ప్రపంచ ప్రసిద్ధ సాంఘిక నవలా రచయితా చార్లెస్ డికెన్స్ జీవిత చరిత్ర -4
CHAPTER VI.
అతని నుండి నాకు మొదటి లేఖ 1836 చివరలో, ‘ఫర్నివాల్స్ ఇన్’ (Furnival’s Inn) నుండి అందింది. అందులో అతను తన ‘విలేజ్ కోకెట్స్’ (Village Coquettes) అనే ఒపెరా పుస్తకాన్ని నాకు పంపాడు; దీనిని మిస్టర్ బెంట్లీ ప్రచురించారు. ఆ తర్వాత రెండు నెలలకు, అతని రచనల సంకలనమైన ‘స్కెచెస్’ (Sketches) మొదటి మరియు రెండవ భాగాలను నాకు పంపాడు. వీటిని పంపుతూ అతను ఇలా పేర్కొన్నాడు: “నా పట్ల మీకు ఉన్న అభిమానానికి, అలాగే మన మధ్య ఏర్పడిన ఈ చక్కని స్నేహాన్ని మరింతగా పెంచుకోవాలనే నా కోరికకు ఇది ఒక చిన్న నిదర్శనం… క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, వీటిని పుస్తకాల కోసం కాకుండా, నా కోసం స్వీకరిస్తే, నాకు ఎంతో సంతోషం కలుగుతుంది.” ఈ మధ్య కాలంలో, మా ఇద్దరికీ తెలిసిన మిత్రుడు మిస్టర్ ఐన్స్‌వర్త్ ఇంట్లో నేను అతన్ని కలిశాను. అప్పుడు అతని గురించి నా మనసులో ఏర్పడిన ముద్ర ఇప్పటికీ నాకు స్పష్టంగా గుర్తుంది.
ఆ రోజుల్లో అతని ముఖం, నేటి తరానికి ఫోటోల ద్వారా తెలిసిన అతని రూపం కంటే చాలా భిన్నంగా ఉండేది. మొదట అతనిలో కనిపించే యవ్వనంతో కూడిన ఛాయ, ఆపై అతని ముఖంలో ప్రతిబింబించే నిష్కపటత్వం, బహిరంగ స్వభావం—ఇవన్నీ అతని అంతరాత్మలోని మంచి గుణాలను తెలియజేశాయి. అతని ముఖ లక్షణాలు చాలా బాగుండేవి. విశాలమైన నుదురు, దృఢమైన ముక్కు, తెలివితేటలతో మెరిసిపోతూ హాస్యంతో, ఉత్సాహంతో నిండిన కళ్లు, మరియు సున్నితమైన భావోద్వేగాలను ప్రతిబింబించేలా కొంచెం ముందుకు వచ్చినట్లుండే నోరు—ఇలా అతని ముఖం ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉండేది. అతని తల ఆకృతి చాలా చక్కగా, సమతుల్యంగా ఉండేది; అతని హావభావాల్లో, నడకలో ఎంతో ఉత్సాహం కనిపించేది. తరువాతి కాలంలో పలచబడి, నెరిసిపోయిన అతని జుట్టు, అప్పట్లో దట్టంగా, ముదురు గోధుమ రంగులో ఉండేది. చివరి రెండు దశాబ్దాలలో అతని ముఖంపై గడ్డం, మీసాలు కనిపించేవి, కానీ అప్పట్లో అతని ముఖంపై అటువంటి వెంట్రుకలేవీ ఉండేవి కావు. అయితే, నేను మొదటిసారి చూసినప్పుడు అతని ముఖంలో ఏదైతే ప్రత్యేకత ఉందో, అది కాలంతో పాటు ఏమాత్రం మారలేదు; చివరి వరకు అలాగే ఉండిపోయింది. ఇది ఒక అసాధారణమైన చురుకుదనం, తీక్షణత మరియు ఆచరణాత్మక సామర్థ్యం; ప్రతి అంశం పట్ల ఎంతో ఉత్సాహంతో, నిరంతర చైతన్యంతో కూడిన దృక్పథం. ఇది ఒక విద్యార్థిని లేదా రచయితను గుర్తుకు తెచ్చేలా కాకుండా, ప్రపంచ వ్యవహారాల్లో నిమగ్నమైన ఒక క్రియాశీల వ్యక్తిని, వ్యాపార దక్షత కలిగిన మనిషిని ప్రతిబింబించేలా ఉండేది. ఆయన వ్యక్తిత్వం నుండి ఒక విధమైన కాంతి, నిరంతర కదలిక వెలువడుతూ ఉండేవి. నేను ప్రస్తావిస్తున్న కాలానికి నాలుగైదు ఏళ్ల తర్వాత, అత్యంత సూక్ష్మ పరిశీలనా శక్తి కలిగిన శ్రీమతి కార్లైల్ (దివంగత) ఆయన గురించి, “ఇది ఉక్కుతో చేసినట్లుగా ఉంది” అని వ్యాఖ్యానించారు. నేను వారిద్దరినీ పరిచయం చేసిన మరుసటి రోజు ఉదయం, లీ హంట్ నాకు ఇలా రాశారు: “డ్రాయింగ్ రూమ్‌లో ఇలాంటి ముఖాన్ని చూడటం ఎంత అద్భుతం! ఇందులో యాభై మంది మనుషులకు సరిపడా ప్రాణం, చైతన్యం ఉన్నాయి.” ఇటువంటి వ్యాఖ్యలు కేవలం ఆయనలోని అపారమైన, అణచలేని ఉత్సాహాన్ని, శక్తిని మాత్రమే కాకుండా, ఆ ఉత్సాహానికి అడుగున ఉన్న స్థిరత్వాన్ని, కఠిన పరిస్థితులను తట్టుకోగల దృఢత్వాన్ని కూడా తెలియజేస్తాయి.
ఒకరి ఇంటికి మరొకరు వెళ్లడానికి చేసిన అనేక ప్రయత్నాలు మొదట్లో విఫలమయ్యాయి; చివరకు ఒకరి తలుపు మరొకరి కోసం తెరుచుకుంది. జనవరి 6, 1837న (ట్వెల్ఫ్త్-డే నాడు) ఆయనకు ఒక కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ నెల ముగిసేలోపు, ఆయన తన భార్యతో కలిసి ‘చాక్’ (Chalk) ప్రాంతంలోని ఒక నివాసానికి చేరుకున్నారు—ఇది వారి వివాహం తర్వాత వారు మొదట నివసించిన చోటే. మార్చి ప్రారంభంలో ఆయన రాసిన ఒక లేఖలో, నన్ను కలుస్తానని ఇచ్చిన మాటను ఎందుకు నిలబెట్టుకోలేకపోయారో వివరించారు. “హౌస్ ఏజెంట్లు, న్యాయవాదుల గుంపు” వల్ల ఆయన ‘చాక్’కు వెళ్లే ప్రయాణాన్ని దాదాపు కోల్పోయే పరిస్థితి ఏర్పడిందని, ఆ గందరగోళంతో తాను “దాదాపు పిచ్చివాడిని అయిపోయాను” అని పేర్కొన్నారు. ‘ఫర్నివాల్స్ ఇన్’ (Furnival’s Inn) నుండి ఆయన రాసిన చివరి లేఖ ఇదే. అదే నెలలో ఆయన ’48, డౌటీ స్ట్రీట్’ (48, Doughty Street)కు తరలివెళ్లారు. ఆ చిరునామా నుండి నాకు రాసిన మొదటి లేఖలో, నెల చివరలో తేదీ వేయబడిన ఆ లేఖలో, ఇలా ఉంది: “మేము మిమ్మల్ని రెండోసారి కలవాలని ప్రయత్నించాం, మాతో కలిసి భోజనం చేస్తారని ఆశించాం; కానీ మీరు అక్కడ లేకపోవడం మాకు చాలా నిరాశ కలిగించింది. మీ లేఖకు సమాధానం రాయడం ఆలస్యం చేశాను, ఎందుకంటే మిమ్మల్ని నేరుగా కలవాలనుకున్నాను. అయితే, ‘మకాం మార్చే’ (ఇల్లు మారే) పనిలో చాలా బిజీగా ఉండటం వల్ల నాకు సమయం దొరకలేదు. చివరకు, ‘పిక్విక్’ (Pickwick) ప్రచురణకర్తలు ఏర్పాటు చేసిన విందులో పాల్గొనడానికి నేను చాలా కాలం క్రితమే అంగీకరించాను; ఆ పాత్రకు గౌరవసూచకంగా జరగనున్న ఈ విందు రేపే ఉంది. కాబట్టి, మీ ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించలేకపోతున్నాను—నిజం చెప్పాలంటే, మీ ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించడమే నాకు ఎంతో ఇష్టంగా ఉండేది.”
ఆ శనివారం జరిగిన ‘పిక్విక్’ పన్నెండవ సంచిక విడుదల వేడుక—అంటే ‘పిక్విక్’ పుట్టినరోజు వార్షికోత్సవం—జరిగిన కొద్ది వారాలకే, ఆయన జీవితాన్ని తీవ్రంగా కలచివేసిన ఒక వ్యక్తిగత విషాదం చోటుచేసుకుంది. ఆయన భార్య చెల్లెలు మేరీ, వారి దగ్గరే నివసించేది. ఆమె తన అందమైన రూపం కంటే, మధురమైన స్వభావంతో ఆయన జీవితంలో ఒక ఆదర్శ వ్యక్తిగా నిలిచిపోయింది. అకస్మాత్తుగా, ఊహించని విధంగా ఆమె మరణించడం ఆయనను పూర్తిగా కుంగదీసింది.[11] ఆయన అనుభవించిన దుఃఖం, వేదన చాలా తీవ్రమైనవి; ఇవి రాబోయే అనేక సంవత్సరాల పాటు ఆయనపై ప్రభావం చూపాయి. ‘పిక్విక్’ ప్రచురణ రెండు నెలల పాటు నిలిచిపోయింది, ఎందుకంటే ఆ సమయంలో ఆయన ఏమీ రాయలేని స్థితిలో ఉన్నారు. వాతావరణ మార్పు కోసం ఆయన హాంప్‌స్టెడ్‌కు (Hampstead) మారారు. మే నెల చివరలో నేను అక్కడికి వెళ్లి, ఆయనకు అతిథిగా ఉన్నాను. ఆ సమయంలో ఆయన ఎంతో సున్నితమైన మానసిక స్థితిలో ఉండటంతో, తన మనసును నాకు పూర్తిగా తెరిచారు. అప్పటి వరకు ఆయనతో నాకు పరిచయం లేకపోయినప్పటికీ, ఆ కొద్ది రోజుల్లోనే నేను ఆయనకు మంచి స్నేహితుడిగా, అత్యంత నమ్మకస్థుడిగా మారాను. ఆ తర్వాత కొన్ని వారాలకే, డౌటీ స్ట్రీట్ (Doughty Street) నుండి ఆయన నాకు కొన్ని మాటలు రాశారు. అవి అక్షరాలా నిజమయ్యాయని గుర్తుచేసుకోవడం నాకు ఒక విషాదకరమైన గర్వకారణం: “గతంలో మన మధ్య ఏర్పడిన ప్రతి అనుబంధాన్ని నేను ఎంతో ఆనందంతో గుర్తుచేసుకుంటాను…”
“మేము ఘెంట్, బ్రసెల్స్, ఆంట్వెర్ప్ మరియు ప్రస్తుతం నాకు గుర్తుకు రాని, ఒకవేళ గుర్తుకొచ్చినా పేర్లు సరిగ్గా రాయడం కూడా సాధ్యం కాని మరికొన్ని వందల ప్రదేశాలకు వెళ్లడానికి ఒక కోచ్‌ను (గుర్రపు బండిని) ఏర్పాటు చేసుకున్నాము. ఈ మధ్యాహ్నం మేము ఒక ‘బరూష్’ (బహిరంగ గుర్రపు బండి)లో కొన్ని ఉద్యానవనాలకు వెళ్లాము. అక్కడ ప్రజలు ఎంతో ఉత్సాహంగా నృత్యం చేస్తున్నారు; ముఖ్యంగా మహిళలు, వారి పొట్టి లంగాలు మరియు తేలికపాటి టోపీలతో చాలా ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తున్నారు. నీలిరంగు కోటు, పట్టు మేజోళ్లు ధరించిన ఒక పెద్దమనిషి హోటల్ నుండి మాతో పాటు వచ్చి, మాకు మార్గదర్శిగా వ్యవహరించారు. ఆయన ఒక అందమైన మహిళతో కలిసి ‘వాల్ట్జ్’ నృత్యం కూడా చేశారు (నృత్యం ఎలా చేయాలో మాకు చూపించడానికి ఆయన ఎంతో ఉదారంగా ముందుకు వచ్చారు), నిజానికి ఆయన చాలా హుందాగా నృత్యం చేశారు. మేము తిరిగి హోటల్‌కు వచ్చి పాదరక్షల కోసం పిలవగా, ఆ పెద్దమనిషి మరెవరో కాదు, హోటల్‌లో బూట్లు శుభ్రం చేసే వ్యక్తి (బూట్స్) అని తేలింది!”
ఆ తర్వాత కాలంలో ఆయన తన సెలవులను తరచుగా ‘బ్రాడ్‌స్టెయిర్స్’ అనే సముద్ర తీర ప్రాంతంలో గడిపేవారు. ఆయన రాసిన ఒక చక్కని వివరణాత్మక రచన ద్వారా ఈ చిన్న తీర ప్రాంతం చిరస్మరణీయంగా నిలిచిపోయింది. అక్కడ ఆయన చేసిన పనులు మరియు ఆయనకు కలిగిన అనుభూతుల గురించి, ఆయన నాకు రాసిన లేఖల నుండి కొన్ని వాక్యాలను ఇక్కడ పేర్కొంటున్నాను.
సెప్టెంబర్ 3న రాసిన లేఖలో, ఆయన అనారోగ్యం నుండి కోలుకున్నట్లు తెలియజేశారు. “నేను ఇప్పుడు చాలా బాగున్నాను, రేపు ‘పిక్విక్’ (Pickwick) 18వ భాగంపై పని మొదలుపెట్టగలనని ఆశిస్తున్నాను. నేను ఎంత విచిత్రమైన స్థితిలో ఉన్నానో మీకు అర్థమవుతుంది—ఏకంగా ఇరవై నాలుగు గంటల పాటు నేను ‘పోర్టర్’ (ఒక రకమైన బీర్) లేదా మరే ఇతర మద్యం ముట్టకుండా ఉండాల్సి వచ్చింది!!! నిజంగానే నేను అలా ఉండగలిగాను… ‘ఆల్బియన్’ (Albion) యజమాని దగ్గర అద్భుతమైన ‘హాలండ్స్’ (ఒక రకమైన జిన్) దొరుకుతాయని కనుగొన్నాను (కానీ దీనివల్ల మీకేంటి? నా భావాలను మీరు అర్థం చేసుకోలేరు కదా!). అలాగే, నా పడకగది కిటికీకి ఎదురుగా ఉండే ఒక చెప్పులు కుట్టే వ్యక్తి రోమన్ క్యాథలిక్ అని, అతను ప్రతిరోజూ ఉదయం తన దుకాణంలో కౌంటర్ వెనుక కూర్చుని గంటన్నర పాటు ప్రార్థన చేసుకుంటాడని కూడా తెలుసుకున్నాను. ఇక్కడి నుండి రామ్స్‌గేట్ (Ramsgate) వరకు సముద్రపు ఒడ్డున, నీరు తగ్గినప్పుడు ఇసుక తిన్నెలపై నడిచాను; నీరు పెరిగినప్పుడు కూడా అక్కడే కూర్చుని, చలికి వణికిపోయాను. కొందరు స్త్రీపురుషులు లేత పసుపు రంగు (buff) చెప్పులు వేసుకుని తిరగడం, అదే రంగు దుస్తులు ధరించి సముద్రపు నీటిలో మునిగి తేలడం చూశాను. లావుపాటి పెద్ద మనుషులు గంటల తరబడి శక్తివంతమైన టెలిస్కోపుల ద్వారా శూన్యాన్ని చూస్తూ ఉండటం, చివరకు ఏదో పొగ మేఘం కనిపించగానే, దాని వెనుక ఏదో స్టీమర్ (నౌక) వస్తోందని ఊహించుకుని, ఎంతో సంతోషంగా, తృప్తిగా ఇంటికి వెళ్లడం గమనించాను. మా పక్క ఇంట్లో ఒక వ్యక్తి తన గృహోపకరణాలతో పాటు తన భార్యను, మరొక వ్యక్తిని కూడా ఉంచుకున్నాడని తెలిసింది—అతని భార్యకు వినికిడి, చూపు లేవు; ఇక ఆ రెండో వ్యక్తికి మద్యం తాగే అలవాటు ఉంది. ఈ లేఖ చివరకు వచ్చేసరికి, నేను నా సంతకాన్ని ఎలా పెట్టానో మీకు అర్థమవుతుంది (బహుశా లేఖ ఇంత సుదీర్ఘంగా, అర్థరహితంగా ఉన్నందుకు ఇది ఒక చిన్న పరిహారం కావచ్చు!)” మొదలైనవి.
ఆ తర్వాత రాసిన లేఖలో (7వ తేదీన, 12, హై స్ట్రీట్, బ్రాడ్‌స్టెయిర్స్ నుండి), ‘పిక్విక్’ రచనను అక్రమంగా కాపీ చేసిన (పైరసీ చేసిన) అనేక సందర్భాల్లో ఒకదాని గురించి ప్రస్తావించారు. ఇది మిగిలిన వాటి కంటే భిన్నంగా, అసలు రచయితను దూషిస్తూ రాసిన ముందుమాటతో కూడి ఉంది: “ఒకసారి ‘డ్రామాటిక్ ఆథర్స్ సొసైటీ’కి చెందిన ఈ వ్యక్తి, సిటీ థియేటర్‌ను అద్దెకు తీసుకున్న చాప్‌మన్‌పై (Chapman) దావా వేశాడు. ఆ కేసులో తేలిందేమిటంటే…” అతను ఒక ప్రత్యేక ఒప్పందం ప్రకారం, ఐదు పౌండ్ల పారితోషికానికి ఏడు మెలోడ్రామాలను (నాటకాలను) రాసిచ్చేందుకు అంగీకరించాడు. ఈ పని కోసం, సమీపంలోని ఒక మద్యం దుకాణం (జిన్-షాప్) పైన ఒక గదిని అద్దెకు తీసుకున్నాడు. ప్రతివాది వాదన ఏమిటంటే, వాది ఎప్పుడూ మద్యం మత్తులోనే ఉండేవారని, అందువల్ల ఒప్పందం ప్రకారం తన బాధ్యతలను నెరవేర్చలేదని. సరే, ఒకవేళ ‘పిక్విక్’ (Pickwick) రచన, అటువంటి దీన స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తి జేబుల్లోకి కొన్ని షిల్లింగ్‌లు చేరేలా చేసి, అతడిని పేదవారి ఆశ్రయం (వర్క్‌హౌస్) లేదా జైలు పాలు కాకుండా కాపాడితే… అతను తనలోని మురికిని బయటపెట్టుకోనివ్వండి, అభ్యంతరం లేదు! అతనికి కొంత ఉపశమనం కలిగించేందుకు నేను కారణమైనందుకు నాకు ఎంతో తృప్తిగా ఉంది. పైగా, ఒప్పందాల వల్ల అతను చాలా ఇబ్బందులు పడినట్లున్నాడు!
ఈ సెప్టెంబర్ నెల చివరలో, అంతకుముందే పేర్కొన్నట్లుగా, అతని స్వంత ఒప్పంద సమస్యలు తాత్కాలికంగా పరిష్కారమయ్యాయి. ఆ తర్వాతి నెల చివరలో, ‘పిక్విక్’ రచనను పూర్తి చేసి, మధ్యలో వివాదాల కారణంగా నిలిపివేసిన ‘ఆలివర్’ (Oliver) రచనను తిరిగి మొదలుపెట్టిన తర్వాత, అతను మొదటిసారిగా బ్రైటన్‌కు వెళ్లాడు. నవంబర్ 3, శుక్రవారం నాడు రాసిన లేఖలో, నేను వారితో కలిసి అక్కడికి వెళ్లలేకపోయినందుకు అతను చాలా విచారం వ్యక్తం చేశాడు: “ఈరోజు చాలా బాగుంది, మేము ఈ సమయాన్ని బాగా సద్వినియోగం చేసుకుంటున్నాము. కానీ, ఈరోజు వరకు గాలి చాలా బలంగా వీచడం, వాతావరణం తుఫానులా ఉండటంతో కేట్ (Kate) బయటకు అడుగు పెట్టలేకపోయింది. బుధవారం నాడు భయంకరమైన తుఫాను వీచింది; కిటికీ అద్దాలు పగిలిపోయాయి, షట్టర్లు కూలిపోయాయి, ప్రజలు నిలబడలేక పడిపోయారు, మంటలు ఆరిపోయాయి—మొత్తం మీద అంతటా గందరగోళం నెలకొంది. కొన్ని గంటల పాటు గాలిలో నల్లటి టోపీలు (వాడినవి) ఎగురుతూ కనిపించాయి; బహుశా పట్టణంలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో అప్రమత్తంగా లేని ప్రయాణికుల తలల మీద నుండి గాలికి కొట్టుకొచ్చినట్లున్నాయి. వాటిని జాలర్లు శ్రద్ధగా ఏరుకున్నారు. చార్లెస్ కీన్ (Charles Kean) ‘ఒథెల్లో’ (Othello) నాటకంలో నటించాల్సి ఉంది—ఇది మిసెస్ సెఫ్టన్ (Mrs. Sefton) ప్రయోజనం కోసం ఏర్పాటు చేసిన ప్రదర్శన. ఇందుకోసం అతను లండన్‌కు బయలుదేరాల్సిన ప్రయాణాన్ని ఒక రోజు వాయిదా వేసుకున్నాడు.” అతను థియేటర్‌కు చేరుకున్నాడో లేదో నాకు తెలియదు, కానీ మరెవరూ వెళ్లలేదని మాత్రం ఖచ్చితంగా చెప్పగలను. ఈ రాత్రి అక్కడ ‘ది హనీమూన్’ (The Honeymoon) ప్రదర్శిస్తున్నారు, దానికి వెళ్లాలని నేను అనుకుంటున్నాను. ఇక్కడ సముద్రం వైపు చూస్తూ ఉండే, అందమైన బే-విండో (bay-window) కలిగిన కూర్చునే గది ఒకటి ఉంది. అయితే, నాకు ఈ ప్రాంతంలోని ముఖ్యమైన ప్రదేశాలను చూపించాల్సిన ‘బి’ (B.) గారి సోదరుడు ఎక్కడా కనిపించలేదు; దీనివల్ల ఈ ప్రదేశం గురించి నాకున్న అవగాహన…
CHAPTER VII
బ్రైటన్ నుండి తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఆయన ఒక పనిలో నిమగ్నమై ఉండటం గమనించాను; ఆ పనికి రంగస్థలంతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. మిస్టర్ బెంట్లీతో ఆయనకు ఏర్పడిన మెరుగైన సంబంధాల ఫలితంగా, ప్రసిద్ధ విదూషకుడు గ్రిమాల్డి జీవిత చరిత్రను ఆయన కోసం సంపాదకత్వం చేసే బాధ్యతను ఆయన చేపట్టారు. మిస్టర్ ఎగర్టన్ విల్క్స్ అనే వ్యక్తి, గ్రిమాల్డికి సంబంధించిన స్వీయచరిత్ర గమనికల ఆధారంగా ఈ ప్రతిని సిద్ధం చేశారు. అందులో ఒకటి రెండు కథలు చాలా పేలవంగా ఉన్నాయి, కానీ వాటిని మరింత ఆసక్తికరంగా చెప్పే అవకాశం ఉండటంతో, తక్కువ శ్రమతో ఆ కథలకు ప్రాణం పోయడం ఆయనకు కొంత ఆకర్షణీయంగా అనిపించింది. ఈ జీవిత చరిత్రలో పీఠిక తప్ప, ఆయన స్వయంగా ఒక్క వాక్యం కూడా రాయలేదు; మిగిలిన మార్పులు లేదా చేర్పులను ఆయన తన తండ్రికి చెప్పి రాయించారు. ఆయన తండ్రి ఈ లేఖన సహాయకుని (amanuensis) పాత్రను ఎంతో ఆనందంతో నిర్వహించేవారు. ఈ పుస్తకానికి మూలాధారమైన సమాచారంపై ఆయనకు ఏమాత్రం మంచి అభిప్రాయం లేదు; దానిని ఆయన “చెత్త” (twaddle) అని అభివర్ణించారు. పుస్తకం పూర్తయ్యాక, దాని గురించి ఆయనకున్న తక్కువ అభిప్రాయాన్ని ఒక ఉదాహరణ ద్వారా అర్థం చేసుకోవచ్చు: పుస్తకం విడుదలైన మొదటి వారంలోనే అమ్మకాలు ఎలా సాగుతున్నాయో నాకు తెలియజేస్తూ ఆయన రాసిన లేఖలో, ఏకంగా ముప్పై ఆశ్చర్యార్థక గుర్తులను (!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!) ఉపయోగించారు: “ఇప్పటికే 1700 ‘గ్రిమాల్డి’ పుస్తకాలు అమ్ముడయ్యాయి, డిమాండ్ రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!”
అయితే, ఈ పుస్తకానికి అంతా సాఫీగా ఏమీ జరగలేదు. విమర్శకులు ఇందులో అనేక లోపాలను ఎత్తిచూపారు. ముఖ్యంగా, గ్రిమాల్డిని కనీసం ప్రత్యక్షంగా చూడని వ్యక్తి, ఆయన జీవిత చరిత్రను ఎలా రాయగలరని ఆయనపై విమర్శలు వచ్చాయి. ఈ చివరి అభ్యంతరానికి సమాధానమివ్వాలని ఆయన భావించి, ‘మిసెల్లనీ’ (Miscellany) పత్రిక కోసం “సంపాదకుని నుండి ఉప-సంపాదకునికి” అన్న శీర్షికతో ఒక లేఖను సిద్ధం చేశారు. అయితే, ఆ లేఖను ప్రచురించకపోవడమే మంచిదని నిర్ణయించుకున్నారు. అందులోని ప్రారంభ వాక్యాలు ఇప్పుడు చదివితే ఆసక్తికరంగా ఉండవచ్చు: “ఒక అపరిచిత వ్యక్తి నగరంలో తిరుగుతూ, అసంతృప్తితో ఉన్న కొందరు వ్యక్తులతో ఇలా చెబుతున్నాడని తెలిసింది: అతను కొన్ని తేదీలను పోల్చి చూసి, చిన్న చిన్న విషయాలను తన ‘అపారమైన’ తెలివితేటలతో జోడించి, ఒక గొప్ప విషయాన్ని కనిపెట్టాడట! అదేమిటంటే—నేను ఎడిట్ చేసిన ‘గ్రిమాల్డి’ (Grimaldi) జీవిత చరిత్రను రాసేటప్పుడు, నేను అసలు గ్రిమాల్డిని ఎప్పుడూ చూడలేదని, కాబట్టి ఆ పుస్తకం ఖచ్చితంగా చెడ్డదే అయి ఉంటుందని అతని వాదన. నిజమే, 1819-1820 వంటి పాత కాలంలో, నేను మారుమూల గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి వచ్చి, క్రిస్మస్ ప్యాంటోమైమ్ (నాటక ప్రదర్శనలు) వైభవాన్ని, జో (గ్రిమాల్డి) హాస్యాన్ని చూశాను. అప్పట్లోనే నేను ఎంతో ఉత్సాహంతో చప్పట్లు కొట్టానని కూడా విన్నాను. 1823 నాటి పాత రోజుల్లో అతను నటిస్తుండగా కూడా నేను చూశాను. అయితే, అప్పట్లో నాకు ఇంకా పొడవైన కోటు (tail-coat) వేసుకునేంత వయస్సు రాలేదు—కానీ మా నాన్నగారు బలవంతంగా నాకు మొదటి జత బూట్లు తొడిగించారు! కాబట్టి, ఆ పెద్దమనిషికి ఇక శ్రమ కలగకూడదని భావించి, ఒక విషయాన్ని అంగీకరిస్తున్నాను: గ్రిమాల్డి రంగస్థలం నుండి తప్పుకున్న సమయానికి నేను ఇంకా పూర్తి వయోజనుడిని కాలేదు. అందుకే, అతని నటనకు సంబంధించి నా జ్ఞాపకాలు చాలా అస్పష్టంగా, అసంపూర్ణంగా ఉన్నాయి—ఇది నా దురదృష్టమే. ఈ విషయాన్ని నేను ఎటువంటి దాపరికం లేకుండా, బహిరంగంగానే ఒప్పుకుంటున్నాను. కానీ, ‘నేను అతన్ని చూడలేదు కాబట్టి, గ్రిమాల్డి జీవిత చరిత్ర పుస్తకం చెడ్డదే అయి తీరాలి’ అని ఆ పెద్దమనిషి చేస్తున్న తీర్మానాన్ని మాత్రం నేను అంగీకరించలేను. ఒక వ్యక్తి రాసుకున్న నోట్స్ ఆధారంగా అతని జీవిత చరిత్రను రూపొందించడానికి, ఆ వ్యక్తిని స్వయంగా తెలిసి ఉండాల్సిన అవసరం ఏముంది? ఉదాహరణకు, లార్డ్ బ్రేబ్రూక్ (Lord Braybrooke) గారు, మిస్టర్ పెపిస్ (Mr. Pepys) మరణించిన రెండు శతాబ్దాల తర్వాత ఆయన జ్ఞాపకాలను (memoirs) ఎడిట్ చేశారు; అప్పుడు వారికి కనీస పరిచయం కూడా ఉండే అవకాశం లేదు కదా!” ఇంతలో, ఎటువంటి అభ్యంతరాలు లేకుండా, ‘పిక్విక్’ (Pickwick) రచన అపారమైన విజయాన్ని సాధించింది. దీనిని మేము ఒక విందుతో జరుపుకున్నాము; ఇందులో రచయిత స్వయంగా అధ్యక్షత వహించగా, టాల్‌ఫోర్డ్ (Talfourd) ఉపాధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించారు. అందరూ ఎంతో ఉత్సాహంగా, సంతోషంగా గడిపారు. డిసెంబర్ 11న, ఆయన నాకు ‘పిక్విక్’ ప్రతిని ఒకదానిని పంపారు. ఇది హేడే (Hayday) చేత అత్యంత విలాసవంతంగా బైండింగ్ చేయబడింది. దానితో పాటు ఆయన రాసిన ఒక చిన్న లేఖ కూడా ఉంది; అందులోని చివరి ప్రస్తావన భద్రపరచదగ్గది. ఆ లేఖలో లీ హంట్ (Leigh Hunt) చేసిన ఒక వ్యాఖ్య గురించి ప్రస్తావన ఉంది—కెన్సల్ గ్రీన్ (Kensal Green) లోని సమాధిపై ఉన్న శాసనం గురించి ఆయన ఎంతో సున్నితమైన పదాలతో ఆ వ్యాఖ్య చేశారు. ఆ లేఖలో ఇలా ఉంది: “చాప్‌మన్ అండ్ హాల్ (Chapman & Hall) సంస్థ వారు, మన ఒప్పంద పత్రంతో పాటు, ‘పిక్విక్’ పుస్తకానికి సంబంధించి అత్యుత్తమ నాణ్యతతో బైండింగ్ చేయబడిన మూడు ప్రతులను పంపారు (నమూనాను జతపరిచాను). మొదటి ప్రతిని మీకు పంపుతున్నాను, రెండవ దానిని మన మంచి మిత్రుడు ఐన్స్‌వర్త్ (Ainsworth)కి ఇచ్చాను, మూడవ దానిని కేట్ (Kate) తన కోసం ఉంచుకుంది. నా హృదయపూర్వక స్నేహానికి, గౌరవానికి చిహ్నంగా ఈ ప్రతిని స్వీకరించండి. మన మధ్య ఎటువంటి విరామం లేకపోయినప్పటికీ, మన సుదీర్ఘ స్నేహబంధంలో ఎప్పటి నుంచో ఉన్న ఆప్యాయతను మరోసారి పునరుద్ఘాటిస్తున్నాను… మీరు నాకు పంపిన ఆ అందమైన వాక్యాలు, నా ప్రియమైన యువ మిత్రుడిని కోల్పోయిన ఈ దుఃఖ సమయంలో, నాకు కొంత ఓదార్పునిచ్చాయి (ఇది ఒక రకమైన విషాదకరమైన ఆనందం). అతని పట్ల నాకున్న ప్రేమ, అనుబంధం ఎప్పటికీ తగ్గవు. దేవుని దయ వల్ల, నా కోరికను తెలియజేసే స్పృహ నాకు ఉన్నంత కాలం, నేను ఎప్పుడు, ఎక్కడ మరణించినా, నా పార్థివ దేహాన్ని అతని పక్కనే సమాధి చేయాలని కోరుకుంటున్నాను. మీకు అవకాశం దొరికినప్పుడు లీ హంట్‌కు తెలియజేయండి—ఆయన మాటలు నన్ను ఎంతగా కదిలించాయో, ఆయన చేసిన పనికి నేను ఎంతగా కృతజ్ఞుడనో ఆయనకు చెప్పండి.”
CHAPTER VIII.
‘నికిల్బీ’ (Nickleby) రచనకు కేటాయించని మిగిలిన సమయాన్నంతటినీ ఆయన ఇప్పుడు ‘ఆలివర్’ (Oliver) కోసం వెచ్చించారు. కథ ముగింపు దశకు చేరుకుంటున్న కొద్దీ, అది ఆయనను ఎంతగానో ఆకర్షించింది. ఈ రచన పూర్తి చేసే చివరి నెలల్లో, ఆయన భోజనం తర్వాత కూడా తరచుగా, చాలా రాత్రి వరకు పని చేయడం నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు (తర్వాతి కాలంలో ఆయన ఇలాంటి అలవాటును అస్సలు ఇష్టపడేవారు కాదు). అక్టోబరు లోపే ఈ పనిని పూర్తి చేయాలని ఆయన ఆశించారు, అయితే పత్రికలో ఈ కథా ప్రచురణ మరుసటి ఏడాది మార్చి వరకు కొనసాగాల్సి ఉంది. మే నెలలో దీని గురించి ప్రస్తావిస్తూ ఆయన ఇలా రాశారు: “నిన్న రాత్రి నేను చాలా బాగా పనిచేశాను; నిజంగా చాలా బాగా చేశాను. రాత్రి పన్నెండున్నర గంటల లోపే పదకొండు పేజీల (slips) రచన పూర్తి చేశాను, కానీ అధ్యాయాన్ని ముగించడానికి ఇంకా నాలుగు పేజీలు రాయాల్సి ఉంది. పొరపాటున వాటిని ఈ ఉదయానికి వదిలేశాను, కాబట్టి ఇప్పుడు మళ్లీ కొత్త ఉత్సాహంతో పని మొదలుపెట్టాలి.” ఒక నెల తర్వాత ఆయన ఇలా రాశారు: “నిన్న రాత్రి పదహారవ పేజీ వరకు పూర్తి చేశాను, పడుకునే లోపు ముప్పయ్యవ పేజీ వరకు పూర్తి చేయడానికి గట్టిగా ప్రయత్నిస్తాను.”[17] ఆ తర్వాత, ఆగస్టు ప్రారంభంలో ఒక మంగళవారం రాత్రి ఆయన ఇలా రాశారు: “ఇప్పటికీ పనిలోనే నిమగ్నమై ఉన్నాను. నాన్సీ (Nancy) ఇక లేదు. నిన్న రాత్రి నేను రాసిన భాగాన్ని కేట్ (Kate)కు చూపించాను; ఆమె ఎంతగానో భావోద్వేగానికి లోనైంది—ఆమె స్పందనను చూస్తుంటే, నా రచన బాగా వచ్చిందని అర్థమవుతోంది. సైక్స్ (Sikes)ను నరకానికి పంపిన తర్వాత, మీ అభిప్రాయం కూడా తెలుసుకోవాలి.” మరుసటి నెలలో ఆయన ఇలా రాశారు: “వద్దు, వద్దు, రేపటి వరకు మనం బయటకు వెళ్లొద్దు. ఇంకా ఆ యూదుడి (Jew) కథను తేల్చాల్సి ఉంది; అతను ఎంతటి మొండివాడంటే, వాడి విషయంలో ఏం చేయాలో కూడా నాకు అర్థం కావడం లేదు.” ఒక రచయితకు, తాను సృష్టించిన పాత్రలు తనంత నిజమైనవిగా అనిపించినప్పుడు, వాటిని నడిపించడం ఎంత కష్టమో! కానీ, ఈ సవాలును కూడా ఆయన అధిగమించారు. చివరగా, కథలో భాగమైన పాత్రల భవిష్యత్తును తెలియజేసే ప్రశాంతమైన ముగింపు అధ్యాయం మాత్రమే మిగిలి ఉంది. సెప్టెంబర్ మొదటి వారంలో ఆయన నన్ను తన వద్దకు పిలిపించుకున్నారు. ఆ రోజున ఆయన నాకు ఫోన్ చేస్తానని నేను కోరిన దానికి సమాధానంగా, “నువ్వే ఇక్కడికి రా, మనం ఏదైనా తినే ముందు కాసేపు మాట్లాడుకుందాం. మా ఆవిడ విందు కోసం బయటకు వెళ్తోంది, నేను కూడా వెళ్లాల్సిందే, కానీ నాకు బాగా జలుబు చేసింది. కాబట్టి నువ్వు వచ్చి ఇక్కడ కూర్చో; నేను ‘ఆలివర్’ (Oliver) నవలలోని చివరి అధ్యాయాన్ని రాస్తుంటాను, నువ్వు ఈలోపు ఏదైనా చదువుకోవచ్చు లేదా ఏదైనా పని చేసుకోవచ్చు. ఆ తర్వాత మనం గొర్రె మాంసం ముక్క (lamb chop) తిందాం” అని చెప్పారు. ఆ సాయంత్రం నాకు ఎంత బాగా గుర్తో! చార్లీ బేట్స్ (Charley Bates) భవిష్యత్తు గురించి మేము చర్చించుకున్నాం. అతని కోసం (అలాగే డాడ్జర్ కోసం కూడా) టాల్‌ఫోర్డ్ (Talfourd) ఎంతగా వాదించారంటే, కోర్టులో తాను ఎంతో గౌరవించే క్లయింట్ల కోసం కూడా ఆయన అంతటి తీవ్రతతో, వారి శిక్షను తగ్గించమని కోరి ఉండేవారు.
ఈ నవల అక్టోబర్‌లో ప్రచురితమవుతుందని ప్రకటించారు, కానీ మూడవ సంపుటికి సంబంధించిన చిత్రాల వల్ల ప్రచురణలో కొంచెం జాప్యం జరిగింది. మనం చూసినట్లుగా, కథలోని ఈ భాగం మ్యాగజైన్‌లో రాకముందే ముందుగానే రాయబడింది. దీని కోసం చిత్రాలను ఒకేసారి సిద్ధం చేయాల్సి రావడంతో, అవి కొంత తొందరపాటుతో రూపొందాయి. మ్యాగజైన్‌లో నెలవారీగా వచ్చే భాగాల కంటే ముందే రాసిన ఈ విషయాలే, పుస్తక రూపంలో వచ్చిన చివరి సంపుటిలో ప్రధాన భాగంగా మారాయి. దీని కోసం క్రూయిక్‌షాంక్ (Cruikshank) కూడా మ్యాగజైన్ కంటే ముందే చిత్రాలను సిద్ధం చేయాల్సి వచ్చింది, తద్వారా పుస్తక ప్రచురణ సమయానికి అవి అందుబాటులో ఉంటాయి. వీటిలో ‘సైక్స్ (Sikes) మరియు అతని కుక్క’, ‘జైలు గదిలో ఫాగిన్ (Fagin)’, మరియు ‘రోజ్ మేలీ (Rose Maylie) మరియు ఆలివర్’ అనే మూడు చిత్రాలు చివరివిగా ఉన్నాయి. పుస్తకం విడుదలయ్యే ముందు రోజు వరకు డికెన్స్ (Dickens) వీటిని చూడలేదు. అయితే, వాటిలో ఒక చిత్రం ఆయనకు ఎంతగా నచ్చలేదంటే, దానిని తొలగించాల్సి వచ్చింది. “నేను నిన్న మధ్యాహ్నం హఠాత్తుగా నగరానికి తిరిగి వచ్చాను,” అని ఆయన అక్టోబర్ చివరలో ఆ కళాకారుడికి రాశారు. “పుస్తక విక్రేతలకు అందజేయకముందే ‘ఆలివర్ ట్విస్ట్’ (Oliver Twist) చివరి పేజీలను పరిశీలిస్తుండగా, చివరి సంపుటిలోని చిత్రాలను (plates) మొదటిసారిగా చూశాను. ముఖ్యంగా చివరి చిత్రాన్ని—రోజ్ మేలీ మరియు ఆలివర్ ఉన్న చిత్రాన్ని—చూసినప్పుడు, అది అలా తయారవ్వడానికి అత్యవసర పరిస్థితి కారణమా లేక మరేదైనా కారణమా అనే చర్చలోకి వెళ్లకుండానే, ఆ చిత్రం ఎలా వచ్చిందనే విషయంలో మన ఇద్దరి అభిప్రాయాలు దాదాపు ఒకేలా ఉంటాయని నేను నమ్ముతున్నాను. ఈ చిత్రాన్ని మళ్లీ గీసి ఇవ్వమని మిమ్మల్ని అడగవచ్చా? ప్రస్తుత చిత్రం వీలైనంత తక్కువ ప్రతుల్లోనే ముద్రితమయ్యేలా, దీన్ని వెంటనే పూర్తి చేయగలరా? నా అభ్యర్థన వల్ల మీరు బాధపడరని, నన్ను బాగా అర్థం చేసుకున్నారని నాకు తెలుసు; మీపై ఉన్న నమ్మకంతోనే నేను ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా ఈ కోరికను మీ ముందు ఉంచుతున్నాను.” డికెన్స్ స్వయంగా రాసిన లేఖ—అదృష్టవశాత్తూ నా దగ్గర భద్రంగా ఉన్న దాని ప్రతి నుండి సేకరించినది—ఒక విచిత్రమైన కథను పూర్తిగా ఖండిస్తోంది. ఈ కథను అమెరికాలో ఎంతో వివరంగా ప్రచారం చేశారు; ఎంత వివరంగా అంటే, స్వయంగా సర్ బెంజమిన్ బ్యాక్‌బైట్ (Sir Benjamin Backbite – ఒక కల్పిత పాత్ర, ఇతరుల గురించి చెడుగా చెప్పడంలో ప్రసిద్ధుడు) కూడా అంతటి నైపుణ్యంతో అబద్ధాలను అల్లలేడేమో అన్నంతగా అది సాగింది! అయితే, ఈ కల్పిత కథను సృష్టించిన వ్యక్తికి ఆ ‘కీర్తి’ దక్కుతుందా, లేక దీనికి మూలమని పేర్కొన్న వ్యక్తికి కొంత భాగం చెందుతుందా అనేది స్పష్టంగా తెలియదు. ఒకవేళ ఈ కల్పిత గాథ అట్లాంటిక్ మహాసముద్రానికి అవతలి వైపు (అమెరికాలో) మాత్రమే పరిమితమై ఉంటే, పెద్దగా సందేహం ఉండేది కాదు; కానీ, ఇది ఇటువైపు కూడా విస్తృతంగా ప్రచారమైంది. అంతేకాకుండా, ఈ కథలో ఒక గొప్ప కళాకారుడిని అపవాదుకు గురిచేస్తూ, ఈ కల్పిత కథను ఆయనే సృష్టించారని ఆపాదించారు; ఆ కళాకారుడిని కాపాడే ప్రయత్నం ఎవరూ చేయలేదు. డికెన్స్ రాసిన ఈ లేఖ, ఒక అద్భుతమైన సాహిత్య సృష్టిని కేవలం కొన్ని చిత్రాల (etchings) వివరణగా మాత్రమే చిత్రీకరించేంత అసంబద్ధమైన, విపరీతమైన అబద్ధాన్ని—సరైన పదంతో పిలవాల్సిన అవసరం లేకుండానే—పూర్తిగా కొట్టిపారేసింది.
CHAPTER IX.
అతని రెండవ ధారావాహిక కథా ప్రకటన అపారమైన ఉత్సుకతను రేకెత్తించింది. అయితే, ఆ ఉత్సుకతకు తగిన ఫలితం ఉంటుందా, మరియు తనపై పడిన ఈ ప్రజాదరణ అనే భారాన్ని ఆ యువ రచయిత సమర్థవంతంగా మోయగలడా అన్న సందేహం అప్పట్లో అందరిలోనూ ఉండేది. కానీ, మొదటి భాగం విడుదల కాగానే ఆ సందేహాల మేఘాలన్నీ తొలగిపోయి, సూర్యరశ్మిలాంటి స్పష్టత వచ్చింది. మిస్టర్ పిక్విక్ డల్విచ్‌కు వెళ్ళిపోవడంతో లోపించిన ఉత్సాహం, యువ నికోలస్ నికిల్బీ రాకతో తిరిగి వచ్చింది. మొదటి పుస్తకంలో పాఠకులను అలరించిన అంశాలన్నీ ఇందులో ఉండటమే కాకుండా, కథకు అవసరమైన కీలక అంశాలపై మరింత శ్రద్ధ, పాత్రల చిత్రణలో మరింత లోతు మరియు వాస్తవికత ఇందులో కనిపించాయి.
తర్వాతి ప్రతి భాగంలోనూ ఆయన తన సృజనను ఎంత అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారో ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. ఆ రోజులను గుర్తు చేసుకోవడం అంటే, మన దైనందిన జీవితంలో, మన మాటల్లో, ఆలోచనల్లో అంతర్భాగమైపోయిన విషయాల గురించి మాట్లాడుకోవడమే. ఆయన మరణానంతరం ఒక విశ్లేషకుడు ఇలా అన్నారు: “ఈ తరానికి మేధోపరమైన ఆనందాన్ని అందించిన ప్రధాన వనరులలో ఆయన రచనలు ముఖ్యమైనవి. ఆయన ఉపయోగించిన భాష సామాన్యుల నుండి ఉన్నత వర్గాల వరకు అందరి భాషలోనూ కలిసిపోయింది; ఆయన సృష్టించిన పాత్రలు మన కాలపు వ్యక్తుల్లాగే మనతో కలిసి జీవిస్తున్నాయి.” ఆ విశ్లేషకుడు ఇంకా ఇలా అన్నారు: “మిస్టర్ పిక్విక్, మిసెస్ నికిల్బీ, మిసెస్ గాంప్ వంటి వ్యక్తులు నిజంగా ఎప్పుడూ లేరని నమ్మడం కష్టంగా అనిపిస్తుంది. వారు కేవలం ఆంగ్ల జీవనశైలికి ప్రతినిధులు మాత్రమే కాదు, నిజంగానే ఉనికిలో ఉన్న వ్యక్తులుగా మనకు అనిపిస్తారు. వారు అటువంటి వ్యక్తుల ఉనికిని చాటిచెప్పడమే కాకుండా, వారిని మనకు పూర్తిగా అర్థమయ్యేలా చేశారు. వారు కేవలం పాత్రల అధ్యయనాలు కావు, వారే స్వయంగా వ్యక్తులు. అదే సమయంలో, వారు ఒక ఆదర్శవంతమైన రూపంలో చిత్రించబడ్డారు—అంటే, పాఠకులకు వారు నిజ జీవితం నుండి నేరుగా తీసుకున్న వ్యక్తులుగా అనిపించరు; వారు సజీవంగా, తమదైన ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వంతో కనిపిస్తారు.” నిజానికి, కల్పిత సాహిత్యంలో అత్యున్నత స్థాయికి చెందిన గొప్ప రచయితలందరి రచనల్లోనూ ఇలాంటి లక్షణం కనిపిస్తుంది. ఆ కొత్త పుస్తకం తన వేలాది మంది పాఠకులకు అప్పట్లో ఏ విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోందో, దానికంటే మెరుగ్గా మరేదీ వివరించలేదేమో! ఇది కేవలం పాత్రల సృష్టిలో అద్భుతమైన వైవిధ్యం మాత్రమే కాదు; ఆ పాత్రలను అంత వాస్తవికంగా తీర్చిదిద్దిన అంశం ఏమిటి, రచయితకున్న అపారమైన ప్రతిభ ఏమిటి, ఆయన కళా నైపుణ్యంలోని రహస్యం మరియు రూపం ఏమిటి—అనే విషయాలను అది తెలియజేసింది. తన పాత్రల గురించి స్వయంగా వివరించాల్సిన అవసరం ఏమాత్రం లేని రచయిత ఎవరైనా ఉన్నారంటే, అది ఆయనే; ఎందుకంటే ఆయన సృష్టించిన పాత్రలు తమంతట తామే అంత స్పష్టంగా ఆవిష్కృతమయ్యేవి. అందుకే, ఆ పాత్రల వాస్తవికత పాఠకులకు వెంటనే అనుభవంలోకి వచ్చేది. అవి ఎంత చక్కగా మాట్లాడేవంటే, పాఠకులందరూ ఆ పాత్రల మాటలను తిరిగి ఉటంకించేవారు—ఇదే విషయాన్ని పైన పేర్కొన్న రచయిత కూడా చెప్పారు. ఆ మాటలే ఆ పాత్రలకు ప్రాణం పోసే అంశాలు కావడంతో, అవి ప్రజల దైనందిన జీవితంలో ఒక భాగంగా మారిపోయాయి. ఒక నవలా రచయిత సాధించగలిగే అత్యున్నత విజయం ఇదే. మిస్ ఆస్టెన్ తన పరిమిత పరిధిలో ఈ కళను అత్యంత పరిపూర్ణంగా ప్రదర్శించగా, భిన్నమైన కళాత్మక పరిస్థితుల్లో డికెన్స్ కూడా అదే స్థాయి నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించారు. ‘మిసెస్ నికిల్బీ’ మరియు ‘మిస్ నాగ్’ల మధ్య జరిగిన మొదటి సంభాషణను చదివినప్పుడు, ఆయన బహుశా ‘ఎమ్మా’ నవలలోని ‘మిస్ బేట్స్’ పాత్రను చదివి ఉంటారని నేను భావించాను; కానీ, అప్పటికి ఆయనకు ఆ గొప్ప రచయిత్రి పరిచయమే లేదని తర్వాత తెలిసింది.
‘నికిల్బీ’ నవలలోని భాగాలు (numbers) ఒక్కొక్కటిగా వెలువడుతున్నప్పుడు, ప్రతి భాగం పాఠకుల ఆనందాన్ని ఎలా రెట్టింపు చేసిందో ఎవరైనా మర్చిపోగలరా? ‘పిక్విక్’ నవలకు అపారమైన ప్రజాదరణ తెచ్చిపెట్టిన అంశాలన్నీ—అంటే ఉప్పొంగే హాస్యం, హృదయపూర్వకమైన వినోదం, మరియు సున్నితమైన వ్యంగ్యం—ఇక్కడ మరింత మెరుగైన రూపకల్పనతో, ఒకదానికొకటి ముడిపడిన సంఘటనలతో, మరియు పాత్రల చిత్రణలో మరింత స్పష్టతతో కనిపిస్తాయి. పాఠకులందరికీ ‘నికిల్బీ’ కుటుంబం తమ సొంత కుటుంబంలాగే పరిచయమైపోయింది. ‘డోత్-బాయ్స్’ (Dotheboys) పాఠశాల—హోగార్త్ చిత్రాల్లో కనిపించేలా, ఒకే సమయంలో హాస్యాస్పదంగానూ మరియు భయంకరంగానూ ఉండి—ప్రతి ఒక్కరి నోటా నానే ఒక పేరుగా మారిపోయింది. మాంటాలినీలు, కెన్‌విగ్‌లు, క్రమ్లెస్‌ల వంటి వరుస బృందాలు,
ప్రతి ఒక్కరూ తమ తమ చిన్న వాస్తవిక ప్రపంచాన్ని పరిచయం చేశారు; అది ప్రతిచోటా సత్యంతో, జీవంతో, అద్భుతమైన పరిశీలనతో, విచిత్రమైన హాస్యంతో, మరియు
అనంతమైన ఆనందం, వినోదంతో వెలిగిపోయింది. చీరీబుల్ సోదరులు తమతో పాటు
అన్ని రకాల దానధర్మాలను తీసుకువచ్చారు. స్మైక్‌తో ఆ హృదయవిదారక చిత్రాలలో మొదటిది వచ్చింది,
అది క్రూరత్వం, అజ్ఞానం లేదా నిర్లక్ష్యం యువతపై ఎలాంటి దుష్ప్రభావం చూపుతాయోనని ప్రపంచాన్ని జాలితో నింపింది. మరియు న్యూమాన్ నాగ్స్ తన కల్పనలోని ఒక వర్గాన్ని పరిచయం చేశాడు, బహుశా వాటి ద్వారానే అతను అత్యంత ఆనందాన్ని పొందాడు, మరియు వాటితో అతను ఎంత తరచుగా వ్యవహరించాడో, అంత ఎక్కువగా వాటిని ఎలా మార్చాలో మరియు ఆకర్షణీయంగా చేయాలో అతనికి తెలిసినట్లు అనిపించింది: స్వభావరీత్యా పెద్దమనుషులు, వారి టోపీలు ఎంత ఘోరంగా ఉన్నా లేదా వారి మాండలికాలు ఎంత అనాగరికంగా ఉన్నా; నిరాడంబరమైన ఓర్పు గల తత్వవేత్తలు, మరియు అవసరమైనా అత్యంత గౌరవప్రదమైన కోట్లు ధరించినవారు; ఒకరకమైన వినయశీలియైన దేవదూతలు,
సహానుభూతి మరియు ఆత్మత్యాగం గలవారు, వారిలో ఏ మాత్రం వైభవం గానీ,
కనీసం అందం గానీ లేకపోయినా, వారి స్వంత భావాలంతటి సూక్ష్మమైన కన్ను గుర్తించగలిగేంత తప్ప.
విందులో తనను కలవాలనే తన పరిచయస్తులైన కొందరు మహిళల ఆత్రుతను డికెన్స్‌కు వివరిస్తూ, సిడ్నీ స్మిత్ ఇలా రాశారు: “నా స్నేహితులకు ఒక బృందంలో చేరడానికి ఏమాత్రం అభ్యంతరం లేదు, దానికి విరుద్ధంగా వారు…”
CHAPTER X.
అతని పాత సహచరుడి (మెక్లైస్) పేరు వినగానే, ‘నికిల్బీ’ (Nickleby) నవల ముగింపు దశ నుండి, నా రచనల ప్రారంభ రోజులకు నా మనసు వెనక్కి వెళ్తుంది. 1838లో అతను రాసిన పుట్టినరోజు లేఖలో, “ఈ మంచు కురవడం వల్ల చలి తగ్గుతుంది, ఆ తర్వాత మనం ట్వికెన్‌హామ్‌కు వెళ్దాం” అని పేర్కొన్నాడు. అక్కడ మేము ఒక చిన్న ఇంటిని అద్దెకు తీసుకుని, వేసవి కాలమంతా గడిపాము; అక్కడ తరచుగా కనిపించే వ్యక్తులలో మిస్టర్ బేర్డ్ ఒకరు. అక్కడ టాల్‌ఫోర్డ్, థాకరే, మరియు జెరోల్డ్‌లతో కలిసి మేము ఎన్నో మధురమైన రోజులను గడిపాము; మెక్లైస్ అందించే సామాజిక ఆనందం ఎప్పుడూ తోడుండేది. డికెన్స్‌ను ఎంతగానో ఆకర్షించిన మరో విషయం ఏమిటంటే—ఏమీ చేయకుండా హాయిగా కాలక్షేపం చేయడం, అంటే బద్ధకపు విలాసంలో పూర్తిగా మునిగిపోవడం. మెక్లైస్‌లో ఈ లక్షణాన్ని చూసి మేము ఇద్దరం ఎంతో నవ్వుకునేవాళ్లం. ఎంతటి క్లిష్ట సమయాల్లోనైనా, అత్యంత విసుగు పుట్టించే సందర్భాల్లోనైనా, అతను ఏమీ పట్టించుకోనట్లుగా చాలా తేలికగా ఉండేవాడు. కానీ, ఆ నిర్లిప్తత వెనుక—డికెన్స్‌కు ఉన్నంతటి తీవ్రమైన కళాత్మక తపన, అలసిపోని శక్తి, మరియు సూక్ష్మమైన విషయాలను కూడా గమనించగల అద్భుతమైన పరిశీలనా శక్తి అతనిలో ఉండేవి. ఆ కాలంలో మెక్లైస్‌తో గడిపిన సమయం కంటే గొప్ప ఆనందం మరొకటి ఉండదేమో అనిపిస్తుంది. అతను ఏమీ చూడనట్లుగా కనిపించినప్పటికీ, నిజానికి డికెన్స్ గమనించినంతటి విషయాలను అతను కూడా గమనించేవాడు. తనకున్న ఈ అరుదైన సామర్థ్యాన్ని అతను పెద్దగా పట్టించుకునేవాడు కాదు; అతనిలోని ఈ విచిత్రమైన స్వభావం, అతని తెలివితేటలకు ఒక రకమైన ‘ఐరిష్ సరళత’ను (Irish simplicity) జోడించేది. అంతేకాకుండా, అతనికి సాహిత్యంపై మంచి పట్టు ఉండేది. ఒక ప్రత్యేక కళా ప్రక్రియలో అంతగా లీనమై, నిరంతరం శ్రమిస్తున్న వ్యక్తికి, సాహిత్యంపై ఇంతటి విస్తృత పరిజ్ఞానం ఉండటం అరుదు. ఇవన్నీ కలిసి అతన్ని సాధారణ వ్యక్తుల కంటే భిన్నంగా, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా మార్చాయి. అతని అద్భుతమైన ప్రతిభ, ఆకర్షణీయమైన రూపం—వీటి గురించి అతనికి ఏమాత్రం గర్వం లేదా స్పృహ లేకపోవడం—అతని వ్యక్తిత్వానికి మరింత మెరుగులు దిద్దాయి. ఆ తర్వాత కొన్ని నెలలకు, డెవాన్‌షైర్-టెర్రస్‌లో ఉన్న రోజుల్లో, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అందరికీ ఇష్టమైన ఎడ్విన్ లాండ్‌సీర్ మరియు గొప్ప కళాకారుడు స్టాన్‌ఫీల్డ్ కూడా మా బృందంలో చేరారు. మరొక చిత్రకారుడైన జార్జ్ క్యాటర్‌మోల్ కూడా ఒక మంచి స్నేహితుడు. ఆయనలో ఎంతటి హాస్యస్ఫూర్తి, ఊహాశక్తి ఉండేవంటే, అవి సాధారణ కళాకారులకు, హాస్య రచయితలకు డజన్ల కొద్దీ సరిపోయేంతగా ఉండేవి! ఆయన వ్యక్తిత్వంలో మరికొంత స్థిరత్వం, పరిణతి ఉండి ఉంటే, స్నేహబంధానికి కావలసిన అన్ని లక్షణాలు ఆయనలో పరిపూర్ణంగా ఉండేవి. ఆ కాలంలో నవలా రచయిత మిస్టర్ ఐన్స్‌వర్త్ కూడా ఎంతో ఆత్మీయుడైన స్నేహితుడిగా ఉండేవారు. ఆయన ఇంట్లోనే మా స్నేహబంధం మొదలై, తర్వాతి మూడేళ్లపాటు నిరంతరం కొనసాగింది. ఆ కాలంలో, ఆయన స్వస్థలమైన మాంచెస్టర్‌కు మేము వెళ్ళినప్పుడు, అక్కడ కళా, సాహిత్య ప్రియులను కలిశాం. వారి నుండే డికెన్స్ తన ‘బ్రదర్స్ చీరీబుల్’ (Brothers Cheeryble) పాత్రలకు ప్రేరణ పొందారు. ఐన్స్‌వర్త్‌తో ఉన్న అభిరుచుల సారూప్యత, సాహిత్య పరిజ్ఞానం, ఉదారమైన స్వభావం, మరియు ఆయన చూపిన ఆత్మీయ ఆతిథ్యం—వీటన్నింటి వల్లనే తర్వాతి కాలంలో డికెన్స్‌కు ఎన్నో మధుర జ్ఞాపకాలు దక్కాయి. ఫ్రెడరిక్ డికెన్స్ అప్పట్లో తన తండ్రితో కలిసి ఉండేవారు, కానీ తన సోదరుడైన డికెన్స్ ఇంట్లో కూడా ఎక్కువ సమయం గడిపేవారు. డికెన్స్ అభ్యర్థన మేరకు, ఆల్డెర్లీకి చెందిన మిస్టర్ స్టాన్లీ (ఈయన మాంచెస్టర్ రోజుల్లోనే డికెన్స్‌కు పరిచయం) ఫ్రెడరిక్ డికెన్స్‌కు ట్రెజరీ విభాగంలో ఒక మంచి ఉద్యోగాన్ని ఇప్పించారు. ఇక మరొక పరిచయస్థుడు థామస్ మిట్టన్; డికెన్స్ ‘లింకన్స్ ఇన్’ (Lincoln’s Inn)లో లా-క్లర్క్‌గా పనిచేస్తున్నప్పటి నుండే ఆయనకు తెలుసు. మిట్టన్ ద్వారానే డికెన్స్‌కు స్మిత్సన్ అనే వ్యక్తి పరిచయమయ్యారు. ఈ స్మిత్సన్ యార్క్‌షైర్‌కు చెందినవారు (దీని గురించి డికెన్స్ తన ‘నిక్లెబీ’ నవల ముందుమాటలో పేర్కొన్నారు). కాలక్రమేణా ఆయన డికెన్స్ కుటుంబానికి అత్యంత సన్నిహితుడిగా మారారు.
అతని తండ్రి, తల్లి మరియు వారి ఇద్దరు చిన్న కుమారులు, అతని భార్య కుటుంబ సభ్యులతో పాటు, అతని వివాహిత సోదరీమణులు మరియు వారి భర్తలు, మిస్టర్ మరియు మిసెస్ బర్నెట్ మరియు మిస్టర్ మరియు మిసెస్ ఆస్టిన్ – వీరందరూ 1838 మరియు 1839 వేసవి కాలాలలో నాకు గుర్తున్నట్లుగా, డౌటీ స్ట్రీట్ మరియు ట్వికెన్‌హామ్, పీటర్‌షామ్‌లలోని కుటీరాల కాలంతో ప్రముఖంగా ముడిపడి ఉన్న వ్యక్తులు.
ఈ సంవత్సరాలలో మొదటిదానిలో, పీటర్‌షామ్‌తో పోలిస్తే క్రీడలు తప్పనిసరిగా నిశ్శబ్దంగా ఉండేవి. పీటర్‌షామ్‌లో విస్తారమైన తోట మైదానాలు అనేక అథ్లెటిక్ పోటీలకు అవకాశం కల్పించాయి, వాటిలోని కష్టతరమైన క్రీడల నుండి నేను సాధారణంగా వినయంగా విరమించుకున్నాను. కానీ అక్కడ డికెన్స్, మాక్లిస్ మరియు మిస్టర్ బేర్డ్ వంటి నిష్ణాతులైన అథ్లెట్లతో కూడా చాలా వరకు సమానంగా పోటీపడ్డాడు.
బార్-లీపింగ్, బౌలింగ్ మరియు క్వాయిట్స్ వంటి ఆటలు అత్యంత ఉత్సాహంతో ఆడబడ్డాయి; మరియు నిరంతర శక్తితో, అంటే ‘కీపింగ్ ఇట్ అప్’ అని పిలవబడే దానిలో, డికెన్స్ ఖచ్చితంగా ప్రతి పోటీదారుడిని అధిగమించాడు. యుద్ధభూములు మరియు చిన్న ఆటల వంటి తేలికపాటి వినోదాలను కూడా ఆయన నిరంతర చురుకుదనంతో కొనసాగించారు; మరియు ఆ రోజుల్లో బాగా ప్రసిద్ధి చెందిన పీటర్‌షాం రేసుల వంటి వినోదాలలో, అవి జరిగినంత కాలం ఆయన ప్రతిరోజూ హాజరయ్యేవారు, అక్కడ ఆయన పరుగెత్తే గుర్రాల కంటే తానే చాలా కష్టపడ్డారు.
ఈ సంవత్సరాలలోని ఆయన ఉత్తరాల నుండి నాకు గుర్తుకువచ్చిన, ఇప్పుడు ఏమైనా ఆసక్తిని కలిగించగల విషయాలను పన్నెండు వాక్యాలలో చెప్పవచ్చు. ఆయన కోవెంట్ గార్డెన్ మేనేజర్‌కు సహాయం చేసే ఉద్దేశ్యంతో ఒక ప్రహసనాన్ని రాశారు, దానిపై నటులు ఏకీభవించలేకపోయారు, మరియు దానిని ఆయన తరువాత _ది ల్యాంప్‌లైటర్_ అనే కథగా మార్చారు. ఆయన మిడిల్ టెంపుల్ సత్రంలోని విద్యార్థులలో తన పేరును నమోదు చేసుకున్నారు, అయినప్పటికీ ఆయన చాలా సంవత్సరాల తరువాత వరకు అక్కడ భోజనం చేయలేదు. మేము కలిసి లండన్‌లోని దాదాపు అన్ని జైళ్ల చుట్టూ ఒక పర్యటన చేశాము, మరియు న్యూగేట్ మీదుగా వెళ్తున్నప్పుడు, మాక్‌రెడీ మరియు మిస్టర్ హాబ్లాట్ బ్రతో కలిసి, రిమాండ్‌లో ఉన్న ఖైదీల వద్దకు వచ్చాము.
CHAPTER XI.
‘పిక్విక్’ (Pickwick) మరియు ‘నిక్లెబీ’ (Nickleby) రచనల తర్వాత, తదుపరి రచనపై గంభీరంగా దృష్టి సారించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. నిజానికి, ఆయన అప్పటికే ఈ విషయం గురించి చాలా కాలంగా లోతుగా ఆలోచిస్తూనే ఉన్నారు. ‘నిక్లెబీ’ సాధించిన విజయం, ‘పిక్విక్’ సృష్టించిన అంచనాలను కూడా మించిపోయింది. ఈ అసాధారణ విజయాన్ని గుర్తించి, దానికి తగినట్లుగా ఒక మంచి ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకోకపోతే, ప్రచురణకర్తలు ఆయనను తమతోనే కొనసాగించుకోవడం కష్టమవుతుంది. ఈ విషయాన్ని మేము తరచుగా చర్చించుకున్నాము, ఇది అందరికీ స్పష్టంగానే తెలిసిన విషయమే. అయితే, వారితోనే మళ్ళీ పని చేయాలా వద్దా అన్న ప్రశ్న పక్కన పెడితే, పాత పద్ధతిలోనే కొనసాగడం అంత సురక్షితం కాదని ఆయన భావించారు; ఎందుకంటే, ఒకే తరహాలో ఇరవై సంచికలు (numbers) వచ్చే ప్రక్రియ పట్ల పాఠకులు విసుగు చెందే అవకాశం ఉందని ఆయన నమ్మారు. మార్పు కోరుకోవడానికి మరో బలమైన కారణం కూడా ఉంది, ఇది ఆయనకు చాలా ముఖ్యమైనదిగా అనిపించింది: ఒక కొత్త తరహా సీరియల్ ప్రచురణ పద్ధతిని కనిపెట్టడం ద్వారా, సుదీర్ఘ కథలను రాయడం వల్ల కలిగే మానసిక ఒత్తిడిని కొంతకాలం తగ్గించుకోవచ్చని ఆయన ఆశించారు. దీనివల్ల ఆయన రాసే కథల నిడివిని మార్చడానికి, వైవిధ్యం చూపడానికి వీలవుతుంది. అంతేకాకుండా, ప్రతి అక్షరాన్ని ఆయనే స్వయంగా రాయాల్సిన అవసరం లేకుండానే, ఒక నిరంతర ప్రచురణ ద్వారా వచ్చే లాభాలన్నింటినీ పొందే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. ఈ అంశాల గురించి మరింత లోతుగా, ఆందోళనతోనే చర్చించుకున్నాము; గత కొన్ని నెలలుగా ఆయన ఆలోచనల్లో ఇటువంటి ఒక ప్రణాళిక రూపుదిద్దుకుంటోంది. పీటర్షమ్‌లో ఉన్నప్పుడు (జూలై, 1839), ఆయన నాకు ఇలా రాశారు: “నేను ఆ విషయం గురించి ఆలోచిస్తున్నాను. నిజానికి, దీనివల్ల నా ‘నిక్లెబీ’ (Nickleby) రచనకు తీవ్ర అంతరాయం కలగడమే కాకుండా, నాకు కూడా చాలా ఆందోళన, అసహనం కలుగుతున్నాయి. ‘చాప్‌మన్ అండ్ హాల్’ (Chapman & Hall) సంస్థ వారు, ‘నిక్లెబీ’ ముగింపు విషయంలో తమ ప్రణాళికలను నాకు చెప్పకుండా, మీకు మాత్రమే తెలియజేస్తే, అది మనకు ఎంతో సహాయకరంగా ఉంటుంది. వారికి నా పట్ల మంచి అభిప్రాయం ఉందని మీకు తెలుసు. ఒకవేళ వారు చాలా ఉదారంగా—బహుశా వారు ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువే—వ్యవహరిస్తే, అది వారికి లాభదాయకంగానే ఉంటుంది, అలాగే నేను కూడా వారితో సహకరించడానికి సిద్ధంగా ఉంటాను. అంతేకాకుండా, నా రచనలను ప్రచురించడానికి, లాభాల్లో వాటా ఇచ్చేలా మరియు అన్ని రిస్కులను భరించేలా బాధ్యతాయుతమైన వ్యక్తుల నుండి నాకు స్పష్టమైన ప్రతిపాదనలు వచ్చాయి. కానీ, నేను ‘చాప్‌మన్ అండ్ హాల్’ సంస్థను వదిలి వెళ్లడానికి ఇష్టపడటం లేదు. వారు నాతో ఉదారంగా వ్యవహరిస్తే, నేను వారిని వదిలి వెళ్లే ప్రసక్తే లేదు—ఒకవేళ వేరే చోటికి వెళ్తే నాకు ఖచ్చితంగా ఎక్కువ లాభం వచ్చే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, నేను అలా చేయను. ఇవన్నీ మీకు తెలిసినవే కాబట్టి, మీరు వారికి మన కొత్త ప్రాజెక్ట్ యొక్క గొప్పతనాన్ని వివరించి, ‘బార్నబీ’ (Barnaby) ప్రచురణ పూర్తయ్యాక నేను అన్ని ఒప్పందాల నుండి విముక్తుడనవుతానని గుర్తు చేయండి. ఒకవేళ వారు నన్ను తమతోనే ఉంచుకోవాలని, మన అనుబంధాన్ని కొనసాగించాలని అనుకుంటే, ఇదే సరైన సమయమని—వారు ధైర్యంగా ముందుకు వచ్చి, అందుకు తగిన ప్రతిపాదనలు చేయాలని వారికి చెప్పండి. మీరు మాత్రమే చేయగలిగినట్లుగా, ఈ విషయాన్ని మీరు వారికి వివరిస్తే, అది నాకు, నా కుటుంబానికి ఎంతో కీలకమైన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఇప్పటివరకు నేను చేసిన భారీ కృషికి, నాకు లభించిన స్వల్ప లాభాలను భర్తీ చేసేలా, దీని ద్వారా ఎంతో మేలు జరగవచ్చు. దేవుడి దయ ఉంటే, మంగళవారం రాత్రి మిమ్మల్ని కలుస్తాను; ఒకవేళ వారు బుధవారం మిమ్మల్ని సంప్రదిస్తే, ఆ సాయంత్రం వరకు నేను నగరంలోనే ఉంటాను.”
వారు వచ్చారు; ఆ ఇంటర్వ్యూ చాలా సానుకూలంగా సాగింది; అందుకే, కొత్త ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి అప్పుడప్పుడు చర్చించుకున్న విషయాలను ఆయన లిఖితపూర్వకంగా తెలియజేయాలని నేను కోరాను. దీని ఫలితంగా, అదే నెలలో పీటర్షమ్ (Petersham) నుండి ఆయన ఒక ఆసక్తికరమైన లేఖ రాశారు. ఆ లేఖను ఇటీవల చదివే వరకు, అమెరికా పర్యటన గురించి ఆయన అంత ముందే ఆలోచించారని నాకు గుర్తులేదు.
“1840 మార్చి 31న నేను ఒక కొత్త ప్రచురణను ప్రారంభించాలనుకుంటున్నాను. ఇందులో పూర్తిగా మౌలికమైన (సొంతంగా రాసిన) రచనలు ఉంటాయి. ప్రతి వారం మూడు పెన్నీల ధరతో ఒక సంచిక వెలువడుతుంది; ఇలా కొన్ని సంచికలు కలిసి ఒక సంపుటిగా (volume) క్రమబద్ధమైన వ్యవధిలో ప్రచురించబడతాయి. ఈ ప్రణాళికను అర్థం చేసుకోవడానికి ‘స్పెక్టేటర్’ (Spectator), ‘టాట్లర్’ (Tatler), మరియు గోల్డ్‌స్మిత్ రాసిన ‘బీ’ (Bee) వంటి ప్రచురణలను ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు. అయితే, నా ఈ కొత్త ప్రచురణ ఎంచుకునే అంశాల పరంగానూ, వాటిని వివరించే శైలి పరంగానూ మరింత ప్రజాదరణ పొందేలా ఉంటుంది.
“‘స్పెక్టేటర్’ తరహాలోనే, ఈ ప్రచురణ ఎలా మొదలైందో చెప్పే ఒక ఆహ్లాదకరమైన కల్పిత కథనంతో దీన్ని ప్రారంభిస్తాను. ఇందులో ఒక చిన్న పాత్రల సమూహాన్ని లేదా క్లబ్‌ను ప్రవేశపెట్టి, వారి వ్యక్తిగత కథలను, కార్యకలాపాలను ప్రచురణ అంతటా కొనసాగిస్తాను. ఎప్పటికప్పుడు కొత్త పాత్రలను పరిచయం చేస్తూ ఉంటాను. అంతేకాకుండా, మిస్టర్ పిక్విక్ (Mr. Pickwick) మరియు సామ్ వెల్లర్ (Sam Weller)లను తిరిగి తీసుకువస్తాను; ముఖ్యంగా సామ్ వెల్లర్ అప్పుడప్పుడు రాసే లేఖలు లేదా సందేశాలు చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. ఆయా కాలాల్లో కనిపించే వివిధ బలహీనతలు లేదా లోపాలపై హాస్యభరితమైన వ్యాసాలు రాస్తాను. అప్పటికప్పుడు జరుగుతున్న సంఘటనలను కూడా ఇందులో భాగం చేస్తాను. వ్యాసాలు, కథలు, సాహసగాథలు, కల్పిత వ్యక్తుల నుండి వచ్చే లేఖలు వంటి వివిధ రూపాలను ఉపయోగించి, విషయ వైవిధ్యాన్ని పెంచుతాను.
“ఈ ప్రచురణలోని అంశాల గురించి చెప్పాలంటే, కొన్ని ప్రత్యేక విభాగాల ద్వారా పాఠకులకు ఆసక్తిని, వినోదాన్ని కలిగించే అంశాలను ఇందులో పొందుపరుస్తాను…”
‘CHAPTER XII.
చివరిగా పేర్కొన్న లేఖ తేదీకి ఒకటి లేదా రెండు రోజుల తర్వాత, డికెన్స్, ఆయన భార్య, మాక్లీస్ మరియు నేను కలిసి బాత్ (Bath) నగరంలో ఉన్న లాండర్‌ను సందర్శించాము. అక్కడ మేము గడిపిన మూడు సంతోషకరమైన రోజుల్లోనే, ‘లిటిల్ నెల్’ (Little Nell) పాత్రకు సంబంధించిన ఆలోచన మొదటిసారిగా డికెన్స్‌కు కలిగింది. అప్పట్లో ఆయన దీనిని కేవలం కొన్ని అధ్యాయాలు మాత్రమే ఉండే ఒక చిన్న కథగా రాయాలనుకున్నారు. మార్చి 1న మేము బాత్ నుండి తిరిగి వచ్చాము; మార్చి 4న నాకు ఆయన నుండి ఈ లేఖ అందింది: “ఈ రోజు పగలు లేదా సాయంత్రం వేళలో మీరు ఒకసారి నన్ను వచ్చి కలవగలరా? నిన్న రాత్రి మనం చర్చించుకున్న మార్పులను ఎలా సమర్థవంతంగా తీసుకురావాలా అని నేను తీవ్రంగా ఆలోచిస్తున్నాను. ఎలాగైనా సరే ఆ మార్పులను చేస్తాను; ముద్రణకు పంపే ముందు మీరు వాటిని చూడాలని నేను కోరుకుంటున్నాను. ‘మాస్టర్ హంఫ్రీ’ (Master Humphrey) కథలో ఆ ‘మంత్రగత్తె’ (witch) కథాంశాన్ని చేర్చకూడదని నిర్ణయించుకున్నాను, ఎందుకంటే హంఫ్రీ కథతో అది ఏమాత్రం సరిపోలడం లేదని నా అభిప్రాయం. దానికి బదులుగా, హంఫ్రీ కథను మరికొంత విస్తరించి, అందులోని పాత్రల సమూహం గురించి వివరించి, చివరగా ఆ చిన్న బాలిక కథను జోడిస్తే బాగుంటుందని అనుకుంటున్నాను. ఆ వృద్ధుడి ప్రశాంతమైన శైలి తర్వాత, ఈ చిన్న బాలిక కథ ఖచ్చితంగా మంచి ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.” ఆ వెంటనే మరో లేఖ వచ్చింది: “ఆ చిన్న కథ ప్రారంభానికి ఈ క్రింది ద్వంద్వ శీర్షిక (double title) ఎలా ఉంటుందో చెప్పండి: ‘మాస్టర్ హంఫ్రీ వ్యక్తిగత సాహసాలు: ది ఓల్డ్ క్యూరియాసిటీ షాప్’ (PERSONAL ADVENTURES OF MASTER HUMPHREY: The Old Curiosity Shop).” ‘మాస్టర్ హంఫ్రీస్ టేల్’ (Master Humphrey’s Tale), ‘మాస్టర్ హంఫ్రీస్ నరేటివ్’ (Master Humphrey’s Narrative), ‘ఎ పాసేజ్ ఇన్ మాస్టర్ హంఫ్రీస్ లైఫ్’ (A Passage in Master Humphrey’s Life) వంటి పేర్లను నేను ఆలోచించాను—కానీ వీటిలో ఏదీ ప్రస్తుత శీర్షిక అంత బాగున్నట్లు అనిపించలేదు. అలాగే, ‘ది ఓల్డ్ క్యూరియాసిటీ షాప్’ (The Old Curiosity Shop) అనే పేరుకు బదులుగా ‘ది ఓల్డ్ క్యూరియాసిటీ డీలర్ అండ్ ద చైల్డ్’ (The Old Curiosity Dealer and the Child) అని పెడితే బాగుంటుందేమో అని కూడా అనుకున్నాను. దీని గురించి ఆలోచించండి, టాపਿੰగ్ వేచి ఉన్నాడు.” — ఇలా, ఆయన తన సుదీర్ఘ రచనా ప్రస్థానంలో మరెక్కడా లేనంతగా, ఒక స్పష్టమైన ప్రణాళికాబద్ధమైన ఆలోచన లేకుండానే, క్రమంగా ఒక కథ రూపుదిద్దుకుంది. ఈ కథ ఆయన ప్రజాదరణను గణనీయంగా పెంచడమే కాకుండా, పాఠకులతో ఆయనకున్న అనుబంధాన్ని మరింత వ్యక్తిగతమైనదిగా మార్చింది. అంతేకాకుండా, హాస్యరచయితగానే కాకుండా, హృదయాలను కదిలించే భావోద్వేగభరితమైన రచయితగా కూడా ఆయనకున్న గుర్తింపును ఇది విస్తృతం చేసింది.
ఆయన రెండు లేదా మూడు అధ్యాయాలు రాసిన తర్వాతే, తాను మొదట అనుకున్న దానికంటే ఈ కథాంశాన్ని మరింత విస్తృతంగా చెప్పవచ్చని గ్రహించారు. దాంతో, మిగిలిన పనులన్నింటినీ పక్కన పెట్టి, కేవలం ఈ ఒక్క కథపైనే పూర్తిగా దృష్టి సారించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. దీనికి మరికొన్ని బలమైన కారణాలు కూడా ఉన్నాయి. ‘ది క్లాక్’ (The Clock) మొదటి సంచిక దాదాపు డెబ్బై వేల ప్రతులు అమ్ముడయ్యాయి; కానీ, అందులో ఒకే నిరంతర కథ లేదని తెలిసిన వెంటనే ఆర్డర్లు తగ్గిపోయాయి. కాబట్టి, ఒకవేళ దానికి అవసరమైన సామగ్రి, వనరులు సిద్ధంగా లేకపోయి ఉన్నా, అప్పటికే మార్పు చేయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. మొదటి మరియు రెండవ అధ్యాయాల మధ్య మూడు సంచికల విరామం ఉండేది; ఆ సమయంలో మిస్టర్ పిక్విక్, వెల్లర్ తండ్రీకొడుకుల సాంగత్యం పాఠకులకు మంచి వినోదాన్ని అందించింది. అయితే, డిక్ స్వివెల్లర్ ప్రవేశం తర్వాత వరుసగా మూడు అధ్యాయాలు వచ్చాయి. ఆ తర్వాత కథ ముగిసే వరకు కేవలం రెండు చోట్ల మాత్రమే విరామాలు వచ్చాయి—ఒకటి నాలుగు, ఐదు అధ్యాయాల మధ్య, మరొకటి ఎనిమిది, తొమ్మిది అధ్యాయాల మధ్య. శామ్ మరియు అతని తండ్రి పాత్రల కోసం ఆ విరామాలను ఇప్పుడు మనం హాయిగా ఆస్వాదించవచ్చు, అవి క్షమించదగ్గవే! ఈ పాత అభిమాన పాత్రలను తిరిగి ప్రవేశపెట్టడం అనేది ఆయన అసలు ప్రణాళికలో భాగమేనని మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు. అతను ఈ రచనను ఎలా కొనసాగించాడో, దాని గురించి అతను స్వయంగా తన సంకలిత ముద్రణ (collected edition) ముందుమాటలో ఇలా పేర్కొన్నాడు: “ఈ కథలోని మొదటి అధ్యాయం ‘మాస్టర్ హంఫ్రీస్ క్లాక్’ (Master Humphrey’s Clock) నాలుగవ సంచికలో ప్రచురితమైంది. అప్పటికే ఆ రచనలోని అస్తవ్యస్తమైన స్వభావం నన్ను కలవరపెడుతోంది; నా పాఠకులు కూడా అదే భావనతో ఉన్నారని నేను నమ్ముతున్నాను. ఒక కథను ప్రారంభించడం నాకు ఎంతో సంతృప్తిని ఇచ్చింది, నా పాఠకులు కూడా అదే అనుభూతిని పొందారని నేను భావిస్తున్నాను. కాబట్టి, అప్పటికే ఉన్న కొన్ని ఆటంకాలను అధిగమించి, అసలు ప్రణాళిక వైపు సాగాలని నిర్ణయించుకున్నాను. ఆ అడ్డంకుల నుండి వీలైనంత త్వరగా బయటపడటానికి ఉత్సాహంగా ప్రయత్నించాను. ఆ తర్వాత, ‘ది ఓల్డ్ క్యూరియాసిటీ షాప్’ (The Old Curiosity Shop) పూర్తయ్యే వరకు, ప్రతి వారం ఒక భాగం చొప్పున రాయడం మరియు ప్రచురించడం జరిగింది.”
ఈ కథ పట్ల అతను చాలా త్వరగానే ఎంతో ఆసక్తిని, అనుబంధాన్ని పెంచుకున్నాడు. మొదటి ఆరు అధ్యాయాలు పూర్తయ్యాక అతను నాకు ఇలా రాశాడు: “మీకు ‘క్యూరియాసిటీ షాప్’ బాగా నచ్చినందుకు, ముఖ్యంగా డిక్ (Dick) పాత్ర నుండి వచ్చే అంశాలు మీకు నచ్చినందుకు నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది. డిక్ పాత్రను నేను మరింత ప్రాధాన్యతతో తీర్చిదిద్దాలనుకుంటున్నాను. ఈ కథ నన్ను ఎంతగానో కదిలిస్తోంది, ఇది మంచి సంకేతమని భావిస్తున్నాను; దీని పట్ల నాకు ఇప్పటికే ఎంతో ఆసక్తి కలిగింది. ఈ కథకు సరైన అవకాశం కల్పించేందుకు, ఇకపై వరుసగా నాలుగు సంచికల పాటు దీన్ని కొనసాగిస్తాను.” కథలోని ప్రతి పాత్రతోనూ అది మరింత వాస్తవికతను సంతరించుకోవడంతో, అతని ప్రయాణం మరింత సులభతరమైంది. డిక్ స్వివెల్లర్ (Dick Swiveller) గురించి, అలాగే సెప్టిమస్ బ్రాస్ (తర్వాత శాంప్సన్ బ్రాస్‌గా మార్చబడిన పాత్ర) గురించి అతను ఏమేమి చేయాలనుకుంటున్నాడో ఎంతో ఉత్సాహంతో నాకు చెప్పిన సందర్భం ఇప్పటికీ గుర్తుంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, డిక్ అతని అత్యంత ఇష్టమైన పాత్ర అని చెప్పవచ్చు. మరొక లేఖలో అతను ఇలా పేర్కొన్నాడు: “మిస్ వాకిల్స్ (Miss Wackles) విషయంలో డిక్ ప్రవర్తన మీకు నచ్చుతుందని ఆశిస్తున్నాను. అతని అత్తకు అతనిపై ఏమాత్రం నమ్మకం ఉన్నట్లు కనిపించడం లేదు, కనీసం కొంత ఆర్థిక సహాయం చేసే అవకాశం కూడా లేదు; కాబట్టి, బహుశా అతను ఇకముందు కూడా విధికి ఆటబొమ్మగానే మిగిలిపోతాడేమో!”
పైన్ చెట్ల పైన చంద్రుడు నెమ్మదిగా కదులుతున్నాడు,
క్రింద నది పాడుతోంది;
దూరంగా ఉన్న మసక పర్వత శ్రేణులు, తమ మంచు గోపురాలను పైకి లేపుతున్నాయి:
భగవంతుని కోసం జరిగే భీకర పోరాటంలో కృంగిపోయి, సొమ్మసిల్లిపోయిన దేహానికి
భీమాను అద్దిన మంట, తన మొరటు హాస్యంతో
ఆరోగ్యమనే ఎర్రని ఛాయలను అద్దింది;
ఒకడు లేచి, తన మూటలోని కొద్దిపాటి నిధి నుండి
దాచిపెట్టిన ఒక పుస్తకాన్ని బయటకు తీశాడు,
ఆ కథను మళ్ళీ వినడానికి, నిస్సత్తువగా ఉన్న చేతుల నుండి పేకముక్కలు జారవిడవబడ్డాయి;
“ఆ తర్వాత, వారి చుట్టూ నీడలు మరింత దట్టంగా అలుముకుంటుండగా,
మంట వెలుగు మసకబారుతుండగా,
గురువు గారు ‘లిటిల్ నెల్’ గురించి వ్రాసిన ఆ పుస్తకాన్ని అతను బిగ్గరగా చదివాడు:
“బహుశా అది బాలుడి ఊహేమో,–ఎందుకంటే చదువుతున్నవాడు
అందరికన్నా చిన్నవాడు,–
కానీ, అతను చదువుతుండగా, గుంపుగా ఉన్న దేవదారు, పైన్ చెట్ల నుండి
ఒక నిశ్శబ్దం ఆవరించినట్లు అనిపించింది;
“నీడలలో మరింత దగ్గరగా చేరిన దేవదారు చెట్లు,
ప్రతి కొమ్మలోనూ విన్నాయి,
ఇంగ్లీష్ పచ్చిక బయళ్లలో ‘నెల్’తో ఉన్న ఆ శిబిరమంతా
తిరుగుతూ, దారి తప్పిపోతుండగా.
అలా పర్వత ఏకాంతాలలో–ఏదో దైవిక మాయచేత ఆవరించబడినట్టుగా–
గాలివాన వీచే దేవదారు వృక్షాల నుండి రాలిన సూదుల వలె
వారి చింతలన్నీ వారి నుండి రాలిపోయాయి.
ఆ శిబిరం నశించిపోయింది, దాని నిప్పు అంతా ఆరిపోయింది;
మరి ఆ మాయ చేసినవాడు ఎవడు?–
ఓ ఆకాశాన్ని అంటుతున్న దేవదారు వృక్షమా, గంభీరమైన కెంటిష్ శిఖరమా,
మీరెవరు చెప్పాల్సింది ఒక కథే!
“ఆ శిబిరం నశించిపోయింది! కానీ దాని పరిమళభరితమైన కథ
పులకింపజేసే శ్వాసతో కలవనివ్వండి
హాప్ తీగల ధూపంతో, కెంటిష్ కొండలను నింపే
ఆ задумчивый వైభవంతో కలవనివ్వండి.
“మరియు ఆ సమాధిపై, ఎక్కడైతే ఇంగ్లీష్ ఓక్, హాలీ చెట్లు
మరియు లారెల్ పుష్పగుచ్ఛాలు అల్లుకొని ఉన్నాయో,
ఇదంతా ఒక అతిశయమైన మూర్ఖత్వం అని భావించవద్దు,–
ఈ పశ్చిమ దేవదారు వృక్షపు రెమ్మ!
“జూలై, 1870.”
సశేషం
మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-10-26-ఉయ్యూరు .–
