుండా నా నడకను పొడిగించి, ఒక పెన్నీకి (క్రూటర్) నదిని దాటడానికి సౌకర్యవంతమైన మార్గాన్ని సంపాదించుకున్నాను.

తిరిగి వస్తూ, నేను దొంగచాటుగా వైన్ మార్కెట్‌కు వెళ్లి, అక్కడి వాతావరణాన్ని చూసి ముగ్ధుడనయ్యాను.

సరుకులను దించే క్రోనియా యంత్రాంగం. కానీ, ఎంతోమంది అసాధారణ వ్యక్తులు దిగే సంత పడవల రాకను చూడటం ఇంకా ఎక్కువ వినోదాన్నిచ్చేది.

ఆ తర్వాత మళ్ళీ నగరంలోకి ప్రవేశించగానే, చక్రవర్తి షార్లెమాన్ మరియు అతని వారసుల కోట ఉన్న ప్రదేశంలో నిలబడి ఉన్న సాల్‌హాఫ్‌కు ప్రతిసారీ ప్రగాఢమైన భక్తిశ్రద్ధలతో స్వాగతం పలికేవారు. ముఖ్యంగా సంతల రోజులలో, సెయింట్ బార్తోలోమ్యూ చర్చి చుట్టూ జనం గుమిగూడినప్పుడు, నేను నగరంలోని పాత వ్యాపార ప్రాంతంలో లీనమైపోవడానికి ఇష్టపడేవాడిని. తొలికాలం నుండి, అక్కడ వ్యాపారులు మరియు అమ్మకందారుల సమూహాలు గుమిగూడేవి, మరియు ఆ ప్రదేశం అలా నిండిపోయి ఉండటంతో, తరువాతి కాలంలో మరింత అనువైన మరియు అనుకూలమైన ఏర్పాట్లు చేయడం సులభం కాలేదు. పఫర్రూయెన్ అని పిలవబడే వారి దుకాణాలు మా పిల్లలకు చాలా ప్రసిద్ధమైన ప్రదేశాలు, మరియు చిన్న బంగారు జంతువుల బొమ్మలు ముద్రించిన రంగుల కాగితపు షీట్లను కొనడానికి మేము చాలా పెన్నీలను (బైజెన్) వారి వద్దకు తీసుకువెళ్ళేవాళ్ళం. కానీ ఆ ఇరుకైన, రద్దీగా, మరియు మురికిగా ఉన్న సంతలో దారి చేసుకుంటూ వెళ్ళడం చాలా కష్టంగా ఉండేది. అలాగే, పక్కనే ఉన్న మాంసం దుకాణాలు ఎంత దగ్గరగా, మురికిగా ఉన్నప్పటికీ, వాటిని చూసి నేను భయంతో వణికిపోతూ వాటి పక్కనుండి ఎప్పుడూ దూసుకుపోయేవాడినని నాకు గుర్తుంది. మరోవైపు, రోమన్ హిల్ (రోమర్‌హెర్గ్) నడవడానికి చాలా ఆహ్లాదకరమైన ప్రదేశం. కొత్త దుకాణాల పక్కగా, న్యూ-టౌన్‌కు వెళ్ళే దారి ఎప్పుడూ ఆహ్లాదకరంగా మరియు సందడిగా ఉండేది; అయినప్పటికీ, హోలీ వర్జిన్ చర్చికి నేరుగా ఒక వీధి లేదని మేము చింతించేవాళ్ళం, ఎందుకంటే మేము ఎల్లప్పుడూ హస్సెన్‌గాస్సే లేదా కేథరిన్ గేట్ మీదుగా ఒక పక్కదారిలో వెళ్ళవలసి వచ్చేది. కానీ పిల్లలమైన మా దృష్టిని ప్రధానంగా ఆకర్షించినవి ఏవంటే, పట్టణాలలో ఉన్న అనేక చిన్న పట్టణాలు, కోటలలో ఉన్న కోటలు; అవి ఏవంటే: ప్రాకారాలతో కూడిన మఠాల ప్రాంగణాలు, మరియు పూర్వకాలం నుండి మిగిలి ఉన్న కోటల వంటి అనేక ఇతర ప్రాంతాలు — ఉదాహరణకు నూరెంబర్గ్ కోర్ట్, కంపోస్టెల్లా, బ్రామ్‌ఫెల్స్, స్టాల్‌బర్గ్ కుటుంబం యొక్క పూర్వీకుల ఇల్లు, మరియు ఇతర ప్రదేశాలు, తరువాతి కాలంలో నివాసాలుగా మరియు గిడ్డంగులుగా మార్చబడ్డాయి. ఆ రోజుల్లో ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌లో ఎలాంటి వాస్తు నిర్మాణ నైపుణ్యం కనిపించలేదు, మరియు ప్రతిదీ ఆ పట్టణానికి, దేశానికి కూడా ఒక సుదీర్ఘమైన, అశాంతికరమైన గతాన్ని సూచించింది. నగర సరిహద్దులను నిర్దేశించిన ద్వారాలు మరియు బురుజులు, — ఆ తర్వాత మరికొంత ముందుకు వెళితే, కొత్త నగరాన్ని చుట్టుముట్టిన ద్వారాలు, బురుజులు, గోడలు, వంతెనలు, ప్రాకారాలు,

కందకాలు, — ఇవన్నీ,

విపత్కర సమయాల్లో ప్రజా శ్రేయస్సును కాపాడవలసిన అవసరమే ఈ ఏర్పాట్లకు దారితీసిందని, అతి స్పష్టంగా చూపించాయి.

నగరంలోని వీధులు—అవి ఎంత కొత్తగా, వెడల్పుగా లేదా చక్కగా రూపొందించబడినవైనప్పటికీ—ఏదైనా క్రమబద్ధమైన ప్రణాళిక కంటే యాదృచ్ఛికత మరియు అప్పటికప్పటి ఆలోచనల ఫలితంగానే ఏర్పడ్డాయి. ఆ బాలుడికి పురాతనమైన వాటి పట్ల ఒక రకమైన ఆసక్తి కలిగింది; ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ నగర చరిత్రకు సంబంధించిన ‘గ్రేవ్’ (Grave) వంటి వారి రచనలు మరియు చెక్క అచ్చు చిత్రాలు (woodcuts) ఆ ఆసక్తిని మరింత పెంచాయి. అదే సమయంలో, మనుషుల ప్రాముఖ్యత లేదా అందంతో సంబంధం లేకుండా, వారి జీవన పరిస్థితులను వాటి వైవిధ్యం మరియు సహజత్వంతో సహా గమనించాలనే మరో భిన్నమైన ఆసక్తి కూడా అతనిలో కలిగింది. అందుకే, మేము ఏడాదికి అనేకసార్లు తప్పక చేసే పనులలో ఒకటి—నగర ప్రాకారాల లోపలి అంచు వెంబడి సాగే దారిలో నడవడం. అక్కడ తోటలు, ప్రాంగణాలు మరియు వెనుక వైపు కట్టడాలు కోట గోడల వరకు విస్తరించి ఉండేవి; అక్కడ వేలాది మంది ప్రజలను వారి చిన్నపాటి గృహ జీవితాలు మరియు ఏకాంత పరిస్థితులలో మేము చూసేవాళ్ళం. ధనికుల అలంకారిక పూల తోటల నుండి, కేవలం తమ అవసరాల గురించి మాత్రమే ఆలోచించే సామాన్య పౌరుల కూరగాయల తోటల వరకు; కర్మాగారాలు, బట్టలు ఉతికి ఆరబెట్టే స్థలాలు మరియు అటువంటి ఇతర ప్రదేశాల నుండి స్మశానవాటికల వరకు—ఎందుకంటే ఒక నగర పరిధిలోనే ఒక చిన్న ప్రపంచమే ఇమిడి ఉంటుంది—అనేక రంగుల, అద్భుతమైన మరియు నిరంతరం మారుతున్న దృశ్యాలు మా కళ్ల ముందు కదలాడేవి; వాటిని చూసి ఆనందించడంలో మా బాల్యపు కుతూహలం ఎప్పటికీ తృప్తి చెందేది కాదు. నిజానికి, రాత్రివేళ మాడ్రిడ్ నగరంలోని ఇళ్ల పైకప్పులను పైకి లేపి లోపలి దృశ్యాలను చూపించే ప్రసిద్ధ ‘డెవిల్-అపాన్-టూ-స్టిక్స్’ (Devil-upon-two-sticks) తన స్నేహితుడికి ఎంతటి వీలు కల్పించేవాడో, పగటిపూట ప్రకాశవంతమైన సూర్యకాంతి మాకు అంతకంటే తక్కువ ఏమీ చేయలేదు. గోపురాలు, మెట్లు మరియు చిన్న ద్వారాల గుండా వెళ్ళడానికి అవసరమైన తాళాలు అధికారుల చేతిలో ఉండేవి; వారి కింది స్థాయి ఉద్యోగులను మంచి మాటలతో ప్రసన్నం చేసుకోవడంలో మేము ఎప్పుడూ విఫలమయ్యేవాళ్ళం కాదు. అయితే మాకు అత్యంత ముఖ్యమైనది, మరియు ఒక రకంగా అత్యంత ఫలప్రదమైనది అయిన ప్రదేశం ‘కౌన్సిల్ హౌస్’ (సమావేశ భవనం); దీనికి ఆ పేరు రోమన్ల నుండి వచ్చింది. దాని కింది భాగంలో ఉన్న, వంపు తిరిగిన పైకప్పులు కలిగిన విశాలమైన గదులలో మేము పూర్తిగా లీనమైపోయేవాళ్ళం. కౌన్సిల్ యొక్క ఆ విశాలమైన, సాదాసీదా సమావేశ గదిలోకి ప్రవేశించే అవకాశం కూడా మాకు లభించింది. గోడలు మరియు పైకప్పులు తెల్లగా ఉండేవి (అయితే కొంత ఎత్తు వరకు చెక్క పలకల అమరిక ఉండేది), మరియు అక్కడ ఎక్కడా ఎలాంటి చిత్రలేఖనం గానీ, చెక్కడపు పనితనం గానీ కనిపించేవి కావు; కేవలం మధ్య గోడ పైభాగంలో మాత్రం ఈ చిన్న వాక్యం రాసి ఉండేది:

“ఒక్కరి మాట ఏ ఒక్కరి మాటకూ సాటి రాదు,

న్యాయం కోసం ఇద్దరి వాదనలూ వినాలి.”

సశేషంమీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –6-10-26-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.49 వ భాగం.,5.10.26

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.49 వ భాగం.,5.10.26 https://youtu.be/1a6Zo9gE1sc https://youtu.be/z2yqqdLvLWg

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.49 వ భాగం.,5.10.26 https://youtu.be/1a6Zo9gE1sc https://youtu.be/z2yqqdLvLWg

 ప్రాచీన భారతదేశ సామూహిక మానవుడు(త్రివేణి )

(భారతీయ కళా సృష్టి సిద్ధాంతం)

రచన: ఎస్. రామన్ కుట్టి మీనన్-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

ప్రపంచవ్యాప్తంగా నదులు, సముద్రాలపై భారీ వంతెనలు నిర్మించబడ్డాయి. ఒక వంతెన నీటి ఉపరితలంపై కనిపించే దానికంటే ఎంతో గొప్పది. దాని పునాదులు నదీ గర్భంలోని బురదకు వందల అడుగుల లోతున ఉంటాయి. కదిలే బురద యొక్క ఆకలిని తీర్చడానికి, లెక్కలేనన్ని పెద్ద గ్రానైట్ రాళ్లను లేదా వేలాది ఇసుక సంచులను దాని కింద పోస్తారు. వాటి వెనుక కళాత్మకంగా అమర్చిన స్తంభాలు, దూలాలు నిలబడి ఉంటాయి. కానీ ఈ రాళ్లు భూమి యొక్క చల్లని చీకటిలో శాశ్వతంగా పూడ్చిపెట్టబడి, మరచిపోబడతాయి. అదే విధంగా భారతదేశపు గొప్ప వాస్తుశిల్పులు, శిల్పులు, చిత్రకారులు తమ మాతృభూమిలో జీవిస్తారు. వారు శ్రమించి, బాధపడి, ఏ పేరునూ వదలకుండా భూమ్మీద నుండి కనుమరుగవుతారు. కానీ మనకు కనబడే ఈ కీర్తి అంతా వారికే రుణపడి ఉంది.

శతాబ్దాలుగా పోగుపడిన జ్ఞానం మన పూర్వీకులకు బోధించినదేమిటంటే, సామాన్య ప్రజల శ్రేయస్సు కోసం ఆత్మత్యాగం, బాధలు అనుభవించడం ద్వారా మాత్రమే ఆత్మకు అత్యున్నత సంతృప్తిని పొందగలమని, దానినే వారు ధర్మనిర్వహణ అని పిలిచేవారు.

ఒక జాతిని రూపొందించే వ్యక్తులు జీవితంలో వేర్వేరు స్థాయిలలో విజయం, అదృష్టం ఆనందాన్ని పొందుతారు. కానీ వ్యక్తికి లేని కొన్ని లక్షణాలు జాతికి ఉంటాయి. జాతి యొక్క సంస్కృతి, శీలం, ఆలోచనా విధానం, అంతేకాదు దాని హృదయం, మనస్సు  ఆత్మ అనేవి వ్యక్తిగత ప్రత్యేకతల గందరగోళానికి ప్రభావితం కాకుండా స్థిరంగా ఉంటాయి. విచిత్రం ఏమిటంటే, జాతి వ్యక్తులతో నిర్మించబడినప్పటికీ, అది వ్యక్తులతో సంబంధం లేకుండా స్వతంత్రంగా ఆలోచిస్తుంది  పనిచేస్తుంది. అందువల్ల, గాంధీని ‘భారతదేశపు ఆత్మకు ప్రతిరూపం’ అని స్లోకోంబ్ వర్ణించడం కేవలం ఒక భావోద్వేగపూరితమైన వ్యాఖ్య మాత్రమే కాదు, అది ఒక కఠోరమైన శాస్త్రీయ సత్యం.

జాతికి ఒక వ్యక్తిత్వం ఉన్నప్పుడు, ఆ వ్యక్తిత్వం ఆలోచనలలో  చర్యలలో వ్యక్తమవ్వదా? ‘సమిష్టి మానవుడు’ అని పిలవబడే జాతి, ప్రాచీన భారతదేశంలో ఉండేది  నేడు సోవియట్ రష్యాలో ఉంది. జర్మన్ జాతి ఎల్లప్పుడూ తనదైన ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వాన్ని ప్రదర్శించింది. భారతదేశంలోని భారీ రాతి నిర్మాణాలు  హిందూ మతం కూడా భారత సమిష్టి మానవుని యొక్క అద్భుతమైన సృష్టి. మన రాతి దేవాలయాలను ఒక్క వ్యక్తి నిర్మించలేదు లేదా ఊహించలేదు; హిందూ మతాన్ని ఒక్క వ్యక్తి స్థాపించలేదు. అవి సమిష్టి మహానుభావుని సృష్టి.

ప్రాచీన భారతదేశపు సమిష్టి మానవుని సేవలో, మన కళాకారులు స్వచ్ఛందంగా తమ వ్యక్తిత్వాన్ని త్యజించి, ఆయన అభిరుచులకు అనుగుణంగా నడుచుకున్నారు. ఆ సమిష్టి మానవుడే వారికి భూలోక దైవం, ఆయనకు సేవ చేయడమే ధర్మాన్ని ఆచరించడం. సమిష్టి మానవుని పట్ల కనబరిచిన అటువంటి నిగూఢమైన విధేయత, దానికి తోడు వ్యక్తిలో ఉన్న ఆత్మనిగ్రహం, ఆత్మార్పణ, ఆత్మాహుతి వంటి అద్భుతమైన గుణాలు కలవడంతో, మన సమిష్టి మానవుడు ఒక అత్యంత శక్తివంతమైన మహానుభావుడిగా మారాడు. ఆయన సమస్త విశ్వాన్ని, సకల ప్రకృతి దృగ్విషయాలను తనలో ఇముడ్చుకున్న ఒక ధర్మాన్ని నిర్మించాడు. ఆయన మహా కల్పనాశక్తి ఆది అంతం లేని, సుఖ దుఃఖాలు లేని ఒక బ్రహ్మాన్ని సునాయాసంగా ఊహించగలిగింది.

అత్యంత భక్తిభావం కలిగిన ఆ ‘సామూహిక మహాశక్తి’ (collective giant) కూడా విశ్వాన్ని శాసించే ఒక కీలక సూత్రం నుండి తప్పించుకోలేకపోయింది; అదే ‘సృష్టి పట్ల మక్కువ’. “సృష్టి అనేది దైవానికి అర్పించే ఒక నివాళి మరియు విశ్వం యొక్క దైవిక మూలానికి ప్రతిబింబం.” సృజనాత్మక శక్తిని సంతానోత్పత్తి ద్వారా గానీ లేదా సృజనాత్మక ఆలోచనల ద్వారా గానీ వెలికితీయవచ్చు. శంకరుడు లేదా ఫెరడేల చరిత్ర, సృజనాత్మక శక్తిని మేధోపరమైన మార్గంలోకి పూర్తిగా ఎలా మళ్లించవచ్చో స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది. ఫెరడే తాను వివాహం చేసుకోవడం మర్చిపోయానని అన్నట్లు చెబుతారు. ఆ ‘సామూహిక మానవుడి’కి సంతానోత్పత్తి అనే ప్రశ్నే తలెత్తలేదు, ఎందుకంటే ఆ పని వ్యక్తులకే పరిమితం. అందువల్ల, అతను మేధావులైన మానవాళిని సైతం విస్మయపరిచే కల్పనాత్మక అద్భుతాలను సృష్టించాడు; కేవలం ఊహాజనితమైన లేదా తేలికపాటి విషయాలతో సంతృప్తి చెందక, భూమిపై దృఢమైన  బరువైన నిర్మాణాలను చేపట్టాడు. అతను ఒక వాస్తుశిల్పిగా, గొప్ప ఆలయ నిర్మాతగా మారాడు. కానీ ఒక మహాశక్తిగా, మనం సాధారణంగా చేసేట్లుగా కొన్ని గ్రానైట్ రాళ్లు లేదా కొద్దిపాటి కలపతో సరిపెట్టుకోకుండా, దృఢమైన కొండలనే చెక్కి పూర్తి స్థాయి ఆలయాలను రూపొందించాడు. కాలం గురించిన మన పరిమిత భావనలు అతన్ని ఏమాత్రం నిరుత్సాహపరచలేదు. ఒకట్రెండు శతాబ్దాల పాటు ఒకే నిర్మాణాన్ని కొనసాగించే వెసులుబాటు అతనికి ఉండేది. అలా భారతదేశంలో గొప్ప గుహాలయాలు—ఎల్లోరా గుహలు, ఎలిఫెంటా గుహలు, తిరుచిరాపల్లిలోని రాతి ఆలయాలు  మరెన్నో—రూపొందాయి. ఆ సామూహిక మానవుడు తప్ప మరెవరూ వాటిని నిర్మించలేరు; ఒక వ్యక్తి వాటిని కనీసం ఊహించడం కూడా అసాధ్యం. ఒకవేళ ఒక వ్యక్తి అంతటి భారీ నిర్మాణాలను ఊహించగలిగినా, తన పరిమితులు—అల్పాయుష్షు, ముడి పనిముట్లు, మరియు తాను సృష్టించిన దానిని స్వయంగా అనుభవించలేకపోవడం లేదా సొంతం చేసుకోలేకపోవడం వంటి భావనలు—అతనిని ఆ పనిని చేపట్టే ఆలోచన నుండే విరమించేలా చేస్తాయి. అంతేకాక, తన శ్రమ ఫలితాన్ని కనీసం చూడలేనని భావిస్తే పని చేయడం మనిషికి మానసికంగా అసాధ్యం. కాబట్టి, మన భారీ వాస్తు  శిల్పకళా అద్భుతాలను ఆ సామూహిక మానవుడే నిర్మించాడన్నది నిర్ధారణ అవుతుంది. వీటిని రాజులు నిర్మించారని మన చరిత్రకారులు చెబుతుంటారు. కానీ ఆ వాదనలో విశ్వసనీయత లేదు, ఎందుకంటే వ్యక్తులకు వర్తించే పరిమితులు రాజులకు కూడా వర్తిస్తాయి. ఈ ఆలయాలు ఉన్న ప్రాంతాల్లోని సామాన్య ప్రజలు మాత్రం, వీటిని దేవతలు సృష్టించారని చెబుతుంటారు. అది నిజంగానే సత్యం యొక్క అంతరార్థాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

సమూహంగా ఏర్పడిన ప్రజలు ఒక భారీ నిర్మాణాన్ని చేపట్టాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, వారు ఆ ప్రాంతంలోని శిల్పులందరినీ పెద్ద సంఖ్యలో పిలిపించారు. కర్తవ్య నిర్వహణలో భాగంగా, ఆ భారీ సంకల్పాన్ని సాకారం చేయడానికి వారంతా ఒకచోట చేరారు. ప్రతి శిల్పీ ఆ భారీ నిర్మాణ పనులలో ఒక చిన్న భాగానికి అంకితమై, తన జీవితకాలమంతా శ్రమించి, చివరకు అక్కడే అస్తమించేవాడు. ఆ నిర్మాణం పూర్తయ్యేసరికి తరాల తరబడి శిల్పులు తమ సేవలను అందించారు. సమూహ సంకల్పం అటువంటిది. అక్కడ వ్యక్తిగత గుర్తింపుకు ప్రాధాన్యత లేకపోవడంతో, పనికి ఎటువంటి ఆటంకం లేకుండా ఒక వ్యక్తి స్థానంలో మరొకరు లేదా వారి వారసులు సులభంగా బాధ్యతలు చేపట్టేవారు. అలా ఆ సమూహం తమ గుహాలయాలను నిర్మించుకుంది.

సమూహ సంకల్పానికి అంతటి సంపూర్ణ అంకితభావంతో స్పందించిన ఆ సమాజ నిర్మాణం ఎలా ఉండి ఉంటుంది? పరిష్కరించాల్సిన అత్యంత కీలకమైన ప్రశ్న ఇదే. ఆ సమాజంలో లేదా దేశంలో ఐక్యత ఉందా? ప్రాచీన భారతదేశంలో వివిధ కులాలు, వర్గాలు మరియు మత శాఖల మధ్య సంపూర్ణమైన, సామరస్యపూర్వకమైన ఐక్యత ఉండేదని చెప్పవచ్చు. మన వాస్తుశిల్పం మరియు శిల్పకళ దీనిని బలంగా నిరూపిస్తాయి. నాటి భారతదేశంలో ఒక ఉన్నత స్థాయి ఐక్యత ఉండేదని మన శిల్పకళ రుజువు చేస్తోంది. భారతదేశం అంతటా కనిపించే బుద్ధుని రాతి విగ్రహాలను గమనించండి. గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ఈ విగ్రహాలన్నీ ఒకే ఆకారాన్ని కలిగి ఉండి, ఒకే భావనను తెలియజేస్తాయి. అదే సమయంలో, ఈ విగ్రహాలను రూపొందించిన శిల్పులు దేశంలోని వేర్వేరు ప్రాంతాలలో—వేల మైళ్ల దూరంలో—ఒకరితో ఒకరు ఎటువంటి సంప్రదింపుల అవకాశమూ లేకుండా జీవించేవారు. ఇప్పటికీ పంజాబీలు మరియు మలయాళీల మధ్య పరస్పర పరిచయం చాలా అరుదు; అటువంటిది, పంజాబీ మరియు మలయాళీ ఇద్దరూ ఒకే రకమైన ప్రతీకాత్మక విగ్రహాలను రూపొందించారంటే, వారి మధ్య ఆలోచనలు, భావనలు మరియు భావోద్వేగాలలో ఐక్యత ఉందని అర్థం. ఇక్కడ ‘ప్రతీకాత్మక’ (symbolic) అనే పదం చాలా ముఖ్యం; ఎందుకంటే ఒక భారతీయ శిల్పి చెక్కిన నిజమైన ఆవు విగ్రహం, పెరూ దేశపు శిల్పి చెక్కిన విగ్రహాన్ని పోలి ఉండవచ్చు, కానీ వారి మధ్య ఆలోచనలలో లేదా భావనలలో ఎటువంటి ఐక్యత ఉండకపోవచ్చు. బుద్ధుని విగ్రహం విషయంలో చెప్పిన ఈ అంశం శివుని వంటి ఇతర విగ్రహాలకు కూడా సమానంగా వర్తిస్తుంది. కాబట్టి, ప్రాచీన భారతదేశంలో ఆలోచనల పరంగా ఒక మౌలికమైన ఐక్యత ఉండేది. ఆలోచనలు, భావనలు మరియు భావోద్వేగాల ఐక్యతే అత్యున్నతమైన ఐక్యత అని అందరూ అంగీకరిస్తారు. ఇది ఒక దేశం సాధించగలిగే అత్యున్నత విజయం; దీనిని భారత్ సాధించిందని సగర్వంగా చెప్పుకోవచ్చు.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –5-10-26-ఉయ్యూరు 

మహాకవి కాళిదాసు మాళవికాగ్నిమిత్రం నాటకం.9 వ భాగం.5.10.26.

వేదవ్యాస మహర్షి ప్రణీత శ్రీ గణే శ పురాణం. డా. ఎక్కిరాల వేదవ్యాస వ్యాఖ్యానం.21 వ భాగం.5.10.26.

వేదవ్యాస మహర్షి ప్రణీత శ్రీ గణే శ పురాణం. డా. ఎక్కిరాల వేదవ్యాస వ్యాఖ్యానం.21 వ భాగం.5.10.26.

శ్రీ  సువర్చలాంజనేయ స్వామి దేవాలయం లో నవరాత్రి దసరా ప్రత్యేక పూజా కార్యక్రమం .

శ్రీ పరాభవ  నామ సంవత్సర ఆశ్వయుజమాస శుక్ల పాడ్యమి 11-10–26- ఆదివారం నుంచి శుద్ధ దశమి 20-10-26 మంగళ  వారం వరకు నవరాత్రి దసరా ఉత్సవాలు సందర్భంగా  శ్రీ సువర్చలా ఆంజనేయస్వామి వారి ఆలయం లో ప్రతి రోజు సాయంత్రం 6-30 గం లకు శ్రీ సువర్చలా ఆంజనేయస్వామి వారలకు ప్రత్యెక అష్టోత్తర, సహస్రనామ పూజ ,ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన శ్రీ లలితా పరమేశ్వరి అమ్మ వారికి నిత్యం అలంకారం , అష్టోత్తర పూజ అనంతరం నైవేద్యం హారతి, తీర్ధ ప్రసాద వినియోగం జరుగుతాయి .భక్తులందరూ  విచ్చేసి కన్నులపండువుగా దర్శించి పూజించి తరించ ప్రార్ధన .

16-10–26- శుక్ర వారం మూలా నక్షత్రం తో కూడిన సరస్వతీ పూజ సందర్భంగా సాయంత్రం పూజ కాగానే బాలబాలికలచే శ్రీ సరస్వతీ పూజ ప్రత్యేకం గా నిర్వహింపబడుతుంది .

20-10-26- మంగళ వారం  విజయ దశమి సందర్భంగా  సాయం పూజ అనంతరం శమీ పూజ నిర్వహింప బడుతుంది

 గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -ఆలయ ధర్మకర్త  మరియు భక్తబృందం

-5-10–26-ఉయ్యూరు .

అల్పాయుష్కుడైన ‘’సౌందర్యమే సత్యం సత్యమే సౌందర్యం ‘’అని నిర్వచించిన ఆఖరి రొమాంటిక్ కవి జాన్ కీట్స్ జీవిత చరిత్ర-4

అధ్యాయం VII.

ఇప్పుడు మనం కీట్స్ జీవిత మరణాల వృత్తాంతాన్ని, అలాగే అతని సాహిత్య కృషి వృత్తాంతాన్ని కూడా తెలుసుకున్నాం కాబట్టి, ఈ రెండింటిపై ఒక నిర్ధారణకు రావడమనే మరింత సున్నితమైన మరియు కఠినమైన పని మన ముందు ఉంది—అతని వ్యక్తిత్వాన్ని అంచనా వేయడం, మరియు అతని రచనలను మూల్యాంకనం చేయడం. కానీ మొదట, అతని మరణానంతరం జరిగిన కొన్ని విషయాలను వివరించడానికి, మరియు జీవించి ఉన్న అతని బంధువులు మరియు స్నేహితుల గురించిన కొన్ని వివరాలను ప్రస్తావించడానికి నేను కొద్దిసేపు ఆగుతాను.

రోమ్‌లోని ప్రొటెస్టంట్ స్మశానవాటికలో, హోనోరియన్ గోడల శిథిలాల మధ్య కీట్స్‌ను ఖననం చేశారు. ఆ గోడల పైన, ప్రజల ప్రతినిధి (ట్రిబ్యూన్) అయిన కైయస్ సెస్టస్ యొక్క పిరమిడ్ ఆకారపు సమాధి ఉండేది. అతని కీర్తి తర్వాత కూడా అతని స్మారక చిహ్నం చాలా కాలం నిలిచి ఉంది: దీనిని సాంప్రదాయకంగా రెమస్ సమాధి అని పిలిచేవారు. కీట్స్‌ను అక్కడ ఖననం చేసినప్పుడు ఆ ప్రదేశంలో కొన్ని సమాధులు మాత్రమే ఉండేవి. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో, అతను విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న స్మశానవాటిక భాగాన్ని ఒక కోట నిర్మాణం వేరు చేసింది. అతని కోసం ఒక చిన్న బలిపీఠం లాంటి సమాధిని ఏర్పాటు చేశారు, దానిపై గ్రీకు వీణను చెక్కారు, మరియు అతని పేరు, అలాగే “నీటిపై పేరు లిఖించబడినవాడు ఇక్కడ విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాడు” అనే అతని సమాధి శాసనాన్ని చెక్కారు. సెవెర్న్ వీటన్నిటినీ ఆప్యాయంగా చూసుకున్నారు, మరియు కవి మరణించిన సుమారు రెండు సంవత్సరాల తర్వాత ఈ పని మొత్తం పూర్తయింది. 1875లో జనరల్ సర్ విన్సెంట్ ఐర్ మరియు మరికొందరు ఆంగ్లేయులు, అమెరికన్లు ఆ రాయిని మరమ్మత్తు చేసి, దాని శిల్పి అయిన మిస్టర్ వారింగ్టన్ వుడ్ బహూకరించిన కీట్స్ యొక్క పతకం లాంటి చిత్రపటాన్ని ప్రక్క గోడపై ఉంచారు.

అనేక సంవత్సరాలు రోమ్‌లో బ్రిటిష్ కాన్సుల్‌గా పనిచేసి, ఆగష్టు 1879లో మరణించిన సెవెర్న్, ఇప్పుడు తన స్నేహితుడికి చాలా సమీపంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నారు. షెల్లీ అవశేషాలు దగ్గరలోనే ఖననం చేయబడ్డాయి, కానీ కొత్త స్మశానవాటికలో—కీట్స్ ఎముకలను స్వీకరించిన పాత స్మశానవాటికలో కాదు. 1836 నాటికే, కవితో తనకున్న సంబంధం తన వృత్తి జీవితానికి ప్రయోజనకరంగా ఉందని సెవెర్న్ ధృవీకరించగలిగాడు. కీట్స్ మిత్రుడు మరియు అతని మరణ సమయంలో తోడుగా ఉన్న వ్యక్తి, చిత్రకారుడిగా అతని ప్రతిభ (ఎక్కువైనా లేదా తక్కువైనా) ఎలా ఉన్నప్పటికీ, అప్పటికే ఒక ప్రముఖ వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందాడు.

ఆర్మిటేజ్ బ్రౌన్‌కు సెవెర్న్ రాసిన లేఖల ద్వారా, కీట్స్ జీవిత చరిత్రను బ్రౌన్ రాయాలని ఆశించినట్లు తెలుస్తోంది. అటువంటి రచన ఏదీ వెలువడకపోవడంపై 1834లో అసంతృప్తి వ్యక్తమైంది; ఆ పనికి తాను సరైన వ్యక్తిని కాదని తెలిసినప్పటికీ, జార్జ్ కీట్స్ ఒకానొక సమయంలో ఆ లోటును పూరించాలని భావించాడు. సెవెర్న్‌కు కూడా అలాంటి ఆలోచనే వచ్చింది. 1832లో బ్రౌన్ ఇటలీలో ఉన్నప్పుడు, అక్కడ మిస్టర్ రిచర్డ్ మాంక్‌టన్ మిల్న్స్‌ను (తరువాత లార్డ్ హౌటన్ అయ్యారు) కలిశాడు. సుమారు మూడేళ్ల తర్వాత ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి వచ్చిన అతను, ఆ జీవిత చరిత్రను రూపొందించే పనిలో ఉండగా, అతని మనసులో ఒక కొత్త ఆలోచన మెదలడంతో న్యూజిలాండ్‌కు వలస వెళ్ళాడు. అప్పుడు అతను కీట్స్ రచనల సేకరణలు మరియు తాను సేకరించిన జీవిత చరిత్రకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని మిస్టర్ మిల్న్స్‌కు అప్పగించాడు. ఇవి 1848లో ప్రచురితమైన మిల్న్స్ రచనకు బలమైన పునాదిని అందించాయి; ఆ రచన ఎంతో సానుభూతితో కూడుకున్నది మరియు ఆ కాలంలోనూ, ఆ తర్వాత కూడా కవి రచనలను ప్రేమించే వారందరికీ అమూల్యమైనదిగా నిలిచింది. బ్రౌన్ 1842 ప్రాంతంలో మరణించాడు.

జార్జ్ కీట్స్ తన సోదరుడు మిగిల్చిన అప్పులన్నింటినీ స్వచ్ఛందంగా చెల్లించాడు. వీటి వివరాలు ఖచ్చితంగా నమోదు కాలేదు కానీ, టేలర్ మరియు హెస్సీ సంస్థలు 150 పౌండ్ల ముందస్తు చెల్లింపు చేశాయని, బ్రౌన్‌కు కూడా గణనీయమైన మొత్తం చెల్లించాల్సి ఉందని తెలుస్తోంది. అలాగే డిల్క్‌కు కూడా కొంత బాకీ ఉండవచ్చు; జాన్ కీట్స్‌కు డబ్బు లేదా స్నేహితుల కొరత వంటి ఇబ్బందులేవీ తెలియవని డిల్క్ జార్జ్‌కు భరోసా ఇచ్చాడు. “అత్యంత ధైర్యవంతుడు మరియు స్థిరచిత్తుడు” అని వర్ణించబడిన జార్జ్, కెంటకీలోని లూయిస్‌విల్లేలో స్థిరపడ్డాడు. అక్కడ అతను ప్రముఖ పౌరుడిగా ఎదిగి, గౌరవప్రదమైన స్థితిలో ఉన్న కుటుంబాన్ని వదిలి వెళ్ళాడు. అతను 1841లో మరణించాడు, అతని భార్య మిస్టర్ జెఫ్రీని వివాహం చేసుకుంది. ఏప్రిల్ 1824లో తన సోదరికి రాసిన లేఖలలో ఒకదానిలో, “డాన్ క్విక్సోట్” పై ఒక ఆహ్లాదకరమైన చిన్న విమర్శ ఉంది. ఇది దాని రచయిత గురించి ఎంతటి ఆకర్షణీయమైన అభిప్రాయాన్ని ఇస్తుందంటే, దానిని ఇక్కడ ఉదహరించాలని నాకు అనిపిస్తోంది:–

“మీ ముఖం ఖచ్చితంగా స్పానిష్ వారిది కాదు, పూర్తిగా ఇంగ్లీషు వారిది. ఒకవేళ మీరు డాన్ క్విక్సోట్‌ను పోలి ఉన్నారని నేను ఊహించుకుంటే, మీకు అందమైన,

తెలివైన, విచార వదనంతో కూడిన ముఖం, కళ్ళలో ఏదో ఉగ్రమైన కానీ

దయగల గుణం, విశాలమైన కానీ మరీ వెడల్పు కాని నుదురు,

నిష్కపటత్వాన్ని, ఉదారతను సూచించే చక్కటి వంపు తిరిగిన కనుబొమ్మలు ఉంటాయని నేను ఊహిస్తాను. అతను

నాకు అత్యంత ఇష్టమైనవాడు; తనకంటే చాలా తక్కువ స్థాయి మేధావుల ముందు అతన్ని నవ్వులపాత్రగా మార్చిన పరిస్థితులలోకి తీసుకువచ్చినందుకు ఆ గొప్ప సెర్వాంటెస్‌పై నాకు కోపం రాకుండా ఉండలేకపోతున్నాను. అతను రచయితకు అత్యంత ఇష్టమైనవాడని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది, మరియు అతను ఎంతో చమత్కారంగా ఎగతాళి చేసే వీరత్వపు స్ఫూర్తులతో అతను ఏకమయ్యాడని కూడా స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ఇప్పటివరకు రాసిన ఏ దైవవేత్తకైనా దీటుగా, అతను కూడా అంతే వివేకవంతమైన మాటలు, ఉన్నతమైన

నైతికత, మరియు నిజమైన భక్తిని పలికించాడు. ఒకవేళ నేను అలాంటి వ్యక్తిని కలిస్తే, అతని విచిత్ర ప్రవర్తనలకు నవ్వినందుకు నన్ను నేనే దాదాపుగా అసహ్యించుకోవాలి.

ఇక్కడ ఒక స్పానిష్ ముఖం గురించిన ప్రారంభ ప్రస్తావన ఈ వాస్తవానికి సంబంధించినదై ఉండాలి:

తన బాల్యంలో తన సోదరుడు జాన్ నుండి ఎన్నో ఆప్యాయమైన, శ్రద్ధతో కూడిన ఉత్తరాలను అందుకున్న మిస్ ఫ్యానీ కీట్స్,

“డాన్ ఎస్టెబాన్,” “శాండోవల్ ది ఫ్రీమేసన్,” మరియు తన దేశపు ఆధునిక చరిత్రను వివరించే ఇతర పుస్తకాల” రచయిత అయిన సెన్హోర్ ల్యానోస్ అనే ఒక స్పానిష్ పెద్దమనిషితో నిశ్చితార్థం చేసుకుని, చివరికి అతడిని వివాహం చేసుకుంది.

అతను ఒక లిబరల్, మరియు ఆ కాలంలో

కీట్స్ స్నేహితుల విషయానికి వస్తే, వ్యక్తిత్వ పరంగా ఆయన అత్యంత గౌరవించిన వ్యక్తి ‘బెయిలీ’ అని చెప్పవచ్చు; ఇక పరిమితులు లేదా లోపాలు ఏవైనప్పటికీ, కీట్స్ మేధస్సుకు సరితూగే స్థాయి ప్రతిభ కలిగిన వ్యక్తి ‘హేడన్’. షెల్లీ కీట్స్ స్నేహితుడిగా ఉండటానికి జీవితకాలంలోనూ, మరణానంతరం కూడా ఎంతో ఆసక్తిని, నిజాయితీని ప్రదర్శించినప్పటికీ, ఆయనను కీట్స్ స్నేహితుల జాబితాలో చేర్చడం కష్టం. కీట్స్ షెల్లీకి స్పష్టమైన దూరం పాటించేవారు; దీనికి ఇతర కారణాల కంటే, షెల్లీ ఒక మంచి కుటుంబ నేపథ్యం మరియు హోదా కలిగిన వ్యక్తి కావడం ప్రధాన కారణం కావచ్చు. “ది రివోల్ట్ ఆఫ్ ఇస్లాం” (The Revolt of Islam) ప్రచురితమైన కొద్ది కాలానికే, కీట్స్ కాస్త అమాయకపు ధోరణిలో ఇలా అన్నారు: “పాపం షెల్లీ, ఆయనలో కూడా తగినన్ని మంచి గుణాలు ఉన్నాయని నాకనిపిస్తోంది.” షెల్లీ కవిత్వం పట్ల కూడా ఆయన ఎప్పుడూ ఆప్యాయమైన లేదా బహిరంగ ప్రశంసను చూపలేదు. “ది సెంసి” (The Cenci) కాపీని అందుకున్నప్పుడు, దాని రచయితకు ఇలా సూచించారు: “నీ ఉదార స్వభావాన్ని (అతిగా భావోద్వేగాలను ప్రదర్శించే ధోరణిని) అదుపులో ఉంచుకో, ఒక కళాకారుడిగా వ్యవహరించు, మరియు నీ ఇతివృత్తంలోని ప్రతి అణువునూ విలువైన భావసంపదతో నింపు.” దీనిని మనం సంకుచితమైన అసూయగా భావించకూడదు; కవిత్వంలో రచన మరియు దానిని మలిచే విధానం (execution) అత్యంత ముఖ్యమైనవని, అమూర్తమైన లేదా ఇతరులను ప్రభావితం చేసే ఉద్దేశాల కంటే కళాత్మకతకే ప్రాధాన్యత ఉండాలని కీట్స్ బలంగా విశ్వసించేవారు.

అధ్యాయం VIII.

ఇప్పుడు నేను కీట్స్ రూపం, వ్యక్తిత్వం మరియు ఆలోచనా విధానం గురించి వివరించాలి.

నేను ఇంతకు ముందే చెప్పినట్లుగా, కీట్స్ చాలా చిన్న ఆకృతి గల వ్యక్తి, ఆయన ఎత్తు ఐదు అడుగుల కంటే కొంచెం మాత్రమే ఎక్కువ ఉండేది. శస్త్రచికిత్స విద్యను అభ్యసించే ఆయన సహచర విద్యార్థులు ఆయన్ని “లిటిల్ కీట్స్” (చిన్న కీట్స్) అని పిలిచేవారు. ఆర్చ్‌డీకన్ బెయిలీ ఆయన రూపురేఖల గురించి క్లుప్తంగా ఇలా వర్ణించారు:–

“ఆయన ముఖకవళికలలో ఒక రకమైన స్త్రీసహజ సున్నితత్వం కనిపించేది; నిజమైన మేధావుల మానసిక స్వభావం అలాగే ఉంటుందని కోల్‌రిడ్జ్ భావించేవారు. ఆయన జుట్టు చాలా అందంగా ఉండేది; తలపై చేయి పెడితే, ఆ ఉంగరాల జుట్టు దట్టమైన పక్షి ఈకల మాదిరిగా చుట్టూ పడేది. సాధారణంగా ప్రస్తావించే పై పెదవి మందం గురించి నాకు ప్రత్యేకంగా ఏమీ గుర్తులేదు; కానీ ఆయన నోరు మరీ వెడల్పుగా ఉండి, మిగిలిన ముఖంతో ఏమాత్రం పొంతన లేకుండా ఉండేది. ఆ ముఖంలో ఒక ప్రత్యేకమైన మాధుర్యం, పరిపక్వమైన ఆలోచనా ధోరణి, అలాగే తీవ్రమైన వేదనను సూచించే భావం కూడా ప్రతిబింబించేవి.” లీ హంట్ మాటలు కూడా వినాలి:–

“అతని పై అవయవాలతో పోలిస్తే కింది అవయవాలు చిన్నవిగా ఉండేవి, కానీ

చక్కగా, నాజూకుగా ఉండేవి. అతని శరీరాకృతికి అతని భుజాలు చాలా విశాలంగా ఉండేవి. అతని ముఖంలో శక్తి, సున్నితత్వం

అద్భుతంగా కలగలిసి ఉండేవి–ఒక ఉత్సాహభరితమైన శక్తి అనారోగ్యం వల్ల అణచివేయబడి, అసహనానికి గురయ్యేది. అతని ముఖంలోని ప్రతి లక్షణం ఒకేసారి స్పష్టంగా, సున్నితంగా

సజీవంగా ఉండేది. అతని ముఖంలో ఏదైనా భావలోపం ఉంటే, అది అతని నోటిలోనే ఉండేది,

దానిలో కొంత పోరాట స్వభావం లేకపోలేదు. అతని ముఖం

పొడవుగా ఉండేది. పై పెదవి కింది పెదవి మీదకు కొద్దిగా ముందుకు పొడుచుకువచ్చేది; గడ్డం దృఢంగా, బుగ్గలు లోపలికి నొక్కుకుపోయి ఉండేవి; అతని కళ్ళు

మృదువుగా, ప్రకాశవంతంగా–పెద్దవిగా, ముదురు రంగులో, సున్నితంగా ఉండేవి. ఒక గొప్ప కార్యం గురించి గానీ, ఒక అందమైన ఆలోచన గురించి గానీ చెప్పినప్పుడు, అవి

కన్నీళ్లతో నిండిపోయి, అతని నోరు వణికేది. దీనిలో అనారోగ్యం, అలాగే అతని ఊహ కూడా ఉండేవి, ఎందుకంటే అతనికి ఈ భావోద్వేగాల ప్రదర్శనలు నచ్చేవి కావు; మరియు అతనికి గొప్ప వ్యక్తిగత, అలాగే నైతిక ధైర్యం ఉండేది. అతని గోధుమ రంగు జుట్టు సన్నగా ఉండి, సహజమైన రింగులుగా వేలాడుతూ ఉండేది. పుర్రె చాలా చిన్నదిగా ఉండటం వల్ల, ఆ తల ఫ్రినాలజిస్టులకు ఒక చిక్కుముడిగా ఉండేది; ఈ ప్రత్యేకత అతనిలో బైరన్ మరియు షెల్లీల మాదిరిగానే ఉండేది, వారి టోపీలను నేను పెట్టలేకపోయేవాడిని.

కీట్స్ తన పై మరియు కింది అవయవాల మధ్య పైన పేర్కొన్న అసమానతను గ్రహించేవాడు; మరియు అతను రంగు వెలిసిపోయి, నరాలు ఉబ్బి ఉన్న తన చేతిని చూసి, “ఇది యాభై ఏళ్ల వాడి చెయ్యి” అని అనేవాడు.

కీట్స్ జుట్టు గోధుమ రంగులో ఉందని హంట్ చెప్పిన విషయాన్ని కౌడెన్ క్లార్క్ ధృవీకరిస్తాడు, మరియు అతని కళ్ళు కూడా అదే రంగులో, అంటే ముదురు హేజెల్ రంగులో ఉన్నాయని పేర్కొంటాడు: తద్వారా శ్రీమతి ప్రాక్టర్ చెప్పిన “ఆబర్న్” మరియు “బ్లూ” రంగులను ఖండిస్తాడు. హంట్ పై పెదవి ముందుకు ఉబ్బి ఉండటం గురించి ప్రస్తావించడం (ఈ విషయాన్ని సెవెర్న్ వేసిన బొగ్గు చిత్రంలో స్పష్టంగా చూడవచ్చు) గమనార్హం; అయితే లార్డ్ హౌటన్ మాత్రం “కింది పెదవి మరీ ఎక్కువగా ముందుకు ఉబ్బి ఉండటం” గురించి పేర్కొన్నారు, కానీ ఏ చిత్రపటంలోనూ నాకు ఆ లక్షణం స్పష్టంగా కనిపించలేదు. స్వయంగా కీట్స్ తన ఒక ప్రేమలేఖలో (ఆగస్టు 1819), “నేను చూడటానికి వికారంగా ఉన్నానని అనుకోను” అని పేర్కొన్నారు. క్లార్క్ ప్రకారం, కుటుంబంలో జాన్ కీట్స్ మాత్రమే శారీరక ఆకృతి మరియు ముఖ లక్షణాలలో తన తండ్రిని పోలి ఉండేవారు, మిగిలిన ముగ్గురూ తల్లిని పోలి ఉండేవారు. అయితే జార్జ్ కీట్స్ అభిప్రాయం దీనితో పూర్తిగా ఏకీభవించదు; ఆయన, “మా అమ్మ ముఖం జాన్ ముఖాన్ని చాలా వరకు పోలి ఉండేది” అని చెప్పారు. అదే సమయంలో, తండ్రికి సంబంధించినంత వరకు ఆయనకు నల్లని జుట్టు తప్ప మరేమీ గుర్తులేనందున, తండ్రితో పోలికను కాదనడానికి ఆయనకు తగినంత అవగాహన లేదా ఆధారం ఉండే అవకాశం లేదు. కీట్స్ జుట్టు మరియు కళ్ళ రంగు విషయంలో తప్పుగా భావించిన ఆ మహిళ, ఆయన ముఖాన్ని మాత్రం బాగానే గమనించినట్లు కనిపిస్తోంది; ఆమె ఇలా రాసి ఉంచారు: “ఆయన ముఖం అద్భుతమైన సౌందర్యంతో, కాంతితో నా మనసులో నిలిచిపోయింది; ఏదో అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూస్తున్నప్పుడు కలిగే భావన ఆయన ముఖంలో కనిపించేది.” ఇదే తరహాలో, హేడన్ కీట్స్ గురించి ప్రస్తావిస్తూ, “ఆయన కళ్ళలో అంతర్ముఖమైన చూపు ఉండేది, అది దైవికమైనది; ఏదో దివ్య దర్శనాలను చూస్తున్న డెల్ఫియన్ పూజారిణి కళ్ళలా ఉండేవి” అని వర్ణించారు. ఆయన గొంతు గంభీరంగా ఉండేది.

ఇప్పుడు మనం చిత్రపటాల విషయానికి వద్దాం, అవి…

కీట్స్ తన బాల్యంలో ఉద్రేకపూరితంగా మరియు అదుపు చేయలేనివాడిగా ఉండేవాడని మనం ఇదివరకే చూశాం. అతని సున్నితత్వం బలమైన వైరుధ్యాలలో వ్యక్తమయ్యేది, మరియు అతను నవ్వుతో లేదా కన్నీళ్లతో విలవిలలాడుతూ, వాటిని వేగంగా మార్చుకునేవాడు. పాఠశాలలో శారీరక వ్యాయామాలలో అతని నైపుణ్యం, మరియు అతని విశేషమైన ఉదార స్వభావం అతన్ని చాలా ప్రజాదరణ పొందేలా చేశాయి–అతని సహచరులు అతను సైనికుడు వంటి ఏదైనా చురుకైన వృత్తిలో ఉన్నతంగా రాణిస్తాడని ఊహించారు. మంచి అబ్బాయిగా పేరు తెచ్చుకోవడం అతని ఆశయం కాదు; కానీ, ఇంతకు ముందు చెప్పినట్లుగా, అతను చాలా శ్రద్ధగల విద్యార్థిగా స్థిరపడ్డాడు. ఆ తర్వాత, అతని స్నేహితుడు బెయిలీకి “అతని స్వభావంలోని సరళత” మరియు అతని ఆకట్టుకునే ఆప్యాయమైన ప్రవర్తన నచ్చాయి. “సరళత” అంటే, నేను అనుకుంటున్నాను, నిష్కపటత్వం లేదా సూటిగా మాట్లాడటం; ఎందుకంటే కీట్స్ స్వభావం ఏ సమయంలోనూ ప్రత్యేకంగా సరళంగా ఉందని నేను అనుకోను–అది సంక్లిష్టమైనది మరియు బహుముఖమైనది అని నేను చెప్పాలి.

మిస్ బ్రాన్ పట్ల ప్రేమ అతన్ని ఆవహించక ముందు, కీట్స్‌కు ఉన్న ఒకే ఒక గొప్ప కోరిక – ఒక శ్రేష్ఠమైన కవి కావాలనేది; కవిత్వంలో గొప్ప కార్యాలు చేసి, అమరుల సరసన తన పేరును నిలబెట్టుకోవాలనేది. కొన్నిసార్లు ఈ కోరికలో కొంత అహంభావం ఉందని అతనికి అనిపించేది; కానీ చాలావరకు అది అతనిపై ఎంత సంపూర్ణ పట్టు సాధించిందంటే, అహంభావం అవునా కాదా అనే ప్రశ్న దాదాపుగా తలెత్తలేదు. కవిత్వ విషయాలు కాకుండా, మేధోపరమైన లేదా సాధారణ విషయాల పట్ల అతను ఎంత బలంగా భావించాడనే దానిపై కొంత సందేహం ఉండవచ్చు. “ఎండిమియన్” రెండవ భాగంలో, సున్నితమైన మనసుకు కవిత్వ ప్రేమాయణం ఒక్కటే అవసరమని అతను బహిరంగంగా ప్రకటిస్తాడు; ఏథెనియన్ అడ్మిరల్ మరియు అతని శుభప్రదమైన గుడ్లగూబ, అలెగ్జాండర్, యులిసెస్ మరియు సైక్లోప్స్ యొక్క భారత దండయాత్రలు, సామ్రాజ్యాల పతనం – ఇవన్నీ జూలియట్ యొక్క ఆవేశం, హీరో కన్నీళ్లు, ఇమోజెన్ మూర్ఛ, మరియు బందిపోట్ల గుహలో పాస్టోరెల్లా ముందు ఏమీ కావు. అతను నిజానికి, తన లేఖలలో ఒకదానిలో (ఏప్రిల్ 1818), “ఏదైనా గొప్ప ప్రజా ప్రయోజనం కోసం నేను ఎట్నా పర్వతం పైనుంచి దూకుతాను” అని దృఢంగా చెప్పాడు; అయితే, శాశ్వతమైన కవితా కీర్తికి తన అర్హతను నిరూపించుకోగల ఒక కావ్యాన్ని రాసి, దాని ప్రచురణను ఖాయం చేసుకునేంత వరకు, ‘ఎంపెడోక్లిస్’ (Empedoclean) వంటి సాహసోపేతమైన ప్రయత్నాన్ని ఆయన వాయిదా వేసి ఉండేవారని భావించడం సమంజసమేమో. ఆయన ఆలోచనల తీవ్రత చాలా ఎక్కువగా ఉండేది. 1817 మే నెలలో లీ హంట్‌కు ఆయన రాసిన ఒక లేఖలో ఒక చిన్న భాగం ఉంది; దానిని, దానిపై మిస్టర్ డిల్క్ చేసిన వ్యాఖ్యతో సహా ఇక్కడ ఉదహరించడం సముచితం:

“నేను ఐల్ ఆఫ్ వైట్‌కు వెళ్లాను. అక్కడ చాలా సేపు కవిత్వం గురించే

ఆలోచిస్తూ ఉండిపోవడం వల్ల రాత్రిపూట నిద్ర పట్టేది కాదు; అంతేకాక,

ఏమో తెలియదు కానీ, నాకు సరైన ఆహారం కూడా దొరకలేదు.

దీనివల్ల, ఒక వారం రోజుల్లోనే నా మానసిక స్థితి దెబ్బతిన్నట్లయింది.

అప్పుడు హడావిడిగా మార్గేట్ (Margate)కు బయలుదేరాను – అది దాదాపు

నూట యాభై మైళ్ల దూరం – ఎందుకంటే అక్కడ నా పాత బస నచ్చుతుందని,

చెట్లు లేకపోయినా గడపగలనని అనుకున్నాను. మరొక విషయం ఏమిటంటే,

నేను మరీ ఎక్కువగా ఒంటరిగా గడపాల్సి వచ్చింది; దాంతో, ఏకైక మార్గంగా

నిరంతరం ఆలోచనల మధనంలోనే మునిగిపోవాల్సి వచ్చేది.”

ఈ భాగాన్ని మిస్టర్ డిల్క్ “ఆ వ్యక్తి మనస్తత్వానికి మరియు స్వభావానికి అద్దం పట్టే ఖచ్చితమైన చిత్రం”గా పరిగణించారు. ఆయన ఇంకా ఇలా అన్నారు: “ఆయన ఎప్పుడైనా సరే, తన ఆలోచనలతోనే తన మనస్సును, శరీరాన్ని అలసిపోయేలా చేసుకునేవారు. ఆయనలో ఆలోచనలు చాలా తీవ్రంగా ఉండేవి; కొన్నిసార్లు అవి వాస్తవ రూపం దాల్చి ఆయన ప్రవర్తనను ప్రభావితం చేసేవి, అలాగే ఆయనను శారీరకంగా, మానసికంగా కృశింపజేయడంలో కూడా అవి పాత్ర పోషించాయని నాకు ఎటువంటి సందేహం లేదు.”

కీట్స్ జీవనశైలిని క్రమబద్ధమైనదిగా భావించాలా లేక క్రమరహిత ధోరణి కలిగినదిగా భావించాలా అనే విషయంపై స్పష్టత లేదు. ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో జరిగిన ఒక శృంగారపరమైన పొరపాటు గురించి, అలాగే హేడాన్ (Haydon) ధృవీకరించినట్లుగా ఆరు వారాల పాటు సాగిన విపరీతమైన మద్యపానం గురించి మనం తెలుసుకున్నాం; అంతేకాకుండా, కీట్స్ రాసిన రెండు మూడు చిన్న కవితలలో శృంగారపరమైన స్వేచ్ఛా ధోరణి లేదా సంయమనం లేని భావన స్పష్టంగా కనిపిస్తుందని కూడా చెప్పాలి. 1817-18 శీతాకాలంలో ఆ కవి “ఉద్వేగభరితమైన స్వభావం గల యువతకు సహజమైన ఉల్లాస ప్రకటనగా ఉండే విచ్చలవిడితనానికి” కొంతవరకు లోనయ్యాడని లార్డ్ హౌటన్ భావించారు; కానీ అదంతా కేవలం “కాస్త ఎక్కువ అల్లరి” (ఇది స్వయంగా కీట్స్ వాడిన మాట) మాత్రమేనని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. మద్యం సేవించడం లేదా జూదం ఆడటం వంటివి తీవ్ర స్థాయికి చేరాయని ఆయన అంగీకరించలేదు, “ఎందుకంటే, తన సోదరులకు రాసిన లేఖలలో, అతను అతిగా మద్యం సేవించడాన్ని ఒక అరుదైన సరదాగానూ, పేకాటలో 10 పౌండ్లు గెలవడాన్ని ఒక గొప్ప విజయంగానూ పేర్కొన్నాడు.” సాధారణంగా వైద్య విద్యార్థులు తమ ఇంద్రియ సుఖాలను త్యాగం చేసేవారిగా ప్రసిద్ధి చెందరని చెప్పవచ్చు; అయినప్పటికీ, మిస్టర్ స్టీఫెన్స్ ప్రకారం, కీట్స్ తన విద్యార్థి దశలో ఎటువంటి దురలవాట్లకు లోనుకాలేదు. అతని రచనలు రుజువు చేస్తున్నట్లుగా, అతను ఆనందాన్ని పొందే విషయాలకు ఎంతో ఆసక్తి చూపేవాడు; కాబట్టి, సాధారణ యువకుల మాదిరిగానే ఇంద్రియ సుఖాలు కూడా అతన్ని తమ అనుచరులుగా (బానిసలుగా కాదు) మార్చుకున్నాయని భావించడం సహజం. మూగ జీవులను ఇబ్బంది పెట్టడం లేదా వాటి ప్రాణాలతో పాటు వాటి సుఖదుఃఖాలను కూడా అంతం చేయడం వంటి “పురుషోచిత వినోదాల” పట్ల అతనికి ఏమాత్రం ఆసక్తి ఉండేది కాదని నా అభిప్రాయం. అతను తుపాకీ పట్టుకుని బయటకు వెళ్ళిన సందర్భం ఒక్కటి మాత్రమే నాకు కనిపిస్తుంది. అప్పుడు (1818 చివరలో) అతను హాంప్‌స్టెడ్ హీత్‌లో వేట కోసం మిస్టర్ డిల్క్‌తో కలిసి వెళ్ళాడు, అక్కడ అతనికి దక్కిన ఏకైక వేట ఒక చిన్న పక్షి (టామ్‌టిట్) మాత్రమే.

వ్యక్తిత్వ బలం లేదా స్థిరత్వం విషయానికి వస్తే, కీట్స్…

మిస్ మిట్‌ఫోర్డ్‌కు రాసిన లేఖలో, హేడాన్ ఇలా జోడించారు:

“అతని పతనానికి కారణం అతని వ్యక్తిత్వంలో *నిర్ణయాత్మకత మరియు సంకల్ప బలం* లోపించడమే;

అవి లేకపోతే ప్రతిభ ఒక శాపంగా మారుతుంది.”

హేడాన్ దృష్టిలో కీట్స్ వ్యక్తిత్వం కొన్ని విషయాలలో ఎంతో ప్రశంసనీయమైనదిగా కనిపిస్తుంది: కవి యొక్క నిస్వార్థం మరియు ఉదారత గురించి ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలు బహుశా అతిశయోక్తిగా అనిపించవచ్చు కానీ, అవి వాస్తవాన్ని తక్కువ చేసి చూపినవి మాత్రం కావు. ఆయన ప్రస్తావించిన “క్రమరహిత ప్రవర్తన” (irregularities) గురించి చూస్తే, అవి కీట్స్ జీవితంలో (కనీసం హేడాన్ అభిప్రాయం ప్రకారం) గట్టిగా పాతుకుపోయాయని అర్థమవుతుంది; అవి కేవలం నిరాశ లేదా అవమాన భావనల నుండి ఉపశమనం కోసం అకస్మాత్తుగా తలెత్తి మాయమైపోయినవి కావు. అలాగే, 1820 ఫిబ్రవరి 3న—కీట్స్‌కు మొదటిసారిగా నోటి నుండి రక్తం పడే (blood-spitting) సమస్య మొదలైన రోజు రాత్రి—అతను “వింతైన శారీరక ఉద్వేగంతో ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు; అతన్ని సరిగా తెలియని వారికి అది తీవ్రమైన మత్తులో ఉన్నట్లుగా అనిపించి ఉండవచ్చు” అనే విషయాన్ని కూడా మనం విస్మరించలేము. నిజానికి మత్తులో లేనప్పటికీ, తీవ్రమైన మత్తులో ఉన్నట్లు కనిపించే శారీరక ఉద్వేగం అనేది చాలా అరుదైన విషయం; అలాగే, త్వరలో రాబోయే రక్తస్రావ సమస్య (blood-spitting attack) వల్ల అలాంటి స్థితి ఏర్పడిందని భావించడం కూడా సమంజసం కాదు. అయితే, ఆ సందర్భంలో కీట్స్ మత్తులో ఉన్నాడనే ఆలోచనను లార్డ్ హౌటన్ కంటే బ్రౌన్ మరింత గట్టిగా తోసిపుచ్చారు; “అతనిలో అటువంటి స్థితి ఉండటం అసాధ్యమని నాకు తెలుసు” అని కూడా ఆయన అన్నారు—ఈ విషయాన్ని హేడాన్ చేసిన సాధారణ వ్యాఖ్యలతో సరిపోల్చి చూడాల్సి ఉంటుంది. కీట్స్ ప్రవర్తనలోని క్రమరహిత అంశాలపై (అవి నిజమైనవి కావచ్చు లేదా ఊహించినవి కావచ్చు) హేడాన్ చేసిన హెచ్చరికల పట్ల కీట్స్ అసహనం ప్రదర్శించడం గురించి ఆ చిత్రకారుడు ప్రస్తావించారు; అయితే, తనను మందలించే ఆ వ్యక్తి పట్ల కీట్స్ యొక్క ఆప్యాయత అప్పటికే చాలా తగ్గిపోయిందన్న వాస్తవం (సెప్టెంబర్ 20, 1819న తన సోదరుడు జార్జ్‌కు రాసిన లేఖలో ఇది స్పష్టమవుతుంది) హేడాన్‌కు తెలిసినట్లుగా అనిపించదు. అతనిపై వచ్చిన విమర్శలను లేదా అభ్యంతరాలను అతను మొండితనంతోనో లేదా పైకి కనిపించే అసహనంతోనో స్వీకరించి ఉండవచ్చు; ఆ ఆరోపణలను తిప్పికొట్టే సామర్థ్యం లేక కాదు, బహుశా హేడన్‌ (Haydon) పట్ల అప్పటికే అతనికి ఉన్న అసంతృప్తి లేదా విసుగు కారణంగానే అలా ప్రవర్తించి ఉండవచ్చు. ఇక వ్యక్తిత్వంలో నిర్ణయాత్మకత లోపించడం లేదా సంకల్ప బలం లేకపోవడం అనే ఆరోపణల విషయానికొస్తే, హేడన్ ఈ పదాలను ఏ అర్థంలో వాడారో మనం అర్థం చేసుకోవాలి. సందర్భాన్ని బట్టి చూస్తే, ఒక వ్యక్తి దైనందిన జీవితంలో లేదా లోక వ్యవహారాల్లో అతని వ్యక్తిత్వ మూలాలను ప్రభావితం చేసే అంశాల గురించి కాకుండా, సాహిత్యపరమైన లక్ష్యంలో స్పష్టత లేకపోవడం, అలాగే విమర్శలు మరియు ఎగతాళి పట్ల అతిగా స్పందించే స్వభావం (సున్నితత్వం) గురించి హేడన్ ప్రస్తావించినట్లు అనిపిస్తుంది. ఈ రెండు అంశాలపై కాస్త చర్చించడం వల్ల ప్రయోజనం ఉంటుంది. అయితే, విమర్శల పట్ల అతిగా స్పందించడం లేదా “ఒక వ్యాసం కారణంగా కనుమరుగైపోవడం” (snuffed out by an article) వంటి ఆరోపణల గురించి మళ్ళీ ప్రస్తావించాల్సిన అవసరం లేదు; ఎందుకంటే వాటిపై ఇప్పటికే తగినంత చర్చ జరిగింది.

సాహిత్యపరమైన లక్ష్యంలో స్పష్టత లేకపోవడం అనే విషయాన్ని ఒక వ్యక్తి యొక్క సామర్థ్యాలు, ముఖ్యంగా అతని వయస్సు మరియు అనుభవంతో ముడిపెట్టి అంచనా వేయాలి. ఒక కొత్త రచయిత లక్ష్యంలో అనిశ్చితి ఉండటం సహజం; ఎందుకంటే అతను వివిధ ప్రక్రియలలో తన అదృష్టాన్ని పరీక్షించుకుంటాడు, అనేక ప్రయోగాలు చేసిన తర్వాతే తనకు ఏవి బాగా అబ్బాయో, ఏవి అంతగా అబ్బలేదో తెలుసుకుంటాడు. కీట్స్ (Keats) తన మొదటి రెండు సంపుటాలను ప్రచురించినప్పుడు కేవలం ఒక కొత్త రచయితగానే, అదీ చాలా చిన్న వయసులో ఉన్న రచయితగానే ఉన్నారు. ఒకవేళ ఆ రచనలలో లక్ష్య స్పష్టత లోపించినట్లు అనిపించినా (వాస్తవానికి వాటిలో అటువంటి లోపం పెద్దగా కనిపించదు), దానిని రచయితకు తక్కువ చేసే అంశంగా పరిగణించలేము. తన మూడవ సంపుటి నాటికి, తన ప్రతిభ ఏ దిశలో ఉందో అతనికి కొంత స్పష్టత లభించడం మొదలైంది. “ఎండిమియన్” (Endymion) అనే ఒక మహాకావ్యాన్ని (దాన్ని అలా పిలవగలిగితే) రచించి, “హైపీరియన్” (Hyperion) అనే మరొక దానిని ప్రారంభించిన తర్వాత, కారణం ఏదైనప్పటికీ, ఆ రెండవ రచనను పక్కన పెట్టాడన్నది మాత్రం వాస్తవం. కొంతవరకు, “ఎండిమియన్”కు ఎదురైన కఠినమైన స్పందన అతడిని నిరుత్సాహపరిచినందువల్ల, మరియు కొంతవరకు అందులోని పద ప్రయోగం మరీ స్పష్టంగా మిల్టన్ శైలిలో ఉందని అతను భావించడం వల్ల అనిపిస్తుంది; మరియు నిస్సందేహంగా, అతని మానసిక స్థితి మారుతున్న కొద్దీ, ఇతిహాసాలు రాయడం యొక్క ప్రయోజనం గురించి అతను హేడన్‌తో చాలా భిన్నమైన అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేసి ఉండాలి. కానీ, ఈ ప్రత్యేక విషయం పక్కన పెడితే, మూడవ సంపుటిలో ఉద్దేశంలో ఎలాంటి అనిశ్చితి గానీ, బలహీనత గానీ కనిపించదు. అందులో మూడు కథాత్మక కవితలు–“ఇసాబెల్లా,” “ది ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ ఆగ్నెస్,” మరియు “లామియా”–కొన్ని స్తుతిగీతాలు, మరియు కొన్ని చిన్న గేయాలు ఉన్నాయి. అతను _బ్లాక్‌వుడ్స్ మ్యాగజైన్_ మరియు _ది క్వార్టర్లీ రివ్యూ_లను సైతం లెక్కచేయకుండా అంత పట్టుదలతో కవిత్వం రాయడం కొనసాగించడమే, సాహిత్య విషయాలలో అతని పాత్రలోని దృఢ సంకల్పాన్ని మరియు సంకల్ప శక్తిని తెలియజేస్తుంది; మరియు కార్యనిర్వాహక శక్తిలో సాధించిన అపారమైన పురోగతి కూడా ఇదే విషయాన్ని పుష్కలంగా చెబుతుంది. అందువల్ల, ఆలోచనా ధోరణులు మరియు మాటలలోని కొన్ని మారుతున్న ప్రవాహాలకు సంబంధించి హేడన్ అభిప్రాయానికి నేను అధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నప్పటికీ, సాహిత్య రచనలో కీట్స్‌కు నిర్ణయాధికారం లేదా సంకల్పం కొరవడిందని ఆరోపించడానికి అతను పూర్తిగా అర్హుడని నేను భావించలేను. ఇక అతని సాధారణ స్వభావం అనే విస్తృతమైన ప్రశ్నకు వస్తే, కీట్స్ అత్యంత మొండివాడని, దానికి తోడు కొంత అదుపుతప్పినవాడని నాకు అనిపిస్తుంది. అతనికి ఒక మేధావి స్వభావం ఉండేది, ఆకస్మిక మరియు తీవ్రమైన ప్రభావాలకు లోనయ్యేవాడు, మరియు ఒక ప్రేరణకు లేదా ఒక తాత్కాలిక కోరికకు తలొగ్గి చాలా దూరం వెళ్ళేవాడు. మొండితనం మరియు అదుపుతప్పినతనం రెండూ కలిసి ఉండటం అనేది ఖచ్చితంగా “సంకల్ప శక్తి”తో సమానం కాదు, కానీ అది కోరుకుంటే స్థిరంగా తనను తాను ప్రదర్శించుకోగల సంకల్పానికి నిదర్శనం.

కీట్స్ ఎప్పుడూ ఇతరుల గురించి వారి పక్షాన నిలిచే లేదా వారిని మెచ్చుకునే మాటలు తప్ప, వేరేలా మాట్లాడేవారు కాదని సెవర్న్ స్వయంగా పేర్కొన్నారు.

కౌడెన్ క్లార్క్ చెప్పిన ఒక సంఘటన కూడా ఇదే విషయాన్ని ధృవీకరిస్తుంది: ఒకసారి స్థానిక దుర్మార్గుల గురించి చర్చ జరుగుతుండగా, కీట్స్ ఇలా గట్టిగా అరిచి అందరినీ నవ్వించారు: “అలాంటి వాళ్ళను పడేయడానికి ఒక ‘మానవ చెత్త కుండీ’ (human dust-hole) ఎందుకు లేదు?” కార్లైల్ శైలిలో ఆయన వాడిన ఆ మాట ఆయనకూ, ఇతరులకూ కూడా బాగా నచ్చినట్లుంది; అందుకే హేడన్‌తో కలిసి పొలంలో నడుస్తున్నప్పుడు ఆయన దాన్ని మళ్ళీ ఇలా అన్నారు: “హేడన్, ఒక మానవ చెత్త కుండీ లేకపోవడం ఎంత విచారకరం!”

దీనికి తోడుగా, 1818 ఏప్రిల్‌లో టీన్‌మౌత్ నుండి మిస్టర్ టేలర్‌కు కీట్స్ రాసిన లేఖలోని కొన్ని మాటలను కూడా ఇక్కడ పేర్కొనవచ్చు:–

“నాకు ఏమీ తెలియదు, నేను ఏమీ చదవలేదు: కానీ సొలొమోను చెప్పిన

‘జ్ఞానాన్ని సంపాదించు, అవగాహనను పొందు’ అనే సూచనలను పాటించాలని

నిశ్చయించుకున్నాను. నా గత రోజులు గడిచిపోయాయని నాకు తెలుస్తోంది;

జ్ఞానాన్ని నిరంతరం స్వీకరించడం తప్ప ఈ ప్రపంచంలో నాకు మరేదీ

ఆనందాన్ని ఇవ్వదని గ్రహించాను. ప్రపంచానికి ఏదైనా మేలు చేయాలనే

ఆలోచన తప్ప, మరేదీ గొప్ప లక్ష్యం కాదని నాకు అనిపిస్తోంది. కొందరు

తమ సామాజిక సేవతో, కొందరు తమ చమత్కారంతో, కొందరు తమ

దయాగుణంతో, మరికొందరు తాము కలిసిన వారందరికీ సంతోషాన్ని,

ఉల్లాసాన్ని పంచే శక్తితో—ఇలా అనేక విధాలుగా ప్రకృతి నియమానికి

కట్టుబడి ఆ పని చేస్తారు. నాకైతే ఒకటే మార్గం ఉంది: అది కృషి, అధ్యయనం

మరియు ఆలోచనల ద్వారా సాగే మార్గం. నేను ఆ మార్గంలోనే పయనిస్తాను;

అందుకోసం కొన్ని సంవత్సరాలు ఏకాంతంలో గడపాలని అనుకుంటున్నాను.

కొంతకాలంగా నేను విలాసవంతమైన అనుభూతుల పట్ల ఆకర్షణకూ, తత్వశాస్త్రం

పట్ల ప్రేమకూ మధ్య సతమతమవుతున్నాను. ఒకవేళ నేను మొదటి దానికి

తగినవాడినైతే సంతోషించేవాడిని; కానీ అలా కానందున, నా మనసునంతటినీ

రెండవ దాని వైపే మళ్ళిస్తాను.”

ఈ “విలాసవంతమైన అనుభూతుల పట్ల ఆకర్షణ” (exquisite sense of the luxurious) అనే భావనే, అంతకుముందు బెయిలీకి రాసిన లేఖలో (నవంబర్ 1817) కీట్స్ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యకు ప్రేరణగా నిలిచి ఉండాలి: “ఆహా! ఆలోచనలతో కూడిన జీవితం కంటే అనుభూతులతో కూడిన జీవితమే ఎంత బాగుంటుందో!” సాధారణంగా అనుమాన స్వభావం గల వ్యక్తిని నిస్వార్థపరుడిగా లేదా ఉదారగుణం కలవాడిగా భావించరు. హేడన్ అభిప్రాయం పక్కన పెట్టినా, కీట్స్ ఉదార స్వభావం కలవాడని, ఒక రకంగా నిస్వార్థపరుడని చెప్పడానికి తగినన్ని ఆధారాలు ఉన్నాయి; అయితే, సృజనాత్మక మేధస్సుతో తన పనిపైనే పూర్తిగా దృష్టి సారించి, మిగిలిన వాటన్నింటినీ దానికి అధీనంలో ఉంచే వ్యక్తి, సాధారణ అర్థంలో పరిపూర్ణమైన నిస్వార్థపరుడిగా ఉండటం అరుదు. కానీ కీట్స్ కచ్చితంగా అనుమాన స్వభావం కలవాడే. ఫానీ బ్రాన్‌కు రాసిన లేఖలలో అతని ఈ స్వభావం వల్ల కలిగిన కొన్ని బాధాకరమైన ఉద్వేగాలను మనం ఇప్పటికే చూశాము. వీటిని ప్రధానంగా ఒక ప్రేమికుడి తీవ్రమైన భావోద్వేగాలు లేదా అనారోగ్యంతో బాధపడే వ్యక్తికి కలిగే అవాస్తవమైన లేదా ప్రతికూల ఆలోచనలుగా భావించవచ్చు. కానీ వాస్తవానికి, కీట్స్ ఎప్పుడూ అనుమాన స్వభావం కలవాడే. 1818 జనవరిలో తన సోదరులకు రాసిన లేఖలో, ‘ఎండిమియన్’ (Endymion) కావ్యం యొక్క మొదటి భాగంలోని కొన్ని అంశాలపై హంట్ (Hunt) వ్యక్తం చేసిన అభ్యంతరాల గురించి అతను కొంత అసహనంతో ప్రస్తావించాడు. “వాస్తవం ఏమిటంటే, ఆ విషయాన్ని నేను వారికి స్వయంగా చూపించనందుకు హంట్ మరియు షెల్లీలు బాధపడ్డారు – బహుశా వారి బాధ సమంజసమే కావచ్చు; నాకు అందిన కొన్ని సంకేతాలను బట్టి చూస్తే, నేను చేసిన ఏ చిన్న పొరపాటునైనా లేదా తప్పునైనా వారు క్షుణ్ణంగా విశ్లేషించి, విమర్శించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు అనిపిస్తోంది,” అని అతను అందులో పేర్కొన్నాడు. అంతకు ముందే, హేడన్‌కు రాసిన లేఖలో, తన స్వభావంలో ఉండే “భయంకరమైన అనారోగ్యకరమైన మానసిక స్థితి” (horrid morbidity of temperament) గురించి అతను అంగీకరించాడు. 1818 జూన్‌లో బెయిలీకి రాసిన లేఖలో ఇలా అన్నాడు: “నీ జీవితమంతా (నాకు తెలిసినంతవరకు) నువ్వు అందరినీ నమ్మావు; కానీ నేను అందరినీ అనుమానించాను.” 1820 జనవరి నాటికి, అతను తీవ్రమైన విసుగు లేదా నిస్తేజ స్థితికి (ennui) చేరుకున్నాడు – ఇది మానవ ద్వేషానికి (misanthropy) దగ్గరగా ఉండే స్థితి; ఆ సమయంలో పరిచయస్తుల లేదా స్నేహితుల సాంగత్యం కూడా అతనికి విసుగు పుట్టించేదిగా మారింది. ఇది అతని ప్రాణాంతక అనారోగ్యం మొదలవ్వడానికి ఒక నెల ముందు జరిగిన విషయం. నిజమే, ఆ సమయంలో అతను ప్రేమలో ఉన్నాడు. అతను శ్రీమతి జార్జ్ కీట్స్‌కు ఇలా రాశాడు:–

“సాధారణంగా మానవాళి అంటే నాకు ఇష్టం లేదు…. స్వార్థమే తమ ప్రధాన

ఆశయంగా కలిగినవారు అత్యంత అధ్వాన్నమైన మనుషులు; ఆ తర్వాత స్థానంలో

తమ ఆశయాలనే స్వార్థంగా మార్చుకునేవారు ఉంటారు. మొత్తానికి, నాకు

మానవాళి పట్ల అయిష్టత ఉంది. ఈ విషయంలో ఇతరులు ఏ వాదనలు చేసినా,

ఒక మంచి పని గురించి విన్నప్పుడు మనం ఆశ్చర్యపోతామని, అదే చెడు పని

గురించి విన్నప్పుడు అలా జరగదని వారు కాదనలేరు…. ఒకవేళ మీరు

ఇంగ్లాండ్‌లో ఉండి ఉంటే, సమాజం నుండి నేను పొందగలిగే దానికంటే

ఎక్కువ వినోదాన్ని మీరు పొందగలిగేవారని నా నమ్మకం. నాకు ఇది, మీకు

లూయిస్‌విల్లే (Louisville) ఎంత విసుగు పుట్టిస్తుందో అంత విసుగుగా ఉంది.

[ఆ తర్వాత హంట్, హైడన్, మిస్సెస్ రెనాల్డ్స్ మరియు డిల్కేల గురించి

కొన్ని వ్యాఖ్యలు ఉన్నాయి.] ప్రజలకు దూరంగా ఉంటూ, వారి దైనందిన

జీవితంలోని విసుగు పుట్టించే వ్యవహారాలతో నిరంతరం ఇబ్బంది పడకుండా,

వారిలోని మంచి లక్షణాలను మాత్రమే ఇష్టపడటం ఉత్తమం. సమాజపు

యాంత్రిక జీవనంలోని నిస్సారతను ఒకసారి గ్రహించిన తర్వాత, దానితో

సంతోషంగా కొనసాగాలంటే ఒక వ్యక్తికి ఏదో ఒక స్వార్థ ప్రయోజనం గానీ,

లేదా ఏదో ఒక రకమైన ప్రత్యేక గుర్తింపును పొందాలనే కోరిక గానీ ఉండాలి.

నేను చెప్పగలిగేది ఒక్కటే: చారింగ్ క్రాస్ (Charing Cross) వద్ద నిలబడి

తూర్పు, పడమర, ఉత్తర, దక్షిణ దిశలలో చూసినా, నాకు కనిపించేది

కేవలం నిస్తేజం మాత్రమే.”

“నేను ఏ విషయాన్నైనా అతిగా భావిస్తాను,” అని అతను జూలై 1818లో

బెయిలీకి రాశాడు, “అందువల్ల నాకు ఏదైనా చిన్న అసహనం కలిగినా, అది

ఐదు నిమిషాల్లోనే సోఫోక్లిస్ (Sophocles) నాటకానికి సరిపోయేంత పెద్ద

విషయంగా మారిపోతుంది. ఆ మానసిక స్థితిలో నేను ఏ స్నేహితుడికైనా

లేఖ రాస్తే, నాపై నాకు నియంత్రణ ఉండదు; బహుశా నేను ఏదైనా

పద చమత్కారం (pun) చూసి నవ్వుతున్న సమయంలోనే, వారికి బాధ కలిగించే

విషయాన్ని వారికి తెలియజేస్తుంటాను.” అక్టోబర్ 24, 1820న శ్రీమతి బ్రాన్‌కు

కీట్స్ రాసిన లేఖలోని ఒక వాక్యం కూడా, ప్రధానంగా, అతని వ్యక్తిత్వాన్ని

ప్రతిబింబించే ఒక నిజమైన స్వీయ చిత్రణగా పరిగణించవచ్చు.

ఓ స్త్రీ, నిన్ను చూసినప్పుడు,

చపలచిత్తుడిగా, అహంకారంతో,

చంచలంగా, పసిదానిలా, గర్వంతో, ఊహాలోకంలో విహరిస్తూ;

బాధను తలుచుకుని పశ్చాత్తాపపడే,

తన మృదువైన కాంతితో ఆ బాధను తిరిగి మాన్పడానికి ప్రయత్నించే,

ఆ వినయమైన మెత్తదనం నీలో లేనప్పుడు;

అయినా నా ఆత్మ ఉప్పొంగి గంతులు వేస్తుంది,

అయినా నా ప్రాణం ఆనందంతో నాట్యం చేస్తుంది,

ఎందుకంటే ఎంతోకాలంగా నేను ప్రేమించాలని నిద్రాణంగా దాచుకున్న ప్రేమ కోసం.

కానీ, నిన్ను సౌమ్యంగా, దయగా, సున్నితంగా చూసినప్పుడు,

దేవుడా! నీ ఆకర్షణీయమైన అందాలను నేను ఎంతగానో ఆరాధిస్తాను! నీకు రక్షకుడిగా ఉండాలని

నేను తీవ్రంగా తపిస్తాను–ఒక కాలిడోర్‌గా,

ఒక నిజమైన రెడ్‌క్రాస్ నైట్‌గా, ఒక ధైర్యవంతుడైన లీండర్‌గా– పూర్వం ఉన్న వీరిలా నువ్వు నన్ను ప్రేమించాలని ఎంతగానో కోరుకుంటాను.

తేలికైన పాదాలు, ముదురు ఊదా కళ్ళు, మధ్యకు వదిలిన జుట్టు,

మెత్తని సొట్టలున్న చేతులు, తెల్లని మెడ, పాలలాంటి వక్షోజాలు,

ఇవే నా ఇంద్రియాలు విశ్రమించే విషయాలు

ఆరాధన నీపై స్థిరపడే వరకు. కళ్ళు తాము తదేకంగా చూస్తున్నాయన్న సంగతి మరచిపోతాయి.

ఓ దేవుడా! ఇంతటి సుందరమైన చిత్రాల నుండి నా ఆరాధనను మరల్చడానికి నాకు ధైర్యం చాలదు, అవి నా సొంతం కాకపోయినా

అవి యోగ్యమైనవే—అందమైన వినయం, అరుదైన సద్గుణాలతో అలంకరించబడకపోయినా.

అయినా వీటిని నేను పిచ్చుకలా నిర్లక్ష్యంగా వదిలేస్తాను;

ఈ ఆకర్షణలను నేను వెంటనే మరచిపోతాను—భోజనం చేయకముందే

లేదా నా నాలుకను మూడుసార్లు తడపకముందే. కానీ, నేను గమనించినప్పుడు

అటువంటి సౌందర్యాలు సౌమ్యమైన తెలివితేటలతో ప్రకాశిస్తుండగా,

నా చెవి ఒక అత్యాశగల సొరచేపలా తెరుచుకుంటుంది

ఒక దివ్యమైన స్వరం యొక్క రాగాలను పట్టుకోవడానికి.

ఆహా, ఇంతటి సుందరిని ఎవరు మాత్రం మరచిపోగలరు?

ఆమె మౌనంగా ఒదిగిపోయే మాధుర్యాన్ని ఎవరు మరచిపోగలరు?

దేవుడా! ఆమె మనిషి రక్షణ కోసం అరిచే పాలలాంటి తెల్లని గొర్రెపిల్లలా ఉంది. నిశ్చయంగా సర్వజ్ఞుడు,

మనం ఆయన వరాలతో ఏకీభవించడాన్ని చూసి ఆనందించేవాడు,

అటువంటి అమాయకత్వాన్ని నాశనం చేయమని వేడుకునేవాడికి—ఒక పావురం వంటి హృదయాన్ని నీచంగా మోసం చేసేవాడికి—ఎప్పటికీ రెక్కలు ఇవ్వడు. నిజానికి విముక్తి లేదు

అటువంటి సౌందర్యం నుండి ఒకరి ఆలోచనలకు. నేను విన్నప్పుడు

ఒకప్పుడు ఆమె చేయి మేల్కొని ఉండటం నేను చూసిన ఒక గీతం,

ఆమె రూపం గాలిలో తేలుతున్నట్లుగా, స్పష్టంగా, దగ్గరగా అనిపిస్తుంది.

ఒకవేళ ఆమె పందిరి నుండి మంచుతో తడిసిన పువ్వును తీసుకోవడం నేను ఎప్పుడైనా చూసి ఉంటే,

తరచుగా ఆ చేయి ప్రత్యక్షమయ్యేది,

మరియు నా కళ్ళపై ఆ వణుకుతున్న తేమ కదిలేది.”

ఈ కవిత యొక్క ప్రారంభ పంక్తుల నుండి నేను గ్రహించేది ఏమిటంటే, కీట్స్ దీనిని వ్రాసినప్పుడు,

అతను ఎన్నడూ ప్రేమలో పడలేదు; కానీ స్వచ్ఛమైన,

మధుర మనస్కులు గల, అందమైన స్త్రీల పట్ల అతనికి ఒక భావన ఉండేది, అది అతన్ని, ఆలోచనలో, వారి సమర్థకుడిగా మరియు

భక్తుడిగా మార్చింది. ఆ తర్వాత, జూన్ 1818లో, అతను బెయిలీకి వ్రాసిన దానిలో, తన సోదరుల పట్ల తనకున్న ప్రేమ “ఏ స్త్రీ అయినా తనపై కలిగించగల ముద్రను ఎల్లప్పుడూ అణచివేసిందని” పేర్కొన్నాడు. మరియు అదే సంవత్సరం జూలైలో, బెయిలీకి కూడా:–

మన అందమైన స్నేహితులు [_అంటే_ మిస్సెస్ రెనాల్డ్స్]

నేను కేవలం వచ్చినందుకే సంతోషిస్తున్నారని నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు; కానీ నేను వారికి అవసరం లేని ఒక చికాకును నా వెంట తెస్తున్నానని నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు…. నాకు స్త్రీల పట్ల సరైన భావన లేదని నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు: ఈ క్షణంలో నేను వారి పట్ల న్యాయంగా ఉండటానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను, కానీ నేను ఉండలేకపోతున్నాను. దానికి కారణం… వారు నా పసివాడి ఊహకు చాలా తక్కువ స్థాయిలో ఉండటమేనా? నేను

పాఠశాల విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు, అందమైన స్త్రీని ఒక పవిత్ర దేవతగా భావించేవాడిని; నా మనస్సు ఒక మృదువైన గూడులా ఉండేది, అందులో వారిలో ఒకరు నిద్రించేవారు, కానీ ఆ విషయం ఆమెకు తెలియదు. వారి వాస్తవికత కంటే ఎక్కువ ఆశించే హక్కు నాకు లేదు. నేను

వారిని పురుషుల కన్నా అతీతమైన, దివ్యమైన వారిగా భావించేవాడిని; ఇప్పుడు వారు బహుశా సమానులేనని నేను భావిస్తున్నాను—వారితో పోలిస్తే గొప్పతనం చాలా చిన్నది. అవమానం కేవలం మాట లేదా చేత ద్వారానే కాకుండా

అనేక విధాలుగా కలిగించవచ్చు. అవమానించబడటాన్ని సహించలేని వ్యక్తి

మరొకరిని అవమానించడాన్ని _ఆలోచించడానికి_ ఇష్టపడడు. నేను… ఒక స్త్రీ సమక్షంలో అవమానాల గురించి ఆలోచించడం నాకు ఇష్టం ఉండదు; నేను ఆమెతో ఒక నేరం చేస్తాను, అది ఆమె లేనప్పుడు నాకు తెలిసి ఉండేది కాదు…. నేను స్త్రీల మధ్య ఉన్నప్పుడు నాకు చెడు ఆలోచనలు, ద్వేషం, పగ కలుగుతాయి; నేను మాట్లాడలేను, మౌనంగా ఉండలేను; నేను అనుమానాలతో నిండిపోతాను, అందుకే ఏదీ వినను;

ఇక్కడి నుండి త్వరగా వెళ్ళిపోవాలని నేను తొందరపడతాను. మీరు దయతో ఉండాలి, నా చిన్నతనం నుండి నేను ఎదుర్కొన్న నిరాశల వల్లే ఈ విపరీత ప్రవర్తన అంతా నాలో ఉందని భావించాలి….

ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఐదు అడుగుల ఎత్తు ఉన్న మిస్టర్ జాన్ కీట్స్‌కు తాము నచ్చామో లేదో అని స్త్రీలు పట్టించుకుంటారని నేను అనుకోను, వారి గురించి నేను చాలా మంచిగా ఆలోచిస్తాను.

మిస్ బ్రాన్‌తో పరిచయం ఏర్పడటానికి కొద్దికాలం ముందు రాసినట్లు భావించబడుతున్న, ‘చార్మియన్’గా అభివర్ణించిన మిస్ కాక్స్ గురించిన తన లేఖలో కీట్స్ ఇలా అన్నాడు: “నేను ఎప్పటికీ వివాహం చేసుకోనని ఆశిస్తున్నాను… సమస్త విషయాలలోనూ అంతర్లీనంగా ఉండే ‘సౌందర్యం’ అనే ఆ మహత్తరమైన భావన, పరిమితమైన మరియు చిన్నపాటి గృహ జీవితపు ఆనందాన్ని నాలో అణచివేస్తోంది. ఒక మంచి భార్య, ముద్దులొలికే పిల్లలు ఆ సౌందర్యంలో భాగమేనని నేను భావిస్తాను, కానీ నా హృదయాన్ని నింపుకోవడానికి నాకు అలాంటి అందమైన అంశాలు వేలకొద్దీ కావాలి… సాధారణ స్త్రీల పట్ల నాకు ఏర్పడిన అభిప్రాయం కూడా దీనికి తోడైంది; వారు నాకు కేవలం పిల్లల్లా కనిపిస్తారు—వారికి నా సమయాన్ని కేటాయించడం కంటే ఏదైనా తీపి మిఠాయిని ఇవ్వడానికే నేను ఇష్టపడతాను. ఇవన్నీ కలిసి వివాహానికి ఒక అడ్డుగోడను సృష్టించాయి, ఆ పరిస్థితి పట్ల నేను సంతోషిస్తున్నాను.”

మిస్ బ్రాన్‌కు రాసిన ఒక లేఖలో, తమ పరస్పర ప్రేమ విషయం స్నేహితులకు తెలిసే ఆలోచనకే కీట్స్ వెనుకాడాడని మనం చూశాము. కానీ అతను అంతటితో ఆగలేదు. మిస్ బ్రాన్‌ను ప్రేమించడం, ఆమెతో నిశ్చితార్థం జరగడం వంటి పరిణామాలకు ముందు మరియు తర్వాత కూడా, అతను దీనికి భిన్నమైన భావనలను వ్యక్తం చేయగలిగాడు. ఉదాహరణకు, 1819 ఆగస్టు 23న మిస్టర్ టేలర్‌కు రాసిన లేఖలో అతను ఇలా అన్నాడు: “స్త్రీ ప్రేమ పట్ల ఎలాంటి అయిష్టత ఉందో, ప్రజల ఆదరణ పట్ల కూడా నాకు అలాంటి అయిష్టతే ఉంది; స్వేచ్ఛా విహారానికి ఈ రెండూ కూడా జిగటగా అంటుకుని రెక్కల కదలికను అడ్డుకునే పాకం (treacle) లాంటివి.” మరియు…

కీట్స్ వైద్య విద్యలో సహాధ్యాయి అయిన మిస్టర్ స్టీఫెన్స్ చెప్పినట్లుగా, ఒక గదిలో అతను తరచుగా కిటికీ దగ్గర కూర్చుని బయట శూన్యంలోకి చూస్తూ ఉండేవాడు; ఆ కిటికీ దగ్గరి సీటును “కీట్స్ స్థలం” అని పిలవడం అప్పట్లో ఒక ఆనవాయితీగా ఉండేది. తన చివరి అనారోగ్య సమయంలో, పూల పెరుగుదలను గమనించడమే తనకు అత్యంత ఆనందాన్ని ఇచ్చేదని అతను సెవెర్న్‌తో చెప్పాడు; ఒక రోజు నిశ్చలంగా పడుకున్న తర్వాత, “నా మీద డైసీ పువ్వులు [లేదా ‘పూలు’] పెరుగుతున్నట్లు నాకు అనిపిస్తోంది” అని అతను మెల్లగా అన్నాడు. తన ప్రాణాంతక అనారోగ్యం ప్రారంభ దశలో, అంటే 1820 ఫిబ్రవరి 16న, అతను జేమ్స్ రైస్‌కు హృదయ విదారకమైన రీతిలో ఇలా రాశాడు: “ఈ ప్రపంచాన్ని విడిచిపెట్టాల్సి వస్తుందన్న ఆలోచన, ప్రకృతి సౌందర్యం పట్ల మనకు ఎంతటి గాఢమైన అనుభూతిని కలిగిస్తుందో కదా! పాపం ఫాల్‌స్టాఫ్ లాగే, నేను పిచ్చిగా వాగకపోయినా, పచ్చని పొలాల గురించి ఆలోచిస్తుంటాను; చిన్నప్పటి నుండి నాకు తెలిసిన ప్రతి పువ్వు గురించి ఎంతో ప్రేమతో తలచుకుంటాను—అవి అద్భుతమైన ఊహాశక్తితో ఇప్పుడే సృష్టించినట్లుగా నాకు కొత్తగా అనిపిస్తాయి. ఎందుకంటే అవి మన జీవితంలోని అత్యంత నిర్చింతమైన, సంతోషకరమైన క్షణాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. నేను గ్రీన్‌హౌస్‌లలో (అద్దాల గదుల్లో) ఎంతో అందమైన విదేశీ పూలను చూశాను, కానీ వాటిని నేను అస్సలు పట్టించుకోను. మన వసంతకాలపు సాధారణ పూలనే నేను మళ్లీ చూడాలనుకుంటున్నాను.” సంగీతం అతనికి మరో గొప్ప ఆనందాన్నిచ్చే విషయం. మిస్ షార్లెట్ రేనాల్డ్స్ పియానో వాయిస్తుంటే అతను గంటల తరబడి కూర్చుని వినేవాడు; ఆర్కెస్ట్రాలో ఏదైనా తప్పు స్వరం వినిపిస్తే అతనికి కోపం వచ్చేది, “కిందకు వెళ్లి వాయిద్యాలన్నింటినీ పగలగొట్టాలి” అనిపించేంతగా అతను ఆవేశపడేవాడు. హైడన్ స్వరరచనలు (సింఫనీలు), అలాగే షేక్‌స్పియర్ రచనల ఆధారంగా పర్సెల్ స్వరపరిచిన పాటలు అతనికి అత్యంత ఇష్టమైనవి. 1819 ఆగస్టులో విన్‌చెస్టర్ నుండి తన సోదరికి రాసిన లేఖలో అతను ఇలా అన్నాడు: “నాకు పుస్తకాలు, పండ్లు, ఫ్రెంచ్ వైన్, మంచి వాతావరణం, మరియు నాకు తెలియని ఎవరో బయట వాయించే చిన్నపాటి సంగీతం దొరికితే చాలు, నేను వేసవిని చాలా ప్రశాంతంగా గడపగలను.” అతను సెవెర్న్ వాయించడాన్ని కూడా చాలాసేపు వింటూ, రాగాన్ని అనుసరిస్తూ ఒక రకమైన మృదువైన స్వరంతో పాడేవాడు; మరియు అతనికి దాదాపు స్వరం లేకపోయినా, అతను స్వయంగా “ఒక ఆహ్లాదకరమైన సంగీత ప్రభావాన్ని సృష్టించగలడు.”

అతను లీ హంట్ మరియు అతని బృందంతో సన్నిహితంగా కలిసిపోయినప్పటికీ, కీట్స్‌కు వాస్తవానికి సాహిత్య విషయాలపై వారి ఆలోచనలతో గానీ, హంట్ సొంత కవిత్వంతో గానీ పెద్దగా సానుభూతి లేదు, ఇక ఆనాటి రాజకీయ విషయాలపై వారి అభిప్రాయాలతో అసలే లేదు, వాటిపై అతను చాలా తక్కువ ఆసక్తిని కనబరిచాడు. కౌడెన్ క్లార్క్, కవి యొక్క “మొత్తం పౌర విశ్వాసం సార్వత్రిక స్వేచ్ఛ అనే ప్రధాన సూత్రంలో ఇమిడి ఉంది, అనగా, డ్యూక్ నుండి చెత్త సేకరించేవాడి వరకు అందరికీ సమానమైన మరియు కఠినమైన న్యాయం” అని భావించాడు. ఏదేమైనా, అతను స్వభావరీత్యా ఉదారవాది, మరియు, నేను అనుకుంటున్నాను, నమ్మకాల రీత్యా కూడా. “ఎండిమియన్”లోని నిజంగా పిల్లచేష్టలతో కూడిన మరియు అర్థరహితమైన భాగాలలో ఒకటి, మూడవ పుస్తకాన్ని ప్రారంభించేది. అతను తన స్నేహితుడైన రిచర్డ్ వుడ్‌హౌస్‌తో (టేలర్ మరియు హెస్సీ సంస్థతో సంబంధం ఉన్న ఒక బారిస్టర్) మాట్లాడుతూ, అప్పటి అధికారంలో ఉన్న టోరీ మంత్రివర్గంపై తన అభిప్రాయాన్ని ఇది వ్యక్తపరుస్తుందని చెప్పాడు:–

“కొందరు ఉన్నారు, వారు తమ తోటి మనుషులపై పెత్తనం చెలాయిస్తారు

అత్యంత ఆకర్షణీయమైన తళతళలతో; వారు తెరలు విప్పి

తమ అహంకారాలను మేసివేస్తారు

మానవ పచ్చిక బయళ్లలోని హాయినిచ్చే పచ్చని, రసవంతమైన గడ్డిని; లేదా, ఓ బాధాకరమైన వాస్తవం!

ఎవరు ఒక మూర్ఖపు రెప్పపాటుతో తెరచి ఉన్నవాటిని చూస్తారు

నిప్పుతో కాల్చిన నక్కలు మన బంగారు, పండిన చెవుల ఆశలను గాయపరచి, కాల్చివేయడానికి. పవిత్ర స్థలం యొక్క వైభవపు ఛాయ కూడా లేకుండా, గుడ్లగూబను కూడా ఎదుర్కోలేని చూపుతో

వారు ఇప్పటికీ అలంకరించబడి ఉన్నారు

ఊదా రంగు చొక్కాలు, కిరీటాలు, తలపాగాలు ధరించిన మసక కళ్ళ దేశాలచే.

నిరాశాపూరితమైన ఆత్మస్తుతి తప్ప,

ఖాళీ వక్షోజాలతో, వారు గర్వంగా ఎక్కుతారు

తమ ఆత్మ యొక్క గూటికి, తమ అస్తిత్వం యొక్క గూటికి. గొప్ప ఖాతా,

వారి నిరాధారమైన శూన్యాలు, వారి నిస్తేజమైన ఆకాశాలు, వారి సింహాసనాలు,

భయంకరమైన, మైమరపించే స్వరాల మధ్య

బూరల, కేకల, మరియు శ్రమతో కూడిన డప్పుల,

మరియు ఆకస్మిక ఫిరంగుల.

అతని రాజకీయ భావాలకు మరింత అర్థవంతమైన ప్రతిరూపం, అతను బహుశా 1818లో, “ది ఫేరీ క్వీన్” రెండవ పుస్తకంలోని ఐదవ కాంటో చివరలో వ్రాసిన ఒక పద్యభాగం.

ఈ పద్యభాగంలో, ఆర్టెగాల్ మరియు టాలస్ చేత అణచివేయబడిన విప్లవకారుడైన జెయింట్, ముద్రణా యంత్రమైన టైపోగ్రాఫస్ చేత తిరిగి ముక్కలు ముక్కలుగా కూర్చబడి, తన పూర్వ విజేతలకు దీటుగా నిలబడేలా శిక్షణ పొందినట్లుగా వర్ణించబడింది.

సెప్టెంబర్ 1819 నాటి జార్జ్ కీట్స్‌కు వ్రాసిన ఒక లేఖలో,

ఇంగ్లీష్ మరియు యూరోపియన్ చరిత్రలోని సుదీర్ఘ కాలానికి సంబంధించిన రాజకీయాలు, ప్రభుత్వ మరియు ప్రజా అధికారాల హెచ్చుతగ్గులు మొదలైన వాటిపై, మరియు ప్రజల జ్ఞానోదయం మరియు పురోగతి పట్ల రచయిత సానుభూతి గురించి చాలా సుదీర్ఘమైన మరియు వివరణాత్మకమైన భాగం కూడా ఉంది.

అది కోట్జెబ్యూ హంతకుడైన శాండ్‌ను ప్రొఫైల్ చిత్రంలో ప్రశంసనీయమైన వర్ణనతో ముగుస్తుంది. హంట్ విషయానికి వస్తే,

జార్జ్ కీట్స్ డిల్కేకు రాసిన ఒక లేఖలోని కొన్ని వ్యాఖ్యలు నిస్సందేహంగా చాలా తీవ్రమైనవి:–“పాపం జాన్ పేరు లీ హంట్ యొక్క అల్పత్వాలతో ముడిపడి భవిష్యత్ తరాలకు చేరడం నాకు చాలా బాధగా ఉంది–అతను తన జీవితకాలంలో ఆ ముడిపడటాన్ని ఎంతగానో సహించలేకపోయాడు. అతను అతని గురించి ఆదరంగా మాట్లాడతాడు; సమీక్షకులు తనను దూషించడం వల్ల కలిగిన అతని మానసిక ఆవేశం గురించి తెలిసి ఉంటే, తాను సమీక్షకుల నుండి అతన్ని సమర్థించేవాడినని, మరియు ఆ ఒక్క విషయంలో మాత్రమే తాను అతనికి దూరంగా ఉన్నానని అంటాడు. నిజానికి, అతను వారి దూషణల కంటే హంట్ తనను సమర్థించడానికే ఎక్కువగా భయపడ్డాడు. ఇదంతా మీకు కూడా నాలాగే తెలుసు.”

కవిత్వం పట్ల తనకున్న ప్రత్యేక సామర్థ్యంతో పాటు, కీట్స్‌కు చురుకైన మనస్సు కూడా ఉండేది.

పద్యంలోని లయ లేదా మధురమైన ధ్వని అనేది ‘ఓపెన్’ (వివృత) మరియు ‘క్లోజ్’ (సంవృత) అచ్చుల నైపుణ్యపూరిత వినియోగంపై ఆధారపడి ఉంటుందని కీట్స్ భావించేవారు. సంగీతంలోని వివిధ స్వరాలను (notes) ఎంత నైపుణ్యంతోనైతే కలపవచ్చో లేదా మార్చవచ్చో, అచ్చులను కూడా అలాగే కలపవచ్చని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు; అలాగే, ఏదైనా ప్రత్యేక ప్రయోజనం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఏకధాటితనం (monotony) ఉండాలని ఆయన భావించారు.

అక్టోబర్ 1818లో మిస్టర్ వుడ్‌హౌస్‌కు రాసిన లేఖలోని ఈ క్రింది భాగం, ఆయన తన గురించి తాను చేసుకున్న అద్భుతమైన విశ్లేషణకు నిదర్శనం. (‘బ్లాక్‌వుడ్స్ మ్యాగజైన్’ మరియు ‘ది క్వార్టర్లీ’లలో కఠినమైన విమర్శలు వచ్చిన కొద్ది కాలానికే ఈ లేఖ రాయబడింది). దీనిని చదివేటప్పుడు, కీట్స్ వ్యక్తిత్వంలో నిర్ణయాత్మకత లోపించిందని హేడన్ చేసిన వ్యాఖ్యను మనం గుర్తుంచుకోవాలి. కీట్స్ ఇక్కడ తనను తాను ఎంతవరకు కచ్చితంగా చిత్రించుకున్నారనే విషయంలో నాకు స్పష్టత లేదు. తాను ధ్యానించే వస్తువు లేదా పాత్రలో తాను పూర్తిగా లీనమైపోతానని ఆయన చెప్పుకోవడం ఒక కోణం అయితే, ఆ పాత్రను లేదా వస్తువును తనలో ఇముడ్చుకోవడం (తన స్వభావానికి అనుగుణంగా మార్చుకోవడం) ఆయన అలవాటు అని కూడా అంతే నిజాయితీగా చెప్పవచ్చు. కీట్స్ కవితలలో ఆ వస్తువు లేదా పాత్ర స్పష్టంగా కనిపిస్తుందా, లేక ఆయన వ్యక్తిత్వపు ఛాయలో అవి కనిపిస్తాయా అనే విషయంలో నాకు సందేహం ఉంది; నిజానికి, మనం ఆ వస్తువును లేదా పాత్రను కీట్స్ అనే ‘మసక పొర’ (haze) ద్వారానే చూస్తాము. ఆయన కవితా పరిధి అంత విస్తృతమైనది కాదు (దీర్ఘకాలం జీవించి ఉంటే అది ఎలా ఉండేదో వేరే విషయం), అలాగే ఆయన వ్యక్తిత్వం ఏమాత్రం అస్పష్టంగా లేదా దాగి ఉండేది కాదు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, కవితాత్మక మనస్తత్వం మరియు పనితీరు గురించి ఆయన ఏమనుకునేవారో తెలియజేయడంలో ఇక్కడ ఆయన చేసిన వ్యాఖ్య చాలా ముఖ్యమైనది. ఇక కవిత్వ స్వభావం విషయానికొస్తే (నా ఉద్దేశ్యం,

నేను ఏదైనా అయితే, నేను ఒక సభ్యుడిని మాత్రమే అయినటువంటిది–వర్డ్స్‌వర్త్ లేదా అహంకారపూరిత ఉదాత్తతకు భిన్నమైనది, అది _స్వతహాగా_ ఒక వస్తువు,

మరియు ఒంటరిగా నిలుస్తుంది), అది స్వయంగా అది కాదు–దానికి ఆత్మ లేదు. అది

సర్వం, మరియు శూన్యం–దానికి స్వభావం లేదు. అది వెలుగును,

మరియు నీడను ఆస్వాదిస్తుంది. అది చెడు అయినా, మంచి అయినా, ఉన్నతమైనా, నీచమైనా,

ధనికమైనా, పేద అయినా, హీనమైనా, ఉన్నతమైనా–ఒక ఇమోజెన్‌ను ఊహించుకోవడంలో ఎంత ఆనందం పొందుతుందో, ఒక ఇయాగోను ఊహించుకోవడంలో కూడా అంతే ఆనందం పొందుతుంది.

సద్గుణవంతుడైన తత్వవేత్తను దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసేది, ఊసరవెల్లి లాంటి కవికి ఆనందాన్నిస్తుంది. వస్తువుల యొక్క ప్రకాశవంతమైన కోణాన్ని ఇష్టపడటం వల్ల ఎంత హాని జరగదో,

ఎందుకంటే రెండూ ఊహాగానంలోనే ముగుస్తాయి.

ఒక కవి ఈ సృష్టిలో ఉన్న అన్నిటికంటే అత్యంత అకవిత్వం, ఎందుకంటే అతనికి

గుర్తింపు లేదు: అతను నిరంతరం వేరొక శరీరంలో ఉంటూ, దానిని నింపుతూ ఉంటాడు.

సూర్యుడు, చంద్రుడు, సముద్రం, మరియు ఆవేశపూరిత స్వభావం గల స్త్రీపురుషులు కవిత్వమయంగా ఉంటారు, మరియు వారిలో ఒక మార్పులేని గుణం ఉంటుంది: కవికి అలాంటిది ఏమీ లేదు, అస్తిత్వం లేదు. అతడు నిశ్చయంగా దేవుని సృష్టిలోని జీవులన్నిటిలోకీ అత్యంత కవిత్వరహితమైనవాడు. అలాంటప్పుడు అతనికి ఆత్మ లేకపోతే, మరియు నేను కవిని అయితే, నేను ఇకపై రాయనని చెప్పడంలో ఆశ్చర్యం ఏముంది? నేను అదే క్షణంలో శని మరియు ఓప్స్ గ్రహాల లక్షణాల గురించి ఆలోచిస్తూ ఉండవచ్చేమో కదా? ఇది ఒప్పుకోవడానికి విచారకరమైన విషయమే, కానీ ఇది వాస్తవం, నేను పలికే ఒక్క మాటను కూడా నా అస్తిత్వం నుండి పుట్టిన అభిప్రాయంగా భావించలేము. నాకు స్వభావమే లేనప్పుడు అది ఎలా సాధ్యం? నేను మనుషులతో ఒక గదిలో ఉన్నప్పుడు, నా మెదడు సృష్టించిన ఆలోచనల నుండి ఎప్పుడైనా విముక్తి పొందితే, అప్పుడు నా అస్తిత్వం నాలోకి తిరిగి రాదు, కానీ గదిలోని ప్రతి ఒక్కరి అస్తిత్వం నాపై ఒత్తిడి తేవడం మొదలవుతుంది, దానివల్ల నేను అతి తక్కువ సమయంలో నాశనమైపోతాను. మనుషుల మధ్య మాత్రమే కాదు; అది… పిల్లల నర్సరీలో కూడా అలాగే ఉంటుంది.”

మరోచోట కీట్స్, నవంబర్ 1817లో ఇలా అంటాడు: “ఆ క్షణం దాటి ఏదీ నన్ను ఉలిక్కిపడేలా చేయదు. అస్తమిస్తున్న సూర్యుడు ఎల్లప్పుడూ నన్ను సరిదిద్దుతాడు; లేదా ఒక పిచ్చుక నా కిటికీ ముందుకి వస్తే, నేను దాని ఉనికిలో పాలుపంచుకుంటాను, మరియు గులకరాళ్ళలో వెతుకుతాను.”

చిత్రలేఖనం విషయంలో కీట్స్‌కు మంచి అభిరుచి ఉండేది, నిస్సందేహంగా, హేడన్‌తో అతనికున్న సాన్నిహిత్యం వల్ల అది చాలా వరకు పెంపొందించబడింది. ఇది అతనికి క్రమంగా అబ్బింది. అతని స్వంత కథనం ప్రకారం, 1818 సంవత్సరం ప్రారంభంలో అతను రాఫెల్ యొక్క కార్టూన్‌లను అస్సలు మెచ్చుకోలేకపోయాడు, కానీ తరువాత గైడో గీసిన కొన్ని అతి భావోద్వేగభరితమైన సాధువుల చిత్రాలతో వాటిని పోల్చడం ద్వారా వాటిపై ఒక అవగాహన పొందాడు. మిలన్‌లోని ఒక చర్చి నుండి వచ్చిన ముద్రణల పుస్తకంలో సూచించినట్లుగా, అతను తొలితరం ఇటాలియన్ కళ యొక్క సౌందర్యాలలో ఉత్సాహంగా లీనమవడం ఆసక్తికరంగా ఉంది (అతను అలా అంటాడు, కానీ బహుశా అది పిసా లేదా ఫ్లోరెన్స్ అయి ఉండాలి). “షేక్స్‌పియర్ నుండి నేను ఇంతకంటే గొప్ప ఆనందాన్ని ఎప్పుడూ పొందలేదని అనుకుంటున్నాను; అది శృంగారంతో మరియు అత్యంత సున్నితమైన భావనతో నిండి ఉంది; నేను చూసిన వాటన్నిటినీ మించిన వస్త్రధారణ వైభవం, రాఫెల్ చిత్రాలను కూడా మినహాయించి, కానీ ఒక విచిత్రమైన స్థాయికి వికారంగా ఉంది–అయినప్పటికీ, అది ఒక చక్కని సంపూర్ణ రూపాన్ని సంతరించుకుంది, మరింత నిష్ణాతులైన కళాకారుల రచనల కన్నా నాకు ఇది మరింత శ్రేష్ఠమైనదిగా అనిపించింది, ఎందుకంటే ఊహకు చాలా ఆస్కారం కల్పించబడింది.”

ఇది కీట్స్ యొక్క ఒక చిన్న గుణం, దీనిని ఆయన సెప్టెంబర్ 1819లో వించెస్టర్ నుండి జార్జ్‌కు రాసిన ఒక లేఖలో నమోదు చేశారు. “ఊహాజనితమైన వాటి కంటే నిజమైన బాధలను నేను బాగా భరించగలనని భావిస్తాను. నాకు ఎప్పుడైనా నీరసంగా, నిస్సత్తువగా అనిపించినప్పుడు, నేను వెంటనే తేరుకుని, స్నానం చేసి, శుభ్రమైన చొక్కా వేసుకుని, జుట్టు, బట్టలు దువ్వుకుని, నా బూట్ల తాడులను చక్కగా కట్టుకుని, నిజానికి బయటకు వెళ్తున్నట్లుగా ముస్తాబవుతాను;

ఆ తర్వాత, శుభ్రంగా, సౌకర్యవంతంగా కూర్చుని రాస్తాను.” ఇది నాకు గొప్ప ఉపశమనాన్ని ఇస్తుంది.”

మనం చూసినట్లుగా, కీట్స్‌కు అద్భుతమైన హాస్య చతురత ఉందని హేడన్ అన్నారు. హాస్య చతురతను విశ్లేషించడం కంటే కష్టమైన విషయాలు చాలా తక్కువ; విభిన్న కోణాలను వేరుచేసే అంశాలు కూడా చాలా తక్కువ.

1818లో ‘బెన్ నెవిస్’ (Ben Nevis) పర్వతంపై ఆయన రాసిన చతుర్దశపది (sonnet) కూడా సందేహవాదాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది—అందులో స్వర్గనరకాలు కేవలం పొగమంచులాంటి అస్పష్టమైన ఊహలుగానూ, “ఆలోచన మరియు మానసిక శక్తి ప్రపంచం” ఒక అస్పష్టమైన (nebulous) ప్రాంతంగానూ వర్ణించబడ్డాయి. 1817 మేలో లీ హంట్‌కు రాసిన లేఖలో క్రైస్తవుల దేవుణ్ణి ప్రశ్నించే ఒక వాక్యం ఉంది. 1818 సెప్టెంబరులో మతపరమైన విద్యను అభ్యసిస్తున్న బెయిలీతో ఆయన ఇలా అన్నారు: “మతం గురించి నా అభిప్రాయాలు మీకు తెలుసు. ఇతరులకన్నా నేనే సరైనవాడినని నేను భావించను; ఈ ప్రపంచంలో ఏదీ నిరూపించదగినది కాదని నా అభిప్రాయం.” ఈ వాక్యంలో చివరి భాగం అజాగ్రత్తగా, అసంపూర్ణంగా చెప్పబడినట్లు అనిపిస్తుంది; దాని అసలు అర్థం “ఈ ప్రపంచంలో ఏదీ నిరూపించదగినది కాదని నేను భావిస్తున్నాను” (అంటే ‘నేను భావించను’ అని కాదు). 1820 మే ప్రాంతంలో ఫన్నీ బ్రాన్‌కు రాసిన లేఖలో, “మీరు విశ్వసించే ఆ క్రీస్తు రక్తసాక్షిగా” అని ఆయన అభ్యర్థించారు. హేడన్ ఒక ఆసక్తికరమైన సంఘటనను చెప్పారు—కీట్స్ ఊహాశక్తికి ప్రాధాన్యతనివ్వని మేధోధోరణిని (దీనికి వోల్టేర్ ఒక ఉదాహరణ) మెచ్చుకునే వ్యక్తిగా చూపించే ఏకైక సంఘటన ఇదేనని నా అభిప్రాయం—

“నేను అతన్ని మొదట కలిసినప్పుడు [1816 శరదృతువులో] అతనికి మతం పట్ల ఆసక్తి ఉండేది, కానీ లీ హంట్ త్వరలోనే ఆ భావనను అతని మనస్సు నుండి తొలగించారు. కీట్స్ ఒకసారి తన కుర్చీలోంచి లేచి, నా తాజా చిత్రం ‘ఎంట్రీ ఇంటూ జెరూసలేం’ (Entry into Jerusalem) దగ్గరకు వెళ్లడం నేను ఎప్పటికీ మర్చిపోలేను. అతను వోల్టేర్ చిత్రం ముందు నిలబడి, తన చేతిని గుండెపై ఉంచుకుని, తల వంచి ఇలా అన్నాడు:

‘అంతర్లీనంగా నివసించే శక్తికి, ఎవరి ఉనికి అయితే

దేవతల పానీయమైన అమృతం నుండి గ్రహించిన జ్ఞానోదయ రసాన్ని

ఆ మొక్కలోకి ప్రవేశపెట్టిందో, ఆ శక్తికి భక్తితో…’

(ఈవ్ ఆపిల్ తిన్న తర్వాత మిల్టన్ ఆమె గురించి చెప్పినట్లుగా), ‘నేను ఎవరి ముందు తలవంచుతానో ఆ వ్యక్తి ఆయనే’ అని అతను అన్నాడు; చిత్రంలోని ఇతర పాత్రలు తలవంచడాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, వోల్టేర్‌ను మన రక్షకుడితోనూ, తన ఆరాధనను ఆ జనసమూహం యొక్క ఆరాధనతోనూ పోల్చి చూపిస్తూ అతను అలా అన్నాడు.” మతపరమైన విషయాలలో కీట్స్ మనస్సు సాధారణంగా అస్పష్టంగా లేదా ఉదాసీనంగా ఉన్నప్పటికీ, అతను చాలా వరకు ఆత్మ అమరత్వాన్ని విశ్వసించేవాడనిపిస్తుంది. నవంబర్ 1817లో బెయిలీకి రాసిన లేఖలో అతను పేర్కొన్న “ఆలోచనల కంటే అనుభూతులతో కూడిన జీవితం లభిస్తే ఎంత బాగుంటుందో!” అనే మాటలను అనుసరిస్తూ, అతను ఇలా అంటాడు: “ఇది ‘యవ్వన రూపంలో ఉన్న ఒక దర్శనం’, రాబోయే వాస్తవికతకు ఒక నీడ వంటిది. ఈ ఆలోచన నన్ను మరింతగా ఒప్పించింది—ఎందుకంటే ఇది నాకు ఇష్టమైన మరొక ఊహకు తోడుగా నిలిచింది—అదేమిటంటే, భూమిపై మనం పొందే ఆనందాన్ని మరింత ఉన్నతమైన స్థాయిలో మళ్లీ అనుభవించడం ద్వారా మనం పరలోకంలో ఆనందిస్తాము. అయితే, సత్యం కోసం మీలాగా పరితపించే వారి కంటే, అనుభూతులను ఆస్వాదించే వారికే అటువంటి అదృష్టం దక్కుతుంది. ఇక్కడ ‘ఆడమ్ కల’ (Adam’s dream) ప్రస్తావన సరిగ్గా సరిపోతుంది: ఊహ మరియు దాని దైవిక ప్రతిబింబం అనేవి మానవ జీవితం మరియు దాని ఆధ్యాత్మిక పునరావృతం వంటివే అనే దృఢ విశ్వాసాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.” “ఆడమ్ కల” గురించిన ఈ ప్రస్తావన, అదే లేఖలో కొద్దిసేపటి క్రితం వచ్చిన ఒక చక్కని వాక్యాన్ని గుర్తుచేస్తుంది—”ఊహను ఆడమ్ కలతో పోల్చవచ్చు; అతను నిద్రలేచినప్పుడు అది నిజమని గ్రహించాడు.” టామ్ మరణం తర్వాత కొద్దికాలానికే జార్జ్ కీట్స్ మరియు అతని భార్యకు రాసిన లేఖలో ఒక బలమైన ప్రకటన కనిపిస్తుంది—”నాకు ఆత్మ అమరత్వంపై దృఢమైన నమ్మకం ఉంది, టామ్‌కు కూడా అలాగే ఉండేది.” అయితే, ఈ దృఢమైన నమ్మకం తర్వాత కాలంలో ఖచ్చితంగా సడలి ఉండాలి; ఎందుకంటే, మనం ఇంతకు ముందే చూసినట్లుగా, 1820లో మిస్ బ్రాన్‌కు కీట్స్ రాసిన ఒక లేఖలో “ఆత్మ అమరత్వాన్ని నమ్మాలని నేను ఎంతగానో కోరుకుంటున్నాను” అనే వాక్యం ఉంది. పాఠకులు సెప్టెంబర్ 1820లో ఆర్మిటేజ్ బ్రౌన్‌కు రాసిన లేఖను కూడా చూడవచ్చు, ఇది మునుపటి పేజీలో ఉదహరించబడింది. మూఢనమ్మకాలకు సంబంధించిన అంశం కీట్స్ విషయంలో ఒక్క ఉదాహరణలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది. టామ్ మరణం తర్వాత, మిస్టర్ డిల్కే తోటలో ఒక తెల్ల కుందేలు కనిపించింది; ఆయన దానిని కాల్చి చంపారు. అయితే, ఆ కుందేలు టామ్ ఆత్మ అని కీట్స్ బలంగా విశ్వసించేవారు; ఆ భావనను ఆయన ఎంతో గాఢంగా నమ్మేవారు.

వైన్ పట్ల కీట్స్‌కు ఉన్న మక్కువ—అంటే దాని రుచిని, అలాగే అది కలిగించే ఆనందానుభూతిని ఆయన ఎంతగానో ఇష్టపడటం—అనేక సందర్భాల్లో ఆయన రచనలలో కనిపిస్తుంది. ఆయన రాసిన ప్రసిద్ధ కవిత “ఓడ్ టు ఎ నైటింగేల్” (Ode to a Nightingale) లోని ఈ పంక్తులు మనందరికీ గుర్తుండే ఉంటాయి:

“లోతైన భూగర్భంలో ఎంతో కాలం పాటు చల్లబరిచిన

ఆ పాతకాలపు ద్రాక్షారసం ఒక గుక్కెడు దొరికితే ఎంత బాగుండు…

వెచ్చని దక్షిణ ప్రాంతపు సారా నిండిన పాత్ర ఒకటి దొరికితే ఎంత బాగుండు!”

వాటి సందర్భానికి కొంచెం బలవంతంగా ఇరికించినట్లు అనిపించే పంక్తులు, మరియు వాటి నుండి లభించే ఏకైక స్పష్టమైన అర్థం ఏమిటంటే,

మద్యపానం యొక్క విలాసం మరియు కలల వంటి స్ఫూర్తి కవి మనసును జీవితంలోని నీరసమైన మరియు బాధాకరమైన వాస్తవాల నుండి ఉపశమనం కలిగిస్తుంది, మరియు అతని ఊహను నైటింగేల్ యొక్క మసక స్వర నివాసాలకు తీసుకువెళుతుంది.

“లామియా”లో “ఆనందకరమైన పంటకాలం–ఉల్లాసమైన ద్రాక్షారసం, మధురమైన ద్రాక్షారసం” అని కీర్తించే ఒక ప్రముఖమైన భాగం కూడా ఉంది. క్లారెట్ గురించి–హేడన్ సాక్ష్యం మనం విన్నట్లుగా–ఫిబ్రవరి 1819లో జార్జ్ కీట్స్ మరియు అతని భార్యకు రాసిన ఒక లేఖలో ఒక సుదీర్ఘమైన తీవ్ర విమర్శ ఉంది. నేను దానిని సంక్షిప్త రూపంలో ఇస్తున్నాను:–

“నేను ఎప్పుడూ మూడు గ్లాసుల వైన్ కంటే ఎక్కువ తాగను, మరియు మద్యం, నీళ్ళు కలిపినవి అస్సలు తాగను…. నాకెంత ఇష్టమో! నాకు క్లారెట్ దొరికినప్పుడు, నేను దాన్ని తప్పక తాగాలి. రుచికి సంబంధించిన విషయాలలో, నేను కాస్తైనా ఇంద్రియ సుఖాన్నిచ్చేది ఇదే…. ఇది నోటిని ఉప్పొంగే తాజాదనంతో నింపుతుంది–తర్వాత చల్లగా, జ్వరం లేకుండా గొంతులోకి దిగిపోతుంది: అప్పుడు అది కాలేయంతో పోరాడుతున్నట్లు మీకు అనిపించదు…. బరువైన మరియు మత్తు కలిగించే ఇతర వైన్‌లు ఒక మనిషిని సైలెనస్‌గా మారుస్తాయి: ఇది అతన్ని హెర్మెస్‌గా చేస్తుంది, మరియు ఒక స్త్రీకి అరియాడ్నే యొక్క ఆత్మను, అమరత్వాన్ని ఇస్తుంది…. నాకు ఉన్న ఏకైక రుచి వ్యామోహం ఈ క్లారెట్ మాత్రమే అని నేను చెప్పాను: నేను వేట మాంసం గురించి మర్చిపోయాను. నేను నా తప్పు ఒప్పుకోవాలి.

ఒక పక్షి రొమ్ము వరకు, ఒక కుందేలు వీపు వరకు, ఒక గ్రౌస్ పక్షి వెన్నెముక వరకు, ఒక ఫెసెంట్ పక్షి రెక్క మరియు ప్రక్క భాగం వరకు, మరియు ఒక వుడ్‌కాక్ పక్షి వరకు _అన్నీ_.”

కొంత తరువాత, అక్టోబర్ 1819లో, కీట్స్ “జంతు ఆహారాన్ని మానేశాడు,

ఎందుకంటే నా మెదడు ఇకపై సహజంగా ఉండే దానికంటే ఎక్కువ గందరగోళంలో ఉండకూడదు.” కానీ ఈ విధమైన ఆహార నిగ్రహం ఎక్కువ కాలం కొనసాగలేదని నేను భావిస్తున్నాను.

కీట్స్‌ను ఒక వ్యక్తిగా గుర్తించడానికి, మరియు అతని స్వభావం మరియు అలవాట్లపై వెలుగునివ్వడానికి నాకు తోచిన ప్రధాన అంశాలను నేను ఇప్పుడు వివరించాను. అతను జీవితంలోకి ఉత్సాహభరితమైన, తీవ్రమైన, ఆవేశపూరితమైన, ఉద్వేగభరితమైన వ్యక్తిగా ప్రవేశించాడు; అపారమైన ఆత్మవిశ్వాసం, అలాగే స్వీయ-విమర్శనా సామర్థ్యం (అయితే దానిని ఆయన ఎప్పుడూ ఆచరణాత్మక ఫలితాల కోసం పూర్తిగా వినియోగించుకోలేదు) ఆయనలో ఉండేవి; కవి కావాలనే బలమైన కోరిక, తాను కవి కాగలననే దృఢ విశ్వాసం ఆయనకు ఉండేవి; అలాగే స్వార్థం లేని, దయగల మరియు ఉదార స్వభావం కలిగిన వ్యక్తిగా నిలవాలనే సంకల్పం కూడా ఆయనలో ఉండేది. అయితే, దయగలవాడైనప్పటికీ ఆయన త్వరగా కోపగించుకునే స్వభావం కలవాడు; స్వార్థం లేనివాడు, ఉదారగుణం కలవాడైనప్పటికీ, మొండితనం మరియు అనుమాన స్వభావం కూడా ఆయనలో ఉండేవి. అవమానాన్ని ఆయన అస్సలు సహించలేకపోయేవాడు; పత్రికలలో ఎగతాళి మరియు నిందల రూపంలో ఎదురైన అవమానాన్ని నేరుగా ఎదుర్కోవడం గానీ, వెంటనే ప్రతీకారం తీర్చుకోవడం గానీ సాధ్యం కానప్పుడు, ఆ అవమానం ఆయన మనసును మరియు ఉత్సాహాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీసి ఉంటుందని చెప్పవచ్చు. ఇది ఆయన జీవితంలో ఏకైక గాఢమైన ఆసక్తిగా మారిన ఆవేశపూరిత ప్రేమకు నిరాశను కలిగించే వ్యాధి కారణంగా త్వరగా ముగిసిపోయిన ఆయన జీవిత దినాలను మరింత చేదుగా మార్చింది. కవిత్వంతో పాటు ఆ ఏకైక గాఢమైన ఆసక్తి కూడా—రెండూ ఎలాంటి ఫలితాన్ని సాధించకుండానే సమాధి వైపు వేగంగా సాగిపోయాయి. కీట్స్ సహజంగానే సంక్లిష్టమైన వ్యక్తిత్వం, అనేక మానసిక స్థితిగతులు మరియు విపరీతమైన అంతర్మథనానికి లోనయ్యే స్వభావం కలిగిన వ్యక్తి అని నాకు అనిపిస్తుంది. ఆయన స్వల్పకాలిక జీవితంలోని పరిస్థితులు—కవిత్వం పట్ల ఆశయం, నిర్దిష్టమైన ఉద్యోగం లేకపోవడం, తనకు పూర్తిగా నచ్చని సాహిత్య రంగ వ్యక్తులతో సాంగత్యం, తనపై కురిపించిన విమర్శనాత్మక విషపూరిత వ్యాఖ్యలు, ప్రాణాంతక వ్యాధి వల్ల భగ్నమైన ప్రేమ—ఇవన్నీ ఆయనలోని అదుపులేని లేదా అనారోగ్యకరమైన లక్షణాలను బయటకు తీయడానికి, అలాగే ఆయన స్వభావంలోని అనేక గొప్ప మరియు దృఢమైన అంశాలను క్షీణింపజేయడానికి కారణమయ్యాయి. కీట్స్ రచనల విషయంలో లాగే ఆయన వ్యక్తిగత స్వభావం విషయంలోనూ మనం ఒక న్యాయమైన అభిప్రాయానికి రావాలంటే ఇలా చెప్పవచ్చు: ఆయనలోని ప్రతిభ మరియు సామర్థ్యాలు ఎంత గొప్పగా ఉన్నప్పటికీ, ఆయనకు లభించిన తక్కువ కాలంలో, ఆ సమృద్ధిగా ఉన్న వైవిధ్యభరితమైన అంశాలను పూర్తిగా విశ్లేషించుకుని ఒక స్పష్టమైన రూపానికి తీసుకువచ్చేంతగా ఆయన యవ్వనం ముందుకు సాగలేదు. అయితే, అతని కవిత్వానికి పరిపూర్ణమైన మరియు శాశ్వతమైన గళాన్ని అందించిన అతని చివరి సంవత్సరాలు, ఎంతటి బాధాకరమైన మరియు అశాంతితో కూడినవిగా ఉండేవంటే, అవి అతని వ్యక్తిత్వాన్ని కౌమారదశలో ఉన్నప్పటి కంటే తక్కువ స్పష్టతతోనూ, తక్కువ సమతుల్యతతోనూ తీర్చిదిద్దాయి. “ఎండిమియన్” (Endymion) నుండి “లామియా” (Lamia) మరియు “ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ మార్క్” (Eve of St. Mark) వరకు, కవిత్వ పరంగా మనం ఒక ఉజ్వలమైన శిఖరాగ్రం వైపు గొప్ప పురోగతిని సాధించాము; కానీ జీవిత పరంగా, 1818 నుండి 1821 మధ్య కాలంలో, మనం ఒక గందరగోళమైన చీకటి దశలోకి వెనక్కి తగ్గాము.

అధ్యాయం IX.

మారుతున్న ప్రపంచ పరిస్థితులలోనూ, ఉన్నతమైన కవితా రంగంలోనూ జాన్ కీట్స్ ఏమి చేశారో మనం చూశాము; ఆయా రంగాలలో తన పాత్రను సమర్థవంతంగా పోషించడానికి అతనికి తోడ్పడిన వ్యక్తిత్వ మరియు మానసిక లక్షణాలు ఏమిటో కూడా మనం తెలుసుకున్నాము. ఒక కవిగా అతని కృషి మనకు అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం; కాబట్టి, ఆ కవితా కృషి యొక్క సారాంశం మరియు వివరాలు ఏమిటో పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. నిజమైన విమర్శకుడు—అంటే కేవలం ‘క్వార్టర్లీ’ (Quarterly) లేదా ‘బ్లాక్‌వుడ్’ (Blackwood) పత్రికల సమీక్షకుడు లేదా ఎగతాళి చేసేవాడు కాకుండా, నిజమైన విమర్శనా దృక్పథం ఉన్న వ్యక్తి—ఒక విషయం బాగా ఎరుగును: కీట్స్ వంటి మేధావి సృష్టించిన అత్యుత్తమ రచనలను అంచనా వేయడానికి అవసరమైన సామర్థ్యానికి, ఆ రచనలు కోరే విశ్లేషణా శక్తికి మధ్య ఎంతటి వ్యత్యాసం ఉంటుందో అతనికి తెలుసు. కానీ ఈ ఆలోచనను ఒక పరిమితికి మించి అనుమతించకూడదు: అంచనాను వెల్లడించాల్సిందే—అది ఎంత అసంపూర్ణంగా ఉన్నప్పటికీ, నిష్పక్షపాతంగా మరియు స్పష్టంగా చెప్పాలి. కాబట్టి, కీట్స్ కవితల పట్ల నాకున్న నిజమైన అభిప్రాయాన్ని—అది ప్రశంసాపూర్వకమైనదైనా లేదా కాకపోయినా—వ్యక్తం చేయడానికి నేను పూనుకుంటాను; అలాగే, ఈ ప్రక్రియలో ఇమిడి ఉన్న సాహసం లేదా ధైర్యం గురించి—నాకు ఆ భావన ఉన్నప్పటికీ—మళ్లీ మళ్లీ ప్రస్తావించకుండా రాస్తాను. ప్రధానంగా, నేను…

కీట్స్ 1817లో, లేదా స్థూలంగా చెప్పాలంటే “Poems” (కవితా సంపుటి) మరియు “Endymion” (ఎండిమియన్) ప్రచురణ తేదీల మధ్య కాలంలో మరికొన్ని సానెట్లను (పదునాలుగు పంక్తుల కవితలను) రచించాడు. “On a Picture of Leander” (లియాండర్ చిత్రంపై), “On the Sea” (సముద్రంపై) మరియు “After dark vapours have oppressed our plains” (చీకటి ఆవిరులు మన మైదానాలను కమ్మిన తర్వాత…) అని మొదలయ్యే కవితలు అతని ప్రారంభ దశ రచనలలో అత్యుత్తమమైనవిగా నిలుస్తాయి. ఆ కాలంలో అచ్చయినవి లేదా అచ్చవనివి – ఇలా అతని ప్రారంభ రచనలన్నింటికీ వర్తించే ఒక సాధారణ పరిశీలన ఏమిటంటే, వాటిలోని భావాలు తరచుగా అసంపూర్ణమైన లేదా అస్పష్టమైన రీతిలో వ్యక్తమయ్యాయి. వాటిలో లోతైన అవగాహనలు, ఆలోచనలు మరియు భావోద్వేగాలు ఉన్నాయి; కానీ వాటిని వ్యక్తీకరించే పదాల కూర్పు మాత్రం సాధారణంగా గందరగోళంగా మరియు అస్పష్టంగా (ఖచ్చితత్వం లోపించినట్లుగా) ఉంటుంది.

ఇప్పుడు మనం “Endymion” (ఎండిమియన్) గురించి చర్చించుకుందాం. సెప్టెంబర్ 1819 నాటి ఒక లేఖలో షెల్లీ అందించిన విమర్శ కంటే మెరుగైన విమర్శ “Endymion” గురించి మరొకటి రాలేదని నా అభిప్రాయం. కచ్చితంగా చెప్పాలంటే, అంత క్లుప్తంగా ఉంటూనే అంత గొప్పగా ఉన్న విమర్శ మరొకటి లేదు. అందుకే నేను దానిని ఇక్కడ ఉదహరిస్తున్నాను; షెల్లీ చేసిన ఆ క్లుప్త వ్యాఖ్యలో ఇమిడి ఉన్న విషయాలకు మించి ఆ కవిత గురించి చెప్పడానికి నా దగ్గర పెద్దగా ఏమీ లేదు. “నేను కీట్స్ కవితను చదివాను,” అని ఆయన రాశారు: “అది చదివినందుకు నాకు చాలా ప్రశంసలు దక్కాలి, ఎందుకంటే ఆ కవితను ఎవరూ చివరి వరకు చదవకూడదన్నదే రచయిత ఉద్దేశంలా అనిపిస్తుంది. అయినప్పటికీ, అందులో అత్యున్నతమైన మరియు అద్భుతమైన కవితాత్మక మెరుపులు ఉన్నాయి; నిజానికి, అందులో వర్ణించబడిన ప్రతి అంశం ఒక కవి దృక్పథం నుండే చూడబడినట్లు అనిపిస్తుంది. ఒకవేళ అతను ఆ కవితలోని కొన్ని భాగాలు లేదా శకలాలను కలిపి కేవలం యాభై పేజీలు మాత్రమే ముద్రించి ఉంటే, కీట్స్‌ను ఒక కవిగా నేను వాస్తవానికి ఉండాల్సిన దానికంటే ఎక్కువగా మెచ్చుకునేవాడిని; కానీ ఇప్పుడు అటువంటి ప్రమాదం ఏమీ లేదు.” 1820 జూలైలో షెల్లీ స్వయంగా కీట్స్‌కు ఈ విషయంపై లేఖ రాశారు. అంతకుముందు చేసిన వ్యాఖ్యలకు అవసరమైన ఏకైక అనుబంధాన్ని దాదాపుగా ఆ లేఖలో అందించారు: “నేను ఇటీవల మీ ‘ఎండిమియన్’ (Endymion) కావ్యాన్ని మళ్లీ చదివాను; అందులో ఇమిడి ఉన్న కవితా సంపదను కొత్త కోణంలో ఆస్వాదించాను—అయితే ఆ సంపద కొంత అస్పష్టమైన ధారాళంతో వెల్లువెత్తిందని మాత్రం అనిపించింది.” ‘ఎండిమియన్’ కావ్యాన్ని మొదటి పుస్తకంలోని మొదటి పంక్తి నుండి నాలుగవ పుస్తకంలోని 1003వ పంక్తి వరకు పూర్తిగా చదవడం కష్టమనే అభిప్రాయాన్ని షెల్లీ, గిఫోర్డ్ (Gifford) ఇద్దరూ పంచుకున్నారు. ఆ గొప్ప కవి, అంత గొప్పవాడు కాని ఆ విమర్శకుని కాలం నాటి నుండి మానవ స్వభావంలో పెద్దగా మార్పు రాలేదు కాబట్టి, నేటికీ కీట్స్ అభిమానులలో చాలామంది ‘ఎండిమియన్’ను పూర్తిగా చదవలేదని లేదా పాక్షికంగానే చదివారని తమ అంతరాత్మకు తెలుసునని (బహిరంగంగా ఒప్పుకోకపోయినా) నేను ధైర్యంగా చెప్పగలను. మరికొందరు దీనిని పూర్తిగా చదివినప్పటికీ, అందులో ఉన్న “అస్పష్టమైన ధారాళం” (indistinct profusion) కారణంగా, కొంతకాలం తర్వాత కథా గమనం గురించి వారికి అస్పష్టమైన అవగాహన మాత్రమే మిగులుతుంది; అయినప్పటికీ, “ఇది పౌరాణిక ఇతివృత్తం అని, బహుశా డయానా మరియు ఎండిమియన్ల ప్రేమగాథకు సంబంధించినదని” భావించడంలో వారు గిఫోర్డ్‌తో ఏకీభవిస్తారు, పైగా ఆ విషయంలో మరింత దృఢమైన నమ్మకాన్ని కలిగి ఉంటారు. కీట్స్ జీవితకాల కృషిలో ఈ కావ్యం అత్యంత ముఖ్యమైనది కాబట్టి, దీని కథాంశం అసలు దేని గురించి అనేది క్లుప్తంగా వివరించడం ఇక్కడ సముచితమేనని నా అభిప్రాయం. అనేకమంది ఇతర మహాకావ్య కవులు తమ సుదీర్ఘ కావ్యాలలోని వివిధ భాగాలకు ముందుగా ఆయా భాగాల సారాంశాన్ని లేదా ‘ఇతివృత్త వివరణ’ను (argument) జతచేసే సాధారణ పద్ధతిని కీట్స్ అనుసరించలేదు కాబట్టి, ఈ వివరణ మరింత అవసరం కావచ్చు.

_మొదటి పుస్తకం._ లాట్మోస్ పర్వత వాలులో ఉన్న అడవిలోని ఒక పచ్చిక బయలులో, ఒక ఉదయం ‘పాన్’ (Pan) దేవుని ఉత్సవం జరిగింది. యువ వేటగాళ్ల నాయకుడైన ఎండిమియన్ ఆ ఉత్సవానికి హాజరయ్యాడు, కానీ అతని ప్రవర్తనలో ఏదో రహస్యమైన ఆలోచన మరియు ఆందోళన స్పష్టంగా కనిపించాయి. ఆచారాలు ముగిసిన తర్వాత, అతని సోదరి పియోనా అతనితో మాట్లాడింది;

క్రమంగా అతని మనసులోని భావాలను ఆమెకు వెల్లడించేలా అతన్ని ఒప్పించింది. నదీ తీరంలో తనకు అత్యంత ఇష్టమైన ఒక ప్రదేశంలో, ఇటీవల ‘డిట్టనీ’ మరియు ‘పాపీ’ (డయానా దేవతకు పవిత్రమైన పూలు) పూలు అకస్మాత్తుగా వికసించడం చూశానని అతను ఆమెకు చెప్పాడు. అక్కడ నిద్రపోతున్నప్పుడు అతనికి ఒక కల లేదా దర్శనం కలిగింది: అందులో అతను స్వర్గ ద్వారాలలోకి ప్రవేశించడం, అద్భుతమైన కాంతితో వెలిగిపోతున్న చంద్రుడిని చూడటం, ఆపై మాటలకు అందని అందంతో ఉన్న ఒక స్త్రీ లేదా దేవత తనను సమీపించి తన చేతిని నొక్కి పట్టుకోవడం వంటివి జరిగాయి. అతను స్పృహ కోల్పోయినట్లుగా అనిపించి, ఆకాశంలోని ఉన్నత ప్రాంతాలకు తీసుకువెళ్లబడ్డాడు; అక్కడ ఆ సౌందర్యవతికి పరవశంతో కూడిన ముద్దు ఇచ్చాడు, ఆ తర్వాత వారిద్దరూ ఒక పర్వత సానువు వద్ద ఆగారు. ఆ తర్వాత అతను నిద్రపోతున్నట్లు కలగన్నాడు. ఆ దర్శనం నుండి నిజంగా మేల్కొనడానికి ఇది ఒక నాందిగా నిలిచింది. అప్పటి నుండి, ఆ కల కేవలం ఒక కల మాత్రమే కాదనే ఒక రహస్య భావన అతనిలో ఉండిపోయింది. అస్పష్టమైన సూచనలు కలిగిన వివిధ సంఘటనలు, మరియు ముఖ్యంగా ఒక గుహలో అతను విన్న మాటలు ఈ విషయాన్ని ధృవీకరించాయి (విమర్శకుల “మానవ సర్ప స్వభావం”తో అవి కలుషితమైనప్పటికీ, ఆ మాటలు ఇప్పటికీ ఎంతో మధురమైనవి)–

“ఎండిమియన్, ఈ గుహ డెలోస్ ద్వీపం కంటే

మరింత రహస్యమైనది. ఇక్కడ ప్రతిధ్వనించేవి

నిట్టూర్పులు కావు, కేవలం వెచ్చని ముద్దులు లేదా

నా చిక్కులున్న జుట్టులో కదులుతూ, తడుముతూ

వణికే నీ చేతి స్పర్శ వల్ల కలిగే మృదువైన శబ్దం మాత్రమే.”

అయితే, ఆ తర్వాత మరేమీ జరగకపోవడంతో, ఇకపై ఆత్రుతతో కూడిన నిరీక్షణతో జీవించడం మానేసి, తన జీవితాన్ని తిరిగి ప్రశాంతమైన రీతిలో గడుపుతానని ఎండిమియన్ పియోనాకు మాట ఇచ్చాడు.

_రెండవ భాగం._–ఎండిమియన్ ఇచ్చిన మాట పూర్తిగా నెరవేరలేదు; అతను ఇంకా అశాంతితో, ఏదో కోరుకునే తపనతోనే ఉన్నాడు. ఒక రోజు అతను ఒక గులాబీ మొగ్గను కోశాడు: అది అకస్మాత్తుగా వికసించి, వింతైన ఆకృతులు కలిగిన రెక్కలతో ఒక సీతాకోకచిలుక బయటకు వచ్చింది. అతను ఆ సీతాకోకచిలుకను వెంబడించాడు, అది అతన్ని ఒక నీటి ధార (ఫౌంటెన్) వద్దకు నడిపించింది…

_మూడవ భాగం._ నీటి గుండా తనను పలకరించిన చంద్రకిరణం వల్ల ఉపశమనం పొందిన ఎండిమియన్ తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించాడు. సముద్రం మధ్యలో ఉన్న ఒక బండరాయిపై అతనికి చేతిలో మంత్రదండం, పుస్తకం ఉన్న ఒక వృద్ధుడు కనిపించాడు. ఆ వృద్ధుడు ఏదో గాఢమైన ధ్యాన స్థితి నుండి బయటపడినట్లుగా ఒక్కసారిగా లేచి నిలబడి, తాను మళ్లీ యవ్వనాన్ని పొంది సంతోషంగా ఉండబోతున్నానని ప్రకటించాడు. అతనే గ్లాకస్. అతను ఎండిమియన్‌కు స్కిల్లా పట్ల తనకు కలిగిన దురదృష్టకర ప్రేమ కథను (దీని గురించి విస్తృతంగా చెప్పబడింది, కానీ ఇక్కడ వివరాలు అవసరం లేదు), సిర్సీ అనే మంత్రగత్తె చేసిన మంత్రం వల్ల తాను వెయ్యి సంవత్సరాల పాటు సముద్రంలో భయంకరమైన జీవితాన్ని గడపాల్సి వచ్చిన వైనాన్ని, అలాగే ఓడ ప్రమాదం తర్వాత తనకు దొరికిన ఒక మంత్రాల పుస్తకం ద్వారా భవిష్యత్తులో ఒక యువకుడు వచ్చి ఆ శాపాన్ని తొలగిస్తాడని తెలుసుకున్న విషయాన్ని వివరించాడు. ఆ పుస్తకంలో చెప్పబడిన యువకుడే ఎండిమియన్ అని గ్లాకస్ గుర్తించాడు. ఆ తర్వాత గ్లాకస్ ఎండిమియన్‌ను ఒక భవనానికి తీసుకువెళ్లాడు; అక్కడ అతను స్కిల్లా మృతదేహాన్ని, అలాగే సముద్రంలో శాపగ్రస్తుడిగా గడిపిన సుదీర్ఘ కాలంలో ఓడ ప్రమాదాలకు గురై మరణించిన వేలాది మంది ప్రేమికుల మృతదేహాలను భద్రపరిచి ఉంచాడు. గ్లాకస్ తన చేతిలోని తాళపత్ర గ్రంథాన్ని ముక్కలుగా చింపి, తన వస్త్రాన్ని ఎండిమియన్ చుట్టూ కప్పి, తొమ్మిది సార్లు తన మంత్రదండాన్ని ఊపాడు. ఆపై అతను ఎండిమియన్‌కు కొన్ని సూచనలు చేశాడు: చిక్కుపడిన దారాన్ని విప్పడం, ఒక గవ్వపై ఉన్న గుర్తులను చదవడం, మంత్రదండాన్ని ఒక ‘లైర్’ (వీణ వంటి వాయిద్యం) పై కొట్టి విరగ్గొట్టడం, మరియు చింపిన తాళపత్ర ముక్కలను తనపై (గ్లాకస్ పై) అలాగే ఆ మృతదేహాలపై చల్లడం వంటివి చేయమని చెప్పాడు. ఆ చివరి పని పూర్తవగానే, గ్లాకస్ తన యవ్వనాన్ని తిరిగి పొందాడు, అలాగే స్కిల్లా మరియు నీట మునిగి చనిపోయిన ప్రేమికులు తిరిగి ప్రాణం పోసుకున్నారు. ఆనందంతో నిండిన ఆ సమూహం అంతా అక్కడి నుండి బయలుదేరి, నెప్ట్యూన్ రాజభవనానికి వెళ్లి అతనికి తమ భక్తిని చాటుకున్నారు. అక్కడ క్యూపిడ్ మరియు వీనస్ కూడా ఉన్నారు; ప్రేమ దేవత ఎండిమియన్‌ను ఓదారుస్తూ, అతని సుదీర్ఘ నిరీక్షణకు త్వరలోనే తగిన ప్రతిఫలం లభిస్తుందని భరోసా ఇచ్చింది. అప్పటికే ఆమె డయానాకు సంబంధించిన రహస్యాన్ని తెలుసుకున్నప్పటికీ, ఎండిమియన్ ముందు ఆ దేవత పేరును ప్రస్తావించకుండా జాగ్రత్త పడింది. ఆమె అతన్ని మరియు అతని వధువును తమ హనీమూన్‌లో కొంత భాగాన్ని సైథెరా (Cythera)లో అడోనిస్ మరియు క్యూపిడ్‌లతో గడపమని ఆహ్వానించింది. ఆ తర్వాత నెప్ట్యూన్ రాజభవనంలో ఒక అద్భుతమైన ఉత్సవం జరిగింది. చివరకు ఎండిమియన్ గాఢమైన ధ్యాన స్థితిలోకి (trance) జారుకున్నాడు; నీటి దేవతలు (Nereids) అతన్ని ఒక సరస్సు పక్కన ఉన్న అడవికి తీసుకువెళ్లారు; అతను భూమి వైపు దిగుతుండగా, తన దేవత త్వరలోనే తనను స్వర్గానికి తీసుకువెళుతుందనే మాటలను కలలో విన్నాడు. అతను ఆ అటవీ ప్రాంతంలో మేల్కొన్నాడు.

_నాలుగవ అధ్యాయం._ ఎండిమియన్ మొదట విన్న శబ్దం ఒక స్త్రీ స్వరం; గంగా నదీ తీరం నుండి బాకస్ (Bacchus) వెంట వచ్చిన ఒక యువతి రోదన అది. ఆమె తిరిగి తన స్వస్థలానికి వెళ్లి, కనీసం అక్కడేనైనా మరణించాలని కోరుకుంటోంది. ఎవరికీ కనిపించకుండా, తన ప్రేమ లేని దురదృష్టకర స్థితి గురించి విలపిస్తున్న ఒక అందమైన యువతిని అతను చూశాడు. తనకు తెలియని ఆ దేవతను ఆరాధించినట్లే, ఈ భారతీయ యువతిని (బాకస్ అనుచరురాలిని) కూడా ప్రేమిస్తున్నానని అతనికి వెంటనే అనిపించింది. అతను ముందుకు దూకి తన ప్రేమను వ్యక్తపరిచాడు. బాకస్ అనుచరురాలిగా తాను చేసిన సుదీర్ఘ ప్రయాణాల గురించి చెప్పిన తర్వాత, ఆమె తన పరిస్థితిని వివరించింది: మనోవేదనతో, అలసటతో అడవిలో దారి తప్పిపోయానని, ఇప్పుడు తాను కేవలం దుఃఖానికి అంకితమైనదాన్ని అని చెప్పింది. ఎండిమియన్ మధురమైన మరియు ఆవేశపూరితమైన మాటలతో ఆమెను బుజ్జగించడం కొనసాగించాడు; అప్పుడు “ఎండిమియన్‌కు ఆపద!” (Woe to Endymion!) అనే విషాదకరమైన స్వరం అడవిలో ప్రతిధ్వనించడం అతనికి వినిపించింది. మెర్క్యురీ (Mercury) కిందకు దిగి తన మంత్రదండంతో నేలను తాకాడు, దాంతో రెక్కలున్న రెండు గుర్రాలు భూమి నుండి ఉద్భవించాయి. ఎండిమియన్ ఆ యువతిని ఒక గుర్రంపై కూర్చోబెట్టి, తాను మరొక గుర్రంపై ఎక్కాడు; అవి గద్ద అంత ఎత్తుకు పైకి ఎగిరాయి. గాలిలో ప్రయాణిస్తుండగా వారికి ‘నిద్ర’ (Sleep) అనే దేవుడు ఎదురయ్యాడు. ఒక మానవుడు జూపిటర్ (Jove) కుమార్తెను వివాహం చేసుకోబోతున్నాడన్న వార్త విని, తన గుహకు తిరిగి వెళ్లే ముందు ఆ వివాహ గీతాలను వినాలని అతను ఆశించాడు. ‘నిద్ర’ ప్రభావం వల్ల ఆ రెక్కల గుర్రాలు, అలాగే ఎండిమియన్ మరియు ఆ యువతి కూడా మత్తులోకి జారుకున్నారు. అప్పుడు ఎండిమియన్ తాను స్వర్గంలో ఉన్నట్లు, దేవతలు మరియు దేవతా స్త్రీలతో (వారిలో డయానా కూడా ఉంది) కలిసి ఉన్నట్లు కలలు కన్నాడు. కలలో అతను డయానా వైపు దూకాడు, దాంతో మెలకువ వచ్చింది; కానీ మేల్కొన్న తర్వాత కూడా అతనికి అదే దృశ్యం కనిపించింది. డయానా స్వర్గంలో ఉంది; అతని ‘బాకాంటే’ (Bacchante) గుర్రం రెక్కలపై పడుకుని అతని పక్కనే ఉంది. అతను ఆ బాకాంటేను ముద్దాడాడు, అదే సమయంలో డయానా పట్ల తనకున్న అచంచలమైన నిబద్ధతను కూడా తెలియజేశాడు. అప్పుడు ఆ బాకాంటే నిద్రలేచింది. తన మనసులో రెండు వైపులా ఉన్న అనురాగాల మధ్య సతమతమవుతున్న ఎండిమియన్, ఆమెను వెళ్లిపోమని కోరాడు; దాంతో రెక్కలున్న గుర్రాలు మళ్లీ తమ ప్రయాణాన్ని కొనసాగించాయి. అవి నక్షత్ర మండలం (galaxy) వైపు సాగాయి, ఆకాశంలో చంద్రుడు తొంగిచూశాడు, చంద్రకాంతిలో ఆ బాకాంటే మాయమైపోయింది. ఆమె గుర్రం భూమిపైకి దిగిపోయింది; కానీ ఎండిమియన్‌ను మోసుకెళ్తున్న గుర్రం పైకి ఎగవడం కొనసాగించింది, దాంతో అతను మళ్లీ ఒక రకమైన అపస్మారక స్థితిలోకి (trance) జారుకున్నాడు. డయానా వివాహానికి అతిథులను ఆహ్వానిస్తున్న దేవదూతల మాటలు అతనికి వినిపించలేదు. అప్పుడు ఆ రెక్కల గుర్రం ఎండిమియన్‌ను ఒక కొండ శిఖరంపైకి తీసుకువెళ్లింది. అక్కడ అతనికి మళ్లీ ఆ అందమైన భారతీయ యువతి కనిపించింది, ఆమె కోసం అతను తన అసాధారణమైన (దైవిక) అనురాగాలన్నింటినీ వదులుకున్నాడు. అయితే, ఒక దైవిక భయం కారణంగా తాను అతనికి దక్కలేనని ఆమె అతనికి చెప్పింది. అప్పుడు అతని సోదరి పియోనా మళ్లీ ప్రత్యక్షమైంది. వారిద్దరిలోనూ స్పష్టంగా కనిపిస్తున్న ప్రేమ మరియు విషాదాల గురించి ఆమె వారిని ఎత్తిపొడిచింది; అలాగే, జ్యోతిష్యులు డయానా చాలా అనుకూలమైన మానసిక స్థితిలో ఉన్నారని చెప్పినందున, రాత్రి వేళ ఆమెకు జరిగే ఉత్సవానికి హాజరుకావాలని అతనికి సూచించింది. ఎండిమియన్ ప్రపంచాన్ని విడిచిపెట్టి, సన్యాసిలా జీవించాలని తన నిర్ణయాన్ని ప్రకటించాడు: పియోనా మరియు ఆ అందమైన భారతీయ యువతి ఇద్దరూ తన సోదరీమణులుగా ఉంటారని చెప్పాడు. ఆ భారతీయ యువతి డయానాకు అంకితమై, జీవితాంతం బ్రహ్మచర్యం పాటించాలని ప్రతిజ్ఞ చేసింది. ఆ తర్వాత ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు. ఎండిమియన్ కదలకుండా, మౌనంగా ఆ రోజు గడిపాడు. సాయంత్రం వేళ అతను ఆలయం వైపు నడిచాడు; అక్కడ వినిపిస్తున్న స్తోత్రాలను అతను పట్టించుకోలేదు.

క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, “ఎండిమియన్” (Endymion) అనేది నిజమైన కవితాత్మకమైన రచన; అయితే, యవ్వన సహజమైన అదుపులేని ధోరణి మరియు అతివ్యాప్తి (అతిగా చేయడం) కారణంగా ఇందులో గణనీయమైన, లేదా స్థూలమైన లోపాలు దొర్లాయి. ఈ లోపాలను కాదనడం అపరిపక్వత అనిపించుకుంటుంది—అవి వాస్తవంగా ఉన్నాయి, వాటిని అంగీకరించడమే కాకుండా, వాటి పట్ల అసంతృప్తిని కూడా వ్యక్తం చేయాలి. ఈ కవితలోని సౌందర్యాల మాదిరిగానే, దీనిలోని లోపాలు కూడా స్పష్టమైనవి—అవి కేవలం నామమాత్రపు లేదా తటస్థమైనవి కావు. వాస్తవానికి ఈ రచన (కీట్స్ స్వయంగా చెప్పినట్లుగా) ఒక ప్రయోగాత్మక ప్రయత్నం. ఇరవై ఒకటి లేదా ఇరవై రెండు ఏళ్ల వయసులో, అతని మనస్సు కవితాత్మక భావనలతో నిండి ఉండేది; కొన్ని అంశాలు సరిగ్గా కుదిరితే మరికొన్ని తప్పుగా రావచ్చునని తెలిసినప్పటికీ, అతను తన భావనలన్నింటినీ ఈ కవితాత్మక గాథ (poetic romance) రూపంలోకి మలిచాడు. అతని ఆ సాహసోపేతమైన ప్రయోగం వల్ల మనం ఎంతో లబ్ధి పొందాము; దాని పరిస్థితులను గానీ, దాని పాక్షిక వైఫల్యాన్ని గానీ మనం విస్మరించకూడదు, పైగా అతనికి కృతజ్ఞతలు తెలియజేయాలి. “అందమైన వస్తువు శాశ్వత ఆనందాన్ని ఇస్తుంది” అన్న మాట నిజమైతే, మిశ్రమ సౌందర్యం కలిగిన వస్తువు కూడా కొంతమేరకైనా ఆనందాన్ని ఇస్తుంది కదా.

కీట్స్ రాసిన తదుపరి సుదీర్ఘ కవిత “ఇసాబెల్లా, లేదా ది పాట్ ఆఫ్ బాసిల్” (Isabella, or the Pot of Basil); రచనలో పరిపక్వత మరియు సంయమనం విషయంలో ఇది “ఎండిమియన్” కంటే ఎంతో మెరుగైనది. అన్ని విధాలా ఇది గొప్ప కవిత మరియు “ఎండిమియన్” ద్వారా తాను చేసిన సాహసోపేత ప్రయత్నం వల్ల లభించే అనుభవం గురించి కీట్స్ (అక్టోబర్ 9, 1818 నాటి లేఖలో – ఇది మన 5వ అధ్యాయంలో ఉదహరించబడింది) చెప్పిన మాటలను ఇది నిజం చేస్తుంది. వాస్తవానికి ఇది తక్కువ శ్రమతో కూడిన ప్రయత్నం; ఎందుకంటే దీని ఇతివృత్తం మానవ భావోద్వేగాలకు సంబంధించినది, కథాంశం ఇప్పటికే బొకాచియో (Boccaccio) ద్వారా లభించింది మరియు కథనం కూడా చాలా క్లుప్తంగా ఉంటుంది. కథా స్థలాన్ని మెస్సినా నుండి ఫ్లోరెన్స్‌కు మార్చడం (దీనికి పెద్దగా కారణం ఉన్నట్లు అనిపించదు) మినహా, కీట్స్ బొకాచియో యొక్క ఆ మధురమైన మరియు విషాదకరమైన కథకు చాలా వరకు కట్టుబడి ఉన్నాడు; అయితే, అసలు ఇటాలియన్ కథ చాలా చిన్నది కావడం వల్ల, అతను దీనిని వివరాలతో విస్తరించాడు. “ఇసాబెల్లా” ఎప్పుడూ కీట్స్ పాఠకులకు ఇష్టమైన కవితగా నిలిచింది, అది సముచితమే; ఇది సున్నితమైనది, హృదయాన్ని హత్తుకునేది మరియు రమణీయమైనది. అయినప్పటికీ, నేను దీనిని కవి రచనలలో అగ్రశ్రేణిలో ఉంచను–నాకు దీనిలోని చిత్రణ అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ ఆర్భాటంగా మరియు తక్కువ పౌరుషంగా అనిపిస్తుంది. తాను ఒక విషాద గాథను చెప్పడానికి పూనుకున్నాననే స్పృహ రచయితకు ఎక్కువగా ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది; అతను కథను అదనంగా చెబుతాడు, మరియు ఆ పరిస్థితుల నుండే హృదయాన్ని తాకే విషాదాన్ని వదిలివేయకుండా, “దానిలోని జాలి”ని విస్తరింపజేస్తాడు. ఆ సోదరులు “లెక్కల వాళ్ళు” మరియు “డబ్బున్న వాళ్ళు” అయి ఉండవచ్చు (బొక్కాసియో వారి పాత్ర యొక్క అటువంటి లక్షణాన్ని నొక్కి చెప్పడు), మరియు వారు ఖచ్చితంగా నేరస్థులుగా మారారు, అయినప్పటికీ ఇటాలియన్ రచయిత వారు లొరెంజోను హత్య చేయడాన్ని కుటుంబ గౌరవాన్ని కాపాడటానికి చేసిన స్పష్టమైన చర్యగా చిత్రీకరిస్తాడు; కానీ,

ఈ వ్యాపార సోదరులు ఎందుకంత గర్వపడ్డారని కీట్స్ “మళ్ళీ గట్టిగా ప్రశ్నించినప్పుడు”, అతను ఒక విషాద కథలోని కథకుడి వ్యక్తిత్వంలోకి మనపై మితిమీరి చొరబడినట్లు, మరియు ఒక ఉపన్యాసకుడిలా తన రచనను బలంగా నొక్కి చెబుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది.

ఈ కావ్యమంతటా వ్యాపించి ఉన్న లోపానికి ఇది కేవలం ఒక ఉదాహరణ మాత్రమే—అదేమిటంటే, ఈ కావ్యం మొత్తం పాఠకుడిని సానుభూతి చూపమని—ఒకసారి ఆగ్రహం, మరోసారి కరుణ చూపమని—ప్రత్యక్షంగా విజ్ఞప్తి చేస్తున్నట్లుగా చెప్పబడింది.

లొరెంజోను హత్య చేయడానికి తమ పథకాన్ని అమలు చేయడానికి సిద్ధమవుతున్న సమయంలో, ఆ “డబ్బున్న వాళ్ళలో” ఒకడి నోటి నుండి ఈ పంక్తులను పలికించడంలో ఉన్న అసంబద్ధతను లీ హంట్ ఎత్తి చూపారు (అతను ఆ అందమైన భావనను మెచ్చుకున్నప్పటికీ)—

“దయచేసి కిందికి దిగిరా, మండే సూర్యుడు ఎగ్లాంటైన్ గడ్డిపై తన మంచుతో తడిసిన జపమాలను లెక్కించేలోపు.”

ఇసాబెల్లాకు సమీపిస్తున్న మరణం పట్ల సానుభూతి తెలుపుతూ, రచయిత విషాదం, సంగీతం, ప్రతిధ్వని, దుఃఖంలో ఉన్న ఆత్మలు,

మరియు మెల్పోమీన్‌లను ప్రార్థించడం నాకు,

“మంచుతో తడిసిన జపమాల”పై ఆ ధనసంచి పద్యం కంటే ఏమాత్రం తగినది కాని ఒక ముగింపు లేని ప్రసంగంలా అనిపిస్తుంది.

కానీ “ది పాట్ ఆఫ్ బాసిల్” పట్ల తాను చూపే ఆరాధనకు నిదర్శనంగా నేను వాడే ఈ విశేషణాలతో పాఠకుడు బహుశా విసిగిపోయి ఉంటాడు. అతను దానిని అందమైనదిగానూ, దయనీయమైనదిగానూ భావిస్తాడు–నేను కూడా అలాగే భావిస్తాను.

“ఇసాబెల్లా” అష్టపది ఛందస్సులో వ్రాయబడింది; “ది ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ ఆగ్నెస్” స్పెన్సేరియన్ ఛందస్సులో వ్రాయబడింది. ఈ ఛందస్సులోని వ్యత్యాసం, ఆ రెండు కవితల మధ్య ఉన్న స్వభావంలోని వ్యత్యాసానికి చాలా దగ్గరగా సరిపోతుంది. “ఇసాబెల్లా” ఒక కథనాత్మక కవిత, ఇందులో సంఘటనలు ప్రధానంగా భావోద్వేగాలను ప్రేరేపించే విధంగా ప్రదర్శించబడ్డాయి; “ది ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ ఆగ్నెస్,” కథనాత్మక రూపాన్ని తీసుకున్నప్పటికీ, అది దాదాపుగా కథనం కాదు, బదులుగా ఒక కలల వంటి సంపన్నతతో కూడిన ఏకగీతం, ఒక చిత్రిత మరియు సుందరమైన ప్రదర్శన, దీనిలో మళ్ళీ భావోద్వేగం వ్యాపించి, ఆధిపత్యం చెలాయిస్తుంది. నేను దీనిని “ఇసాబెల్లా” కన్నా ఎంతో శ్రేష్ఠమైనదిగా పరిగణిస్తాను–నిజానికి, పూర్తిగా గేయరూపంలో లేని, మానవ లేదా మానవాతీత శక్తులున్న పాత్రలు కలిగిన కీట్స్ కవితలన్నిటి కన్నా కూడా ఇది శ్రేష్ఠమైనది, కేవలం “లా బెల్లె డామ్ సాన్స్ మెర్సీ” అనే గేయం మరియు అసంపూర్తిగా ఉన్న “ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ మార్క్” మినహా.

“హైపెరియన్” ఏకాంత వైభవంతో దూరంగా నిలుస్తుంది; కానీ నా అభిప్రాయం ప్రకారం,

దీర్ఘకాలంలో, “ది ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ ఆగ్నెస్” కన్నా “హైపెరియన్” కూడా కీట్స్ ప్రతిభను తక్కువ సమర్థవంతంగా, మరియు నిస్సందేహంగా తక్కువ విశిష్టంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.

ఈ మనోహరమైన కవితలోని కథ ఎంత సంక్షిప్తంగా ఉందంటే, అది దాదాపు నిరర్థకమైనది. దీనిలో ఉన్న విషయం ఇది తప్ప మరొకటి—కీట్స్,

సెయింట్ ఆగ్నెస్ ఈవ్‌కు ప్రత్యేకమైన మూఢనమ్మకాన్ని, అంటే కొన్ని పరిస్థితులలో దూరంగా ఉన్న తన ప్రేమికుడిని ఒక కన్య చూడగల శక్తిని, గ్రహించి, దానికి తోడుగా,

ఈ పరిస్థితుల కలయికలో రహస్యంగా ఉన్న ఒక ప్రేమికుడు తన ప్రియురాలితో పారిపోయాడనే విషయాన్ని జోడించాడు.

నిర్మాణాత్మక శక్తి యొక్క ఈ తీవ్రమైన సూక్ష్మత

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -5-10-26-ఉయ్యూరు 

జోల ద రాశి కె. దొడ్డన్న గౌడ గారి అనుభవాలు జ్ఞాపకాలు.15 వ భాగం.4.10.26.

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.48 వ భాగం.4.10.26.

చెంచు దంపతులు -కధానిక (త్రివేణి)

రచన: చింతా దీక్షితులు-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(I)

నల్లమల అడవిలో, ఏడాది పొడవునా ప్రవహించే ఒక వాగు పక్కన ఉన్న వెదురు గుడిసెలో లింగడు నివసిస్తుండేవాడు.

లింగాడు ఒక చెంచువాడు. అతను యువకుడు, నల్లని ఛాయ కలిగినవాడు  చూడటానికి అందమైనవాడు. చెంచుల ఆవాసం పూర్తిగా వెదురు బద్దలతో చేసిన గుండ్రని గుడిసెలతో కూడి ఉండేది. లింగాడు గుడిసె ఆ ఆవాసానికి కాస్త దూరంగా ఉండేది. లింగడుకు అప్పుడే పెళ్లయింది. ఎరమ్మ అతని భార్య. ఆ యువ జంట ప్రస్తుతానికి ఆవాసంతో సంబంధం లేకుండా ఉండాలని నిర్ణయించుకుని, కొండ వాగు పక్కన తమ కోసం ఒక గుడిసెను నిర్మించుకున్నారు.

వారి ప్రేమకథ నాగరికుల ప్రేమకథల లాంటిదే. వారి మానసిక అనుభూతులు కూడా అచ్చం అలాగే ఉండేవి.

చిన్నతనంలో వారు చెట్ల కొమ్మలకు అల్లుకున్న తీగలను పట్టుకుని ఊగేవారు. ఉదయాన్నే అడవికి వెళ్లి ఏదైనా జంతువునో పక్షినో వేటాడి, దానితో విందు చేసుకుని సాయంత్రం తిరిగి వచ్చేవారు. వారు ఒకే పాఠశాలలో చదువుకున్నారు. పాఠశాలకు వచ్చినప్పుడల్లా వారి ఉపాధ్యాయుడు వారికి మిఠాయిలు పంచేవారు. మిఠాయిలు పొందడానికి, వాటిని చెట్టు కింద కూర్చుని తినడానికే వారు ప్రధానంగా పాఠశాలకు వెళ్లేవారు. చెంచు విద్యార్థులకు ఉచిత దుస్తులు కూడా లభించేవి. ఆ బట్టలు వేసుకుని, వేటకు వెళ్లడం కోసం వారు పాఠశాలకు గైర్హాజరయ్యేవారు. పాఠశాల చదువు ముగించే సమయానికి వారికి తెలుగు అక్షరాలను గుర్తించడం వచ్చేసింది. ‘అక్షరాలు’ అని పిలిచే ఆ వంకర గీతలను నేర్పించడానికి ఉపాధ్యాయుడు ఎందుకు అంత శ్రమ పడుతున్నారో వారికి అర్థమయ్యేది కాదు. భారతదేశంలోని చాలామందిలాగే, బహుశా వారికి విద్య కాకుండా ఆహారం, జ్ఞానం కాకుండా దుస్తులు అవసరమై ఉండవచ్చు.

ఎరమ్మ యవ్వనపు అంచున ఉంది. లింగడు మనసు కలల లోకాల్లో విహరించడం మొదలుపెట్టింది. ఒక రోజు లింగడు, ఎరమ్మ తేనెపట్టుల కోసం అడవిలో తిరుగుతున్నారు. వారు నిటారుగా ఉండే రాళ్ల మధ్య, బయటకు పొడుచుకు వచ్చిన రాతి అంచుల కింద వెతుకుతున్నారు. చివరకు వారికి ఒక తేనెపట్టు కనిపించింది. లింగడు కొండ పైకి వెళ్లాడు, ఎరమ్మ కొండ అడుగున నిలబడి అతన్ని చూస్తోంది. ఆకర్షణీయమైన తేనెపట్టు కనిపించే రాతి అంచు వైపు అతను నెమ్మదిగా, జాగ్రత్తగా పాకుతూ వెళ్లాడు. వెదురు కర్రతో దాన్ని కదిలించాడు. కలత చెందిన తేనెటీగలు హోరుమంటూ పైకి లేచి అతన్ని చుట్టుముట్టాయి. వాటి కుట్టడాన్ని భరించలేక లింగాడు కిందకు దిగివచ్చాడు. ఎరమ్మ నిరాశ చెందింది. రోజంతా ఉపవాసం ఉండటం వల్ల వారికి ఆకలిగా ఉంది. తేనెతో నిండిన ఆ తేనెపట్టును ఆరగించవచ్చని వారు ఆశించారు, కానీ అది సాధ్యం కాలేదు.

ఎరమ్మ ఆ తేనెపట్టుపై పొగ వేయడానికి ప్రయత్నిస్తూ, అందుకు అవసరమైన ఎండుకట్టెలను సేకరిస్తోంది. అడవిలో మంట పెట్టడం ప్రమాదకరమని ఆమెకు తెలియదు, కానీ లింగడుకు ఆ విషయం తెలుసు. (ఒకసారి కరిగడు అడవిలో తన బాణాన్ని పోగొట్టుకున్నాడు; దాన్ని తిరిగి పొందడానికి అతను అడవిని తగలబెట్టి బూడిద చేశాడు. బాణం దొరికింది కానీ, ఆ పనికి గాను అతనికి కొన్ని నెలల జైలు శిక్ష కూడా పడింది.) అందుకే అతను ఆమెను మంట పెట్టకుండా వారించి, మళ్లీ కొండ పైకి ఎక్కాడు. ఎరమ్మ అతని వెంటే వెళ్ళింది. ఇద్దరూ ఆ బండరాయి అంచుకు చేరుకున్నారు. ఎరమ్మ ఒక బండరాయి అంచును గట్టిగా పట్టుకుని, తన మరో చేతిని లింగడుకు అందించింది. అతను ఆమె చేతిని పట్టుకుని, తన శరీరం సగం గాలిలో వేలాడేంత వరకు బయటకు పాకుతూ వెళ్ళాడు. అతను కిందకు వంగి, తన మరో చేతితో బలంగా ఆ తేనెపట్టును తెంపాడు. ఎరమ్మ అతన్ని వెనక్కి లాగింది. ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చూసి నవ్వుకున్నారు. వారికి తేనెపట్టు దొరికింది కానీ, వారి ఒళ్లంతా తేనెటీగల కుట్లు నిండిపోయాయి.

వారు తమ ఒంటికి కొన్ని ఆకుల రసాన్ని రాసుకుని, సరస్సు పక్కన ఉన్న ఒక చెట్టు కింద కూర్చున్నారు. సూర్యుడు అస్తమించాడు, చంద్రుడు ఉదయించాడు. అడవి అంతటా వెన్నెల చుక్కలు పరచుకున్నాయి. ‘తాండ్ర’ పూల సువాసన అడవిని నింపేసింది. పక్షులు తమ చెట్టు నివాసాలకు చేరుకుని మధురంగా కూస్తున్నాయి.

ఎరమ్మ ఆ తేనెపట్టును ముక్కలుగా చేసి అతని పెదవుల దగ్గరకు అందించింది. వారు ఆ తేనెపట్టును తిని, సరస్సు నీటిని కడుపు నిండా తాగారు. ఆ చెట్టు కింద, సరస్సు అంచున, వెన్నెల కాంతిలో వారు ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుని ముద్దుపెట్టుకున్నారు. అడవి మరింత సువాసనతో నిండింది, పక్షులు మరింత ఉల్లాసంగా పాడాయి, చంద్రుడు మరింత ప్రకాశవంతంగా వెలిగాడు.

(2)

చిన్నపాటి వేట జంతువులు, తేనెపట్టులు లేదా ‘చెంచు దుంపల’తో తమ ఆకలిని తీర్చుకోవడానికి వారు ప్రతిరోజూ అడవిలో సంచరించేవారు. అలా కొన్ని రోజులు గడిచాయి. ఒకటి రెండు రోజులు ఆహారం దొరకకపోయినా వారు పెద్దగా పట్టించుకోలేదు. క్రమంగా వారు మిగిలిన చెంచులతో కలిసిపోయి, తమ ఆహారం కోసం కష్టపడటం మొదలుపెట్టారు.

లింగడు వెదురును నరికి, చీల్చి, తద్వారా రోజుకు ఆరు అణాలు సంపాదించేవాడు. ఎరమ్మ సూర్యోదయం నుండి సూర్యాస్తమయం వరకు అడవిలో తిరుగుతూ చింతపండు, కుంకుడుకాయలు, చార పప్పు, కరక్కాయలు వంటివి సేకరించి, ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన ధరలకు ప్రభుత్వ ఏజెంట్లకు అమ్మేది. అలా ఆమె కూడా ప్రతిరోజూ కొన్ని అణాలు సంపాదించేది. అలా సంపాదించిన డబ్బుతో వారు తమకు కావలసిన ఆహార పదార్థాలు, బట్టలు మరియు బాణాలకు ఇనుప మొనలను కొనుగోలు చేసేవారు.

గతంలో చెంచులు అటవీ ఉత్పత్తులను మధ్యవర్తులకు చాలా తక్కువ ధరలకు అమ్మేవారు. వారి పరిస్థితిని మెరుగుపరచాలనే ఉద్దేశంతో ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకుని, ఆ ఉత్పత్తులను స్వయంగా కొనుగోలు చేయడం ప్రారంభించింది. కానీ చెంచుల పరిస్థితిలో మాత్రం ఎలాంటి మార్పు రాలేదు. కనీస ఆహారం, బట్టలు లేక వారు మునుపటిలాగే ఇబ్బందులు పడేవారు. అడవి జంతువులు, అడవి మనుషులు ఇద్దరూ ఆ ఉదారమైన అడవి బిడ్డలే. జంతువులకు తినడానికి తగినంత ఆహారం దొరుకుతుందేమో కానీ, మనుషులకు మాత్రం చాలా తక్కువగా దొరికేది. ప్రకృతి తల్లి పక్షపాతం చూపిస్తోందా, లేక తోటి మనుషులు క్రూరంగా ఉన్నారా? వేసవి కాలంలో వారు మామిడి పండ్లతో తమ ఆకలిని తీర్చుకునేవారు.

లింగడు తీవ్ర ఆగ్రహంతో ఊగిపోయాడు. అతను విల్లు ఎక్కుపెట్టి ఆ చెంచు వ్యక్తిపై బాణం వదలబోయాడు కానీ, చివరి క్షణంలో తనను తాను నియంత్రించుకున్నాడు. తల దించుకుని ఇంటి వైపు నడిచాడు. చెంచు తెగలో ఇలాంటి సంయమనం అరుదు కావచ్చు, కానీ లింగడు మనసులో కొన్ని సందేహాలు మెదులుతూనే ఉన్నాయి. తన భార్యపై అతనికి నిజమైన ప్రేమే ఉన్నప్పటికీ, అతని మనసులో అనుమానం మాత్రం చోటు చేసుకుంది. అతని ముఖంపై ఉండే చిరునవ్వు శాశ్వతంగా కనుమరుగైపోయింది.

ఎరమ్మ రాత్రి ఆలస్యంగా ఇంటికి వచ్చి, యథావిధిగా వంట చేసింది. లింగడు ఆమెతో ఏమాత్రం మాట్లాడలేదు. ఆమె కదలికలన్నీ అతనికి అనుమానాస్పదంగా అనిపించాయి. అతను కొంచెం అంబలి తాగి, గుడిసె బయట తన వస్త్రాన్ని పరచుకుని పడుకున్నాడు. ఎరమ్మ గుడిసె గడప దగ్గరే పడుకుంది.

ఆ రాత్రిలాగే, అప్పుడు కూడా వెన్నెల కాస్తోంది, గాలిలో సువాసనలు వెదజల్లుతున్నాయి. కానీ లింగడుకు మాత్రం ప్రపంచమంతా విషాదంలో మునిగిపోయినట్లు అనిపించింది.

(3)

కాలం మానసిక గాయాలను త్వరగా మాన్పుతుంది. లింగడు మనసు మళ్లీ ప్రశాంతతను పొందింది కానీ, అతని మానసిక సమతుల్యత మాత్రం కుదుటపడలేదు. అది చెంచులకు ఎటువంటి పనీ లేని సమయం. ప్రతి ఒక్కరూ తమ రోజువారీ ఆహారాన్ని ఎలాగోలా సంపాదించుకోవాలనే ధ్యాసలో ఉండేవారు.

ఒక మంచి ఉదయం, ఆ చెంచు దంపతులు అడవికి బయలుదేరారు. లింగడు జంతువులను పట్టే వలలను పట్టుకోగా, ఎరమ్మ ఒక బుట్టను మోస్తోంది. వారు కాలిబాట వెంబడి కొంత దూరం నడిచిన తర్వాత వెదురు పొదల ప్రాంతానికి చేరుకున్నారు. పొదల లోపల కీటకాల కిచకిచ శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయి. కొంత దూరంలో, రాత్రిపూట పులి చంపిన జంతువు కళేబరంపై రాబందులు ఆకాశంలో ఎగురుతూ కనిపించాయి. కొండ వాలు అంతా దట్టమైన వెదురు పొదలతో నిండి ఉంది.

వారు ఎంతో కష్టపడి ఆ పొదల మధ్యలోకి ప్రవేశించారు. పొదలు బాగా దట్టంగా ఉన్న ఒక చోట లింగాడు తన వలను పరిచాడు. ఇంతలో, ఎరమ్మ పైనున్న వెదురు కొమ్మల నుండి మంచి మొత్తంలో బియ్యాన్ని సేకరించింది. వారు ఒక పొద నీడన కూర్చుని ఆ బియ్యం తినడం మొదలుపెట్టారు. ఎండ తీవ్రమవుతోంది.

లింగడు ఆమె చేతి నుండి బియ్యాన్ని తీసుకోకుండానే, ఆమె వైపు తీక్షణంగా చూశాడు. ఆ తర్వాత, ఆమె ఎవరితో కలిసి కనిపించిందో ఆ బాయిగాడు గురించి మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు. ఎరమ్మలో అశాంతి లక్షణాలు కనిపించసాగాయి. ఆమె అతని ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పలేకపోయింది. కానీ ఆమె అతన్ని దగ్గరకు తీసుకుని ఓదార్చింది. లింగడు కాసేపు నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయాడు. తనపై ఉన్న ప్రేమతో ఎరమ్మ చెబుతున్న మాటలు, చేస్తున్న పనులు అతనికి సంతోషాన్నిచ్చాయి. తన అనుమానాలు నిరాధారమైనవేమోనని అతనికి అనిపించింది. అతను ఆమెతో ఆప్యాయంగా మాట్లాడాడు. వారు తమ వలలో చిక్కుకున్న కుందేలును పట్టుకుని, కాల్చుకుని తిని, ఇంటికి బయలుదేరారు.

అతను ధైర్యవంతుడే అయినా, స్వభావరీత్యా మృదుస్వభావి. గొడవలు పెట్టుకోవడం లేదా ప్రమాదాల్లోకి దూకడం అతని నైజం కాదు. ఆమెకు సాహస కృత్యాలంటే ఇష్టం. ఆమె విలువిద్యలో నేర్పరి; ఆమె బాణం గురి తప్పడం అరుదు. ఇతరులలో కూడా అటువంటి నైపుణ్యం ఉంటే ఆమె ముగ్ధురాలయ్యేది. ఆమె లింగాడిని ప్రేమించేది, కానీ ఇతర ధైర్యవంతులను కూడా మెచ్చుకునేది. వారిలో బాయిగాడు ఒకడు. లింగాడు ఆమెతో బాయిగాడి గురించి మాట్లాడినప్పుడు, ఆమె అప్పటికి అతన్ని ఎలాగోలా బుజ్జగించి సంతృప్తి పరిచేది. కానీ ఆమె మనసులో ఒక అసంతృప్తి ఉండేది. తన ప్రేమికుడు తనను ఎందుకు అనుమానించాలి? అది సహజం కాదని ఆమె భావించింది. తన ప్రవర్తన అనుమానాస్పదంగా అనిపించినా, మరెవరో కాదు, స్వయంగా లింగాడే తనను అనుమానించేంత నీచంగా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తున్నాడో ఆమెకు అర్థం కాలేదు. ఆమెకు కోపం వచ్చింది. ఆమె తన భర్తను ఇంకాస్త ఆటపట్టించాలనుకుంది.

ఒక రోజు, ఆ దంపతులు ఇంటికి తిరిగి వస్తున్నారు. దారిలో, బాయిగాడు ఒక రాతి బండ పక్కన విశ్రాంతి తీసుకోవడం ఆమె చూసింది; ఆ బండపై అతను ఆ రోజు వేటాడిన పెద్ద దుప్పి పడి ఉంది. లింగడు కూడా అతన్ని చూశాడు. ఎరమ్మ తాను బాయిగాడితో కలిసి ఇంటికి వస్తానని చెప్పి అక్కడే ఉండిపోయింది. లింగడు ఒక చెట్టు వెనుక దాక్కున్నాడు. అతని దగ్గర కేవలం తన వల మాత్రమే ఉంది, విల్లు, బాణాలు గానీ, కత్తి గానీ లేవు. బాయిగాడి దగ్గర విల్లు ఉంది. వివేకంతో వ్యవహరించడమే శ్రేయస్కరమని లింగడు భావించాడు.

ఎరమ్మ బాయిగాడి పక్కన కూర్చుంది. అతను ఆమె భుజంపై చేయి వేయబోయాడు, కానీ ఆమె దాన్ని పక్కకు తీసేసింది. అతను ఆమెతో మాటలు కలిపి ఆమె పెదవులపై చిరునవ్వును రప్పించాడు. లింగడు ఆ చిరునవ్వును గమనించాడు. ఆమె లేచి నిలబడి, బాయిగాడి విల్లు, బాణం తీసుకుని, చెట్టు కొమ్మల్లో దాగి ఉన్న ఒక పక్షిని గురిచూసి కొట్టింది. అతను ఆమెను పైకి ఎత్తి కౌగిలించుకోవడం ద్వారా తనకున్న అభిమానాన్ని చాటుకున్నాడు. తీవ్ర ఆగ్రహంతో ఆమె అతన్ని పక్కకు విసిరివేసి ఇంటికి బయలుదేరింది. అడవిలో చీకటి అలుముకుంది.

లింగడు ఆ కౌగిలింతను చూశాడు. దాంతో అతను మానసిక సమతుల్యతను కోల్పోయి అడవిలో తిరగసాగాడు.

(4)

అడవిలో సంచరించే అతనికి ఈ బాధ ఎందుకు కలగాలి? అతను ఏ తప్పూ చేయలేదు కదా! ఇతరులు తప్పు చేసినప్పుడు అతని గుండె ఎందుకు బరువెక్కాలి? పరాయివారు తన ఆవులను నిమరినప్పుడు అతను బాధపడ్డాడా? లేదా తన విల్లు, బాణాలను ఇతరులు వాడినప్పుడు బాధపడ్డాడా? ఇతరుల స్వేచ్ఛలో అతను ఎందుకు జోక్యం చేసుకోవాలి? కానీ, చివరికి అతను ఒక జంతువు కదా? జంతువులలో అసూయ సహజం కదా? అందుకే, అటువంటి ప్రవర్తన పట్ల అసహనం చూపడం సమంజసమేనని అతను భావించాడు. అతని గుండె మరింతగా భారమైపోయింది. ఆ రాత్రి, ఆ అడవిలో, లింగడు మనసును ఏ ఆలోచనలు కలవరపెట్టాయో చెప్పడం కష్టం.

మరుసటి రోజు ఉదయం, ఎండుకట్టెల కోసం అడవిలో తిరుగుతున్న ఒక లంబాడీ స్త్రీకి, ఒక రాయి పక్కన గుర్తుపట్టడానికి వీలులేని స్థితిలో ఉన్న ఒక వింత శవం కనిపించింది. దాని దగ్గర్లోనే పులి అడుగుజాడలు ఉన్నాయి.

రాత్రంతా ఎరమ్మ తన భర్త కోసం ఆందోళనతో ఎదురుచూస్తూ మేల్కొనే ఉంది. అతను తిరిగి రాలేదు. తెల్లవారుజామున ఆమె అడవిలోకి అతని కోసం వెతకడానికి వెళ్ళింది. ఎక్కడా అతని జాడ దొరకలేదు. అంతకుముందు సాయంత్రం తాను ప్రవర్తించిన తీరు గురించి ఆమె పశ్చాత్తాపపడటం మొదలుపెట్టింది. పశ్చాత్తాపం, ఆవేదన ఆమె మనసును పూర్తిగా ఆవరించాయి.

ఆమె నిర్దోషి కాదా? తన భర్తను ఆమె ప్రేమించలేదా? ఆ రోజు సరస్సు దగ్గర, అటవీ దేవత సాక్షిగా అతని పాదాల చెంత అర్పించిన తన హృదయాన్ని ఆమె ఎప్పుడూ వెనక్కి తీసుకుని ఇతరులకు ఇవ్వలేదు కదా! అలాంటప్పుడు ఆమెను నిందించడం సమంజసమేనా? ఆమె నిజంగానే తప్పు చేసిందా? పరాయి పిల్లలను నిమరడం వల్ల ఒక స్త్రీ తన పిల్లలను ప్రేమించలేదని అనగలమా? ఇది పాపమా? ఒకవేళ పాపమే అయితే, కొత్త సంతోషాన్ని ఇస్తానన్నట్లుగా ఆ పాపం ఆమె గుండెలో ఎందుకు అంత తీవ్రంగా మెరిసింది? మానవ నియమ నిబంధనలు తెలియని ఆమె, రకరకాల విచిత్రమైన ఆలోచనలలో మునిగిపోయింది.

అలాంటి ఆలోచనలతో మనసు కలత చెందుతుండగా, దారిలో ఎదురైన అడవి మనుషులను ప్రశ్నిస్తూ, ప్రేమ బంధం ఆమెను ముందుకు లాగుతుండగా ఆమె అడవిలో తిరిగింది. అప్పుడు ఆ లంబాడీ స్త్రీ ఆమెకు ఎదురైంది. ఎరమ్మ ఆమె చెప్పిన విషయం విన్నది. అప్పటికే సూర్యుడు ఆకాశం మధ్యలో ఉండి నిప్పులు కురిపిస్తున్నాడు. చివరకు, ఆ అజ్ఞాత మృతదేహాన్ని ఒక చెంచు మహిళ గుర్తించింది.

ఆ సాయంత్రం, విశాలమైన కృష్ణా నది నీటిపై తేలుతున్న ఒక స్త్రీ మృతదేహంపై అస్తమిస్తున్న సూర్యుని ఎర్రని కిరణాలు పడ్డాయి. దాహం తీర్చుకోవడానికి అక్కడికి వచ్చిన ఒక లేగదూడ, తన పెద్ద కళ్లతో ఆ మృతదేహాన్ని వింతగా చూడసాగింది.

చింతా దేక్షితులు గారి పరిచయం

మహాకవి కాళిదాసు మాళవికాగ్నిమిత్రం నాటకం.8 వ భాగం.4.10.26.

అల్పాయుష్కడైన’’సౌందర్యమే సత్యం సత్యమే సౌందర్యం ‘అని నిర్వచించిన  ,ఆఖరి రొమాంటిక్ కవి జాన్ కీట్స్ జీవిత చరిత్ర -1
—

అల్పాయుష్కడైన’’సౌందర్యమే సత్యం సత్యమే సౌందర్యం ‘అని నిర్వచించిన  ,ఆఖరి రొమాంటిక్ కవి జాన్ కీట్స్ జీవిత చరిత్ర -1

ఆంగ్ల మూలం విలియం మైఖేల్ రోచేట్టీ

అధ్యాయం I

కీట్స్ తాత జెన్నింగ్స్; అతని తల్లిదండ్రులు; లండన్‌లో కీట్స్

జననం (అక్టోబర్ 31, 1795); అతని సోదరులు మరియు సోదరి;

ఎన్‌ఫీల్డ్‌లోని జాన్ క్లార్క్ పాఠశాలలో విద్య, చార్లెస్ కౌడెన్

క్లార్క్ వద్ద శిక్షణ; తల్లిదండ్రుల మరణం; సర్జన్ హమ్మండ్

వద్ద శిష్యరికం; హమ్మండ్ వద్ద పని మానేసి, శస్త్రచికిత్స

అధ్యయనం; స్పెన్సర్ రచనల పఠనం, కవిత్వం వైపు మొగ్గు;

సాహిత్య పరిచయస్తులు–లీ హంట్, హేడన్, జె.

హామిల్టన్ రెనాల్డ్స్, డిల్క్, మొదలైనవారు; కీట్స్ మొదటి సంపుటి,

“పోయమ్స్” (Poems), 1817                                               11

అధ్యాయం II.

మే 1817లో “ఎండిమియన్” (Endymion) రచన ప్రారంభం;

ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో ఆరోగ్యం దెబ్బతినడం; నవంబర్‌లో “ఎండిమియన్” పూర్తి;

మిత్రుడు చార్లెస్ ఆర్మిటేజ్ బ్రౌన్; సోదరుడు జార్జ్ వివాహం

మరియు అమెరికాకు వలస; స్కాట్లాండ్, ఐర్లాండ్‌లలో కీట్స్,

బ్రౌన్‌ల పాదయాత్ర; గొంతు నొప్పి కారణంగా హామ్‌ప్‌స్టెడ్‌కు

తిరిగి రావడం; సోదరుడు టామ్ మరణం;

మిస్ కాక్స్ (“చార్మియన్”) మరియు తాను ప్రేమలో పడిన

మిస్ బ్రాన్ల గురించి కీట్స్ వర్ణన; హేడన్‌తో విభేదాలు;

విన్‌చెస్టర్ సందర్శన; అమెరికా నుండి జార్జ్ కీట్స్ స్వల్పకాలం

తిరిగి రావడం, కానీ ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న జాన్ కీట్స్‌కు

ఎలాంటి సహాయం చేయకుండానే తిరిగి వెళ్లిపోవడం.

III.

కీట్స్‌కు క్షయ వ్యాధి ఫిబ్రవరి 1820లో ప్రారంభమైంది; అతను కోలుకున్నాడు,

కానీ జూన్‌లో వ్యాధి తిరగబెట్టింది; అతను లీ హంట్‌తో కలిసి ఉండి,

అతన్ని హఠాత్తుగా విడిచిపెట్టాడు; అతని చివరి సంపుటి,

“లామియా” మొదలైనవి ప్రచురించబడ్డాయి; ఇటలీకి బయలుదేరే ముందు

హాంప్‌స్టెడ్‌కు తిరిగి వచ్చాడు; మిస్ బ్రాన్‌కు అతని ప్రేమలేఖలు–సారాంశాలు;

హేడన్ అతన్ని చివరిసారిగా చూడటం; అతను జోసెఫ్ సెవెర్న్‌తో కలిసి ఇటలీకి ఓడలో ప్రయాణించాడు; బ్రౌన్‌కు లేఖ; నేపుల్స్ మరియు రోమ్; సెవెర్న్ లేఖల నుండి సారాంశాలు; కీట్స్ ఫిబ్రవరి 23, 1821న రోమ్‌లో మరణించాడు. 40

అధ్యాయం IV.

కీట్స్ బాల్యంలోనే పద్యాలు రాశాడు; అతని తొలి రచనలు, “ఇమిటేషన్ ఆఫ్ స్పెన్సర్,” మరియు కొన్ని సొనెట్లు; కవిగా అసాధారణ ప్రతిభ లేదు;

చాప్‌మన్ హోమర్‌పై అతని సొనెట్; అతని మొదటి సంపుటి, “పోయమ్స్,” 1817లోని విషయాలు; హంట్ తన కవితలను మొదటిసారిగా చూడటం

చేతివ్రాతలో; “స్లీప్ అండ్ పొయెట్రీ,” పోప్ పాఠశాల కవిత్వం మొదలైన వాటికి సంబంధించిన సారాంశం; ప్రచురణకర్తలు, మెస్సర్స్ ఓలియర్,

ఆ సంపుటిని ఒక వైఫల్యంగా భావించి వదులుకున్నారు. 64

అధ్యాయం V.

“ఎండిమియన్”; కీట్స్ యొక్క సాంప్రదాయిక అభిరుచులు; డయానా మరియు ఎండిమియన్ గురించి (“ఐ స్టూడ్ టిప్టో” మొదలైన వాటి నుండి) సారాంశం; 1817 నాటి “ఎండిమియన్” రచనకు సంబంధించిన వివరాలు; కవితకు ముందుమాట

; _ది క్వార్టర్లీ రివ్యూ_ లోని విమర్శ; _బ్లాక్‌వుడ్స్ మ్యాగజైన్_ లో దాడి

; కీట్స్ ప్రతికూల విమర్శల వల్ల కుంగిపోయాడా అనే ప్రశ్న; ఈ విషయంపై అతని స్వంత లేఖలలో, మరియు షెల్లీ, లార్డ్ హౌటన్, హేడన్,

బైరన్, హంట్, జార్జ్ కీట్స్, కౌడెన్ క్లార్క్, సెవెర్న్‌ల ద్వారా లభించిన ఆధారాలు;

ముగింపు.

VI.

1820లో ప్రచురించబడిన “లామియా” సంపుటిలోని కవితలు; “ఇసాబెల్లా”;

“ది ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ ఆగ్నెస్”; “హైపెరియన్”; “లామియా”;

ఐదు స్తుతి గీతాలు; ఇతర కవితలు–“ది నైల్” పై ఒక సొనెట్; “ది ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ మార్క్,” “ఓథో ది గ్రేట్,” “లా బెల్లె డామ్ సాన్స్ మెర్సీ,” “ది క్యాప్ అండ్ బెల్స్,” చివరి సొనెట్, మొదలైనవి;

గద్య రచనలు. 107

అధ్యాయం VII.

రోమ్‌లో కీట్స్ సమాధి; అతని జీవిత చరిత్రను రాయడానికి బ్రౌన్ మరియు ఇతరుల ప్రణాళికలు; అతని సోదరుడు జార్జ్, మరియు అతని సోదరి, శ్రీమతి.

లానోస్; మిస్ బ్రాన్; కీట్స్‌తో హంట్ స్నేహం గురించిన చర్చ; ఇతర స్నేహితులు–బెయిలీ, హేడన్, షెల్లీ. 118

అధ్యాయం VIII.

కీట్స్ స్వరూపం; చిత్రపటాలు; అతని

స్వభావాన్ని అంచనా వేయడంలో ఇబ్బందులు; అతని కవితాభిలాష, మరియు చారిత్రక లేదా ప్రజా ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన విషయాలపై అతని భావన; అతని ఆలోచనా తీవ్రత;

నైతిక ధోరణి; అతని వ్యక్తిత్వ బలంపై ప్రశ్న–హేడన్ అభిప్రాయం; స్నేహితుల మధ్య ప్రవర్తన; అధ్యయనశీలమైన

సంకల్పాలు; అనుమాన ధోరణి; స్త్రీల పట్ల అతని భావన–ఉదహరించిన కవిత; పువ్వులు మరియు సంగీతం పట్ల ప్రేమ; రాజకీయాలు;

లీ హంట్‌పై చికాకు; అతని లేఖలు; విజ్ఞానశాస్త్రం పట్ల వ్యతిరేకత; సమకాలీన రచయితలపై వ్యాఖ్యలు; కవిత్వంపై సూత్రాలు; ఒక కవిగా తన అవగాహనల గురించి స్వీయ-విశ్లేషణ; చిత్రలేఖనం పట్ల భావాలు; హాస్య చతురత, శ్లేషలు, మొదలైనవి; మతపరమైన విషయాలలో ఉదాసీనత; ఆత్మ యొక్క అమరత్వంపై అతని భావాలు; మద్యం మరియు వేట పట్ల ఇష్టం;

సారాంశం. 124

అధ్యాయం IX.

స్పెన్సర్ ప్రభావం చర్చించబడింది; కీట్స్ మొదటి సంపుటి యొక్క బలహీనత; తొలి సొనెట్లు; “ఎండిమియన్”; ఈ కవితపై షెల్లీ విమర్శలు; పద్యం యొక్క సవివరమైన వాదన; అంచనా

“ఎండిమియన్” యొక్క కల్పన మరియు రచనా విధానం;

“ఇసాబెల్లా” యొక్క అంచనా; “ది ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ ఆగ్నెస్” యొక్క;

“ది ఈవ్ ఆఫ్ సెయింట్ మార్క్” యొక్క;

“హైపెరియన్” యొక్క;

“ఓథో ది గ్రేట్” యొక్క;

“లామియా” యొక్క;

“లా బెల్లె డామ్ సాన్స్ మెర్సీ” యొక్క ఉల్లేఖనలు మరియు అంచనాలు; కీట్స్ యొక్క ఐదు గొప్ప శ్లోకాలు–సారాంశాలు;

“సౌందర్యమే సత్యం, సత్యమే సౌందర్యం”; వాచిక రూపంలో కల్పనాశక్తి

ఇది కీట్స్‌కు ప్రత్యేకమైనది; కీట్స్‌కు వర్తించే “దోషరహిత” అనే పదంపై చర్చ;

“ఓడ్ టు ఎ నైటింగేల్”లో రచనా విధానం యొక్క వివరాలు;

ఇతర శ్లోకాలు, సొనెట్లు మరియు గేయాలు;

కీట్స్ చివరి సంపుటంలో స్త్రీల పట్ల వ్యవహరించిన తీరు;

“మూర్ఛపోవడం” గురించిన అతని ప్రస్తావనలు;

అతని ఇంద్రియ సుఖం మరియు దానికి సంబంధించిన భావోద్వేగం;

కీట్స్ కంటే షెల్లీ యొక్క ఆధిక్యత; కీట్స్ కవిత్వపు నాణ్యత గురించి తుది వ్యాఖ్యలు. 163

గఅధ్యాయం 1.

ఒక సుస్పష్టమైన సత్యంతో నా మొదటి వాక్యాన్ని ప్రారంభిస్తున్నాను. జీవితాలు కొన్ని దీర్ఘకాలికంగా, సంఘటనాత్మకంగా ఉంటాయి; మరికొన్ని స్వల్పకాలికంగా, పెద్దగా విశేషాలు లేనివిగా ఉంటాయి. కీట్స్ జీవితం స్వల్పకాలికమైనది మరియు పెద్దగా సంఘటనలు లేనిది. జీవిత చరిత్రకారుడు వివిధ రకాల జీవితాలకు తగిన విధంగా వేర్వేరు విధానాలను అనుసరించవచ్చు. దీర్ఘకాలిక మరియు సంఘటనాత్మక జీవితం కలిగిన రచయిత విషయంలో, మొత్తం కథనాన్ని సమాంతరంగా ముందుకు తీసుకువెళ్లడం, బాహ్య మరియు అంతర్గత జీవిత ప్రయాణాలను, సంఘటనలు మరియు వాటి ఫలితాలను, కార్యకలాపాలు మరియు పరిసరాలను, అలాగే రచనలను—అన్నీ ఒకదానిపై ఒకటి ప్రభావం చూపుతున్న తీరును—ఒకే దృశ్యపటంలో చూపించడం సముచితమనిపించవచ్చు. కానీ కీట్స్ విషయంలో, ఇది అత్యంత సరైన పద్ధతి అని నాకు అనిపించడం లేదు. అతని జీవితాన్ని రెండు భాగాలుగా విభజించడం మరింత సముచితం కావచ్చు: మొదటిది, పుట్టుక నుండి మరణం వరకు అతని జీవిత గమనం; రెండవది, సాహిత్యంలో అతని కృషి. ఈ రెండూ కొంతమేర ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోవడం సహజం, కానీ వీలైనంత వరకు వాటిని వేరుగానే ఉంచుతాను. అతను ఏమి చేశాడు, ఏమి రాశాడో తెలుసుకున్న తర్వాత, అతని స్వభావం మరియు వ్యక్తిత్వాన్ని విశ్లేషించడానికి మనం సిద్ధమవుతాము. ఇది నా మూడవ భాగం అవుతుంది; ఇక నాలుగవ భాగంలో, అతని రచనల నాణ్యతను మరియు విలువను—ప్రత్యేకంగానూ మరియు సాధారణంగానూ—అంచనా వేయడానికి ప్రయత్నిస్తాను. కాబట్టి, మొదటగా నేను అతని జీవితానికి సంబంధించిన బాహ్య వాస్తవాల వివరణతో ప్రారంభిస్తున్నాను.

*             *       *      

జాన్ కీట్స్ సాధారణ నేపథ్యం కలిగిన కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఏ జీవిత చరిత్రకారుడూ అతని వంశవృక్షాన్ని అతని తల్లి తరపు తాత కంటే వెనుకకు తీసుకువెళ్లలేదు, లేదా పూర్వీకుల గొప్పతనానికి సంబంధించిన ఏ చిన్న ఆనవాలు ఉన్నట్లు కూడా పేర్కొనలేదు. అతని తల్లి తరపు తాత పేరు మిస్టర్ జెన్నింగ్స్; ఆయన లండన్‌లోని మూర్-ఫీల్డ్స్ ప్రాంతంలో, ‘పేవ్‌మెంట్’ వద్ద, ఫిన్స్‌బరీ సర్కస్ ప్రవేశద్వారానికి ఎదురుగా ‘స్వాన్ అండ్ హూప్’ అనే పేరుతో ఒక పెద్ద అశ్వశాలను (livery-stable) నిర్వహించేవారు. ఆ వ్యాపారంలో ప్రధాన అశ్వశాల నిర్వాహకుడు లేదా సహాయకుడిగా థామస్ కీట్స్ అనే వ్యక్తి ఉండేవారు; ఆయన డెవాన్‌షైర్ లేదా కార్నిష్ ప్రాంతానికి చెందినవారు. అతను మంచి ప్రవర్తన, వివేకం మరియు ఆకర్షణీయమైన రూపం కలిగిన వ్యక్తి; జెన్నింగ్స్ కుమార్తె అయిన ఫ్రాన్సెస్ (లేదా ఫన్నీ) అతని పట్ల ఆకర్షితురాలైంది. వారిద్దరికీ వివాహం జరిగింది. ఆర్థికంగా ఎంతో ఉన్నత స్థితికి చేరినప్పటికీ, కీట్స్ మాత్రం మునుపటిలాగే నిరాడంబరంగా, పురుషోచితమైన హుందాతనంతో మెలిగేవారు. ఆయన సహజంగానే ఒక ఉత్తమ వ్యక్తిత్వంతో కూడిన మనిషిగా కనిపిస్తారు. జెన్నింగ్స్ ఒక సంపన్న వ్యాపారి; ఇతరులను సులభంగా నమ్మే అమాయక స్వభావం మరియు ఉదార గుణం లేకపోతే, ఆయన మరింత ధనవంతుడిగా మరణించి ఉండేవారు (ఆయన 1805లో మరణించారు). శ్రీమతి కీట్స్ స్వభావం ఆమె భర్తలా స్థిరంగా లేదా ఏకాగ్రతతో కూడినదిగా ఉండేది కాదని తెలుస్తోంది. ఆమె వినోదాన్ని అమితంగా ఇష్టపడేవారు, ధారాళంగా ఖర్చు చేసేవారు మరియు పిల్లల పట్ల, ముఖ్యంగా జాన్ పట్ల ఎంతో ప్రేమను చూపేవారు; పిల్లలు కూడా ఆమెను అంతేగా ప్రేమించేవారు. ఆమె వివేకవంతురాలైనప్పటికీ, తరచుగా గంభీరమైన లేదా విషాద ఛాయలున్న ప్రవర్తనను కలిగి ఉండేవారు. ఆమె పెద్ద అండాకారపు ముఖంతో, ఆకర్షణీయమైన ఎత్తైన ఆకృతి కలిగిన మహిళ. ఆమెకు ఉన్న వినోద ప్రియత్వం కారణంగా కొన్ని అనాలోచిత నిర్ణయాలు తీసుకుని ఉండవచ్చు; ఎందుకంటే ఆమె మొదటి బిడ్డ జాన్, ఏడు నెలలకే పుట్టిన శిశువు (అకాల జననం).

జాన్ కీట్స్ 1795 అక్టోబర్ 31న ‘మూర్ఫీల్డ్స్’లోని వారి వ్యాపార స్థలంలో జన్మించారు. బిషప్స్‌గేట్‌లోని సెయింట్ బోటోల్ఫ్ చర్చిలో ఉన్న బాప్టిజం రిజిస్టర్ ద్వారా ఈ పుట్టిన తేదీ నిర్ధారించబడింది. సాధారణంగా అక్టోబర్ 29 అని భావించినప్పటికీ, ఆ తేదీ సరైనది కాదని తెలుస్తోంది; అయితే కీట్స్ స్వయంగా మరియు వారి కుటుంబ సభ్యులు మాత్రం ఆ తేదీనే నమ్మేవారు. ఆ దంపతులకు జాన్ కాకుండా మరో ముగ్గురు పిల్లలు (చిన్నతనంలోనే చనిపోయిన కుమారుడిని కూడా కలిపితే నలుగురు) ఉండేవారు: జార్జ్, థామస్ మరియు చివరగా 1803 మార్చిలో జన్మించిన ఫన్నీ. జాన్ తన ఐదవ ఏట ఉన్నప్పుడు, తన తల్లి పట్ల అతనికి ఉన్న బాల్యపు అనురాగాన్ని తెలియజేసే ఒక సంఘటన గురించి చెబుతుంటారు. అప్పట్లో ఆమె తీవ్ర అనారోగ్యంతో ఉండేవారు; ఆమెకు ఎటువంటి అంతరాయం కలగకుండా చూసేందుకు, జాన్ ఆవరణలో దొరికిన ఒక పాత కత్తిని పట్టుకుని ఆమె గది తలుపు వద్ద కాపలాగా నిలబడేవాడు. అలా గంటల తరబడి అక్కడే ఉండిపోయేవాడు. అయితే, ఒక పక్షపాత వైఖరి కలిగిన జీవిత చరిత్రకారుడి దృష్టికోణం వల్ల ఈ సంఘటనకు ఒక ఆదర్శవంతమైన రంగు అద్దబడిందేమోనని ఎవరైనా అనుమానించవచ్చు. చిత్రకారుడు బెంజమిన్ రాబర్ట్ హేడాన్—ఈయనకు జాన్ కీట్స్‌తో మంచి పరిచయం ఉండేదని, ఈ కథను ఆయన సోదరుడు థామస్ ద్వారా విన్నారని మనం తదుపరి భాగంలో తెలుసుకుంటాం—దీనిని ఇలా నమోదు చేశారు: “చిన్నతనంలో అతను అత్యంత ఉగ్రమైన మరియు అదుపు చేయలేని స్వభావం గల పిల్లవాడిగా ఉండేవాడు. సుమారు ఐదేళ్ల వయసులో, ఒకసారి అతను ఒర లేని కత్తిని చేతిలోకి తీసుకుని, గది తలుపు మూసివేసి, ఎవరూ బయటకు వెళ్లకూడదని పట్టుబట్టాడు. అతని తల్లి బయటకు వెళ్లాలని ప్రయత్నించింది; కానీ అతను ఆమెను ఎంత తీవ్రంగా బెదిరించాడంటే ఆమె ఏడవడం మొదలుపెట్టింది. కిటికీ గుండా ఎవరైనా ఆమె పరిస్థితిని గమనించి సహాయానికి వచ్చేవరకు ఆమె అక్కడే వేచి ఉండాల్సి వచ్చింది.” ఐదేళ్ల వయసున్న జాన్ కీట్స్, ఒర లేని కత్తితో తన తల్లిని మరియు ఆమె వస్తువులను నియంత్రించిన సందర్భాలు రెండు వేర్వేరుగా జరిగాయని భావించడం కష్టం—అంటే ఒకసారి గాఢమైన, తనను తాను మరచిపోయేంతటి ప్రేమతో, మరొకసారి చిరాకుతో కూడిన మొండి ఉద్వేగంతో అలా చేశాడని అనుకోవడం సమంజసం కాదు.

అతని తల్లిదండ్రులు జాన్‌ను ‘హారో’ (Harrow) పాఠశాలకు పంపాలని అనుకున్నారు; కానీ అది చాలా ఖరీదైనదని భావించి, చివరకు అతన్ని అప్పట్లో మంచి పేరున్న ఎన్‌ఫీల్డ్‌లోని రెవరెండ్ జాన్ క్లార్క్ పాఠశాలలో చేర్పించారు; అతని సోదరులు కూడా అక్కడే అతనిని అనుసరించారు. ఎన్‌ఫీల్డ్ పాఠశాల భవనం 18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో నిర్మించబడిన ఒక చక్కని ఎర్ర-ఇటుకల భవనం; దీనిని వెస్ట్ ఇండీస్ వ్యాపారి ఒకరు నిర్మించారని చెబుతారు; దీని నిర్మాణ సామాగ్రిని “ముందు భాగాన్ని అలంకరించే డిజైన్లుగా మలిచారు.మనిక.

కీట్స్ బహుశా జూలై 1818లో తన సోదరికి రాసిన ఒక చిన్న కవిత, అతను మరియు అతని సోదరులు వారి అమ్మమ్మతో నివసిస్తున్న సమయంలో అతను ఎలా ఉండేవాడో ఒక సంగ్రహావలోకనం ఇస్తుంది.

“ఒక అల్లరి పిల్లవాడు ఉండేవాడు,

అవును, వాడు ఒక అల్లరి పిల్లాడు:

వాడు చిన్న చేపలను పెంచేవాడు

మూడు తొట్టెల్లో,

పనిమనిషి యొక్క శక్తిని సైతం ధిక్కరిస్తూ,

తన మంచి అమ్మమ్మకు ఏమాత్రం భయపడకుండా.

వాడు తరచుగా హడావిడిగా

తెల్లవారుజామున లేచి

వెళ్ళేవాడు

మరియు ఎలాగోలా

వాగు దగ్గరకు,

మరియు ఇంటికి తెచ్చేవాడు

మిల్లు బొటనవేలు,

చిన్న గబ్బిలం,

మరీ లావుగా లేని,

చిన్న మిన్నోలు

ఒక చేతి తొడుగు సందు అంత

చిన్నవి,

ఒక మంచి

చిన్నారి పాప/పిల్లి చిటికెనవేళ్లంత

పరిమాణంలో లేనివి.”

అతనికి “గోల్డ్‌ఫించ్‌లు, టామ్‌టిట్‌లు, మిన్నోలు, ఎలుకలు,

టికిల్‌బ్యాక్‌లు, డేస్, కాక్-సాల్మన్‌లు, మరియు పొదలు

మరియు సెలయేళ్లలో నివసించే అన్ని రకాల జీవులు” అంటే చాలా ఇష్టం.

ఆ యువకుడికి జీవితంలో ఒక వృత్తి వెంటనే నిర్ణయించబడింది. పదిహేనేళ్ల వయసులోనే,

అతను ఎడ్మంటన్‌లోని కొంత పేరున్న సర్జన్ అయిన మిస్టర్ హామండ్ వద్ద £210 ప్రీమియంతో అప్రెంటిస్‌గా చేరాడు. మిస్టర్ కౌడెన్ క్లార్క్ చెప్పిన దాని ప్రకారం, ఈ ఏర్పాటు స్పష్టంగా కీట్స్‌కు సంతృప్తినిచ్చింది: అతను శస్త్రచికిత్స వృత్తి కంటే కూడా, ఎన్‌ఫీల్డ్‌కు ఎడ్మంటన్ సౌకర్యవంతంగా దగ్గరగా ఉండటాన్ని ఎక్కువగా ప్రస్తావించినట్లు కనిపిస్తుంది. ఆ ఒప్పందం ఐదు సంవత్సరాలు కొనసాగాల్సి ఉంది;

కానీ, పూర్తిగా స్పష్టంగా తెలియని ఏదో కారణం వల్ల, కీట్స్ తన అప్రెంటిస్‌షిప్ ముగియకముందే హామండ్‌ను విడిచిపెట్టాడు.[1] ఒకవేళ హేడన్‌కు (బహుశా కీట్స్ స్వయంగా చెప్పి ఉంటాడు) సరిగ్గా సమాచారం అంది ఉంటే, దానికి కారణం ఏమిటంటే, ఆ యువకుడు

తనకు సాధ్యమయ్యే కవితా వృత్తికి శస్త్రచికిత్స ఒక విరోధి అని భావించి దానిని ద్వేషించాడు, మరియు

“చివరకు అతని గురువు, ఆ అసహ్యంతో విసిగిపోయి, అతనికి సమయం ఇవ్వడం మానేశాడు.”

అప్పుడు అతను సెయింట్ థామస్ హాస్పిటల్ చుట్టూ నడవడం ప్రారంభించాడు; మరియు,

బోరోలోని 8వ నంబర్ డీన్ వీధిలో, ఆ తర్వాత సెయింట్ థామస్ వీధిలో కొద్దికాలం గడిపిన తరువాత,

అతను తన ఇద్దరు సోదరులతో కలిసి—ఆ సమయంలో మిస్టర్ అబ్బే కార్యాలయంలో గుమాస్తాలుగా పనిచేస్తున్నవారు—క్వీన్స్ ఆర్మ్స్ టావెర్న్‌కు దారితీసే మార్గానికి పైన ఉన్న చీప్‌సైడ్‌లోని పౌల్ట్రీలో నివసించాడు.

అతని శస్త్రచికిత్స సహచరులలో ఇద్దరు మిస్టర్ హెన్రీ స్టీఫెన్స్,

తరువాత వైద్య విధానంలో క్రీయోసోట్‌ను ప్రవేశపెట్టినవారు, మరియు మిస్టర్ జార్జ్ విల్సన్ మాకెరెత్.

కీట్స్ సాధారణ ఉపన్యాసాలకు హాజరయ్యేవారు, మరియు ఇప్పటికీ భద్రపరచబడిన ఒక పుస్తకంలో జాగ్రత్తగా వ్యాఖ్యానాలు రాసుకున్నారు.

కీట్స్ తన వృత్తిపరమైన నోట్స్‌లో, ముఖ్యంగా తోటి విద్యార్థి నోట్స్‌లో, ఒకరకమైన పద్యాలను గీసుకోవడానికి ఇష్టపడేవారని, మరియు అతను కొన్నిసార్లు గంభీరమైన పద్యాలను తన సహచరులకు చూపించేవారని మిస్టర్ స్టీఫెన్స్ వివరిస్తారు.

చివరగా, జూలై 1815లో,

అతను అపోథెకరీస్ హాల్‌లో జరిగిన పరీక్షలో తన సన్నిహితులు ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువ మార్కులతో ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. మరియు 1816 మార్చిలో అతను గైస్ ఆసుపత్రిలో మిస్టర్ లూకాస్ ఆధ్వర్యంలో డ్రెస్సర్‌గా నియమించబడ్డాడు. ఆసుపత్రిలో కీట్స్ చదువు ఎంతవరకు నచ్చిందని కౌడెన్ క్లార్క్ ఒకసారి అడిగాడు. దానికి ఆ యువకుడు, తనకు అనాటమీ అంటే ఇష్టం లేదని బదులిచ్చాడు: “ఉదాహరణకు, మొన్న ఒకరోజు ఉపన్యాసం జరుగుతుండగా, గదిలోకి ఒక సూర్యకిరణం వచ్చింది, దానితో పాటు ఆ కిరణంలో తేలుతున్న ఒక పెద్ద జీవరాశి గుంపు వచ్చింది, నేను వాటితో పాటు ఓబెరాన్ మరియు అద్భుత లోకానికి వెళ్ళిపోయాను.”

కీట్స్ కవిత్వాన్ని చదివిన వారికి, అతను వృత్తి జీవితంలోకి అడుగుపెట్టినప్పటి నుండి, శస్త్రచికిత్స మరియు సాహిత్యం పట్ల అతనికి భిన్నమైన అభిరుచి ఉండేదని నమ్మడంలో ఎలాంటి ఇబ్బంది ఉండదు. ఎడ్మంటన్‌లో మిస్టర్ హామండ్‌తో ఉన్నప్పుడు, అతను క్లార్క్ కుటుంబంతో, ముఖ్యంగా చార్లెస్ కౌడెన్ క్లార్క్‌తో తన సంబంధాన్ని కొనసాగించాడు. అతను నిరంతరం పుస్తకాలు అరువు తీసుకునేవాడు; చివరకు, సుమారు 1812 ప్రారంభంలో, అతను స్పెన్సర్ రాసిన “ఫేరీ క్వీన్” పుస్తకాన్ని అడిగాడు. ఆ ప్రత్యేకమైన పుస్తకం అతని రంగానికి చెందినదని ఏమాత్రం తెలియని ఆ కుటుంబం ఆశ్చర్యానికి గురైంది. అయితే, దాని ప్రభావం చాలా స్పష్టంగా కనిపించింది. కౌడెన్ క్లార్క్‌తో స్పెన్సర్ గురించి చర్చించడానికి కీట్స్ వారానికి కనీసం ఒక్కసారైనా ఎన్‌ఫీల్డ్‌కు నడిచి వెళ్ళేవాడు. “వసంతకాలంలో పచ్చిక బయళ్లలోకి వదిలిన లేత గుర్రంలా, అతను ఆ రొమాన్స్ సన్నివేశాల గుండా దూసుకుపోయేవాడు,” అని క్లార్క్ అన్నాడు. వర్ణనలోని సున్నితమైన స్పర్శ,

చిత్రణ, లేదా “సముద్రాన్ని భుజాలపై మోస్తున్న తిమింగలం” వంటి శక్తివంతమైన విశేషణాలు,

అతని ముఖాన్ని ఆనంద పారవశ్యంతో వెలిగించేవి. అతని తీరిక సమయం అప్పటికే చదవడానికి, అనువాదానికి కేటాయించబడింది, అందులో ఏనీడ్ అనువాదాన్ని పూర్తి చేయడం కూడా ఉంది. సాహిత్య తృష్ణ ఇప్పుడు తీవ్రస్థాయికి చేరింది, మరియు అతను పద్యాలు చదవడంతో పాటు రాయడం కూడా ప్రారంభించాడు. త్వరలోనే శస్త్రచికిత్సకు, సాహిత్యానికి మధ్య సంఘర్షణ లేకుండా పోయింది—మిస్టర్ అబ్బే ఇష్టానికి విరుద్ధంగా, సాహిత్యం సంపూర్ణమైన, శాశ్వతమైన ఆధిపత్యాన్ని సాధించింది.

కవిత్వం చేపట్టాలనే ప్రత్యేక ఉద్దేశ్యంతోనే తాను శస్త్రచికిత్సను విడిచిపెట్టానని కీట్స్ ఎప్పుడూ ఖండించేవాడు: తన శస్త్రచికిత్సలలో ఏదైనా కీడు చేస్తానేమోనన్న భయమే తన ఉద్దేశ్యమని అతను వాదించాడు. అతని చివరి శస్త్రచికిత్స ఒక కణత ధమనిని తెరవడం; అతను అందులో పూర్తిగా విజయం సాధించాడు, కానీ ఆ విజయం అతనికి ఒక అద్భుతంలా కనిపించింది, అది మళ్ళీ పునరావృతం అవుతుందని ఊహించలేదు.

కీట్స్‌తో పాటు శస్త్రచికిత్స ప్రభావం క్షీణిస్తూ, చివరికి కనుమరుగవుతున్న సమయంలో—దాని పర్యవసానానికి కచ్చితమైన తేదీ నిర్దేశించబడలేదు, బహుశా నిర్దేశించడం కూడా సాధ్యం కాకపోవచ్చు—అతను, మొదట కౌడెన్ క్లార్క్‌తో ఉన్న సాన్నిహిత్యం ద్వారా, కొంతమంది మంచి సాహిత్య పరిచయస్తులను ఏర్పరుచుకుంటున్నాడు. కీట్స్ ప్రవేశం పొందిన ఆ సాహిత్య వర్గానికి జాన్ మరియు లీ హంట్ అనే సోదరులు కేంద్రబిందువుగా ఉండేవారు. జాన్ ‘ది ఎగ్జామినర్’ (The Examiner) పత్రికకు ప్రచురణకర్తగా, లీ సంపాదకుడిగా వ్యవహరించేవారు. ప్రిన్స్ రీజెంట్ (తరువాత జార్జ్ IV) పై అపవాదు వ్యాసం రాసినందుకు వీరిద్దరికీ అప్పట్లో జరిమానా విధించడంతో పాటు రెండేళ్ల జైలు శిక్ష కూడా పడింది; చట్టపరంగా అది అపవాదు (libel) కిందకే రావచ్చు, కానీ కచ్చితంగా అది ఏమాత్రం మృదువుగా లేని తీవ్రమైన విమర్శ. లీ హంట్ (1784లో జన్మించారు, అంటే కీట్స్ కంటే సుమారు పదకొండేళ్లు పెద్దవారు) మనందరికీ ఒక ఉల్లాసభరితమైన వ్యాసకర్తగా, కవిగా, సామాజిక మరియు రాజకీయ నైతికత విషయంలో ఉదారవాద దృక్పథం కలిగిన వ్యక్తిగా (ఖచ్చితమైన అర్థంలో రాజకీయ నాయకుడు కాకపోయినప్పటికీ) సుపరిచితులు; ఆయన ఒక ఆకర్షణీయమైన సహచరుడు మరియు నిరంతరం చమత్కారాలు, శ్లేషలతో (puns) అలరించే స్వభావం కలవారు. ఆయనకు మంచి సాహిత్యంపై సహజమైన మరియు విశ్లేషణాత్మకమైన అవగాహన ఉండేది; కానీ ఆయన శైలిలోనూ, ఆలోచనా విధానంలోనూ విచిత్రమైన పోకడలు, అసాధారణ అలవాట్లు ఎక్కువగా ఉండేవి. అందుకే, సాహిత్య రంగంలో అడుగుపెడుతున్న యువకుడికి—ఆదర్శప్రాయుడిగా లేదా మార్గదర్శకుడిగా—ఆయన పూర్తిగా సురక్షితమైన సహచరుడు కాకపోవచ్చు. లీ హంట్ కీట్స్‌ను మొదటిసారిగా 1816 వసంతకాలంలో కలుసుకున్నారు; సాధారణంగా భావించినట్లుగా హాంప్‌స్టెడ్‌లోని ఆయన నివాసంలో కాకుండా, ‘న్యూ రోడ్’లోని ‘8 యార్క్ బిల్డింగ్స్’ వద్ద ఈ కలయిక జరిగింది. కీట్స్ మరియు హేడన్ (Haydon) ల మొదటి సమావేశం 1816 నవంబర్‌లో హంట్ ఇంట్లోనే జరిగింది; 1786లో జన్మించిన హేడన్, ఉన్నత కళల పట్ల అంకితభావం మరియు ఆవేశం కలిగిన సమర్థకుడు, విశాల దృక్పథం మరియు పోరాట తత్వం ఉన్న వ్యక్తి. కళ పట్ల ఆయనకున్న గాఢమైన అనురాగం ఎంతలా ఉండేదంటే, ఆ కళా ప్రచారకుడిగా తన స్వప్రయోజనాలను కూడా ఆయన విస్మరించలేకపోయేవారు. ‘జెరూసలేంలో క్రీస్తు ప్రవేశం’ (Christ’s Entry into Jerusalem) అనే తన భారీ చిత్రంలో వర్డ్స్‌వర్త్ మరియు ఇతరులతో పాటు కీట్స్ ముఖచిత్రాన్ని కూడా ఆయన చిత్రించారు. మరొక పరిచయస్తుడు ప్రచురణకర్త అయిన మిస్టర్ చార్లెస్ ఒలియర్; ఆయన స్వయంగా పద్యాలు మరియు గద్య రచనలు చేసేవారు. 1817 వసంతకాలం ప్రారంభంలో ఓలియర్ సంస్థ కీట్స్ యొక్క మొదటి కవితా సంకలనానికి ప్రచురణకర్తలుగా మారింది, దాని గురించి మరికొంత సేపట్లో. హంట్స్, హేడన్ మరియు ఓలియర్‌ల కంటే ఇంకా ముందుగానే, కీట్స్‌కు తనకంటే ఒక సంవత్సరం చిన్నవాడైన జాన్ హామిల్టన్ రెనాల్డ్స్ తెలుసు. అతను కొంత పేరున్న కవి, ఇప్పుడు దాదాపు మర్చిపోయినవాడు; “ది గార్డెన్ ఆఫ్ ఫ్లోరెన్స్,” “ది ఫ్యాన్సీ,” మరియు “మిసెర్రిమస్” అనే గద్య కథ రచయిత; అతను క్రైస్ట్ హాస్పిటల్‌లోని రైటింగ్-మాస్టర్ కుమారుడు, మరియు కీట్స్ ఆ కుటుంబం మొత్తంతో సన్నిహితంగా మెలిగాడు, అయినప్పటికీ వారందరితో ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా ఉండేవాడు కాదు. ఆ సోదరీమణులలో ఒకరు థామస్ హుడ్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు. రెనాల్డ్స్ ద్వారా కీట్స్, సుమారు 1794లో జన్మించిన మిస్టర్ బెంజమిన్ బెయిలీతో పరిచయం ఏర్పరచుకున్నాడు, అప్పుడు ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో చర్చి కోసం చదువుతున్న విద్యార్థి, తరువాత సిలోన్‌లోని కొలంబోకు ఆర్చ్‌డీకన్‌గా అయ్యాడు. 1789లో జన్మించిన, విమర్శకుడు మరియు చివరికి ‘ది ఎథీనియం’ సంపాదకుడైన చార్లెస్ వెంట్‌వర్త్ డిల్కే,

మరొక సన్నిహితుడు; మరియు కాలక్రమేణా కీట్స్, తనకంటే ఏడు సంవత్సరాలు చిన్నవాడైన, “జోసెఫ్ అండ్ హిస్ బ్రదరెన్” అనే నాటక కావ్యం మరియు “స్టోరీస్ ఆఫ్టర్ నేచర్” అనే గద్య రచన రచయిత అయిన చార్లెస్ వెల్స్‌ను తెలుసుకున్నాడు.

మనం ముందుకు సాగేకొద్దీ ఇతర స్నేహితుల గురించి ప్రస్తావించబడుతుంది.

కీట్స్ తన వృత్తి జీవితం ప్రారంభంలో ఆంగ్ల సాహిత్య జీవితమనే సౌధంలో ఏ ప్రత్యేకమైన స్థానంలో స్థిరపడ్డాడో సూచించడానికి ప్రస్తుతానికి నేను ఇంతే చెప్పాను.

అధ్యాయం II.

మనం ఇప్పుడు 1817వ సంవత్సరం, మే నెలకు చేరుకున్నాము. అప్పుడు కీట్స్ తన ఇరవై రెండవ ఏట ఉన్నాడు.

అతను అప్పుడు రాశాడు

బ్రౌన్‌తో కలిసి చేసిన ఈ పాదయాత్ర, లివర్‌పూల్ వద్ద కుటుంబ సభ్యులకు వీడ్కోలు పలికిన ఘట్టానికి కొనసాగింపుగా సాగింది. వ్యాపారానికి సంబంధించిన ఆడంబరమైన లొంగుబాట్లు, కృత్రిమమైన శ్రద్ధాసక్తుల పట్ల తనకు ఏమాత్రం ఆసక్తి లేదని గ్రహించిన జార్జ్ కీట్స్ (ఈ విషయంలో జాన్ కీట్స్ కూడా అతనితో ఏకీభవించాడు), అమెరికాకు వలస వెళ్లి, అక్కడ ఒక కొత్త ప్రాంతంలో కఠిన పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటూ జీవనోపాధిని, బహుశా సంపదను కూడా పొందాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఇందులో భాగంగా, అతను దివంగత నావికాదళ అధికారి కుమార్తె అయిన పదహారేళ్ల జార్జియానా అగస్టా వైలీని వివాహం చేసుకున్నాడు. “నింఫ్ ఆఫ్ ది డౌన్‌వర్డ్ స్మైల్” (Nymph of the downward smile) అనే సోనెట్ ఆమెను ఉద్దేశించి రాసినదే. కాబట్టి, జాన్ కీట్స్ మరియు బ్రౌన్, జార్జ్ మరియు అతని భార్యతో కలిసి లివర్‌పూల్ వరకు వెళ్లి వారికి వీడ్కోలు పలికారు. ఆ తర్వాత వారు ‘లేక్ కంట్రీ’ (సరస్సుల ప్రాంతం) వైపు పాదయాత్రను ప్రారంభించారు; ఇది బర్న్స్, బెల్‌ఫాస్ట్ మరియు వెస్ట్రన్ హైలాండ్స్ ప్రాంతాలకు సంబంధించిన భూభాగం. ఈ యాత్రకు బయలుదేరే ముందు, కీట్స్ ఆరోగ్యం రాత్రిపూట గాలికి గురికావడం ప్రమాదకరమనిపించేంత బలహీనంగా ఉండేది; కానీ ఈ యాత్రలో అతను దృఢమైన, ఆరోగ్యవంతమైన శరీరాకృతి కలిగిన వ్యక్తిలా వ్యవహరించాడు. రోజుకు సుమారు ఇరవై మైళ్లు, కొన్నిసార్లు అంతకంటే ఎక్కువ దూరం నడిచాడు. యాత్రకు సంబంధించిన అతని రికార్డులలో ఎక్కడా అనారోగ్యానికి సంబంధించిన బాధాకరమైన లేదా బలహీనమైన ఛాయలు కనిపించవు. అయితే, ఈ పరిస్థితి ఎక్కువ కాలం నిలవలేదు; ‘ఐల్ ఆఫ్ మల్’ (Isle of Mull) ప్రాంతం అతని శక్తికి మించిన సవాలుగా మారింది. జూలై 23న తన సోదరుడు టామ్‌కు రాసిన లేఖలో అతను ఆ యాత్రను ఇలా వర్ణించాడు: “ఆ ద్వీపం గుండా వెళ్ళే దారి – లేదా చెప్పాలంటే ఆ కాలిబాట – ఊహించలేనంత నిస్సారంగా, విచారకరంగా ఉంది; నిర్మానుష్యమైన పర్వతాల మధ్య, చిత్తడి నేలలు, రాళ్లు మరియు నదుల మీదుగా, ప్యాంటు పైకి మడుచుకుని, చేతిలో సాక్సులు పట్టుకుని నడవాల్సి వచ్చింది… మల్ ద్వీపం మీదుగా ముప్పై ఏడు మైళ్ల దూరం అత్యంత దుర్భరమైన నడక సాగించాము, ఆ తర్వాత అయోనా (Iona)కు వెళ్ళాము.” మరొక లేఖలో అతను ఇలా అన్నాడు: “చిత్తడి నేలలో మోకాళ్ల లోతు వరకు నడిచాను; గొంతు నొప్పి వచ్చింది; ఐకోల్మ్‌కిల్ (Icolmkill) మరియు స్టాఫా (Staffa)లను చూడటానికి వెళ్తున్నాను.” అప్పటి నుండి ఆ గొంతు నొప్పి ప్రస్తావన పదేపదే కనిపిస్తుంది. కొన్నిసార్లు అది తగ్గుముఖం పట్టేది లేదా దాదాపుగా నయమైనట్లు అనిపించేది;

మరికొన్నిసార్లు అది తిరగబెట్టి, ఎంతో కొంత అసౌకర్యాన్ని కలిగించేది.

బ్రౌన్ దీనిని “తీవ్రమైన జలుబు మరియు గొంతులో పుండు”గా పేర్కొన్నాడు. దీనికి సంబంధించిన తాజా

ప్రస్తావన డిసెంబర్ 1819లో కనిపిస్తుంది; ఇది ఆ యువ కవి ఆరోగ్యం పూర్తిగా,

ఆందోళనకరంగా క్షీణించడానికి కేవలం రెండు నెలల ముందు జరిగిన విషయం. స్కాట్లాండ్‌లో,

కాలినడకన సాగిన ఆ యాత్రలో ఎదురైన వాతావరణ పరిస్థితులు మరియు శారీరక శ్రమ కారణంగా,

ఆ గొంతు నొప్పిని అదుపులో ఉంచుకోవడం సాధ్యం కాలేదు; దాంతో, ఇన్వర్‌నెస్ (Inverness) వరకు వెళ్ళిన తర్వాత,

వైద్యుల సలహా మేరకు కీట్స్ అయిష్టంగానే తన యాత్రను మధ్యలోనే ఆపేసి,

బ్రౌన్‌కు వీడ్కోలు పలికి, క్రోమార్టీ (Cromarty) నుండి ఒక చిన్న నౌకలో బయలుదేరాడు.

తొమ్మిది రోజుల ప్రయాణం తర్వాత అతను లండన్ బ్రిడ్జికి చేరుకున్నాడు, మరియు ఆగస్టు 18న

మిసెస్ డిల్క్ (Mrs. Dilke) ముందు ప్రత్యక్షమయ్యాడు; ఆమె అతనిని చూసి దిగ్భ్రాంతికి గురైంది.

“జాన్ కీట్స్,” అని ఆమె రాసింది, “నిన్న రాత్రి ఇక్కడికి వచ్చాడు, ఊహించలేనంతగా నల్లబడిపోయి,

చాలా అస్తవ్యస్తమైన రూపంలో ఉన్నాడు: చెప్పులు అరిగిపోయి ఉన్నాయి, జాకెట్ వెనుక భాగం చిరిగిపోయింది,

ఒక ఫర్ క్యాప్ (fur cap), పెద్ద శాలువా (plaid) మరియు తన సామాను సంచి (knapsack) ఉన్నాయి.

అతను ఎలా కనిపించాడో మాటల్లో చెప్పలేను.” కీట్స్ యొక్క స్కాట్లాండ్ మరియు ఐర్లాండ్ యాత్రకు సంబంధించిన

వివరాల గురించి ఇక్కడ ఇంకా చాలా చెప్పవచ్చు; కానీ అతని జీవితంలో జరిగిన సంఘటనలుగా

వాటికి అంత ప్రాముఖ్యత లేకపోవడం వల్ల, అతని లేఖల నుండి విస్తృతమైన ఉల్లేఖనాల రూపంలో మాత్రమే

వాటిని సంతృప్తికరంగా వివరించడం సాధ్యమవుతుంది; ఆ లేఖలు ఆసక్తికరంగా, వర్ణనాత్మకంగా ఉన్నప్పటికీ,

వాటిని పొందుపరచడానికి నాకు తగినంత స్థలం లేదు.

ఐరిష్ ప్రజల గురించి తనకు తెలిసిన కొద్దిపాటి విషయాలతో పోలిస్తే, మొత్తమ్మీద అతను స్కాటిష్ ప్రజలనే

ఎక్కువగా ఇష్టపడ్డాడు. కీట్స్ తన సొంత అనారోగ్య సమస్యల కారణంగా స్కాట్లాండ్ వదిలి వస్తున్న సమయంలోనే,

క్షయ వ్యాధి (consumption) ముదిరిన దశలో ఉన్న తన సోదరుడు టామ్ యొక్క

తీవ్రమైన అనారోగ్యం కారణంగా అతన్ని తిరిగి రమ్మని పిలుపు వచ్చింది; కానీ ఆ లేఖ

అతనికి సరైన సమయానికి చేరలేదని తెలుస్తోంది.

ఆ తర్వాతి మూడు నెలలు కీట్స్, టామ్‌తో కలిసి హాంప్‌స్టెడ్ (Hampstead) లోని తమ నివాసంలో గడిపాడు. ఆందోళన మరియు అనురాగం—హృదయపూర్వకమైన అనురాగం, తీవ్రమైన ఆందోళన—ఏవీ ఫలితాన్నివ్వలేదు. కేవలం ఇరవై ఏళ్ల వయసులో డిసెంబర్ ఆరంభంలో టామ్ మరణించాడు; ఆ నెల 7వ తేదీన అతనికి అంత్యక్రియలు జరిగాయి. “కింగ్ లియర్” నాటకంలోని “Poor Tom” (పాపం టామ్) అనే పదాల కింద, బ్రతికి ఉన్న అతని సోదరుడు గీత గీసి ఉంచాడు.

ఇప్పుడు జాన్ కీట్స్ ప్రపంచంలో ఒంటరివాడయ్యాడు. టామ్ చనిపోయాడు, జార్జ్ మరియు అతని భార్య అమెరికాలో ఉన్నారు, ఇక చిన్నారి సోదరి ఫానీ వాల్థమ్‌స్టోలోని మిస్టర్ మరియు మిసెస్ అబ్బేల ఇంట్లో శాశ్వత నివాసిగా ఉండిపోయింది. డిసెంబర్‌లో అతను హాంప్‌స్టెడ్‌లోని తన అద్దె గదిని వదిలి, మిస్టర్ బ్రౌన్‌తో కలిసి ‘వెంట్‌వర్త్ ప్లేస్’ (ప్రస్తుతం ‘లాన్ బ్యాంక్’ అని పిలువబడుతోంది)లో కాపురం పెట్టాడు; అక్కడ బ్రౌన్ ప్రధాన అద్దెదారుగా ఉండగా, కీట్స్ బ్రౌన్‌తో కలిసి అద్దె చెల్లించే నివాసిగా ఉండేవాడు. వెంట్‌వర్త్ ప్లేస్‌లో కేవలం రెండు ఇళ్లు మాత్రమే ఉండేవి. వాటిలో ఒకదానిలో బ్రౌన్ మరియు కీట్స్ నివసించగా, మరొకదానిలో డిల్క్ కుటుంబం ఉండేది. ఆ మొదటి ఇంట్లో—బ్రౌన్ మరియు కీట్స్ బయటకు వెళ్ళిన సమయాల్లో—మరియు ఆ తర్వాత రెండవ ఇంట్లో కూడా, ‘బ్రౌన్’ (Brawne) అనే పేరుగల ఒక సంపన్న కుటుంబం నివసించేది; అందులో తల్లి, ఒక కుమారుడు మరియు ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉండేవారు. ‘లాన్ బ్యాంక్’ అనేది జాన్ స్ట్రీట్‌లో కుడివైపున, వెంట్‌వర్త్ హౌస్‌కు పక్కనే ఉన్న చివరికి ముందు ఉండే ఇల్లు; డాక్టర్ షార్పీ తన చివరి రోజుల్లో కొంతకాలం ఇక్కడ గడిపారు. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, కీట్స్ జ్ఞాపకాలతో శాశ్వతంగా ముడిపడి ఉన్న నివాసం ఇదే.

టామ్ తన అల్పాయుష్షులోని చివరి రోజులను గడుపుతున్న సమయంలోనే, కీట్స్ ఇద్దరు యువతులను పరిచయం చేసుకున్నాడు. వారిద్దరి గురించిన వివరణను అతను మనకు అందించాడు. వారిలో మొదటివారైన మిస్ జేన్ కాక్స్ గురించి అతను రాసిన తీరు, ఒక ప్రారంభ దశను సూచించేలా అనిపిస్తుంది…

“అశ్రద్ధగా, అస్తవ్యస్తంగా దుస్తులు ధరించిన యువకుడిలా” కనిపించారు—లీ హంట్ (Leigh Hunt)తో కలిసి కలుసుకున్నారు. కీట్స్‌తో కరచాలనం చేసిన తర్వాత, ఆయన పక్కనే ఉన్న హంట్‌తో “ఆ చేతిలో మృత్యువు ఉంది” అని అన్నారు. అంతటి ప్రారంభ దశలో గానీ, లేదా ఆ తర్వాత కొంత కాలం వరకు గానీ, కీట్స్ సన్నిహిత మిత్రులలో ఎవరూ కోల్‌రిడ్జ్ (Coleridge) వ్యక్తం చేసిన ఆ అశుభ సూచకమైన ముందస్తు ఊహను పంచుకున్నట్లు చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలూ లేవు.

1818 మార్చిలో కీట్స్ డెవాన్‌షైర్‌లోని టీన్‌మౌత్‌లో ఉన్న తన సోదరులతో కలిశాడు, మరియు ఏప్రిల్‌లో “ఎండిమియన్” (Endymion) ప్రచురితమైంది. జూన్‌లో, ఇకపై తరచుగా ప్రస్తావించబడే తన స్నేహితుడు చార్లెస్ ఆర్మిటేజ్ బ్రౌన్‌తో కలిసి అతను కొంత దూరం కాలినడకన యాత్రకు బయలుదేరాడు. సాధారణంగా ఒక వ్యక్తి ఎలాంటివాడో తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి మనకు ఉంటుంది; కానీ అతను ఎలాంటివాడు *కాదో* తెలిసినా దాదాపు అదే అవగాహన కలుగుతుంది. 1819 ఏప్రిల్‌లో కీట్స్ బ్రౌన్ గురించి కొన్ని సరదా పద్యాలు రాశాడు; అవి ప్రధానంగా వ్యతిరేకార్థాలను సూచిస్తాయని భావిస్తారు. కాబట్టి, బ్రౌన్ యొక్క శారీరక మరియు నైతిక స్వరూపం ఆ పద్యాలలో వర్ణించిన దానికి పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండేదని మనం ఊహించవచ్చు–

“అతను ఒక విచారవదనంతో కూడిన వ్యక్తిని కలవబోతున్నాడు,

నడుము సన్నగా, దట్టమైన జుట్టుతో ఉంటాడు,

విత్తనాలు నిండిన థిజిల్ (thistle) మొక్క గాలిలో తన తేలికపాటి

విత్తన గుత్తులను వదిలే ముందు ‘జెఫైర్’ (పశ్చిమ గాలి)తో

సంభాషించినట్లుగా అతని జుట్టు ఉంటుంది.

అతని గడ్డం ఇంకా మొలకెత్తలేదు;

క్షవరం చేసే బ్రష్ గానీ, రేజర్ గానీ అతని గడ్డాన్ని తాకలేదు;

చింతలు అతని ముఖంపై ఎలాంటి ముద్ర వేయలేదు,

పర్షియన్ మగ్గంపై తయారైన వస్త్రంలా అతను కొత్తగా, కాంతివంతంగా ఉన్నాడు.

“అతనికి వైన్ లేదా బీర్ (half-and-half) పట్ల ఆసక్తి లేదు,

చేపలు, మాంసం లేదా పక్షుల మాంసం పట్ల కూడా శ్రద్ధ లేదు,

సాస్‌లను తృణప్రాయంగా భావించాడు;

విందులో పంది తల (ఆహారం)ను అసహ్యించుకున్నాడు.

అశ్లీలమైన మాటలు మాట్లాడేవారితో కలిసి కూర్చోలేదు,

దుష్టుల సాంగత్యంలో గానీ, వ్యభిచారులతో గానీ గడపలేదు;

అతని ఆత్మ స్వచ్ఛమైన నీటి ప్రవాహాల కోసం

తపించేది, అడవి గాలియే అతని ఆహారం,

అప్పుడప్పుడు అరుదైన గిల్లీఫ్లవర్ (gillyflowers) పూలను ఆరగించేవాడు.

“నగరాల యాస అతనికి అస్సలు తెలియదు;

కంటి సైగతో (tipping the wink) సంకేతాలు ఇవ్వడం అతనికి అర్థం కాని విషయం.”

తర్వాతి మూడు నెలల పాటు కీట్స్ తన సోదరుడు టామ్‌తో కలిసి హాంప్‌స్టెడ్‌లోని తమ నివాసంలో గడిపాడు. ఆందోళన, ఆప్యాయత—అంటే గాఢమైన ఆప్యాయత మరియు తీవ్రమైన ఆందోళన—ఏవీ ఫలితాన్నివ్వలేదు. డిసెంబర్ ఆరంభంలో, కేవలం ఇరవై ఏళ్ల వయసులో టామ్ మరణించాడు; ఆ నెల 7వ తేదీన అతనికి అంత్యక్రియలు జరిగాయి. “కింగ్ లియర్” నాటకంలోని “Poor Tom” (పాపం టామ్) అనే పదాల కింద, బతికి ఉన్న సోదరుడు గీత గీసి ఉంచాడు.

ఇప్పుడు ఈ ప్రపంచంలో జాన్ కీట్స్ ఒంటరి అయ్యాడు. టామ్ చనిపోయాడు, జార్జ్ మరియు అతని భార్య అమెరికాలో ఉన్నారు, ఇక చిన్నారి సోదరి ఫానీ వాల్థమ్‌స్టోలోని మిస్టర్ మరియు మిసెస్ అబ్బేల ఇంట్లో శాశ్వత నివాసిగా ఉండిపోయింది. డిసెంబర్‌లో అతను హాంప్‌స్టెడ్‌లోని తన నివాసాన్ని వదిలి, మిస్టర్ బ్రౌన్‌తో కలిసి ‘వెంట్‌వర్త్ ప్లేస్’ (అప్పట్లో ఆ పేరుతో పిలిచేవారు, ఇప్పుడు ‘లాన్ బ్యాంక్’ అని పిలుస్తారు)లో కాపురం పెట్టాడు; అక్కడ బ్రౌన్ ప్రధాన అద్దెదారుగా ఉండగా, కీట్స్ బ్రౌన్‌తో కలిసి అద్దె చెల్లించే నివాసిగా ఉండేవాడు. వెంట్‌వర్త్ ప్లేస్‌లో కేవలం రెండు ఇళ్లు మాత్రమే ఉండేవి. వాటిలో ఒకదానిలో బ్రౌన్ మరియు కీట్స్ నివసించగా, మరొకదానిలో డిల్క్ కుటుంబం ఉండేది. ఆ మొదటి ఇంట్లో—బ్రౌన్ మరియు కీట్స్ బయటకు వెళ్ళిన సమయాల్లో—మరియు ఆ తర్వాత రెండవ ఇంట్లో కూడా, ‘బ్రౌన్’ (Brawne) అనే పేరుగల ఒక సంపన్న కుటుంబం నివసించేది; అందులో తల్లి, ఒక కుమారుడు మరియు ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉండేవారు. ‘లాన్ బ్యాంక్’ అనేది జాన్ స్ట్రీట్‌లో ‘వెంట్‌వర్త్ హౌస్’ పక్కన, కుడివైపున చివర నుండి రెండవ ఇల్లు; డాక్టర్ షార్పీ తన చివరి రోజుల్లో కొంతకాలం ఇక్కడ గడిపారు. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, కీట్స్ జ్ఞాపకాలతో శాశ్వతంగా ముడిపడి ఉన్న నివాసం ఇదే.

టామ్ తన అల్పాయుష్షులోని చివరి రోజులను గడుపుతున్న సమయంలోనే, కీట్స్ ఇద్దరు యువతులను పరిచయం చేసుకున్నాడు. వారిద్దరి గురించిన వివరణను అతను మనకు అందించాడు. వారిలో మొదటి వ్యక్తి అయిన మిస్ జేన్ కాక్స్ గురించి అతను రాసిన తీరు, ఏదో గొప్ప ప్రేమాయణానికి నాందిలా అనిపిస్తుంది; కానీ అది అలా జరగలేదు; ఆమె త్వరగానే అతని జీవితం నుండి, అతని జ్ఞాపకాల నుండి కూడా కనుమరుగైపోయింది. రెండవ వ్యక్తి అయిన మిస్ ఫానీ బ్రాన్ పట్ల అతనికున్న భావన కేవలం ఒక సాధారణ ఇష్టం మాత్రమేనని, అది బహుశా స్పష్టమైన అయిష్టతగా మారవచ్చని అనిపించేలా అతని వర్ణన ఉంటుంది; కానీ ఆ భావన భ్రమ మాత్రమే. ఎందుకంటే, మొదటి నుంచే అతను మిస్ బ్రాన్ పట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు, త్వరలోనే ఆమెతో గాఢమైన ప్రేమలో పడ్డాడు—అంతేకాదు, ఆ ప్రేమలో ఒక రకమైన ‘తపన’ (desperation) ప్రధాన భాగంగా ఉండేదని చెప్పాలి; ఆ తపన కాలక్రమేణా తీవ్రమైన నిరాశగా మారింది. ఇక్కడ నేను ఆ రెండు సందర్భాలకు సంబంధించిన అంశాలను ఉదహరిస్తున్నాను, ఎందుకంటే మన జీవిత చరిత్ర రచనలో అవి అత్యంత కీలకమైనవి: ఒకటి, స్త్రీల పట్ల కీట్స్కున్న భావోద్వేగాల పరిధిని మనకు తెలియజేస్తుంది; రెండవది, అతని జీవితంలోని చివరి రెండేళ్లలో అతన్ని పూర్తిగా ఆవహించిన అత్యంత తీవ్రమైన అనుభూతిని పరిచయం చేస్తుంది. అక్టోబర్ 29, 1818న, అతను అమెరికాలో ఉన్న తన సోదరుడు జార్జ్ మరియు అతని భార్యకు ఈ క్రింది విధంగా వ్రాశాడు:–

“మిస్సెస్ రెనాల్డ్స్ నా పట్ల చాలా దయగా ఉన్నారు…. నేను తిరిగి వచ్చినప్పుడు,

నేను మొదటిసారి వెళ్ళిన రోజు [బహుశా ఇది సెప్టెంబర్ 20వ తేదీ ప్రాంతంలో అయి ఉంటుంది],

వారు తమ బంధువు అయిన మిస్ కాక్స్ గురించి ఒకరకమైన సందడిలో ఉన్నారు.

ఆమె తన తాతగారితో తీవ్రంగా గొడవపడటంతో, శ్రీమతి రెనాల్డ్స్ ఆమెను తన ఇంట్లో ఆశ్రయం పొందమని ఆహ్వానించారు.

ఆమె ఒక తూర్పు ఇండియన్, మరియు తన తాతగారికి వారసురాలు కావాలి….

నేను విన్నదాని ప్రకారం,

ఆమెలో నిజమైన లోపాలు లేకపోలేదు; కానీ

తక్కువ స్థాయి స్త్రీలు ఆమెను ద్వేషించేలా చేసే ఇతర లోపాలు కూడా ఆమెలో ఉన్నాయి.

ఆమె క్లియోపాత్రా కాదు,

కానీ కనీసం చార్మియన్ లాంటిది;

ఆమెకు గొప్ప ప్రాచ్యపు రూపం ఉంది;

ఆమెకు చక్కని కళ్ళు, చక్కని నడవడిక ఉన్నాయి.

ఆమె గదిలోకి వచ్చినప్పుడు,

ఒక ఆడ చిరుతపులి అందం లాంటి ముద్ర వేస్తుంది.

ఆమె చాలా సున్నితంగా, తన గురించి తాను ఎక్కువగా ఆలోచించేదిగా ఉంటుంది. తనను పలకరించే ఏ పురుషుడినైనా ఆమె స్వయంగా తిరస్కరిస్తుంది; అలవాటుగా ఆమె అందులో ప్రత్యేకంగా ఏమీ లేదని అనుకుంటుంది. అటువంటి స్త్రీతో నేను ఎప్పుడూ మరింత సౌకర్యంగా ఉంటాను; నా ముందున్న ఆమె రూపం నాకు ఎల్లప్పుడూ ఒక జీవాన్ని, చైతన్యాన్ని ఇస్తుంది, అది నేను అంతకంటే తక్కువ స్థాయి దేనితోనూ పొందలేను. అటువంటి సమయాల్లో నేను ఇబ్బంది పడటానికి లేదా వణకడానికి వీలులేనంతగా ఆమెను ఆరాధించడంలో నిమగ్నమై ఉంటాను; నేను నన్ను పూర్తిగా మరచిపోతాను, ఎందుకంటే నేను ఆమెలోనే జీవిస్తాను. ఈపాటికి నేను ఆమెతో ప్రేమలో ఉన్నానని మీరు అనుకుంటారు; కాబట్టి, నేను ముందుకు వెళ్ళే ముందు, నేను ప్రేమలో లేనని మీకు చెబుతాను. మొజార్ట్ సంగీతంలా ఆమె ఒక రాత్రి నన్ను నిద్రపోనివ్వలేదు. నేను ఈ విషయాన్ని ఒక కాలక్షేపం మరియు వినోదంగా చెబుతాను, ఒక రాణితో సంభాషణ కంటే లోతైన అనుభూతిని నేను పొందలేను, ఆమె పెదవుల నుండి వచ్చే అవును మరియు కాదు అనే మాటలే నాకు ఒక విందు. నేను నా జేబులో చంద్రుడిని ఇంటికి తీసుకెళ్లాలని ఏడవను, ఆమెను వదిలి వెళ్ళడానికి బాధపడను. నేను ఆమెను ఇష్టపడతాను, మరియు ఆమె… ఎందుకంటే మనకు ఎటువంటి ప్రత్యేకమైన ‘అనుభూతులు’ కలగవు; మన ఉనికి సహజసిద్ధమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. ఇంతలో నేను ఆమెతో చాలా మాట్లాడి ఉంటానని మీరు అనుకోవచ్చు. కానీ అటువంటిదేమీ జరగలేదు; ఎందుకంటే రెనాల్డ్స్ సోదరీమణులు నిరంతరం గమనిస్తూనే ఉంటారు. నేను ఆమె వైపు రెప్పవాల్చకుండా చూడకపోవడంతో, నాకు ఆమె పట్ల ఆసక్తి లేదని వారు భావిస్తారు; పైగా ఆమెను ‘ఫ్లర్ట్’ (పురుషులను ఆకర్షించే స్వభావం కలది) అని నా దగ్గర అంటారు—ఎంతటి అజ్ఞానం అది! ఆమె గదిలో నడిచే తీరు పురుషులను అయస్కాంత శక్తితో ఆకర్షించేలా ఉంటుంది; దీన్నే వారు ‘ఫ్లర్టింగ్’ అంటున్నారు! వారికి వాస్తవాలు తెలియవు; అసలు స్త్రీ అంటే ఏమిటో వారికి తెలియదు. అయితే, చార్మియన్ లేదా క్లియోపాత్రాకు ఉన్నట్టే ఆమెకు కూడా కొన్ని లోపాలు ఉండవచ్చని నేను భావిస్తాను. అయినప్పటికీ, లౌకిక దృక్పథంతో చూస్తే ఆమె ఒక అద్భుతమైన వ్యక్తిత్వం కలది; ఎందుకంటే విషయాలను అంచనా వేయడంలో మనకు రెండు భిన్నమైన మానసిక ధోరణులు ఉంటాయి: ఒకటి—లౌకిక, నాటకీయ మరియు హావభావ ప్రధానమైనది; మరొకటి—అలౌకికమైనది

బహుశా, మీకు నాకు పాత్రల గురించి వివరించడం ఇష్టం కాబట్టి,

మీకు అట్లాంటిక్ అవతల నుండి కూడా ఒక చిన్న అపవాదుల విందు నచ్చవచ్చేమో.

నేను మీకు మిస్ బ్రాన్‌ను పరిచయం చేయనా?

ఆమె దాదాపు నా ఎత్తులోనే ఉంటుంది,

పొడవైన ముఖ కవళికల శైలి చాలా బాగుంటుంది.

ఆమెలోని ప్రతి లక్షణంలోనూ భావోద్వేగం లోపిస్తుంది.

ఆమె తన జుట్టును

బాగా కనిపించేలా చేసుకోగలుగుతుంది;

ఆమె ముక్కు రంధ్రాలు చాలా సన్నగా ఉంటాయి, కానీ కొంచెం నొప్పిగా ఉంటాయి;

ఆమె నోరు బాగోదు, కానీ బాగుంటుంది;

ఆమె నిండు ముఖం కన్నా ఆమె పక్క ముఖం బాగుంటుంది,

నిజానికి ఆ ముఖం ‘నిండుగా’ ఉండదు, కానీ పాలిపోయి, సన్నగా, ఎముకలు ఏమాత్రం కనపడకుండా ఉంటుంది;

ఆమె ఆకారం చాలా సుందరంగా ఉంటుంది, అలాగే ఆమె

కదలికలు కూడా;

ఆమె చేతులు బాగుంటాయి, అరచేతులు కాస్త బాగోవు,

పాదాలు

ఫర్వాలేదు.

ఆమెకు పదిహేడేళ్ళు లేవు [కీట్స్ నిజంగా ‘పదిహేడేళ్ళు

లేవు’ అని రాసి ఉంటే, ఇక్కడ పొరబడ్డాడు; ‘పంతొమ్మిదేళ్ళు

లేవు’ అని రాసి ఉంటే

సరిపోయేది, ఎందుకంటే ఆమె ఆగష్టు 9, 1800న జన్మించింది.]

కానీ ఆమె అమాయకురాలు,

ఆమె ప్రవర్తన వికారంగా ఉంటుంది, అన్ని దిక్కులకూ ఎగిరిపోతుంది;

జనాలను పిలుస్తుంది అలాంటి పేర్ల వల్ల, ఈ మధ్య నేను ‘మింక్స్’ అనే పదాన్ని వాడవలసి వచ్చింది.

ఇది ఆమెలో పుట్టుకతో వచ్చిన దుర్గుణం వల్ల కాదని, కానీ హుందాగా ప్రవర్తించాలనే ఆమెకున్న ఇష్టం వల్ల అని నేను అనుకుంటున్నాను.

అయితే, నాకు అలాంటి హుందాతనంతో విసుగు వచ్చింది, ఇకపై దాన్ని సహించను.

ఈ మధ్య ఆమెను కలవడానికి ఒక స్నేహితురాలు వచ్చింది. మీకు అలాంటి వాళ్ళు చాలామంది తెలిసే ఉంటారు.

ఆమె సంగీతం వాయిస్తుంది, కానీ తన వేళ్ళతో కీబోర్డును తాకిన అనుభూతి తప్ప మరే భావమూ లేకుండా.

ఆమె ఎలాంటి ప్రత్యేకత లేని ఒక పక్కా మిస్, ఎలాంటి అలవాటైన వ్యక్తిత్వం లేనిది.

మేము ఆమెను ద్వేషించాము [“మేము” అంటే బహుశా కీట్స్, బ్రౌన్, మరియు డిల్క్స్ అయి ఉంటారు],

ఆమెను పొగపెట్టాము, వేధించాము, మరియు ఆమెను తరిమివేశామని నేను అనుకుంటున్నాను.

మిస్ బ్రాన్ ఆమెను ఫ్యాషన్‌కు ఒక ఆదర్శంగా భావిస్తుంది, మరియు ప్రపంచంలో తాను వ్యక్తి మార్చుకోవాలనుకునే ఏకైక మహిళ ఆమె మాత్రమే అని అంటుంది. ఎంత మూర్ఖురాలు!

ఆమె ఒక గులాబీ కన్నా ఒక డాండెలైన్ పువ్వు ఎంత గొప్పదో అంత గొప్పది.”

కీట్స్ ఈ మాటలు రాసే సమయానికి, మిస్ బ్రాన్‌ను కలిసి సుమారు రెండు నెలలు అయ్యింది; ఆమెను అతను మొదట అక్టోబర్ లేదా నవంబర్ నెలల్లో ‘డిల్క్’ (Dilke) కుటుంబం వారి ఇంట్లో చూశాడు. ఆ సమయంలో అతను ప్రేమలో పడటానికి సిద్ధంగా ఉన్న మానసిక స్థితిలో ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది. అతని హృదయంలోని శూన్యాన్ని పూరించడానికి ఒక స్త్రీ అవసరమైంది. ఆ స్త్రీ సెప్టెంబర్‌లో అతను కలిసిన మిస్ కాక్స్ అయి ఉండవచ్చు. కానీ చివరకు జరిగింది వేరు; ఆమె కాకుండా, అక్టోబర్ లేదా నవంబర్‌లో అతను కలిసిన మిస్ బ్రాన్ ఆ స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. ఫానీ బ్రాన్ స్వతంత్ర ఆర్థిక వనరులు కలిగిన ఒక పెద్దమనిషి పెద్ద కుమార్తె; ఆమె చిన్న వయసులో ఉన్నప్పుడే తండ్రి మరణించారు. ఆయన తన భార్యతో పాటు మరో కుమార్తెను, ఒక కుమారుడిని వదిలి వెళ్లారు. ఇంతకుముందే చెప్పినట్లుగా, ఆ కుటుంబం మొత్తం హాంప్‌స్టెడ్‌లోని ‘వెంట్‌వర్త్-ప్లేస్’లో డిల్క్ కుటుంబం నివసించిన ఇంట్లోనే కొన్నిసార్లు, లేదా బ్రౌన్ మరియు కీట్స్ నివసించనప్పుడు పక్కనే ఉన్న ఇంట్లో మరికొన్నిసార్లు నివసించేవారు. మిస్ బ్రాన్ గురించి మిస్టర్ ఫోర్మన్ ఇలా పేర్కొన్నారు: “ఆమెకు సహజమైన ఆత్మగౌరవం మరియు ఉల్లాసభరితమైన స్వభావం ఉండేవి; తనలో నిజంగా ఉన్న ఆందోళనను దాచిపెట్టి, పైకి ఉత్సాహంగా, నిర్లిప్తంగా కనిపించే సామర్థ్యం ఆమెకు ఉండేది. కానీ, కీట్స్ పట్ల ఆమెకు ఉన్న అనురాగం నిజమైనదేనన్న విషయంలో ఆమెను వ్యక్తిగతంగా తెలిసిన వారికి ఎలాంటి సందేహం లేదు.”[5] ఒకవేళ అలా అయితే—లేదా నిజంగా అలా ఉన్నా లేకపోయినా—కీట్స్ మరణం తర్వాత ఆమె అతని గురించి “నా ప్రేమలో పడిన ఆ మూర్ఖపు యువ కవి” అని మాట్లాడటం విచారకరం. కీట్స్ ఒక కవి మరియు యువ కవి అనేది అక్షరాలా నిజం; కానీ అతను ఒక మూర్ఖుడనే భావన ఎంత పెద్ద అపోహో అనేది అతని మరణానికి ముందే, ముఖ్యంగా మరణించిన వెంటనే చాలా మందికి అర్థమైంది; కాబట్టి అతని కాబోయే భార్యకు కూడా ఆ విషయం తెలిసి ఉండాల్సింది. మిస్ బ్రాన్‌కు సంబంధించిన ఒకే ఒక్క చిత్రం (పోర్ట్రెయిట్) నాకు తెలుసు; ఇది ఎడౌర్ట్ (Edouart) రూపొందించిన ఒక సిల్హౌట్ (నీడ చిత్రం); ఇది మిస్టర్ ఫోర్‌మాన్ ప్రచురించిన రెండు పుస్తకాలలో ముద్రించబడింది. ఒక వ్యక్తి అందంగా ఉన్నాడా లేదా అని అంచనా వేయడానికి, సిల్హౌట్ అనేది అత్యంత తక్కువ సమాచారాన్నిచ్చే చిత్రణ రూపాలలో ఒకటి. ఈ చిత్రంలో దట్టమైన జుట్టు, ఎత్తైన మరియు కొంచెం వెనుకకు వాలినట్లుండే నుదురు, పొడవైన మరియు స్పష్టమైన గద్ద ముక్కు (aquiline nose), చిన్నపాటి నోరు మరియు గడ్డం, బాగా రూపుదిద్దుకున్న మెడ, అలాగే తల పరిమాణంతో పోలిస్తే కొంచెం చిన్నగా అనిపించే శరీరాకృతి కనిపిస్తాయి. ఈ ముఖం కళాకారుడి దృష్టిలో గానీ, కవి దృష్టిలో గానీ ఎప్పుడూ అందమైనదిగా పరిగణించబడే రకానికి చెందినది కాదు; నిజానికి, అందం విషయంలో మిస్ బ్రాన్ గురించి కీట్స్ చేసిన వర్ణన (నేను ఇప్పుడే ప్రస్తావించినది) పరిమితులతో కూడినదిగా, ఉత్సాహం లేనిదిగా మరియు విమర్శనాత్మకంగా ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, మిస్ బ్రాన్‌కు అతను రాసిన ప్రేమలేఖలు—వాటిలో చాలా వరకు భద్రపరచబడి ప్రచురించబడ్డాయి—ఆమె అందం గురించి చాలా బలంగా చెబుతాయి. “నిన్ను తెలుసుకున్న మొదటి వారంలోనే నేను నీకు దాసుడినని రాసుకున్నాను”; “నీపై నాకు కలిగిన ప్రేమకు అందం తప్ప మరే ఇతర ఆరంభాన్ని నేను ఊహించలేను”; “నీ అందం పట్ల కలిగే పరవశంతో కూడిన ఆరాధనను మాత్రమే నేను నీకు అందించగలను.” కీట్స్ కనీసం ఏప్రిల్ 1819 నాటికి—బహుశా ఫిబ్రవరి నాటికే—మిస్ బ్రాన్ ప్రేమికుడిగా బహిరంగంగా మారినట్లు అనిపిస్తుంది; జూలై 1819లో ఆమెకు రాసిన తన మొదటి ప్రచురిత లేఖ సమయానికి, వారు ఖచ్చితంగా నిశ్చితార్థం చేసుకుని ఉండాలి లేదా వివాహానికి దాదాపు సిద్ధమై ఉండాలి. ఇది మిసెస్ బ్రాన్‌కు ఇష్టం లేదు. వారు చాలా కాలం పాటు నిశ్చితార్థం కొనసాగించాలని అనుకున్నట్లు కనిపిస్తోంది—అయితే కవికి ఇందులో ఏమాత్రం ఇష్టం లేదు; ఎందుకంటే అతను ఇరవై మూడు ఏళ్ల యువకుడు, ఆర్థిక వనరులు తక్కువ, స్థిరమైన వృత్తి లేదు, మరియు విమర్శకుల ఉన్నత వర్గాలచే ఎగతాళి చేయబడే కవిత్వాన్ని రాయడం తప్ప వేరే పని ఏదీ లేదు.

షెల్లీకి అందిన ఒక లేఖలో కల్నల్ ఫించ్ ప్రస్తావించిన విషయం బహుశా జార్జ్ కీట్స్‌ను ఉద్దేశించిందే అయి ఉండాలి (అయితే అది పూర్తిగా అతనికి మాత్రమే పరిమితం కాకపోవచ్చు); అందులో జాన్ పట్ల “అత్యంత నీచంగా…”

CHAPTER III.

అన్ని ముఖ్యమైన విషయాలలో, ఈ సంక్షిప్త “కీట్స్ జీవిత చరిత్ర” (Life of Keats) తన గురించి తానే చెప్పుకునేలా వదిలేస్తున్నాను. అయితే, నేను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించాల్సిన ఒక విషయం ఉంది. 1886 వేసవిలో, ప్రస్తుత పుస్తక శ్రేణి కోసం కీట్స్ జీవిత చరిత్రను రాసే బాధ్యతను స్వీకరించమని నన్ను ఆహ్వానించారు, దానికి నేను అంగీకరించాను. కొంతకాలం తర్వాత, మిస్టర్ సిడ్నీ కోల్విన్ చాలా కాలం క్రితమే వేరొక శ్రేణి కోసం ప్రారంభించిన కీట్స్ జీవిత చరిత్ర త్వరలో ప్రచురితం కానుందని బహిరంగంగా ప్రకటించారు. నేను నా సమాచారాన్ని సమీక్షించుకుని, 1887 మార్చిలో పుస్తక రచనను ప్రారంభించి, జూన్ 3 నాటికి పూర్తి చేసి, సంపాదకుడికి అప్పగించాను. జూన్ 10న మిస్టర్ కోల్విన్ పుస్తకం విడుదలైంది. నేను వెంటనే దానిని చదివి, దానిలోని గుణగణాలను మెచ్చుకున్నాను; అంతేకాక, ఆ కవి గురించి ఆ తర్వాత రాసే ఏ జీవిత చరిత్రకారుడూ విస్మరించలేని కొన్ని కొత్త వివరాలు అందులో ఉన్నాయని గుర్తించాను. అందువల్ల, నేను నా ముసాయిదాను (MS) తిరిగి తీసుకుని, నా ఇతివృత్తాన్ని యథార్థంగా చిత్రించడానికి నిజంగా అవసరమైన కొత్త సమాచారాన్ని అక్కడక్కడా చేర్చాను. మిస్టర్ కోల్విన్‌కు మరియు నాకు న్యాయం చేకూర్చేలా, ఆయన పుస్తకంలోని వాస్తవాలలో అత్యధిక భాగాన్ని కాకుండా, అత్యల్ప భాగాన్ని మాత్రమే నేను స్వీకరించాను; అలాగే అభిప్రాయాలు మరియు విమర్శలకు సంబంధించిన విషయాలలో నా ముసాయిదాను ఉన్నది ఉన్నట్లుగానే ఉంచాను. దీనివల్ల పాఠకులకు ఒక విషయం అర్థమవుతుంది: ప్రణాళిక, నిర్మాణం, రచన మరియు విశ్లేషణ పరంగా ఈ “కీట్స్ జీవిత చరిత్ర” మిస్టర్ కోల్విన్ పుస్తకం నుండి పూర్తిగా స్వతంత్రమైనది; అయినప్పటికీ, నా సమాచార వనరులలో ఒకటిగా—అదీగాక అత్యంత తాజాది మరియు ఆ పరిధిలో అత్యంత సమగ్రమైనదిగా—మిస్టర్ కోల్విన్ పుస్తకాన్ని సంప్రదించే అవకాశం నాకు లభించింది.

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-10-26-ఉయ్యూరు 

శ్రీ జోల ద రాశి కె. దొడ్డన్న గౌడ గారి అనుభవాలు జ్ఞాపకాలు.13 వ భాగం.2.10.26.

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.46 వ భాగం.2.10.26.

మహాకవి కాళిదాసు మాళవికాగ్ని మిత్ర నాటకం.6 వ భాగం.2.10.26.

త్యాగరాజు(త్రివేణి)-

రచన: సి. సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

సంగీత విద్వాంసుడు మరియు వాగ్గేయకారుడైన త్యాగరాజు జీవిత విశేషాల గురించి మనకు తెలిసిన సమాచారం చాలా తక్కువ. అయితే, ఆయన మరణించిన తేదీ మాత్రం మనకు కచ్చితంగా తెలుసు. అది 1847 జనవరి (పుష్య మాస బహుళ పంచమి రోజు). అంటే, ఈ మహనీయుని మరణ శతాబ్ది ఉత్సవాలను మనం ఇంకా జరుపుకోవాల్సి ఉంది.

ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ 1775 నుండి 1835 వరకు, శ్యామశాస్త్రి 1763 నుండి 1827 వరకు జీవించారు. వీరి ముగ్గురూ తిరువారూరులోనే జన్మించారు.

త్యాగరాజు జన్మతేదీ విషయంలో ఆయన జీవిత చరిత్రకారులు భిన్నమైన అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేశారు. సమగ్ర పరిశీలన అనంతరం, ఇటీవలి రచయిత శ్రీ ఎం. ఎస్. రామస్వామి అయ్యర్ దీనిని 1759వ సంవత్సరంగా నిర్ధారించారు. అంటే త్యాగరాజు 88 ఏళ్ల సుదీర్ఘ జీవితాన్ని గడిపారు. బాలుడి విద్యాభ్యాసం కోసం, ఆయనకు కేవలం ఆరేళ్ల వయసు ఉన్నప్పుడు, త్యాగరాజు తండ్రి తంజావూరుకు ఆరు మైళ్ల దూరంలో ఉన్న తిరువయ్యారు గ్రామానికి (దీనిని ‘పంచనద క్షేత్రం’ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది సంస్కృత విద్యా కేంద్రం) తమ నివాసాన్ని మార్చారు.

ఆయన రూపం ఎలా ఉండేదో తెలుసుకోవడానికి, ఆయన 50 ఏళ్ల వయసులో ఉన్నప్పుడు గీసిన ఒకే ఒక్క చిత్రం మైసూర్‌లోని జగన్మోహన్ ప్యాలెస్‌లో వేలాడదీయబడి ఉంది. ఆయనకు ఒక కుమార్తె మరియు ఒక మనుమడు ఉండేవారు; కానీ వారు ఆయన తర్వాత ఎక్కువ కాలం జీవించలేదు, దాంతో ఆయన ప్రత్యక్ష వంశం అంతరించిపోయింది. కబీర్, రామదాస్, నామ్‌దేవ్ మరియు తుకారాం వంటి భారతీయ ‘భాగవత’ సంతుల (భక్తుల) వరుసలో ఆయన చివరివారని చెప్పవచ్చు. ఆయన మాతృభాష తెలుగు అయినప్పటికీ, ఆయన పూర్వీకులు ఆయన జననానికి ముందే మూడు తరాల పాటు తమిళ ప్రాంతంలో నివసించారు. అందువల్ల, త్యాగరాజు చిన్నతనం నుండే తమిళ ప్రాంత సంప్రదాయాలను మరియు సంగీత సంస్కృతిని పూర్తిగా ఆకళింపు చేసుకున్నారు. త్యాగరాజు కీర్తనలలో చాలా వరకు తెలుగులోనే (అదీ కొంత అస్పష్టమైన లేదా వ్యాకరణపరంగా సరిలేని తెలుగులో) ఉండటం వల్ల, నేడు తెలుగువారు ఆయనను తమ సొంత వ్యక్తిగా భావిస్తారు. అంతేకాదు, “సృజనాత్మక ప్రతిభ లేనివారైనప్పటికీ” అద్భుతమైన ఆ సంగీత రచనలను తర్వాతి తరాల కోసం భద్రపరిచినందుకు తమిళులకు కృతజ్ఞతలు తెలిపేంతటి ఉదారతను తెలుగువారు ప్రదర్శిస్తారు. అయితే, ప్రాంతీయవాదం ఇంతటితో ఆగదు. అతివాద ధోరణి కలిగిన కొందరు తమిళులు, ఈ తెలుగు కీర్తనలు పరభాషలో ఉన్నాయన్న కారణంతో వాటిని వదిలివేయాలని వాదిస్తారు. కళారంగంలో ఇదెంతటి అసంబద్ధమైన ఆలోచన!

కాబట్టి, మనం మనల్ని ఇలా ప్రశ్నించుకోవాలి: తమిళుడైన శ్యామశాస్త్రి, అలాగే తంజావూరు ఆస్థాన విద్వాంసుడు, త్యాగరాజు సమకాలీనుడు మరియు విద్వాన్ సభేశ అయ్యర్ ముత్తాత అయిన దొరైస్వామి అయ్యర్ వంటివారు తమ సంగీత రచనలను ఎందుకు తెలుగులో చేశారు? తరతరాలుగా గాయకులు ఈ తెలుగు కీర్తనలను మౌఖిక సంప్రదాయం ద్వారా ఎందుకు భద్రపరిచారు? దీనికి కారణాన్ని వెంటనే చెప్పవచ్చు. తమిళ సంగీత ప్రతిభ తెలుగు భాషా మాధ్యమంలో అత్యుత్తమంగా ఆవిష్కృతమైంది. ఎందుకంటే, అప్పటికే సంగీతం కేవలం మాటల పఠన దశ నుండి భావయుక్తమైన గీత రచనల దశకు (ముఖ్యంగా త్యాగరాజు కృషితో) మారింది; పాటలోని పదాల కట్టుబాట్లు తొలగిపోయి, అచ్చుల ప్రవాహం సంగీత రాగంలో లీనమైంది. అచ్చులతో అంతమయ్యే పదాలు, కఠినమైన సంయుక్తాక్షరాలు లేకపోవడం, మృదువైన అక్షరాలు మరియు అంతస్థ వర్ణాలు (semi-vowels) సమృద్ధిగా ఉండటం వంటి ‘తూర్పు దేశపు ఇటాలియన్’ (Italian of the East) లక్షణాలు కలిగిన తెలుగు భాష, తమిళ సంగీత సంస్కృతిని కాపాడి సుసంపన్నం చేసింది; వాస్తవానికి ఈ సంస్కృతి కన్నడ, తెలుగు మరియు తమిళ కళల కలయికతోనే ఉద్భవించింది.

అయితే, త్యాగరాజు కీర్తనలు మరియు ‘దివ్యనామ సంకీర్తనల’లో కొన్ని వయొలిన్ లేదా వీణ వాద్య సంగీతానికి అంతగా సరిపోవు; ఎందుకంటే వాటిలో పదాల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండి, రాగ భావాన్ని దెబ్బతీసే అవకాశం ఉంటుంది.

భారతదేశంలో వచ్చిన సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనంతో ఆయన జీవితంపై మనకు ఆసక్తి పెరిగింది. ఆయన ప్రత్యక్ష సంగీత శిష్యుల జ్ఞాపకాలలో నిలిచిపోయిన సంఘటనలు మరియు కథనాల ఆధారంగా ఆయన జీవిత చరిత్రను ఇటీవల రూపొందించారు. అన్నామలై సంగీత కళాశాల మొదటి ప్రిన్సిపాల్ అయిన నా సంగీత గురువు విద్వాన్ సభేశ అయ్యర్ ద్వారా కూడా నేను ఈ సంఘటనల గురించి విన్నాను.

ఇంతకుముందే ప్రస్తావించినట్లుగా, ఆయన దొరైస్వామి అయ్యర్ మునిమనవడు మరియు త్యాగరాజు శిష్యుడైన సభాపతి శివన్ యొక్క మనవడు. దొరైస్వామి అయ్యర్ యొక్క మరొక కుమారుడు గోవింద శివన్ కూడా త్యాగరాజు శిష్యుడే. రామస్వామి అయ్యర్ రాసిన పుస్తకంలో ఈ ఇద్దరి పేర్లు పేర్కొనబడలేదు.

త్యాగరాజు జీవితంలోని ముఖ్యమైన సంఘటనలను నేను ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తాను. చిన్న వయసులోనే త్యాగరాజు తన తండ్రిని కోల్పోయారు మరియు తన అన్నయ్య వల్ల కఠినమైన ప్రవర్తనను ఎదుర్కొన్నారు. కొంతకాలం తర్వాత, ఆయనకు తిరువయ్యూరులోని ఒక చిన్న ఇంటిలో సగం భాగం మరియు పూర్వీకుల నుండి సంక్రమించిన శ్రీరాముని బంగారు విగ్రహం మాత్రమే మిగిలాయి.

ఆయన అన్నయ్య శ్రీరాముని విగ్రహాన్ని కావేరీ నదిలో పడేశారని, ఆ బాధలో త్యాగరాజు ‘తోడి’ రాగంలో ‘ఎందు దాగి నాడో’ అనే కీర్తనను ఆలపించారని చెబుతారు; ఆ విగ్రహం కోసం వెతుకుతున్నప్పుడు, ఆయన ‘కర్ణాటక బెహాగ్’ రాగంలో ‘నేనెందు వెదకుదురా’ అనే మరో కీర్తనను పాడారు.

తరువాత, ఆ విగ్రహం ఎక్కడ పడి ఉందో ఆయనకు కలలో కనిపించింది, ఆ విగ్రహాన్ని తిరిగి కనుగొన్న సందర్భాన్ని ఆయన ఒక కీర్తన ద్వారా స్మరించుకున్నారు.

ట్రావెన్‌కోర్‌కు చెందిన సంగీత విద్వాంసుడు గోవింద మారార్‌ను ఆయన కలిసినప్పుడు, సంగీతకారుడిగా త్యాగరాజుకు ఉన్న గర్వం కొంత తగ్గినట్లు అనిపిస్తుంది; ఆ సమయంలో ఆయన శిష్యులు ‘శ్రీరాగం’లో (ఆయన రచించిన ‘పంచరత్న కృతులలో’ ఒకటైన) ‘ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ వందనము’ అనే కీర్తనను ఆలపించారు. ఆయన మద్రాసు సమీపంలోని పూనమల్లికి దగ్గరగా ఉన్న కోవూరుకు వెళ్ళారు; అక్కడ ఆ ఆలయ దైవమైన శ్రీ సుందరేశ్వరుని స్తుతిస్తూ ఐదు కీర్తనలను రచించారు.

తనను కీర్తిస్తూ పాటలు రాయమని తంజావూరు రాజు చేసిన అభ్యర్థనను త్యాగరాజు తిరస్కరించిన వృత్తాంతం, కళ్యాణి రాగంలోని ‘నిధి చాల సుఖమా’ అనే కీర్తనలో ప్రతిబింబిస్తుంది.

ఆయనకు తిరువయ్యారులో ఒక యోగికి దక్కే గౌరవంతో ‘సమాధి’ (అంత్యక్రియలు) నిర్వహించారు; అక్కడ నేటికీ ఏటా సంగీతోత్సవం జరుగుతూనే ఉంది.

ఆయన రచించిన కీర్తనల క్రమానికి సంబంధించి మనకు ఎటువంటి ప్రత్యక్ష ఆధారాలూ లేవు. అయితే, ఆయన కృతులు మరియు కీర్తనలలో వ్యక్తమయ్యే పరిణతి చెందుతున్న ఆయన ఆలోచనా విధానాన్ని గమనించి, ఆయన కళాత్మక వికాస దశలను బట్టి వాటిని వివిధ కాలాలుగా విభజించవచ్చు.

ఆయన స్వరపరిచిన రాగాలు మరియు వాటి సంగీత స్వభావం గురించి నేను చర్చిస్తాను. ఆయన రాగాలలోని భావసారాన్ని ‘పూర్తిగా ఆధ్యాత్మికం’ (mystical) అని ఒక్క మాటలో చెప్పవచ్చు. ‘మిస్టిక్’ (ఆధ్యాత్మిక సాధకుడు) అంటే ధ్యానం మరియు ఆత్మ సమర్పణ ద్వారా దైవంతో ఐక్యం కావడానికి లేదా లీనమవ్వడానికి ప్రయత్నించే వ్యక్తి అని ఆక్స్‌ఫర్డ్ నిఘంటువు నిర్వచిస్తోంది. మతపరమైన ఆధ్యాత్మికతలో ఒక ప్రత్యేకమైన భావోద్వేగ తీవ్రత ఉంటుందని చెబుతారు; అందులో పరమానందం మరియు తీవ్ర వేదన సూక్ష్మంగా కలిసిపోవడం వల్ల, ఆ రెండింటి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం కొన్నిసార్లు కష్టమవుతుంది. ఆయన పాటల ఇతివృత్తం ఈ రెండు నిర్వచనాలకు సంపూర్ణంగా సరిపోతుందన్న విషయాన్ని సులభంగానే గ్రహించవచ్చు.

అస్సీసీకి చెందిన ఫ్రాన్సిస్ వంటి ఆధ్యాత్మిక సాధకులు సాధారణంగా పేదరిక వ్రతాన్ని స్వీకరిస్తుంటారు. త్యాగరాజు కూడా ‘ఉంఛ వృత్తి’ (అయాచితంగా లభించే భిక్షతో జీవించడం) ద్వారా జీవనం సాగించారు. ఆయన తన శిష్యులతో కలిసి వీధుల్లో కీర్తనలు పాడుతూ వెళ్ళేవారని, అప్పుడు తిరువయ్యారు ప్రజలు స్వచ్ఛందంగా దానధర్మాలు చేసేవారని చెబుతారు. తనకూ, తన శిష్యులకూ అవసరమైన సాధారణ ఆహారం (బియ్యం వంటివి) అయిపోయినప్పుడు మాత్రమే, ఆయన మళ్ళీ అటువంటి భిక్షాటనకు వెళ్ళేవారు. నాటి సామాజిక వ్యవస్థలో దక్షిణ భారతదేశంలోని బ్రాహ్మణులు ఆ జీవన విధానంలో ఏ తప్పూ కనిపించేది కాదు; ఎందుకంటే వారు సమాజ నైతిక మరియు ఆధ్యాత్మిక వికాసానికి తమదైన రీతిలో తోడ్పడుతూ ఉండేవారు. మరియు ‘పేదరికం, ఉన్నత ఆలోచనలు’ అనే కేవలం మేధోపరమైన జీవితాన్ని చేపట్టిన వారికి సమాజం దానధర్మాల రూపంలో తన రుణం తీర్చుకుంది. అందువల్ల, నేను ప్రతిపాదించిన ఆధ్యాత్మికత యొక్క రెండు నిర్వచనాలను వివరించే వాక్యాలను ఉదహరిస్తే సరిపోతుంది. హిందూ మత ఆలోచన పారవశ్యాన్ని మూడు రూపాల్లో సూచిస్తుంది: సమీప్య, సారూప్యత మరియు సాయుజ్య, అంటే వరుసగా సామీప్యత, సారూప్యత మరియు ఐక్యత. త్యాగరాజు స్వయంగా తన ముఖరి రాగంలోని పాటలో ‘సంగీత శాస్త్ర జ్ఞానం’ (సంగీత కళా జ్ఞానం) ‘సారూప్య’ ఆనందాన్ని తెస్తుందని చెప్పారు. ఈ పారవశ్యాన్ని లేదా పరవశాన్ని అనుభవించిన వారికి, జీవితం ఒక కొత్త అర్థాన్ని మరియు ఉద్దేశ్యాన్ని సంతరించుకుంటుంది. త్యాగరాజును ‘భారతదేశపు బీథోవెన్’ అని పిలుస్తారు. అది సరైనదే, ఎందుకంటే బీథోవెన్ ఇలా అన్నారు, “నా కళలో దేవుడు నాకు అత్యంత సన్నిహితంగా ఉంటాడు…..నేను దైవమత్తులో ఉన్న వ్యక్తిని.” ఈ పారవశ్యం తాత్కాలికమైనది, ఆ అనుభవాన్ని తిరిగి పొందాలనే కోరిక ఎంత బలంగా ఉన్నా, ఆ ఉన్నత చైతన్య అనుభూతిని మళ్లీ కొత్తగా కలిగించలేదని అంటారు. ఒక ఉన్నత ఆత్మ లేదా ఒక విశాల చైతన్యం నుండి వేరుపడిన ఈ క్షణాలలోనే, తండ్రి లేదా తల్లి కోసం బిడ్డ ఆర్తనాదంలాగా, లేదా ప్రియుడి కోసం ప్రియురాలు ఆర్తనాదంలాగా ఆత్మ నుండి ఒక ఆర్తనాదం వెలువడుతుంది. కొన్నిసార్లు, తన దర్శనంలోని అద్భుతానందంలో లీనమై, ఆత్మ సంగీతాన్ని వెలువరిస్తుంది. త్యాగరాజు పాటలలో చాలా వరకు విష్ణువు యొక్క ‘పూర్ణావతారం’ అయిన శ్రీరాముని ఆరాధనకు అంకితం చేయబడ్డాయి. ఆయన మహాదేవుడు మరియు వినాయకుడిపై కూడా కొన్ని పాటలను రచించారు.

నా దృష్టిలో, త్యాగరాజు కీర్తనలు ఈ ప్రత్యేకతను చాటుతాయి; హిందూ కర్మ సిద్ధాంతం పేర్కొన్నట్లుగా, జనన మరణ చక్రం లేదా ‘సంసారం’ నుండి విముక్తి పొందాలనే ఆయన తపనను ఇవి ప్రతిబింబిస్తాయి.

కొన్ని కీర్తనలు ఈ లక్షణాన్ని స్పష్టం చేస్తాయి:

(1) ‘నేను ఎంతగా వేడుకున్నా, నీవు నాకు కనిపించకుండా ఇలా మొండిగా ఎందుకు దూరంగా ఉంటున్నావు?’

(2) ‘నా ఆర్తనాదాన్ని నీవు ఎందుకు ఆలకించడం లేదు?’

(3) ‘ఓ విష్ణూ! నాకు ఆందోళన కలిగించే పరిస్థితిని ఎందుకు కల్పిస్తున్నావు?’

(4) ‘నా ముందు నిలబడటం వల్ల నీకు కలిగే నష్టం ఏమిటి?’

(5) ‘నా చేతిని వదలవద్దు.’

ఆయన కీర్తనలలోని ఈ మానవీయ స్పర్శ, దీక్షితార్ మరియు శ్యామశాస్త్రి రచనల నుండి వీటిని వేరు చేస్తుంది; వారి రచనలు దాదాపుగా స్వచ్ఛమైన స్తోత్రాలుగా (ఈశ్వరి లేదా ఈశ్వరుని కీర్తించేవిగా) ఉంటాయి.

ఆ కీర్తనల అర్థాన్ని గ్రహించినప్పుడు నాకు ఒక సందేహం కలిగింది–ఈ ప్రపంచం కేవలం ‘దుఃఖమయం’ (కన్నీటి లోయ) అని, దీని నుండి దూరంగా పారిపోవాలని ఆయన మనకు ఎందుకు అంతగా నొక్కి చెప్పాల్సి వచ్చింది? ఆయన మనకు అందించే నైతిక బోధన ఇంతేనా? “ప్రాథమిక నిరాశావాదం లేదా నైతిక ఉదాసీనత కారణంగా ‘మంచి జీవితం’ అనే భావనను పరిశీలించేటప్పుడు భారతదేశాన్ని అనర్హమైనదిగా భావించి, మనం దానిని మినహాయించాలి” అని బిషప్ గోర్ హిందూమతాన్ని నిందించడం నిజమేనా? కానీ మన అదృష్టం కొద్దీ, జార్జ్ శాంటాయానా మాటల్లో చెప్పాలంటే, మతం మూఢనమ్మకంగా ఉండటం మానేసి, ఆత్మను భయపెట్టడానికి కాకుండా దానిని పరిపూర్ణం చేసే ప్రయత్నంగా, ఒక హేతుబద్ధమైన క్రమశిక్షణగా మారాలని త్యాగరాజు మనకు బోధించేంత హేతుబద్ధంగా ఉన్నారు. ఆత్మసాక్షాత్కారం, ఆత్మవ్యక్తీకరణ వెల్లివిరిస్తున్న ఈ రోజుల్లో, అంటే నిజానికి ఆత్మనిగ్రహం పూర్తిగా కొరవడినప్పుడు, త్యాగరాజు మాటలు మనకు ఒక పాఠాన్ని అందిస్తున్నాయి. కనీసం నా వరకైతే, పురోహితులు తమ కర్తవ్యంలో విఫలమైన చోట, ఆయన పాటలు విజయం సాధించాయి. కొన్ని ఉదాహరణలు ఇక్కడ ఇవ్వబడ్డాయి.

(1) ఆధ్యాత్మిక జీవితానికి ధ్యానం మంచిదా లేక గంగానదిలో స్నానం మంచిదా?

(1-ఎ) ఇతరుల సంపద లేదా భార్యపై మనకున్న స్వార్థపూరిత కోరికను మన మనస్సుల నుండి తొలగించుకోవాలి, మరియు క్రూరత్వానికి, నిందలకు అతీతంగా ఉండాలి. ఇతరులు.

(2) ఈ మంత్రాలు, తంత్రాలు వంటి కర్మకాండలన్నీ అవసరమా?

(3) తన మనస్సును అదుపులో ఉంచుకున్నవానికి పూజలో చేసే ఈ తాళాల శబ్దాల వల్ల ఏమి ప్రయోజనం?

(4) కావేరిలో గానీ, గంగానదిలో గానీ స్నానం చేయడం దుష్టబుద్ధి గల వ్యక్తిని రక్షించగలదా?

(5) రాగాలతో నిండి, కోపావేశాలకు లోనయ్యే వ్యక్తిని తపస్సు రక్షించగలదా?

(6) నిన్ను శివుడు, మాధవుడు లేదా బ్రహ్మ నుండి ఎవరు వేరు చేసి చూపగలరు?

ఇది మత సహనం యొక్క ఆవశ్యకతను నొక్కి చెబుతూ, “అన్ని మార్గాలు భగవంతుని వద్దకే దారితీస్తాయి” అనే గీత యొక్క పాఠాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఈ పాఠం మనకు తెలియకుండా పోయింది, ఎందుకంటే నేటికీ వైష్ణవ బ్రాహ్మణుడు పూజ కోసం శివాలయంలోకి ప్రవేశించడు, కానీ శైవ బ్రాహ్మణుడు ప్రార్థనల కోసం విష్ణు ఆలయంలోకి ప్రవేశిస్తాడు.

భారతదేశంలో స్త్రీపురుషుల వైవాహిక జీవితానికి సంబంధించి కూడా ఆయన మనకు పాఠాలు చెప్పగలరు. నేను “మా జానకి చెట్ట పట్టగా” అనే గీతాన్ని ప్రస్తావిస్తున్నాను. కంబోడి: “ఓ రామా!” “వివాహ క్రతువులో సీత చేయిని నీ చేతిలోకి తీసుకున్న తర్వాతే నువ్వు గొప్పవాడివి అయ్యావు” — అని ఆయన దీనిని ఇలా వివరిస్తారు:

భారతదేశంలో స్త్రీపురుషుల వైవాహిక జీవితానికి సంబంధించి కూడా ఆయన మనకు కొన్ని పాఠాలు అందించారు. కాంభోజి రాగంలోని “మా జానకి చేత పట్టగా” అనే కీర్తనను నేను ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తున్నాను: “ఓ రామా! వివాహ సమయంలో సీతమ్మ చేయి పట్టుకున్న తర్వాతే కదా నీవు గొప్పవాడివి అయ్యావు?” అని అందులో ఉంటుంది. దీనిని ఆయన ఇలా వివరిస్తారు:

“నీతో జరిగిన ఆ వివాహ ఘట్టం వల్లే, రావణుడిని మరియు ఈ లోకంలోని దుష్టశక్తులను సంహరించినవాడిగా నీకు కీర్తి లభించింది. ఆమె తన పాతివ్రత్య శక్తితోనే తనను వేధించిన శత్రువును భస్మం చేయగలిగేది; కానీ నీ కీర్తి పెరగాలనీ, ఆమెను విడిపించడానికి నువ్వు సముద్రాన్ని దాటి రావాలనీ భావించే ఆమె తన శక్తిని ప్రయోగించకుండా సంయమనం పాటించింది.”

అయితే, త్యాగరాజు విషయంలో నాకు ఒక ఫిర్యాదు ఉంది. కేవలం జీవించడంలో ఉండే ఆనందాన్ని కూడా తెలియజేసేలా ఆయన మనకు ఎలాంటి కీర్తనలూ అందించలేదు. మానవ జీవితంలో దుష్టత్వం, బాధ వంటి సమస్యలు ఉన్నాయని నేను కాదనను; కానీ ఉపనిషత్తులు చెప్పినట్లుగా – ‘ఆనందాత్ ఖలు ఇమాని భూతాని జాయంతే’ (సకల జీవరాశులు ఆనందం నుండే ఉద్భవిస్తాయి) – జీవితంలో ఎంత తక్కువైనా సరే ‘ఆనందం’ అనే భావన లేకపోతే, మనం ఆత్మహత్య చేసుకునే స్థితికి చేరుకోవచ్చు.

శ్రీరాముడిని లేదా తాను భావించిన దైవతత్వాన్ని కీర్తిస్తూ అసంఖ్యాకమైన పాటలు రాయడం ద్వారా, తన వ్యక్తిగత మోక్షం గురించే ఆయన అంతగా తపించడం నన్ను ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది. ఆయన జీవితంలో అహంభావం కాస్త ఎక్కువగా ఉందేమోనని నాకు అనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే, మహాభారతంలోని ధర్మరాజు (యుధిష్ఠిరుడు) కథ నా మనసులో మెదులుతూనే ఉంటుంది. ఇంద్రుడు అతన్ని స్వర్గానికి తీసుకువెళుతున్నప్పుడు, అతనికి స్వర్గం అక్కర్లేదని, భూమిపై తాను ప్రేమించిన తన భార్యాబిడ్డలు, సోదరులతో కలిసి నరకంలోనే ఉంటానని కోరుకున్నాడు కదా!

ఇటీవల, శ్రీ రామస్వామి అయ్యర్ రాసిన పుస్తకాన్ని చదువుతుండగా, త్యాగరాజు చివరిగా రచించిన కీర్తన రసాలి రాగంలోని “అపరాధముల” అని నాకు తెలిసింది. తన సొంత మోక్షం కోసం ప్రయత్నించడంలో తాను చేసిన తప్పు లేదా ‘అపరాధం’ (దీనిని ఒక రకమైన అజ్ఞానం లేదా ‘అంధత్వం’ అని కూడా అనవచ్చు) యొక్క తీవ్రతను ఆయన ఈ పాటలో గ్రహించారు. ఎందుకంటే, ప్రతి జీవి యొక్క కర్మఫలానికి అనుగుణంగా, వారి అవసరాలకు తగినట్లుగా దేవుడు రక్షణ హస్తాన్ని చాపుతాడని త్యాగరాజుకు తెలుసు. అయితే, కె. వి. శ్రీనివాస అయ్యంగార్ తన “త్యాగరాజ హృదయం”లో ఈ పాటలోని ‘తెలుయు’ (తెలుసు) అనే పదాన్ని ‘తెలియదా’ (తెలియదా?) అని మార్చి వేరే అర్థాన్ని చెప్పారు; అంటే, దేవుడు అందరికీ రక్షణ కల్పిస్తున్నప్పుడు త్యాగరాజు తన మోక్షం గురించి భయపడాల్సిన అవసరం లేదని దీని భావం. అర్థంలో ఎంతటి భారీ మార్పు ఇది! కచ్చితంగా త్యాగరాజు ఉద్దేశం వేరై ఉంటుంది.

శ్రీరాముడిని ఒక చిన్న పిల్లవాడిగా లేదా కౌమారదశలో ఉన్న బాలుడిగా భావించి ఆయన కీర్తించడంలో కనిపించే సంగీతపరమైన ఆవేశం నన్ను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంది. ‘రారా మా ఇంటిదాక’ అనే పాటలో రాముడి అందమైన ఉంగరాల జుట్టు (‘అలక’) మరియు రాముడి నడక (‘ఒయ్యారపు నడకలు’) గురించి ఆయన చేసిన వర్ణనలు, దేవుడు తనకు ప్రసాదించని ‘కొడుకును ముద్దాడే’ కోరికను ఆయన మనసులో ఎంతగానో అణచిపెట్టుకున్నారని నాకు అనిపిస్తుంది. ఈ వ్యాఖ్య చేసినందుకు నన్ను క్షమించవచ్చు, కానీ బాల్యంలోని దైవత్వం పట్ల ఆయనకున్న దృక్పథాన్ని, అలాగే మంచి-చెడుల సామర్థ్యం మరియు ప్రకృతిని జయించే, మానవ సేవ చేసే అంతర్గత శక్తులు కలిగిన మానవ శిశువు పట్ల ఆయనకున్న గౌరవాన్ని నేను ప్రత్యేకంగా గమనించాను కాబట్టి ఇలా అంటున్నాను. సంగీత పరిజ్ఞానం లేని వారికి మోక్షం లభిస్తుందా అనే విషయంలో ఆయన అభిప్రాయం గమనించదగ్గది. వారికి మోక్షం లభిస్తుందా అని ఆయన సందేహిస్తారు! కేవలం పొట్ట నింపుకోవడం కోసం పాడే సంగీతకారుల పట్ల కూడా ఆయనకు చిన్నచూపు, అసహ్యం ఉన్నాయి; ‘ధన్యాసి’ రాగంలోని తన పాటలో, నిజమైన భక్తి (‘సద్భక్తి’) లేకపోతే కేవలం సంగీత జ్ఞానం వల్ల మోక్షం లభించదని ఆయన పేర్కొన్నారు.

త్యాగరాజు సంగీతంలో హృదయానికి నేరుగా తాకే గుణం ఉంది; నిజమైన సంగీతాన్ని ఆయన స్వయంగా ‘ద్రాక్షా రసం’తో (ద్రాక్ష పండ్ల రసం) పోల్చారు. అదే సమయంలో, దీక్షితుల సంగీతంలో ‘నారికేళ రసం’ (కొబ్బరి నీరు లేదా కొబ్బరి పాలు) లక్షణాలు ఉన్నాయని ఇతరులు భావించారు. దీక్షితార్ సంగీతం యొక్క గంభీరమైన మరియు ఏనుగు నడకలాంటి నెమ్మదైన గతిని అర్థం చేసుకోవడానికి ఎంతో కృషి అవసరం. వయోలిన్‌పై విల్లును ఒకసారి పూర్తిగా కదిలించే లోపే త్యాగరాజ కృతిలో ‘రాగ భావం’ అనుభవంలోకి వస్తుంది; కానీ దీక్షితార్ కృతిలో రాగ భావాన్ని ఆస్వాదించడానికి ‘పల్లవి’ మొత్తం లేదా పాట మొత్తం పాడాల్సి రావచ్చు.

చివరగా, ఈ వాగ్గేయకారుల సంగీతాన్ని మనం కాపాడుకోకపోతే, మన విలువైన వారసత్వాన్ని కోల్పోయే దుస్థితి మనకు ఎదురవుతుంది. అర్థశాస్త్రంలో ‘గ్రెషమ్ సూత్రం’ (Gresham’s law) ప్రకారం, చెడ్డ నాణెం మంచి నాణేన్ని చలామణి నుండి తొలగిస్తుంది. అలాగే, హిందుస్థానీ సంగీత శైలి కర్ణాటక సంగీతాన్ని పక్కకు నెట్టివేసే ప్రమాదం ఉంది. మన సంగీతంలోని సున్నితమైన మెలికలు మరియు వంపులను, గ్రీకు శిల్పాల బాహ్య రూప సౌందర్యంతో మాత్రమే నేను పోల్చగలను. అందరూ పాలరాతితో శిల్పాలు చెక్కే గ్రీకు శిల్పులు కాలేరు కదా; కాబట్టి మన సంగీత పద్ధతులను యథాతథంగా నిలుపుకోవడం చాలా అవసరం. ఎందుకంటే సంగీతం అనేది మన పిల్లల కంఠాలలో లేదా వారి వేళ్ల కదలికలలో మాత్రమే సజీవంగా నిలిచి ఉంటుంది. స్వయంగా త్యాగరాజ స్వామి అభిప్రాయం ప్రకారం కూడా, ‘స్వర’ గానం లేదా స్వరాలపై అవగాహన కలిగి ఉండటం అత్యంత ఆవశ్యకం.

ఉదాహరణకు, ‘బక్’ (Bucke) పేర్కొన్నట్లుగా విశ్వ చైతన్యం (cosmic consciousness) కలిగిన సోక్రటీస్ జీవితాన్ని, త్యాగరాజ జీవితంతో పోల్చి చూసినప్పుడు నాకు కొన్ని ఆలోచనలు స్ఫురిస్తాయి. సోక్రటీస్ తన అంతరాత్మ (daemon) నిర్దేశం మేరకు జీవిస్తూ, తోటి గ్రీకు పౌరుల వేధింపులను భరిస్తూ, చివరికి విషం (హెమ్లాక్) సేవించే వరకు తన మార్గంలోనే సాగారు. మరోవైపు, త్యాగరాజు విషయంలో, సమస్త మానవాళి నుండి తనను తాను వేరుగా భావించే భావన తొలగిపోయి, “అపరాధముల” (Aparadhamula) అనే కృతిని ఆలపించినప్పుడు ఆయనకు ఆ విశ్వ చైతన్య జ్ఞానోదయం కలిగినట్లు అనిపిస్తుంది. బహుశా నైతిక కోణంలో చూస్తే, ఆ చైతన్యం ఆయన జీవితంలో చాలా ఆలస్యంగా వచ్చిందేమో…

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –2-10-26-ఉయ్యూరు 

వేదవ్యాస మహర్షి ప్రణీత శ్రీ గణే శ పురాణం. డా. ఎక్కిరాల వేదవ్యాస వ్యాఖ్యానం.18 వ భాగం.2.10.26.

ప్రముఖ రొమాంటిక్ కవి పి.బి.షెల్లీ జీవిత చరిత్ర -18

468

అవి పదిహేనవ శతాబ్దపు అభిరుచులకు అనుగుణంగా ఉన్నాయనడంలో సందేహం లేదు, కానీ పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు అభిరుచులకు మాత్రం ఏమాత్రం సరిపోవు. జేన్ షోర్‌కు అవి చదవడానికి ఆసక్తికరంగా అనిపించి ఉండవచ్చు, కానీ నాకు మాత్రం అలా అనిపించలేదు; అభిరుచుల గురించి వాదించడం వ్యర్థం. ఒకవేళ ఆ అందమైన జేన్, కాక్స్టన్ ముద్రించిన కొత్త పుస్తకాలలో ఒకదానిని తన చంకన పెట్టుకుని (అది అప్పుడే ముద్రణ నుండి వచ్చినట్లుగా తడిగా ఉన్నప్పుడు) స్కిన్నర్ వీధికి వెళ్లి, విలియం గాడ్‌విన్‌కు గట్టిగా చదివి వినిపించి ఉంటే—అందమైన హ్యారియెట్ నాకు చదివి వినిపించే విధంగానే—ఆ గౌరవనీయులైన జ్ఞాని దాన్ని ఎంతో వినోదాత్మకంగానూ, నిజంగా ఆనందదాయకంగానూ భావించి ఉండేవారు.

నేను ఉత్తర ప్రాంతంలో గడిపిన దాదాపు మూడు నెలల కాలంలో, బిష్ (Bysshe) నుండి గానీ, అతని లేదా హ్యారియెట్ నుండి గానీ అతని కార్యకలాపాల గురించి ఎటువంటి లేఖలు లేదా సమాచారం నాకు అందలేదు. అతను ‘హై ఎల్మ్స్’ (High Elms) వద్ద కొన్ని వారాలు సంతోషంగా గడిపాడని తర్వాత తెలిసింది; కానీ తన స్వభావసిద్ధమైన చంచలత్వం మరియు అశాంతిని కలిగించే శక్తుల ప్రభావం వల్ల, అతను అక్కడ శాశ్వతంగా గానీ, లేదా కనీసం వసంతకాలం వరకు గానీ ఉండిపోలేదు. అతనికి అత్యంత ఆత్మీయులైన, ఆసక్తికరమైన ఒక కుటుంబం నుండి సుదీర్ఘమైన సందర్శన లభించింది; వారు అతన్ని ఎంతో ప్రేమించేవారు. ఆ కుటుంబం మొత్తం—తండ్రి, తల్లి మరియు ఐదుగురు చక్కని పిల్లలు—అతనిని చూడటానికి వచ్చారు. ఆ సందర్శకులు ‘ప్రకృతికి దగ్గరగా జీవించడం’ మరియు ‘శాకాహారం’ పాటించడం పట్ల అంకితభావంతో ఉండేవారు; అతని ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరిస్తూ అతని ఇంట్లో ఉన్నంత కాలం వారు ఆ నియమాలను నిష్ఠగా పాటించారని మనం సులభంగా నమ్మవచ్చు.

అతనికి ఇద్దరు లేదా ముగ్గురు పొరుగువారు కూడా ఉండేవారు; వారి ఉన్నతమైన సాంగత్యంలో అతను ఆనందాన్ని మరియు వినోదాన్ని పొందేవాడు.

ఆ యాత్రికుడు తన నివాసాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్న ఆ ఆహ్లాదకరమైన గ్రామం, లండన్ నుండి నడిచి వెళ్ళగలిగేంత దూరంలోనే ఉండేది—ఆ యవ్వన రోజుల్లో దూరం గురించి మనకున్న అంచనా మరియు మన నడక అలవాట్ల ప్రకారం చూస్తే. అతను తన ప్రస్తుత స్థితిలో సంతృప్తిగా, సౌకర్యవంతంగా ఉండటానికి బలమైన కారణాలు ఉన్నాయి, కానీ దానిని మార్చుకోవడానికి మాత్రం ఎటువంటి కారణమూ లేదు. నేను కూడా ప్రకృతి అనే ‘వృక్షమయ చర్చి’ యొక్క నియమాలను ఖచ్చితంగా పాటించేవాడిని; పల్లెటూరి వాతావరణంలో, వేసవి మరియు శరదృతువు కాలాల్లో అవి నాకు ఏమాత్రం అసౌకర్యంగా అనిపించలేదు. నా పద్ధతి ఎంత గొప్పగా లేదా ఆదర్శప్రాయంగా అనిపించినప్పటికీ, దానిని అనుసరించడానికి ఆసక్తి చూపిన వ్యక్తి ఎవరూ నాకు కనిపించలేదు. నేను ఇతరులను నా మార్గంలోకి మార్చుకోవాలని ప్రయత్నించలేదు, లేదా అనుచరులను కూడగట్టుకోవాలని ఆశించలేదు—అన్నది నిజమే. అయినప్పటికీ, ఎవరూ దీనిని వ్యతిరేకించలేదు. నా విభిన్నమైన ఆహారపు అలవాటును నేను కేవలం ఒక ‘సరదా’ లేదా ‘అభిరుచి’గా మాత్రమే చెప్పుకునేవాడిని; నిజానికి అది అలాగే ఉండేది, మరియు నా ఆ అభిరుచిని కొనసాగించడానికి నాకు పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉండేది.

నేను వేటలో వ్యాయామాన్ని, వినోదాన్ని వెతుక్కునేవాడిని; గతంలోలాగే అప్పట్లో కూడా ఆ వ్యాపకానికి చాలా సమయం కేటాయించేవాడిని. ఆ కాలంలో నేను వేటాడిన జంతువులను లేదా పక్షులను తినేవాడిని కాదు. ఆకలిని పుట్టించుకునే నా పద్ధతి, ఆ ఆకలిని తీర్చుకునే విధానానికి పూర్తిగా విరుద్ధంగా ఉండేది. ఇది ఒక విచిత్రమైన వైరుధ్యం—స్పష్టమైన విరోధాభాస; ఒకవేళ నేను పైథాగరస్ లేదా బ్రాహ్మణుల సూత్రాల ఆధారంగా, లేదా మరేదైనా నిర్దిష్ట సూత్రాల ఆధారంగా ఆహారం తీసుకుని ఉంటే, నా జీవనశైలి ఖచ్చితంగా రక్తపాతం కోరుకునేదిగానూ మరియు రక్తపాతం లేనిదిగానూ (అంటే హింస మరియు అహింసల కలయికగా) ఉండేది. కానీ, ఆ గొప్ప, స్థిరమైన సూత్రాలను నాకంటే తెలివైన వారికి వదిలేయడానికే నేను సాధారణంగా ఇష్టపడేవాడిని; వారానికి మూడు లేదా నాలుగు రోజులు సూర్యోదయం నుండి సూర్యాస్తమయం వరకు ‘పార్ట్రిడ్జ్’ పక్షులను వేటాడటం లేదా భయపెట్టి తరిమికొట్టడం, ఆపై సాయంత్రం వేళ ఇంటికి తిరిగి వచ్చి మొదట కూరగాయలు, పండ్లతోనూ, చివరగా తగినంత టీ తాగడంతోనూ ఉల్లాసాన్ని పొందడం నా దినచర్యగా ఉండేది.

మధ్యలో వచ్చే విశ్రాంతి రోజుల్లో నేను చాసర్ (Chaucer) రాసిన ఆ భారీ, పురాతన శైలి ముద్రణ కలిగిన పుస్తకాన్ని చదివేవాడిని. అది నా సమయాన్ని చాలావరకు ఆక్రమించినప్పటికీ, నేను గ్రీకు ప్రాచీన సాహిత్యాన్ని (Greek Classics) పూర్తిగా విస్మరించలేదు. పైగా, అరిస్టోఫనీస్ రాసిన పదకొండు హాస్య నాటకాలలో తొమ్మిదింటిని శ్రద్ధగా, అపారమైన ఆనందంతో చదవడానికి నాకు తీరిక దొరికింది; మిగిలిన రెండు నాటకాలను నేను అప్పటికే చదివి ఉన్నాను. ఆ పని కోసం, గ్రీకు సాహిత్య అధ్యయనానికే అంకితమైన ఒక స్నేహితుడి నుండి ‘ఆక్టావో’ (octavo) పరిమాణంలో ఉన్న, చదవడానికి అనుకూలమైన ఒక మంచి ప్రతిని అప్పుగా తీసుకున్నాను. నా దగ్గర ఉన్న చిన్న పాకెట్-సైజు అరిస్టోఫనీస్ పుస్తకంలోని అత్యంత సూక్ష్మమైన అక్షరాలు, అప్పటికి కేవలం ఇరవై ఒకేళ్ల కొద్ది నెలల వయసున్న నా కళ్ళకు కూడా చాలా శ్రమ కలిగించేవిగా ఉండేవి.

ప్రాచీన హాస్య నాటక ప్రక్రియకు సంబంధించి మనకు మిగిలి ఉన్న ఏకైక అమూల్యమైన నమూనాను కలిగి ఉన్న ఆ ‘ఆక్టావో’ ప్రతి యజమాని యొక్క ప్రశాంతమైన, స్థిరమైన—దాదాపు వెనకడుగు వేస్తున్నదనదగ్గ—జీవితాన్ని; ‘హై ఎల్మ్స్’ (High Elms) నివాసి అయిన, సంచార స్వభావం గల వ్యక్తి యొక్క అశాంతితో కూడిన, నిరంతరం కొత్త మార్గాలను అన్వేషించే జీవితంతో నేను కొన్నిసార్లు పోల్చి చూసుకున్నాను. ఇప్పుడు నేను ఆ రెండవ వ్యక్తి (ఆ గొప్ప మేధావి) యొక్క అసాధారణ జీవన గమనాన్ని చిత్రించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను; ఇక మొదటి వ్యక్తి తన గురించి తానే వివరించుకోనివ్వండి…

475

అసాధారణ మేధావి యొక్క—శతాబ్దానికి ఒకసారి ఆకాశంలో అద్భుతంగా మెరిసే తోకచుక్క వంటి—అస్థిరమైన జీవన గమనం ఎవరికైనా అయోమయాన్ని, అంతుచిక్కని భావనను కలిగిస్తుంది. ఈ గొప్ప పండితుడు మరియు మత గురువుకు కుటుంబం లేదు; ఆయనకు మతపరమైన బాధ్యతలు ఏమీ లేవు లేదా చాలా స్వల్పంగా ఉండేవి; ఏ బాధ్యతనూ—అది చిన్నదైనా పెద్దదైనా—విస్మరించే స్వభావం ఆయనది కాదు; అలాగే, చర్చి నుండి వచ్చే భత్యాలు లేదా ఆదాయాలపై ఆధారపడకుండా, వ్యక్తిగత వనరుల ద్వారా తగినంత మరియు మితమైన ఆదాయాన్ని ఆయన పొందేవారు.

చెస్టర్ వీధి, అక్టోబర్ 21, 1813.

మీరు రాసిన చక్కని మరియు స్నేహపూర్వకమైన లేఖకు ఇంతకాలం సమాధానం ఇవ్వకపోవడం వల్ల, ఆ లేఖలోని గొప్పతనాన్ని గుర్తించలేకపోయానని మీరు భావించవచ్చు; కానీ వాస్తవం ఏమిటంటే, తీవ్రమైన భావోద్వేగాలు ప్రేరేపిస్తే తప్ప నేను రాయడానికి పెద్దగా ఆసక్తి చూపను. నా స్వభావంలోని ఈ ప్రత్యేకత, నా అభ్యర్థనను మీరు వెంటనే మన్నించినందుకు నాకు సంతోషం కలగలేదన్న అపవాదు నుండి నన్ను కాపాడుతుందని ఆశిస్తున్నాను; ఎందుకంటే, నా సూచన మేరకే ‘క్లెమెంటీనా’ (Clementina) యొక్క బాధాకరమైన గాథ మీకు పరిచయం చేయబడిందని, అలాగే ఆ ప్రసిద్ధ రచనపై—అందులో ఆ ఘట్టం అత్యంత ఆసక్తికరమైన భాగం—మీ అభిప్రాయాన్ని తెలియజేయమని మిమ్మల్ని కోరింది నేనేనని నేను మర్చిపోలేదు.

‘గ్రాండిసన్’ (Grandison) పాత్రను అంచనా వేసేటప్పుడు, రిచర్డ్‌సన్ (Richardson) ఒక పరిపూర్ణమైన, నాగరికత కలిగిన వ్యక్తిని చిత్రించాలని అనుకున్నారన్న విషయాన్ని మీరు గుర్తుంచుకోవాలి; ఆ వ్యక్తి యొక్క భావోద్వేగాలు…

476

ఎల్లప్పుడూ అతని విచక్షణకు లేదా హేతుబద్ధతకు లోబడి ఉంటాయి. ఆ విచక్షణ ఒక్క క్షణం కూడా నియంత్రణను వదలదు—అతని ప్రేయసిలో కనిపించే ఉద్వేగభరితమైన, అందమైన భావోద్వేగాల కదలికలతో పోలిస్తే, ఇది కొంత అసహ్యకరమైన లేదా విసుగు పుట్టించే అంశమేనని నేను అంగీకరిస్తాను. కానీ ఆ రచన అంతటా కథానాయకుడి పాత్రను చిత్రించిన మరియు నిలబెట్టిన విధానంలోని విశ్వసనీయత మరియు స్థిరత్వం, రిచర్డ్‌సన్‌కు ఎప్పుడూ కాదనలేని ఒక విషయాన్ని—అంటే ఆయనలోని నిజమైన మేధాశక్తిని—నిరూపిస్తాయి. ఈ బృహత్తరమైన నవలను చదువుతున్నప్పుడు, మనం ఏ అంశాన్నీ మరొకదానితో పొరపాటు పడము; ఇందులోని దృశ్యాలు మనసులో చెరగని ముద్ర వేస్తాయి. కనీసం నాకైతే సంవత్సరాల క్రితమే ఈ అభిప్రాయం కలిగింది; ఎందుకంటే క్లెమెంటీనా పడిన కల్పిత బాధల గురించి నేను కన్నీళ్లు కార్చి చాలా కాలమైంది. ఏ దేశ సాహిత్యానికైనా సరే, ఆమె పిచ్చికి సంబంధించిన ఆ చిత్రణ అత్యంత హృదయవిదారకమైనదని నా నమ్మకం. ఈ అద్భుతమైన రచనపై ప్రశంసలు కురిపిస్తూ, గొప్ప పండితుడైన డాక్టర్ వార్టన్ ఒక ముఖ్యమైన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేశారు: క్లెమెంటీనా పిచ్చి కంటే ఒరెస్టీస్ పిచ్చిని గొప్పగా భావించడం పాండిత్య అహంకారం అవుతుందేమోనని, లేదా లియర్ (Lear) పిచ్చిలోనైనా సరే నిజమైన భావోద్వేగాల ఛాయలు అంతగా ఉన్నాయా అని ఆయన ప్రశ్నించారు. యూరిపిడెస్ లేదా షేక్‌స్పియర్‌లకు ఏమాత్రం తీసిపోని ఈ రచయిత, నిస్సందేహంగా మన ప్రశంసలకు మరియు గౌరవానికి అత్యంత అర్హులు.

ఇప్పుడు నేను మరొక అంశం వైపు మళ్లుతున్నాను, ఇది మీకు కూడా అంతే ఆసక్తికరంగా ఉంటుందని నా నమ్మకం: మీ స్నేహితులు ‘షెల్లీ’ కుటుంబం గురించి. మేము విడిపోయే సమయానికి వారు క్షేమంగానే ఉన్నారు.

వారు ఉత్తర ప్రాంతానికి చేరుకున్నాక—అవసరాల రీత్యా వారు అక్కడ కొంతకాలం స్థిరపడాల్సి వస్తుందని నా ఊహ—వారి గురించి మాకు ఎటువంటి సమాచారం అందలేదు. మీ దృష్టిలో ఎంతో ప్రాధాన్యత కలిగిన ఆ మహిళ (శ్రీమతి షెల్లీ), బ్రాక్‌నెల్‌లో మేము కలిసి ఉన్నంత కాలం ఎప్పటిలాగే ఉల్లాసంగా, సంతోషంగా ఉన్నారు; ‘యాంథే’ (Ianthe) ఆశ్చర్యకరంగా ఎదిగింది, మరియు మిస్ వెస్ట్‌బ్రూక్ ఎప్పుడూ చిరునవ్వుతో, ప్రశాంతంగా ఉండేవారు. వారి బృందంలోకి ఒక కొత్త వ్యక్తి వచ్చి చేరారు—ఆయన భావనా పటిమ లేని, నిస్సారమైన పండితుడు; ఆయనకు రసానుభూతి గానీ, సున్నితమైన భావాలు గానీ లేవని నా అభిప్రాయం. ఈ విషయాన్ని షెల్లీ ఎప్పటికైనా గ్రహిస్తారు. అతని ఆప్యాయత కలిగిన స్వభావం సానుభూతిని కోరుకుంటుంది, కానీ ఆ కొత్త పరిచయస్తుడి వద్ద అతనికి అటువంటి సానుభూతి లభించదని నాకు గట్టి నమ్మకం ఉంది.

మీరు ఆమె గురించి ఆరా తీస్తున్నారని తెలిస్తే నా సోదరి ఎంతో సంతోషించేది; ఆమె రెండు వారాల క్రితం చాలా ఆరోగ్యంగా ఉంది. మీ రాక కోసం మేమంతా ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నాము; ఇందులో మిస్టర్ లారెన్స్ కూడా ఉన్నారు, ఆయన ఎప్పుడూ మిమ్మల్ని మీకు తగిన గౌరవంతోనే ప్రస్తావిస్తుంటారు.

మీ సహచరుల స్వభావం మరియు అలవాట్లు మీ ఆశలకు అనుగుణంగా లేకపోవడంలో ఆశ్చర్యం ఏమీ లేదు. ఈ విశిష్టమైన ద్వీప దేశంలో విజ్ఞత మరియు మంచి స్వభావం కలిగిన వ్యక్తులు (స్త్రీలు లేదా పురుషులు) నాకు ఎప్పుడూ పెద్దగా కనిపించలేదు; వారు అక్కడక్కడా విడివిడిగా ఉండటం వల్ల అనుకోకుండా వారిని కలుసుకోవడం అరుదు. రాజధాని నగరంలో కూడా పక్షపాతం లేని ఆలోచనాపరులు పెద్దగా లేరు; పైగా, సమాజంలోని మోసపూరిత ధోరణులు వారిపై ఎంత బలమైన పట్టును కలిగి ఉంటాయంటే, వారిలోని సగం ప్రతిభ అనివార్యంగా వెలుగులోకి రాకుండా అణచివేయబడుతుంది. మీ ప్రారంభకాల రచనలలో ఒకదాని మొదటి భాగాన్ని నేను చదివాను,

అది చాలా చిన్న వయసులో రాసిన రచన అని నాకు అర్థమైంది; అందులోని కొన్ని అంశాలను మీ ప్రస్తుత పరిణతి చెందిన ఆలోచనా దృక్పథం అంగీకరించకపోవచ్చు. మనం కలుసుకున్నప్పుడు దాని గురించి మీతో చర్చించడానికి ప్రయత్నిస్తాను.

479

ఆ నిశ్శబ్దం గురించి, దానికి గల కారణాల గురించి నేను వ్యర్థంగా ఊహలు చేసుకున్నాను. ‘హై ఎల్మ్స్’ (High Elms) చెట్ల పైకొనలలో వీచే గాలులు తప్ప మరెవరూ చదవలేని ఒక ఉత్తరాన్నైనా నేను బ్రాక్‌నెల్‌కు రాసి ఉంటాననడంలో సందేహం లేదు. అతని అకస్మాత్తు మరియు అర్థరహిత ప్రయాణం గురించి, స్కాట్లాండ్ రాజధానికి అతను చేసిన రెండవ మరియు కారణం లేని పర్యటన గురించి తెలిసినప్పుడు నేను ఆశ్చర్యపోయాను; అక్కడ అతను ఎప్పటిలాగే శాశ్వతంగా ఉండిపోతాడని, లేదా కనీసం ఏదో అవసరం వల్ల కొంతకాలం అక్కడే ఉండిపోవాల్సి వస్తుందని భావించారు. ఏదో అనివార్యత వారిని అక్కడికి వెళ్ళేలా చేసిందని అబద్ధపు సాకు చెప్పారు. వసంతకాలంలో ఆ బండి (క్యారేజ్) ఖరీదు చెల్లించలేక నేను అరెస్టు కావాల్సి వచ్చిందో, అదే బండిలో ఆ ప్రయాణం జరిగిందని నా నమ్మకం. కఠినమైన పొదుపు చర్యగా మరియు అత్యవసరమైన పనిగా చెప్పుకుంటూనే, వారు భారీ ఖర్చుతో నాలుగు వందల మైళ్ల దూరం ప్రయాణించారు. ఆ అవివేకపు మరియు విపరీతమైన భ్రమను చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయాను; ఏ దుర్బోధకుడు వారి మనసులో ఈ ఆలోచనను నింపాడో తెలుసుకోవాలని కుతూహలపడ్డాను, కానీ అది ఎప్పటికీ తెలియరాలేదు.

అక్టోబర్ చివరలో, ఆ మూర్ఖపు చర్యకు సంబంధించిన చేదు వార్తను మోసుకొచ్చిన ఆ ఆకర్షణీయమైన ఉత్తరం అందిన కొద్ది కాలానికే, నేను లండన్‌కు తిరిగి వచ్చాను. నేను ‘టెంపుల్’ (Temple)లో నా వృత్తిపరమైన బాధ్యతలను మరియు న్యాయ విద్యను తిరిగి ప్రారంభించాను. నాకు తీరిక దొరికినప్పుడల్లా సాయంత్రాలను, అలాగే ప్రతి ఆదివారాన్ని నా స్నేహపూర్వక, ప్రతిభావంతులైన మరియు మేధోసంపన్నమైన స్నేహితుల ఆహ్లాదకరమైన సాంగత్యంలో గడిపేవాడిని.

480

మా స్నేహితుల బృందంలో లేని ఆ పారిపోయిన వ్యక్తి గురించి ఎవరూ నాకు ఎటువంటి సమాచారం ఇవ్వలేకపోయారు; అతని లేమి మాకు తీవ్ర విచారాన్ని కలిగించింది. మా ప్రియమైన సహచరుణ్ణి, మా సమూహానికి అత్యుత్తమమైన మరియు అద్భుతమైన ఆభరణం లాంటి వ్యక్తిని క్రూరంగా మా నుండి దూరం చేసిన ఆ నిర్దయులైన దుండగులను మేము తీవ్రంగా నిందించాము. హెర్క్యులస్ ఎంచుకున్న మార్గం (జీవితంలో ఎంచుకోవాల్సిన నిర్ణయం) నాకు నిరంతరం గుర్తుకు వచ్చేది; ఆ నీతి కథలో లేదా ఉపమానంలో, ఒక అర్ధ-దేవత (half-god) సద్గుణం (Virtue) మరియు దుర్గుణం (Vice) మధ్య నిలబడి ఉంటుంది; ఆ రెండూ అతన్ని తమ వశం చేసుకోవడానికి పోటీ పడుతుంటాయి. మన ‘ముప్పావు-దేవత’ (three-quarter god) విషయంలోనూ సరిగ్గా ఇదే జరిగింది; ఒకవైపు అతనిపై ఆధారపడి బతకాలని చూసే చొరబాటు స్వభావం గల, నీచమైన ప్రవర్తన; మరోవైపు అతన్ని ఆదరించి, అవసరమైతే సంతోషంగా పోషించే వినమ్రమైన, ఉన్నతమైన సంస్కారం—వీటి మధ్య అతని కోసం నిరంతరం పోటీ ఉండేది. దురదృష్టవశాత్తు, అతని దైవిక స్వభావాన్ని అడ్డుకుని భారంగా మారిన ఆ ‘నాలుగవ వంతు’ మానవ బలహీనత కారణంగా, ఆ పాపం హెబే (Hebe) భర్తలాగా ప్రతిసారీ సరైన నిర్ణయం తీసుకోలేకపోయాడు. మాలో ఉన్న ఆందోళనకరమైన సందేహాలకు చివరకు ఒక లేఖతో తెరపడింది; నేను తిరిగి వచ్చిన ఒక నెల తర్వాత ఆ లేఖ మాకు అందింది. అది ఇక్కడ ఉంది; మాకు అది ఎంత ఆమోదయోగ్యంగా అనిపించిందో, ప్రతి పాఠకుడికి కూడా అలాగే అనిపిస్తుందని ఆశిస్తున్నాను!

ఎడిన్‌బర్గ్, నవంబర్ 26, 1813.

నా ప్రియ మిత్రమా,

బ్రాక్‌నెల్ (Bracknell) వద్ద నీ లేఖ అందినప్పటి నుండి నేను నీకు చాలాసార్లు ఉత్తరాలు రాశాను. నా ఉత్తరాలు

 481

డర్హామ్‌లోని స్టాప్టన్ (Stopton) చిరునామాకు పంపబడ్డాయి, కానీ బదులుగా చెప్పడానికి నీ దగ్గర ప్రత్యేకంగా ఏమీ లేదని నేను భావిస్తున్నాను — ఎందుకంటే, నిజానికి వాటిలోని విషయాలు అంత ప్రాముఖ్యత కలిగినవి కావు.

నువ్వు లండన్‌కు తిరిగి వచ్చావని తెలిసి సంతోషంగా ఉంది, ఎందుకంటే త్వరలోనే నిన్ను మళ్లీ చూసే అవకాశం నాకు దొరుకుతుంది. నేను ఒంటరిగా లండన్‌కు తిరిగి వస్తాను. నా సాయంత్రాలు తరచుగా ‘N’ గారి ఇంట్లో గడుస్తాయి; అక్కడ నువ్వు కూడా తరచుగా వెళ్తుంటావని నా ఊహ.

నీ నవల ఇప్పుడు ముద్రించబడింది. ఈ అద్భుతమైన మరియు ఉత్సాహభరితమైన కథను నేను ఎంత ఆనందంతో చదివానో నీకు ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. నేను దీన్ని ఎవరికి చూపించినా, ఇది ఒక అద్వితీయమైన మరియు మౌలికమైన మేధస్సుకు సంబంధించిన తిరుగులేని లక్షణాలను కలిగి ఉందని వారందరూ నాతో ఏకీభవిస్తున్నారు. ఇలాంటి రచనలు మరిన్ని చేయండి. ‘అలెక్సీ’ (Alexy) లాంటి సహజమైన మరియు ఉత్సాహభరితమైన పాత్రతో మమ్మల్ని మళ్లీ అలరించండి; అత్యంత సహజమైన మరియు సరళమైన పరిస్థితుల అసాధారణ కలయికతో సన్నివేశాలను తీర్చిదిద్దండి. అయితే, మీ శ్రమ వల్ల అలసిపోయిన తర్వాత కూడా రాయడాన్ని కొనసాగించకండి; “అప్పుడప్పుడు గొప్ప హోమర్ కూడా కునుకు తీస్తాడు” (aliquando bonus dormitat Homerus) కదా! ‘హంసలు’ (swans) మరియు ‘ఎలియుథెరార్క్స్’ (Eleutherarchs) వంటి ప్రస్తావనలు మీరు కాస్త నిద్రమత్తులో ఉన్నారనడానికి నిదర్శనాలు.

కొంతకాలంగా నేను అధ్యయనంలో నిమగ్నమయ్యాను. నేను టాసిటస్ (Tacitus) రచనలను, సిసెరో (Cicero) యొక్క అనేక తాత్విక గ్రంథాలను (నా దృష్టిలో, ప్రపంచం కన్న అత్యంత ప్రశంసనీయమైన వ్యక్తులలో ఆయన ఒకరు), అలాగే హోమర్ రాసిన “ఒడిస్సీ” (Odyssey)ని చదివాను. ప్రస్తుతం నేను లాప్లేస్ (Laplace) రాసిన “సిస్టమ్ డు మోండే” (Systeme du Monde)ను అధ్యయనం చేస్తున్నాను…

భౌతిక శాస్త్రాలలో గణనీయమైన నైపుణ్యాన్ని సాధించే వరకు నేను విశ్రాంతి తీసుకోను.

బాహ్య వస్తువుల ఉనికి లేకపోవడం గురించి హ్యూమ్ (Hume) చేసిన వాదనలను నేను పరిశీలించాను; అవి లాక్ (Locke) సిద్ధాంతాల నుండే ఉద్భవించాయని నాకు అనిపిస్తోంది. అటువంటి ముగింపుకు దారితీసే తత్వశాస్త్రం గురించి నేనేమి అనుకోవాలి? — సరే, ప్రస్తుతానికి ఇది చాలు.

ఈ శీతాకాలంలో ఒక కొత్త పరిచయస్తుడు మాతో గడపడానికి వచ్చాడు. ఆయన చాలా మృదుస్వభావి, ఆహ్లాదకరమైన వ్యక్తి మరియు మంచి పండితుడు. ఆయనలో ఉత్సాహం మరీ తీవ్రంగా ఉండదు, అలాగే ఆయన దృక్పథం చాలా విస్తృతమైనది కూడా కాదు; కానీ ఆయన మూఢనమ్మకాలు లేనివాడు, కోపిష్టి కాదు, మొండివాడు కాదు లేదా అహంకారి కూడా కాదు.

మేమిద్దరం కలిసి చదువుకున్న ప్లూటార్క్ (Plutarch) యొక్క రెండు వ్యాసాలను (మాంసాహార విసర్జన గురించినవి) నేను అనువదించాను. అవి చాలా అద్భుతంగా ఉన్నాయి. వాటిపై వ్యాఖ్యానించాలని, అలాగే నా పీఠికలో ఆర్ఫిక్ (Orphic) మరియు పైథాగోరియన్ (Pythagoric) ఆహార విధానాల గురించి చర్చించాలని అనుకుంటున్నాను. సెలవు! మీ పట్ల నాకు ఎల్లప్పుడూ నిజాయితీతో కూడిన అనుబంధం ఉందని నమ్మండి. నా ప్రియమైన మిత్రమా,

ప్రేమతో మీ,

పి. బి. షెల్లీ.

టి. జె. హెచ్. (T. J. H.) కు.

‘డెడ్ లెటర్ ఆఫీస్’ (చేరని ఉత్తరాల కార్యాలయం) తన వద్ద ఉన్న ఉత్తరాలను ఎప్పుడు బయటపెడుతుంది? పోయిన లేదా చేరని ఆలోచనలు తిరిగి వెలుగుచూసే ఆ ఆనందకరమైన సమయంలో, డర్హామ్‌లోని స్టాప్టన్‌కు విచిత్రంగా తప్పు చిరునామాతో పంపబడిన ఉత్తరాలనే కాకుండా,

దురదృష్టవశాత్తు ఇతర సందర్భాల్లో చేరని నా స్నేహితుడి అనేక ఇతర విలువైన సందేశాలను కూడా మనం చదవగలుగుతాము. ఏది ఏమైనప్పటికీ, భద్రపరచబడిన ఈ ఒక్క ఉత్తరం ద్వారా, ఆయన తన స్వభావానికి — అంటే ఒక ఉద్వేగభరితమైన, శ్రద్ధగల, ఉత్సాహభరితమైన విద్యార్థిగా — ఎంత నిజాయితీగా ఉన్నారో మనం చూడవచ్చు. “అదే నిజాయితీతో గమనిస్తే, ఎడిన్‌బర్గ్‌ను చేరుకోవడానికి ఎంత ఆత్రుత పడ్డాడో, అక్కడి నుండి బయటపడటానికి కూడా అంతే ఆత్రుత పడ్డాడని మనకు అర్థమవుతుంది. అతను ఒంటరిగా అక్కడి నుండి నిష్క్రమించాలని, ఒంటరిగా ఒడ్డుకు చేరాలని, తాను అనాలోచితంగా దూకిన ఆ ‘ఆనందాల సముద్రం’ నుండి త్వరగా బయటపడాలని కోరుకున్నాడు. కానీ అతనికి అలా చేసే అవకాశం దక్కలేదు.

అతని లేఖ అందిన కొద్ది కాలానికే—అది ఎంత సమయమో నాకు సరిగ్గా గుర్తులేదు—అతను లండన్‌కు తిరిగి వచ్చాడు. అయితే, అతను అనుకున్నట్లుగా ఒంటరిగా, స్వేచ్ఛగా కాకుండా, అదుపులో (అరెస్టు చేయబడి) వచ్చాడు. అతను తన సహచరులతో కలిసి, ఎవరూ ఊహించని విధంగా మా సాయంత్రం సమావేశానికి వచ్చాడు; ఆ సహచరుల ప్రవర్తనలో ఉన్న ఆకస్మికత మాకు అంతగా నచ్చలేదు. లండన్‌కు తిరిగి రావడం కూడా అదే ‘తాత్విక పొదుపు’ సూత్రాల ప్రకారం—అంటే తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన పద్ధతిలో—జరిగింది. స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లేటప్పుడు లేదా తిరిగి వచ్చేటప్పుడు, ఆ బృందం ‘లేక్ డిస్ట్రిక్ట్’ (Lake District) వైపు కాస్త దారి మళ్లిందని నాకనిపిస్తోంది. అతని రెండవ ఉత్తర ప్రాంత పర్యటన వివరాలు నేను ఎప్పుడూ వినలేదు. బిష్ (Bysshe) ఆ విషయం గురించి నాతో ఎప్పుడూ మాట్లాడలేదు; ఆ గతాన్ని తలచుకోవడంలో అతనికి ఏమాత్రం ఆనందం ఉన్నట్లు అనిపించలేదు. అతను ఎప్పుడూ భవిష్యత్తు గురించే తీవ్ర ఆత్రుతతో ఆలోచించేవాడు, గతాన్ని సంతృప్తితో సమీక్షించుకోవడం చాలా అరుదుగా జరిగేది.

అయితే, ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో గడిపిన సమయాన్ని దీనికి మినహాయించాలి; ఆ రోజులను అతను ఎప్పుడూ ఆనందం మరియు విచారం మిళితమైన భావనలతో గుర్తుచేసుకునేవాడు. అక్కడ మాత్రమే అతను పూర్తిగా ప్రశాంతంగా, తన సొంత ఇంట్లో ఉన్నట్లుగా కనిపించేవాడు. కాలం తన గతిని మార్చుకోకుండా సాగిపోతూనే ఉంటుంది—మనం మన అధ్యయన గదిలోని కుర్చీలో కూర్చుని, గ్రీకు ప్రాచీన గ్రంథాలను చదువుతూ, నిఘంటువులను (Scapula వంటివి) తిరగేస్తూ, కేవలం ఇంటి తోటలోని కంకర దారి చివర వరకు మాత్రమే నడుస్తూ (వాతావరణం అనుకూలిస్తే) గడిపినా సరే; లేదా…” …వెంటనే వేగంగా వేల్స్, స్కాట్లాండ్ మరియు ఐర్లాండ్ దేశాల మారుమూల ప్రాంతాలకు, అత్యంత ఏకాంత ప్రదేశాలకు పయనమయ్యేవాళ్ళం; ఆ తర్వాత తిరిగి లండన్‌కు అత్యంత దయనీయ స్థితిలో, నాలుగు గుర్రాల బండిలో వేగంగా చేరుకునేవాళ్ళం.

1814వ సంవత్సరం వచ్చింది. ఆ సంవత్సరంలోనే — బహుశా ఆరంభంలోనే అని నాకనిపిస్తోంది — షెల్లీ “A Refutation of Deism: in a Dialogue” (దైవవాద ఖండన: ఒక సంభాషణ రూపంలో) అనే రచనను ప్రచురించాడు. ఇది ‘ఆక్టావో’ (octavo) పరిమాణంలో, అందంగా మరియు ఖరీదుగా ముద్రించబడింది, కానీ ముద్రణలో చాలా తప్పులు దొర్లాయి. చట్టపరమైన అర్థంలో ఇది నిస్సందేహంగా ప్రచురించబడింది; అయితే, ప్రచురణకర్త పరంగా ఇది అమ్మకానికి ఉంచబడిందా లేదా అనేది నాకు తెలియదు, కానీ అలా జరిగి ఉంటుందని నాకనిపిస్తోంది: ఎందుకంటే, దీన్ని అమ్మకానికి ఉంచాలనే ఉద్దేశం ఉందని దాని ముందుమాట చెబుతోంది. ఎవరైనా దీని ప్రతిని కొనుగోలు చేసినట్లు నేను ఎప్పుడూ వినలేదు; నేను చూసిన ఏకైక ప్రతి నా స్నేహితుడు నాకు దయతో పంపినదే: దాని ముఖపత్రంపై ఆయన స్వయంగా ఇలా రాసి ఉంది: “తన స్నేహితుడు టి. జెఫర్సన్ హాగ్ కోసం…”

485

దీని గురించి నాకు తెలిసినంతవరకు, రచయిత స్నేహితులు కొందరు దీనిని ఒక బహుమతిగా పంపారని చెప్పడం తప్ప, దీని గురించి మరేమీ ప్రస్తావన రాలేదు. ఇది పెద్ద అక్షరాలతో కూడిన 101 పేజీల చిన్న సంభాషణ (dialogue). ఇందులో ‘యూసెబిస్’ (Eusebes) మరియు ‘థియోసోఫస్’ (Theosophus) అనే పాత్రలు పరస్పరం చర్చించుకుంటూ, వాదించుకుంటారు; రచయితకు స్వయంగా వాదించడం అంటే ఎంత ఇష్టమో, అలాగే ఈ పాత్రల మధ్య కూడా వాదన జరుగుతుంది. ఇది ఆయనదైన శక్తివంతమైన, ఉద్వేగభరితమైన మరియు వాదనాత్మక శైలిలో రాయబడింది, కానీ ఇందులో కొత్తగా లేదా ముఖ్యమైన విషయాలేమీ లేవు; పైగా ఇది చాలా తొందరపాటుతో రాయబడి, ముద్రించబడింది. ఆయన దీని గురించి నాతో గానీ, నా సమక్షంలో గానీ ఎప్పుడూ మాట్లాడలేదు. ఇది ఎవరి దృష్టినీ ఆకర్షించలేదు; దానికి తగిన అర్హత లేదని షెల్లీ స్వయంగా త్వరలోనే గ్రహించి ఉంటాడనడంలో సందేహం లేదు. ఇందులో శాకాహారం (vegetable diet) అనే అంశాన్ని బలవంతంగా, అసంపూర్ణమైన మరియు అపరిపక్వమైన రీతిలో ప్రస్తావించారు. ఈ మొత్తం విషయాన్ని ఒకే ఒక పేరాలో, క్లుప్తంగా, విజయోత్సాహంతో మరియు కచ్చితమైన ధోరణిలో ఇలా వివరించారు:

“మానవ శరీర నిర్మాణం ప్రకారం ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసుకోవడం అనేది ఒక అనివార్యమైన ప్రక్రియ. అలాగే, జంతు మాంసం పట్ల ఉండే విపరీతమైన మరియు అస్వాభావికమైన ఆకలి వల్ల శరీరం రోగగ్రస్తం కావడం, శక్తి క్షీణించడం కూడా అనివార్యమైన పరిణామాలు. కానీ ఈ రెండు సందర్భాల్లోనూ, లక్ష్యానికి తగిన సాధనాలు (means to an end) ఉన్నట్లు కనిపించదు. అస్వాభావికమైన ఆహారం మరియు దాని వినియోగం వల్ల కలిగే అలవాట్లు ‘సాధనాలు’ అయితే, భయంకరమైన వ్యాధుల సంక్లిష్టతలే ‘ఫలితం’ (లక్ష్యం) అవుతాయి.

486

కానీ, ఈ సాధనాలు ఈ ఫలితానికి అనుగుణంగా ఉండేలా ప్రపంచ సృష్టికర్త ఏర్పాటు చేశారని చెప్పడం, లేదా సర్వశక్తిమంతుడైన దేవుని ఏర్పాట్లను మానవ అనాలోచిత చర్యలు మార్చగలవని భావించడం పూర్తిగా అసంబద్ధం.” ఇవన్నీ వ్యవస్థీకృత పదార్థం (organized matter) యొక్క లక్షణాల వల్ల కలిగే పరిణామాలు. ఒక నిర్దిష్ట గొర్రెను ఒక నిర్దిష్ట మానవుడు తినడానికే సృష్టించారని వాదించడం అవగాహనలో ఒక విచిత్రమైన వైపరీత్యం; ఎందుకంటే, తులనాత్మక శరీర నిర్మాణ శాస్త్రాన్ని (comparative anatomy) పైపైన పరిశీలించే వారికి కూడా స్పష్టమయ్యే విషయం ఏమిటంటే, మానవ శరీర నిర్మాణం అతన్ని పండ్లు మరియు కూరగాయలను ఆహారంగా తీసుకునే జంతువుల వర్గంలోనే ఉంచుతుంది.

మాంసాహారంపై ప్లూటార్క్ రాసిన గ్రంథం నుండి ఒక సుదీర్ఘమైన ఉల్లేఖనను ఒక గమనికలో (note) ఇచ్చారు. అది మూల గ్రీకు భాషలోనే ఉంది, దానికి ఆంగ్ల లేదా లాటిన్ అనువాదం లేదు; ఈ సంభాషణ పామర పాఠకుల కోసం ఉద్దేశించబడలేదనడానికి ఇది ఒక బలమైన నిదర్శనం. మానవుని అంతర్గత నిర్మాణం పచ్చి మాంసాన్ని జీర్ణించుకోవడానికి అనుకూలంగా లేదని ప్లూటార్క్ చాలా స్పష్టంగా చూపిస్తారు. అలాగే, సింహం, ఎలుగుబంటి లేదా తోడేలు మాదిరిగా ఒక జింకను, ఎద్దును లేదా మేకపిల్లను లేదా గొర్రెపిల్లను పట్టుకుని, చీల్చి, తినడానికి వీలుగా మానవుని బాహ్య రూపం కూడా నిర్మించబడలేదు. ఇది పూర్తిగా నిజమే, కానీ అసలు ప్రశ్న అది కాదు. కూరగాయలతో పాటు కొంచెం వండిన మాంసాన్ని కూడా మానవుడు ఆహారంలో చేర్చుకోకూడదని నిరూపించడానికి—జో ఈట్సన్ (Joe Eitson) మరియు డాక్టర్ లాంబే (Dr. Lambe) వంటి వారి బలమైన సహాయం ఉన్నప్పటికీ—ప్లూటార్క్ మరియు పోర్ఫిరీ (Porphyry) వంటి వారు చాలా మంది అవసరమవుతారు. ఒక జమీందారు (squire) మొదట కుందేలును పట్టుకుంటాడు…

487

ఒక గ్రేహౌండ్‌ను; రెండవదిగా, అతను తన వంటవాడి చేత దానికి ఆహారం పెట్టించుకుంటాడు;

మరియు, మూడవదిగా, అతను ఒక స్నేహితుని సహాయంతో, మెత్తగా పిండిచేసిన బంగాళాదుంప మరియు ఒక రొట్టె ముక్కతో దానిని తింటాడు; మరియు,

నాల్గవదిగా మరియు చివరిగా, అతను అదే మంచి సాంగత్యంలో, దానిపై ఒకటి రెండు గ్లాసుల మంచి పాత పోర్ట్ వైన్ పోసుకుని, తన తీరికగా దానిని జీర్ణం చేసుకుంటాడు.

తత్వవేత్తలు చెప్పేదేమిటంటే, ఉల్లాసభరితమైన ఇంగ్లాండ్ అంతటా ఉన్నత వర్గాలు మరియు మతాధికారులు సార్వత్రికంగా అనుసరిస్తున్న ఈ సౌకర్యవంతమైన జీవన విధానమే, శారీరక మరియు నైతిక బాధలకు మూలకారణం. ఒక నల్లి కుట్టిన స్కాట్‌లాండ్ వాసికి దురద రావడానికి;

ఒక కుక్కకు గజ్జి రావడానికి ఇదే కారణం; మరియు ఒక ఐరిష్ కూలీ, రాత్రిపూట ఎక్కువగా విస్కీ సేవించి, తన తల్లిని నిద్రలేపే క్రమంలో, నిచ్చెన పైనుంచి జారిపడి, తల నేలకు తగిలి, పుర్రె పగిలి, అక్కడికక్కడే మరణించాడు. మీరు మీ పళ్ళతో దేవదారు చెట్టును నరకలేరు, మరియు మీ మేకులతో దానిని ముక్కలుగా కోయలేరు. అందువల్ల, ప్లూటార్క్ చెప్పినట్లుగా, మీ గొడ్డళ్ళు మరియు రంపాలు ఉన్నప్పటికీ, మీకు పలకలు గానీ, అంగుళం ముక్క గానీ లభించవు!

అమరుడైన గోథే, దైవసమానుడైన షెల్లీ యొక్క కవితలను రచించి ఉండవచ్చో లేదో నేను నిర్ణయించడానికి గానీ, కనీసం విచారించడానికి గానీ సాహసించను; కానీ షెల్లీ గోథే నవలలను రచించి ఉండలేడని నేను నిశ్చయంగా చెప్పగలను. అతను ఇంకా బాలుడిగా ఉన్నప్పుడే — అద్భుతమైన భవిష్యత్తు ఉన్న బాలుడిగా — అతను హడావిడిగా రెండు అతిశయోక్తి శృంగార నవలలను రచించి, అంతే హడావిడిగా వాటిని ప్రచురించాడు. అతను మరెన్నడూ మరో నవలను వెలువరించలేదు, కానీ తరచుగా ఒకదానిపై తచ్చాడుతూ ఉండేవాడు: అతని వద్ద సాధారణంగా ఏదో ఒక కథ సిద్ధంగా ఉండేది.

488

అతను నాకు, ఒక దుష్ట స్వభావం గల అరిస్టార్కస్, ఒక జోయిలస్ లాంటి నాకు, ఎంపిక చేసిన భాగాలను పంపేవాడు; ఎందుకంటే నేను అతన్ని నిరుత్సాహపరుస్తున్నానని అతను చెప్పేవాడు. నేను పూర్తిగా కాకపోయినా, కొంతవరకు దోషిని.

ముందుకు సాగమని నేను అతన్ని ప్రోత్సహించాను మరియు ఉద్బోధించాను, కానీ చాలావరకు, మరింత గంభీరమైన, అణచిపెట్టిన స్వరంతో ముందుకు సాగమని చెప్పాను;

ఒత్తిడికి గురైన పాఠకుడి నరాలకు, ఆత్మలకు మరియు భావాలకు కొంచెం విశ్రాంతి మరియు ఉపశమనం ఇవ్వమని చెప్పాను.

ఉప్పొంగే సముద్రం, అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనం, భూకంపం, సుడిగాలి శాశ్వతంగా ఉండకూడదు; ఎక్కువ కాలం కూడా కాదు.

అతను “ది సారోస్ ఆఫ్ వెర్టర్” నవలకు ఎంతగానో ఆకర్షితుడయ్యాడు, ఎవరు మాత్రం ఆకర్షితులు కాకుండా ఉంటారు? మరియు ఆ కథనం యొక్క కొనసాగింపు, లేదా దానికి తోడు దానిని మరింత విస్తరించి, మెరుగుపరచడం అవసరమని అతను అభిప్రాయపడ్డాడు. ఆల్బర్ట్ ఖచ్చితంగా ఒక సంచలనం సృష్టించి ఉండాల్సింది; దానికి విరుద్ధంగా, అతను ఒక నిజాయితీపరుడైన జర్మన్‌కు తగినట్లుగా, విషయాలను ప్రశాంతంగా తీసుకుంటూ, నిందార్హమైన ఉదాసీనతను ప్రదర్శించాడు. అతని భార్య అతనికి ప్రియమైనది, అందులో సందేహం లేదు, మరియు దానికి తగిన కారణం కూడా ఉంది; కానీ అంతేకాదు, క్యాబేజీతో కూడిన అతని సాసేజ్, అతని ఎహెనిష్ వైన్, అతని బవేరియన్ బీర్, మరియు ముఖ్యంగా అతని పైపు కూడా అతనికి ప్రియమైనవే. కాబట్టి, యువతుల విపరీత ప్రవర్తనల పట్ల అనవసరమైన సున్నితత్వం వలన, అతను అజీర్ణాన్ని తెచ్చుకున్నా, లేదా తన ప్రశాంతమైన ఆనందాలకు పవిత్రమైన గంటలను భంగపరిచినా, అతను వివేకం యొక్క పరిపూర్ణతను ఏర్పరిచే ఆత్మ యొక్క సమతుల్యత మరియు స్థిరత్వాన్ని భంగపరిచి ఉండేవాడు.

నేను నా అమర్యాదకరమైన వ్యాఖ్యలను జతచేసి, పంపించాను

491

“మంచి అభిప్రాయం” అనేది నిజంగానే చాలా విస్తృతమైన అర్థాన్ని కలిగి ఉంది. భావోద్వేగాలను అదుపు చేసుకునే మీ సామర్థ్యం గురించి ఒకప్పుడు నాకున్న అంచనా ఇప్పుడు లేదు. ఒకప్పుడు మీ వివేకం భావోద్వేగాల మాయాజాలం కంటే గొప్పదని భావించేదాన్ని; ఇప్పుడు అలా భావించడం లేదు. నేనెలా భావించగలను? మీరు దేనికి లొంగిపోయారు? ఒకప్పుడు సర్వశక్తివంతమైనదని నేను భావించిన మీ వివేకం ఎంత దారుణంగా, ఎంత పూర్తిగా వికృతమైపోయిందో కదా! పొరపాటుకు, నేరానికి మధ్య మీరు చూపిన వ్యత్యాసాన్ని నేను అంగీకరిస్తున్నాను. ఆ నేరం విషయంలో మిమ్మల్ని పూర్తిగా నిర్దోషిగా భావిస్తున్నాను. అయినప్పటికీ, మీ పొరపాటు ఎంత పెద్దదో కదా; అది ఇప్పటికీ కొనసాగుతూనే ఉంది. మీకు నచ్చినట్లు ప్రవర్తించడం సద్గుణం అని మీరు ఎప్పుడూ అనుకోలేదు. నిజమే, భావోద్వేగాల ప్రభావంతో సద్గుణం దాన్ని నిషేధించలేదని మీరు పొరపాటుగా భావించి ఉండవచ్చు. మీరు నిజాయితీగా లేరని నేను అన్న మాట వాస్తవమే. ఆ ఆరోపణ విని మీరు ఉలిక్కిపడటంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అదే సమయంలో మీరు విషయాలను దాచడం, కప్పిపుచ్చడం లేదా సమర్థించుకోవడం సహజమే అని నాకు అనిపిస్తోంది; నిస్వార్థానికి మీరు ఒక ఆదర్శంగా భావించడం కూడా సహజమే—ఒకప్పుడు మీరు అలాగే ఉండేవారు, భవిష్యత్తులో మళ్ళీ మిమ్మల్ని అలాగే చూడాలని నేను ఆశిస్తున్నాను. మీరు నిజాయితీగా లేరని నేను అన్నాను. అలా అనిపించింది కాబట్టే అలా అన్నాను. ఇప్పటికీ అలాగే అనిపిస్తోంది; కానీ మీరు భావోద్వేగాల ప్రభావానికి లోనయ్యారు, అసత్యం అనే మాలిన్యం మీకు చాలా దూరంగా ఉంది. మీ సుదీర్ఘమైన లేఖలో, అంటే మీ చివరి లేఖలో ఉన్న ఒక వాక్యం, మీరు ఇంకా భావోద్వేగాల వలలోనే ఉన్నారని నాకు స్పష్టం చేస్తోంది. అది కేవలం ఒక ఉదాహరణ మాత్రమే: “నేను మిమ్మల్ని ఒప్పించాలి, ఒప్పించి తీరుతాను… లేకపోతే, ప్రత్యామ్నాయం భయంకరమైనది,

492

కానీ ఖచ్చితమైనది. మీరు నమ్మాలి… లేకపోతే, సమయం మించిపోయిన తర్వాత, మీరు అనుభవించాల్సి వస్తుంది.” ఇది నాకు బాధ కలిగిస్తోంది. దీనిని బట్టి నాకు స్పష్టమయ్యేది ఏమిటంటే, మీరు ఇప్పుడు వివేకంతో వ్యవహరించడం లేదు సరే కదా, పైగా నాలో మీ పట్ల నమ్మకాన్ని కలిగించడానికి ఒక చర్య ద్వారా ప్రయత్నిస్తున్నారు; నిజానికి ఆ చర్య మీ స్వార్థాన్ని తప్ప మరే ఇతర నమ్మకాన్ని కలిగించడానికి ఏమాత్రం సరిపోదు. లేదా, నాలో ఆ నమ్మకం లేనందుకు ప్రతీకారంగా ఈ చర్యకు పూనుకుంటున్నారు—దీనివల్ల నా జీవితం చేదుగా మారుతుందని మీకు తెలిసినప్పటికీ. “చాలా ఆలస్యం అయ్యాక నీకు ఆ భావన కలుగుతుంది” అనే మాటలకు అర్థం ఏమిటి?

మిత్రమా, ఇది నమ్మదగినదిగా లేదు. ఆ మాటలు పలికినప్పటి మానసిక స్థితిలోనే నువ్వు ఇంకా ఉన్నావని నేను భావించినట్లయితే, “నేను నిన్ను నమ్ముతున్నాను” అని పైకి అనడానికి అది సరిపోవచ్చు; కానీ నిజంగా నిన్ను నమ్మేలా చేయడానికి మాత్రం అది సరిపోదు. మరి, నువ్వు గతంలో ఎలా ఉండేవో మళ్ళీ నన్ను అలా నమ్మేలా చేసేది ఏమిటి? ఒకప్పుడు నమ్మకాన్ని కలిగించి, ఆ తర్వాత నువ్వు కోల్పోయిన ఆ వ్యక్తిత్వాన్ని మళ్ళీ అలవర్చుకోవడమే దానికి మార్గం. ఆలోచించు, వివేచించు, పద్ధతిగా వ్యవహరించు. వీటన్నింటినీ చేయలేకపోవడం నీ ప్రస్తుత అసమర్థత; షార్లెట్ ఆకర్షణలకు లోనైతే ఆ అసమర్థత మరింత పెరుగుతుందన్న నా దృఢమైన అభిప్రాయం—ఇవే నీ పట్ల నా అభిప్రాయం మారడానికి గల కారణాలు. ప్రస్తుతం నువ్వు మాకు దగ్గరగా నివసించడాన్ని వ్యతిరేకించడం ద్వారా, నేను నీ నిజమైన మిత్రుడిగా—ఏ స్వార్థమూ లేని మిత్రుడిగా—వ్యవహరిస్తున్నానని నాకు అనిపిస్తోంది. కచ్చితంగా, నీ సాంగత్యం వల్ల కలిగే గొప్ప ఆనందాన్ని నేను వదులుకుంటున్నాను: అయినప్పటికీ, ఇది అవసరం; దీనికి నేను కట్టుబడి ఉన్నాను.

షార్లెట్‌కు రాసిన లేఖలో, ఆమెను నీకు పరిచయం చేసినందుకు నా పట్ల నీకున్న కృతజ్ఞతా భావాన్ని నువ్వు ప్రస్తావించావు. నిజమే,

. 493

నీ చేతిలో నేను ఏదైనా అపకారం పొందడానికి అర్హుడనైతే, అది కేవలం ఈ పరిచయం వల్ల కలిగే ప్రలోభానికి, తద్వారా వచ్చే దుఃఖానికి నిన్ను తెలియకుండానే గురిచేసినందుకే అవుతుంది. ఇక్కడ కూడా, మన ఆశలను మళ్ళీ నాశనం చేసే ఆ భావన బయటపడటం నాకు కనిపిస్తోంది. నేను నీకు మిత్రుడిని కాదని అనుకోవద్దు; నేను నీకు మిత్రుడినే—ఇప్పుడు గతంలో కంటే మరింత గాఢమైన, అంకితభావం కలిగిన మిత్రుడిని—ఎందుకంటే దుఃఖం మనం ప్రేమించే వారిని మనకు మరింత దగ్గర చేస్తుంది. నువ్వు నా ఆప్తమిత్రుడివి, అలాగే ఉంటావు. ఒక సందర్భంలో తప్ప నువ్వు ఎప్పుడూ అలాగే ఉన్నావు, ఆ ఒక్క సందర్భంలో నువ్వు నిన్ను నువ్వే మోసం చేసుకున్నావు. అయినప్పటికీ, మనం ఎప్పుడూ ఎలా ఉన్నామో అలాగే కొనసాగుదాం. నేను మారను, ఇకపై నువ్వు కూడా మారవు. ఈ విషయాన్ని మర్చిపోదాం; దీనిని మన… అది ఒకప్పుడు ఉనికిలో ఉందన్న జ్ఞాపకం… మన జీవితాల్లోని గత ఏడాది కాలం మన జ్ఞాపకాలలో ఎంతటి అలజడిని సృష్టించిందో ఒక్కసారి ఆలోచించండి. అలాంటప్పుడు, ఇకపై మంచి జరగదని గానీ, మనం మళ్లీ పూర్వపు స్థితికి రాలేమని గానీ మీరు ఎలా అనగలరు? మంచి మరియు చెడులు నిరంతరం మారుతూ ఉండే ఒక చక్రంలో సాగుతుంటాయి. ఈ నెలలో నేను దుఃఖంలో ఉన్నా, వచ్చే నెలలో సంతోషంగా ఉండవచ్చు.

బహుశా మీరు ఇలా అనవచ్చు: ఇలా తర్కించడం నాకు సులభం; ఎందుకంటే నేను భావోద్వేగాలు లేని, నిస్తేజమైన, ఉదాసీనమైన స్వభావం కలవాడిని. నాకు ఇష్టమైన పాపాలను కప్పిపుచ్చుకోవడానికి, నాకు పెద్దగా పట్టని విషయాలను తీవ్రంగా విమర్శిస్తూ రాజీ పడుతుంటానని మీరు అనవచ్చు. ఈ ఆరోపణలోని మొదటి భాగంలో కొంత నిజం ఉండవచ్చు; దీనిని నేను కూడా ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు గ్రహించాను. సహజ స్వభావమే నైతికతకు గీటురాయి అవుతుందా? నన్ను నమ్మండి, ఇది కేవలం ఒక సాకు మాత్రమే కాదు…

494

మీ మాటలు మరియు చేతలలోని ప్రస్తుత అహేతుకత, అసంగతత మరియు వైరుధ్యాలను నేను గమనిస్తున్నాను; అవి అసంగతంగా ఉన్నాయని గుర్తించకుండా ఉండలేను, అలాగే వాటిని గమనించిన తర్వాత, అవి అలా కాకుండా వేరేలా ఉండాలని బలంగా కోరుకోకుండా ఉండలేను.

సద్గుణం (virtue) అనేది లేదని, అది ఒక బడిపిల్లవాడి కల్పనలాగే నిరాధారమైనదని నాకు సంతృప్తికరంగా నిరూపించండి — అప్పుడు నా ప్రాణాలను తీసుకోండి, నాకు ఇక దానితో పనిలేదు. కేవలం తన చుట్టూ ఉన్న పోషకాలను గ్రహించి బ్రతకడం తప్ప వేరే లక్ష్యం లేని ఒక మొక్కలా జీవించడానికి నేను అంగీకరించను. ఒక మొక్క నైట్రోజన్‌ను (azote) పీల్చుకునేటప్పుడు, అది గాలికి చేసే మేలు గురించి ఆలోచిస్తుందా? చిరుతపులి ప్రజా శ్రేయస్సు కోసం జింకను చంపుతుందా? సింహం ఆడసింహాన్ని తన కోసం ప్రేమిస్తుందా లేక ఆమె కోసం ప్రేమిస్తుందా? మనిషి కూడా అనివార్యంగా ఇలాంటివాడే అని నిరూపించండి; నా చివరి చర్య కూడా అటువంటి స్వార్థపూరిత చర్యే కావచ్చు, కానీ అది ఇకపై అటువంటి చర్యలకు అవకాశం లేకుండా చేసేదిగా ఉంటుంది, మరియు ఈ భూమిపై నివసించగలిగే వారికి నేను ఈ ప్రపంచాన్ని వదిలివేస్తాను. దీన్ని నిరూపించండి, అప్పుడు మీరు తెలివిగా ప్రవర్తించారని నేను అంటాను. మీ చివరి లేఖలో నైతికత గురించి ప్రస్తావించిన వాదన దీని కోసమే ఉద్దేశించబడింది. కానీ మీరు (మీకు తెలియకుండానే) నిజాయితీ లేకుండా ఉన్నారని నేను భావిస్తున్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం మీ అభిప్రాయం ఇదేనని నేను అనుకోవడం లేదు; అయినా, ఆగండి, షార్లెట్‌కు మీరు రాసిన లేఖలో నేను ఏమి గమనించాను? అది అదే సమయంలో మీ అనురాగంలోని నిజాయితీని మరియు దాపరికం లేని స్వభావాన్ని రుజువు చేస్తుంది. అయినప్పటికీ, ఆ నిజాయితీ లేనితనం…

 495

…అది రహస్యంగా మిమ్మల్ని బయటపెడుతోందని నేను గమనించాను.

మీరు స్త్రీల గొప్పతనం, స్త్రీల పరిపూర్ణత గురించి మాట్లాడుతున్నారు. నీ ఉపన్యాసంలో మనిషి అనంతమైన అల్పమైన జీవిగా చిత్రీకరించబడ్డాడు; సద్గుణాన్ని సాధించడానికి అతను చేసే అత్యంత గర్వించదగిన ప్రయత్నాలు కూడా అతని అసమర్థతకు పరిహాసంలా మిగిలిపోతాయి. మనిషితో పోలిస్తే ఈ వైరుధ్యాలన్నింటికీ చార్లెట్ ఒక సజీవ నిదర్శనం; మానవ హృదయంలో రగిలే అత్యంత తీవ్రమైన అనురాగం కూడా ఇంతకంటే అతిశయోక్తితో కూడిన ప్రశంసను (దీన్ని నేను కేవలం ‘చాడీ’ లేదా ‘అతిస్తుతి’ అని అనను) ఎప్పుడూ పలికించి ఉండదు. ఆమె దీనిని గమనించింది (ఎందుకంటే ఆమె నీ ఉత్తరాన్ని నాకు చూపించింది); ఆమెకు నువ్వు పరిచయమైనప్పటి నుండి నువ్వు ప్రధాన ఇతివృత్తంగా మార్చుకున్న ఆ నిరంతర ప్రశంసల పట్ల ఆమె తీవ్ర అసహనాన్ని వ్యక్తం చేసింది. నా ప్రియ మిత్రమా, ఈ భావోద్వేగం యొక్క మూలాలను నువ్వు పరిశీలించాలని నేను కోరుకుంటున్నాను; దీని ప్రధాన మూలం ఇంద్రియ అనుభూతి (sensation) నుండే ఉద్భవించిందని నువ్వు గుర్తిస్తావు.

చార్లెట్‌కు రాసిన నీ ఉత్తరంలో నువ్వు స్వయంగా, నిజాయితీగా పేర్కొన్న “అందానికి లోనయ్యే అతి సున్నితమైన స్వభావం” (too, too great susceptibility of beauty) అనే మాటలే నీ భావాల వాస్తవ స్థితిని నీకు అర్థమయ్యేలా చేయడానికి సరిపోతాయి. ప్రధానంగా ఇదే నీ పొరపాటుకు కారణమైంది; ఇందులో ఆశ్చర్యం ఏమీ లేదు. నేను నిన్ను నిందించడం లేదు, జాలిపడుతున్నాను; ఆ జాలి కూడా చులకన భావంతో కూడినది కాదు, సానుభూతితో—నిజమైన సానుభూతితో కూడినది. నిన్ను మృదువైన మాటలతో మోసం చేసే ద్రోహిగా నేను భావించడం లేదని నీకు స్పష్టం చేశానని ఆశిస్తున్నాను; అటువంటి వ్యక్తిని నేను స్నేహితుడిగా ఎంచుకోగలనా? అతని పట్ల నా అనురాగం తగ్గకుండా, బహుశా మరింత పెరిగేలా ప్రేమించగలనా? వివేకం, స్పష్టమైన వివేకం, ఇది అసాధ్యమని నీకు చెబుతుంది. ఏ సందర్భంలోనైనా ఇంద్రియ అనుభూతిని ప్రశంసనీయమని భావించేంతగా నువ్వు తర్కపు వలయంలోనూ, ఆత్మవంచనలోనూ ఎంతగా కూరుకుపోయావో కదా!

నేను సంతోషంగా లేను. ఆ విషయాన్ని నీకు చెబుతున్నాను. నా చివరి ఉత్తరం తీవ్రమైన భావోద్వేగంతో కూడిన స్థితిలో రాయబడింది; కానీ నేను సంతోషంగా ఉండాలని నువ్వు కోరుకుంటున్నావా? నీకు నువ్వే భరోసా ఇచ్చుకో, ఆపై నిశ్చింతగా ఉండు—నీ విషయంలో నా హృదయంలోని ఏ కోరికా తీరకుండా మిగిలిపోదు. నాకు మరొక కోరిక కూడా ఉంది; కానీ ప్రస్తుతానికి దాని గురించి నేను ఎక్కువగా ప్రస్తావించను. షార్లెట్ రేపు మీకు ఉత్తరం రాస్తుంది. స్వీయ-నిగ్రహానికి ఒక నిదర్శనంగా, ఆ ఉత్తరాన్ని మీరు మంటల్లో వేసి కాల్చివేయాలని నేను కోరుతున్నాను; ఆరాధనతో కూడిన ఆలోచనలను అణచివేయమని అడుగుతున్నాను—ఎందుకంటే అవి కేవలం ఇంద్రియ అనుభూతి లేదా భావోద్వేగం నుండి పుడుతున్నాయని నాకు గట్టి అనుమానం. కానీ ఆ ఉత్తరం ముందుగా మీ చేతికి చేరుతుంది: మీరు దానిని పెదవులకు అద్దుకుంటారు, గుండెలకు హత్తుకుంటారు, ఆ ఉత్తరం రాసిన చేతి గురించి ఊహల్లో మునిగిపోతారు; అప్పుడు తీరని కోరికల వల్ల కలిగే అదుపులేని ఊహల లోకంలోకి జారిపోవడం ఎంత సులభం!

అయ్యో! భావోద్వేగాల మాయాజాలం మిమ్మల్ని ఎంతగా మార్చివేసింది! ఒక స్త్రీ అస్థిరమైన కోరికలకు క్రీడావస్తువుగా, ఆమె వైరుధ్యాలకు ఆటబొమ్మగా, ఆమె కోపానికి గురయ్యే వస్తువుగా, ఆమె అహంకారానికి పాదపీఠంగా మారిపోయారు! మీ వ్యక్తిత్వాన్ని నిలబెట్టుకోండి, పూర్వం మీరు ఎలా ఉండేవారో అలాగే ఉండండి. ప్రేమించండి, ఆరాధించండి; అది మీ స్వభావాన్ని ఉన్నతం చేస్తుంది, ఒక మనిషిగా ఉన్న మిమ్మల్ని దైవసమానుడిగా మారుస్తుంది! కావాలంటే దానిని ఇంద్రియ అనుభూతితో కలపండి—బహుశా అవి విడదీయలేనివేమో; అలాగే కానివ్వండి. కానీ, ఆ ప్రేమను తిరిగి ఇవ్వలేని వ్యక్తిని ప్రేమించకండి; ఒకవేళ ఆమె తిరిగి ప్రేమించగలిగినా, అలా చేయాలనే తన కోరికను అణచివేసుకోవాల్సిన వ్యక్తిని ప్రేమించకండి. ప్రేమ…

నేను దానితో రాయడం మొదలుపెట్టినప్పుడు అది కేవలం ఒక చిన్న మొద్దులా మిగిలిపోయి ఉండేది. కార్డినల్ చిగి అదే కలంతో మూడేళ్లపాటు రాశారు; ఈ విషయాన్ని ప్రస్తావించిన ఎర్ల్ ఆఫ్ చెస్టర్‌ఫీల్డ్, అంతటి చిన్న విషయాన్ని పట్టించుకోవడం ఆ కార్డినల్ యొక్క సంకుచిత స్వభావానికి నిదర్శనమని వ్యాఖ్యానించారు. కాబట్టి, మన మధ్య ఇప్పటికీ అటువంటి సంకుచిత మనస్తత్వం గలవారు ఉన్నందుకు మనం సంతోషించవచ్చు.

ఆ నవల ఎప్పుడూ ప్రచురితం కాలేదు. ఆ రచన పూర్తి చేసిన కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత, నన్ను ‘మంత్లీ క్రానికల్’ (Monthly Chronicle) కోసం రచనలు చేయమని అడిగారు. ఆ పత్రిక కోసం ప్రత్యేకంగా రాసిన కొన్ని వ్యాసాలను నేను పంపాను; ఆ తర్వాత, అటువంటివి మరిన్ని రాయడానికి సమయం లేకపోవడంతో, నా అముద్రిత నవలలోని కొన్ని భాగాలను వారికి ఇచ్చాను. ఆ నవలలోని ఎక్కువ భాగం—బహుశా మొదటి సంపుటం మొత్తం—అలా అచ్చయింది; ఒకవేళ ‘మంత్లీ క్రానికల్’ ప్రచురణ ఆగిపోకుండా ఉండి ఉంటే, ఆ రచన మొత్తం వెలుగు చూసి ఉండేది. ఇది 30వ సంచికలో మొదలై 40వ సంచికతో (అప్పుడే ఆ పత్రిక మూతపడింది) ముగిసింది. దీనికి “బాల్య జ్ఞాపకాలు” (Some Recollections of Childhood) అనే శీర్షిక పెట్టారు; ఈ పేరు ఆ నవలకు ఏమాత్రం సరిపోదు, కానీ అంతకుముందు వచ్చిన కొన్ని రచనలకు ఆ పేరు సరిగ్గా సరిపోయేది కాబట్టి, అదే పేరును దీనికి కూడా కొనసాగించారు. ఇది పాఠకుల దృష్టిని పెద్దగా ఆకర్షించలేదని నా అభిప్రాయం; బహుశా అది ప్రజల అభిరుచికి మరీ గొప్పగానో లేదా తగినంత ఆకర్షణీయంగానో లేకపోవచ్చు. నిజానికి, ‘మంత్లీ క్రానికల్’ పత్రికే విజయవంతం కాలేదు; ఎందుకంటే సాధారణ పత్రికా పాఠకులు కోరుకునే స్థాయి చౌకబారు రచనలు అందులో లేవు.

ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఒక కల్పిత కథను రాయడం రచయితకు ఎంతో సంతృప్తినిచ్చే విషయం. షెల్లీ కూడా నా లాగే, ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు ఆ అనుభూతిని పొంది ఉంటే బాగుండేదని నా కోరిక. సున్నితమైన మనస్సుకు కల్పిత దృశ్యాలలో ఆశ్రయం పొందడం ఎంతో హాయినిస్తుంది; అలా ఎక్కువగా రాయడం ద్వారా, చివరికి సంయమనంతో, ప్రశాంతంగా రాయడం నేర్చుకునేవారు. బయలుదేరేటప్పుడు మితిమీరిన ఉత్సాహంతో ఉండే గుర్రం, తన సొంత వేగం వల్ల చివరికి ఎలాగైతే అదుపులోకి వస్తుందో, అలాగే రచయిత కూడా తన ఉద్వేగభరితమైన రచనల ద్వారా చివరికి సంయమనాన్ని అలవర్చుకుంటాడు. నేను మరో కథ రాయాలని అప్పుడప్పుడు అనుకునేదాన్ని, కానీ ఇతర పనులు మరియు బాధ్యతల వల్ల నా ఈ వ్యాపకం నుండి దృష్టి మళ్ళేది; ఆ పనులు ఆర్థికంగా లాభదాయకమైనవే అయినా, వీటికున్నంత ఆకర్షణీయత వాటికి ఉండేది కాదు.

కల్పనా ప్రపంచం నుండి వాస్తవమైన, విషాదకరమైన పరిస్థితుల వైపు మళ్ళితే… ఒక్క క్షణం వెనక్కి తిరిగి చూస్తే…

షెల్లీ అంతకుముందు సంవత్సరమే (నాకు గుర్తున్నంతవరకు), ‘పెయిన్’ (Paine) రాసిన ‘ఏజ్ ఆఫ్ రీజన్’ (Age of Reason) గ్రంథంలోని మూడవ భాగాన్ని ప్రచురించినందుకు గాను మిస్టర్ డి.ఐ. ఈటన్‌కు లార్డ్ ఎల్లెన్‌బరో విధించిన శిక్షకు ప్రతిస్పందనగా, తన ప్రసిద్ధ రచన ‘లెటర్ టు లార్డ్ ఎల్లెన్‌బరో’ (Letter to Lord Ellenborough)ను అజ్ఞాతంగా మరియు తేదీ లేకుండా ఒక చిన్న, చక్కగా ముద్రించిన కరపత్రం రూపంలో ప్రచురించాడు. అది బలమైన భావాలు, ఉద్వేగం, శక్తి మరియు అచంచలమైన ధైర్యంతో కూడిన రచన; వాక్ స్వాతంత్ర్యం, భావప్రకటనా స్వేచ్ఛ మరియు పత్రికా స్వేచ్ఛ పట్ల తీవ్రమైన ఆవేశంతో అది రాయబడిందని చెప్పాలి. మతపరమైన అభిప్రాయాలు మానవ జోక్యానికి అతీతమైనవని చెప్పే తన శీర్షికా పత్రంలోని (title-page) నినాదాన్ని రచయిత దృఢంగా మరియు సమర్థవంతంగా నొక్కిచెప్పాడు.

సంపూర్ణ, విశ్వవ్యాప్త మరియు అపరిమితమైన సహన సూత్రాల ఆధారంగా ఈ రచన సాగుతుంది. కేవలం కొన్ని ఉల్లేఖనాలతో దీని పట్ల కలిగే కుతూహలాన్ని తీర్చడం అసాధ్యం; ఆ రచన స్వభావం, పరిధి మరియు ఉద్దేశ్యాన్ని పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవాలంటే దానిని పూర్తిగా చదవాల్సిందే. మతపరమైన విషయాలపై అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేసినందుకు హింసించడం లేదా శిక్షించడం ఎల్లప్పుడూ ఆశించిన ఫలితాన్ని ఇవ్వదని (అంటే ఆ అభిప్రాయాలను అణచివేయలేమని) సాధారణంగా గుర్తించని కాలంలో, ఆ పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకుని దీనిని చదవాలి. ఇప్పుడు మనం తిరిగి మన ప్రధాన కథాంశానికి (ఆ సమూహానికి) వద్దాం.

మంచి హ్యారియెట్ తన మొదటి ప్రసూతి అలసట నుండి పూర్తిగా కోలుకుంది, నిజానికి ఆమె ఆ సమయాన్ని చాలా సులభంగానే గడిపింది. ఆమె ఇప్పుడు పూర్తి ఉత్సాహంతో, ఆరోగ్యంతో మరియు చురుకుదనంతో ఉంది; ఎప్పటిలాగే గులాబీ రంగు ఛాయతో (ఆరోగ్యవంతమైన కాంతితో) మెరిసిపోతోంది, కొన్నిసార్లు ఆ రంగు కాస్త ఎక్కువగానే అనిపించేది. ఒకప్పుడు ఆమెకు ఎంతో ఇష్టమైన అలవాటైన ‘బిగ్గరగా చదవడం’ అనే పద్ధతిని ఆమె పూర్తిగా వదిలేసింది. ఆమె చదవడం నేను విన్నట్లు నాకు గుర్తులేదు. తన బిడ్డ పుట్టిన తర్వాత ఒక్కసారి కూడా… ఛాతీకి సంబంధించిన ఆ అలవాటైన వ్యాయామం ఆమెకు అలసటను కలిగించేది, లేదా ఆమె దాని పట్ల విసుగు చెంది ఉండేది. ఆమె స్వయంగా పుస్తకాలు చదవడం కూడా తగ్గించేసింది; ఒకప్పుడు ఎంతో నిరంతరాయంగా, ఆదర్శప్రాయంగా సాగిన ఆమె అధ్యయనాలు దాదాపుగా ఆగిపోయాయి. బిష్ (Bysshe) కూడా వాటిపై ఆసక్తి చూపడం మానేశాడు, అలాగే పూర్వంలా ఆమె తన మేధో వికాసంపై దృష్టి సారించేలా ప్రోత్సహించడం కూడా ఆపేశాడు. నేను ఆమెను కలిసినప్పుడు, ఆమె ఒక…

501

గత సంవత్సరాలలో సాగిన సుదీర్ఘమైన మరియు ఏకాగ్రతతో కూడిన పఠనాలకు బదులుగా, వాతావరణం బాగున్నప్పుడు నడకకు వెళ్ళడం మొదలైంది.

ఆ నడక తరచుగా మమ్మల్ని ఏదో ఒక ఫ్యాషన్ టోపీల (bonnets) దుకాణానికి తీసుకువెళ్ళేది; పుస్తక పఠనం కొన్నిసార్లు విసుగు పుట్టించేది అనడంలో సందేహం లేదు, కానీ ఆ టోపీలను పరిశీలించడం మాత్రం ఎప్పుడూ విసుగుగానే అనిపించేది. అయితే, ఆ ‘బోనెట్’ (bonnet) రకం టోపీల ఆకృతులలో ఎంతో వైవిధ్యం ఉండేది. కానీ సాధారణ ‘క్యాప్’ (cap)ల విషయానికి వస్తే, వాటిలోని ఏకరీతి మరియు ఆసక్తి లేని స్వభావం నాకు భరించలేనంతగా అనిపించేది. అవన్నీ ఒకేలా, ఏమాత్రం ఆసక్తి లేనివిగా నాకు కనిపించేవి; వాటి పైభాగంలో రెండు మూడు అదనపు అలంకరణలు ఉన్నాయా లేదా అంచున కొంచెం ఎక్కువ లేస్ ఉందా అనే విషయాలు నాకు ఏమాత్రం పట్టేవి కావు. పైగా, ఏ ‘క్యాప్’ కూడా సరిగ్గా సరిపోయేది కాదు; దాన్ని అక్కడికక్కడే మార్చాల్సి వచ్చేది—కొంచెం తగ్గించడం లేదా వదులు చేయడం వంటివి; ఆ పని నిమిషం వ్యవధిలో పూర్తయ్యేదే అయినా, ఆ నిమిషం చాలా సుదీర్ఘంగా అనిపించేది. అంతేకాకుండా, ఆ మార్పు వల్ల తరచుగా ఎక్కువ లేదా తక్కువ మార్పు జరిగిపోయేది; దాంతో మరో సుదీర్ఘమైన నిమిషం పాటు దాన్ని మళ్ళీ సరిచేయాల్సి వచ్చేది. దీనికి నేను తిరుగుబాటు చేశాను, దాంతో ఒక దుష్టురాలైన తిరుగుబాటుదారురాలిలా కాసేపు దుకాణం బయటే ఉండిపోవాల్సి వచ్చింది.

చలికాలపు రోజున, ‘ఒక క్షణం’ అనే అనిశ్చిత మరియు అంతులేని కాలం పాటు వీధిలో వేచి ఉండటం అనేది—తిరుగుబాటుకు లేదా దేశద్రోహానికి (అదీ ఎత్తైన కిరీటం లాంటి ఆకారం ఉన్న టోపీకి వ్యతిరేకంగా చేసిన ద్రోహానికి) కూడా మరీ కఠినమైన శిక్షే. అలా, నడక మరియు పఠనం రెండూ ఆగిపోయాయి.

నేను బిష్ (Bysshe)ను కలవడానికి వెళ్ళినప్పుడు, హ్యారియెట్ తరచుగా అక్కడ ఉండేది కాదు; ఆమె ఎలిజాతో కలిసి బయటకు వెళ్ళేది—లేదా తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్ళేది. బిష్ స్వయంగా అప్పుడప్పుడు లండన్‌లోనూ, మరికొన్నిసార్లు బ్రాక్‌నెల్‌లోనూ గడిపేవారు. బ్రాక్‌నెల్‌లో ఆయన తన సమయాన్ని ఎక్కువగా కొంతమంది స్నేహితులను కలవడంలో గడిపేవారు; ఆ సమయంలో వారితో ఆయనకు అత్యంత సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి. ఆ స్నేహబంధం ఆయన తదుపరి ప్రవర్తనపై గణనీయమైన ప్రభావం చూపిందని నా అభిప్రాయం.

1814 వసంతకాలంలో, నేను నా వృత్తిపరమైన కార్యకలాపాలు మరియు న్యాయ విద్యకు సంబంధించిన స్థలాన్ని ‘టెంపుల్’ (Temple) నుండి ‘గ్రేస్ ఇన్’ (Gray’s Inn)కు మార్చుకున్నాను; అక్కడి నుండి ‘గ్రేస్ ఇన్ లేన్’ (Gray’s Inn Lane) దృశ్యం స్పష్టంగా కనిపించేది, కానీ ఆ ప్రాంతం చూడటానికి అంత ఆకర్షణీయంగా ఉండేది కాదు. అప్పటికే నేను యార్క్‌లో ఒక ‘కన్వేయన్సర్’ (ఆస్తి బదిలీ పత్రాల నిపుణుడు) వద్ద ఒక సంవత్సరం, అలాగే టెంపుల్‌లో ఒక ‘స్పెషల్ ప్లీడర్’ (న్యాయవాదికి సహాయపడే న్యాయ నిపుణుడు) కార్యాలయంలో రెండు సంవత్సరాలు గడిపి ఉన్నాను. ఇప్పుడు నేను మంచి పేరున్న, ప్రముఖుడైన ఒక బారిస్టర్ వద్ద నాలుగవ సంవత్సరం గడపబోతున్నాను. ఆయనకు వాదించే పనులు (pleading business) చాలా ఉండేవి, కానీ అవి లాభదాయకంగా ఉండటం కంటే శ్రమతో కూడుకున్నవిగా ఉండేవి. న్యాయవాద వర్గాల్లో ఆయన గురించి ఒక చమత్కారమైన మాట ప్రచారంలో ఉండేది—అదేమిటంటే, క్లిష్టమైన సమస్యలనే (లేదా ‘కొరకడానికి కష్టమైన ఎముకల’ వంటి కేసులనే) ఆయన పరిష్కరించాల్సి వచ్చేది. కష్టమైన మరియు సంక్లిష్టమైన కేసులు దాదాపుగా ఆయన చేతికే వచ్చాయి.

అందువల్ల, ఆయన వద్ద పనిచేసే నా స్థానం ఎంతో విలువైనదిగా మరియు ఎంతో నేర్చుకునే అవకాశం ఉన్నదిగా పరిగణించబడేది; అటువంటి విషయాల నుండి ఎంతైతే నేర్చుకోగలమో, అంతవరకు అది నిజంగానే గొప్ప అవకాశం. అంతేకాకుండా, ఆయనకు ‘అటార్నీ-జనరల్ యొక్క డెవిల్’ (Attorney-General’s Devil) అని పిలువబడే ప్రత్యేక గౌరవం మరియు అవకాశం ఉండేవి. దీనివల్ల మాకు విసుగు పుట్టించే అభియోగాలు (indictments), అంతులేని క్రిమినల్ కేసులు మరియు ఇతర శ్రమతో కూడిన ప్రభుత్వపరమైన న్యాయపరమైన పనులు (crown-business) నిరంతరం లభించేవి.

ఆయన వద్ద నలుగురు శిష్యులు ఉండేవారు. వీరిలో మొదటి వ్యక్తి ఒక ఉన్నత న్యాయాధికారి చిన్న కుమారుడు. తన వృత్తి జీవితం ప్రారంభంలోనే లాభదాయకమైన పదవులను తనకు ఇప్పించగల తన తండ్రి సామర్థ్యం మరియు ఆసక్తిపై అతనికి పూర్తి నమ్మకం ఉండేది. నిజానికి, ఆ పదవులు అర్హులైన వ్యక్తులకు వారి సుదీర్ఘ సేవలకు తగిన గుర్తింపు లేదా ప్రతిఫలం లభించని సమయంలో ఊరటనిచ్చేలా ఉద్దేశించబడినవి. అధిక వేతనాలు లేదా ఆదాయాల వల్ల కలిగే సహజ పరిణామమైన ఆశపోతుతనం మరియు సిగ్గులేని ధనదాహంపై పూర్తిగా ఆధారపడిన అతను, తన గురువుగారి ఆఫీసు గది (చాంబర్) లోపలికి ఒక్కసారి కూడా వెళ్ళలేదు; నిజానికి ఆ గది ఆకర్షణీయంగా కూడా ఉండేది కాదు.

రెండవ శిష్యుడు ఒకసారి ఆఫీసు గదికి వచ్చాడు. ఒక పొరపాటుకు సంబంధించి తనను మందలించే ఉద్దేశంతో ‘బాత్’ (Bath) నగరం నుండి వచ్చిన తన తండ్రికి దొరక్కుండా తప్పించుకోవడమే దీనికి కారణం. తన తండ్రి ఎక్కడ వెతికినా, ఆఫీసు గదిలో మాత్రం తన కోసం వెతకడని ఆ యువకుడు భావించాడు; అతని అంచనా సరైనదే.

మూడవ వ్యక్తి క్రమం తప్పకుండా హాజరయ్యేవాడు, కానీ అతను ఎప్పుడూ ఏమీ గీయడానికి (న్యాయపరమైన ముసాయిదాలు రూపొందించడానికి) ఇష్టపడేవాడు కాదు. దొరికినన్ని నేరారోపణ పత్రాల నమూనాలను (indictments) కాపీ చేయడంలోనే అతను శ్రద్ధగా నిమగ్నమయ్యేవాడు; అటువంటి పత్రాలు చాలానే ఉండేవి. వాటితో అతను ఒక పెద్ద సేకరణను తయారు చేసుకున్నాడు. అతను ఒక ‘బారోనెట్’ (ఒక రకమైన గౌరవనీయమైన బిరుదు కలిగిన వ్యక్తి) మరియు మంచి భూవసతి కలిగినవాడు. ఆ చేతిరాత నేరారోపణ పత్రాల నుండి అతను ఎటువంటి ప్రయోజనాన్ని ఆశించాడో నేను ఎప్పుడూ తెలుసుకోలేకపోయాను, కనీసం ఊహించలేకపోయాను కూడా.

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –2-10-26-ఉయ్యూరు —

అస్రార్-ఎ-ఖుదీ’ (ఆత్మ రహస్యాలు)(త్రివేణి)

ఇక్బాల్ రాసిన ‘అస్రార్-ఎ-ఖుదీ’ అనే కావ్యంపై ఒక అధ్యయనం

రచన: పి. కె. వెంకట రావు, M.A.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

మానవాళి దుఃఖాల నుండి తమ గీతాలను అల్లే కవులు కొందరు ఉంటారు. ఆర్నాల్డ్ కవిత్వంలో కనిపించే మృదువైన విషాద ఛాయలైనా, లేదా బైబిల్‌లోని ‘జోబ్’ (Job) పాత్రలా ఆత్మను కలచివేసే ఆర్తనాదాలైనా – ఇలాంటి గీతాలకు ఒక ప్రత్యేకమైన ఆకర్షణ ఉంటుంది. ఉదాహరణకు, షేక్‌స్పియర్ నాటకంలోని ఒక వృద్ధుడు ఇలా ఆవేదనతో అన్నప్పుడు:

“ఆకతాయి పిల్లలకు ఈగలు ఎలాగో, దేవతలకు మనం అలాగే;

వారు తమ వినోదం కోసం మనల్ని చంపుతారు;”

లేదా యువ కవి కీట్స్ (Keats) మన దృష్టిని దీని వైపు మళ్లించినప్పుడు:

“అలసట, జ్వరం మరియు ఆందోళన…

ఇక్కడ, మనుషులు కూర్చుని ఒకరి ఆర్తనాదాలను మరొకరు వింటూ ఉంటారు;”

అప్పుడు, భూమిపై మానవాళి దుస్థితి గురించి చెప్పగలిగిన అంతిమ సత్యం ఇదేనని మనకు ఆ క్షణంలో అనిపిస్తుంది.

కానీ అది కేవలం ఒక తాత్కాలిక దశ మాత్రమే. ప్రతి గొప్ప కవి ఈ నిరాశావాద స్థితిని అధిగమిస్తాడు; ఆ నిస్పృహ అనే ఊబి నుండి బయటపడి, ‘దివ్య నగరం’ (Celestial City) వంటి ఉన్నతమైన దర్శనాన్ని పొందుతాడు. ఆలోచనా శక్తి, ఊహాశక్తి మరియు కవిగా తనకు లభించిన ప్రేరణా శక్తితో, అతను మరింత ఆశాజనకమైన ఒక ఆదర్శాన్ని రూపొందిస్తాడు. ఆ ఆదర్శం తన సౌందర్యంతో మనల్ని అలరిస్తూనే, తన సత్యంతో మనల్ని ఒప్పిస్తుంది. ఇక్బాల్ అటువంటి గొప్ప కవులలో ఒకరు, మరియు ఆయన ‘అస్రార్-ఎ-ఖుదీ’లో ఈ ప్రభావాన్ని సాధించారు. ఆయన కూడా కొంతకాలం నిరాశలో కూరుకుపోయారని స్పష్టమవుతుంది. కానీ ఒక ఉన్నతమైన ఆదర్శ శక్తితో ఆయన ఆ స్థితి నుండి ఎంత అద్భుతంగా బయటపడ్డారో ఈ కావ్యంలో మనం చూస్తాం. అందువల్ల, విషాదం, నిరాశావాదం మరియు ముఖ్యంగా ఓటమిని అంగీకరించే నిస్పృహ దృక్పథం వంటి వాటి నుండి మన ఆత్మలను దృఢపరిచే అతికొద్ది కళాఖండాలలో ఈ కావ్యం తనకంటూ ఒక స్థానాన్ని ఏర్పరచుకుంది. ఈ కావ్యంలోని ఆలోచనా పరిణామాన్ని వివరించడానికి నేను ప్రయత్నిస్తాను

మనలో ప్రతి ఒక్కరిలోనూ అనుభవానికి సంబంధించిన ఒక కీలక కేంద్రం ఉంటుంది. దానిని మనం ‘దైవదత్తమైన ఆత్మ’ (divinely-forged Self) అని పిలుద్దాం. మనలోని ఈ ఆధ్యాత్మిక వ్యక్తిత్వం యొక్క అపరిమిత వికాసం కోసం – లేదా దానిని అత్యున్నత స్థితికి చేర్చడం కోసం – ‘అస్రార్-ఎ-ఖుదీ’ ఒక శక్తివంతమైన పిలుపునిస్తుంది. సకల బలహీనతలనూ విదిలించి, ఆత్మ నిద్ర నుండి మేల్కొని, దైవదత్తమైన తన శక్తిని సంపూర్ణంగా గ్రహించే స్థితికి ఎదగాలని ఇది మనకు ఉద్బోధిస్తుంది:

ఆత్మ చైతన్యంతో మేల్కొన్నప్పుడు,

అది ఆలోచనా విశ్వాన్ని ఆవిష్కరించింది.*

మన ఆధ్యాత్మిక చైతన్యం యొక్క ఇటువంటి స్వేచ్ఛాయుత వికాసమే ఉనికికి మూలాధారమని కవి పేర్కొంటున్నారు. అదే నిజమైన జీవనం; దాని లేమియే మరణం. అటువంటి ఆత్మ వికాసం ద్వారా ఒక నీటి చుక్క అమూల్యమైన ముత్యంగా మారుతుంది; అలాగే ఒక బొగ్గు ముక్క వజ్రంగా రూపాంతరం చెందుతుంది. అదే విధంగా,

పర్వతం తన ‘స్వ’త్వాన్ని (అస్తిత్వాన్ని) కోల్పోయినప్పుడు ఇసుకగా మారిపోతుంది,

అప్పుడు సముద్రం తనపైకి ఎగసిపడుతోందని వాపోతుంది;

కానీ సముద్రపు ఒడిలో అలగా ఉన్నంత కాలం,

అది సముద్రపు వీపుపై స్వారీ చేసేలా తనను తాను మలుచుకుంటుంది.

కవి ప్రతిపాదించిన ‘ఆత్మ వికాసం’ (Self-development) అనేది కేవలం స్వయం-అహంకారం లేదా ఆత్మ-ప్రతిష్ట (self-aggrandisement) వంటిది కాదు. ఆత్మ తన ప్రభావ పరిధిలో స్వర్గం నుండి భూమి వరకు, భూమి నుండి స్వర్గం వరకు ఉన్న సమస్తాన్ని ఇముడ్చుకునేలా విస్తరించాలని ఆయన ఖచ్చితంగా కోరుకుంటారు; అయితే ఈ విస్తరణ అత్యున్నత ఆదర్శాలను పెంపొందించుకోవడం ద్వారా, విశ్వంతో సమానమైన విశాలమైన ప్రేమ ద్వారా మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. ఇది సర్వవ్యాప్తమైన విస్తృతి, అపరిమితమైన ఆధ్యాత్మిక శక్తి; దేవునిలోనూ, ఆయన గొప్ప ప్రవక్తలలోనూ మనం చూసే లక్షణాలు ఇవి. మానవ ఆత్మ దైవత్వపు ఒక చిన్న నిప్పురవ్వ అయితే, భయం లేదా ఇతర బలహీనతల వల్ల అది ఆరిపోవాలని గానీ, లేదా చీకటి ప్రపంచంలో అడపాదడపా మెరిసే మిణుగురు పురుగులా ఉండిపోవాలని గానీ ఆ మహా సృష్టికర్త ఉద్దేశించలేదని కవి వాదన. దానికి బదులుగా, ఆ ఆత్మ ఉష్ణం, కాంతి, శక్తి మరియు జ్ఞానోదయాలకు మూలమైన జ్వాలగా వికసించాలని ఆయన భావిస్తారు.

అటువంటి ఆత్మ వికాసానికి ఒక ముఖ్యమైన సాధనం ‘కోరికలను కలిగి ఉండటం’ అని కవి చెబుతారు. పైకి చూస్తే, కోరికలను జయించాలనే మనకు బాగా తెలిసిన మరో సిద్ధాంతానికి, కోరికలను పెంపొందించుకోవాలనే ఈ సిద్ధాంతం పూర్తిగా విరుద్ధంగా అనిపిస్తుంది. కానీ లోతుగా పరిశీలిస్తే అసలు విషయం బోధపడుతుంది: గొప్ప గురువులందరూ కోరుకునేది ఏమిటంటే, నీచమైన ఇంద్రియ వాంఛలను అణచివేసి, వాటి స్థానంలో అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక ఆకాంక్షలను మరియు ఆదర్శాలను నెలకొల్పడం. కోరిక, లేదా దాని మేధోపరమైన రూపమైన ‘జిజ్ఞాస’ (curiosity), సమస్త విజ్ఞాన శాస్త్రానికి పునాది.

విజ్ఞాన శాస్త్ర ఆవిష్కరణల వెనుక ఉన్న రహస్యం ఏమిటి?

తన సొంత శక్తితో అడ్డంకులను ఛేదించుకుని బయటపడిన కోరిక,

హృదయం నుండి ఉప్పొంగి రూపుదాల్చిన కోరిక.

ఆత్మ వికాసంలో కోరికల పాత్ర గురించి ఏవైనా సందేహాలు ఉంటే వాటిని నివృత్తి చేస్తూ, ఇక్బాల్ తన కవితలోని ఈ భాగాన్ని రెండు అద్భుతమైన పద్య పాదాలతో ముగిస్తారు:

ఓ జీవన రహస్యం తెలియనివాడా, లేచి నిలబడు,

ఒక ఆదర్శమనే మధువు మత్తులో ఓలలాడుతూ లేచి నిలబడు!

ఆదర్శాలను ఏర్పరచుకోవడం ద్వారానే మనం జీవిస్తాం,

కోరిక అనే సూర్యకిరణాల వెలుగుతోనే మనం ప్రకాశిస్తాం! III

“ఆత్మ అనే పేరుగల ఆ ప్రకాశవంతమైన బిందువు” మన ధూళి క్రింద ఉన్న జీవపు నిప్పురవ్వ అయితే,-

ప్రేమచేత అది మరింత శాశ్వతమవుతుంది,

మరింత సజీవంగా, మరింత ప్రజ్వరిల్లుతూ, మరింత ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది.

ప్రేమ అనేది ఆత్మను విస్తరింపజేసే మరియు బలపరిచే శక్తి అని కవి వివరించిన విధానమే ఈ కవితలో ఉత్తమ భాగం. హిట్లర్ ఆత్మ యొక్క విస్తరణ గురించి మనకు కొంత తెలుసు; అందువల్ల, మనలోని నిజమైన దైవిక ఆత్మ యొక్క విస్తరణ దానికి పూర్తిగా భిన్నమైనదని చెప్పబడటం మనకు గొప్ప ఉపశమనాన్ని కలిగిస్తుంది. “ప్రేమ నీరు, గాలి, భూమి నుండి పుట్టదు,” అని ఇక్బాల్ అంటారు. ఆయన ఉద్దేశం దైవ ప్రేమ, మరియు “దైవ ప్రేమ చివరికి పూర్తిగా దేవుడే అవుతుంది” అని ఆయన సూచిస్తారు. ఆయన చెప్పదలుచుకున్నది ఏమిటంటే, దుఃఖాలు, భయాలు, నీచమైన కోరికలతో నిండిన ఈ ప్రపంచాన్ని, ఆత్మ నుండి వెలువడే దైవిక ప్రేమ సర్వాన్ని పరిపాలించే స్వర్గంగా మార్చడం. అటువంటి స్వచ్ఛమైన, సర్వవ్యాపకమైన ప్రేమకు ప్రతిరూపంగా, ఇక్బాల్ ఆ గొప్ప దైవ సేవకుడైన ప్రవక్త మహమ్మద్‌ను ఉదహరిస్తారు. ప్రవక్త జీవితంలోని ఒక ఘట్టం ద్వారా, ప్రేమ యొక్క రక్షణాత్మక శక్తిని, మరియు ఆత్మ దానిచే ఉన్నతీకరించబడి, బలపరచబడనప్పుడు మన నిస్సహాయతను ఆయన అందంగా వివరిస్తారు:

తై రాజ్య అధిపతి కుమార్తె యుద్ధంలో బందీగా పట్టుబడింది

ఆ మహోన్నత సన్నిధికి తీసుకురాబడింది;

ఆమె కాళ్లకు సంకెళ్లు వేసి, ముసుగు లేకుండా,

మరియు ఆమె మెడ సిగ్గుతో వంగి ఉంది.

ఆ పేద అమ్మాయికి ముసుగు లేకపోవడం ప్రవక్త చూసినప్పుడు,

ఆయన తన ముసుగుతో ఆమె ముఖాన్ని కప్పారు.

మేము తాయ్ దేశపు ఆ మహిళ కంటే ఎక్కువ నగ్నంగా ఉన్నారు

ప్రపంచ దేశాల ముందు మన నిజస్వరూపం ఆవిష్కరించబడింది.

ప్రేమ శక్తితో విస్తరించిన ‘ఆత్మ’ (Self) ద్వారా ఉద్భవించే గొప్ప అంతర్జాతీయ భావనను కూడా కవి ఇక్కడ ప్రస్తావించారు. ఈ భావనను బలపరిచే కవితాత్మక చిత్రణ సరళమైనది మరియు అత్యున్నతమైనది:

దేశాల సరిహద్దుల బంధాలు మాకు తెలియవు,

రెండు కళ్ళ వెలుగైనప్పటికీ ‘దృష్టి’ ఒక్కటే అయినట్లుగా మేము ఉంటాము.

మేము హిజాజ్, చైనా మరియు పర్షియా ప్రాంతాలకు చెందినవారమే అయినప్పటికీ,

మేమంతా ఒక చిరునవ్వు చిందించే ఉషోదయపు మంచు బిందువులమే.

గులాబీకి అనేక రేకులు ఉన్నప్పటికీ, దాని సువాసన మాత్రం ఒక్కటే అని ఆయన మనకు గుర్తుచేస్తారు.

IV

ఈ కవితలోని భావనలను “అంతరిక్షంతో మమేకమయ్యేవి”గా నిజంగా అభివర్ణించవచ్చు; ఇవి మనసును ఉన్నత స్థితికి చేర్చే గుణాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. అంతేకాక, ఈ కవితలో అనేక సున్నితమైన అలంకారిక భావనలు కూడా పొందుపరచబడ్డాయి. మరొక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక కవి అయిన షెల్లీ (Shelley) మాటలతో నేను దీనిని ముగిస్తాను. షెల్లీ జీవిత దృక్పథం ఇక్బాల్‌తో సమానమని నేను చెప్పడం లేదు. అయితే, ఇక్బాల్ గొప్ప కవితలోని ప్రధాన సిద్ధాంతం—అంటే ప్రేమ శక్తి ద్వారా ఆత్మ విస్తరణ లేదా వికాసం—అనే అంశం, ఆంగ్ల కవి షెల్లీ రాసిన ‘అడోనైస్’ (Adonais)లోని ఈ నాలుగు పంక్తులలో అద్భుతంగా వ్యక్తమైందని నాకు అనిపిస్తుంది:

ఆయాసపడుతున్న నీ ఆత్మతో ఈ వేలాడే భూమిని హత్తుకో;

ఒక కేంద్రం నుండి వెలువడినట్లుగా, నీ ఆత్మ కాంతిని

సకల లోకాలకు ఆవల వైపునకు ప్రసరింపజేయి, ఆ విశాల శక్తి

శూన్యమైన పరిధిని పూర్తిగా నింపేంత వరకు.

ఇక్బాల్‌ యొక్క ప్రేమతో ఉన్నత స్థితిని పొందిన ఆత్మ, అక్షరాలా ఈ “వేలాడే భూమిని హత్తుకుంది”. కానీ అక్కడి నుండి, “సకల లోకాలకు ఆవల వైపునకు తన ఆత్మ కాంతిని ప్రసరింపజేసి, ఆ విశాల శక్తి శూన్యమైన పరిధిని నింపే” పనిని కూడా అది తప్పక సాధిస్తుందని మనం ఆశించవచ్చు.

* ఈ ఆంగ్ల అనువాదం మాక్‌మిలన్ & కో (Macmillan & Co.) ప్రచురించిన సంపుటిలో రెనాల్డ్స్ ఎ. నికల్సన్ (Reynolds A. Nicholson) చేసినది.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –2-10-26-ఉయ్యూరు 

–2-ప్రముఖ రొమాంటిక్ కవి పి.బి.షెల్లీ జీవిత చరిత్ర -17

433

అధ్యాయం XIV.

హోమ్ టూక్ (Home Tooke) గ్రంథాలయం అమ్మకం ప్రజలలో ఎంతో ఆసక్తిని రేకెత్తించింది, ఎందుకంటే ఆయన తన పుస్తకాలలో అక్కడక్కడా గమనికలు (notes) రాసే అలవాటు కలిగి ఉండేవారు. నాకు కనిపించిన కొన్ని ఉదాహరణలను బట్టి చూస్తే, ఆ గమనికలు పెద్దగా విలువైనవిగా అనిపించలేదు. అవి ఎప్పుడూ అల్పమైనవిగా, తరచుగా దూషణలతో కూడినవిగా ఉండి, వాటిని రాసిన వ్యక్తికి ఏమాత్రం గౌరవాన్ని తెచ్చిపెట్టేవిగా లేవు. అయినప్పటికీ, ప్రజలలో కుతూహలం బలంగా ఉండేది; ఆ గమనికలు ఉన్న పుస్తకాలను సొంతం చేసుకోవడానికి వారు ఒకరితో ఒకరు ఉత్సాహంగా పోటీపడి ధరలు పాడారు. మిస్టర్ N. తన స్నేహితుడికి “ది రిటర్న్ టు నేచర్” (The Return to Nature) అనే పుస్తకం యొక్క ప్రారంభ ప్రతిని బహుమతిగా ఇచ్చి ఉండేవారు; ఒక ప్రముఖ పండితుడు, భాషావేత్త మరియు తత్వవేత్త రాసిన ముఖ్యమైన గమనికలతో కూడిన ఆ పుస్తకాన్ని తిరిగి పొందాలని ఆయన ఎంతో ఆత్రుతగా ఉండేవారు. అందువల్ల, ఆ అమ్మకానికి హాజరయ్యే తన స్నేహితుడికి దానిని కొనుగోలు చేయమని బాధ్యత అప్పగించారు, అలాగే అవసరమైతే యాభై గినియాల (guineas) వరకు ధర పాడమని సూచించారు. తన పుస్తకం అమ్మకానికి రాబోయే ముందు రాత్రి, ఆ తర్వాత జరగబోయే తీవ్రమైన పోటీ గురించి ఆలోచిస్తూ ఆ రచయిత నిద్రపోకుండా గడిపారు; తెల్లవారగానే, అవసరమైతే (అవసరం ఉంటుందని ఆయన భావించారు కాబట్టి) వంద గినియాల వరకు ధర పాడమని అనుమతిస్తూ తన స్నేహితుడికి ఒక సందేశం పంపారు. ఆ ఉదయం, సమయోచితం కాని పిసినారితనం వల్ల అమూల్యమైన సంపదను కోల్పోవడం బాధాకరమని ఆయనకు అనిపించింది; దాంతో, ధరను రెండు వందల గినియాల వరకు పెంచమని కోరడానికి ఆయన తన స్నేహితుడి ఇంటికి హుటాహుటిన వెళ్లారు. అంతకంటే తక్కువ ధరకు అది దొరుకుతుందని ఆశించడం అసాధ్యం; నిజానికి, ఆ ధరకు అది చాలా చౌకగా లభించినట్లే లెక్క. కానీ దురదృష్టవశాత్తు, ఆయన అక్కడికి చేరుకునేసరికి ఆలస్యమైపోయింది; అప్పటికే ఆయన స్నేహితుడు వెళ్లిపోయారు; ఆ అవకాశం చేజారిపోయింది, శాశ్వతంగా చేజారిపోయింది! అతను తీవ్ర ఆందోళనతో ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు, కానీ ప్రభుత్వం దానిని భారీ ధరకు కొనుగోలు చేస్తుందని, అప్పుడు దాన్ని చూసే అవకాశం తనకు లభిస్తుందని నమ్ముతూ క్రమంగా తనను తాను ఓదార్చుకున్నాడు. కచ్చితంగా తన కళాశాల మిత్రుడు ‘కానింగ్’ తనకు ఆ అవకాశాన్ని కల్పిస్తాడని అతను భావించాడు.

అతని ఆశలు, ఆందోళనల మధ్య, అతని స్నేహితుడు చేతిలో ఒక చిన్న పుస్తకాన్ని పట్టుకుని గదిలోకి వచ్చాడు.

“సరే, N., నీ కోసం నీ పుస్తకాన్ని తెచ్చాను! ఇదిగో!”

“నిజంగానే దాన్ని వంద గినీలకు (guineas) కొన్నావా?”

“లేదు! లేదు!”

“అది నీ చేతికి దక్కకుండా పోనివ్వనందుకు నాకు సంతోషంగా ఉంది. బహుశా రెండు వందల గినీలు అయ్యుంటుంది కదా. నీ సహాయాన్ని నేను ఎప్పటికీ మర్చిపోను! ఆగు, ఆ డబ్బు కోసం నీకు ఒక చెక్ రాసిస్తాను!”

“అవసరం లేదు. అది ఆరు షిల్లింగ్‌ల పుస్తకం కదా; వేలంలో దాని ప్రారంభ ధర ఒక షిల్లింగ్‌గా పెట్టారు. ఎవరూ దాని కోసం బిడ్ వేయలేదు; దాంతో నేను పద్దెనిమిది పెన్నీలు (eighteenpence) ఆఫర్ చేశాను, వెంటనే అది నాకే దక్కింది. ఇదిగో, ఇది సరికొత్త పుస్తకంలా ఉంది! దీని పేజీలు కూడా ఇంకా విడదీయబడలేదు (కట్ చేయబడలేదు).”

ఒక రచయితకు తన పట్ల ఉండే సంతృప్తిని కాసేపు అణచివేయవచ్చు, కానీ అదృష్టవశాత్తూ దాన్ని పూర్తిగా చంపలేము; ఒకవేళ అది మొగ్గ దశలోనే తుంచేయబడినా, దయామయుడైన దేవుని విజ్ఞతతో అది త్వరలోనే మళ్లీ చిగురిస్తుంది. అదృష్టవశాత్తూ ఆయన దయ ఆయన సృష్టించిన సమస్త జీవులపైనా, ముఖ్యంగా రచనలు చేసే జీవులపైనా — వారు మంచివారైనా, చెడ్డవారైనా లేదా సాధారణమైనవారైనా — ఉంటుంది. కాబట్టి, ఆ తక్కువ ధరకు జరిగిన కొనుగోలు తర్వాత కొద్ది కాలానికే, మనం ఇలా విన్నాము:

“నా మిత్రుడు జాన్ హోమ్ టూక్, ఆలోచన, మాట మరియు చేతలలో అత్యంత తెలివైనవాడు మరియు ఉత్తముడు; అతను ఒక నిజమైన తత్వవేత్త, ఎప్పుడూ స్థిరమైన వ్యక్తిత్వం కలవాడు, ఎప్పుడూ తనలాగే ఉండేవాడు!” “ఇదిగో చూడండి,” అని చెబుతూ, అప్పటికింకా అంచులు కత్తిరించబడని, తెరవబడని ఆ పుస్తకాన్ని నిదర్శనంగా చూపించారు. “ఇటువంటి గ్రంథాన్ని ఆయన పైపైన చదివి వదిలేసేవారు కాదు. దానిని కేవలం త్వరగా తిరగేసి చూసే మనస్తత్వం ఆయనది కాదు; ఆ పుస్తకం యొక్క, అందులోని విషయాల యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఆయన గుర్తించారు. దానిని పూర్తిగా చదివి, అందులోని ప్రతి వాదనను లోతుగా పరిశీలించి, సమగ్రమైన వ్యాఖ్యానంతో వివరించాలని ఆయన భావించారు. దానికి తగిన సమయం దొరికేంత వరకు—అంటే ఆ పనికి పూర్తి న్యాయం చేకూర్చడానికి చాలా ఎక్కువ సమయం పట్టేది కాబట్టి—అప్పటి వరకు ఆయన ఆ పుస్తకం అంచులను కూడా కత్తిరించలేదు. ఇదిగో, ఇక్కడే ఉంది అది! చూడండి…”

436  జీవిత చరిత్ర

అది! అది అచ్చం అతనిలాగే ఉంది! అది అతని పద్ధతే! “పాపం!”

ఇదే తరహాలో, మరొక రచయిత పట్ల జరిగిన నిర్లక్ష్యానికి సంబంధించిన ఉదాహరణను ఇక్కడ ప్రస్తావిస్తాను. ఇక్కడ ప్రస్తావించే రచయిత ఈటన్ (Eton) లేదా ‘క్రైస్ట్ చర్చ్’ (Christ Church) వంటి విద్యాసంస్థల సొగసును పుణికిపుచ్చుకున్నవారు కాదు; పైగా, స్కాట్లాండ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ఒక కఠినమైన, అనాగరికమైన విద్యార్థి వంటివారు.

ఒకసారి నేను బ్రిటిష్ మ్యూజియం రీడింగ్ రూమ్‌లో ఒక పుస్తకాన్ని చేతిలోకి తీసుకున్నాను; నేను చూసిన ఏకైక ప్రతి (copy) అదే. ఆ పుస్తకాన్ని నేను స్వయంగా చదవలేదు, కానీ అది చాలా అర్థవంతమైన రచన అని, వెస్ట్ ఇండీస్ దీవుల గురించి సమంజసమైన విషయాలను చర్చిస్తుందని, బానిసత్వంలోని ప్రయోజనాలను నిరూపిస్తుందని, అలాగే ఆ కాలంలో నల్లజాతీయులు సంతృప్తిగా, సంతోషంగా ఉండేవారని (అందుకు తగిన కారణాలు కూడా ఉన్నాయని) అది నిజాయితీగా మరియు నిష్పాక్షికంగా వివరిస్తుందని నాకు తెలిసింది. అది ఒక F.E.S. సభ్యుడు గౌరవనీయులైన అధ్యక్షుడికి — అంటే సర్ జోసెఫ్ బ్యాంక్స్‌కు — బహుమతిగా ఇచ్చిన ప్రతి; సర్ జోసెఫ్ మరణానంతరం ఆయన గ్రంథాలయాన్ని బ్రిటిష్ మ్యూజియం స్వాధీనం చేసుకుంది. పుస్తకం ప్రారంభంలో ఉన్న ఖాళీ పేజీపై రచయిత స్వహస్తాలతో రాసిన ప్రశంసాపూర్వక వాక్యాలు ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, ఆ పుస్తకం కూడా తెరవబడకుండానే ఉండిపోయింది; బహుశా దానికి కారణం కూడా అదే అయి ఉండవచ్చు. ఆ గొప్ప వ్యక్తి, ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త (తమ ప్రత్యేక రంగంలో సర్ జోసెఫ్ నిస్సందేహంగా అటువంటివారే) ఆ పుస్తకంలోని ఒక్క పేజీని కూడా కత్తిరించి తెరవలేదు లేదా ఒక్క వాక్యాన్ని కూడా చదవలేదు. ఆ పుస్తకానికి దక్కాల్సిన గౌరవాన్ని ఇచ్చే స్థాయికి తాను చేరేంత వరకు దానిని చదవకూడదని ఆయన భావించి ఉండవచ్చు: అంటే, రచయిత చెప్పిన విషయాలను జాగ్రత్తగా పరిశీలించి, లోతుగా విశ్లేషించి, స్పష్టమైన మరియు సమగ్రమైన వ్యాఖ్యానంతో వాటిని వివరించే స్థితికి చేరేంత వరకు.

మీరు ఎప్పుడైనా జాన్ హోమ్ టూక్‌ను చూశారా? అసలు ఆయన్ని ఎవరు చూశారు? “నేను చూశాను” అని ఆ ఈగ అంటుంది, “నా చిన్న కంటితో నేను జాన్ హోమ్ టూక్‌ను చూశాను.” నా స్వంత కళ్లతో — అవి చిన్నవైనా, పెద్దవైనా సరే… నేను ఆయన్ని ఒకసారి చూశాను. ఆయన ఒక గొప్ప, గౌరవనీయమైన వృద్ధుడు—పాత తరం నాటి మర్యాదలు కలిగిన పెద్దమనిషి. ఒక రోజు, ఆయన ఇంటి దగ్గర ఉన్న ‘వింబుల్డన్ కామన్’లో నేను ఒక స్నేహితుడితో నడుస్తుండగా, మాకు ఆయన ఎదురయ్యారు. ఆయన నా స్నేహితుడిని ఆప్యాయంగా పలకరించి, హృదయపూర్వకంగా చేయి కలిపారు. “చాలా కాలంగా నిన్ను చూడలేదు; ఇప్పుడు అస్సలు నా దగ్గరకు రావడం లేదు! ఏదో ఒక ఆదివారం—ఏ ఆదివారమైనా సరే—నా దగ్గరకు వచ్చి భోజనం చెయ్యి. నీతో పాటు నీ యువ స్నేహితుడిని కూడా తీసుకురా; అతన్ని కలవడం నాకు సంతోషాన్నిస్తుంది.” అని అంటూ, పాత తరం నాటి ఆంగ్ల పెద్దమనిషిలా తన టోపీని పూర్తిగా తీసి, పాత పద్ధతిలో నాకు నమస్కరించారు. “నేను ఎక్కడ ఉంటానో, ఏ సమయానికి భోజనం చేస్తానో నీకు తెలుసు కదా. కానీ, ఒక్క నిమిషం… మిమ్మల్ని ఎలా ఆదరించాలో నాకు తెలియదేమో! చిన్న ‘N’, నువ్వు ప్రకృతి ఒడిలోకి తిరిగి వెళ్ళావు కదా?

నీ పూర్వీకుడిలాగే నువ్వు కూడా అరణ్యవాసం చేస్తున్నావు;

అతనిలాగే మిడతలు, అడవి తేనె తింటూ జీవిస్తున్నావు కదా?

నీ కోసం నా దగ్గర మిడతలు, అడవి తేనె లేవు కానీ, దానికి సాధ్యమైనంత దగ్గరగా ఉండేవి ఇస్తాను.

చిన్న ‘N’, నీకు రొయ్యలు (shrimps) మరియు బెల్లం పాకం (treacle) పెడతాను—

అవి కూడా పుష్కలంగా ఇస్తానని మాట ఇస్తున్నాను—

అవి దాదాపు సరిపోతాయి. కాబట్టి, త్వరగా రావాలని గుర్తుంచుకో.”

విచారకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఆ భేటీ ఎప్పుడూ జరగలేదు.

అంతేకాకుండా, ‘బిష్’ (Bysshe)ను ఆయనకు పరిచయం చేయాలని కూడా అనుకున్నారు.

ఆయనకు షెల్లీ అంటే ఇష్టం ఉంటుంది, షెల్లీకి కూడా ఆయనంటే ఇష్టం కలుగుతుంది.

ఇది చాలా వరకు జరిగే అవకాశం ఉండేది, కానీ దురదృష్టవశాత్తు ఆ కలయిక జరగకముందే ‘డైవర్షన్స్ ఆఫ్ పర్లీ’ (Diversions of Purley) రచయిత మరణించారు.

“ఆయన నన్ను ‘చిన్న N’ అని పిలవడం నువ్వు గమనించావా?

ఆయన ఎప్పుడూ నన్ను అలాగే పిలిచేవారు;” అది ఆయన వాడే ఒక ఆప్యాయతతో కూడిన సంబోధన. ఆయన ఎప్పుడూ విలియం గాడ్‌విన్‌ను ‘లిటిల్ గాడ్‌విన్’ (చిన్న గాడ్‌విన్) అని పిలిచేవారు. నిజానికి, ‘లిటిల్’ (చిన్న) అనే ఆ విశేషణం నా స్నేహితుడి కంటే విలియం గాడ్‌విన్‌కే ఎక్కువ సరిపోయేది. “మీకు జాన్ హోమ్ టూక్ తెలుసా? మీరు ఎప్పుడైనా ఆయన్ని చూశారా?” అని నేను ఒకసారి అసాధారణమైన పాండిత్యం కలిగిన ఒక మహిళను అడిగాను; ఆమె తన కాలంలోని ఎంతోమంది ప్రతిభావంతులు మరియు ప్రముఖులతో పరిచయం కలిగి ఉండేవారు. “నాకు ఆయన వ్యక్తిగతంగా తెలియదు. నేను ఆయన్ని ఒక్కసారి మాత్రమే చూశాను; అదీ యాదృచ్ఛికంగా, కేవలం ఒక ప్రమాదవశాత్తు జరిగింది. ఒక రోజు ఉదయం మిస్టర్ ఫెన్‌విక్ నన్ను ‘హౌస్ ఆఫ్ లార్డ్స్’ (ఎగువ సభ) చూడటానికి తీసుకెళ్లారు, అంతకుముందెన్నడూ నేను అక్కడికి వెళ్ళలేదు. అక్కడ సభలోపలికి ప్రవేశించే ద్వారం (బార్) దగ్గర ఒక పెద్దమనిషి నిలబడి, ఒక బిషప్‌తో తీవ్రమైన సంభాషణలో—లేదా వాదనలో అని చెప్పవచ్చు—నిమగ్నమై ఉన్నారు. ‘బిషప్‌తో మాట్లాడుతున్న ఆ వ్యక్తిని చూస్తున్నారా? ఆయనే ప్రసిద్ధ జాన్ హోమ్ టూక్.’ నేను వెంటనే ఆయన దగ్గరకు వెళ్లాను, ఆయన ఏం మాట్లాడుతున్నారో వినడానికి ప్రయత్నించాను. నాకు చాలా తక్కువ మాత్రమే వినిపించింది; కానీ ఆ కొద్దిపాటి మాటలు కూడా ఆయన స్వభావాన్ని ప్రతిబింబించేలా ఉన్నాయి. ‘అది ఒక జెరండ్ (gerund) అండి!’ అని బిషప్ అన్నారు. ‘జెరండా! అసాధ్యం! జెరండ్ అనేదే లేదు, మై లార్డ్ (అయ్యా).'”

439

ఏ భాషలోనూ ‘జెరండ్స్’ (gerunds) లేవని మీకు హామీ ఇస్తున్నాను. ‘జెరండ్’ అనేదే లేదు! ఆ ప్రఖ్యాత వ్యుత్పత్తి శాస్త్రవేత్త (etymologist) మరణం తర్వాత కొద్ది కాలానికే ఈ క్రింది వృత్తాంతం బాగా ప్రచారంలోకి వచ్చింది. చాలామంది దీనిని నమ్మారు; అయితే ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో నాకు తెలియదు. జాన్ హోమ్ టూక్ చాలా కాలం క్రితమే “డైవర్షన్స్ ఆఫ్ పర్లీ” (Diversions of Purley) అనే గ్రంథం యొక్క మొదటి భాగాన్ని ప్రచురించారు. అది ఎంతో ఆశ్చర్యంతోనూ, ఆనందంతోనూ చదవబడింది. చాలా కాలం విరామం తర్వాత రెండవ భాగం వెలువడింది; అది మొదటి భాగం లాగే ఉన్నప్పటికీ, అంత ఆసక్తికరంగా మాత్రం లేదు. వ్యాకరణంలోని అత్యంత క్లిష్టమైన అంశమైన ‘క్రియ’ (verb) – అంటే ప్రతి వాక్యంలోనూ ప్రధానమైన పదం – యొక్క స్వభావాన్ని వివరించే మూడవ మరియు చివరి భాగం రచనలో ఆయన చాలా సంవత్సరాలు గడిపారని అప్పట్లో తెలిసింది. వ్యాకరణంలోని ఈ కఠినమైన భాగాన్ని తనదైన ప్రత్యేక శైలిలో వివరించే విధానం పట్ల సంతృప్తి చెందడానికి ఆయనకు చాలా సమయం పట్టింది; కానీ చివరకు ఆ మూడవ సంపుటం కూడా పూర్తయింది. ఆయన ఆ విలువైన హస్తప్రతిని ఒక సీలు చేసిన ప్యాకెట్‌లో తన మిత్రుడూ, శిష్యుడూ అయిన సర్ ఫ్రాన్సిస్ బర్డెట్‌కు (ఈయన ‘పర్లీ సంభాషణల’లో ‘B’ అనే అక్షరంతో సంభాషించే వ్యక్తి) అప్పగించారు. రచయిత మరణం తర్వాత మాత్రమే ఆ పుస్తకాన్ని ప్రచురించాలని, అంతకు ముందు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ప్రచురించకూడదని కఠినమైన ఆదేశం ఇచ్చారు; ఎందుకంటే, ఆవిష్కర్త జీవించి ఉన్నప్పుడు ప్రపంచానికి తెలియజేయడానికి ఆ వ్యాకరణ ఆవిష్కరణలు అత్యంత కీలకమైనవిగా భావించబడ్డాయి. ఆయన మరణానికి కొద్ది కాలం ముందు – కొందరి మాటల్లో చెప్పాలంటే కేవలం కొన్ని రోజుల ముందు – ఆ సీలు చేసిన ప్యాకెట్‌ను తీసుకురమ్మని ‘B’ని కోరారు. దాని ప్రకారం ఆ ప్యాకెట్ ఆయన వద్దకు తీసుకురాబడింది. ఆయన తన శిష్యుడి చేతి నుండి దానిని తీసుకుని, వెంటనే మంటల్లోకి విసిరేశారు; అది పూర్తిగా కాలిపోయే వరకు అక్కడే నిలబడి చూశారు, ఆ సమయంలో ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు. ఈ విషయంపై తరచుగా, కొన్నిసార్లు తీవ్రంగా చర్చలు జరిగాయి. ఆ విషయం తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం తీరకపోవడంతో నిరాశ చెందిన విద్వాంసులు ‘B’ని తీవ్రంగా విమర్శించారు, బహుశా అది అన్యాయమైన విమర్శే కావచ్చు. ఆయన… ఆ పత్రాలను అప్పగించమని ఎందుకు అడిగారో అతనికి తెలియదు. ఒకవేళ అతనికి ఆ విషయం తెలిసి ఉండి—అంటే “ఆ చేతిరాత ప్రతిని (manuscript) తీసుకురా, నేను దాన్ని నాశనం చేస్తాను” అనే ఆదేశం గనుక అతనికి అంది ఉంటే—అతను బహుశా అభ్యంతరం చెప్పి ఉండేవాడేమో, కానీ దాన్ని ఇవ్వకుండా ఆపగలిగేవాడా? ఫలితంగా, ఒక వ్యక్తి చూపిన విధేయత కారణంగా, అసలు ఆ ‘క్రియ’ (verb) ఏమిటో మనకు తెలియకుండా పోయింది; బహుశా అది మనకు ఎప్పటికీ తెలియకపోవచ్చు. ‘జెరండ్’ (gerund) అనేదేదీ లేదని మాత్రమే మనకు కచ్చితంగా తెలుసు. ఈ చిన్నపాటి సమాచారంతోనే మనం సంతృప్తి చెందాలి; మిగిలినదంతా మనకు ఒక మూసి ఉంచిన పుస్తకం లాంటిది, అంతకంటే దారుణమైన విషయం ఏమిటంటే, అది మూసి ఉంచి, కాల్చివేయబడిన పుస్తకం.

జాన్ హోమ్ టూక్ (John Home Tooke) అధ్యయన అలవాట్ల గురించి తెలిసిన వ్యక్తుల ద్వారా నాకు ఒక విషయం తెలిసింది: అతను తన జేబులో విజిటింగ్ కార్డుల పరిమాణంలో ఉండే ఖాళీ కార్డుల పెట్టెను ఉంచుకునేవాడు. ఏదైనా ఆలోచన తట్టినప్పుడు, ముఖ్యమైన ప్రస్తావన వచ్చినప్పుడు, విలువైన ఆధారాలను ఉదహరించినప్పుడు, లేదా ఏదైనా ప్రశ్న తన మనసులో మెదిలినప్పుడు లేదా ఇతరులు సూచించినప్పుడు, అతను పెన్సిల్‌తో ఒక కార్డుపై క్లుప్తంగా రాసి, దాన్ని తిరిగి పెట్టెలో పెట్టేవాడు. రాసిన కార్డులను అతను తన డెస్క్‌పై ఉన్న ఒక సందు (slit) ద్వారా లోపలికి జారవిడిచేవాడు—

“దాన్ని పోస్ట్ ఆఫీసులో వేయడం” అని అతను ఆ పనిని పిలిచేవాడు—తద్వారా ఆ విషయాన్ని తర్వాత తీరికగా పరిశీలించడానికి వీలయ్యేది. జ్ఞాపకశక్తికి సహాయపడే ఈ తెలివైన పద్ధతి షెల్లీకి బాగా నచ్చింది, కానీ అతను దీన్ని ఎప్పుడైనా ఆచరించాడా అన్నది నాకు తెలియదు; ఒకవేళ ఆచరించి ఉంటే, అతని కార్డులు కూడా ‘కుమియన్ సిబిల్’ (Cumaean Sibyl) యొక్క భవిష్యవాణిని తెలిపే ఆకులు గాలికి కొట్టుకుపోయినట్లుగా ఎక్కడో ఒకచోట తప్పిపోయి ఉండేవని నాకనిపిస్తుంది.

మరొక ప్రముఖ వ్యక్తి నోట్స్ రాసుకునే విధానానికి సంబంధించిన మరొక సంఘటన అతనికి ఇంకా ఎక్కువగా నచ్చింది; ఆ పద్ధతిలోని ప్రత్యేకత దృష్ట్యా కాకపోయినా, కనీసం ఆ ఆసక్తికరమైన విషయం కోసమైనా దానిని చెప్పుకోవడం మరియు గుర్తుంచుకోవడం అవసరం. వీరారాధనలో, ఆరాధ్యుడికి సంబంధించిన ఏ విషయమూ ఆరాధకులకు అల్పమైనదిగా అనిపించదు. కొన్ని విషయాలలో షెల్లీకి భిన్నంగా ఉన్నప్పటికీ, మరికొన్నింటిలో అద్భుతమైన పోలికలు కలిగిన బ్లేజ్ పాస్కల్ ముల్లంగి దుంపలను ఇష్టపడేవారు; ఆయన తన సోదరి తోటలో నేల నుండి తాజా ముల్లంగిని స్వయంగా పెరికి తినడానికి ఇష్టపడేవారని ఒక అభిమాని (జాన్సెనిస్ట్) మనకు గంభీరంగా తెలియజేస్తున్నారు. కాబట్టి, షెల్లీకి తేనె అంటే, మరీ ముఖ్యంగా తేనెపట్టు అంటే ఎంతో ఇష్టమనే విషయం భావి తరాలకు తెలియాలి. రాక్షసారాధన లేదా రాక్షసుల గురించిన అధ్యయనంలో కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది; రోబెస్‌పియర్ నారింజ పండ్లను విపరీతంగా తినేవారని ఒక ఆధునిక జీవిత చరిత్రకారుడు మనకు చెబుతున్నారు. ఆయన బస చేసిన వడ్రంగి ఇంట్లో, రాత్రి భోజనం తర్వాత ఆయన కోసం ఎప్పుడూ ఒక పెద్ద పాత్ర నిండా నారింజ పండ్లు ఉండేవి; మాక్సిమిలియన్ ప్లేటులో పేరుకుపోయిన ఖాళీ తొక్కలు, ఆ దుర్మార్గుడికి నారింజ రసం పట్ల ఎంతటి దాహం (అభిలాష) ఉండేదో చాటిచెప్పేవి.

మాకు తెలిసిన ఒక మంచి మిత్రుడు, J. F. N., ఒక ఆసక్తికరమైన విషయాన్ని మాకు చెప్పారు. ఆయనకు తెలిసిన ఒక వృద్ధ పెద్దమనిషి (ఆయన పేరు నాకు గుర్తులేదు) ఫ్రాన్స్ నుండి రూసో మరియు డేవిడ్ హ్యూమ్‌లతో కలిసి ఒక నౌకలో ప్రయాణించారు. ఆ స్కాటిష్ తత్వవేత్త (డేవిడ్ హ్యూమ్) అనారోగ్యంతో నౌక లోపలి భాగంలోనే ఉండిపోయారు, కానీ జెనీవా వాసి (రూసో) మాత్రం చాలా ఆరోగ్యంగా, ఉత్సాహంగా ఉంటూ నౌక పైభాగంలోనే (డెక్‌పై) గడిపారు. ఆయన అందరితో కలివిడిగా ఉండేవారు, బాగా మాట్లాడేవారు మరియు ఎన్నో విషయాల గురించి ఆసక్తిగా అడిగి తెలుసుకునేవారు. ఆ పెద్దమనిషి తనకు కొత్తగా అనిపించిన ఒక పదార్థంపై ఏదో రాస్తుండటం చూసి, అది ఏమిటో చెప్పమని రూసో అడిగారు. అది గాడిద చర్మంతో చేసిన పలక (ass’s-skin); ఇది పూర్వం జేబు పుస్తకాలలో (pocket-books) ఎక్కువగా వాడేవారు, కానీ ఇప్పుడు అరుదుగా కనిపిస్తుంది. ఆ పలక స్వభావం గురించి ఆయనకు వివరించారు: దానిపై పెన్సిల్ గుర్తులు ఎంత బాగా పడతాయో, తడిపినప్పుడు ఆ అక్షరాలు ఎంత సులభంగా చెరిగిపోతాయో చెప్పారు. ఆ కొత్త వస్తువును చూసి రూసో ఎంతో ఆశ్చర్యపోయారు; అప్పుడు ఆ పెద్దమనిషి ఆ జేబు పుస్తకాన్ని ఆయనకు బహుమతిగా ఇచ్చారు. రూసో దానిని ఎంతో ఉత్సాహంతో—దాదాపు ఒక చిన్నపిల్లాడిలాంటి కుతూహలంతో—స్వీకరించారు. ఆ ప్రయాణంలో మిగిలిన సమయం అంతా, ఒక మేధావికి ఉండే అమాయకత్వంతో, ఆ గొప్ప తత్వవేత్త తన కొత్త ఆటవస్తువుతో ఆడుకుంటూ గడిపారు; ఆ గాడిద చర్మం పలకపై రాస్తూ, చెరుపుతూ, మళ్లీ రాస్తూ బిజీగా ఉండేవారు. అయినప్పటికీ, ఊహాశక్తి ఎక్కువ ఉండి, అస్థిరమైన మనస్తత్వం మరియు అనుమాన స్వభావం కలిగిన ఆ వ్యక్తి, ఆ బహుమతి పట్ల త్వరలోనే అసహనానికి గురయ్యే అవకాశం లేకపోలేదు. అందులో ఏదో కుట్ర దాగి ఉందని, తనను మోసం చేసి నాశనం చేయడానికి ఉద్దేశపూర్వకంగానే ఆ నునుపైన పలకను తయారు చేశారని, కపట స్వభావం గల డేవిడ్ దానిని విషపూరితం చేశాడని ఆయన భావించి ఉండవచ్చు; తద్వారా ఆ వస్తువును మంటల్లోకి విసిరివేసి ఉండవచ్చు. అసూయాపరుడు, కుటిలుడు అయిన హ్యూమ్ యొక్క విషపూరితమైన దుర్బుద్ధి ఆ గాడిద-చర్మపు పలకలోకి (ass’s-skin tablet) ఒక సూక్ష్మమైన విషాన్ని ఎక్కించింది; ఆ విషం పెన్సిల్ ద్వారా వేళ్ళలోకి, అక్కడి నుండి చేతి గుండా ప్రయాణించి చివరకు హృదయాన్ని చేరుతుంది. తద్వారా తక్షణ మరణం సంభవించవచ్చు, లేదా నెమ్మదిగా కానీ తప్పనిసరిగా క్షీణించి, కృశించి, అంతరించిపోయే ఒక విచిత్రమైన మరణం రావచ్చు. అటువంటి సంఘటన గురించిన ఆలోచనే షెల్లీకి ఎంతో ఆకర్షణీయంగా అనిపించేది, అందుకే ఆ గాడిద-చర్మపు పలకలోని ప్రతి భాగం అతనికి ఒక కాల్పనిక గాథలా (romance) అనిపించేది.

ఇక మూడవ విశిష్ట వ్యక్తి గురించి చెప్పాలంటే—అతను కూడా పైన పేర్కొన్న ఇద్దరిలాంటి స్వభావం కలవాడే (అయితే పరిసయ్యుల వంటి కపట స్వభావం కాదు)—అతనే థామస్ పైన్. అతని రచనల శైలి ఎంతో సరైనది, స్వచ్ఛమైనది, సరళమైనది, స్పష్టమైనది మరియు స్వచ్ఛమైన ఆంగ్ల శైలిలో ఉంటుందని అతని అభిమానులు అంటారు; అతను తన రచనలలో ఎప్పుడూ ఎలాంటి మార్పులు చేసేవాడు కాదు. అతని అసలు చేతిరాత ప్రతిలో (manuscript) ఒక్క సవరణ గానీ, ఒక్క చెరిపివేత గానీ ఉండేది కాదు. అతనికి దగ్గరి పరిచయం ఉన్నవారు చెప్పిన దాని ప్రకారం, అతను రచనలు చేసే విధానం ఇలా ఉండేది: తన సంతృప్తికి తగినట్లుగా ఒక వాక్యాన్ని పూర్తి చేసే వరకు అతను గదిలో అటూ ఇటూ నడిచేవాడు; ఆ తర్వాత దానిని సంపూర్ణంగా, ఎటువంటి సవరణల అవసరం లేకుండా రాసేవాడు. వాతావరణం బాగున్నప్పుడు, దగ్గరలో తోట, పొలం లేదా ఆవరణ వంటివి ఉంటే, అతను కాసేపు బయట నడిచి, లోపలికి వచ్చి…

…మనసులో సిద్ధం చేసుకున్న వాక్యాన్ని రాసేవాడు. ఆపై మళ్ళీ బయటకు వెళ్లి, మరో వాక్యాన్ని చెప్పడానికి సిద్ధమయ్యే వరకు నడిచేవాడు.

వీధిలో లేదా బయట నడక ముగించుకుని లోపలికి వచ్చినప్పుడల్లా, అతను చాలా వరకు నేరుగా తన డెస్క్ దగ్గరకు వెళ్లి, ఒకటి లేదా రెండు పూర్తి వాక్యాలను రాసేవాడు; కొన్నిసార్లు ఒక పూర్తి పేరాగ్రాఫ్‌ను రాసేవాడు—అది ఎటువంటి మార్పులూ అవసరం లేని, అత్యంత కచ్చితమైన పేరాగ్రాఫ్‌గా ఉండేది. నిజం చెప్పాలంటే, ఇందులో అద్భుతమైన లేదా ప్రశంసనీయమైన విషయం ఏమీ లేదని నాకు అనిపిస్తుంది. సవరణలు మనస్సులో చేసుకున్నా లేదా కాగితంపై చేసుకున్నా పెద్దగా తేడా ఉండదు. శుభ్రతను, క్రమశిక్షణను పాటించే వ్యక్తికి మరకలు పడిన లేదా అస్పష్టంగా ఉన్న పేజీ అసహ్యంగా అనిపిస్తుంది; ‘రైట్స్ ఆఫ్ మ్యాన్’ (Rights of Man) రచయిత క్వేకర్ (Quaker) సంప్రదాయంలో పెరిగిన వ్యక్తి కాబట్టి, ఆయన కూడా ఖచ్చితంగా అటువంటి స్వభావం కలిగినవారే అయి ఉంటారు. అంతేకాకుండా, దైవిక ప్రేరణను (immediate inspiration) నమ్మే వ్యక్తి సవరణలను అంతగా సహించలేరు; ఎందుకంటే దైవిక ప్రేరణతో నేరుగా వచ్చిన దానికి సవరణ అవసరం ఉండదు, పైగా దానికి సవరణలకు తావు కూడా ఉండదు. బహుశా చిన్నప్పటి అలవాటు ప్రభావం వల్లే, ‘ఫ్రెండ్ పెయిన్’ (Friend Paine) తన ఆలోచనలను ఎటువంటి తప్పులు లేకుండా, ఎటువంటి సవరణలు అవసరం లేని విధంగా స్వచ్ఛంగా రాసే పద్ధతిని చివరి వరకు కొనసాగించారు.

1813వ సంవత్సరంలో నేను మొదటిసారిగా విలియం గాడ్‌విన్‌ను (William Godwin) కలుసుకున్నాను. ఆ సంవత్సరంలోనూ, తర్వాతి సంవత్సరంలోనూ నేను ఆయనను తరచుగా చూసేవాడిని; ఆ తర్వాత పరిస్థితులను బట్టి అప్పుడప్పుడు కలుస్తూ ఉండేవాడిని. ఆయనను తెలుసుకోవాలనే నా కోరికను వ్యక్తం చేసిన వెంటనే, ఆయనకు అత్యంత సన్నిహితంగా ఉండే ఒక ఆకర్షణీయమైన కుటుంబం నన్ను ఆహ్వానించింది…

447

అక్కడ ఎంతో ఉత్సాహంతోనూ, పాండిత్యంతోనూ సిఫార్సు చేయబడిన ఆ కూరగాయల వంటకాల పట్ల గానీ, వాటి గురించిన వివరణల పట్ల గానీ ఆయన పెద్దగా ఆసక్తి చూపలేదు; పైగా వాటిని ఆయన తృణీకరిస్తున్నట్లు అనిపించింది.

నా పరిశీలన ప్రకారం, విలియం గాడ్‌విన్ ఎప్పుడూ మాంసాహారాన్నే తీసుకునేవారు, అదీ చాలా మితంగా; దానితో పాటు మరేమీ పెద్దగా తినేవారు కాదు. ఆయన ఒకటి రెండు గ్లాసుల ‘షెర్రీ’ (ఒక రకమైన వైన్) తాగేవారు, కానీ నేను మాత్రం ఆయనతో కలిసి అది తాగలేదు. భోజనం ముగిసిన వెంటనే, ఆయనకు ఒక పెద్ద కప్పు నిండా చాలా ఘాటైన గ్రీన్ టీ (ముఖ్యంగా ‘గన్‌పౌడర్ టీ’ అనే అత్యంత ఘాటైన రకం) ఇచ్చారు; ఆయన దాన్ని ఎంతో సంతృప్తితో సేవించారు. మా భోజనం చాలా అద్భుతంగా ఉన్నప్పటికీ, ఆయన నిజంగా ఆస్వాదించిన ఏకైక విషయం అదేననిపించింది. టీ తాగేశాక, పాతకాలపు మర్యాద పద్ధతులను అనుసరిస్తూ—ఆయన స్పష్టంగా అటువంటి పద్ధతులకు చెందినవారే—ఆ కప్పును, సాసర్‌ను తన నుండి చాలా దూరంగా టేబుల్ మీద గట్టిగా ఉంచారు. కాసేపటికే ఆయన కుర్చీలో ముందు వైపుకు వంగి కూర్చుని గాఢ నిద్రలోకి జారుకున్నారు; అలా ముందుకు వంగి ఉండటం వల్ల అప్పుడప్పుడు కింద పడిపోతారేమో అనిపించేది, కానీ ఆయనకు ఏమీ కాలేదు. ఆ వృద్ధ తత్వవేత్త గాఢంగా నిద్రపోవడమే కాకుండా, గట్టిగా గురక కూడా పెట్టారు.

నేను ఒక పుస్తకం తీసుకుని కిటికీ దగ్గరకు వెళ్లి, ఆయన నిద్రలేచే వరకు అరగంట లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సేపు చదువుతూ కూర్చున్నాను. ఆయన అకస్మాత్తుగా నిద్రలేచారు, అప్పటికి ఆయన ఉల్లాసంగా అనిపించారు. “మిస్టర్ షెల్లీ వచ్చారా?” అన్నదే నిద్రలేవగానే ఆయనకు కలిగిన మొదటి ఆలోచన. ఆయన ఇక వైన్ తీసుకోలేదు; నడవడానికి కూడా ఇష్టపడలేదు. సాయంత్రం వేళ చాలా ఆహ్లాదకరంగా ఉన్నప్పటికీ, అక్కడికి రావడంలోనూ, తిరిగి వెళ్లడంలోనూ ఆయనకు సరిపడా నడక అయిపోతుందని భావించారు. ఆయన డ్రాయింగ్ రూమ్‌కు వెళ్లాలనుకున్నారు, దాంతో మేము పై అంతస్తుకు వెళ్లాము.

సర్ విలియం గెల్ రాసిన ‘ఇథాకా ద్వీపం’ గురించిన పుస్తకం అప్పుడే వెలువడింది; అది చిత్రాలతో కూడిన అందమైన ‘క్వార్టో’ పరిమాణంలో ఉన్న పుస్తకం, అది టేబుల్ మీద ఉంది. మేమిద్దరం కలిసి దాన్ని పరిశీలించాము; అది మా ఇద్దరికీ కొత్త విషయమే,

అలాగే మాకు ఎంతో ఆసక్తిని కలిగించింది. ఆయన ఇథాకా, గ్రీస్,

యులిసెస్, ట్రాయ్, హోమర్ మరియు చాప్‌మన్ రాసిన “హోమర్”

అనువాదం గురించి విస్తృతంగా మాట్లాడారు; హోమర్ కావ్యాలపై

ఆయనకు ఉన్న పరిచయం ప్రధానంగా—పూర్తిగా కాకపోయినా—

చాప్‌మన్ అనువాదం నుండే వచ్చిందని స్పష్టమైంది.

అయినప్పటికీ, ‘ఒడిస్సీ’లోని కథ, పాత్రలు మరియు ఆనాటి

జీవన విధానాల గురించి ఆయనకు మంచి అవగాహన ఉంది.

మేము కలిసి ఉన్న సమయమంతా ఆ ప్రాచీనమైన, అద్భుతమైన

కావ్యంలో కనిపించే అనేక అసాధారణమైన మరియు అర్థం

చేసుకోవడానికి కష్టమైన విషయాల గురించి చర్చించుకున్నాము.

అంతలో టీ సామాగ్రిని తీసుకువచ్చారు.

నేను టీ తయారు చేశాను; నా సహచరుడు దాన్ని స్వీకరించారో

లేదో నాకు గుర్తులేదు. టీ అంటే నాకు ఎప్పుడూ చాలా ఇష్టం,

ముఖ్యంగా నేను పైథాగోరియన్‌గా ఉన్నప్పుడు. పాపం పైథాగరస్,

అంతటి జ్ఞానం ఉన్నప్పటికీ, తనకు తాను ఒక మంచి కప్పు టీ

తయారు చేసుకోవడం ఆయనకు తెలియదు; లేదా కనీసం

పర్వాలేదనిపించే ‘పెకో’ (Pekoe) టీ పొడిని గానీ, సంతృప్తికరమైన

‘సూచోంగ్’ (Souchong) టీని గానీ ఎక్కడ కొనాలో కూడా ఆయనకు

తెలియదు. మా సంభాషణ మరియు టీ తయారీ ప్రక్రియ అంతటా,

నా గౌరవనీయ సహచరుడు తరచుగా—అశాంతి మరియు

అసహనంతో—తన్ను తీవ్రంగా కలవరపెడుతున్న ఒక విషయం

గురించి ప్రస్తావిస్తూనే ఉన్నారు: అదే మిస్టర్ షెల్లీ లేకపోవడం.

449

“మిస్టర్ షెల్లీ మరియు విలియం గాడ్‌విన్” — సంభాషణ ఇలాగే సాగాలి అన్నట్లుగా ఆయన వ్యవహరించారు: తనకు తాను ఆ గౌరవ బిరుదును (మిస్టర్ అని పిలవబడటాన్ని) నిరాకరించినంత పట్టుదలగానే, ‘బిష్’ (Bysshe) ను ‘మిస్టర్’ అని పిలవడంలోనూ ఆయన మొండిగా వ్యవహరించారు. ఆ విషయం గురించి ఆయన నన్ను పదే పదే ప్రశ్నించారు; నాకన్నీ తెలిసినా చెప్పడం లేదన్నట్లుగా, ఆ గైర్హాజరీ వెనుక ఏదో కుట్ర లేదా లోతైన వ్యూహం ఉందని నాకు తెలుసు అన్నట్లుగా ఆయనలో ఏదో అనుమానం ఉన్నట్లు నాకు అనిపించింది. ఆయన గైర్హాజరీకి గల కారణాలు మరియు రహస్యాలు నాకు తెలుసని ఆయన నిజంగా నమ్మి ఉంటే, అది నాకు చేసిన పెద్ద అన్యాయమే అవుతుంది.

ఆయన ప్రసిద్ధ రచన ‘పొలిటికల్ జస్టిస్’ (Political Justice) గురించి నేను కొన్ని మాటలు చెప్పడానికి ప్రయత్నించాను; కానీ ఆ విషయం ఆయనకు అంతగా నచ్చినట్లు అనిపించలేదు. రచయిత ఆ పుస్తకం గురించి చాలా తక్కువ చేసి, చులకనగా మాట్లాడారు. బహుశా వినయం లేదా మర్యాద కొద్దీ అలా అని ఉండవచ్చు, లేదా ప్రభుత్వం మరియు నైతికతపై తన సిద్ధాంతాలు అపరిపక్వంగా, అసంపూర్ణంగా మరియు నిలకడలేనివిగా ఉన్నాయని ఆయన నిజంగానే భావించి ఉండవచ్చు. నా సమక్షంలో ఆ ప్రచురణ గురించి ప్రస్తావన వచ్చినప్పుడల్లా, ఆయన తన మేధో సంతానాన్ని ఒక సవతి తండ్రిలాగే చూసుకునేవారు. కృతజ్ఞత లేని బిడ్డపై ఒక ఆప్యాయత గల తల్లిదండ్రులు చూపిన ఓర్పుకు, ఆందోళనకు తగిన ప్రతిఫలం దక్కలేదని, తన ఆ రచన విఫలమైందని ఆయన భావించి ఉండవచ్చు. చివరికి, ఆ వ్యక్తి (షెల్లీ) రారని ఆయన అయిష్టంగానే అంగీకరించారు. “బహుశా ఆయనకు ఆరోగ్యం బాగోలేదేమో? మిస్టర్ షెల్లీ అస్వస్థతకు గురయ్యారని నేను భావిస్తున్నానా?” అని అడిగారు. కానీ వాస్తవానికి, ఆయన ఎప్పటిలాగే ఆరోగ్యంగానే ఉన్నారని, అలాగే సమయపాలన పాటించని స్వభావంతోనే ఉన్నారని నేను గట్టిగా నమ్మాను.

450

ఆయన ఎప్పుడూ ఉండేలాగే ఆరోగ్యంగా, అలాగే సమయపాలన లేని వ్యక్తిగానే ఉన్నారని నేను గట్టిగా నమ్మాను. విలియం గాడ్‌విన్ కాస్త త్వరగానే—అంటే నా పాత గడియారం ప్రకారం సరిగ్గా పది గంటలకే—నా దగ్గర సెలవు తీసుకున్నారు. ఆ సమయంలో ఆయన నన్ను ఒక ముఖ్యమైన పని అప్పగించారు: మిస్టర్ షెల్లీని (బహుశా నేను ఆయన్నే ముందుగా కలుస్తాను కాబట్టి) కలుసుకున్నప్పుడు, ఆయన ప్రదర్శించిన అన్యాయమైన నిర్లక్ష్యానికి గాను—ఆయన్ని మందలించడం, హెచ్చరించడం మరియు తగిన విధంగా నిందించడం వంటివి చేయమని నన్ను గట్టిగా, పదే పదే కోరారు. గాడ్‌విన్ గారి నిరాశను, అసంతృప్తిని ఆ ‘తప్పు చేసిన వ్యక్తి’కి తెలియజేస్తానని నేను మాటిచ్చాను. ఆ గంభీరమైన మందలింపుదారుడు (గాడ్‌విన్) ఇంటికి ఏ దారిలో వెళ్తారో నాకు తెలియదు, అలాగే ఆయనకు నా సాంగత్యం ఇంకా అవసరమో కాదో కూడా నాకు తెలియదు; అందుకే, తర్వాతి మా సమావేశాల్లో నేను తరచుగా చేసినట్లుగా, ఆ రోజు ఆయనతో పాటు వెళ్లే ప్రయత్నం చేయలేదు. మరుసటి రోజు ఉదయం నేను షెల్లీని (Bysshe) కలిశాను. నేను విలియం గాడ్‌విన్‌ను కలిశానని తెలిసి ఆయన ఎంతో సంతోషించారు.

“ఆయన ఏమన్నారు? మేమేం చేశాం? ఆయన గురించి నా అభిప్రాయం ఏమిటి? ఆయన నాకు ఎలా అనిపించారు?”

ఆయన ఆసక్తితో ప్రశ్నల వర్షం కురిపించారు, నా సమాధానాలను ఎంతో కుతూహలంతో, ఉత్సాహంతో విన్నారు. కానీ, ఆ జ్ఞాని (గాడ్‌విన్)కి ఇచ్చిన మాట ప్రకారం, అంతకుముందు రోజు జరిగిన విషయాలను నేను ఆయనకు వివరించినప్పుడు—అలాగే, మా సమావేశాలకు ఆయన ఎందుకు హాజరుకాలేదో అని అడిగినప్పుడు—నా ప్రశ్నలకు, మందలింపులకు ఆయన ఏమాత్రం స్పందించలేదు. ఓడ ప్రమాదంలో చిక్కుకుని ఒంటరిగా మిగిలిన నావికుల మొరను బండరాళ్లు ఎలాగైతే పట్టించుకోవో, అలాగే ఆయన చెవులు కూడా నేను నిజాయితీగా వినిపించిన ఆ ప్రశ్నలను, విమర్శలను ఏమాత్రం స్వీకరించలేదు.

అదే సౌకర్యవంతమైన ఇంట్లో—అప్పట్లో విశాలమైన పొలాలతో పచ్చదనంతో నిండిన మైదానాన్ని చూస్తూ ఉండే ఆ ఇల్లు, ఇప్పుడు ‘బెల్గ్రావియా’ ప్రాంతంగా మారి ఆధునిక హంగులతో విరాజిల్లుతోంది—నేను త్వరలోనే విలియం గాడ్‌విన్‌ను మళ్లీ కలిశాను. ఒక సాయంత్రం నేను డ్రాయింగ్ రూమ్‌లోకి ప్రవేశించగా, ఆయన సోఫాలో కూర్చుని కనిపించారు; అయితే, ఇంతకుముందులా ఒంటరిగా కాకుండా, ఒక సమూహం మధ్యలో కూర్చుని ఉన్నారు. అతను కొందరు మహిళలతో వాదిస్తూ, జుట్టు మరియు నాచు (moss) రెండూ ఒకే రకమైన పదార్థాలని, ఒకే పరిస్థితులలో మరియు సరిగ్గా ఒకే పద్ధతిలో పెరుగుతాయని గట్టిగా సమర్థించుకునేవాడు. అతని వాదనలు ఫలించలేదు; అతని విచిత్రమైన సిద్ధాంతం ఆమోదం పొందలేదు; ఎదుటివారిని ఒప్పించడంలో అతను పూర్తిగా విఫలమయ్యాడు. శాకాహారం గురించిన చర్చలో భాగంగానే ఈ వాదన మొదలైందని, జంతు మరియు వృక్ష సంబంధిత పదార్థాల మధ్య ఎలాంటి మౌలిక వ్యత్యాసం లేదని నిరూపించడానికి అతను ప్రయత్నించాడని నాకు అనిపిస్తుంది. సామాజిక సందర్భాల్లో అతను సాధారణంగా మితభాషిగా, సిగ్గుపడే స్వభావం కలవాడిగా మరియు మౌనంగా ఉండేవాడు; అయినప్పటికీ, అతను ఎప్పుడూ ఇతరులలో ఒక రకమైన ఆసక్తిని కలిగించేవాడు. అతను మాట్లాడాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు చెప్పే విషయాలను అందరూ శ్రద్ధగా వినేవారు, మరియు అవి ఎప్పుడూ వినదగినవిగా ఉండేవి. నాకు మరియు ఇతరులకు అతను ఒక నిరంతర వైరుధ్యంలా కనిపించేవాడు. అతను ఒకే సమయంలో ఆహ్లాదకరంగానూ మరియు అసహ్యకరంగానూ, ఇష్టమైన వ్యక్తిగానూ మరియు అయిష్టమైన వ్యక్తిగానూ ఉండేవాడు. అతను చాలా తక్కువగా మాట్లాడేవాడు కాబట్టి, అతని మాటలు ఎప్పుడూ అతిగా అనిపించి ఇతరులకు అసౌకర్యం కలిగించేవి కావు లేదా చొరబాటుగా అనిపించేవి కావు; అతని మాటలు క్లుప్తంగా మరియు సూటిగా ఉండేవి, కానీ ప్రతి మాటకు ఒక విలువ ఉండేది, అలాగే అవి ప్రత్యేకమైనవిగా మరియు అతని వ్యక్తిత్వానికి అద్దం పట్టేవిగా ఉండేవి. అతని రచనలు – కనీసం ‘కాలేబ్ విలియమ్స్’ (Caleb Williams) మరియు ‘సెయింట్ లియోన్’ (St. Leon) వంటి అత్యుత్తమ రచనలు…

453

సుఖదుఃఖాలతో కూడినది. పాఠకుడి మనస్సు బలంగా నిలిచిపోయి, ఎంతో సంతృప్తి చెందుతుంది; అయినప్పటికీ, ఆ శక్తివంతమైన గ్రంథాల నుండి అతను ఒక విధమైన అసౌకర్య భావన లేకుండా పైకి లేవడు; మరియు అటువంటి అభిప్రాయాలే ఆ గొప్ప ప్రతిభావంతుడైన రచయితతో వ్యక్తిగత సంభాషణ ద్వారా కూడా కలిగాయి. అతని ఉచ్చారణ అస్పష్టంగా ఉంది; అతని మాట సులభంగా లేదు, కానీ ఒక విధమైన ప్రయత్నం లేదా ఆపుకొనే శబ్దంతో, పదునుగా మరియు పొడిగా అడ్డుపడింది. అది మాట్లాడేవారికి, అలాగే వినేవారికి కూడా బాధాకరంగా అనిపించింది. ఒక అపరిచితుడికి అది ఖచ్చితంగా అలాగే ఉంటుంది; కానీ క్రమంగా దానికి అలవాటుపడినప్పుడు, దానిలో ఒక ప్రత్యేకత, వ్యక్తిత్వం మరియు స్వభావం కనిపిస్తాయి; మరియు అతని గొంతు నాణ్యత అంత కర్కశంగా మరియు అపశ్రుతిగా లేకపోతే ఈ లక్షణాలు లోపించి ఉండేవి.

దయగల మరియు స్నేహశీలి అయిన కుటుంబం అతన్ని ఎంతో ప్రేమగా చూసుకుంది. వారి దయవల్లనే నేను అతన్ని మొదట తెలుసుకున్నాను. వారు అతనితో మర్యాదగా, గౌరవంగా ప్రవర్తించారు మరియు అతని సాంగత్యాన్ని కోరుకున్నారు. బహుశా ఇంట్లో ప్రోత్సాహం లభించడం వల్ల, అతను తన కుటుంబాన్ని కూడా వారికి పరిచయం చేయడానికి చాలా ప్రయత్నించినట్లు అనిపించింది; కానీ ఈ ప్రయత్నంలో అతనికి ప్రోత్సాహం లభించలేదు.

మేము రెండవసారి కలిసినప్పుడు, అతను వెళ్ళడానికి తొందరపడలేదు; పాత గడియారం పది గంటలు చూపిన చాలా సేపటి తర్వాత అతను సెలవు తీసుకోవడానికి లేచాడు. ఇంటి యజమానురాలు నేను కూడా అదే దారిలో వెళ్తున్నానని, అతని వెనుకే వస్తానని చెప్పింది. మేము వీధిలోకి రాగానే, అతను నా చేతిలో చేయి వేసి, మేమిద్దరం కలిసి ఇంటి వైపు నడిచాము.

 453

అతను నగరంలోని స్కిన్నర్ వీధికి వెళ్ళాడు; లింకన్స్-ఇన్-ఫీల్డ్స్‌లో నేను అతనికి శుభరాత్రి, లేదా శుభోదయం చెప్పాను. నేను అతనితో తరచుగా అంతే దూరం నడిచాను — అది గణనీయమైన దూరం, ముఖ్యంగా నెమ్మదిగా నడిచే పొట్టి కాళ్ళ వృద్ధుడి పక్కన.

ఫ్రెంచ్ వారు చెప్పినట్లుగా, ముఖాముఖిగా చూసినప్పుడు, అతను మిశ్రమ సమాజాలలో ఉన్నట్లుగా ఏమాత్రం నిశ్శబ్దంగా లేడు. అతను సంభాషణాపరుడు, చురుకైనవాడు; అతను చిన్న, నెమ్మది అడుగులతో నడుస్తూనే కబుర్లు చెప్పాడు, కానీ ఎటువంటి అంతరాయం లేదా ఆటంకం లేకుండా. నేను నా బసకు చేరుకున్నప్పుడు, నిద్రపోవడానికి వెంటనే మంచం మీదకు వెళ్ళాను; ఎందుకంటే విశ్రాంతి తీసుకునే సమయం ఎంత ఆలస్యమైనా, నేను ఏడు గంటలకు కచ్చితంగా లేవకుండా ఎప్పుడూ ఉండలేదు. నేను అరగంట పాటు మేల్కొని కూర్చుని, ఇప్పుడే విన్న విషయాలను కాగితంపై రాసుకుని ఉంటే, నేను మరింత తెలివిగా ప్రవర్తించి ఉండేవాడిని — నేను బాస్వెల్ యొక్క విధులను మరింత మెరుగ్గా నిర్వర్తించి ఉండేవాడిని. కానీ నేను నిద్రపోయాను — అంతా మరిచిపోయాను;

అందువల్ల, పర్లీ గురించి కాదు, పికడిల్లీ మరియు లాంగ్ ఏకర్ గురించిన నా జ్ఞాపకాలు ఇప్పుడు చాలా తక్కువగా, అస్పష్టంగా ఉన్నాయి.

“మీరు ప్రధానంగా ఏ విభాగాన్ని చదువుతారు?”

“న్యాయశాస్త్రం.”

ఈ అధ్యయన పద్ధతి ఆమోదించబడలేదు. ఖలీఫా ఎబుబెక్ర్ ఇలా అన్నారు, “స్త్రీలు ఒక చెడు, మరియు వారు ఒక అనివార్యమైన చెడు కాబట్టి, వారు ఇంకా పెద్ద చెడు.” అందువల్ల నా న్యాయశాస్త్ర అధ్యయనాలు అనివార్యం కావడం వల్ల మరింతగా వ్యతిరేకించబడ్డాయి.

“న్యాయశాస్త్రం (Law) కాకుండా మీరు ఇంకా ఏమి చదువుతారు?”

“గ్రీకు, లాటిన్, ఫ్రెంచ్, ఇటాలియన్ భాషలు; అలాగే ప్రాచీన మరియు ఆధునిక సాహిత్య రచనలు.”

“మీరు ఎప్పుడూ ఆంగ్ల పుస్తకాలను చదవరా?”

“అవును, అప్పుడప్పుడు చదువుతాను.”

“ఎలాంటి పుస్తకాలు?”

“యాత్రలు, ప్రయాణ విశేషాలు, చరిత్ర మరియు జీవిత చరిత్రలు.”

“అవన్నీ ఆధునికమైనవేనా?”

“దాదాపు అన్నీ కొత్త ప్రచురణలే.”

“మన పాత ఆంగ్ల రచయితల రచనలేవీ మీరు చదవలేదా?”

“చాలా తక్కువ. షేక్‌స్పియర్ రచనలు తప్ప, మరేమీ పెద్దగా చదవలేదు.”

పాత ఆంగ్ల రచయితల రచనలను చదవమని నాకు గట్టిగా మరియు తీవ్రంగా సూచించారు. వారిలో కొందరి పేర్లను ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించి, చదవమని సిఫార్సు చేశారు. ముఖ్యంగా ఆంగ్ల సాహిత్యం మరియు ఆంగ్ల కవిత్వ పితామహుడిగా పరిగణించబడే కవి గురించి నాకు పరిచయం చేసి, ఆయన రచనలను తప్పక చదవాలని నన్ను ప్రోత్సహించారు.

“కానీ ఆయన భాష నాకు అర్థం కాకపోవచ్చు కదా; ఆయన ఆంగ్ల శైలి చాలా పురాతనమైనది కాబట్టి, నేను దానిని గ్రహించలేకపోవచ్చు.”

“అస్సలు కాదు; మీకు ఎలాంటి ఇబ్బందీ ఉండదు. ఆయన కవితల్లో కొన్ని పాతకాలపు, వాడుకలో లేని పదాలు ఉన్న మాట వాస్తవమే, కానీ అవి చాలా తక్కువ; మీరు ఊహించిన దానికంటే చాలా తక్కువ సంఖ్యలో ఉంటాయి. పైగా, వాటి అర్థాలను వివరించే పదకోశాలు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి; కాబట్టి మీకు ఏమాత్రం కష్టం అనిపించదు.”

విలియం గాడ్‌విన్ తన భారీ గ్రంథంలో (quarto) ఎంతో వివరంగా జీవిత చరిత్రను మరియు కాలాన్ని వివరించిన ఆ గొప్ప కవి రచనలను చదవమని నన్ను పదే పదే, పట్టుదలగా కోరారు. దాంతో, తీరిక దొరికిన వెంటనే ఆయన కవితలు చదవడం ప్రారంభిస్తానని నేను మాట ఇచ్చాను; ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే నా మాటను నిలబెట్టుకున్నాను.

“గాడ్‌విన్,” అని చార్లెస్ లాంబ్ తన స్నేహితుడితో అన్నాడు, “ఇంగ్లాండ్‌లో మరెవరికంటే కూడా ఎక్కువగా, చదవడానికి ఏమాత్రం విలువ లేని పుస్తకాలను నువ్వే చదివావు!” “అటువంటి చమత్కారపూరిత వ్యాఖ్యలలో కొంత సత్యం,

అంతకు మించిన అతిశయోక్తి ఉంటాయి.

అయితే, పాత ఆంగ్ల కవులు, నాటకకర్తలు మరియు

వచన రచయితల గురించి లోతైన విశ్లేషణ చేయడానికి

ఇది సరైన వేదిక కాదు; వారి గుణదోషాల గురించి

ఇక్కడ సుదీర్ఘంగా చర్చించడం అనవసరం.

‘పొలిటికల్ జస్టిస్’ (Political Justice) అనే గ్రంథం యొక్క

ప్రాముఖ్యతను ఖచ్చితంగా అతిగా అంచనా వేశారు.

ప్రజల ఆలోచనా విధానంపై దాని ప్రభావం వల్ల

ఏదైనా తీవ్రమైన ప్రమాదం పొంచి ఉందనే భావన

పూర్తిగా అసంబద్ధమైనది. ఆ రచనలో అత్యంత

ప్రధానమైన అంశం దాని ఆచరణ సాధ్యం కాని స్వభావం.

ఎవరైనా సరే—వారు ఎంత బలహీనులైనా లేదా

భీరువులైనా సరే—దీనిని నిజంగా ప్రమాదకరమైనదిగా

లేదా హానికరమైనదిగా భావించారంటే నమ్మశక్యం కాదు.

అది ఒక శక్తివంతమైన రచన అని నమ్మినట్లు నటించడం,

ప్రచారం చేయడం కొందరు ‘భయాందోళన వ్యాపారుల’

ప్రయోజనాలకు అనుకూలంగా ఉండేది; ఎందుకంటే

ఫ్రెంచ్ విప్లవం సృష్టించిన భయాందోళనల సమయంలో

ఈ ‘భయపు వ్యాపారం’ పెద్ద ఎత్తున సాగింది:

అది కొన్నిసార్లు లాభదాయకంగా ఉండేది,

అంతేకాక చాలా సులభం కూడా—ఎందుకంటే

ఏమీ చేయలేని వ్యక్తి కూడా కనీసం భయపడినట్లు

నటించగలడు కదా. మరోవైపు, ఆ పుస్తకం యొక్క

విలువను దాని…”

456

అభిమానులది. దానిలో కొత్తదనం చాలా తక్కువ; దానిలో ఇప్పటికే కొంతమంది తత్వవేత్తలు, — ఫ్రెంచ్ తత్వవేత్తలు — చెప్పని అసంబద్ధమైన విషయం ఏదీ లేదు. శైలి మరియు కూర్పు చల్లగా, మొరటుగా, జీర్ణం కానివిగా ఉన్నాయి; రచయిత వెచ్చగా ఉండాలని కోరుకున్నప్పుడు తప్ప, అది ఎప్పుడూ అంత చల్లగా ఉండదు, అయినప్పటికీ ఎప్పుడూ చల్లగానే ఉంటుంది; మరియు అతను ఉన్నత శిఖరాలకు ఎదగాలని, ఎగరాలని కోరుకున్నప్పుడు తప్ప, అది ఎప్పుడూ అంత నీచంగా పాకదు.

నేను అప్పుడప్పుడు దానిని చూసి నవ్వడానికి, ఎగతాళి చేయడానికి సాహసించేవాడిని, అది షెల్లీకి చాలా చికాకు కలిగించేది, అతను ఆ శైలిని సమర్థించడానికి, అలాగే ఆ తడబడే పండితుని ఊహాగానాలకు మరియు తర్కదోషాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి తీవ్రంగా పోరాడేవాడు. “ఇంత పరిమాణం గల ఏ ఇతర పుస్తకంలో కంటే దీనిలో ‘ఇట్’ అనే పదం ఎక్కువగా ఉంది,” అని నేను ధైర్యంగా నొక్కి చెప్పాను. నా వాదనకు నిదర్శనంగా, నేను కొన్నిసార్లు ఒక పేజీలోని వాటి సంఖ్యను లెక్కించేవాడిని. “అది కేవలం ఒక పునరావృతం,” అన్నాను; “మొదటి నుండి చివరి వరకు ‘ఇట్’ అనే పదాన్ని ఎడతెరిపి లేకుండా పునరావృతం చేయడమే.” అయినప్పటికీ, దానిలోని అనేక గొప్ప లోపాలు ఉన్నా, అది గణనీయమైన యోగ్యత కలిగిన రచన. ఎందుకంటే, అది వివిధ చమత్కారమైన సమస్యలు, ఊహాగానాలు, సిద్ధాంతాలు మరియు సందేహాలను కలిగి ఉంది. ఇది జాగ్రత్తగా చదవడానికి, ప్రశాంతంగా మరియు ఓపికతో పరిశీలించడానికి పూర్తిగా అర్హమైనది. అదే రచయిత రాసిన, పరిమాణంలో చిన్నదైన, తక్కువ ఆడంబరమైన, మరియు తక్కువ దృష్టిని ఆకర్షించి, తక్కువ వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్న “ది ఎంక్వైరర్” అనే తదుపరి రచన కూడా అంతే.

“పొలిటికల్ జస్టిస్” నుండి ఈ భాగం ఒకప్పుడు అందరి నోళ్లలో నానేది; ఇది పెర్సీ బైషే షెల్లీకి ఒక ఉదాహరణగా నిలిచింది.

 457

మానవ జాతి యొక్క అంతులేని పరిపూర్ణత ఏదో ఒక రోజు భూమిపై పొందబోయే సంపూర్ణత. “ఒక సుపరిచితమైన ఉదాహరణ తీసుకుంటే, ఇకపై పర్యవేక్షణ అవసరం లేకుండా నాగలిని పొలంలోకి దున్ని, అది తన పనిని చేయలేదనేది ఏమాత్రం స్పష్టంగా లేదు.” ”అలాగే ఒక సూదిని, ఒక నార గుడ్డ ముక్క మీద వదిలితే, అది ఎప్పటికైనా దానంతట అదే ఒక చొక్కాగా మారిపోతుందేమో” అని కూడా అనేవారు. ఈ అంచనాలను, ఒకవేళ వాటిని అలా పిలవగలిగితే, ఆ రోజుల్లో అతిశయమైన మరియు నవ్వు తెప్పించే దురహంకారానికి, అమాయకత్వానికి, మరియు పిచ్చితనానికి ఉదాహరణలుగా ఉదహరించేవారు. అయినప్పటికీ, ఇప్పుడు మనం ఆవిరి నాగళ్ల గురించి చదువుతున్నాము, మరియు కుట్టు యంత్రాలను చూడగలుగుతున్నాము, వీటి ద్వారా ఒకప్పుడు ప్రమాదకరమైనవిగా, అపవిత్రమైనవిగా, మరియు విప్లవాత్మకమైనవిగా భావించిన దుశ్శకునాలు చాలా వరకు నిజమయ్యాయి. ఆధునిక యాంత్రిక కళ యొక్క ఇటీవలి విజయాలు, అంటే పదార్థంపై మేధస్సు సాధించిన విజయం, అత్యున్నత స్థాయి ప్రాచీన చాతుర్యాన్ని కూడా విచారకరంగా నీడలోకి నెట్టివేశాయి: దీనికి ఒక ఉదాహరణ తీసుకుందాం. “ఈజిప్టులో నేను క్లియోపాత్రా సూదిని చూశాను,” అని ఇంగ్లాండ్‌లోని తన పాఠశాల నుండి భారతదేశంలోని తన ఇంటికి తిరిగి వస్తున్న ఒక యువతి ఇటీవల రాసింది. ఆమె తన స్నేహితులతో, “కానీ లండన్‌లో కుట్టు మిషన్ చూసిన తర్వాత, నేను దాని గురించి చాలా తక్కువగా ఆలోచించానని మీకు హామీ ఇస్తున్నాను.”

ప్రజలు షెల్లీ సూత్రాల గురించి చాలా నిశ్చయంగా మాట్లాడతారు, మరియు ఆ విషయాన్ని ఏమాత్రం పట్టించుకోని ప్రపంచానికి, తాము వాటిలో పాలుపంచుకోవడం లేదని లేదా అంగీకరించబోమని గంభీరంగా హామీ ఇస్తారు.

458

షెల్లీని మరెవరికన్నా ఎక్కువగా నేను సన్నిహితంగా ఎరిగినప్పటికీ, అతనిలో కేవలం రెండు స్థిరమైన సూత్రాలను మాత్రమే నేను గుర్తించగలిగాను. మొదటిది స్వేచ్ఛ పట్ల అతనికి ఉన్న బలమైన, అణచివేయలేని అనురాగం; అది ఒక అమూర్త భావనగా స్వేచ్ఛ పట్ల ఉన్న ప్రేమ, మరియు ప్రాచీన గణతంత్ర రాజ్యాల తరహాలో ఉండే స్వేచ్ఛ; దీనికి ఆంగ్ల రాజ్యాంగంతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు (ఆ రాజ్యాంగం గురించి అతనికి పెద్దగా తెలియదు, దాని పట్ల ఏమాత్రం శ్రద్ధ గానీ, గౌరవం గానీ ఉండేవి కావు). రెండవది అన్ని రకాల అభిప్రాయాలను, ముఖ్యంగా మతపరమైన అభిప్రాయాలను సహించే గుణం పట్ల ఉన్న అంతే తీవ్రమైన అనురాగం; ఆ సహనం సంపూర్ణమైనది, సమగ్రమైనది, విశ్వవ్యాప్తమైనది మరియు పరిమితులు లేనిది. ఈ రెండవ సూత్రం నుండి ఉద్భవించిన పరిణామంగా, బహిరంగంగా లేదా వ్యక్తిగతంగా జరిగే ఏ రకమైన హింస లేదా వేధింపుల పట్లనైనా అతనికి తీవ్రమైన అసహ్యం ఉండేది. విలియం గాడ్‌విన్ మరియు ఆ కాలానికి చెందిన పలువురు ఫ్రెంచ్ రచయితల రచనలలో కనిపించే విచిత్రమైన ఆలోచనలను చర్చించడానికి, వాటిని విమర్శించడానికి లేదా సమర్థించడానికి అతను ఎప్పుడూ ఆసక్తి చూపేవాడు; కానీ వారి ఆశ్చర్యకరమైన మరియు అవాంఛనీయమైన విరుద్ధ భావనలను (paradoxes) అతను ఎప్పుడూ నిజాయితీగా లేదా గంభీరంగా తనవిగా స్వీకరించలేదు.

బిష్ (Bysshe) యొక్క మామగారైన జాన్ షెల్లీ – ఇతను బిష్ తండ్రికి సవతి సోదరుడు మరియు ‘వృద్ధ తిమోతియస్’ (బిష్ తండ్రి) కంటే దాదాపు ఇరవై ఏళ్లు చిన్నవాడు – అతన్ని అనేకసార్లు కలుసుకునేవారు. ఆయన పొట్టిగా, లావుగా, సాధారణమైన రూపంతో ఉండేవారు; శారీరక దృఢత్వంలోనూ, ఉత్సాహంలోనూ తన అన్నయ్య కంటే చాలా వెనుకబడి ఉండేవారు. ఆయన బిష్‌తో దయతోనూ, ఎంతో మర్యాద మరియు గౌరవంతోనూ వ్యవహరించేవారు; అద్భుతమైన భవిష్యత్తు కలిగిన ఒక యువ కవి మరియు తత్వవేత్త తమ కుటుంబంలో ఉన్నందుకు గర్వపడటానికి తగిన కారణం ఉందని గ్రహించే వివేకం, అంతర్దృష్టి ఆయనకు ఉన్నట్లు అనిపించేది.

. 459

తన తండ్రితో సత్సంబంధాలు లేకపోవడం పట్ల, అలాగే తండ్రి ప్రవర్తనలో సహేతుకత లోపించడం పట్ల అతను విచారం వ్యక్తం చేసేవాడు. అతను తన మేనల్లుడిని ‘పెన్స్‌హర్స్ట్’ (Penshurst) వద్ద తనను కలవమని ఆహ్వానించాడు, కానీ ఆ మేనల్లుడు ఆ ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించడానికి ఆసక్తి చూపలేదు. అతనికి తన అత్తగారు అస్సలు నచ్చేది కాదు; ఆమె అహంకారం మరియు మితిమీరిన ఆడంబరాల గురించి అతను ఫిర్యాదు చేసేవాడు (ఆ ఫిర్యాదులకు ఎంతవరకు ఆధారం ఉందో నాకు తెలియదు). పైగా, ఫ్రెంచ్ వలస కులీనులకు విందులు ఇవ్వడం వంటి ఆడంబర ప్రదర్శనల కోసం తప్ప, మిగిలిన సమయాల్లో ఆమె చాలా సంకుచిత స్వభావం మరియు పిసినారితనం కలిగి ఉండేదని అతను భావించేవాడు. బంధువుల గురించి లేదా ఇతర వ్యక్తుల గురించి అతను చేసే అంచనాలను పరిగణనలోకి తీసుకునేటప్పుడు, ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి: కవిత్వ స్వభావం మరియు ఊహాశక్తి కలిగిన వారి విషయంలో కొంత వెసులుబాటు (లేదా ప్రత్యేక దృక్పథం) అవసరం. మిస్టర్ టి. షెల్లీ (Mr. T. Shelley) అప్పుడప్పుడు ‘గౌట్’ (కీళ్ల వాతం) వ్యాధితో తీవ్రంగా బాధపడేవారు. ఒక సందర్భంలో, కడుపులో వచ్చిన తీవ్రమైన గౌట్ నొప్పి కారణంగా ఆయన ఆరోగ్యం చాలా క్షీణించి, ప్రాణాపాయ స్థితికి చేరుకున్నారు. అనారోగ్య సమయంలో ఆయన ‘ఫీల్డ్ ప్లేస్’ (Field Place) లోని గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో ఉన్న ఒక చిన్న గదిలో ఉండేవారు. తన తండ్రి ఆరోగ్యం ఎలా ఉందో, ఆయన పరిస్థితి ఎలా మెరుగుపడుతోందో తెలుసుకోవడానికి, రోజుకు అనేకసార్లు ఆ అనారోగ్య గది తలుపు దగ్గర నిలబడి గమనిస్తూ, శబ్దాన్ని వింటూ తన సోదరుడు ఉండటం తమకు బాగా గుర్తోందని బిష్ (Bysshe) సోదరీమణులు నాకు చెప్పారు; అప్పుడు అతనికి సుమారు పద్నాలుగు ఏళ్లు, ఆ సమయంలో అతను తన తండ్రిని ఎంతో ప్రేమించేవాడు. తండ్రి పట్ల ఆందోళన మరియు సున్నితమైన ప్రేమతో నిండిన ఆ ‘ఈటన్’ (Eton) బాలుడు, అలా కాపలాగా నిలబడటం ఒక హృదయపూర్వకమైన మరియు సహజమైన దృశ్యం. నిజానికి, తండ్రి తన అధికారాన్ని కఠినంగా, అదుపు లేకుండా మరియు నిరంకుశంగా ప్రదర్శించడం ద్వారా, అంతటి మంచి భావాలు కలిగిన యువకుడిని దూరం చేసుకోవడం, అలాగే అంతటి ఆప్యాయత కలిగిన హృదయాన్ని శాశ్వతంగా కోల్పోవడం ఏమాత్రం సరైన పని కాదు; అది విచారకరం మరియు అవివేకమైన చర్య. తమకు ఎదురు చెప్పని పక్షంలో, మిస్టర్ టి. షెల్లీ చాలా దయగల మనిషి అని ఆయనను బాగా తెలిసిన వారు చెబుతుండేవారు. టామ్ మెడ్విన్ పట్ల, అలాగే ఇతర వ్యక్తుల పట్ల ఆయన చూపిన దయగల చర్యల గురించి నాకు తెలిసింది. 1813 వేసవి కాలం ప్రారంభంలో—అంటే వారి వివాహం జరిగి దాదాపు రెండేళ్ల తర్వాత—హ్యారియెట్ ఇద్దరు పిల్లలలో పెద్ద బిడ్డ జన్మించింది. ఈ జననం, సమర్థుడైన ఒక ‘క్వేకర్’ (Quaker) వైద్యుని పర్యవేక్షణలో జరిగిందని నా నమ్మకం; ఆ వైద్యుడు మితభాషి (లేదా మౌన స్వభావం కలవాడు), నేను అంతకు రెండు మూడు నెలల ముందే ఆయనను కలిసి మాట్లాడాను. ఈ ముఖ్యమైన సంఘటన జరిగిన ఖచ్చితమైన తేదీ నా దగ్గర లేదు. ఇది డోవర్ స్ట్రీట్‌లోని ‘కూక్స్ హోటల్’లో జరిగిందని ఒక పత్రికలో చదివాను, కానీ అది పొరపాటు అని నా అభిప్రాయం. వారు ‘హాఫ్ మూన్ స్ట్రీట్’ నుండి పిమ్లికోలోని ఒక ప్రశాంతమైన వెనుక వీధిలో ఉన్న చిన్న ఇంటికి మారారు (ఆ వీధి పేరు నాకు గుర్తులేదు). తల్లి మరియు కుమార్తె క్షేమ సమాచారాన్ని తెలుసుకోవడానికి, నా దారిలో వెళ్తూ తరచుగా ఆ ఇంటికి వెళ్ళేవాడిని; వారి ఆరోగ్యం బాగుందనే వార్తే ఎప్పుడూ వినేవాడిని. మంచి మనసున్న హ్యారియెట్ ప్రసవం తర్వాత అంత త్వరగా, అంత బాగా కోలుకోవడాన్ని చూసి, ఆమె దృఢమైన మహిళ అని అక్కడి అనుభవజ్ఞులైన స్త్రీలు జోస్యం చెప్పేవారు.

401

…చాలా కాలం పాటు, మరియు వారికి చాలా పెద్ద కుటుంబం ఉంది. ఆ బిడ్డ పుట్టిన వెంటనే నేను అక్కడికి వెళ్ళాను; డోవర్ స్ట్రీట్ నుండి ఆమెను అంత త్వరగా అక్కడికి తరలించడం సాధ్యమేనా అనిపించేంత త్వరగా ఆ సందర్శన జరిగింది. ఆ ప్రదేశాన్ని ఎంచుకోవడానికి కారణం, బిష్ (Bysshe) ఎంతో ఇష్టపడే ఒక మంచి మహిళకు దగ్గరగా ఉండాలనే ఉద్దేశం; ఆమె అదే ప్రశాంతమైన వీధిలో, కొన్ని ఇళ్ల దూరంలో నివసిస్తూ ఉండేవారు.

నేను ఆ ఇంటి లోపలికి ఎప్పుడూ అడుగు పెట్టలేదు; నా సందర్శనలు కేవలం గుమ్మం వరకే పరిమితమయ్యేవి. వారు అక్కడ ఎక్కువ కాలం ఉండలేదు—బహుశా ఒక నెల కంటే ఎక్కువ ఉండకపోవచ్చు. ఆ చిన్నారికి ‘యాంథే ఎలిజా’ (Ianthe Eliza) అని పేరు పెట్టారు. ‘ఎలిజా’ అనే పేరును, నిస్సందేహంగా, ఆ సంరక్షక దేవత (guardian angel) గౌరవార్థం పెట్టారు; ఆ దేవత అప్పుడప్పుడైనా సరే ఆ పాత్రను పోషిస్తూనే ఉండేది. ‘యాంథే’ (Ianthe) అంటే వయొలెట్ పువ్వు లేదా వయొలెట్ అని అర్థం; ఇది గ్రీకు మూలాలు కలిగిన పేరు. ఇది నేరుగా ఓవిడ్ రాసిన ‘మెటమార్ఫోసెస్’ (Metamorphoses) నుండి గ్రహించబడింది. ఆ కథలో, యాంథే అనే అమ్మాయిని పొందేందుకు ‘ఇఫిస్’ (Iphis) అనే మరో అమ్మాయి పురుషుడిగా రూపాంతరం చెందుతుంది:

“potiturque suS, puer Ipliis Ianthe.”

ఆ కథ ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది, పేరు కూడా బాగుంటుంది; అయినప్పటికీ, ఆ యువ తండ్రి కుటుంబంలోని మహిళల పేర్లలో ఎన్నో మంచి సంప్రదాయ పేర్లు అందుబాటులో ఉన్నప్పుడు, అటువంటి విచిత్రమైన పేరుకు బదులుగా వాటిలో ఒకదానిని ఎంచుకోకపోవడం విచారకరం. ఊహాజనితమైన పూల పేర్లను పెట్టే ‘యాంకీ-కాక్నీ’ (Yankee Cockney) పద్ధతిలో ఒక రకమైన అనాగరికత, కృత్రిమత్వం మరియు ఆడంబరం ఉంటాయి; అది ఆయన స్థాయికి తగని పని. ఒక పెద్ద నగరానికి చెందిన కవి (rhymster) సంతానానికి అటువంటి పేర్లు సరిపోతాయేమో కానీ, ఒక పెద్దమనిషి కుమార్తెకు అవి తగినవి కావు. కుటుంబంలో కొత్తగా వచ్చిన ఈ సభ్యురాలి పట్ల ఆయనకు ఎలాంటి సంతోషం గానీ, ఆసక్తి గానీ ఉన్నట్లు కనిపించలేదు. అతను తన బిడ్డ గురించి నాతో ఎప్పుడూ మాట్లాడలేదు, ఇప్పటికీ నేను ఆమెను చూడలేదు. దీనికి నాకు విచారంగా ఉంది, ఎందుకంటే ఆమె ఎంతో గౌరవనీయురాలైన వ్యక్తి అని, అన్ని విధాలా తన తల్లిదండ్రులకు తగిన బిడ్డ అని, పైగా ఆమెకు తగిన వివాహం జరిగిందని (అంటే, ‘ఇయాంథే’ అనే రెండవ యువతికి ఎటువంటి రూపాంతరమూ లేకుండానే రెండవ ‘ఇఫిస్’ దొరికాడని) నేను భావిస్తున్నాను. హ్యారియెట్‌ను తన చిన్నారిని చూపించమని నేను తరచుగా అడిగేదాన్ని, కానీ ఆమె ఎప్పుడూ ఏదో ఒక సాకు చెప్పేది. పాప నిద్రపోతోందని, బట్టలు వేస్తున్నారని, బయటకు వెళ్ళిందని లేదా అనారోగ్యంతో ఉందని చెప్పేది. ఆ పాప కంటిలో ఒక చిన్న లోపం ఉండేది (పెద్ద లోపం కాకపోయినా); ఆమె తల్లి పాపను బయటివారికి చూపించకపోవడానికి ఇదే అసలైన మరియు ఏకైక కారణమని నేను భావిస్తున్నాను. స్వయంగా అందగత్తె అయిన ఆమె, తనకు అత్యంత సన్నిహితమైన వ్యక్తి పరిపూర్ణమైన అందంతో లేకపోవడాన్ని భరించలేకపోయేది; అటువంటి బలహీనత ఆమెది.

ఆ మగ పక్షి (యువకుడు) తన సంతానోత్పత్తి బోనులో ఉన్న ఆ కొన్ని వారాల పాటు నేను అక్కడికి వెళ్ళకపోయినప్పటికీ, మా ఉమ్మడి స్నేహితుల ఇళ్లలోనూ, ముఖ్యంగా అతను ఎవరి కోసమైతే పిమ్లికోకు వలస వచ్చాడో ఆ మహిళా స్నేహితురాలి నివాసంలోనూ అతన్ని కలిసేదాన్ని. ఆమె ఒక మంచి స్వభావం గల, అనేక నైపుణ్యాలు కలిగిన వృద్ధురాలు మరియు చాలా వరకు ఆహ్లాదకరమైన వ్యక్తి, కానీ…

ఆమె ప్రవర్తనలో ఫ్రెంచ్ శైలి ప్రభావం మరీ ఎక్కువగా ఉండేది, అలాగే ఆమె స్నేహితులలో చాలామంది అసహ్యకరమైన వ్యక్తులుగా ఉండేవారు. అక్కడ సాధారణంగా ఇద్దరు ముగ్గురు భావోద్వేగపూరితమైన యువ కసాయివాళ్ళు, గొప్ప తాత్వికుడిలా ప్రవర్తించే ఒక కంచరవాడు (tinker), మరియు ఏమాత్రం సంస్కారం లేని వైద్యులు లేదా వైద్య విద్యార్థులు కనిపించేవారు; వీరందరూ సామాన్య నేపథ్యం నుండి వచ్చినవారు, వారి ప్రవర్తన అసభ్యంగా మరియు అసహ్యకరంగా ఉండేది. వారు నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, కళ్ళు పైకి తిప్పుతూ, ఏదో ఒక రకమైన తత్వశాస్త్రాన్ని వల్లెవేస్తూ, విలియం గాడ్‌విన్ మరియు ‘పొలిటికల్ జస్టిస్’ (Political Justice) గ్రంథం పేరిట ప్రమాణాలు చేసేవారు. పెట్రార్క్, వెర్టర్, సెయింట్ లియోన్ మరియు ఫ్లీట్‌వుడ్ వంటి పాత్రలను—అదీ చాలా అస్తవ్యస్తంగా—వారు పోషించేవారు. ఈ విచిత్రమైన ఎంపిక లేదా విభిన్న వ్యక్తుల కలయిక వెనుక కొన్ని కారణాలు ఉన్నాయి: ఒకటి, ఇతరులపై ఆధిపత్యం వహించడం, వారిని శాసించడం, తీర్చిదిద్దడం మరియు నిర్వహించడం పట్ల ఫ్రెంచ్ వారికి ఉండే సహజమైన ఆసక్తి; అలాగే, సామాన్యులు అత్యంత విధేయులుగా ఉంటారని భావించడం (ఇది ఒక పెద్ద పొరపాటు). మరొక కారణం, సమానత్వం, అంతరాలను తొలగించడం మరియు అందరితోనూ సోదరభావంతో మెలిగే ధోరణి.

నా స్నేహితుడి కోసం, మరియు అతని విలువైన సాంగత్యాన్ని అక్కడ పొందగలననే ఉద్దేశంతో నేను కొంతకాలం ఆ అస్తవ్యస్తమైన గుంపుతో సర్దుకుపోయాను. తమ గందరగోళమైన జీవనశైలే సరైనదని, అది పురోగతికి మరియు పరిపూర్ణత సాధనకు దోహదపడుతుందని వారు అతన్ని నమ్మించారు. అయితే, ఉన్నత విద్యావంతుడైన ఒక యువ ఆంగ్లేయ పెద్దమనిషి—ఈటన్ మరియు ఆక్స్‌ఫర్డ్ విద్యాసంస్థలలో చదువుకున్నవాడు—తన కులీన భావజాలానికి, అలవాట్లకు ఏమాత్రం సరిపడని ఆ వ్యక్తుల మధ్య ఉండలేక త్వరలోనే విసిగిపోయాడు, దాంతో వారి సాంగత్యానికి దూరమవ్వడం మొదలుపెట్టాడు.

464

పరిపూర్ణమైన గణతంత్ర సమానత్వ భావనలు కలిగిన ఆ నివాసానికి నేను చేసిన చివరి యాత్రలో, ఒక ద్వారం దగ్గర బిష్ (Bysshe) నాకు కనిపించాడు; అతను తనదైన వేగంతో, పెద్ద అడుగులు వేస్తూ అటువైపుగా వెళ్తున్నాడు. నేను అతని చేయి పట్టుకుని ఇలా అన్నాను, “రా, మనం కలిసి కాసేపు నడుద్దాం; ఆ భావోద్వేగవాదులను ఉరికొయ్యకు సిద్ధమయ్యేలా వారి మానాన వారిని వదిలేద్దాం!”

నా మాటలు అతని మనసును బలంగా తాకడంతో అతను చాలా సేపు, గట్టిగా నవ్వాడు; ఆ నవ్వులో, ఆ పరిహాసంలో నేను కూడా అంతే ఉత్సాహంగా పాలుపంచుకున్నాను. ఆ నిశ్శబ్ద వీధిలోని మంచి ప్రజలు కొందరు కిటికీలు తెరిచి, ఆ అసాధారణ సందడికి కారణం ఏమిటో తెలుసుకోవడానికి బయటకు చూశారు. అతను తటపటాయిస్తున్నా సరే, నేను అతని చేయి వదలకుండా పట్టుకుని, చివరకు అతన్ని నా ‘న్యాయమైన విజయం’గా (నా వెంట వచ్చేలా) తీసుకువెళ్లాను. మేము పడమర వైపు పొలాల గుండా చాలా దూరం నడిచాము, ఆ తర్వాత కెన్సింగ్టన్‌లోని ఒక ప్రశాంతమైన కాఫీ-గదిలో బలమైన టీని ఆస్వాదించాము—అసలు నిజం చెప్పాలంటే, ఒక కప్పు కాదు, చాలా కప్పులు తాగాము.

మేము నడుస్తుండగా అతను నిట్టూర్పుతో ఇలా అన్నాడు, “నీలాగే నేను కూడా ఎంపిక విషయంలో కచ్చితంగా, పరిమితమైన ఇష్టాలతో (exclusive) ఉండాలని ఎంతగానో కోరుకుంటున్నాను; కానీ నేను అలా ఉండలేకపోతున్నాను.”

ఒక మంచి స్వభావం గల, తండ్రిలాంటి వయసు పైబడిన వెయిటర్ మా టేబుల్ దగ్గరకు తరచుగా కెటిల్ తీసుకువచ్చేవాడు. అది ఎప్పుడూ “బాట్లింగ్” (అంటే ‘boiling’ – బాగా మరుగుతోందని) అని అతను ఎంతో ఆప్యాయంగా చెప్పేవాడు—ఆ కెటిల్ కూడా అతని మాటను నిజం చేసేది. చివరకు అతను ఇలా అనక తప్పలేదు: “అయ్యా, మీకు టీ అంటే చాలా ఇష్టం అనుకుంటా!”

. 465

చివరకు మేము టీ తాగడం ముగించాము, కానీ ఆ టీ తాగుతూనే, ఆ పక్షపాతం లేని, అందరినీ సమానంగా చూసే (కానీ మాకు నచ్చని) ఆ వర్గంతో సంబంధం తెంచుకోవాలని గట్టిగా నిర్ణయించుకున్నాము. పిమ్లికోలోని ప్రశాంతమైన వీధి నుండి వారు బ్రాక్‌నెల్‌కు మారారు; అది ఇంకా నిశ్శబ్దమైన ప్రదేశం. అక్కడ షెల్లీ “హై ఎల్మ్స్” (High Elms) అనే ఆకర్షణీయమైన పేరున్న ఒక చిన్న ఇంటిని అద్దెకు తీసుకుని, అందులోనే శాశ్వతంగా నివసించాలని అనుకున్నాడు. అతను తన ఆ ఆహ్లాదకరమైన కొత్త నివాసంలో పూర్తిగా స్థిరపడకముందే, నేను ఎప్పటిలాగే సుదీర్ఘ సెలవులను గడపడానికి ఉత్తర ప్రాంతానికి వెళ్లాల్సి వచ్చింది, అందుకే నేను అతన్ని కలవలేకపోయాను.

హై ఎల్మ్స్, బ్రాక్‌నెల్, జూలై 27, 1813.

నా ప్రియ మిత్రమా,

ఆదివారం ఉదయం నిన్ను కలవలేకపోవడం నాకు నిరాశ కలిగించింది. ఇంట్లో నా అవసరం పడింది, కానీ కొన్ని రోజుల్లోనే నేను నగరానికి తిరిగి వస్తాను కాబట్టి, నువ్వు ఉత్తర ప్రాంతానికి ప్రయాణించే లోపే నిన్ను కలిసే అవకాశం దొరుకుతుందని ఆశిస్తున్నాను.

నువ్వు లండన్ నుండి ఎప్పుడు బయలుదేరుతున్నావో నాకు చెప్పు. నిన్ను కలవాలని నాకు చాలా ఆశగా ఉంది, ఒకవేళ అది కుదరకపోతే, నీకు వివరంగా ఉత్తరం రాయాలనుకుంటున్నాను. మేము వసంతకాలం వరకు ఇక్కడే ఉండే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.

ఈ చిన్న సందేశాన్ని అందుకోవడం కూడా నీకు సంతోషాన్నిస్తుందని నాకు తెలుసు, అందుకే రేపు మరింత పెద్ద ఉత్తరం రాసే వరకు నేను వేచి ఉండటం లేదు.

నీ అత్యంత ఆప్యాయత గల మిత్రుడు,

466

పదిహేనవ అధ్యాయం.

ఆగస్టు నెల ప్రారంభంలో ఒక సాయంత్రం,

నేను ఎడిన్‌బరో మెయిల్ రైలు యొక్క పైభాగంలో కూర్చున్నాను. ఆ రోజుల్లో మాకు అంతగా అవగాహన లేకపోవడం వల్ల వేగవంతమైనదిగా భావించే ప్రయాణంలో, నేను నా గమ్యాన్ని చేరుకున్నాను. నేను ప్రతి సంవత్సరం నాకు నేను కేటాయించుకునే ఆ సెలవును, నా న్యాయశాస్త్ర పుస్తకాలకు పూర్తిగా మరియు స్వేచ్ఛగా కేటాయించాను; వాదనలు మరియు వాద ప్రతివాదాలు, వాటి సాధారణ మరియు అసాధారణ గణనలతో పాటు, సాధారణ మరియు ప్రత్యేక వాదనలను కూడా, నేను లండన్‌లో నా పుస్తకాలతో పాటు సెలవు తీసుకోవడానికి లేదా అంతకంటే అధ్వాన్నంగా చేయడానికి వదిలిపెట్టాను. నేను సాధారణంగా నా సెలవును గ్రీకు క్లాసిక్స్‌ను జాగ్రత్తగా అధ్యయనం చేయడానికి కేటాయించేవాడిని, కానీ ఈ శరదృతువులో నేను రెండు వాగ్దానాలను నెరవేర్చవలసి వచ్చింది. ఒక మహిళ సలహా మేరకు, నేను “సర్ చార్లెస్ గ్రాండిసన్” చదవడానికి పూనుకున్నాను; మరియు నేను విలియం గాడ్విన్‌కు జెఫ్రీ చాసర్‌ను చదవడానికి మాట ఇచ్చాను. నేను వచ్చిన మరుసటి రోజు, మా నాన్నగారి సోదరి అయిన మా అత్తగారి దగ్గర నుండి “గ్రాండిసన్” పుస్తకాన్ని అరువు తీసుకున్నాను. ఆమె బాగా వాడిన ఆ అనేక పుస్తకాలను నాకు సంతోషంగా ఇచ్చింది; అంతటి అద్భుతమైన రచనను చదవాలని ఒక యువకుడు కోరుకోవడం ఒక మంచి సంకేతం అని ఆమె వ్యాఖ్యానించింది.

 467

అదే రోజు ఉదయం, మా నాన్నగారి గ్రంథాలయంలోని అరలో నుండి, ఫోలియో మరియు బ్లాక్-లెటర్‌లో ఉన్న చాసర్ రచనల యొక్క ఒక చక్కని పాత పుస్తకాన్ని తీసుకున్నాను. దాన్ని నేను ఇంతకు ముందెన్నడూ తెరవలేదు. రిచర్డ్‌సన్ యొక్క ప్రసిద్ధ నవలలోని అత్యంత ఆదర్శప్రాయమైన, దోషరహిత పాత్రల కార్యకలాపాలు నాకు చాలా విసుగు తెప్పించాయి, మరియు ఆ సుదీర్ఘమైన కథనంలోని తొలి భాగాన్ని నేను విజ్ఞానం కోసం చాలా వేగంగా దాటేశాను. కానీ లేడీ క్లెమెంటైనా మరియు ఆమె కుటుంబం నా దృష్టిని బలంగా ఆకర్షించి, కట్టిపడేశారు.

చాసర్‌ను అర్థం చేసుకోవడంలో నాకు పెద్దగా ఇబ్బంది కలగలేదు, నా సలహాదారు ఇచ్చిన హామీల కంటే కూడా తక్కువ కష్టంగా అనిపించింది.

“కాంటర్‌బరీ టేల్స్” నాకు చాలా ఆనందాన్నిచ్చాయి; నిజానికి, ఎంతగా అంటే, సుమారు ఐదు లేదా ఆరు సంవత్సరాల తర్వాత, వేసవి పర్యటనలో భాగంగా, టైర్విట్ ప్రచురణలో వాటిని రెండవసారి చదివాను.

చాసర్ యొక్క ఇతర పద్యాలలో అపారమైన కవితా విలువలతో కూడిన ఎన్నో అద్భుతమైన భాగాలు ఉన్నాయి, కానీ మొత్తమ్మీద అవి విసుగు పుట్టించాయి; అయినా నేను పట్టు వదలకుండా, “రొమాన్స్ ఆఫ్ ది రోజ్” మొదలైన వాటిని ఆ పెద్ద పుస్తకం చివరి వరకు నిలకడగా చదివాను. ఆ తర్వాత, వేర్వేరు సమయాల్లో, అలాంటి సూచనల ద్వారా నేను పలువురు పాత ఆంగ్ల రచయితల గురించి పరిశీలించాను. నిజానికి నాకు అనిపించింది ఏమిటంటే, ఈ మంచి వ్యక్తులు చనిపోయారు, పూర్తిగా చనిపోయారు, దాదాపుగా చనిపోయారు; వారు సహజ మరణం పొందారు, వారిని బ్రతికించడానికి చేసిన ప్రయత్నం వ్యర్థం.

ఉత్సాహవంతుడైన ప్రచురణకర్త విలియం కాక్స్టన్, తన అద్వితీయమైన ముద్రణాలయం నుండి వెలువడే రచనలను ఎంతో విచక్షణతో ఎంపిక చేసేవారు. అవి పదిహేనవ శతాబ్దపు అభిరుచులకు అనుగుణంగా ఉండేవి, కానీ పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు అభిరుచులకు మాత్రం ఏమాత్రం సరిపోయేవి కావు. జేన్ షోర్‌కు అవి చదవడానికి ఆసక్తికరంగా అనిపించి ఉండవచ్చు, కానీ నాకు మాత్రం అలా అనిపించలేదు; అభిరుచుల గురించి వాదించడం వ్యర్థం. ఒకవేళ అందమైన జేన్, కాక్స్టన్ ముద్రణాలయం నుండి అప్పుడే వెలువడిన కొత్త పుస్తకాన్ని తన చంకన పెట్టుకుని స్కిన్నర్ వీధికి వెళ్లి, విలియం గాడ్‌విన్‌కు దాన్ని గట్టిగా చదివి వినిపించి ఉంటే—అందమైన హ్యారియెట్ నాకు (ఆ వృద్ధ జ్ఞానికి) చదివి వినిపించే విధంగానే—ఆయన దాన్ని ఎంతో వినోదాత్మకంగానూ, నిజంగా ఆనందదాయకంగానూ భావించి ఉండేవారు.

నేను ఉత్తర ప్రాంతంలో గడిపిన దాదాపు మూడు నెలల కాలంలో, బిష్ (Bysshe) నుండి ఎటువంటి ఉత్తరాలు గానీ, అతని కార్యకలాపాల గురించి అతని నుండి లేదా హ్యారియెట్ నుండి ఎటువంటి సమాచారం గానీ నాకు అందలేదు. అతను ‘హై ఎల్మ్స్’ (High Elms) వద్ద కొన్ని వారాలు సంతోషంగా గడిపాడని ఆ తర్వాత తెలిసింది; కానీ తన సహజమైన చంచల స్వభావం మరియు అశాంతిని కలిగించే శక్తుల ప్రభావం వల్ల, అతను అక్కడ శాశ్వతంగా గానీ, లేదా కనీసం వసంతకాలం వచ్చే వరకు గానీ నిలకడగా ఉండలేకపోయాడు. అతనికి అత్యంత ఆప్తులైన, ఆప్యాయత కలిగిన ఒక కుటుంబం అతన్ని దీర్ఘకాలం పాటు సందర్శించింది; వారు అతన్ని ఎంతో ఇష్టపడేవారు. ఆ కుటుంబం మొత్తం—తండ్రి, తల్లి మరియు ఐదుగురు చక్కని పిల్లలు—అతని వద్దకు వచ్చారు. ఆ సందర్శకులు ‘ప్రకృతికి దగ్గరగా జీవించడం’ మరియు ‘శాకాహారం’ పాటించడం పట్ల అంకితభావంతో ఉండేవారు; అతని సంప్రదాయవాద మిత్రులు అతని ఆతిథ్యంలో ఉన్నంత కాలం ఆ నియమాలను వారు నిష్ఠగా పాటించారని మనం సులభంగా నమ్మవచ్చు.

అతనికి ఇద్దరు లేదా ముగ్గురు పొరుగువారు కూడా ఉండేవారు; వారి ఉన్నతమైన సాంగత్యంలో అతను ఆనందాన్ని మరియు వినోదాన్ని పొందేవాడు. ఆ బాటసారి తన గుడారాన్ని వేసుకున్న ఆ ఉల్లాసభరితమైన గ్రామం, మా యవ్వనపు రోజుల్లోని దూరపు అంచనాల ప్రకారం మరియు మా నడక అలవాట్ల దృష్ట్యా, లండన్ నుండి హాయిగా నడిచి వెళ్ళగలిగేంత దూరంలోనే ఉండేది. అతను ప్రస్తుతం ఉన్న స్థితిలోనే సంతృప్తిగా, సౌకర్యవంతంగా ఉండటానికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి, కానీ ఆ స్థితిని మార్చుకోవడానికి మాత్రం ఏ కారణమూ లేదు. నేను కూడా ప్రకృతి అనే ‘వృక్షమయ చర్చి’ యొక్క నియమాలను ఖచ్చితంగా పాటించేవాడిని; పల్లెటూరి వాతావరణంలో, వేసవి మరియు శరదృతువు కాలాల్లో ఆ నియమాలను పాటించడం నాకు ఏమాత్రం అసౌకర్యంగా అనిపించలేదు. నా పద్ధతి ఎంత గొప్పగా లేదా ఆదర్శప్రాయంగా అనిపించినప్పటికీ, దానిని అనుసరించడానికి ఆసక్తి చూపించేవారు ఎవరూ నాకు కనిపించలేదు. నిజమే, నేను ఇతరులను నా మార్గంలోకి మార్చుకోవాలని ప్రయత్నించలేదు లేదా అనుచరులను కూడగట్టుకోవాలని ఆశించలేదు. అయినప్పటికీ, ఎవరూ దీనిని వ్యతిరేకించలేదు. నా ప్రత్యేకమైన ఆహారపు అలవాటును నేను కేవలం ఒక సరదా లేదా ఒక విచిత్రమైన కోరికగా మాత్రమే చెప్పుకునేవాడిని; నిజానికి అది అలాగే ఉండేది, మరియు నా ఆ కోరికను అనుసరించడానికి నాకు పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉండేది.

నేను వేటలో వ్యాయామాన్ని మరియు వినోదాన్ని వెతుక్కునేవాడిని, అలాగే గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా చేసినట్లే ఆ వ్యాపకానికి చాలా సమయాన్ని కేటాయించేవాడిని. ఆ కాలంలో నేను వేటాడిన జంతువులను లేదా పక్షులను నేను తినేవాడిని కాదు. ఆకలిని పుట్టించుకునే నా పద్ధతి, ఆ ఆకలిని తీర్చుకునే నా విధానానికి పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండేది. ఇది ఒక స్పష్టమైన వైరుధ్యం — ఒక విచిత్రమైన పొంతన లేని విషయం; నా జీవనశైలి కూడా అలాగే ఉండేది — ఒకే సమయంలో రక్తపాతం కోరుకునేది మరియు రక్తపాతానికి దూరంగా ఉండేది…

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –2-10-26-ఉయ్యూరు