సరసభారతి ఉయ్యూరు

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయి పడగలు.8 వ భాగం.20.8.26

మహాకవి కాళిదాసు రఘువంశ మహా కావ్యం.8 వ భాగం.20.8.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఉత్తర కాండ. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.271 వ భాగం.20.8.26.

అమెరికా స్వర్ణయుగ సాహిత్య కీర్తి కిరీటం మార్క ట్వైన్ జీవిత చరిత్ర -8

XXIII

అత్యున్నత శాస్త్రం

మార్క్ ట్వైన్ తన ‘మిసిసిపీ’ పుస్తకంలో నదీ మార్గ నిర్దేశక శాస్త్రం గురించి,  ఆ పనికి అవసరమైన జ్ఞానాన్ని సంపాదించి, నిలుపుకోవడం అనే బృహత్తరమైన కార్యం గురించి మనకు అద్భుతంగా వివరించారు. ఈ పరిణామాల కథలోని ఈ భాగాన్ని ఆయన ఏ వివరంలోనూ అతిశయోక్తి చేయలేదు; ఆయన ఒక నిరాడంబరమైన ఒప్పుకోలును పొందుపరిచారు.

పగలు లేదా రాత్రి, ఒక వ్యక్తి తన ఆనవాళ్లను ఎంత కచ్చితంగా, ఎంత నిశ్చయంగా తెలుసుకుంటాడో, అంతే కచ్చితంగా, అంతే నిశ్చయంగా, మారుతూ, కదులుతూ ఉండే ఆ గొప్ప నదిలోని పన్నెండు వందల మైళ్ల మార్గాన్ని నేర్చుకునే పనిని ఆయన ఎంతో ప్రశాంతంగా చేపట్టారు. ఇదివరకే సూచించినట్లుగా, ఆ కార్యం యొక్క అర్థం ఏమిటో ఆయనకు కనీసం ఒక చిన్నపాటి అవగాహన అయినా ఉంది. “ఒక మార్గనిర్దేశకుడు చేయవలసిందల్లా తన పడవను నదిలో ఉంచడమేనని నేను భావించాను” అనే ఆయన ప్రకటనను అక్షరాలా అంగీకరించలేము. అయినప్పటికీ, ఆయన తన పని యొక్క పూర్తి గంభీరతను గ్రహించి ఉండకపోవచ్చు; ఆ పనిని ఎవరూ చేయలేరు —ఆ తర్వాత వరకు.

హోరేస్ బిక్స్బీ ఒక “మెరుపు” వంటి మార్గనిర్దేశకుడు, ఆయన బోధనా పద్ధతి ఎంత ప్రభావవంతంగా ఉండేదో, అంతే ప్రత్యక్షంగా, శక్తివంతంగా ఉండేది. అతను పొట్టివాడు, ఉద్రేకపూరితమైనవాడు, కానీ దయగలవాడు కూడా. కోపం వచ్చినప్పుడు మాత్రం సౌమ్యంగా ఉండేవాడు. సమాచారాన్ని అందించే  స్వీకరించే పద్ధతి గురించి ఒక పెద్ద అపార్థం జరిగిన తర్వాత అతను ఇలా అన్నాడు:

“అబ్బాయి, నువ్వు ఒక చిన్న జ్ఞాపికల పుస్తకం తీసుకోవాలి, నేను నీకు ఏ విషయం చెప్పినా వెంటనే దాన్ని రాసుకోవాలి. పైలట్ అవ్వడానికి ఒకే ఒక మార్గం ఉంది, అదేంటంటే ఈ నది మొత్తాన్ని కంఠస్థం చేయడం. అది నీకు అక్షరమాల లాగా తెలిసి ఉండాలి.”

అందువల్ల సామ్ క్లెమెన్స్ ఆ చిన్న పుస్తకాన్ని తీసుకున్నాడు, మరియు కొద్ది సమయంలోనే అది పట్టణాలు, ప్రదేశాలు, ఇసుక దిబ్బలు, ద్వీపాలు, మలుపులు మరియు నదీ భాగాల పేర్లతో నిండిపోయింది. కానీ, తాను నదిలో సగం మాత్రమే రాసుకున్నానని తలచుకుంటే అతని గుండె బరువెక్కింది; ఎందుకంటే, కాపలా గంటలు నాలుగు గంటలు విరామం, నాలుగు గంటలు విధిగా ఉండేవి, ఆ సమయంలో అతను చాలాసేపు నిద్రపోయాడు.

ఆ చిన్న నోట్‌బుక్ ఇప్పటికీ ఉంది—పలచగా, రంగు వెలిసిపోయి, నల్లటి జలనిరోధక అట్టలతో—దానిలోని చక్కని, చిన్న పెన్సిల్ రాతలు ఇప్పటికీ ఆ మొదటి యాత్ర కథను చెబుతున్నాయి. వాటిలో చాలా వరకు గూఢలిపి సంక్షిప్తాలు, ఇప్పుడు వాటిని అంత సులభంగా అర్థం చేసుకోలేము. అక్కడక్కడా సులభమైన మార్గం ఉంది:

మెరివెదర్స్ బెండ్ (Meriweather’s Bend)

లోతు: 3 ఫాథమ్‌ల కంటే పావు వంతు తక్కువ* — నది పైభాగపు మలుపు (upper bar) ఆకారాన్ని అనుసరించి ప్రయాణించి, గత సంవత్సరం కంటే సుమారు 200 అడుగుల దిగువన ఉన్న విల్లో చెట్ల మధ్య ఉండే పల్లపు ప్రాంతం వైపు వెళ్లండి.

* నీటి లోతు: మూడు ఫాథమ్‌ల కంటే పావు వంతు తక్కువ.

మరింత సంక్లిష్టమైన వందలాది విషయాలలో ఇదొక చిన్న సాధారణ గమనిక. అటువంటి గణాంకాలలోని ఒక్క పేజీని గుర్తుంచుకోవడానికి కూడా సగటు మనసుకు రోజుల సమయం పడుతుంది. ఇంకా, అతను నిద్రపోయిన ఆ నాలుగు గంటల సుదీర్ఘ విరామాలు ఇప్పటికీ ఉన్నాయి, మరియు యాభై ఏళ్లకు పైగా గడిచినా, ఆ పాత గుండెకోత ఎందుకో ఇప్పటికీ వాటిలో ఉంది. బహుశా, అతను తదుపరి ప్రయాణం కోసం ఒక కొత్త పుస్తకం తీసుకుని, దీనిని పక్కన పెట్టాడు.

ప్రపంచానికి మార్క్ ట్వైన్‌గా తెలిసిన ఆ వ్యక్తి—అంటే కలలు కనేవాడు, ఆచరణకు దూరమైనవాడు, మరియు వివరాల పట్ల ఉదాసీనంగా ఉండేవాడు—మిసిసిపీ పైలటింగ్‌కు అవసరమైన అపారమైన, అపరిమితమైన జ్ఞానాన్ని సంపాదించడంలో ఎందుకు పట్టుదలతో ఉన్నాడో వివరించడానికి ఒకే ఒక మార్గం ఉంది. అది ఏమిటంటే, అతను ఆ నదిని దాని ప్రతి భావనలో, ప్రతి రూపంలో, ప్రతి వివరంలో ప్రేమించాడు; కేవలం నదిని మాత్రమే కాదు, ఒక స్టీమ్‌బోట్‌ను కూడా; ఇంకా బహుశా, పైలట్ జీవితంలోని స్వేచ్ఛను, దాని ప్రతిష్టను కూడా ప్రేమించాడు. అతను ఆ నది గురించి ఎక్కడ రాసినా— ఏదో ఒక రూపంలో అతను ఎల్లప్పుడూ దాని గురించే రాస్తూ ఉండేవాడు—ఆ పాత బంధనం యొక్క పట్టును మనం అనుభూతి చెందుతాము,  అది ఇప్పటికీ అతన్ని పట్టి ఉంచిందనిపిస్తుంది. హకిల్‌బెర్రీ ఫిన్ పుస్తకంలో, హక్ , నిగ్గర్ జిమ్‌లతో కలిసి తెప్పపై గడిపిన ఆ రాత్రులు, పగళ్ళలో—అది తుఫాను వెలుగుల చీకటిలో అయినా, నిశ్చలమైన మధ్యాహ్నమైనా, లేదా ఉదయపు పొగమంచు తొలగిపోతున్నా—హక్ స్వయంగా చెప్పినట్లుగా, మనం ఆ నది వాసనను స్పష్టంగా పసిగట్టగలం. దానికి కారణం, ఆ రచయిత దానిని తన హృదయపూర్వకంగా ప్రేమించడం,  ఆ ప్రశాంతమైన తెప్ప నడిపే రోజులలో దాని పరిసరాలను, వాతావరణాన్ని అక్షరాలా ఆస్వాదించడమేనని మనకు తెలుసు.

కాబట్టి, అతని అద్భుతమైన పాండిత్యానికి రహస్యం ఆ ప్రేమలోనే ఉంది,  అతను ఒక సమర్థుడైన శిష్యుడని (అతను స్వయంగా కాకుండా, అతని గురువు ద్వారా) నమోదు చేయబడింది. హోరేస్ బిక్స్బీ ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు ఇలా ప్రకటించారు:

“సామ్ ఎల్లప్పుడూ మంచి స్వభావం కలవాడు,  అతనికి నది పట్ల సహజమైన అభిరుచి ఉండేది. అతనికి మంచి జ్ఞాపకశక్తి ఉండేది  నేను చెప్పిన ఏ విషయాన్నీ అతను ఎప్పుడూ మరచిపోయేవాడు కాదు.”

మార్క్ ట్వైన్ స్వయంగా అతని జ్ఞాపకశక్తి గురించి, దాని భయంకరమైన పని పరిమాణంతో సహా, భిన్నమైన అభిప్రాయాన్ని నమోదు చేశారు. దానిని అతని సొంత మాటలలో మాత్రమే ప్రదర్శించగలము. ఉదహరించిన పుటలలో అతను ఆ సమస్యపై కొంత పట్టు సాధించి, విర్రవీగడం మొదలుపెట్టాడు. అలాంటి సమయాల్లో అతని పైఅధికారి ఒక నిరంతర సమస్యగా ఉండేవాడు:

ఒక రోజు అతను అకస్మాత్తుగా నన్ను ఉద్దేశించి ఈ ప్రశ్న అడిగాడు:

“వాల్‌నట్ బెండ్ (Walnut Bend) ఆకారం ఏమిటి?”

‘ప్రోటోప్లాజం’ (జీవపదార్థం) గురించి మా అమ్మమ్మ అభిప్రాయం ఏమిటని నన్ను అడిగితే ఎంత విచిత్రంగా ఉంటుందో, ఇది కూడా అంతే విచిత్రంగా అనిపించింది. నేను కాస్త ఆలోచించి, దానికి ఏదైనా ప్రత్యేకమైన ఆకారం ఉంటుందని నాకు తెలియదని చెప్పాను. సహజంగానే, ఆవేశపరుడైన నా పైఅధికారి ఒక్కసారిగా విరుచుకుపడ్డాడు; తిట్టడానికి పదాలు అయిపోయేంత వరకు నన్ను ఉతికి ఆరేశాడు… నేను మౌనంగా వేచి చూశాను. కాసేపటి తర్వాత అతను ఇలా అన్నాడు:

“అబ్బాయ్, నువ్వు ఆ నది ఆకారాన్ని క్షుణ్ణంగా తెలుసుకోవాలి. చాలా చీకటిగా ఉన్న రాత్రివేళలో నావను నడపడానికి అదే ఆధారం. అప్పుడు చుట్టూ ఉన్నవన్నీ కనిపించకుండా పోతాయి. కానీ గుర్తుంచుకో, పగటిపూట కనిపించే ఆకారం రాత్రిపూట అలాగే ఉండదు.”

“అయితే, నేను దాన్ని ఎలా నేర్చుకోగలను?”

“ఇంట్లో చీకటిగా ఉన్నప్పుడు నువ్వు హాలులో ఎలా నడుస్తావు? ఎందుకంటే నీకు దాని ఆకారం తెలుసు కాబట్టి. అప్పుడు అది నీకు కనిపించదు కదా.”

“అంటే, అంతులేని ఈ నది ఒడ్డున ఉండే లక్షలాది చిన్న చిన్న ఆకార మార్పులను కూడా, మా ఇంట్లోని ముందు గది ఆకారాన్ని తెలుసుకున్నంత బాగా నేను తెలుసుకోవాలా?”

“నా మాట నమ్ము, నీ సొంత ఇంట్లోని గదుల ఆకారాలను ఏ మనిషీ తెలుసుకోనంత బాగా నువ్వు వీటిని తెలుసుకోవాలి.”

“అయ్యో, చచ్చిపోతే బాగుండేది!”

“చూడు, నిన్ను నిరుత్సాహపరచాలని నా ఉద్దేశ్యం కాదు, కానీ…”

“సరే, ఆ భారాన్ని నా మీద వేసేయండి; ఎప్పుడో ఒకప్పుడు తెలుసుకోవాల్సిందే కదా, ఇప్పుడే తెలుసుకుంటాను.” “చూడు, దీన్ని కచ్చితంగా నేర్చుకోవాల్సిందే; దీనికి వేరే మార్గం లేదు. నక్షత్రాలు ప్రకాశించే రాత్రివేళ నీడలు ఎంత గాఢంగా ఉంటాయంటే, ఒడ్డు ఆకారం నీకు పూర్తిగా తెలియకపోతే, చెట్ల గుంపులను చూసి భయపడి వాటికి దూరంగా వెళ్ళిపోతావు; ఎందుకంటే ఆ చెట్ల నల్లని నీడను చూసి, అది నీటిలోకి చొచ్చుకువచ్చిన గట్టి భూభాగం (కేప్) అని పొరబడతావు. దాంతో ప్రతి పదిహేను నిమిషాలకు ఒకసారి ప్రాణం పోయేంత భయానికి గురవుతావు. ఒడ్డుకు యాభై అడుగుల దూరంలో ఉండాల్సిన సమయంలో, నువ్వు యాభై గజాల దూరంలో ఉండిపోతావు. ఆ నీడల్లో దాగి ఉన్న నీటిలో మునిగి ఉన్న చెట్టు మొద్దు (snag) నీకు కనిపించదు, కానీ అది ఎక్కడ ఉందో నీకు కచ్చితంగా తెలుస్తుంది; నది ఆకారాన్ని బట్టి అది ఎప్పుడు వస్తుందో నువ్వు గ్రహించగలవు. ఇక గాఢాంధకారం ఉండే రాత్రుల సంగతి చూస్తే… నక్షత్రాలు కాసే రాత్రితో పోలిస్తే, అమావాస్య లాంటి చీకటి రాత్రిలో నది ఆకారం పూర్తిగా భిన్నంగా కనిపిస్తుంది. అప్పుడు ఒడ్డులన్నీ సూటిగా ఉన్న గీతల్లా కనిపిస్తాయి, పైగా అవి చాలా అస్పష్టంగా ఉంటాయి; అవి నిజంగా సూటిగా ఉన్నాయని అనుకునే ప్రమాదం ఉంది, కానీ నీకు అసలు విషయం తెలుసు కాబట్టి అలా పొరబడవు. ఒక గట్టి గోడలా కనిపించే ప్రదేశం వైపు నువ్వు ధైర్యంగా పడవను నడుపుతావు (అక్కడ నిజానికి వంపు ఉందని నీకు బాగా తెలుసు), అప్పుడు ఆ గోడ వెనక్కి జరిగి నీకు దారి ఇస్తుంది. ఇక బూడిద రంగు పొగమంచు సంగతి చూస్తే… చినుకులు పడుతూ భయంకరంగా ఉండే ఆ పొగమంచులో ఒడ్డుకు ఒక నిర్దిష్టమైన ఆకారం అంటూ ఏమీ ఉండదు. ఆ పొగమంచు ఎంతటి అనుభవజ్ఞుడికైనా సరే తల తిరిగేలా, గందరగోళానికి గురిచేసేలా ఉంటుంది. సరే, ఇక రకరకాల వెన్నెలలు కూడా నది ఆకారాన్ని వేర్వేరు విధాలుగా మారుస్తాయి. చూడు…”

“అయ్యో, దయచేసి ఇక చెప్పకండి! ఈ లక్షలాది రకాల పద్ధతుల ప్రకారం నేను నది ఆకారాన్ని నేర్చుకోవాలా? ఆ సమాచారాన్నంతా నా తలలో మోయడానికి ప్రయత్నిస్తే నా భుజాలు వంగిపోతాయి.”

“అలా కాదు! నువ్వు కేవలం నది ఆకారాన్ని నేర్చుకుంటావు; దాన్ని ఎంత కచ్చితత్వంతో నేర్చుకుంటావంటే, నీ తలలో ఉన్న ఆకారాన్ని బట్టి ఎప్పుడూ పడవను నడపగలవు, మరియు…”

ఇక ఆపు! నేను ఒక మనిషికి నది నేర్పుతాను అని చెప్పినప్పుడు, నేను ఆ మాటకు కట్టుబడి ఉంటాను. నువ్వు నమ్మవచ్చు, వాడికి బుద్ధి చెప్తాను లేదా చంపేస్తాను. మేము ఈ అధ్యాయం నుండి విస్తృతంగా ఉటంకించాము, ఎందుకంటే ఇది ఇక్కడ చాలా ముఖ్యమైనదిగా అనిపిస్తుంది. పైలటింగ్ శాస్త్రంలో నైపుణ్యం సాధించే విషయంలో, ఇది ఈ పుస్తకంలో అత్యంత ప్రకాశవంతమైన అధ్యాయాలలో ఒకటి, మరియు అభ్యాసకుడి నుండి ఏమి ఆశించబడుతుందో, మరే ఇతర పదాల కలయిక కన్నా ఇది చక్కగా చూపిస్తుంది. ఇది ఏ విధంగానూ మొత్తం సమస్యను కవర్ చేయదు—మార్క్ ట్వైన్ స్వయంగా కూడా దానిని ప్రదర్శించలేకపోయాడు; మరియు నదిపై, పైలట్ వృత్తిపై అతనికి పాతకాలపు ప్రేమను పరిగణనలోకి తీసుకున్నప్పటికీ, అతని స్వభావం గల వ్యక్తి అటువంటి అడ్డంకులకు వ్యతిరేకంగా, అతను నిలబడినట్లుగా, ఎలా పట్టుదలతో కొనసాగగలిగాడనేది ఇప్పటికీ నమ్మశక్యం కానిది.

XXIV

నదీ ఆధారిత విద్యావిధానం

అతను ఇతర రకాల జ్ఞానాన్ని సంపాదించాడు. ఆ తొలి రోజుల్లో హన్నిబాల్ వీధులు,  అనేక నగరాలలోని ముద్రణాలయాలు అతనికి మానవ స్వభావాన్ని వివిధ నిష్కపటమైన కోణాల్లో బోధించినట్లే, నది కూడా ఆ శక్తివంతమైన విద్యకు ఒక అదనపు మార్గాన్ని అందించింది. నైతికంగా, దాని వాతావరణం ఇతరుల కంటే మెరుగైనదని చెప్పలేము. పశ్చిమ దేశాలలో నౌకాయానం చదునైన పడవల రకంతో ప్రారంభమైంది—వాటి నావికులు మొరటు, కఠినమైన మనుషులు, తాగుబోతులు, విచక్షణారహితంగా పోరాడేవారు, క్రీడలలో అనాగరికులు, తెలివిలో మొరటువారు, ప్రతి విషయంలోనూ అపవిత్రులు. స్టీమ్‌బోట్ సిబ్బంది ఈ మార్గదర్శకులకు సహజ వారసులు—కొంచెం తక్కువ మొరటుగా, కొంచెం తక్కువ అపవిత్రమైన ఆలోచనలతో, పైపైన తక్కువ అనాగరికంగా ఉండేవారు. కానీ ఈ విషయాలు ప్రధానంగా “పై అంతస్తుల” లోనే ఉండేవి. ఒక సహచరుడిని గానీ, డెక్-హ్యాండ్‌ను గానీ తేలికగా గీకితే చాలు, ఆ పాతకాలపు పడవ నడిపేవాడి క్రూరత్వం బయటపడుతుంది. ఈ రంగంలో కెప్టెన్లు అధిపతులుగా, పైలట్లు రాజులుగా ఉండేవారు; కానీ వారు దేవదూతలేమీ కాదు. ‘లైఫ్ ఆన్ ది మిసిసిపీ’లో క్లెమెన్స్ తన అధిపతి యొక్క ఘాటైన పదజాలం గురించి ప్రస్తావిస్తూ, మేట్ ఆజ్ఞలు ఇచ్చే పద్ధతిని చూసి తాను ఎలా అసూయపడ్డాడో మనకు చెబుతాడు. పైలటింగ్ కంటే ఆ విషయాలను నేర్చుకోవడం సులభం,  మొత్తమ్మీద వేగంగా కూడా పూర్తవుతుంది. ఊహాశక్తి, చమత్కారం  పదాలపై సహజమైన పట్టుతో వాటిని మరింత మెరుగుపరుచుకోవచ్చు కూడా. ఆ శిక్షణ రోజుల్లో శామ్యూల్ క్లెమెన్స్ మద్యం మరియు పేకాట విషయంలో తన వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టుకోవడం గుర్తుంచుకోవలసిన విషయం;  అతను తన తిట్లను ఎల్లప్పుడూ తీవ్రమైన ఒత్తిడి క్షణాలకు మాత్రమే పరిమితం చేయకపోయినా లేదా తన చమత్కారపు నాణ్యతను వడపోసుకోకపోయినా, మానవుల ఉపయోగాలకు మరియు ఆనందాలకు శుద్ధి చేయడానికి ముడిసరుకుగా అన్నింటినీ సేకరించే ఆ నిర్మాణ దశలో ఉన్న ఒక మానవునికి అతను ఒక అత్యుత్తమ ఉదాహరణ అని కూడా మనం గుర్తుంచుకోవచ్చు.

అతను మానవ స్వభావం గురించి అపారమైన జ్ఞానాన్ని సంపాదించాడు. అతను ఇలా అంటాడు: ఆ క్లుప్తమైన, చురుకైన విద్యాభ్యాసంలో, కల్పన, జీవిత చరిత్ర లేదా చరిత్రలో కనిపించే అన్ని రకాల మానవ స్వభావాలతో నేను వ్యక్తిగతంగా, సుపరిచితంగా పరిచయం పెంచుకున్నాను. కల్పనలో గానీ, జీవిత చరిత్రలో గానీ చక్కగా చిత్రీకరించబడిన ఒక పాత్ర నాకు కనిపించినప్పుడు, నేను సాధారణంగా అతని పట్ల ఆత్మీయమైన వ్యక్తిగత ఆసక్తిని కనబరుస్తాను. ఎందుకంటే, అతను నాకు ముందే తెలుసు—నది వద్ద అతన్ని కలిశాను.

నిస్సందేహంగా, జీవితంలోని విస్తృత తత్వాలు  స్వభావాలను అధ్యయనం చేయడానికి ఆ నది ఒక గొప్ప పాఠశాలగా ఉండేది: అస్పష్టమైన పరోక్షోక్తులను నివారించి, ప్రత్యక్ష మరియు ఖచ్చితమైన ఫలితాలను లక్ష్యంగా చేసుకునే తత్వాలు; ఐరోపాలో “అమెరికన్” అని, అమెరికాలో “వెస్ట్రన్” అని పిలువబడే కఠినమైన శక్తివంతమైన స్వభావాలు. మార్క్ ట్వైన్ పాఠశాల ఉన్నదానికంటే తక్కువగానూ లేనందుకు—మరియు అంతకంటే ఎక్కువగానూ లేనందుకు—మనం కృతజ్ఞతతో ఉండాలి.

కొంతకాలం తర్వాత, మిస్సోరి నది వాణిజ్య అవసరాల వల్ల హోరేస్ బిక్స్బీ మిస్సిస్సిప్పి నుండి దూరమయ్యాడు,  అతను ఆచారం ప్రకారం తన శిష్యుడిని మరొక నావికుడికి అప్పగించాడు—ఇప్పుడు, అతను సరిగ్గా ఏ నావికుడో ఖచ్చితంగా తెలియదు, కానీ బహుశా జాన్ జె. రో నౌకకు చెందిన జెబ్ లీవెన్‌వర్త్ లేదా బెక్ జాలీకి అప్పగించి ఉండవచ్చు. రో ఒక సరుకు రవాణా పడవ, “ఒక ద్వీపంలా నెమ్మదిగా  ఒక వ్యవసాయ క్షేత్రంలా సౌకర్యవంతంగా” ఉండేది. నిజానికి, ‘రో’ అనే ఓడ రైతుల యాజమాన్యంలో ఉండేది  వారిచేతనే నడపబడేది. జాన్ క్వార్లెస్ యొక్క వ్యవసాయ క్షేత్రాన్ని నీటిపై నడపగలిగితే, అది స్నేహభావం, ఆతిథ్యం వేగం విషయంలో ఆ ఓడను ఎంతగానో పోలి ఉంటుందని సామ్ క్లెమెన్స్ భావించాడు. ప్రవాహానికి ఎదురుగా అది ఒక ద్వీపాన్ని కూడా దాటగలదని, అయితే ప్రవాహానికి అనుకూలంగా అది ఎప్పటికీ ప్రవాహాన్ని అధిగమించలేదని, అయినప్పటికీ అది ఒక “ఆవిరి పడవకు ప్రేమ వంటిది” అని దాని గురించి చెప్పుకునేవారు. ‘రో’కు ప్రయాణికులను తీసుకువెళ్ళడానికి లైసెన్స్ లేదు, కానీ దానిలో ఎల్లప్పుడూ డజను మంది “కుటుంబ అతిథులు” ఉండేవారు. నాట్యాలు చేయడానికి  వెన్నెల రాత్రి వినోదాల కోసం ఒక పెద్ద బాయిలర్-డెక్, అలాగే క్యాబిన్‌లో ఒక పియానో కూడా ఉండేవి. ఆ యువ పైలట్ అప్పుడప్పుడు పియానో వాయిస్తూ, “చిలగడదుంప తీగపై మిడత”కు సంబంధించిన పాటలను, లేదా మెథుసలేం అనే పేరుగల ఒక ముసలి గుర్రం గురించిన పాటలను తన సంగీతానికి అనుగుణంగా పాడేవాడు:

అతన్ని కిందకి దించి యెరూషలేములో అమ్మేశారు,

చాలా కాలం క్రితం.

ఈ పురాతన గుర్రం గురించి నలభై ఎనిమిది చరణాలు ఉండేవి, అవన్నీ దాదాపు ఒకేలా ఉండేవి; కానీ అక్కడ సమావేశమైన బృందం విమర్శించే అవకాశం లేదు,  అతని ప్రయత్నాలు అతనికి ప్రశంసలు తెచ్చిపెట్టాయి. అతను జాన్ జె. రో నౌకలో స్వర్గతుల్యమైన సమయాన్ని గడిపాడు, ఆ తర్వాత దానికి పూర్తి భిన్నంగా నరకంలాంటి అనుభవం ఎదురైంది. బిక్స్బీ తిరిగి వచ్చి, ఒకటి రెండు పర్యటనలు చేసి, ఆ తర్వాత వెళ్ళిపోయి, అతన్ని మళ్ళీ బదిలీ చేశాడు, ఈసారి బ్రౌన్ అనే వ్యక్తి వద్దకు. నదిపై ఉన్న అత్యంత అందమైన పడవలలో ఒకటైన, చక్కటి కొత్త స్టీమర్ పెన్సిల్వేనియాలో బ్రౌన్‌కు ఒక స్థానం లభించింది,  యువ క్లెమెన్స్ ఒక మంచి స్టీర్స్‌మ్యాన్‌గా (పడవ నడిపేవాడిగా) ఎదిగాడు, కాబట్టి మొదట్లో ఆ ఏర్పాటుతో ఇద్దరూ సంతోషించి ఉండటంలో ఆశ్చర్యం లేదు.

కానీ బ్రౌన్ తప్పులు వెతికే, నిరంకుశమైన, అజ్ఞాని, మొరటు  దురుద్దేశపూరితమైన నాయకుడు. మిసిసిపీ పుస్తకంలో రచయిత బ్రౌన్‌తో తన మొదటి, అలాగే చివరి భేటీ గురించి రాశాడు. సరైన కారణాల వల్ల ఈ సందర్భాలు అతని జ్ఞాపకాల్లో చెరగని ముద్ర వేశాయి,  వాటిని చాలావరకు సరైనవిగా అంగీకరించవచ్చు. బ్రౌన్ ప్రవర్తన అభ్యంతరకరంగా ఉండేది. అతని మొదటి పలకరింపు ఒక విసుగుతో కూడిన ప్రశ్న.

“నువ్వు హోరేస్ బిగ్స్‌బీ కొడుకువా?”

నదిలో సాధారణంగా “బిక్స్‌బీ”ని “బిగ్స్‌బీ” అని పలికేవారు, కానీ బ్రౌన్ దానిని మరింత అవమానకరంగా మార్చి, ఆ తర్వాత మరింత అసహ్యకరమైన ప్రశ్నలు, వ్యాఖ్యలు  ఆదేశాలు జారీ చేసేవాడు. అతని కింద పనిచేసేవాడు త్వరలోనే అతన్ని పూర్తిగా ద్వేషించడం నేర్చుకున్నాడు. అయినప్పటికీ, గౌరవప్రదమైన సంబంధాన్ని కొనసాగించడం అవసరం.

ప్రవర్తన—ఆచారం, క్రమశిక్షణ, చివరికి చట్టం కూడా అదే కోరాయి—కానీ 1858వ సంవత్సరం తొలి నెలల్లో, బ్రౌన్‌ను చంపడం వల్ల కలిగే తృప్తిని అణచుకోవడానికి ఆ యువ నావికుడు చాలా కఠినమైన శీతాకాలం, వసంతకాలం గడిపి ఉండాలి. కాలం ప్రతీకారం తీర్చుకుంటుంది—ఒక విషాదకరమైన ప్రతీకారం, అది కూడా భయంకరమైన మూల్యంతో; కానీ అతను దానిని ఊహించలేకపోయాడు,  తన తీరిక సమయాన్ని తన సొంత శిక్షలను ప్లాన్ చేసుకోవడానికి కేటాయించాడు.

నేను బ్రౌన్‌ను చంపుతున్నట్లు ఊహించుకోగలిగాను; దానికి వ్యతిరేకంగా ఏ చట్టమూ లేదు,  నేను పడుకున్న వెంటనే ఎప్పుడూ చేసే పని అదే. నా విధి అయినట్లుగా మనసులో ఊహించుకోవడానికి బదులుగా, నేను పనిని పక్కనపెట్టి ఆనందం కోసం బ్రౌన్‌ను చంపాను. నేను ఒక నెల పాటు ప్రతి రాత్రి బ్రౌన్‌ను చంపాను; పాత, నిస్సారమైన, సాధారణ పద్ధతులలో కాదు, కొత్త  రమణీయమైన పద్ధతులలో—కొన్నిసార్లు వాటి రూపకల్పనలోని తాజాదనం ఆశ్చర్యపరిచేవిగా, మరియు ఆ ప్రదేశానికి, వాతావరణానికి భయంకరంగా ఉండేవి.

ఒకసారి బ్రౌన్ మామూలు కన్నా ఎక్కువగా అవమానించినప్పుడు, అతని కింద పనిచేసేవాడు పడుకుని అతన్ని “పదిహేడు విభిన్న పద్ధతులలో—అవన్నీ కొత్తవే”—చంపాడు.

అతను మొదట బ్రౌన్‌ను మెప్పించడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ అది నిష్ప్రయోజనమైంది. బ్రౌన్ సంతోషపడటానికి ఇష్టపడని రకం మనిషి; తన కింద పనిచేసేవాడు ఎంత జాగ్రత్తగా పడవ నడిపినా, అతను ఎప్పుడూ అతనిపై విసుక్కునేవాడు.

“ఇక్కడ,” అతను అరిచేవాడు, “ఇప్పుడు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? దాన్ని కిందకి లాగు! దాన్ని కిందకి లాగు! నేను చెప్పేది నీకు వినపడటం లేదా? దరిద్రపు బురద పిల్లి!”

అతని సహాయకుడు అలాంటి వ్యక్తిని మెప్పించాలనే కోరికను పూర్తిగా కోల్పోయాడు, పైగా అప్పుడప్పుడు అతన్ని రెచ్చగొట్టడానికి కూడా అవకాశాలు తీసుకునేవాడు. ఒకరోజు వారు నదిలో ప్రయాణిస్తుండగా, పడవ ఏదో అసాధారణమైన ప్రదేశం వైపు వెళ్తున్నట్లు బ్రౌన్ గమనించాడు.

“ఇక్కడ, ఇప్పుడు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?” అతను అరిచాడు. “అసలు దేనికోసం పడవ నడుపుతున్నావు? దరిద్రపు మూర్ఖుడా!”

“ఎందుకు,” అన్నాడు సామ్, చలించకుండా ఆలోచిస్తూ, “పడవ నడపడానికి నాకు వేరే ఏమీ కనిపించలేదు, ఒడ్డున ఉన్న ఆ తెల్ల ఆవు వైపు వెళ్తున్నాను.”

“ఆ చక్రం దగ్గర నుంచి తప్పుకో! ఈ పైలట్‌హౌస్ నుంచి బయటకు వెళ్ళు!” అని బ్రౌన్ అరిచాడు. “నువ్వేమీ పైలట్ అవ్వడానికి పనికిరావు!”

సామ్ కోరుకున్నది కూడా అదే. బ్రౌన్ యొక్క నిరంతర విమర్శల నుండి లభించే ఏ తాత్కాలిక ఉపశమనమైనా అతనికి స్వాగతమే. అతను దాదాపు ఒక సంవత్సరంగా ఆ నదిలో పనిచేస్తున్నాడు. అందరూ అతన్ని ఇష్టపడి, మంచి నావికుడిగా పేరు తెచ్చుకున్నప్పటికీ, అతనికి ఎలాంటి జీతం అందడం లేదు. కొంతకాలంగా డబ్బు అవసరం పెద్దగా లేదు, ఎందుకంటే భోజన ఖర్చులు కట్టాల్సిన అవసరం లేదు; కానీ బట్టలు ఎప్పటికైనా పాడైపోతాయి, ఇంకా కొన్ని ఇతర ఖర్చులు కూడా ఉంటాయి. పెన్సిల్వేనియా ఓడ, ప్రయాణానికి ముందు, తర్వాత ఒకటి రెండు రోజులు ఖాళీగా ఉండటంతో, ఒక రౌండ్ ట్రిప్ పూర్తి చేయడానికి సుమారు ముప్పై ఐదు రోజులు పట్టేది. ఆ యువ నావికుడు, న్యూ ఓర్లీన్స్ కట్ట మీద సరుకు రవాణాను పర్యవేక్షిస్తూ రాత్రిపూట పని సంపాదించవచ్చని తెలుసుకున్నాడు. అలా ప్రతి రాత్రి కాపలాకు రెండున్నర నుండి మూడు డాలర్ల వరకు సంపాదించేవాడు. కొన్నిసార్లు రెండు రాత్రులు కూడా పని ఉండేది, అలా ఐదు లేదా ఆరు డాలర్ల పెట్టుబడితో తాను ధనవంతుడినని భావించుకునేవాడు. “ఆ సరుకుల కుప్పల మధ్య చీకట్లో అలా కాపలా కాయడం ఒక నిర్జనమైన అనుభవం; ఏ శబ్దమూ లేదు, ఏ ప్రాణీ కదలడం లేదు,” అని అతను చాలా కాలం తర్వాత అన్నాడు. “కానీ అది నిష్ప్రయోజనమైనది కాదు: ఆ రాత్రులలో నేను అక్కడ ఒంటరిగా కూర్చున్నప్పుడు నాకు స్ఫూర్తి కలిగేది. నేను రకరకాల పరిస్థితులను, అవకాశాలను ఊహించుకునేవాడిని. ఆ విషయాలు క్రమంగా నా పుస్తకాలలోకి చేరి, నాకు ఎన్నో అధ్యాయాలను అందించాయి. నా చాలా పుస్తకాలలో ఏదో ఒక రూపంలో ఆ రాత్రుల ప్రభావాన్ని నేను గుర్తించగలను.”

మిసిసిపీ పుస్తకం యొక్క రెండవ భాగంలోని అనేక ఆసక్తికరమైన కథలు ఆ సుదీర్ఘ రాత్రి కాపలాల నుండే పుట్టాయి. అలాంటి విషయాల గురించి ఆలోచించడానికి అది ఒక మంచి సమయం.

ప్రేమకథలు మరియు సాహసాలు

అయితే, బ్రౌన్‌తో జీవితం అంతా దుఃఖమయం కాదు. ఆ యాత్రకు ముందు, తర్వాత కూడా విశ్రాంతి, వినోదం లభించాయి. సెయింట్ లూయిస్‌లోని పమేలా ఇంట్లో, అతనికి తోడుగా చాలామంది ఉండేవారు: ఎక్కువగా హానిబాల్ స్నేహితులు, పాఠశాల స్నేహితులు—అయితే, అమ్మాయిలు. న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో అతను స్నేహపూర్వకమైన పడవలను సందర్శించాడు, ముఖ్యంగా జాన్ జె. రో పడవను, అక్కడ అతనికి ఘనంగా స్వాగతం లభించింది. రో పడవలో అలాంటి ఒక సందర్శనను అతను ఎప్పటికీ మరచిపోలేదు. ఆ యాత్రలో పడవ అతిథులలో ఒక యువతి ఉంది—మరొక లారా, పదిహేనేళ్ల వయసు, ఎంతో ఆకర్షణీయంగా, ముచ్చటగా ఉంది. వారు కలుసుకున్నారు, ఒకరికొకరు ఆకర్షితులయ్యారు; వారిద్దరి జీవితాల్లోనూ యవ్వనంలో ఎదురయ్యే ఉజ్వల క్షణాలలో ఇది ఒకటి: అకస్మాత్తుగా, కొద్దికాలం పాటు వచ్చే శృంగారం, ప్రేమ—దాన్ని మీరెలా పిలిచినా సరే, దాన్ని వెంబడిస్తే పెళ్లికి దారితీసే విషయం.

“ఆ తర్వాతి మూడు రోజులు మేము మేల్కొని ఉన్న సమయంలో, నేను ఆ అమ్మాయి మోచేతికి నాలుగు అంగుళాల దూరంలో కూడా లేను.”

అప్పుడు హఠాత్తుగా ఒక అంతరాయం కలిగింది: జెబ్ లీవెన్‌వర్త్ వెనుక నుండి వేగంగా దూసుకొస్తూ ఇలా అరిచాడు:

“పెన్సిల్వేనియా వెనక్కి వెళ్తోంది.”

ఒక భావోద్వేగపు అలజడి, క్షణికమైన వీడ్కోలు, డెక్‌ల మీదుగా ఒక పరుగు, శృంగారం నుండి వాస్తవంలోకి ఒక గెంతు,  అదంతా ముగిసిపోయింది. అతను ఆమెకు రాశాడు, కానీ ఎటువంటి జవాబు రాలేదు. అతను ఆమెను మళ్ళీ ఎప్పుడూ చూడలేదు, నలభై ఎనిమిది సంవత్సరాల పాటు ఆమె నుండి ఎటువంటి కబురు లేదు, అప్పటికి ఇద్దరూ వివాహితులై, వితంతువులై, వృద్ధులయ్యారు. ఆమెకు అతని ఉత్తరం అందలేదు.

పెన్సిల్వేనియాలో కూడా జీవితానికి దాని స్వంత ఆసక్తులు ఉన్నాయి. మార్చి 9, 1858 నాటి ఒక ఉత్తరం, కదులుతున్న మంచులో లోతును వెతకడానికి స్టీమర్ యొక్క పడవలో చేసిన ఒక ఆహ్లాదకరమైన ప్రమాదకరమైన రాత్రి సాహసం గురించి వివరిస్తుంది.

అప్పుడు అసలు సరదా మొదలైంది. మేము పడవ ముందు భాగానికి 20 ఫాథమ్‌ల పొడవున్న ఒక తాడును కట్టి, ఒడ్డున గుర్రాలను కట్టినట్లుగా మనుషులను (రెండు సిబ్బందిని) దానికి కట్టాము. పైలట్ అయిన బ్రౌన్, పడవ ముందు భాగాన్ని బయట ఉంచడానికి తెడ్డుతో ముందు భాగంలో నిలబడగా, నేను చుక్కానిని పట్టుకున్నాను. మేము మనుషులను ముందుకు నడిపిస్తాము, పడవ ఒక బరువైన మంచు గడ్డపైకి వచ్చే వరకు అంతా సవ్యంగానే సాగుతుంది, ఆ తర్వాత మనుషులు పిన్నుల్లాగా కుప్పకూలిపోతారు, అదే సమయంలో బ్రౌన్ పడవ అడుగున అడ్డంగా పడి ఉంటాడు. గంటసేపు కష్టపడిన తర్వాత, తెడ్ల మీద అర అంగుళం మందం మంచుతో మేము తిరిగి వచ్చాము. మమ్మల్ని వెనక్కి పంపి, మరో పడవను సిద్ధం చేశాము, ఆ తర్వాత జార్జ్ (జార్జ్ ఈలర్, మరో పైలట్)  నేను కొత్త మనుషులతో రెట్టింపు సిబ్బందిని తీసుకుని మళ్ళీ ప్రయత్నించాము. ఈసారి మేము అరగంటలోపే కాలువను కనుగొని, పెన్సిల్వేనియా వచ్చి మమ్మల్ని తీసుకువెళ్ళే వరకు ఒక ద్వీపంలో దిగాము. మరుసటి రోజు ఇంకా చల్లగా ఉంది. నేను రెండుసార్లు పడవలో బయటకు వెళ్ళాను, ఆ తర్వాత మేము బయటపడ్డాము, కానీ ఆ దుష్ట స్టీమ్‌బోట్ మా మీదకు దూసుకువచ్చేంత దగ్గరకు వచ్చింది… మేము హ్యాట్ ఐలాండ్‌లో లోతు కొలిచాము, ఒక ఇసుక దిబ్బ చుట్టూ పడవను తిప్పి, మళ్ళీ లోతు కొలిచాము—కానీ మా పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవాలంటే మీరు డాక్టర్ కేన్ పుస్తకం చదవాలి. పడవ వద్దకు తిరిగి వెళ్లడం అసాధ్యం అయ్యేది. కానీ మరియా డెన్నింగ్ ద్వీపం తలభాగంలో చిక్కుకుపోయింది—వారు మమ్మల్ని పిలిచారు—మేము దాని పక్కకు వెళ్ళాము, వారు మమ్మల్ని పైకి లాగి, మంచును కరిగించారు. మేము అప్పుడు తెల్లవారుజామున నాలుగు గంటల నుండి తొమ్మిదిన్నర గంటల వరకు మంట దగ్గరకు వెళ్లకుండా పడవలోనే ఉన్నాము. మనుషుల మీద, పడవ మీద, తాడుల మీద, మిగతా అన్నిటి మీద మంచు దట్టంగా కప్పబడి ఉంది, మేము రాతి మిఠాయి విగ్రహాల్లా కనిపించాము.

ఆ రోజుల్లో అతను ఇష్టపడేది ఇలాంటి పనులనే. దానిలో రచయిత యొక్క స్పష్టమైన ఆనందం, గర్వం మనకు కనిపిస్తాయి. అదే ఉత్తరంలో అతను ఇలా అంటాడు: “నేను పత్రికతో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు జరపలేను, ఎందుకంటే నది గురించి తెలుసుకుంటున్నప్పుడు మరే ఇతర పని చేయడానికి లేదా దాని గురించి ఆలోచించడానికి అనుమతి ఉండదు.” ఆ తర్వాత అతను తన సోదరుడు హెన్రీని ప్రస్తావించాడు, ఆ విషాద ఘట్టానికి నాంది ఇక్కడే మొదలవుతుంది. ఆ ఘట్టానికి, నిందారహితుడైనప్పటికీ, శామ్యూల్ క్లెమెన్స్ ఎల్లప్పుడూ తనను తాను బాధ్యుడిగా భావించుకునేవాడు.

హెన్రీ ఇక్కడ (సెయింట్ లూయిస్‌లో) పెద్దగా ఏమీ చేయడం లేదు, కాబట్టి నేను అతన్ని మా క్లర్క్ వద్దకు ఒక యాత్రకు కావలసిన పనుల కోసం పంపించాను. కట్టెల కుప్పలను కొలవడం, బొగ్గు పెట్టెలను లెక్కించడం, మరియు ఇతర క్లర్క్ పనులు చేయడం వంటివి చేయమని చెప్పాను. అతను వాటిని సంతృప్తికరంగా నిర్వర్తించాడు. అతను మళ్ళీ మాతో పాటు వెళ్ళవచ్చు.

ఆ సమయానికి హెన్రీ క్లెమెన్స్‌కు సుమారు ఇరవై ఏళ్లు. అతను అందమైన, ఆకర్షణీయమైన యువకుడు. అ గర్వపడేవాడు. అతను తర్వాతి యాత్రకు వెళ్ళాడు, ఆ తర్వాత కూడా పదోన్నతి క్రమంలో మూడవ క్లర్క్‌గా క్రమం తప్పకుండా వెళ్తూనే ఉన్నాడు. బ్రౌన్‌తో గడిపిన ఆ కష్టకాలంలో హెన్రీ మాతో ఉండటం ఒక ఆశాకిరణంలా ఉండేది. ఆ అబ్బాయిలు తమ తీరిక సమయాన్ని చాలా వరకు మరో పైలట్ అయిన జార్జ్ ఈలర్‌తో గడిపారు. అతను “బ్రౌన్‌కు లేని దయకు భిన్నంగా” చాలా దయగలవాడు. అతను షేక్స్‌పియర్, గోల్డ్‌స్మిత్‌ల రచనలను ఉటంకిస్తూ, తనను మంత్రముగ్ధుడై, స్ఫూర్తిదాయకంగా వింటున్న ప్రేక్షకులకు వేణువు వాయించేవాడు. ఇవి ఎంతో విలువైన విషయాలు. రాబోయే మార్గంపై అప్పటికే ఒక దీర్ఘకాలిక దుఃఖపు ఛాయ అలుముకుంటోందని ఆ యువ నావికుడు ఊహించలేకపోయాడు.

అయినప్పటికీ, సరైన సమయంలో అతనికి ఒక హెచ్చరిక అందింది; అది ఒక అద్భుతమైన, ప్రభావవంతమైన హెచ్చరిక, కానీ అలాంటి హెచ్చరికలను ఎవరూ పెద్దగా పట్టించుకోరు. ఒక రాత్రి, పెన్సిల్వేనియా ఓడ సెయింట్ లూయిస్‌లో నిలిచి ఉన్నప్పుడు, అతను తన సోదరి ఇంట్లో నిద్రపోయి, ఈ స్పష్టమైన కల కన్నాడు:

అతను హెన్రీ అనే శవాన్ని, కూర్చునే గదిలో రెండు కుర్చీల మీద ఆనించి ఉన్న ఒక లోహపు సమాధి పెట్టెలో పడి ఉండటం చూశాడు. అతని ఛాతీ మీద ఒక తెల్లటి పూల గుత్తి ఉంది, దాని మధ్యలో ఒకే ఒక్క ఎర్రటి పువ్వు ఉంది.

అతను మేల్కొన్నప్పుడు తెల్లవారింది, కానీ ఆ కల ఎంత స్పష్టంగా ఉందంటే అది నిజమని అతను నమ్మాడు. బహుశా పాత సమ్మోహన స్థితి అతనిపై ప్రభావం చూపిందేమో, ఎందుకంటే అతను లోపలికి వెళ్లి తన చనిపోయిన సోదరుడిని చూద్దామని అనుకుని లేచి బట్టలు వేసుకున్నాడు. దానికి బదులుగా, అతను తెల్లవారుజామున వీధిలోకి వెళ్లి, వీధి మధ్యలోకి నడిచాడు, అంతలోనే అది కేవలం ఒక కల మాత్రమేనని అతనికి హఠాత్తుగా మెరుపులా తట్టింది. అతను వెనక్కి దూకి, కూర్చునే గదిలోకి పరుగెత్తాడు, అది నిజంగా ఖాళీగా ఉండటం చూసి అతనికి గొప్ప ఆనందపు వణుకు పుట్టింది. అతను పామెలాకు ఆ కలను చెప్పి, వెంటనే వీలైనంత త్వరగా దాన్ని తన మనసు నుండి తొలగించుకున్నాడు. పెన్సిల్వేనియా ఓడ యధావిధిగా సెయింట్ లూయిస్ నుండి బయలుదేరి, న్యూ ఓర్లీన్స్‌కు సురక్షితంగా ప్రయాణించింది.

సురక్షితమైన ప్రయాణమే అయినా, సంఘటనలతో నిండినది; ఆ ప్రయాణంలోనే, ఇంతకుముందు చెప్పిన బ్రౌన్‌తో చివరి సమావేశం జరిగింది. ఇది మిసిసిపీ పుస్తకంలో నమోదు చేయబడింది, కానీ ఇక్కడ దానిని విస్మరించలేము. నదిలో కొంత దూరం వెళ్ళాక (అది ఈగిల్ బెండ్‌లో జరిగింది), పడవను కొంచెం కింద దించాలనే కెప్టెన్ ఆదేశాన్ని తీసుకురావడానికి హెన్రీ హరికేన్ డెక్ మీదకు వచ్చాడు. బ్రౌన్‌కు కొంతవరకు చెవుడు ఉంది, కానీ అతను ఆ విషయాన్ని ఎప్పుడూ ఒప్పుకోలేదు. బహుశా అతనికి ఆ ఆదేశం అర్థం కాలేదేమో; ఏదేమైనా, అతను విన్నట్లు ఏమాత్రం సంకేతం ఇవ్వలేదు, మరియు నేరుగా ముందుకు వెళ్ళిపోయాడు. తనకంటే శ్రేష్ఠమైన ప్రతి ఒక్కరినీ ద్వేషించినట్లే, అతను హెన్రీని కూడా ద్వేషించాడు, మరియు ఏదేమైనా, మళ్ళీ చెప్పమని అడగడానికి అతను చాలా అహంకారిగా ఉన్నాడు. వారు ఆ రేవును దాటుతుండగా, కెప్టెన్ క్లైన్‌ఫెల్టర్ డెక్ మీదకు వచ్చి, పడవను చుట్టూ తిరగనివ్వమని అతన్ని పిలిచి, ఇలా అన్నాడు:

“ఇక్కడ దిగమని హెన్రీ నీకు చెప్పలేదా?”

“లేదు, అయ్యా.”

కెప్టెన్ క్లైన్‌ఫెల్టర్ సామ్ వైపు తిరిగి:

“అతను చెప్పింది నీకు వినపడలేదా?”

“అవును, అయ్యా.”

బ్రౌన్ అన్నాడు: “నీ నోరు మూసుకో! నువ్వు అలాంటిదేమీ ఎప్పుడూ వినలేదు.” కొంతసేపటికి, ఏ గొడవ జరగబోతోందనే విషయం తెలియకుండా హెన్రీ పైలట్-హౌస్‌లోకి వచ్చాడు. బ్రౌన్ తన అత్యంత అసహ్యకరమైన పద్ధతిలో అతనిపై విరుచుకుపడ్డాడు.

“ఇదిగో, మనం ఆ తోటలో దిగాలని నాకు ఎందుకు చెప్పలేదు?” అని నిలదీశాడు.

హెన్రీ ఎప్పుడూ మర్యాదగా, సౌమ్యంగా ఉండేవాడు. “నేను మీకు చెప్పాను, మిస్టర్ బ్రౌన్.”

“అది అబద్ధం.”

సామ్ క్లెమెన్స్, బ్రౌన్ తనను తిట్టుకోవడాన్ని భరించగలిగాడు, కానీ హెన్రీని తిట్టడాన్ని భరించలేకపోయాడు. అతను ఇలా అన్నాడు: “నువ్వే అబద్ధం చెబుతున్నావు. అతనే నీకు చెప్పాడు.”

బ్రౌన్ ఒక క్షణం పాటు దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యాడు, ఆపై అతను ఇలా అరిచాడు:

“అర నిమిషంలో నీ సంగతి చూస్తాను!” అని హెన్రీని పైలట్-హౌస్ నుండి బయటకు వెళ్ళమని ఆదేశించాడు.

ఆ అబ్బాయి ఉలిక్కిపడగానే, బ్రౌన్ అకస్మాత్తుగా అతని కాలర్ పట్టుకుని ముఖం మీద కొట్టాడు.* వెంటనే సామ్, ఒక బరువైన స్టూల్‌తో బ్రౌన్ మీదకు దూకి, అతన్ని నేల మీద పడుకోబెట్టాడు. అప్పుడు నెలల తరబడి రగులుతున్న పగ, ఆగ్రహం అంతా ప్రజ్వరిల్లింది. అతను బ్రౌన్ మీదకు దూకి, మోకాళ్లతో అతన్ని పట్టుకుని, తన శక్తి, కోపం రెండూ క్షీణించే వరకు పిడికిళ్లతో బాదాడు. అప్పుడు బ్రౌన్ విడిపించుకుని, పైలట్ సహజ ప్రవృత్తితో చువ్వ వైపు దూకాడు, ఎందుకంటే ఆ ఓడ కొట్టుకుపోతోంది, ప్రమాదంలో పడే అవకాశం ఉంది. ఇక ప్రమాదం లేదని గ్రహించి, అతను ఒక దూరదర్శినిని ఆయుధంగా పట్టుకున్నాడు.

* మిస్సిస్సిప్పి పుస్తకంలో రచయిత, బ్రౌన్ ఒక పెద్ద బొగ్గు ముక్కతో హెన్రీని కొట్టడం ప్రారంభించాడని పేర్కొన్నాడు; కానీ, ఆ సంఘటన జరిగిన వెంటనే శ్రీమతి ఓరియన్ క్లెమెన్స్‌కు రాసిన ఒక లేఖలో అతను ఇలా అంటాడు:

“హెన్రీ పైలట్-హౌస్ నుండి బయటకు దూకాడు—బ్రౌన్ ఒక్కసారిగా లేచి అతన్ని పట్టుకున్నాడు—అతన్ని సగం వెనక్కి తిప్పి ముఖం మీద కొట్టాడు!—దాదాపు ఆరడుగుల ఎత్తు నుండి నా తమ్ముడిని కొట్టాడు. ఆ క్షణం నుండి నాకు పిచ్చెక్కింది. నేను పడవను దానంతట అదే నడిపించుకోవడానికి వదిలేసి, ఆ అవమానానికి ప్రతీకారం తీర్చుకున్నాను—మరియు నేను చేసింది సరైనదేనని కెప్టెన్ అన్నాడు.”

“ఈ పైలట్-హౌస్ నుండి బయటకు వెళ్ళు,” అని అతను ఆవేశంగా అరిచాడు.

కానీ అతని కింద పనిచేసేవాడు ఇప్పుడు అతనికి భయపడలేదు.

“నువ్వు ‘ఇక్కడ’ అనే పదాన్ని తీసేయాలి,” అని అతను విమర్శనాత్మకంగా, సాగదీస్తూ అన్నాడు. “అది అందరికీ తెలిసిన విషయమే, మరియు అది మంచి ఆంగ్ల పద్ధతిగా పరిగణించబడదు.”

“నీ అహంకారాలు నాకు చూపించకు,” అని బ్రౌన్ అరిచాడు. “నీ నుండి నేను ఇంకేమీ సహించను.”

“నువ్వు ‘నీ అహంకారాలు నాకు చూపించకు’ అని అనాలి,” అని సామ్ మృదువుగా అన్నాడు, “ నీ వాక్యంలో చివరి సగభాగం దాదాపు సరిదిద్దడానికి వీలులేనిదిగా ఉంది.”

ముందు డెక్‌పై గుమిగూడిన ప్రయాణికులు, తెల్లటి ఏప్రాన్లు ధరించిన సేవకుల బృందం విజేతను అభినందించింది.

బ్రౌన్ కోపంతో, గర్జిస్తూ స్టీరింగ్ వీల్ వైపు తిరిగాడు. క్లెమెన్స్ కిందికి వెళ్ళాడు, అక్కడ కెప్టెన్ క్లైన్‌ఫెల్టర్ బహుశా తనకి సంకెళ్ళు వేస్తాడని అతను ఊహించాడు, ఎందుకంటే ఒక పైలట్‌ను కొట్టడం ఒక పెద్ద నేరంగా భావించేవారు. ఆ అధికారి అతన్ని తన ప్రత్యేక గదిలోకి తీసుకెళ్లి తలుపు మూసాడు. మొదట అతను ఆ నిందితుడిని задуర్గా చూశాడు, ఆ తర్వాత కొన్ని విచారణలు చేశాడు: “ముందు నువ్వు అతన్ని కొట్టావా?” అని కెప్టెన్ క్లైన్‌ఫెల్టర్ అడిగాడు.

“అవును, అయ్యా.”

“దేనితో?”

“ఒక బల్లతో, అయ్యా.”

“గట్టిగా కొట్టావా?”

“మధ్యస్థంగా, అయ్యా.”

“అది అతన్ని కింద పడేసిందా?”

“అతను—అతను పడిపోయాడు, అయ్యా.”

“వెంటనే వెళ్ళావా? ఇంకా ఏమైనా చేశావా?

“అవును, అయ్యా.”

“ఏం చేశావు?”

“అతన్ని బాదాను, అయ్యా.”

“బాదావా?”

“అవును, అయ్యా.”

“అతన్ని బాగా బాదావా—అంటే, తీవ్రంగా?”

“అలా అనొచ్చు, అయ్యా.” నాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది! వినండి, నేను అలా అన్న విషయం ఎవరూ ప్రస్తావించవద్దు. మీరు ఒక పెద్ద నేరం చేశారు; ఈ పడవలో మళ్ళీ అలాంటి నేరం ఎప్పుడూ చేయకండి, కానీ—వాడిని ఒడ్డున పట్టుకోండి! వాడి పని బాగా పట్టండి; వింటున్నారా? ఖర్చులన్నీ నేను భరిస్తాను.”*

* “మిసిసిపీ నదిపై జీవితం.”

అప్పుడు కెప్టెన్ క్లైన్‌ఫెల్టర్ అతన్ని పడవ దిగిపొమ్మని చెప్పాడు,  అతని వెనుక తలుపు మూసుకుపోతున్నప్పుడు అతను ఆనందిస్తున్న శబ్దం ఆ నేరస్థుడికి వినిపించింది. ఆ తర్వాత బ్రౌన్, సహజంగానే, అతన్ని పైలట్‌హౌస్‌లోకి వెళ్ళనివ్వలేదు,  అతను మిగిలిన ప్రయాణమంతా “విముక్తి పొందిన బానిస”లా జార్జ్ ఈలర్ వేణువు సంగీతాన్ని, గోల్డ్‌స్మిత్ మరియు షేక్స్‌పియర్ రచనలను వింటూ గడిపాడు; అప్పుడప్పుడు అతనితో చదరంగం ఆడుతూ, ఓటమిని చూసినప్పుడు చివరి ఎత్తును వెనక్కి తీసుకుని ఆటను వేరే విధంగా ముగించే ఒక ఉపాయాన్ని నేర్చుకున్నాడు, దానిని అతను తన తర్వాతి సుదీర్ఘ సంవత్సరాలలో స్వయంగా ఉపయోగించుకున్నాడు.

శామ్ క్లెమెన్స్ పడవలోనే ఉంటే తాను న్యూ ఓర్లీన్స్‌లో పడవను విడిచిపెడతానని బ్రౌన్ శపథం చేశాడు,  కెప్టెన్ క్లైన్‌ఫెల్టర్ బ్రౌన్‌ను వెళ్ళమని చెప్పాడు. ఆ తర్వాత అతని స్థానాన్ని భర్తీ చేయడానికి మరొక పైలట్ దొరకనప్పుడు, కెప్టెన్ పగటిపూట కాపలా కాయడానికి క్లెమెన్స్‌నే అనుమతిస్తానని ప్రతిపాదించాడు. తద్వారా, కేవలం ఏడాదికి పైగా మాత్రమే విమానం నడుపుతున్న ఆ యువ స్టీర్స్‌మ్యాన్ పరిజ్ఞానంపై తన నమ్మకాన్ని ప్రదర్శించాడు. కానీ క్లెమెన్స్ స్వయంగా…

సంవత్సరం పాటు పడవ నడిపాడు. కానీ క్లెమెన్స్‌కు స్వయంగా అంత నమ్మకం లేకపోవడంతో, బ్రౌన్‌ను సెయింట్ లూయిస్‌లోనే ఉంచమని కెప్టెన్‌కు సలహా ఇచ్చాడు. బ్రౌన్ వెళ్ళిపోయాక, తాను మరో పడవలో నదిలో ముందుకు వెళ్లి, పడవ నడిపే వ్యక్తిగా తన స్థానాన్ని తిరిగి చేపడతానని చెప్పాడు. తనకు తెలియకుండానే, ఆ నిర్ణయంతో అతను తన ప్రాణాలను కాపాడుకుని ఉండవచ్చు.

అతనికి ఇటీవల వచ్చిన కలతపెట్టే కల గుర్తుందో లేదో సందేహమే, కానీ పెన్సిల్వేనియా బయలుదేరడానికి ముందు రాత్రి అతనిపై ఏదో దుశ్శకునం ఆవరించి ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది. హెన్రీ తన విధులు ముగించుకున్న తర్వాత కట్టపై రాత్రి కాపలాలో చేరడానికి ఇష్టపడేవాడు, మరియు ఆ సోదరులు తరచుగా కలిసి కబుర్లు చెప్పుకుంటూ ఆ కట్ట చుట్టూ తిరిగేవారు. ఆ ప్రత్యేకమైన రాత్రి, పెద్దవాడు నదిలో జరగబోయే విపత్తు గురించి మాట్లాడాడు. చివరగా అతను ఇలా అన్నాడు:

“ప్రమాదం జరిగితే, నువ్వు ఏది చేసినా సరే, నీ బుద్ధిని కోల్పోకు—ప్రయాణికులు ఆ పని చేస్తారు. హరికేన్ డెక్ వైపు, ఆపై లైఫ్-బోట్ వైపు పరుగెత్తు, మేట్ ఆదేశాలను పాటించు. పడవను నీటిలోకి దించినప్పుడు, స్త్రీలను, పిల్లలను అందులోకి ఎక్కించు. నువ్వు మాత్రం అందులోకి ఎక్కకు. నది కేవలం ఒక మైలు వెడల్పు మాత్రమే ఉంటుంది. నువ్వు సులభంగా ఈదుకుంటూ ఒడ్డుకు చేరుకోవచ్చు.”

అది మంచి పౌరుషమైన సలహానే, కానీ అది దీర్ఘకాలిక దుఃఖ ఫలాన్ని ఇచ్చింది.

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –20-8-26-ఉయ్యూరు 

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.8 వ భాగం.19.8.26.

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.8 వ భాగం.19.8.26.

మహాకవి కాళిదాసు రఘువంశ మహా కావ్యం.7 వ భాగం.19.8.26.

శ్రీ మద్రామాయణం. ఉత్తర కాండ. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు అనే గారి వ్యాఖ్య ,,,270 వ భాగం.19.8.26.

అమెరికా స్వర్ణయుగ సాహిత్య కీర్తి కిరీటం మార్క ట్వైన్ జీవిత చరిత్ర -7

XX

కియోకుక్ రోజులు

ఒరియన్ తన సోదరుడు మస్కటీన్ కార్యాలయంలో తనతోనే ఉండాలని కోరుకున్నాడు, కానీ ఆ యువకుడు ఆ విలాసాన్ని భరించగలిగే ముందు తాను సెయింట్ లూయిస్‌కు వెళ్లి కొంత డబ్బు సంపాదించాలని ప్రకటించాడు: అతను సెయింట్ లూయిస్ ఈవినింగ్ న్యూస్‌లో తన స్థానానికి తిరిగి వచ్చాడు, అక్కడ అతను మరుసటి సంవత్సరం శీతాకాలం చివరి వరకు లేదా వసంతకాలం ప్రారంభం వరకు ఉన్నాడు.

ఈ సమయంలో అతను ఒక పేవీ కుటుంబంతో నివసించాడు, బహుశా హానిబాల్ పేవీలలో ఒకరితో. అతను ఫ్రాంక్ ఇ. బర్రో అనే యువకుడితో ఒకే గదిలో ఉండేవాడు. బర్రో ఒక నైపుణ్యం గల కుర్చీల తయారీదారుడు, అతనికి డికెన్స్, థాకరే, స్కాట్  డిస్రేలీల రచనలంటే ఇష్టం. బర్రోకు తన వయసుకు మించిన గొప్ప సాహిత్య అభిరుచి ఉండేది,  ఆ ఇద్దరూ సహచరులు ప్రాణ స్నేహితులు. ఇరవై రెండు సంవత్సరాల తరువాత మార్క్ ట్వైన్, ఆనాటి తన గురించి కొన్ని అభిప్రాయాలను బర్రోతో పంచుకున్నాడు. క్లెమెన్స్ ఇలా రాశాడు: నా ప్రియమైన బర్రో,—మీరు నన్ను వర్ణిస్తుంటే, 22 సంవత్సరాల క్రితం నేను ఎలా ఉండేవాడినో ఊహించుకోగలను. ఆ చిత్రణ సరిగ్గా ఉంది. నేను కొంచెం పెరిగానని మీరు అనుకుంటున్నారు; నా మాట మీద ఒట్టు, దానికి చోటు ఉండేది. మీరు ఒక అనుభవం లేని మూర్ఖుడిని, స్వయం సమృద్ధి గల గాడిదను, గాలిలో గంభీరంగా ఉంటూ, తన పేడ ముక్కను కక్కుకుంటూ, తానే ప్రపంచాన్ని పునర్నిర్మిస్తున్నానని, దాన్ని సరిగ్గా చేయగలనని ఊహించుకునే ఒక పనికిమాలిన మనిషిని వర్ణించారు… 19-20 ఏళ్ల వయసులో నేను అలాంటివాడినే.

ఈలోగా ఓరియన్ క్లెమెన్స్ వివాహం చేసుకుని కియోకుక్‌కు వెళ్లిపోయాడు. ఆ నగర పర్యటనలో, తనదైన శైలిలో సాధారణంగా, ఆవేశపూరితంగా అతను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆ క్రమంలో తనకు ఒక భార్య దొరికిందన్న విషయం మొదట్లో అతని అంతరాత్మకు తెలియనట్లుంది. ఆ విషయాన్ని అతనే స్వయంగా చెబుతాడు; అతను ఇలా అంటాడు:

పెళ్లి జరిగిన మరుసటి రోజు ఉదయం సూర్యోదయానికి మేము మస్కటీన్‌కు వెళ్లే స్టేజ్ కోచ్‌లో బయలుదేరాము. బర్లింగ్‌టన్‌లో భోజనం కోసం ఆగాము. ఆ భోజనం ముగించుకుని ఫుట్‌పాత్‌పై నిలబడగా, బయలుదేరడానికి సిద్ధంగా ఉన్న స్టేజ్ కోచ్ వచ్చి ఆగింది. నేను లోపలికి ఎక్కి, నా చుట్టూ దున్నపోతు చర్మాన్ని సర్దుకుని, ఇంకేమైనా పని ఉందన్న స్పృహలో లేకుండా వెనక్కి వాలిపోయాను. ఫుట్‌పాత్‌పై నిలబడి ఉన్న ఒక పెద్దమనిషి నా భార్యతో, “అమ్మగారూ, మీరు ఈ స్టేజ్ మీదుగా వెళ్తారా?” అని అడిగారు. నేను, “ఓహ్, నేను మర్చిపోయాను!” అని చెప్పాను. వెంటనే బయటకు దూకి, ఆమెను లోపలికి తీసుకువెళ్ళాడు. భార్య అనేది ఒక కొత్త రకమైన ఆస్తి, దానికి నేను ఇంకా అలవాటు పడలేదు; నేను ఆమెను మర్చిపోయాను.

ఒరియన్ భార్య మేరీ స్టాట్స్; ఆమె తల్లి జేన్ క్లెమెన్స్ చిన్ననాటి స్నేహితురాలు. ఆమె ఒరియన్‌కు నమ్మకమైన సహచరిగా నిరూపించుకుంది; కానీ పెళ్ళి అయిన ఆ తొలి రోజుల్లో అతనితో జీవితం ఆమెకు చాలా కష్టంగా అనిపించి ఉండవచ్చు,  ఆమె ఇంటి బెంగ వారిని కియోకుక్‌కు తీసుకువచ్చింది. కొంతకాలానికి, సోదరుడు సామ్ వారిని కలవడానికి సెయింట్ లూయిస్ నుండి వచ్చాడు,  ఒరియన్ అతను అక్కడే ఉండటానికి వారానికి ఐదు డాలర్లు మరియు భోజనం ఇస్తానని చెప్పాడు. అతను అంగీకరించాడు. ఆ సమయంలో, లేదా కొద్దికాలం తర్వాత, ఆఫీసు 52 మెయిన్ స్ట్రీట్‌లోని మూడవ అంతస్తులో ఉండేది, ప్రస్తుతం ఆ భవనంలో ప్యాటర్సన్ షూ కంపెనీ ఉంది. ఇప్పుడు పదిహేడేళ్ళ వయసున్న హెన్రీ క్లెమెన్స్,  డిక్ హింగమ్ అనే ఒక కుర్రాడు కూడా ఒరియన్ దగ్గర ఉద్యోగంలో ఉండేవారు. హెన్రీ మరియు సామ్ ఆఫీసులోనే నిద్రపోయేవారు,  డిక్ సాయంత్రపు సరదా సమావేశాల కోసం వచ్చేవాడు. అలాగే, కింది అంతస్తులోని పుస్తకాల దుకాణంలో గుమాస్తాగా పనిచేసే ఎడ్వర్డ్ బ్రౌనెల్ అనే ఒక యువకుడు కూడా ఉన్నాడు.

ఆ సాయంత్రాలు చాలా సందడిగా గడిచేవి. ప్రొఫెసర్ ఇస్బెల్ అనే సంగీత వస్తువుల వ్యాపారి  ఉపాధ్యాయుడు సరిగ్గా కింది అంతస్తులో ఉండేవారు,  వారి ఈ వినోదాలను ఆయన ఇష్టపడలేదు. ఆయన అభ్యంతరం తెలిపాడు, కానీ అది సరైన పద్ధతిలో కాదు. ఆయన గనక శామ్యూల్ క్లెమెన్స్ వద్దకు సౌమ్యంగా వెళ్ళి ఉంటే, అతను నిస్సందేహంగా ఏవైనా రాయితీలు ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉండేవాడని ఆయన గ్రహించాడు. దానికి బదులుగా, ఆయన అతనిపై కఠినంగా దాడి చేశాడు,  మరుసటి సాయంత్రం ఆ కుర్రాళ్ళు ఒక అల్మరాలోని పీపాలో దొరికిన చాలా ఖాళీ వైన్ సీసాలను పేర్చి, బంతులకు బదులుగా రాళ్లను ఉపయోగించి, ఆఫీసు నేలపై టెన్‌పిన్స్ ఆట ఆడారు. వీళ్ళు డిక్ , సామ్; హెన్రీ ఆ ఆటలో చేరడానికి నిరాకరించాడు. ఇస్బెల్ పై అంతస్తుకు పరుగెత్తుకెళ్లి తలుపును బాదాడు, కానీ వారు పట్టించుకోలేదు. మరుసటి ఉదయం ఆయన ఆ యువకుల కోసం వేచి ఉండి వారిని తీవ్రంగా నిందించాడు. వారు అతన్ని ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు,  ఆ రాత్రి వారు, తమతో పాటు ఒక కొత్త జర్మన్ అప్రెంటిస్-బాయ్‌తో ఒక సైనిక దళాన్ని ఏర్పాటు చేసి, గాన తరగతిపై అటూ ఇటూ కసరత్తు చేశారు. డిక్ హింగ్‌హామ్ ఈ సైనిక విన్యాసాలకు నాయకత్వం వహించాడు. అతను చూడటానికి అమ్మాయిలా కనిపించేవాడు, కానీ అతనికి సైనిక వృత్తిపై సహజమైన అభిరుచి ఉండేది. మిగతావాళ్ళు అతన్ని చూసి నవ్వేవారు. వారు అతన్ని అమ్మాయి వేషంలో ఉన్నవాడని ఎగతాళి చేశారు, పైగా నిజంగా తుపాకీ గురిపెడితే అతను పారిపోతాడని జోస్యం చెప్పారు. కానీ వారు పొరబడ్డారు; ఏడేళ్ల తర్వాత ఫోర్ట్ డోనెల్సన్ వద్ద నుదుటిపై తూటా దిగడంతో డిక్ మరణించాడు—ఇది సందర్భవశాత్తు చెబుతున్న విషయం.

ఇప్పుడు ఇస్బెల్ కొత్త ఎత్తుగడను అనుసరించాడు. అతను ఎంతో ఆప్యాయంగా దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు:

“మీ ‘టెన్‌పిన్’ క్రీడ కంటే మీ సైనిక విన్యాసాలే నాకు బాగా నచ్చాయి.”

వారికి అతని నిష్కపటమైన స్వభావం, అతని జోకులు, అతని హాస్యం; అతని నెమ్మదైన, విలక్షణమైన మాటతీరు నచ్చాయి. యువతులు అతన్ని బహిరంగంగా, ఆప్యాయంగా “వెర్రివాడు” అని పిలిచేవారు—అది ఒక ఆప్యాయమైన పదం, ఎందుకంటే అతను వారిని దాదాపు నిరంతరం ఆశ్చర్యంలో, ఆనందంలో ముంచెత్తుతాడని మాత్రమే దాని అర్థం; నిజానికి అతను నిజంగా తేలిక మనస్కుడా, అల్పబుద్ధి గలవాడా లేక అందరికంటే తెలివైనవాడా అని చెప్పడం వారికి కష్టంగా ఉండేది. అప్పటికి అతనికి ఇరవై ఏళ్లు, ప్రేమించే వయసులో ఉన్నాడు; అయినా, హానిబల్‌లో లాగా, అతను ప్రేమికుడి కంటే ప్రేమికుడిగానే, అందరికీ మంచి స్నేహితుడిగా, సహచరుడిగానే ఉండిపోయాడు, కానీ ఎవరినీ వలపించేవాడు కాదు. లాంప్టన్ వైపు బంధువైన, గొప్ప అందగత్తె ఎల్లా క్రీల్; అలాగే ఎల్లా పాటర్సన్ (ఒరియన్ భార్య ద్వారా బంధువైన, సాధారణంగా “ఇక్” అని పిలువబడేది), మరియు బెల్ స్టాట్స్ బహుశా అతని ఇష్టమైన సహచరులు, కానీ ఇంకా చాలా మంది ఉన్నారు. అతను ఎప్పుడూ తన అల్లరి చేష్టలతో, సరదా మాటలతో వారితో ఆగి ఆనందించడానికి సిద్ధంగా ఉండేవాడు; అయితే, అతను తరచుగా తన చంకలో ఒక పుస్తకాన్ని—ఒక చరిత్ర పుస్తకాన్ని లేదా డికెన్స్ రచనల సంపుటిని లేదా ఎడ్గార్ అలెన్ పో కథల పుస్తకాన్ని—తిరిగి తీసుకువెళ్లడాన్ని వారు గమనించారు.

అతను తీరిక సమయాల్లో చదివేవాడు; రాత్రిపూట విపరీతంగా చదివేవాడు—కొన్నిసార్లు చాలా పొద్దుపోయే వరకు. ఆ తొలినాళ్లలోనే మంచం మీద పొగతాగడం అతనికి అలవాటుగా ఉండేది, అందుకోసం అతను హబుల్-బబుల్ రకానికి చెందిన ఒక ఓరియంటల్ పైపును తయారు చేయించుకున్నాడు, ఎందుకంటే పగటిపూట వాడే సాధారణ పొట్టి పైపు కంటే అందులో ఎక్కువ పొగ పడుతుంది మరియు అది మరింత సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది.

కానీ దానిలో కొన్ని లోపాలు కూడా ఉన్నాయి. కొన్నిసార్లు అది ఆరిపోయేది, అప్పుడు లేచి కూర్చుని, అగ్గిపుల్ల కోసం చేయి చాచి, నేల మీద ఉన్న గిన్నెను వెలిగించడానికి వంగాల్సి వచ్చేది. ఒక రాత్రి, కింద నివసించే యువ బ్రౌనెల్ నాలుగో అంతస్తులోని తన గదికి మెట్లు ఎక్కుతుండగా, సామ్ క్లెమెన్స్ పిలుపు విన్నాడు. అప్పటికే వారిద్దరూ మంచి స్నేహితులు, బ్రౌనెల్ తలుపులోంచి లోపలికి తొంగి చూశాడు.

“ఏం కావాలి, సామ్?” అని అడిగాడు.

“లోపలికి రా, ఎడ్; హెన్రీ నిద్రపోతున్నాడు, నేను ఇబ్బందుల్లో ఉన్నాను. నా పైపును వెలిగించడానికి ఎవరో ఒకరు కావాలి.”

“నువ్వే లేచి దాన్ని వెలిగించకూడదా?” అని బ్రౌనెల్ అడిగాడు.

“వెలిగించేవాడిని, కానీ నువ్వు కొన్ని నిమిషాల్లో వస్తావని, నా కోసం ఆ పని చేస్తావని నాకు తెలుసు.” బ్రౌనెల్ అవసరమైన అగ్గిపుల్లను గీకి, వంగి, దానిని అంటించాడు.

“ఏం చదువుతున్నావు, శామ్?” అని అతను అడిగాడు.

“ఓహ్, పెద్దగా ఏమీ లేదు—ఒక హాస్య పుస్తకం అని పిలవబడేది—ఎప్పుడో ఒకప్పుడు నేనే దానికంటే హాస్యభరితమైన పుస్తకం రాస్తాను.”

బ్రౌనెల్ నవ్వాడు.

“లేదు, నువ్వు రాయలేవు, శామ్,” అన్నాడు. “పుస్తకం రాయడానికి నువ్వు చాలా బద్ధకస్తుడివి.”

చాలా సంవత్సరాల తరువాత, “మార్క్ ట్వైన్” అనే పేరు అమెరికన్ హాస్యానికి ప్రతీకగా నిలవడం ప్రారంభించినప్పుడు, ఆ పేరు గల వ్యక్తి కీయోకుక్‌లో తన “శాండ్‌విచ్ ఐలాండ్” ఉపన్యాసం ఇచ్చాడు. ఆ ద్వీపవాసుల నమ్మకద్రోహం గురించి మాట్లాడుతూ, అతను ఇలా అన్నాడు: “నా నమ్మకం ప్రకారం, రాజు భూమి మీద ఉన్న గొప్ప అబద్ధాలకోరులలో ఒకడు, ఒక్కరిని మినహాయిస్తే; మరియు ఆ ఒక్కరిని ఇక్కడే కీయోకుక్ నగరంలో, ఎడ్ బ్రౌనెల్ రూపంలో గుర్తించినందుకు నేను చాలా చింతిస్తున్నాను.”

మార్క్ ట్వైన్ జీవితంలోని కీయోకుక్ ఘట్టం చాలా సుదీర్ఘమైనది కాదు, అలాగే చాలా చురుకైన ప్రాముఖ్యత కలిగినది కూడా కాదు. ఇది రెండు సంవత్సరాల కన్నా తక్కువ కాలం పాటు కొనసాగింది — అన్ని ఆధారాలు తెలిస్తే, నిస్సందేహంగా ఆ రెండు సంవత్సరాలు చాలా కీలకమైనవి — కానీ అవి ఆశ్చర్యపరిచే సంఘటనలు జరిగిన సంవత్సరాలేమీ కావు.

అయినప్పటికీ, అతను అక్కడ కనీసం ఒక ఆరంభం చేసాడు: ఒక ప్రింటర్స్ విందులో అతను తన మొదటి భోజనానంతర ప్రసంగాన్ని ఇచ్చాడు; అదొక హాస్యభరితమైన ప్రసంగం — దానిలోని హాస్యం ఒక ఆదిమ రకానికి చెందినది. దానిలోని లోపాలు ఏమైనప్పటికీ, అది అతని ప్రేక్షకులను ఎంతగానో ఆనందపరిచింది, మరియు ప్రజల దృష్టిలో అతని గౌరవాన్ని ఎన్నో రెట్లు పెంచింది. అతను ఒక వినోద రంగంలోకి ప్రవేశించాడు, అందులో ఒకనాడు అతనికి పోటీగా ఎవరూ ఉండరు. ఆ తర్వాత వారు అతన్ని ఒక చర్చా వేదికలోకి బలవంతంగా చేర్చుకున్నారు, మరియు సామ్ క్లెమెన్స్ మాట్లాడటానికి సిద్ధమవుతున్నప్పుడు సాధారణంగా అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించే ఒక సందడి నెలకొనేది.

తన సోదరుడు ఆ జర్మన్ అప్రెంటిస్‌కు సంగీతం నేర్పించడానికి ఎలా పూనుకున్నాడో ఒరియన్ క్లెమెన్స్ నమోదు చేసాడు.

“ఆఫీసులో ఒక పాత గిటార్ ఉండేది  సామ్ ఫ్రిట్జ్‌కు ఈ పాట నేర్పించాడు:

“చిలగడదుంప తీగ మీద కూర్చున్న మిడత,

ఒక టర్కీ వచ్చి వెనుక నుండి దాన్ని లాగింది.”

ఆ పాఠంలో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ‘లాగడం’ (“yanked”) అనే పదానికి సరైన భావవ్యక్తీకరణ  నొక్కి చెప్పడం, దానితో పాటు తీగలపై వేళ్లను వేగంగా కదపడం. ఫ్రిట్జ్ తన విరిగిన ఆంగ్లంలో గంభీరమైన ముఖంతో, గాఢమైన శ్రద్ధతో ఈ వాక్యాలను పలకడానికి ప్రయత్నించేవాడు. అతని ప్రతి హాస్యాస్పదమైన ప్రయత్నానికి అతని ఉపాధ్యాయుడు కడుపు పట్టుకుని నవ్వేవాడు. అనుకోకుండానే, ఫ్రిట్జ్ తన ప్రతీకారం తీర్చుకున్నాడు. ఒకరోజు ఆ జర్మన్ కుర్రాడు చక్రాన్ని తిప్పుతుండగా, తనను హింసించిన వాడి చెయ్యి ప్రెస్‌లో ఇరుక్కుపోయింది. సామ్ అతన్ని ఆపమని పిలిచాడు, కానీ ఆ కుర్రాడికి పరిస్థితిని అర్థం చేసుకునే శక్తి చాలా తక్కువగా ఉంది. ఎముకలు విరగనప్పటికీ, ఆ చెయ్యి తీవ్రంగా గాయపడింది. కాలక్రమేణా, అది కోలుకుంది, దాని శక్తిని, నైపుణ్యాన్ని తిరిగి పొందింది, కానీ గాయపు మచ్చల ఆనవాళ్లు మాత్రం మిగిలిపోయాయి.

ఒరియన్ ముద్రణాలయం ఏమీ ధనవంతమైనది కాదు; అతనికి ఏ రూపంలోనూ ధనసంపద లేదు. తన సోదరుడి జీతం చెల్లించడం కష్టమైనప్పుడు, అతను అతన్ని భాగస్వామిగా చేర్చుకున్నాడు. దీనివల్ల సామ్‌కు అసలు జీతమే రాలేదు, కేవలం బ్రతకడానికే సరిపోయింది, ఎందుకంటే ఆ కార్యాలయం నష్టాల నుండి బయటపడలేకపోయింది.

అయితే, జూనియర్ భాగస్వామి కలత చెందలేదు. ఆ రోజుల్లో, తన వాస్తవ అవసరాలకు మించి అతను డబ్బును పెద్దగా పట్టించుకోలేదు, మరియు ఆ అవసరాలు కూడా చాలా తక్కువగానే ఉండేవి. ఇప్పుడు పామెలాతో ఉన్న అతని తల్లికి కావలసినవన్నీ సమకూర్చబడ్డాయి. తన వ్యాపారం ఎలా క్షీణించిందో ఓరియన్ స్వయంగా చెబుతాడు. అతను కియోకుక్ డైరెక్టరీని ముద్రించాడు, కానీ దాని నుండి పెద్దగా లాభం రాలేదు. అతను ఎప్పుడూ చాలా ఆత్రుతగా ఉండేవాడు.

అది యాభై సంవత్సరాలకు పైగా క్రితం జరిగింది. ఆ కాలమంతటిలో నా స్వభావం కొంచెమైనా మారలేదు. పనులు చేసి, ఆ తర్వాత వాటి గురించి ఆలోచించినందుకు నేను ఎన్నోసార్లు, చాలా తీవ్రంగా శిక్షించబడ్డాను, కానీ ఆ హింసలు నాకు ఏమాత్రం ప్రయోజనం కలిగించలేదు; నేను ఇప్పటికీ పరిస్థితులు మరియు స్వభావం ఆజ్ఞాపించిన పనే చేస్తాను, ఆ తర్వాత దాని గురించి ఆలోచిస్తాను. ఎల్లప్పుడూ తీవ్రంగానే. నేను ఈ సందర్భాలలో ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, చెవిటివారు కూడా నేను ఆలోచించడం వినగలరు.

హెన్రీకి రాసిన లేఖలో అతని సంకల్పం అప్పటికే నిశ్చయించుకుందని, అతని ప్రణాళికలు పరిపక్వం చెందాయని; అలాగే ఓరియన్‌ను ఇంకా పూర్తిగా నమ్మకంలోకి తీసుకోలేదని మనం చూడవచ్చు.

అమ్మకు నా సంకల్పం తెలుసు, కానీ ఆమె కూడా దానిని ఓరియన్ నుండి దాచమని నాకు సలహా ఇస్తుంది. నేను సెయింట్ లూయిస్‌కు బయలుదేరి న్యూయార్క్‌కు వెళ్ళినప్పుడు ఆమెతో ఎలా ప్రవర్తించానో, అలాగే అతనితో కూడా ప్రవర్తించవచ్చని ఆమె అంటుంది—నేను న్యూయార్క్‌కు బయలుదేరి దక్షిణ అమెరికాకు వెళ్ళవచ్చు.

ఓరియన్ తనకు యాభై లేదా వంద డాలర్లు ఇస్తానని వాగ్దానం చేశాడని, కానీ తాను దానిపై ఆధారపడటం లేదని, ఇతర ఏర్పాట్లు చేసుకుంటానని అతను ఇంకా జతచేస్తాడు. తన దారిలో అడ్డంకులు వస్తాయేమోనని అతను భయపడుతున్నాడు, అందుకోసం అతను రకరకాల శక్తులను ప్రయోగిస్తాడు.

అమ్మకు, ఓరియన్‌కు దక్షిణ అమెరికా పుస్తకాలు పుష్కలంగా అందేలా నేను చూసుకుంటాను: వారి దగ్గర ఇప్పుడు హెర్న్‌డన్ నివేదిక ఉంది. ఈ రాత్రి ఆఫీసులో వార్డ్, డాక్టర్, నేను కలిసి ఒక పెద్ద సంప్రదింపులు జరుపుతాము. మన బృందంలోకి ఇంకెవరినీ చేర్చుకోకూడదని మేమంతా అంగీకరించాము.

అతను తన ప్రయత్నంలో ఆ ఇద్దరు సాహసికులను చేర్చుకున్నాడు: డాక్టర్ మార్టిన్  యువకుడు వార్డ్. వారు చాలా నిబద్ధతతో ఉన్నారు, కానీ బహుశా నిధుల కొరత వల్ల, అనుకున్నట్లుగా పని ప్రారంభం కాలేదు.

అయినప్పటికీ, యువ క్లెమెన్స్ ఆ ఆలోచనను వదులుకోలేదు. తన వృత్తిని అనుసరిస్తూ, ఆ సాహసం కోసం డబ్బు కూడబెడుతూ, తన కోరిక దిశగా పనిచేయాలని అతను నిశ్చయించుకున్నాడు. కానీ విధి లేదా దైవసంకల్పం లేదా ప్రమాదం—వివరించలేని ఆ సంఘటనను మనం ఏ పేరుతో పిలిచినా—సరిగ్గా అప్పుడే రంగంలోకి దిగి, అతని వృత్తి జీవితంలో మరో పదునైన మలుపు తిరగడానికి మార్గాన్ని చూపింది. కల్పనలో కూడా సాధ్యమని మనం అంగీకరించడానికి నిరాకరించే విషయాలలో ఒకటి జరిగింది; కానీ వాస్తవానికి విశ్వసనీయతల పట్ల అంత గౌరవం ఉండదు.

జోన్ ఆఫ్ ఆర్క్ ఉదంతం విషయంలో లాగే (ఇది దాని అద్భుతాన్ని మరింత పెంచుతుంది), గాలియే ఆ రక్షా ఫలాన్ని తెచ్చింది. అది నవంబర్ నెల ఆరంభంలో ఒక రోజు—విచారంగా, చలిగా, ఈదురు గాలులతో, మంచు కురుస్తోంది; చాలా మంది ఇళ్లలోనే ఉన్నారు. శామ్యూల్ క్లెమెన్స్, మెయిన్ స్ట్రీట్‌లో నడుస్తుండగా, గాలిలో ఎగురుతున్న ఒక కాగితపు ముక్క తన పక్కనుంచి వెళ్ళి ఒక భవనం పక్కన ఇరుక్కోవడం చూశాడు. దానిలోని ఏదో అతన్ని ఆకర్షించింది, దాంతో అతను దాన్ని పట్టుకున్నాడు. అది యాభై డాలర్ల నోటు. అతను అంతకుముందు అలాంటిది ఎప్పుడూ చూడలేదు, కానీ దాన్ని గుర్తుపట్టాడు. తను ఏదో మంచి కల కంటున్నానని అనుకున్నాడు.

తన అదృష్టాన్ని జేబులో పెట్టుకుని, ఏమీ చెప్పకుండా ఉండాలన్న ప్రలోభం కలిగింది. అతనికి డబ్బు అవసరం చాలా ఎక్కువగా ఉంది, కానీ అతని మనస్సాక్షి కూడా అతన్ని వేధిస్తూ, బాధిస్తూ ఉంది; చివరికి అతను తాను కనుగొన్న దాని గురించి ప్రకటించాడు.

“నేను దాని గురించి పెద్దగా వర్ణించలేదు,  అది ఎప్పుడు పోతుందోనని ప్రతిరోజూ భయంతో ఎదురుచూశాను.”

నేను దాని గురించి మరీ వివరంగా వర్ణించలేదు,  దాని యజమాని వచ్చి నా సంపదను తీసుకుపోతాడేమోనని ప్రతిరోజూ భయంతో ఎదురుచూశాను. క్రమంగా నేను దానిని ఇంక భరించలేకపోయాను. నా మనస్సాక్షికి రావలసిందల్లా వచ్చింది. ఆ డబ్బును ప్రమాదం నుండి తప్పించాల్సిందేనని నాకు అనిపించింది.

“టర్నింగ్-పాయింట్” అనే వ్యాసంలో అతను ఇలా అంటాడు: “నేను ఆ డబ్బు దొరికినట్లు ప్రకటించి, అదే రోజు అమెజాన్‌కు బయలుదేరాను,” ఈ వాక్యాన్ని మనం కొంత సాహిత్యపరమైన రాయితీతో అంగీకరించవచ్చు.

వాస్తవానికి, అతను చాలా కాలం అక్కడే ఉన్నాడు, కానీ ఆ డబ్బు కోసం ఎవరూ రాలేదు. అది బహుశా బ్యాంకులోంచి కొట్టుకుపోయి ఉండవచ్చు లేదా ఏదైనా లెక్కల గదిలోని బల్ల మీద నుండి గాలికి కొట్టుకుపోయి ఉండవచ్చు. అది కంటికి కనిపించని దాని నుండి ప్రత్యక్షమై ఉండవచ్చు—ఎవరికి తెలుసు? ఏది ఏమైనప్పటికీ, అది అతన్ని ఒక ప్రయాణంలో మొదటి దశకు తీసుకువెళ్ళింది, దాని ముగింపు గురించి అతను కలలో కూడా ఊహించలేదు.

XXI

మాక్‌ఫార్లేన్ అనే స్కాట్‌లాండ్ దేశస్థుడు

అతను సిన్సినాటికి వెళ్లాలని నిశ్చయించుకున్నాడు, అది న్యూయార్క్ లేదా న్యూ ఓర్లీన్స్‌కు వెళ్లే మార్గంలో ఉంటుంది (ఈ ప్రదేశాలలో ఒకదాని నుండి ఓడలో ప్రయాణించాలని అతను భావించాడు), కానీ మొదట సెయింట్ లూయిస్‌లో ఉన్న తన తల్లిని క్లుప్తంగా సందర్శించాడు, ఎందుకంటే అతను చాలా దూరం ప్రయాణించాలని  చాలా కాలం పాటు దూరంగా ఉండాలని అనుకున్నాడు. జేన్ క్లెమెన్స్ పేకాట  మద్యం విషయంలో అతని వాగ్దానాన్ని పునరుద్ధరించేలా చేసింది,  అతనికి తన ఆశీర్వాదాన్ని ఇచ్చింది. అతను సెయింట్ లూయిస్ నుండి సిన్సినాటికి వెళ్లాలని అనుకున్నాడు, కానీ అతనికి ఒక కొత్త ఆలోచన—ఒక సాహిత్యపరమైన ఆలోచన—వచ్చింది,  అతను కియోకుక్‌కు తిరిగి వచ్చాడు. కియోకుక్‌కు చెందిన వారపత్రిక ‘ది సాటర్డే పోస్ట్’ ఒక సంపన్నమైన పత్రిక, అది కొంత సాహిత్యపరమైన హంగులను ప్రదర్శిస్తోంది. అతను యాజమాన్యానికి ఇష్టమైనవాడు, దానికి జార్జ్ రీస్ అధిపతిగా ఉన్నాడు,  అతను తన ప్రయాణాల లేఖలను కొంత రుసుముకు ‘పోస్ట్’కు పంపవచ్చని అతనికి తట్టింది. అతనికి ఇంకా పెద్ద ఆశయం ఉండి ఉండవచ్చు; కనీసం, ఒక పుస్తకం రాసే అవకాశం అతని మదిలో ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది. రీస్ అతని నుండి ఒక్కో లేఖను ఐదు డాలర్లకు తీసుకోవడానికి అంగీకరించాడు—ఆ కాలానికి  ఆ ప్రదేశానికి అది మంచి చెల్లింపు. సాహిత్యానికి డబ్బు అందుతుందనే ఆశతో ఉప్పొంగిపోయిన ఆ యువ యాత్రికుడు, పోస్ట్‌లో తాను రాసిన మొదటి లేఖ ప్రకారం, ఈసారి క్విన్సీ, చికాగో, మరియు ఇండియానాపోలిస్ మీదుగా మరో ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించాడు.*

స్ప్రింగ్‌ఫీల్డ్ (ఇల్లినాయిస్) రిజిస్టర్‌కు చెందిన థామస్ రీస్ అందించిన సమాచారం, ఈయన పేరుగల జార్జ్ రీస్ కుమారుడు. ఈ లేఖ 1856 నవంబర్ 14న సిన్సినాటిలో రాయబడింది; ఇది గొప్ప సాహిత్య రచన ఏమీ కాదు. అప్పట్లో హాస్యాస్పదంగా భావించిన అతిశయోక్తితో కూడిన మాండలికంలో ఇది రాయబడింది. ఇందులో అక్కడక్కడా మార్క్ ట్వైన్ శైలికి సంబంధించిన మెరుపులు కనిపించినప్పటికీ, అవి చాలా అరుదు. పదేళ్ల తర్వాత ప్రపంచాన్ని అలరించిన ఆ మేధస్సు, ఇరవై ఒకేళ్ల వయసులో చాలా బలహీనంగా మాత్రమే వెలుగులు చిమ్ముతూ ఉండేది. సిన్సినాటికి చేసిన ప్రయాణం గురించి ఇది ఒక హాస్యభరితమైన (వ్యంగ్య) వివరణ. దీనిలోని ఒక చిన్న భాగం, ఆ శైలిని చక్కగా ప్రతిబింబించేలా ఉంటుంది:

ఒక రాత్రి నేను ‘లాక్లేడ్ హౌస్’కు దగ్గరగా ఉన్న రైల్‌రోడ్ కార్యాలయానికి వెళ్లి, పసుపు రంగు కాగితంతో చేసిన టిక్కెట్ల కట్టను కొన్నాను—అమెరికాలోని ప్రతి రైలు మార్గానికి ఒక్కోటి చొప్పున ఉంటాయని అనుకున్నాను, కానీ తర్వాత తెలిసింది ఏమిటంటే ‘అలెగ్జాండ్రియా , బోస్టన్ ఎయిర్-లైన్’ అందులో లేదని. ఆ తర్వాత సామాను మోసే ఒక వ్యక్తితో నా పెట్టెను (ట్రంక్) పడవ దగ్గరికి తీసుకెళ్లాను; అక్కడ అతను దాన్ని రేవు (levee) మీద పడేయడంతో అది పగిలిపోయి లోపలి వస్తువులన్నీ బయటపడ్డాయి. వాటిలో చికాగో, సిన్సినాటి  ఇతర ప్రయాణాలకు సంబంధించిన ‘గైడ్’ పుస్తకాలు ఉన్నాయి. అంతేకాదు, ‘స్వర్గానికి మార్గదర్శి’ (guide to heaven) అనే పుస్తకం కూడా ఉంది—కానీ చికాగోలో పనిచేసే ‘టెల్లర్’కు (బ్యాంక్ ఉద్యోగికి) దానివల్ల పెద్దగా ఉపయోగం ఉండదని నేను చెప్పగలను. చివరకు, ఆ వేగవంతమైన పడవ గంట మోగించడం ఆపి నదిలో ప్రయాణం మొదలుపెట్టింది—కానీ ఒక మైలు దూరం కూడా వెళ్లకముందే అది ఇసుక తిన్నె (sand-bar) పైకి ఎక్కి చిక్కుకుపోయింది. కెప్టెన్ ఎంత తిట్టినా సరే, మధ్యాహ్నం ఒంటి గంట వరకు అది అక్కడే ఉండిపోయింది; చివరికి సిబ్బంది అందరూ కలిసి తిట్టిన తర్వాతే అది బయటపడింది.

ఇది ప్రారంభ దశ అమెరికన్ హాస్య శైలి అని మనం అంగీకరించవచ్చు; ఇదే శైలి కొద్ది కాలం తర్వాత నాస్బీ (Nasby)  ఆర్టెమస్ వార్డ్ (Artemus Ward) రచనలలో పరిపూర్ణతను సాధించింది. చాలా జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తేనే ఇందులో భవిష్యత్తులో కనిపించే మార్క్ ట్వైన్ శైలి యొక్క ఛాయలు కనిపిస్తాయి. ఈ లేఖలపై “స్నోడ్‌గ్రాస్” (Snodgrass) అని సంతకం చేయబడింది,  ఇలాంటి లేఖలు రెండే ఉన్నాయి. మొదటి లేఖ రాసిన సరిగ్గా నాలుగు నెలల తర్వాత రాసిన రెండవ లేఖ కూడా అదే విచిత్రమైన మాండలికంలో ఉంది. అందులో సిన్సినాటిలో బొగ్గు కొరత గురించి, అలాగే స్నోడ్‌గ్రాస్ చేతిలో ఒక చిన్న పసిబిడ్డ వదిలివేయబడే ఒక హాస్యాస్పదమైన సంఘటన గురించి వివరించబడింది. ఆ లేఖల సంఖ్య తక్కువగా ఉండటాన్ని బట్టి, స్నోడ్‌గ్రాస్‌కు వాటిని పూర్తిచేయడం చాలా కష్టంగా అనిపించిందని మనం ఊహించవచ్చు,  అతను ధరను పెంచాడని కూడా చెబుతారు. ఏదేమైనా, రెండవ లేఖతో ఆ శ్రేణి ముగిసింది. అవి ప్రధానంగా ముఖ్యమైనవి, ఎందుకంటే అవి అతని రచనలలో భద్రపరచబడిన మొదటివి; అలాగే వాటికి అతను నగదు ప్రతిఫలం పొందిన మొదటివి కూడా అవే.

అతను సిన్సినాటిలోని రైట్‌సన్ & కో. ప్రింటింగ్ ఆఫీసులో తన వృత్తిలో పని సంపాదించుకుని, ఏప్రిల్, 1857 వరకు అక్కడే ఉన్నాడు. సిన్సినాటిలో ఆ శీతాకాలం పెద్దగా సంఘటనలు లేకుండానే గడిచింది, కానీ అది ఒక ముఖ్యమైన సహవాసంతో గుర్తించబడింది—అది నిస్సందేహంగా శామ్యూల్ క్లెమెన్స్‌కు పుస్తకాలపై ఉన్న సాధారణ ఆసక్తిని పెంచింది, అతని అభిరుచిని ప్రభావితం చేసింది, మరియు అతను ఎప్పటికీ మరచిపోని కొన్ని అభిప్రాయాలను, తత్వాలను అతనిలో ప్రేరేపించింది.

అతను ఒక సాధారణమైన, సామాన్యమైన వ్యక్తులతో నిండిన ఒక చవకైన బోర్డింగ్ హౌస్‌లో బస చేశాడు, ఒక్క మినహాయింపుతో. ఆ మినహాయింపు మాక్‌ఫార్లేన్ అనే పొడవాటి, సన్నని, నవ్వులేని స్కాట్‌లాండ్ దేశస్థుడు. అతను క్లెమెన్స్ కంటే రెండింతలు పెద్దవాడు మరియు అతనికి పూర్తిగా భిన్నమైనవాడు—అతనికి హాస్యం గానీ, దానిని అర్థం చేసుకునే శక్తి గానీ లేదు. అయినప్పటికీ, సాధారణ విషయాలపై కలుసుకున్నప్పుడు… అతను తెలుసుకున్నదేమిటంటే, మాక్‌ఫార్లేన్ గూఢమైన జ్ఞానానికి ఒక నిజమైన భాండాగారం; ఒక సజీవ నిఘంటువు, అంతేకాక ఒక ఆలోచనాపరుడు మరియు తత్వవేత్త కూడా. అతనికి కనీసం ఒక అహం ఉండేది: ఆంగ్ల నిఘంటువులోని ప్రతి పదం తనకు తెలుసని చెప్పుకోవడం, మరియు అతను దానిని నిరూపించుకున్నాడు. మాక్‌ఫార్లేన్ నిర్వచించలేని పదాన్ని కనుక్కోవడానికి ఆ యువకుడు పదేపదే ప్రయత్నించాడు.

బహుశా మాక్‌ఫార్లేన్ తన ఇతర మేధోపరమైన విజయాల గురించి గర్వపడి ఉండవచ్చు, ఎందుకంటే అతను లోతైన  గంభీరమైన విషయాలపై చర్చించడానికి ఎప్పుడూ అలసిపోలేదు,  అతని సహచరుడు వినడానికి ఎప్పుడూ విసుగు చెందలేదు. ఈ స్కాటిష్ తత్వవేత్త ఎల్లప్పుడూ ఇతరుల నిర్ధారణలను ప్రతిబింబించలేదు; అతను తన సొంతంగా లోతుగా మరియు అద్భుతంగా ఊహాగానాలు చేశాడు. డార్విన్ మరియు వాలెస్ ‘మానవ అవరోహణం’పై తమ నిర్ధారణలను వెలువరించడానికి చాలా కాలం ముందే ఇది జరిగింది; అయినప్పటికీ మాక్‌ఫార్లేన్ అప్పటికే అలాంటి తత్వాన్నే ముందుకు తీసుకువస్తున్నాడు. అతను ఇంకా ముందుకు వెళ్ళాడు: యుగాల కాలంలో, కొన్ని సూక్ష్మమైన బీజకణాల నుండి జీవం అభివృద్ధి చెందిందని, బహుశా సృష్టి ఆరంభంలో సృష్టికర్త నాటిన ఒక బీజం నుండి అది ఉద్భవించిందని,  ఈ ఆరంభం నుండి ఆరోహణ క్రమంలో జరిగిన అభివృద్ధి చివరికి మానవుడిని సృష్టించిందని అతను చెప్పాడు. అయితే, ఆ ప్రణాళిక అక్కడితో ఆగిపోయి విఫలమైందని, మానవుడు తిరోగమించాడని, జంతు రాజ్యంలో చెడ్డదైన ఏకైక హృదయం మానవుడిదేనని, ద్వేషం, పగ, తాగుబోతుతనం వంటి లక్షణాలున్న ఏకైక జంతువు మానవుడేనని, వ్యక్తిగత అపరిశుభ్రతను సహించగల ఏకైక జంతువు కూడా దాదాపు అతనేనని మాక్‌ఫార్లేన్ అన్నాడు. మానవుడి మేధస్సు అతనికి ఒక భ్రష్టు పట్టించే అదనపు లక్షణమని, అది చివరికి అతడిని ఇతర మృగాల కన్నా చాలా హీనమైన స్థితిలో ఉంచిందని, అయినప్పటికీ తన సొంత జాతిలోని అనేక సభ్యులతో పాటు వాటిని కూడా బానిసత్వంలో, చెరలో ఉంచడానికి వీలు కల్పించిందని అతను చెప్పాడు. ఆ శీతాకాలంలో మాక్‌ఫార్లేన్ గదిలో యువ శామ్యూల్ క్లెమెన్స్ విన్నవి దీర్ఘమైన, ఆలోచింపజేసే ప్రసంగాలు. అసలైన మార్క్ ట్వైన్‌ను, అతని తత్వాలను తెలిసిన వారికి, ఆ సాయంత్రాలు అతనిపై జీవితాంతం చెరగని ముద్ర వేశాయని అర్థమవుతుంది.

XXII

నది యొక్క పాత పిలుపు

వసంతం, చిగురిస్తున్న జీవంతో, వేగవంతమవుతున్న ప్రేరణలతో వచ్చినప్పుడు; ఉద్యానవనాల్లోని చెట్లు పచ్చదనం ఛాయలు చూపించడం ప్రారంభించినప్పుడు, అమెజానియన్ ఆలోచన కొత్తగా రూపుదిద్దుకుంది,  కాబోయే కోకా వేటగాడు తన యాత్రకు సిద్ధమయ్యాడు. అతను న్యూ ఓర్లీన్స్‌కు వెళ్ళడానికి సరిపడా కొంత డబ్బును పొదుపు చేసుకున్నాడు. తన చిన్ననాటి కలలలో ఒక ముఖ్య భాగమైన ఆ గంభీరమైన నది యొక్క నిదానమైన విలాసానికి తనను తాను అప్పగించుకోవాలనే ఉద్దేశ్యంతో, కనీసం ఒక్కసారైనా, మిసిసిపీ నదిలో ప్రశాంతమైన ప్రయాణంతో తన సుదీర్ఘ యాత్రను ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఓహియో నది స్టీమర్లు నీటిపై తేలియాడే అత్యంత వైభవమైన నౌకలేమీ కావు, కానీ అవి నెమ్మదిగా, ఆతిథ్యపూర్వకంగా ఉండేవి. ఆ శీతాకాలం నిస్సారంగా, కఠినంగా గడిచింది. “వసంతకాలపు ఉత్సాహం”  సోమరితనంపై ఉన్న అపారమైన ప్రేమ కలిసి, ఒక వ్యక్తిని సమయాన్ని తీసుకోవడానికి ఇష్టపడేలా చేసే ఆ నిద్రమత్తు స్థితిని కలిగించాయి.

మార్క్ ట్వైన్ తన ‘లైఫ్ ఆన్ ది మిసిసిపీ’ అనే గ్రంథంలో, తాను కీర్తిని సంపాదించి పైలట్‌గా ఇంటికి తిరిగి వచ్చే వరకు మళ్ళీ ఎప్పటికీ తిరిగి రానని ప్రతిజ్ఞ చేస్తూ “పారిపోయానని” మనకు చెబుతాడు. ఇది ఒక సాహిత్యపరమైన ప్రకటన. పైలట్ కావాలనే ఆశయం ఎన్నడూ పూర్తిగా చనిపోలేదు; కానీ అతను న్యూ ఓర్లీన్స్‌కు వెళ్ళే ‘పాల్ జోన్స్’ నౌకలో ప్రయాణానికి అంగీకరించినప్పుడు, అతని మదిలో ప్రధానంగా మెదిలినవి కోకా  అమెజాన్ అడవులే. ఆ విధంగా అతను ఆ పురాతన చిన్న నౌకకు అమరత్వాన్ని ప్రసాదించాడు. అతను మాక్‌ఫార్లేన్‌కు వీడ్కోలు పలికి, తన పడవలను ఓడలోకి ఎక్కించాడు. గంట మోగింది, విజిల్ ఊదింది, గ్యాంగ్‌ప్లాంక్‌ను లాగారు. అతను ఒక వారం లేదా పక్షం రోజులు కాదు, నాలుగు సంవత్సరాల పాటు సాగే ఒక ప్రయాణానికి బయలుదేరాడు—ఆ నాలుగు అద్భుతమైన, సూర్యరశ్మితో నిండిన సంవత్సరాలు, వాటి వైభవం ఆ తర్వాత జరిగిన వాటన్నింటికీ ఒక ప్రత్యేక శోభను తెచ్చిపెట్టింది.

మిసిసిపీ పుస్తకంలో రచయిత, అప్పుడు తన వయసు బహుశా పదిహేడేళ్లు ఉందనే అభిప్రాయాన్ని కలిగిస్తాడు. ఆ దృక్కోణం నుండి రాస్తూ, అతను దాదాపుగా కల్పితమైన లేదా ఇతరులకు జరిగిన సంఘటనలను నమోదు చేశాడు. వాస్తవానికి, అతని వయసు ఇరవై ఒక్క సంవత్సరాల కంటే చాలా ఎక్కువ. ఎందుకంటే, 1857 ఏప్రిల్‌లో అతను పాల్ జోన్స్ ఓడ ఎక్కాడు;  అతనికి స్టీమ్‌బోట్లు, పైలటింగ్ యొక్క సాధారణ అవసరాల గురించి బాగానే తెలుసు. అతను పైలట్లను తయారుచేసే పట్టణంలో పెరిగాడు; వారి వృత్తి గురించిన కబుర్లు అతను విన్నాడు. సామ్ క్లెమెన్స్ హానిబల్‌లో ఇంకా బాలుడిగా ఉన్నప్పుడే, బోవెన్ సోదరులలో కనీసం ఒకరైనా అప్పటికే నదిలో ఉండేవారు. వారు తరచుగా ఇంటికి వచ్చి తన గొప్పతనాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, తాను చేసిన పనిలోని అద్భుతాల గురించి విపులంగా చెప్పేవారు. నదిలో ప్రయాణించడం నేర్చుకోవడం తేలికైన పని కాదని సామ్ క్లెమెన్స్‌కు బాగా తెలుసు. అయినప్పటికీ, వసంతకాలం పురోగమిస్తుండగా ప్రకృతి మరింత రమణీయంగా మారుతున్న ప్రాంతాల వైపు ఆ చిన్న పడవ నిదానంగా సాగుతుండగా, బాల్యనాటి ఆ పాత “స్థిరమైన ఆశయం” మళ్లీ చిగురించింది; దాంతో కోకా మొక్కలు, వైవిధ్యభరితమైన జీవరాశులకు నిలయమైన సుదూర అమెజాన్ పిలుపు క్రమంగా బలహీనపడింది.

‘పాల్ జోన్స్’ నౌక పైలట్ అయిన హోరేస్ బిక్స్‌బీ—అప్పుడు 32 ఏళ్ల వయసున్న వ్యక్తి, 1910 నాటికి కూడా జీవించి ఉండి నౌకను నడుపుతున్నవారు—నౌక ముందు భాగం (bow) వైపు, అంటే ‘ఐలాండ్ నం. 35’ ఆరంభం వైపు చూస్తుండగా, ఒక నెమ్మదైన, ఆహ్లాదకరమైన స్వరం ఇలా అనడం వినిపించింది:

“శుభోదయం.”

* ఈ జ్ఞాపకాల రచయిత స్వయంగా మిస్టర్ బిక్స్‌బీని ఇంటర్వ్యూ చేశారు  ఆయన మాటల శైలిని యథాతథంగా అనుసరించారు.

బిక్స్‌బీ చక్కని రూపం, సూటి స్వభావం  మర్యాదపూర్వక ప్రవర్తన కలిగిన వ్యక్తి.

“శుభోదయం అండి,” అని ఆయన చుట్టూ చూడకుండానే చురుకుగా అన్నారు.

సాధారణంగా మిస్టర్ బిక్స్‌బీకి పైలట్ గదిలోకి సందర్శకులు రావడం ఇష్టం ఉండేది కాదు. కానీ ఇప్పుడు వచ్చిన వ్యక్తి పైకి వచ్చి ఆయన వెనుక కొంచెం దూరంలో నిలబడ్డాడు.

“ఒక యువకుడు నది మార్గాన్ని నేర్చుకోవడం గురించి మీరేమంటారు?” అని అతను అడిగాడు.

పైలట్ తన భుజం మీదుగా వెనక్కి తిరిగి చూశాడు. అక్కడ సన్నని శరీరాకృతి, వదులైన కదలికలు, స్త్రీలలాంటి సున్నితమైన ఛాయ మరియు ఎర్రటి-గోధుమ రంగు (auburn) జుట్టు చిందరవందరగా ఉన్న ఒక యువకుడు కనిపించాడు.

“నాకు అది ఇష్టం ఉండదు. శిక్షణలో ఉన్న పైలట్ల (cub pilots) వల్ల ప్రయోజనం కంటే సమస్యలే ఎక్కువ. లాభం కంటే శ్రమ చాలా ఎక్కువ.”

అయినా ఆ యువకుడు నిరుత్సాహపడలేదు.

“నా వృత్తి ప్రింటర్ (ముద్రణ పనివాడు),” అని అతను తనదైన నిదానమైన, స్థిరమైన శైలిలో చెప్పసాగాడు. “ఆ పని నాకు సరిపడలేదు. అందుకే దక్షిణ అమెరికాకు వెళ్దామని అనుకున్నాను.”

బిక్స్‌బీ తన దృష్టిని నదిపైనే ఉంచాడు; కానీ అతని మాటల్లో ఆసక్తి కనిపించింది.

“మీరు మాటలను అలా సాగదీసి ఎందుకు పలుకుతారు?” అని ఆయన అడిగాడు (నదీ ప్రయాణ పరిభాషలో మాటలను సాగదీసి పలకడాన్ని ‘pulling’ అంటారు).

ఆ యువకుడు సందర్శకుల కోసం ఉన్న బెంచీపై కూర్చున్నాడు.

“అది మీరు మా అమ్మగారిని అడగాలి,” అని అతను అంతకుముందు కంటే ఇంకా నెమ్మదిగా చెప్పాడు. “ఆవిడ కూడా మాటలను అలాగే సాగదీసి పలుకుతారు.”

పైలట్ బిక్స్‌బీకి నవ్వు వచ్చింది; ఆయనకు హాస్య చతురత ఎక్కువ, ఆ యువకుడి సమాధానం తీరు ఆయనకు నచ్చింది. ఆ సందర్శకుడు తన ప్రయత్నాన్ని కొనసాగించాడు.

“మీకు బోవెన్ సోదరులు తెలుసా?” అని అతను అడిగాడు—”సెయింట్ లూయిస్  న్యూ ఆర్లిన్స్ మార్గంలో పనిచేసే పైలట్లు?” “నాకు వాళ్ళు బాగా తెలుసు—ఆ ముగ్గురూ. విలియం బోవెన్ నా కోసం మొదటిసారి పడవ నడిపాడు; చాలా మంచి కుర్రాడు కూడా. పడవ ఎక్కినప్పుడు అతని జేబులో ఒక వీలునామా ఉండేది; వారం రోజుల్లోనే దాన్ని పేక కట్టతో మార్చుకున్నాడు. నాకు సామ్, బార్ట్ కూడా తెలుసు.”

“హానిబల్‌లో నా పాత స్కూల్ స్నేహితులు. ముఖ్యంగా సామ్, విల్ నా ప్రాణ స్నేహితులు.”

“ఇటు వచ్చి నా పక్కన నిలబడు,” అన్నాడు అతను. “నీ పేరేంటి?”

అభ్యర్థి చెప్పాడు, ఇద్దరూ సూర్యకాంతి పడుతున్న నీటిని చూస్తూ నిలబడ్డారు.

“నువ్వు తాగుతావా?”

“లేదు.”

“నువ్వు జూదం ఆడతావా?”

“లేదు, అయ్యా.”

“నువ్వు తిడతావా?”

“సరదా కోసం కాదు; ఒత్తిడిలో మాత్రమే.”

“నువ్వు నములుతావా?”

“లేదు, అయ్యా, ఎప్పుడూ లేదు; కానీ నేను పొగతాగాలి.”

“నువ్వు ఎప్పుడైనా పడవ నడిపావా?” అని బిక్స్బీ తర్వాతి ప్రశ్న అడిగాడు. “నేను నదిలో స్టీమ్‌బోట్ తప్ప మిగతావన్నీ నడిపాను అనుకుంటా.”

“సరే; చుక్కాని పట్టుకో, స్టీమ్‌బోట్‌తో నువ్వేం చేయగలవో చూడు. దాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగానే ఉంచు—ఆ కింద ఉన్న కాటన్‌వుడ్ చెట్టు వైపు, అడ్డంకి వైపు.”

బిక్స్బీకి కాలు నొప్పిగా ఉండటంతో, కొంచెం ఉపశమనం దొరికినందుకు సంతోషించాడు. అతను బెంచీ మీద కూర్చుని, మార్గాన్ని జాగ్రత్తగా గమనిస్తూ ఉన్నాడు. కొంతసేపటికి అతను ఇలా అన్నాడు:

“ఒక యువకుడికి నదిలో పడవ నడపడం నేర్పించడానికి నేను ఒకే ఒక మార్గాన్ని సూచిస్తాను: అదే, డబ్బు తీసుకుని.”

“మీరు ఎంత తీసుకుంటారు?”

“ఐదు వందల డాలర్లు, దానికి నేను ఏ ఖర్చులూ భరించను.”

ఆ రోజుల్లో పైలట్లు ఒక అభ్యాసకుడిని, లేదా ‘కబ్’ (శిష్యుడిని), భోజన వసతి లేకుండా తీసుకువెళ్ళడానికి అనుమతి ఉండేది. మిస్టర్ బిక్స్బీ ఉద్దేశం ఏమిటంటే, ఓడరేవులో గానీ, ఇతర ఖర్చులకు గానీ అతను ఏ ఖర్చులూ భరించకూడదు. అతని షరతులు కాస్త నిరుత్సాహపరిచేలా ఉన్నాయి.

“నా దగ్గర ఐదు వందల డాలర్ల డబ్బు లేదు,” అన్నాడు సామ్; “నా దగ్గర ఎకరానికి ఇరవై ఐదు సెంట్ల విలువైన చాలా టెన్నెస్సీ భూమి ఉంది; అందులో రెండు వేల ఎకరాలు మీకు ఇస్తాను.”

బిక్స్బీ విభేదించాడు.

“వద్దు; నాకు అభివృద్ధి చేయని భూమి ఏమీ వద్దు. నా దగ్గర ఇప్పటికే చాలా ఉంది.”

తన అప్పుకు భంగం కలగకుండా పామెలా భర్త నుండి ఎంత అప్పు తీసుకోగలనో అని సామ్ ఆలోచించాడు.

“సరే అయితే, నేను నీకు వంద డాలర్లు నగదుగా ఇస్తాను, మిగిలినది నేను సంపాదించినప్పుడు ఇస్తాను.”

ఆ యువకుడిలోని ఏదో విషయం హోరేస్ బిక్స్బీ మనసును గెలుచుకుంది. అతని నెమ్మదైన, ఆహ్లాదకరమైన మాటతీరు; తెడ్డు వేయడంలో అతని నిదానమైన, నిశ్శబ్దమైన పద్ధతి, అతని లక్ష్యం పట్ల స్పష్టంగా కనిపించే చిత్తశుద్ధి—ఇవి బాహ్యంగా కనిపించేవే, కానీ వాటి వెనుక, ఆ తర్వాత మార్క్ ట్వైన్‌ను ప్రపంచం ప్రేమించేలా చేసిన ఆ మానసిక లేదా హృదయ గుణం ఉందని ఆ పైలట్ గ్రహించాడు. ప్రతిపాదించిన షరతులకు అంగీకరించారు. శిష్యుడు నదిని నేర్చుకుని, పైలట్ జీతం అందుకోవడం ప్రారంభించినప్పుడు వాయిదా చెల్లింపులు మొదలవ్వాలి. మిస్టర్ బిక్స్బీ పగటి పూట గస్తీలో ఉన్నప్పుడు, ఆ ప్రయాణంలో అతని శిష్యుడే తరచుగా తెడ్డు వేసేవాడు, పైలట్ కూర్చుని అతనికి మార్గనిర్దేశం చేస్తూ, తన కాలి నొప్పికి చికిత్స చేసుకునేవాడు. శామ్యూల్ క్లెమెన్స్‌కు ఏవైనా సాహిత్యపరమైన ఆశయాలు ఉండి ఉంటే అవి మసకబారాయి; వారు న్యూ ఓర్లీన్స్ చేరుకునేసరికి, తాను ఒక ముద్రకుడిగా ఉండేవాడినన్న విషయాన్ని అతను దాదాపుగా మర్చిపోయాడు. ఇక, నిరవధిక కాలం పాటు అమెజాన్‌కు ఏ ఓటూ ప్రయాణించదని తెలుసుకున్నప్పుడు, ఎవరో తన వ్యవహారాలను తన చెప్పుచేతల్లోకి తీసుకున్నారన్న భావన అతనిలో బలపడింది. న్యూ ఆర్లిన్స్ నుండి అతని పైఅధికారి సిన్సినాటికి తిరిగి వెళ్లకుండా, తన కొత్త శిష్యుడిని వెంటబెట్టుకుని సెయింట్ లూయిస్‌కు బయలుదేరాడు. జనసమ్మర్దంతో కళకళలాడే రేవు ప్రాంతం, ట్రక్కులు మరియు సరుకుల కుప్పలతో నిండిన తీరప్రాంతం, అలాగే ఒక మైలు పొడవునా పక్కపక్కనే నిలిపి ఉంచిన ఆవిరి పడవల (steamboats) వరుస—వాటి ముందు భాగాలు నదీ ప్రవాహానికి ఎదురుగా ఉండి, ఆకాశం వైపు పొగను చిమ్ముతూ నిలిచిన ఆ భారీ చిమ్నీలు—ఇవన్నీ కలిసి ఒక గొప్ప వాణిజ్య దృశ్యాన్ని ఆవిష్కరించాయి. అటువంటి అద్భుతమైన పడవల వరుసలో తన పడవకు చోటు దక్కించుకోవడం, ఆ భారీ నౌకాదళంలో ఒక చిన్న భాగం కావడం అతనికి ఎంతో గొప్ప అనుభూతినిచ్చింది. సెయింట్ లూయిస్‌లో, తన మొదటి చెల్లింపు కోసం అవసరమైన డబ్బును సామ్ మిస్టర్ మోఫెట్ నుండి అప్పుగా తీసుకుని, తన ఒప్పంద ప్రక్రియను పూర్తి చేశాడు. ఆ తర్వాత, ఒక పెద్ద, అద్భుతమైన పడవలో, నీటి మట్టానికి చాలా ఎత్తున ఉన్న పైలట్ గదిలో (అది అతనికి ఒక పర్వతంపై ఉన్న ‘అత్యంత వైభవమైన ఆలయం’లా అనిపించింది) తాను ఉన్నట్లు గుర్తించినప్పుడు, అతని ఆనందం పరిపూర్ణమైంది.

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –19-8-26-ఉయ్యూరు .

మహాకవి కాళిదాసు రఘువంశ మహా కావ్యం.5 వ భాగం.18.8.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఉత్తర కాండ. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.269 వ భాగం.18.8.26.

రవీంద్రనాథ్ చిత్రాలు (త్రివేణి)

రచన: జి. వెంకటాచలం-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

యూరప్ ఆయన కవిత్వానికి ఆమోదముద్ర వేసిన తర్వాతే, భారతదేశం టాగోర్ కవిత్వాన్ని గుర్తించింది; ఇప్పుడు యూరప్  అమెరికాలు, తమ కళాభిజ్ఞులు  విమర్శకుల ద్వారా, ఆయనను గొప్ప ప్రతిభ  అరుదైన నైపుణ్యం గల చిత్రకారుడిగా ప్రశంసిస్తుండటంతో, భారతదేశం కూడా ఆ దిశగా ఆయన ప్రతిభను నెమ్మదిగా అంగీకరించడం ప్రారంభిస్తోంది. పారిస్‌లోని ఒక ప్రముఖ కళా ప్రదర్శనశాలలో టాగోర్ తన చిత్రాల ప్రదర్శన నిర్వహిస్తున్నారని, కళాకారులు  కళా విమర్శకులు ఆయన కళను ప్రశంసిస్తున్నారని, ఇంకా యూరప్  అమెరికాలోని ఆర్ట్ గ్యాలరీలు ఆయన చిత్రాలను భారీ ధరలకు కొనుగోలు చేస్తున్నాయని వార్తలు మొదట భారతదేశానికి చేరినప్పుడు, చాలామంది ఆశ్చర్యపోయి, అదొక పెద్ద ప్రహసనమని భావించారు. కానీ, ఆ తర్వాత రుజువైనట్లుగా, టాగోర్ తన ప్రదర్శనలను పారిస్‌లోనే కాకుండా ఇంగ్లాండ్, జర్మనీ  న్యూయార్క్‌లోని ఇతర ప్రముఖ కళా కేంద్రాలలో కూడా నిర్వహించారు,  ఆ దేశాలలోని కొన్ని అగ్రశ్రేణి జాతీయ ఆర్ట్ గ్యాలరీలు ఆయన చిత్రాలను సొంతం చేసుకోవడానికి ఒకదానితో ఒకటి పోటీ పడ్డాయి,  ఒక చిత్రకారుడిగా ఆయన సాధించిన విజయం ఆధునిక కాలపు కళా చరిత్రలో అతిపెద్ద ఆశ్చర్యాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.

కానీ ఇటీవల ఆయన బొంబాయి నగరంలో ఒక ప్రదర్శన నిర్వహించినప్పుడు, ఆయన చిత్రాలు భారత ప్రజలను అక్షరాలా ఆశ్చర్యానికి, గందరగోళానికి గురిచేశాయి. సందర్శకుల కళ్లలో ఆందోళన కనిపించింది, అన్ని రకాల వినోదకరమైన వ్యాఖ్యలు వినిపించాయి. “దీన్నేనా కళ అంటారు?” అని తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురైన ఒక ఉన్నత సమాజ మహిళ విసుక్కుంది. ఆమె స్వయంగా ప్రపంచమంతా పర్యటించిన రచయిత్రి, కానీ కంగారు స్వభావం కలది. “మాకు ఈ చిత్రాలు అర్థం కావడం లేదు, నిజం చెప్పాలంటే అస్సలు అర్థం కావడం లేదు,” అని టాగోర్, ఆయన కవిత్వం పట్ల సదుద్దేశం గల ఎందరో స్నేహితులు, అభిమానులు వ్యాఖ్యానించారు. “ఈ కళ మాకు అందనిది,” అని ఒక యువ కళాకారిణి ఒప్పుకుని, “దీన్ని మెచ్చుకోవాలంటే బహుశా బెంగాల్‌లో పుట్టాలేమో,” అని వ్యంగ్యంగా అంది. అక్కడక్కడా ఆ చిత్రాల పట్ల ఆసక్తి చూపించి, వాటిలో కొంత కళాత్మకతను కనుగొన్న వ్యక్తి ఒకరు తారసపడ్డారు. టాగోర్ చిత్రాలు ఆయన కళ పట్ల ఎలాంటి ఉత్సాహాన్ని లేదా అభిమానాన్ని రేకెత్తించకపోయినా, కనీసం సాధారణంగా అలవాటైన కళాత్మక వ్యక్తీకరణ యొక్క కొత్త పద్ధతుల గురించి ప్రజలను ఆలోచింపజేస్తాయి.

టాగోర్ గారి చిత్రాలను సాధారణంగా ఆమోదించబడిన విద్యాసంబంధ ప్రమాణాలతో అంచనా వేయకూడదు, ఎందుకంటే అవి ఏ ఆమోదించబడిన శైలి, సంప్రదాయం లేదా పద్ధతిలో చిత్రించబడలేదు. వాటికి కళా నియమాలేవీ వర్తించవు. అవి కేవలం ఉల్లాసభరితమైన భావోద్వేగాలు  అపరిమితమైన ఆనందం యొక్క సృష్టులు, అందువల్ల అవి అన్ని మౌలిక ప్రేరణల స్వభావాన్ని ప్రాముఖ్యతను పంచుకుంటాయి. చట్టాలు, నియమాలు కళకు జన్మనివ్వవు; కళ తనదైన శైలులను, వ్యక్తీకరణలను సృష్టిస్తుంది. అందువల్ల, టాగోర్ వంటి వారి మౌలిక సృజనాత్మక ప్రయత్నాలను అంచనా వేయడానికి నిజానికి ఏ ప్రమాణమూ లేదు. వాటిని వాటి అంతర్గత విలువ, వాటి లోపలి జీవశక్తి ఆధారంగానే అంచనా వేయాలి.

టాగోర్ ఏ విద్యాసంస్థలోనూ శిక్షణ పొందలేదు. ఆయన ఏ గురువు వద్ద చిత్రకళను అభ్యసించలేదు, అలాగే ఏ శైలిని గానీ, సాంకేతికతను గానీ ఉద్దేశపూర్వకంగా అనుకరించడం గానీ, అనుసరించడం గానీ చేయలేదు. ఆయనలోని సృజనాత్మక ప్రేరణ గీతలు, రంగులతో ఆడుకుంటుంది; ఆయన ప్రతిభ యొక్క మాయలో అవి ఒక నిర్దిష్టమైన ఆకారాన్ని, రూపాన్ని సంతరించుకుంటాయి. ఆయన ఎప్పుడూ రూపంలో గానీ, ఆలోచనలో గానీ పరిపూర్ణత కోసం ప్రయత్నించరు, కేవలం తన కల్పన లేదా ఊహను అప్రయత్నంగా, పక్షపాతం లేకుండా బొమ్మలు లేదా చిత్రపటాలు, దృశ్యాలు లేదా చిహ్నాలను సృష్టించనిస్తారు. అవి ఒక పిల్లవాడి ఆట సృష్టుల వలె సరళంగా, సహజంగా  అందంగా ఉంటాయి.

కొన్ని చిత్రాలు ముతకగా, అసంపూర్తిగా ఉంటాయి; మరికొన్ని, రేఖల కచ్చితత్వం, సమతుల్యత  కూర్పుపై దృష్టి సారించి, ఎంతో ఆనందదాయకంగా గీయబడ్డాయి. వాటి సౌందర్యాత్మక యోగ్యతలు ఎలా ఉన్నప్పటికీ, వాటిలో ప్రతి ఒక్కటీ ఒక శిల్పంలా, చైతన్యవంతమైన జీవశక్తితో నిండి, అత్యంత సజీవంగా ఉందనడంలో సందేహం లేదు. అతను గీసే ప్రతి రేఖలో, ప్రతి వంపులో ఒక సొగసు, సౌందర్యం, చలనం  సున్నితత్వం ఉన్నాయి. అతని కళ నిజంగా ఒక స్ఫూర్తిదాయకమైన కళ;  అతని ఏకరూప చిత్రాలలోనూ, సమూహ కూర్పులలోనూ ఒక నూతనత్వం, మౌలికత కనిపిస్తాయి. అతని చిత్రాలలోని కవితాత్మక  గేయాత్మక స్వభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతనే స్వయంగా చెప్పినట్లుగా: ‘నా చిత్రాలు రేఖలలో నా పద్యరూపాలు. ఒకవేళ యాదృచ్ఛికంగా అవి గుర్తింపుకు అర్హమైనవి అయితే, అది ప్రాథమికంగా రూపం యొక్క అంతిమమైన లయబద్ధమైన ప్రాముఖ్యత కోసమే అయి ఉండాలి, అంతేగానీ ఒక ఆలోచన యొక్క వ్యాఖ్యానం కోసమో లేదా ఒక వాస్తవం యొక్క ప్రాతినిధ్యం కోసమో కాదు.’ అతని అత్యంత అసంపూర్తి చిత్రంలో కూడా ఈ రూపం యొక్క లయబద్ధమైన ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది,  ఇదే అతని కళను ఇంత ఆసక్తికరంగా చేస్తుంది

టాగోర్ ఒక కళాకారుడికి అవసరమైన సాధారణ పరికరాలైన స్టూడియో, ఈజెల్స్, పాలెట్, బ్రష్‌లు, రంగులు, కాన్వాసులు, జిగురు మొదలైన వాటి గురించి పెద్దగా పట్టించుకోరు. ఆయన తనకు నచ్చినట్లుగా, తెలుపు లేదా రంగుల, గరుకు లేదా నునుపు, పెద్ద లేదా చిన్న అనే తేడా లేకుండా అన్ని రకాల కాగితాలపై, చివరికి వార్తాపత్రిక ముక్కలపై కూడా చిత్రాలు గీస్తారు. ఆయన గీసిన కొన్ని అద్భుతమైన చిత్రాలు ఒక సాధారణ ఫౌంటెన్ పెన్నుతోనో, గుడ్డ ముక్కతోనో, లేదా తన బొటనవేలు, వేళ్ళ సహాయంతోనో గీసినవే. ఈ శైలిలో ఆయన గీసిన రూపచిత్రాలు అత్యంత నేర్పుగా ఉంటాయి. ఆయన గీసిన ప్రకృతి దృశ్యాల స్కెచ్‌లలో ఒక ప్రత్యేకమైన వాతావరణం ఉంటుంది,  ఆయన అప్పుడప్పుడు వాటికి రంగులు కూడా వేస్తారు. ఆయనకు సాధారణ ద్రవ రంగులంటే ఒక ప్రత్యేకమైన ఇష్టం,  వాటితో ఆయన సృష్టించే గొప్ప రంగుల ప్రభావం అద్భుతంగా ఉంటుంది. ఆయన అలంకరణ డిజైన్లు నిజంగా మౌలికమైనవి, వాటిలో కొన్ని అత్యంత ఆధునికంగా, ఎంతో ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి.

ఆయన నిజంగానే ఒక ఫలవంతమైన చిత్రకారుడిగా మారారు. గత నాలుగు సంవత్సరాలలో ఆయన వేలాది చిత్రాలు గీశారు,  ఆయనకు మూడ్ వచ్చినప్పుడు ఒకే సిట్టింగ్‌లో డజన్ల కొద్దీ చిత్రాలను గీస్తారు. ఆయన శక్తి అద్భుతమైనది  ఆయన ఉత్సాహం ఇతరులకు కూడా వ్యాపిస్తుంది. టాగోర్ పనితీరును దగ్గరగా గమనించిన ఒక భారతీయ కళాకారుడు ఇలా రాశారు: ‘ఆయన చిత్రాల కూర్పు విషయంలో, మన కవి-చిత్రకారుడు అమోఘమైన నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. ఆయన ఒకసారి తన చిత్రం యొక్క విషయాన్ని నిర్ధారించుకున్న తర్వాత, దాని రూపురేఖలు, ఖాళీలు వాటంతట అవే ఏర్పడతాయి. అందులో ఏమాత్రం తడబాటు, అనిశ్చితి ఉండవు. ఆ చిత్రం వేగవంతమైన కదలికలతో ముందుకు సాగుతుంది సమతుల్యమైన కూర్పు చెక్కుచెదరకుండా ఉంటుంది.’ ‘గీతలు ఎంతో నిశ్చయమైన చేతితో గీయబడ్డాయి వాటి మధ్య దూరం ఎంత ఖచ్చితంగా ఉందంటే, ఇది సంవత్సరాల తరబడి సాధన చేసిన అత్యంత అనుభవజ్ఞులైన కళాకారులకు మాత్రమే సాధ్యం.’

మొత్తం మీద రవీంద్రనాథ్ చిత్రాలు ఆధునిక చిత్రకారులలో ఎవరికైనా దీటుగా నిలవగల మౌలికత, నిష్కపటత్వం, సత్యసంధత  జీవశక్తిని కలిగి ఉన్నాయి. టాగోర్ చిత్రాలు బాల్యపువి కావు, కానీ బాల్యపు లక్షణాలను కలిగి ఉన్నాయని డాక్టర్ ఆనంద కుమారస్వామి చేసిన సూటి వ్యాఖ్య, టాగోర్ ప్రతిభ యొక్క ఈ కొత్త దశపై ఇప్పటివరకు వచ్చిన విమర్శలలో అత్యంత వివేకవంతమైనది.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -18-8-26-

అమెరికా స్వర్ణయుగ (గిల్డెడ్ ఏజ్)సాహిత్య కీర్తిపతాక –మార్క్ ట్వైన్ జీవిత చరిత్ర -6

XVI

మలుపు

సరిగ్గా ఈ సమయంలోనే అతని జీవితంలోకి ఒక చిన్న సంఘటన ప్రవేశించింది, కానీ వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే అది చాలా కీలకమైనదిగా అనిపిస్తుంది. ఒక మధ్యాహ్నం అతను ఆఫీసు నుండి ఇంటికి వెళ్తుండగా, ఫుట్‌పాత్‌పై ఎగురుతున్న ఒక కాగితపు ముక్కను చూశాడు. అది ఒక పుస్తకంలోని ఆకు. అంతకు ముందు కాలంలో అయితే అతను దానిని అస్సలు పట్టించుకునేవాడు కాదు, కానీ ఇప్పుడు ఏ ముద్రిత పేజీ అయినా అతనికి వృత్తిపరమైన ఆసక్తిని కలిగించింది. అతను ఎగురుతున్న ఆ కాగితపు ముక్కను పట్టుకుని పరిశీలించాడు. అది జోన్ ఆఫ్ ఆర్క్ చరిత్రకు సంబంధించిన ఒక పుస్తకంలోని ఆకు. ఆ “పనిమనిషి”ని రూయెన్‌లోని కోటలో ఉన్న పంజరంలో, ఇద్దరు దుర్మార్గులైన ఆంగ్ల సైనికులు ఆమె బట్టలను దొంగిలించినట్లు అందులో వర్ణించబడింది. అందులో క్లుప్తమైన వర్ణన  చాలా సంభాషణ ఉంది—ఆమె నిందలు  వారి అసభ్యకరమైన సమాధానాలు.

అతను అంతకు ముందు ఆ విషయం గురించి ఎప్పుడూ వినలేదు. అతను ఏ చరిత్రనూ చదవలేదు. అతనికి ఏదైనా వాస్తవం తెలుసుకోవాలనుకున్నప్పుడు, దొరికిన ప్రతీదాన్ని చదివే హెన్రీని అడిగేవాడు. అయితే ఇప్పుడు, అతనిలో ఆర్లియన్స్ కన్య పట్ల ప్రగాఢమైన కరుణ, ఆమెను బంధించిన వారిపై తీవ్రమైన ఆగ్రహం, ఆమె విషాద చరిత్రపై బలమైన మరియు నాశనం చేయలేని ఆసక్తి ఉద్భవించాయి. ఆ ఆసక్తి అతని జీవితంలో సగానికి పైగా క్రమంగా పెరుగుతూ, చివరికి ఆ అమర బాలిక గురించి చెప్పబడిన అత్యంత సుందరమైన కథ అయిన ‘జ్ఞాపకాలు’ అనే ఆ శిఖరాగ్ర రచనలో పరిణమించింది.

ఆ సంఘటన అంతకంటే మించిన అర్థాన్ని ఇచ్చింది: అది సమస్త చరిత్రపై—ప్రపంచ కథలోని అనేక దశలపై—అతని ఆసక్తిని మేల్కొల్పింది. ఆ అభిరుచి అతని మేధో జీవితంలో అతిపెద్ద లక్షణంగా మారి, భూమిపై అతని చివరి రోజు వరకు అతనితోనే ఉంది. గాలికి రెపరెపలాడుతున్న ఆకు అతని చేతుల్లోకి పడిన క్షణం నుంచే, ప్రపంచంలోని మేధావులలో ఒకరిగా అతని ప్రస్థానం ఖరారైంది. అది అతనికి ఒక సంకేతాన్ని ఇచ్చింది—మానవ నాటకంలోని ఒక పాత్రకు తొలి మాట. అది అతనిలో అకస్మాత్తుగా పీడితుల పట్ల సానుభూతిని, నిరంకుశత్వం  ద్రోహంపై తిరుగుబాటును, రాజుల దైవిక హక్కుల పట్ల ధిక్కారాన్ని స్పష్టం చేసింది. తాను మరణించడానికి కొన్ని నెలల ముందు, అతను “నా జీవితపు మలుపు” అనే అంశంపై ఒక వ్యాసం రాశాడు. ఏ కారణం చేతనో అతను ఈ సంఘటనను అందులో ప్రస్తావించలేదు. అయినప్పటికీ, అతని జీవితంలో ఒకవేళ అలాంటి మలుపు ఏదైనా ఉండి ఉంటే, హానిబల్ వీధుల్లోని ఆ నిర్జనమైన మధ్యాహ్నం, మరో జీవితానికి చెందిన ఒక రాలిన ఆకు గాలికి అతని చేతుల్లోకి పడినప్పుడు అతను ఆ మలుపును చేరుకున్నాడు. ఇప్పుడు అతను ఫ్రెంచ్ యుద్ధాలకు, ముఖ్యంగా జోన్ ఆఫ్ ఆర్క్‌కు సంబంధించిన ఏ సమాచారం దొరికినా ఆసక్తిగా చదివేవాడు. చరిత్ర పట్ల—ఏ దేశం లేదా ఏ కాలానికి సంబంధించినదైనా సరే—అతనికి అమితమైన ఆసక్తి కలిగింది; అతను ఒక విద్యార్థిగా మారేలా కనిపించాడు. త్వరలోనే అతనికి ఫ్రెంచ్, జర్మన్ భాషలు నేర్చుకోవాల్సిన అవసరం అనిపించింది. ఫ్రెంచ్ నేర్చుకోవడానికి ఎటువంటి అవకాశం కనిపించలేదు, కానీ హానిబాల్‌లో ఒక జర్మన్ చెప్పుల తయారీదారు ఉండేవాడు; అతను తన మాతృభాషను నేర్పించడానికి అంగీకరించాడు. సామ్ క్లెమెన్స్ తనతో కలిసి నేర్చుకోవడానికి ఒక స్నేహితుడిని (బహుశా జాన్ బ్రిగ్స్ అయి ఉంటాడు) ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు, అలా ఇద్దరూ కలిసి పాఠాలు నేర్చుకునే ఏర్పాట్లు చేసుకున్నారు. ఆ చెప్పుల తయారీదారుకు ఇంగ్లీష్ అస్సలు రాదు, వీరికి జర్మన్ రాదు. అయితే, ఆ ఉపాధ్యాయుడి దగ్గర ఏదో ఒక “పదాల పుస్తకం” (word-book) ఉన్నట్లుంది; వారు అతని చిన్న గదిలో సమావేశమైనప్పుడు, అతను అందులోని ఒక విచిత్రమైన వాక్యాన్ని గట్టిగా చదవడం మొదలుపెట్టాడు:

“De hain eet flee whoop in de hayer.”

“అదిగో!” అని అతను గర్వంగా అన్నాడు; “ఆ మాట మీకు తెలుసా?”

విద్యార్థులు ఒకరి ముఖం ఒకరు నిస్సహాయంగా చూసుకున్నారు.

ఉపాధ్యాయుడు ఆ వాక్యాన్ని మళ్లీ చదివాడు, కానీ అది వారికి అర్థమైందా అని అడిగినప్పుడు కూడా వారు ఏమీ చెప్పలేకపోయారు.

చివరకు నిరాశతో అతను వారికి ఆ పుస్తకాన్ని చూపించాడు. అది ఒక ఇంగ్లీష్ ప్రాథమిక పాఠ్యపుస్తకం (primer), అందులో ఉన్న వాక్యం ఇది:

“The hen, it flies up in the air.”

వారు అతనికి సున్నితంగా వివరించారు—తమకు కావాల్సింది జర్మన్ భాష అని, ఇంగ్లీష్ కాదని (అలాంటి పరిస్థితుల్లో ఇంగ్లీష్ నేర్చుకోవడం అనవసరం కదా). తర్వాత, సామ్ లాటిన్ నేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నించి, దాని కోసం ఒక పుస్తకాన్ని కూడా తెచ్చుకున్నాడు, కానీ మధ్యలోనే వదిలేశాడు. ఇలా అన్నాడు:

“వద్దు, ఆ భాష నా కోసం కాదు. ఇంగ్లీష్ నేర్చుకోవడమే నాకు సరిపోతుంది.” అతనితో పాటు ఆ ప్రయత్నం మొదలుపెట్టిన ఒక బాలుడు మాత్రం లాటిన్ పండితుడిగా మారాడు.

అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా తనకున్న అభిప్రాయాన్ని అతను ఆచరణలో పెట్టాడు. ఇతరుల చేతిలో వేధింపులకు గురయ్యే పిల్లలకు అతను అండగా నిలిచేవాడు. కొన్నిసార్లు గోళీలు లేదా బొంగరాల ఆటను చూస్తున్నప్పుడు, అతను తనదైన నెమ్మదైన, ప్రభావవంతమైన శైలిలో ఇలా అనేవాడు:

“ఆ అబ్బాయిని మోసం చేయకూడదు.” దాంతో మోసం ఆగిపోయేది. ఒకవేళ ఆగకపోతే, గొడవ జరిగేది, దాని పర్యవసానాలు ఉండేవి.

XVII

హానిబాల్ “జర్నల్”

ఓరియన్ సెయింట్ లూయిస్ నుండి తిరిగి వచ్చాడు. హానిబాల్‌లో తన అవసరం ఉందని అతను భావించాడు; అక్కడ జీతాలు తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఇంట్లో ఖర్చులు చాలా తక్కువగా ఉండేవి. కుటుంబ నిధికి మరింత వాస్తవ ప్రతిఫలం లభించింది. ఆ సమయంలో అతని సోదరి పమేలా హానిబల్‌లో ఒక తరగతికి బోధిస్తోంది. అతని తల్లి, సోదరి ముద్దులతో, కన్నీళ్లతో అతన్ని పలకరించినప్పుడు ఓరియన్ ఆశ్చర్యపోయాడు. ప్రేమను బహిరంగంగా ప్రదర్శించడం అతనికి కొత్త.

ఈ సమయానికి ఆ కుటుంబం వీధికి అవతలి వైపుకు తిరిగి వచ్చేసింది. సామ్ తన పోషణ తాను చూసుకుంటుండటంతో, ఓరియన్  పమేలా సంపాదన కనీసం కొంత ఊరటను ఇచ్చింది. కానీ ఓరియన్ సంతృప్తి చెందలేదు. అప్పుడు, ఎప్పటిలాగే, అతనికి రకరకాల అస్పష్టమైన ఆశయాలు ఉండేవి. వాక్చాతుర్యం అతన్ని ఆకర్షించింది,  అతను ప్రధానంగా పమేలా అందించిన సంగీత సహకారంతో మద్యపాన నిషేధంపై ఒక ఉపన్యాసం ఇచ్చాడు. అతను న్యాయశాస్త్రం చదవాలని ఆకాంక్షించాడు, ఇది అతని వృత్తి జీవితమంతా పునరావృతమయ్యే ఒక కోరిక. అతను మతబోధకుడు కావాలని కూడా ఆలోచించాడు, ఈ ఆశయాన్ని సామ్ కూడా కొంతకాలం అతనితో పంచుకున్నాడు. ప్రతి అల్లరి అబ్బాయికి అది ఉంటుంది, త్వరలోనేసామ్ క్లెమెన్స్ కేవలం కష్టపడి పనిచేసే బానిసగా మారడానికి తన వినోదాలన్నింటినీ వదులుకున్నాడని గానీ, లేదా వినోదం పట్ల తన సహజమైన అభిరుచిని చాలా వరకు జయించాడని గానీ అనుకోకూడదు. అతను మరింత చదువుపై శ్రద్ధ పెట్టాడు; కానీ ఆఫీసులో సుదీర్ఘమైన, కఠినమైన రోజుల తర్వాత, పదిహేనేళ్ల కుర్రాడు సాయంత్రాలను—కనీసం ప్రతి సాయంత్రాన్ని—ప్రయోజనకరమైన పుస్తకాలు చదవడంలో గడుపుతాడని ఆశించలేము. వేసవిలో ఈత కొట్టడానికి, శీతాకాలంలో స్కేటింగ్ చేయడానికి నది ఎప్పుడూ దగ్గరలోనే ఉండేది—ఒకసారి ఇంత ఆలస్యమైన కాలంలో కూడా అది భారీ కానుకను కోరేంత దగ్గరకు వచ్చింది. అదొక చలికాలపు రాత్రి, అతను మరో అబ్బాయితో కలిసి దాదాపు అర్ధరాత్రి వరకు స్కేటింగ్ చేశాడు. వారు నది మధ్యలో ఉన్నప్పుడు, ఒడ్డు దగ్గర భయంకరమైన, గరగరలాడే శబ్దం విన్నారు. అది ఏమిటో వారికి తెలుసు. మంచు కరుగుతోంది, వెంటనే వారు ఇంటికి బయలుదేరారు. అప్పుడు వెన్నెల, వారు మంచును నీటి నుండి వేరు చేసి గుర్తించగలిగారు, అది మంచి విషయమే, ఎందుకంటే ఒడ్డు వైపు పెద్ద పగుళ్లు ఉన్నాయి, అవి మూసుకుపోయే వరకు వారు వేచి ఉండాలి. వారు ఆ ప్రయాణానికి ఒక గంట సమయం తీసుకున్నారు, ఒడ్డుకు చేరడానికి కొద్ది క్షణాల ముందు వారికి ఒక విశాలమైన నీటి ప్రదేశం ఎదురైంది. వారి చుట్టూ ఉన్న మంచు పైకి లేస్తూ, కిందకు పడుతూ, కరకరలాడుతోంది. వారు తమకు సాధ్యమైనంత సేపు వేచి ఉండి, ఒక మంచు గడ్డపై నుండి మరొక దానిపైకి దూకాలని నిర్ణయించుకున్నారు. సామ్ ఎటువంటి ప్రమాదం లేకుండా దాటాడు, కానీ అతని సహచరుడు ఒడ్డుకు కొన్ని అడుగుల దూరంలో ఉండగా జారి నీటిలో పడ్డాడు. అతను మంచి ఈతగాడు కాబట్టి సురక్షితంగా ఒడ్డుకు చేరాడు, కానీ ఆ నీటిలో మునగడం వల్ల బహుశా అతను తన వినికిడి శక్తిని కోల్పోయి ఉంటాడు. అతను తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురయ్యాడు. ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా వ్యాధులు వస్తూ, చివరికి స్కార్లెట్ ఫీవర్  చెవుడుతో ముగిశాయి.

ఆఫీసులోనే వినోదం కూడా ఉండేది. జిమ్ వోల్ఫ్ అనే ఒక పల్లెటూరి కుర్రాడు ఆ పని నేర్చుకోవడానికి వచ్చాడు—పచ్చిగా, మంచి స్వభావం గల, సిగ్గరి అయిన ఒక అబ్బాయి. ప్రతి వృత్తిలోనూ కొత్తగా చేరిన అప్రెంటిస్‌పై చిలిపి పనులు చేస్తారు, ఇప్పుడు ఆ పనులు చేసే వంతు తనదేనని సామ్ భావించాడు. జాన్ బ్రిగ్స్ సహాయంతో, జిమ్ వోల్ఫ్‌ను హింసించడానికి కొన్ని పద్ధతులను కనిపెట్టి ప్రయోగించారు.

వారు అతనికి పడవ నడపడం నేర్పించి, అతడిని కలవరపరిచారు. వారు రాత్రిపూట అతన్ని స్నైపింగ్‌కు తీసుకువెళ్లి, పాతకాలపు సాంప్రదాయ పద్ధతిలో అతన్ని “పనిలో పడేసి”, తాము ఇంటికి జారుకుని పడుకున్నారు.

కానీ జిమ్ వోల్ఫ్ యొక్క అద్భుతమైన వినోదం అనేది అతను స్వయంగా చేపట్టినదే. ఒక రాత్రి పమేలా కింద అంతస్తులో క్యాండీ-పుల్ నిర్వహిస్తోంది—అది పెద్దల కోసం ఏర్పాటు చేసిన క్యాండీ-పుల్, దానికి ఆ అబ్బాయిలు వస్తారని ఎవరూ ఊహించలేదు. అయినా, జిమ్ వెళ్ళేవాడు కాదు, ఎందుకంటే అతను నమ్మలేనంత సిగ్గరి, అందమైన పమేలా క్లెమెన్స్ సమక్షంలో ఎప్పుడూ మౌనంగా, భయంతో పాలిపోయినట్లు ఉండేవాడు. పైన తమ గదిలో ఉన్న ఆ అబ్బాయిలు కింద నుండి వస్తున్న ఆ కేరింతలను వినగలిగారు మరియు తమ కిటికీకి సరిగ్గా కింద నుండి మొదలయ్యే మంచుతో కప్పబడిన వాలుగా ఉన్న పైకప్పును వెన్నెలలో చూడగలిగారు. కింద కప్పు అంచున ఒక చిన్న పందిరి ఉంది, అది వేసవిలో పచ్చగా ఉంటుంది, కానీ ఇప్పుడు ఎండిపోయిన తీగలు మరియు మంచుతో కప్పబడి ఉంది. అప్పుడప్పుడు మిఠాయి తయారీదారులు బయటకు రావడం వారు వినగలిగారు, నిస్సందేహంగా వారు మిఠాయిలను చల్లబరచడానికి ప్యాన్‌లను బయట పెడుతున్నారు. కొంతసేపటికి ఆ బృందమంతా మిఠాయి రుచి చూడటానికి ఆ చిన్న పందిరిలోకి వచ్చినట్టు అనిపించింది. బహుశా ఆ జోకులు, నవ్వులు పై అంతస్తులో ఉన్న పిల్లలకు స్పష్టంగా వినిపించి ఉంటాయి. దాదాపు అదే సమయంలో, ఎక్కడినుంచో రెండు చెడ్డపేరున్న పిల్లులు పైకప్పు మీద ప్రత్యక్షమయ్యాయి. అవి ఒకదానిపై ఒకటి ఆరోపణలు, నిందలతో చాలా కలవరపరిచే ద్వంద్వ యుద్ధం మొదలుపెట్టాయి. జిమ్‌కు ఆ గోలంతా అసహ్యం వేసింది, బహుశా అది ఆ బృందానికి అంతరాయం కలిగిస్తుందని అనుకునేంత ధైర్యవంతుడు కూడా కావచ్చు. వాటి మీద విసరడానికి అతని దగ్గర ఏమీ లేదు, కానీ అతను ఇలా అన్నాడు: “రెండు పైసల కోసం నేను బయటకు వెళ్లి వాటి తలలు పగలగొడతాను.”

“అలా చేయడానికి నీకు అంత ధైర్యం ఉండదు,” అని సామ్ గొణుగుతూ అన్నాడు.

ఇది జిమ్‌కు చికాకు తెప్పించింది. అతను నిజంగా చాలా ధైర్యవంతుడు.

“నేనూ చేస్తాను,” అన్నాడు, “మళ్ళీ అలా అంటే కచ్చితంగా చేస్తాను.”

“ఏంటి జిమ్, నువ్వు బయటకు వెళ్ళడానికి ధైర్యం చేయలేవని నాకు తెలుసు. నువ్వు… “ఏంటి జిమ్, నువ్వు బయటికి వెళ్ళే సాహసం అస్సలు చేయవు కదా. నీకు జలుబు చేయొచ్చు.”

“అదేంటో వేచి చూడు,” అన్నాడు జిమ్ వోల్ఫ్.

అతను కాళ్ళకు ఉన్ని సాక్సులు తొడుక్కుని, కిటికీ పైకి లేపి, మంచుతో నిండిన పైకప్పు మీదకు మెల్లగా అడుగుపెట్టాడు. మంచు పైన గట్టిపడిన పొరలాంటి మంచు పొర (ice crust) ఒకటి ఏర్పడి ఉంది, కానీ జిమ్ తన మడమలతో దాన్ని బద్దలు కొట్టి, వెన్నెలలో నిలబడ్డాడు; అతని కాళ్ళు బయటకే ఉన్నాయి, చలిగాలికి అతని ఏకైక వస్త్రం మెల్లగా రెపరెపలాడుతోంది. ఆ తర్వాత చేతిలో ఒక చెక్క ముక్క పట్టుకుని, అడుగు వేయడానికి వీలుగా ప్రతిసారీ మంచులో తన మడమలను గట్టిగా దింపుతూ పిల్లుల వైపు నెమ్మదిగా కదలసాగాడు. ఆ పిల్లులు తోటలోని తీగలతో అల్లిన మండపం (arbor) పైన ఉన్న పైకప్పు మూలలో ఉన్నాయి, జిమ్ జాగ్రత్తగా అటువైపు వెళ్ళాడు. పైకప్పు వాలు మరీ ఎక్కువగా లేదు. మంచు కరిగి దాదాపు గట్టి మంచులా (ice) మారిన ప్రదేశానికి వచ్చేంత వరకు అంతా బాగానే సాగింది. పిల్లుల మీద ధ్యాస ఉండటంతో అతను ఆ విషయాన్ని గమనించలేదు; ఆ గట్టి పొరను పగలగొట్టడానికి మడమను గట్టిగా కొట్టినప్పుడు, అది అస్సలు కదలలేదు. మరుక్షణమే జిమ్ కాళ్ళు జారిపోయాయి, అతను మంచుతో నిండిన పైకప్పు మీద నుండి వేగంగా జారి కింద ఉన్న తీగల మండపం మీద పడ్డాడు. అక్కడే చల్లారుతున్న ‘టాఫీ’ (ఒక రకమైన మిఠాయి) పాత్రలతో కూర్చుని ఉన్నవాళ్ళ మధ్యలో అతను బలంగా పడిపోయాడు. అక్కడ భయంతో కూడిన కేకలు, గందరగోళం నెలకొన్నాయి. జిమ్, సామ్ తిరిగి తమ గదికి ఎలా చేరుకున్నారో వాళ్ళకే తెలియదు; కానీ జిమ్ తాను చేసిన పని తీవ్రతకు కుంగిపోతుంటే, సామ్ మాత్రం నవ్వు ఆపుకోలేక విలవిలలాడిపోయాడు.

“నువ్వు అద్భుతంగా చేశావ్ జిమ్,” అని సామ్ నవ్వుతూ అన్నాడు. “ఎవరూ అంతకంటే బాగా చేయలేరు; ఆ పిల్లులు అక్కడి నుండి ఎలా పారిపోయాయో చూశావా? నువ్వు అలా చేస్తావని నేను అస్సలు ఊహించలేదు. కింద ఉన్నవాళ్ళకి అది ఎంత ఆశ్చర్యం కలిగించిందో! నీకు ఆ ఆలోచన ఎలా వచ్చింది?”

జిమ్ వోల్ఫ్ లాంటి బాలుడికి అది ఒక భయంకరమైన అనుభవం, కానీ పడిన కష్టాన్ని లెక్కచేయకుండా అతను తన పట్టుదల నిలబెట్టుకున్నాడు. ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే ఆ కుర్రాళ్ళు అతన్ని తమలో ఒకడిగా చేర్చుకున్నారు. అతని సభ్యత్వ ప్రక్రియ (initiation) పూర్తయినట్లు భావించారు.

జిమ్ వోల్ఫ్  ఆ పిల్లుల కథే మార్క్ ట్వైన్ చెప్పిన మొట్టమొదటి సొంత కథ. మరుసటి రోజు, ఆదివారం నాడు, అతను ఆ కథను బేకర్ కొడుకైన జిమ్మీ మెక్‌డానియల్‌కు చెప్పాడు. వాళ్ళు నది వైపు చూస్తూ జింజర్ బ్రెడ్ తింటూ కూర్చున్నారు. ఆ కథ విన్నవాడు పగలబడి నవ్వాడు,  ఆ కథకుడు తన విజయం పట్ల గర్వంగా, సంతోషంగా ఉన్నాడు.

XVIII

ఒక సాహిత్య జీవితపు ప్రారంభం

ఒరియన్ పత్రిక పతనం కొనసాగింది. ఎవరో చెప్పిన సలహా మేరకు, అతను దాని పేరు మార్చి, ధరను పెంచాడు—రెండు పెద్ద తప్పులు. ఆ తర్వాత అతను చందాను, అలాగే ప్రకటనల ధరలను కూడా తగ్గించవలసి వచ్చింది. తగ్గుతున్న తన సర్క్యులేషన్‌కు అనుగుణంగా ఉండటానికి, అతను తగ్గుతున్న ఛార్జీలు  ఖర్చుల పట్టికను అనుసరించవలసి వచ్చింది—ఇది ఒక వినాశకరమైన సంకేతం. ఒక ప్రచురణకర్త తన చందాదారుల జాబితాకు నాయకత్వం వహించాలి, దాని వెనుక ఉండకూడదు.

“నేను ఎక్కడ అడుగు పెట్టానో చూడకుండా, వెనక్కి నడుస్తున్నాను,” అని అతను అన్నాడు.

నిరాశతో అతను అక్కడి నుండి విడిపోయి, భూమిపై ఏదైనా సాధించగలనేమోనని చూడటానికి టెన్నెస్సీకి ఒక యాత్రకు వెళ్ళాడు, తన సోదరుడు సామ్‌ను ఆఫీసు బాధ్యతలో ఉంచి. అది ఆర్థిక ఫలితాలు లేని ప్రయాణం; అయినప్పటికీ అది ఫలించింది, ఎందుకంటే అది మార్క్ ట్వైన్ సాహిత్య జీవితానికి నాంది పలికింది.

తన సోదరుడు లేని సమయంలో, పత్రిక సర్క్యులేషన్‌ను పెంచే విధంగా దానికి సంపాదకత్వం వహించాలని సామ్ నిర్ణయించుకున్నాడు. అతను అంతకుముందు ఎప్పుడూ ఏ రచన చేయలేదు—అచ్చు కోసం అయితే అస్సలు చేయలేదు—కానీ తన ఆలోచనలను ఆచరణలో పెట్టే ధైర్యం అతనికి ఉంది. అతని స్థానిక వార్తలు “స్పైసీ”గా పిలవబడే రకానికి చెందినవి; అతని వ్యక్తిగత వార్తలకు సంతృప్తి కోసం వెంటనే గిరాకీ లభించేది. ఒక పోటీ పత్రిక సంపాదకుడు ప్రేమలో పడి, ఒక రాత్రి ఆత్మహత్య చేసుకోవడానికి నదికి వెళ్ళాడని చెప్పబడింది. సామ్ ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన అన్ని పేర్లతో సహా, దానిని కళ్ళకు కట్టినట్లుగా వర్ణించాడు. ఆ తర్వాత అతను రెండు పెద్ద చెక్క అక్షరాలను తీసుకుని, వాటిని తలక్రిందులుగా చేసి, బాధితుడు కర్రతో నీటి లోతును పరీక్షించడానికి నదిలోకి దిగుతున్నట్లుగా చిత్రాలను చెక్కాడు. పత్రిక యొక్క ఈ సంచిక వెలువడినప్పుడు, దానికి భారీ గిరాకీ ఏర్పడింది. కాపీలను సరఫరా చేయడానికి ప్రెస్‌ను నిరంతరం నడుపుతూనే ఉండాల్సి వచ్చింది. వ్యంగ్యానికి గురైన సంపాదకుడు మొదట పత్రిక కార్యాలయం మొత్తాన్ని చితకబాదుతానని శపథం చేసి, ఆ తర్వాత ఊరు విడిచి వెళ్ళిపోయాడు, మళ్ళీ తిరిగి రాలేదు. అప్పుడే పుట్టుకొచ్చిన మార్క్ ట్వైన్ కూడా ఒక కవిత రాశాడు. దానిపై “హానిబల్‌లోని మేరీకి” అని రాసి ఉంది, కానీ ఆ శీర్షిక ఒకే నిలువు వరుసలో పెట్టడానికి చాలా పొడవుగా ఉండటంతో, అతను ‘హానిబల్’లోని మొదటి, చివరి అక్షరాలు తప్ప మిగతా అన్ని అక్షరాలనూ తీసివేసి, వాటి స్థానంలో ఒక డాష్‌ను చేర్చాడు. దాని ఫలితం అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచింది. రగులుతున్న ఒక మేధావి యొక్క తొలి మెరుపులు అలా ఉండేవి. ఓరియన్ తిరిగి వచ్చి, మందలించి, క్షమాపణ చెప్పాడు. అతను సామ్‌ను తన కింది స్థాయి ఉద్యోగిగా మార్చాడు. తరువాతి కాలంలో అతను తన తప్పును గ్రహించాడు.

“నేను సామ్ సామర్థ్యాన్ని గుర్తించి, యోగ్యులైన వ్యక్తులను నొప్పించకుండా అతడిని ఆపి, ముందుకు సాగనిచ్చి ఉంటే, అప్పుడే పోటీదారులందరినీ వెనక్కి నెట్టివేసి ఉండేవాడిని,” అని అతను అన్నాడు.

సామ్ అణచివేయబడ్డాడు, కానీ అతని పతనం జరగలేదు. ఇప్పుడు మాత్రం అతను ఎప్పటికీ అలా జరగడు. అతనికి ముద్రణా ప్రపంచం తొలిసారిగా పరిచయమైంది, అది అతనికి నచ్చింది. తనకు హాస్యంగా అనిపించిన రెండు చిన్న కథలను వెంటనే రాసి, వాటిని ఫిలడెల్ఫియా సాటర్డే ఈవినింగ్ పోస్ట్‌కు పంపాడు. ఆ రోజుల్లో డబ్బులు తీసుకోకుండానే అవి అంగీకరించబడ్డాయి; ఆ కథలు ప్రచురితమైన పత్రికలు వెలువడినప్పుడు, తాను ఒక్కసారిగా ఉన్నత సాహిత్య స్థాయికి ఎదిగినట్లు అతను భావించాడు. ఇది 1851వ సంవత్సరంలో జరిగింది. “వాటిని అచ్చులో చూడటం అనేది మరేదానికైనా మించిన ఆనందాన్ని ఇచ్చింది.”

అతని కార్యాలయానికి (ఆఫీసుకి) ఐదు వందల డాలర్ల ఆఫర్ వచ్చింది—అది దానిపై ఉన్న రుణానికి (మార్ట్‌గేజ్) సమానమైన మొత్తం—అందుకే చంద్రకాంతిలో ఆలోచిస్తూ, ఆ షరతులకే దానిని అమ్మేయాలని అతను నిర్ణయించుకున్నాడు. ఇది 1853 నాటి మాట.

అతని సోదరుడు శామ్యూల్ అప్పటికే అతనితో లేడు. కొన్ని నెలల క్రితం, అంటే జూన్‌లో, సామ్ బయటి ప్రపంచంలోకి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అప్పటికి అతనికి పద్దెనిమిదేళ్లు; అతను మంచి పనివాడు, నమ్మకస్తుడు  కష్టపడి పనిచేసే స్వభావం కలవాడు, కానీ తగిన ప్రతిఫలం లేని పనిలో ఉండి విసుగు చెందాడు. ఆ వృత్తిలో నైపుణ్యం సాధించడం తప్ప, ఆరేళ్ల కఠిన శ్రమకు ఫలితంగా అతని దగ్గర చెప్పుకోదగ్గదేమీ మిగలలేదు. ఒకసారి పాత తుపాకీ కొనడానికి కొన్ని డాలర్లు అడిగినప్పుడు, తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులతో సతమతమవుతున్న ఓరియన్ కోపంతో ఊగిపోతూ, అంతటి విలాసం గురించి ఆలోచించినందుకు అతన్ని మందలించాడు. ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే, సామ్ తన తల్లితో తాను వెళ్లిపోతున్నట్లు చెప్పాడు; ఓరియన్ తనను ద్వేషిస్తున్నాడని, ఇంట్లో తనకు ఇక చోటు లేదని భావిస్తున్నట్లు తెలిపాడు. పమేలా ఉన్న సెయింట్ లూయిస్‌కు వెళ్తానని చెప్పాడు. అక్కడ తనకు పని దొరుకుతుందని, ఇంటికి డబ్బు పంపగలనని అన్నాడు. సెయింట్ లూయిస్ దాటి ఇంకా దూరం వెళ్లాలన్నది అతని ఉద్దేశ్యం, కానీ ఆ విషయాన్ని ఆమెకు చెప్పే ధైర్యం చేయలేకపోయాడు. తనకున్న కొడుకుల్లో కాస్త మొండివాడిగా భావించే ఆ కుర్రాడి సామాన్లను ఆమె బాధతో సర్దిపెట్టింది; ఆ తర్వాత ఒక చిన్న ‘కొత్త నిబంధనల గ్రంథాన్ని’ (Testament) చేతిలోకి తీసుకుంది:

“సామ్, దీని రెండో చివరను నువ్వు పట్టుకోవాలి,” అని ఆమె అంది, ” నాకు ఒక మాట ఇవ్వాలి.”

ఆ దృశ్యాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు ఊహించుకుంటే: నలభై తొమ్మిదేళ్ల వయసులోనూ నిటారుగా, దృఢంగా నిలబడిన ఆ మహిళ—బూడిద రంగు కళ్లు, సున్నితమైన మనసు, దృఢ సంకల్పం కలది—ఆమె ఎదురుగా పదిహేడేళ్ల కుర్రాడు—తెల్లని బుగ్గలు, గోధుమ రంగు జుట్టు, ఆమెలాగే తీక్షణమైన మరియు స్థిరమైన చూపులు కలవాడు. తల్లి, కొడుకు—ఇద్దరూ ఒకే రకమైన గుణగణాలు, ఒకే రకమైన వ్యక్తిత్వం కలవారు.

“సామ్, నేను చెప్పే మాటలను నువ్వు నా తర్వాత పలకాలి,” అని జేన్ క్లెమెన్స్ అంది. “నేను బయటకు వెళ్ళినప్పుడు ఎప్పుడూ పేకాట ఆడనని లేదా ఒక్క చుక్క మద్యం కూడా ముట్టనని గంభీరంగా ప్రమాణం చేస్తున్నాను.”

ఆమె చెప్పిన ప్రమాణాన్ని అతను తిరిగి పలికాడు, ఆమె అతన్ని ముద్దాడింది.

“ఆ మాట గుర్తుంచుకో సామ్, మాకు ఉత్తరాలు రాయి,” అని ఆమె చెప్పింది. “అందుకే,” ఓరియన్ నమోదు చేశాడు, “నేను విచారంగా, మౌనంగా, స్వార్థంగా ఉన్న చోట అతనికి దొరకని ఆ సౌకర్యం, ఆ పురోగతి, ఆ పరిశ్రమ ప్రతిఫలాల కోసం వెతుకుతూ అతను తిరుగుతూ వెళ్ళాడు. నేను అతని శ్రమను కోల్పోవడమే కాదు; మేమందరం అతని ఉత్సాహభరితమైన చురుకుదనాన్ని, ఉల్లాసాన్ని కోల్పోయాము.”

XIX

ఫ్రాంక్లిన్ అడుగుజాడల్లో

అతను రాత్రి పడవలో సెయింట్ లూయిస్‌కు వెళ్లి, తన సోదరి పమేలాను సందర్శించి, ఈవినింగ్ న్యూస్ యొక్క కంపోజింగ్-రూమ్‌లో ఉద్యోగం సంపాదించాడు. ప్రపంచాన్ని చూడటానికి డబ్బు సంపాదించేంత కాలం మాత్రమే అతను ఆ పత్రికలో ఉన్నాడు. ఆ “ప్రపంచం” న్యూయార్క్ నగరం, అక్కడ అప్పుడు క్రిస్టల్ ప్యాలెస్ ఫెయిర్ జరుగుతోంది. ఈ సమయానికి రైల్వే పూర్తయింది, కానీ అతను దానిపై ప్రయాణించలేదు. దానిలో ఎక్కువ సౌకర్యాలు లేవు; న్యూయార్క్ ప్రయాణానికి చాలా పగళ్ళు, రాత్రులు పట్టేవి; అయినా అది ఒక అద్భుతమైన, అందమైన అనుభవం. పెట్ మెక్‌మర్రీ కూడా దానిని మించి ఏమీ చేయలేకపోయేవారని అతను భావించాడు. అతను తన జేబులో రెండు మూడు డాలర్లు, కోటు లోపలి పొరలో దాచిన పది డాలర్ల నోటుతో న్యూయార్క్‌కు చేరుకున్నాడు.

న్యూయార్క్ ఒక గొప్ప, అద్భుతమైన నగరం. అది అతన్ని దాదాపు భయపెట్టింది. అది మాన్‌హాటన్ ద్వీపం యొక్క దిగువ భాగాన్ని పూర్తిగా ఆక్రమించింది; ఒకనాడు అది ఆ ద్వీపమంతటినీ ఆక్రమిస్తుందని దూరదృష్టి గల పౌరులు గొప్పలు చెప్పుకునేవారు. వరల్డ్స్ ఫెయిర్ భవనం, క్రిస్టల్ ప్యాలెస్, చాలా దూరంలో ఉండేది. అది ఇప్పుడు బ్రయంట్ పార్క్ ఉన్నచోట, నలభై రెండవ వీధి మరియు ఆరవ అవెన్యూలో ఉండేది. యువ క్లెమెన్స్ దానిని ప్రపంచ వింతలలో ఒకటిగా వర్గీకరించి, దాని అద్భుతాల గురించి విపులంగా రాశాడు. అతను తన సోదరి పమేలాకు రాసిన లేఖలోని ఒక భాగం భద్రపరచబడింది. దానిలోని విషయాల కోసమే కాకుండా, అతని రచనలలో ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్న మొట్టమొదటి నమూనాగా కూడా ఇది ఇక్కడ ఇవ్వబడింది. నిస్సందేహంగా సమగ్రమైన వర్ణన అయిన దానికి ఈ భాగం ముగింపు పలుకుతుంది.

గ్యాలరీ (రెండవ అంతస్తు) నుండి మీకు ఒక అద్భుతమైన దృశ్యం కనిపిస్తుంది—వివిధ దేశాల జెండాలు, ఎత్తైన గోపురం, మెరిసే ఆభరణాలు, రంగురంగుల చిత్రవస్త్రాలు, మొదలైనవాటితో పాటు అటూ ఇటూ తిరిగే సందడిగల జనసమూహంతో అది వర్ణనాతీతంగా అందమైన ఒక పరిపూర్ణమైన దేవాలయంలా ఉంటుంది.

యంత్రాల విభాగం ప్రధాన అంతస్తులో ఉంది, కానీ సమయం మించిపోవడం వల్ల (మధ్యాహ్నం 1 గంట దాటింది) నేను దానిలోని ఏ భాగాన్నీ వివరించలేను. ప్రదర్శనలో ఉన్న ప్రతిదాన్ని పరిశీలించడానికి వారం కంటే ఎక్కువ సమయం పడుతుంది; మరియు ఈ రాత్రి నేను రెండు గంటలకు పైగా మాత్రమే లోపల ఉన్నాను. నేను అక్కడున్న వస్తువులలో మూడింట ఒక వంతు మాత్రమే చూశాను; మరియు, నా జ్ఞాపకశక్తి తక్కువ కావడం వల్ల, ముఖ్యమైన వస్తువులలో దేనినీ సరిగ్గా లెక్కించలేకపోయాను. ఆ రాజభవనానికి రోజుకు సగటున 6,000 మంది సందర్శకులు వస్తారు—ఇది హన్నిబాల్ జనాభాకు రెట్టింపు. ప్రవేశ రుసుము 50 సెంట్లు కాగా, వారు సుమారు $3,000 సంపాదిస్తారు.

లాటింగ్ వేధశాల (సుమారు 280 అడుగుల ఎత్తు) రాజభవనానికి సమీపంలో ఉంది—అక్కడి నుండి మీరు నగరం , చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల యొక్క అద్భుతమైన దృశ్యాన్ని చూడవచ్చు. నగరానికి నీటిని సరఫరా చేసే క్రోటన్ ఆక్విడక్ట్ ఇప్పటివరకు ఉన్నవాటిలోకెల్లా గొప్ప అద్భుతం. హడ్సన్ నది గర్భం మీదుగా భారీ మురుగునీటి కాలువలు వేయబడి, దేశం గుండా వెస్ట్‌చెస్టర్ కౌంటీకి వెళ్తాయి, అక్కడ నది మొత్తాన్ని దాని మార్గం నుండి మళ్లించి న్యూయార్క్‌కు తీసుకువస్తారు. నగరంలోని జలాశయం నుండి వెస్ట్‌చెస్టర్ కౌంటీ జలాశయం వరకు దూరం ముప్పై ఎనిమిది మైళ్లు మరియు, అవసరమైతే, వారు న్యూయార్క్‌లోని ప్రతి కుటుంబానికి రోజుకు వంద బ్యారెళ్ల నీటిని సులభంగా సరఫరా చేయగలరు!

ఈ విషయం తెలుసుకుని నేను చాలా చింతిస్తున్నాను.

నిజంగా నీ సోదరుడు, శామ్

చివరగా—నేను ఇది ఎంత మసక వెలుతురులో రాశానంటే, ఆ వెలుతురులో నువ్వూ, అమ్మా చదవలేరు. ఉత్తరం రాసి, హెన్రీ ఎలా ఉన్నాడో నాకు తెలియజేయి.

అది ఒక మంచి ఉత్తరం; అది సూటిగా, స్పష్టంగా వర్ణించింది,  అది మనకు విషయాల స్థాయిని తెలియజేస్తుంది. హానిబాల్ జనాభాకు రెట్టింపు మంది ఒక్క రోజులోనే క్రిస్టల్ ప్యాలెస్‌ను సందర్శించారు! మరియు నగరానికి నీటిని సరఫరా చేయడానికి ముప్పై ఎనిమిది మైళ్ల దూరం నుండి నీరు వచ్చింది! నిస్సందేహంగా ఇవి అద్భుతమైన గణాంకాలు.

ఆ తర్వాత కుటుంబ వ్యవహారాలపై ఆసక్తి—ఎప్పుడూ బలంగా ఉండేది—అతను అమితంగా ప్రేమించిన హెన్రీపై అతనికున్న శ్రద్ధ; తన తల్లికి ఇచ్చిన వాగ్దానం యొక్క జ్ఞాపకం; తన పాత ఇంటిని సందర్శించాలనే ఆమె తపనను అతను అర్థం చేసుకోవడం. అతను ఆమెకు నేరుగా ఉత్తరం రాయలేదు, ఎందుకంటే అప్పుడు ఓరియన్ ప్రణాళికలు అనిశ్చితంగా ఉన్నాయి, మరియు అతను అప్పటికే ఒక కొత్త ప్రదేశాన్ని కనుగొని ఉండే అవకాశం కూడా ఉంది. ఈ ఉత్తరం నుండి, పాఠశాలను ద్వేషించిన ఆ బాలుడు నాలుగు వేల పుస్తకాల గ్రంథాలయంలో ఆనందంగా గడుపుతున్నాడని కూడా మనం తెలుసుకుంటాము—అంతకుముందు అతను ఒకేచోట చూసిన దానికంటే ఎక్కువ. అతను ఒక్కసారిగా బాల్యం నుండి యవ్వనంలోకి అడుగుపెట్టాడని, ఆ విభజన ఒక స్పష్టమైన గీతతో గుర్తించబడిందని మాకు ఎందుకో అనిపిస్తుంది.

అతనికి క్లిఫ్ స్ట్రీట్‌లోని జాన్ ఎ. గ్రే & గ్రీన్ వారి ముద్రణాలయంలో పని దొరికింది. వారు అతనికి వారానికి నాలుగు డాలర్లు చెల్లించడానికి అంగీకరించారు, మరియు ఆ మొత్తాన్ని అక్రమంగా చెల్లించారు, దీనివల్ల వారికి ఆ మొత్తంలో సుమారు ఇరవై ఐదు శాతం ఆదా అయ్యింది. అతను డ్యూయేన్ స్ట్రీట్‌లోని ఒక మెకానిక్‌ల బోర్డింగ్-హౌస్‌లో బస చేశాడు, మరియు తన భోజనం, బట్టలు ఉతికే ఖర్చులు చెల్లించిన తర్వాత, కొన్నిసార్లు అతని వద్ద దాచుకోవడానికి యాభై సెంట్ల వరకు మిగిలి ఉండేది.

అతనికి ఆ భోజనం నచ్చలేదు. అతను దక్షిణాది వంట పద్ధతులకు అలవాటు పడ్డాడు,  న్యూయార్క్‌వాసులు “వేడి రొట్టె” లేదా బిస్కెట్లు తినరని, బదులుగా “లైట్-బ్రెడ్” తింటారని, దానిని పాతబడనిచ్చి, అలా తినడానికే ఇష్టపడతారని ఫిర్యాదు చేస్తూ ఇంటికి ఉత్తరాలు రాశాడు. మొత్తమ్మీద, న్యూయార్క్ అద్భుతాలను చూసి తృప్తి చెందిన తర్వాత, అక్కడ ఉండటానికి అతనికి పెద్దగా ప్రోత్సాహం ఏమీ కనిపించలేదు. అయినప్పటికీ, అతను 1853వ సంవత్సరంలోని వేసవి నెలలంతటా అక్కడే ఉండిపోయాడు, కానీ వెళ్ళడం అతనికి సులభం కాలేదు. అక్టోబర్‌లో అతను పమేలాకు లేఖ రాసి, ఓరియన్ కోసం ప్రణాళికలను సూచించాడు; అలాగే హెన్రీ మరియు జిమ్ వోల్ఫ్‌ల కోసం కూడా, వారిని అతను ఎన్నడూ విస్మరించలేదని అనిపిస్తుంది. అతను చెప్పిన ఇతర విషయాలలో ఇవి ఉన్నాయి:

నేను కొంతకాలంగా కుటుంబ సభ్యులెవరికీ ఉత్తరాలు రాయలేదు; దీనికి రెండు కారణాలు ఉన్నాయి: మొదటిది, వారు ఎక్కడ ఉన్నారో నాకు తెలియకపోవడం; రెండవది, గత రెండు వారాలుగా ప్రతిరోజూ న్యూయార్క్ వదిలి వెళ్లిపోతానని నన్ను నేనే నమ్మించుకుంటూ కాలక్షేపం చేయడం. ఆ అసహ్యకరమైన ప్రదేశం నాకు నచ్చడం మొదలైంది, దాంతో బయలుదేరడానికి సిద్ధమైన ప్రతిసారీ ఏదో తెలియని కారణంతో ఆ ప్రయాణాన్ని ఒకటి రెండు రోజులు వాయిదా వేస్తూ వస్తున్నాను. ఏది ఏమైనా, మంగళవారం నాడు బయలుదేరుతానని అనుకుంటున్నాను.

ఎడ్విన్ ఫారెస్ట్ గత పదహారు రోజులుగా బ్రాడ్‌వే థియేటర్‌లో ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నాడు, కానీ నిన్న రాత్రి వరకు నేను అతని ప్రదర్శనను చూడటానికి వెళ్ళలేదు. ఆ నాటకం పేరు “గ్లాడియేటర్”. అందులోని కొన్ని భాగాలు నాకు అంతగా నచ్చలేదు, కానీ మరికొన్ని భాగాలు మాత్రం నిజంగా అద్భుతంగా ఉన్నాయి. చివరి అంకంలో, “గ్లాడియేటర్” (ఫారెస్ట్) తన సోదరుడి పాదాల చెంత మరణించే సన్నివేశం (పగ తీర్చుకున్న తృప్తితో కూడిన తీవ్రమైన ఉద్వేగంతో) చూస్తుంటే, అతను పోషిస్తున్న పాత్రలో అతని ఆత్మ పూర్తిగా లీనమైనట్లు అనిపిస్తుంది; అతన్ని అలా చూడటం నిజంగా ఆశ్చర్యకరంగా ఉంటుంది. “డామన్ అండ్ పిథియాస్” నాటకంలో అతని నటనను చూడలేకపోయినందుకు నాకు బాధగా ఉంది — ఎందుకంటే అందులో ‘డామన్’ పాత్ర అత్యుత్తమమైనది. అతను సోమవారం రాత్రి ఫిలడెల్ఫియాలో ప్రదర్శన ఇవ్వనున్నాడు.

ఇటీవల ఇంటి నుండి నాకు ఎలాంటి ఉత్తరం రాలేదు, కానీ మొన్న ఒక “జర్నల్” (పత్రిక) వచ్చింది; అందులో ఆఫీసు అమ్మబడిందని చూశాను…

నా ఉత్తరాలు తరచుగా రాకపోతే, మీరు నా గురించి ఆందోళన చెందాల్సిన పనిలేదు; ఎందుకంటే, దాదాపు పద్దెనిమిది ఏళ్ల వయసు ఉండి కూడా ఇంటికి కొద్ది మైళ్ల దూరంలో తనను తాను చూసుకోలేని సోదరుడు ఉంటే, అలాంటి సోదరుడి గురించి ఆలోచించడంలో అర్థం లేదు; ఒకవేళ నేను నన్ను (నా క్షేమాన్ని) చూసుకోలేకపోతే, ఆ విషయం మీకు ఎప్పటికీ తెలియదు. అయితే, నాకు ఎలాంటి భయం లేదు; నేను ఎవరినీ ఏమీ అడగను, అలాగే “చెక్కలు కోసే పనివాడి గుమస్తా” (wood-sawyer’s clerk) లాగా “స్వతంత్రంగా” ఉండటానికి ప్రయత్నిస్తాను (మరియు అలాగే ఉంటాను)…

హడ్సన్ నదిపై నడిచే అత్యుత్తమ స్టీమర్లలో అల్బానీకి (160 మైళ్లు) ప్రయాణించడానికి ఇప్పుడు 25 సెంట్లు ఖర్చవుతుంది — ఇది చాలా తక్కువ ధర, కానీ వేసవిలో దీనికంటే ఇంకా తక్కువగా ఉంటుంది.

“న్యూయార్క్ వదిలి వెళ్లిపోతానని నన్ను నేనే నమ్మించుకుంటూ కాలక్షేపం చేయడం” (fooling myself with the idea that I was going to leave New York) అనేది స్పష్టంగా మార్క్ ట్వైన్ శైలిలో ఉన్న ఒక వాక్యం. బహుశా అతను ఆ మాట యాభై సంవత్సరాల తర్వాత చెప్పి ఉండవచ్చు.

ఆ తర్వాత అతను ఫిలడెల్ఫియాకు వెళ్లి, ‘ది ఎంక్వైరర్’ అనే దినపత్రికలో తాత్కాలిక రచయితగా పని సంపాదించుకున్నాడు. అతను చాలా వేగంగా అక్షరాలను కూర్చేవాడు. అతను రోజుకు పదివేల ఎంఆర్‌లను అమర్చగలడు, మరియు చేసిన పని పరిమాణాన్ని బట్టి అతనికి జీతం లభించేది. అతను పని చేయడానికి ఖాళీ లేని రోజులలో లేదా సాయంత్రాలలో చారిత్రక ప్రదేశాలను, కళా ప్రదర్శనశాలలను మరియు గ్రంథాలయాలను సందర్శించేవాడు. చూశారా, అతను ఇంకా విద్యను అభ్యసిస్తున్నాడు. కొన్నిసార్లు రాత్రిపూట అతను తన బసకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అతని గదిలో ఉండే సమ్నర్ అనే ఆంగ్లేయుడు హెర్రింగ్ చేపను కాల్చి పెట్టేవాడు, మరియు దానిని ఒక విందుగా భావించేవారు. అతను ఫిలడెల్ఫియాలో రచనలో తన అదృష్టాన్ని పరీక్షించుకున్నాడు, కానీ ఈసారి విజయం సాధించలేదు. ఏ కారణం చేతనో అతను మళ్ళీ ‘ది పోస్ట్’లో చేరడానికి ప్రయత్నించలేదు, కానీ ఫిలడెల్ఫియా ‘లెడ్జర్’కు తన రచనలను అందించాడు—ప్రధానంగా సంతాప వార్తలకు సంబంధించిన కవిత్వం. బహుశా అది వ్యంగ్యానుకరణ కావచ్చు; అతను దానిని ఎప్పుడూ ఒప్పుకోలేదు, కానీ మరే ఇతర సంతాప కవిత్వం కూడా ముద్రణలో విఫలమయ్యే అవకాశం లేదనిపిస్తుంది.

“నా ప్రయత్నాలకు ఆదరణ లభించలేదు”

“ఆ పొగ—[లేదా, సాయంత్రం అయితే ఆ వెలుగు]—నగరానికి వాయువ్య దిశలో ఉన్నట్లు అనిపించడం లేదా?” లేదా “అవిగో మళ్ళీ అగ్నిప్రమాద హెచ్చరిక గంటలు మోగుతున్నాయి!” అనుకుని, ఆ ముసలాయన పరిశీలించడానికి పైకప్పు మీదికి పరుగెత్తుకెళ్ళేవాడు. అది అంత మంచి పనేమీ కాదు, బహుశా సామ్ క్లెమెన్స్‌కు కూడా ఇందులో భాగం ఉందేమోనని భయపడాల్సిందే.

అతనికి ఫిలడెల్ఫియా నచ్చిందని తెలుసుకున్నాడు. ఒక విధంగా, అక్కడ అతను కొంచెం డబ్బు ఆదా చేసుకోగలిగాడు, అప్పుడప్పుడు తన తల్లికి ఏదో ఒకటి పంపేవాడు—చిన్న మొత్తాలే అయినా, నిస్సందేహంగా అవి ఆమెకు సంతోషాన్ని, సంతృప్తిని ఇచ్చేవి. అక్టోబర్ 26న ఓరియన్‌కు రాసిన ఒక లేఖలో—ఆమెకు దూరంగా ఉండటం ద్వారా అతను ఆమెను క్షమించినట్లు అనిపిస్తుంది—ఆమెకు ఒక చేతి రుమాలు కొనడానికి, మరియు “ఫిలడెల్ఫియాలో మాకు ఎలాంటి నాణేలు చెల్లిస్తారో చెప్పడానికి ఒక నమూనాగా” ఉపయోగపడటానికి ఒక బంగారు డాలర్‌ను జతచేశాడు. ఇంకాస్త ముందుకు వెళ్లి అతను ఇలా జోడించాడు:

న్యూయార్క్‌లా కాకుండా, ఈ ఫిలడెల్ఫియా, అందులోని ప్రజలు నాకు అద్భుతంగా నచ్చారు. నాకు చిరాకు తెప్పించే విషయం ఒక్కటే ఉంది—అదేమిటంటే, ఆ పనివాళ్ళు ఎప్పుడూ నన్ను ప్రోత్సహిస్తూ ఉంటారు: “నిరుత్సాహపడటంలో ప్రయోజనం లేదు—కఠినంగా ఆలోచించడంలో ప్రయోజనం లేదు, ఎందుకంటే ఇక్కడ నువ్వు చేయగలిగిన దానికంటే ఎక్కువ పని ఉంది!” అని చెబుతూ ఉంటారు. “కఠినంగా ఆలోచించడం,” ఛత్! నేను హానిబాల్ విడిచిపెట్టి నాలుగు నెలలకు పైగా అయినప్పటి నుండి, నాలో అలాంటి భావన అణుమాత్రం కూడా కలగలేదు. నాకు పని చేసే శక్తి ఉండి, 400,000 జనాభా ఉన్న నగరంలో ఉన్నప్పుడు, నేను నిరుత్సాహపడటం గానీ లేదా ఆకలితో చనిపోతానేమోనని భయపడటం గానీ వాళ్ళు చూడటానికి మరికొంత కాలం వేచి ఉండాల్సిందేనని నేను అనుకుంటున్నాను. నేను హానిబాల్‌లో ఉన్నప్పుడు, ఆ పట్టణపు హద్దులు దాటకముందే, ఇంటి నుండి కొంచెం దూరం వెళ్ళగానే నేను ఆకలితో చనిపోతానని ఏదీ నన్ను నమ్మించలేకపోయింది.

అతను క్రిస్ట్ చర్చ్‌యార్డ్‌లోని ఫ్రాంక్లిన్ సమాధి గురించి, దానిపై ఉన్న “బెంజమిన్ మరియు డెబోరా ఫ్రాంక్లిన్” అనే శాసనం గురించి ప్రస్తావించాడు, అది బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ మరియు శామ్యూల్ క్లెమెన్స్‌ల ప్రారంభ వృత్తుల మధ్య ఉన్న సారూప్యతను స్పష్టంగా గుర్తు చేస్తుంది. ఇద్దరూ ముద్రణ వృత్తిని నేర్చుకున్నారు; ప్రతి ఒక్కరూ తమ సోదరుడి ముద్రణాలయంలో పనిచేశారు  పత్రికకు రాశారు; ప్రతి ఒక్కరూ నిశ్శబ్దంగా బయలుదేరి న్యూయార్క్‌కు, అక్కడి నుండి ఫిలడెల్ఫియాకు ప్రయాణీక ముద్రకులుగా వెళ్లారు; ప్రతి ఒక్కరూ తగిన సమయంలో బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలిగా, మానవతావాదిగా, మరియు అపారమైన ప్రజాదరణ పొందిన ప్రపంచ ప్రసిద్ధ వ్యక్తిగా ఎదిగారు. పైన పేర్కొన్న లేఖ, ఫెయిర్‌మౌంట్ స్టేజ్‌పై చేసిన ప్రయాణం యొక్క సుదీర్ఘ వర్ణనతో ముగుస్తుంది. అది ఒక మంచి, సజీవమైన వర్ణన—ఒక తాజా, సున్నితమైన మనసు యొక్క ముద్రలు, చక్కటి రచనా శైలి కోసం పెద్దగా శ్రమపడకుండా రాసినవి; సాహిత్యపరమైన ఆనందం కంటే వాస్తవమైన ఆనందాన్ని తెలియజేయడానికే రాసిన లేఖ ఇది. వైర్ బ్రిడ్జ్, ఫెయిర్‌మౌంట్ పార్క్ మరియు రిజర్వాయర్, కొత్త భవనాలు—ఇవన్నీ సమీక్షలో భాగంగా కనిపించాయి. దాదాపుగా పూర్తికావస్తున్న ఒక చక్కటి నివాస గృహం అతడిని ఆకట్టుకుంది:

అది పూర్తిగా పెద్ద పెద్ద ఎర్ర గ్రానైట్ దిమ్మెలతో నిర్మించబడింది. ముందు వైపు ఉన్న స్తంభాలలో ఒకటి తప్ప అన్నీ పూర్తయ్యాయి. ఆ స్తంభాలు అందమైన, అలంకారభరితమైన, గాడిగల స్తంభాలు. అవి అడుగు భాగంలో ఒక పెద్ద పీపా కంటే చాలా పెద్దవిగా, మరియు దాదాపు క్లాపింజర్ రెండవ అంతస్తు ముందు కిటికీలంత ఎత్తులో ఉన్నాయి… వాటిలో కొన్ని పూర్తయి నిలబడి ఉండటం, ఆ తర్వాత ఆ భారీ దిమ్మెలు చుట్టూ పడి ఉండటం చూస్తే, అది చాలా బరువుగా కనిపిస్తుంది  ఊహలో మనల్ని ప్రాచీన బాబిలోన్ శిథిలావస్థకు తీసుకువెళుతుంది. సున్నపు మిశ్రమంతో పూసిన ఆ నరకప్రాయమైన నకిలీ ఇటుక స్తంభాలంటే నాకు అసహ్యం. ఫిలడెల్ఫియాలో అత్యంత చౌకైన నిర్మాణ రాయి పాలరాయి. అక్కడ ‘ఇన్నోసెంట్స్’ సినిమా ఛాయలు కనిపిస్తున్నాయి; ఆ తర్వాత మరికొంత దూరం వెళ్ళాక:

నేను చిన్న స్టీమ్‌బోట్లను చూశాను, వాటి మీద “విస్సాహికాన్  మనాంక్‌కు 25 సెంట్లు” అని రాసి ఉంది. జియో. లిప్పార్డ్, తన ‘లెజెండ్స్ ఆఫ్ వాషింగ్టన్ అండ్ హిస్ జనరల్స్’ పుస్తకంలో, విస్సాహికాన్‌ను నా దృష్టిలో ఒక పవిత్రమైన ప్రదేశంగా మార్చారు, మరియు నేను త్వరలో ఆ యాత్రతో పాటు జర్మన్‌టౌన్‌కు కూడా వెళ్తాను . . . .

ఫిలడెల్ఫియాలో పాటించే ఒక మంచి ఆచారం ఉంది. ఒక పెద్దమనిషి ఎల్లప్పుడూ ఒక మహిళ తరపున ఆమె డబ్బును చేతితో ఇవ్వాలి. నిన్న నేను బస్సు ముందు భాగంలో, సరిగ్గా డ్రైవర్ బాక్స్ కింద కూర్చున్నాను—నాకు ఎదురుగా ఒక మహిళ కూర్చుంది. ఆమె తన డబ్బును నాకు ఇచ్చింది, అది సరైనదే. కానీ, దేవుడా! ఒక సెయింట్ లూయిస్ మహిళ ఒక అపరిచితుడితో అంత చనువుగా ఉంటే తన పరువు పోయినట్టే భావిస్తుంది. సెయింట్ లూయిస్‌లో ఒక పురుషుడు బస్సు ముందు భాగంలో కూర్చుంటాడు,  ఒక మహిళ తన ప్రయాణ రుసుము చెల్లించడానికి అవతలి వైపు నుండి తూలుతూ రావడం చూస్తాడు.

ఫిలడెల్ఫియా నుండి మరో రెండు ఉత్తరాలు ఉన్నాయి: ఒకటి నవంబర్ 28వ తేదీన ఓరియన్‌కు రాసింది, అప్పటికే అతను అయోవాలోని మస్కటీన్‌లో ఒక పత్రికను కొనుగోలు చేసి, కుటుంబాన్ని అక్కడే స్థిరపరిచాడు; మరియు మరొకటి డిసెంబర్ 5వ తేదీన పామెలాకు రాసింది. స్పష్టంగా ఓరియన్ తన సోదరుడు ఒక రచయితగా ఉపయోగపడగలడని గ్రహించాడు, ఎందుకంటే అతని సోదరుడు ఇలా అంటున్నాడు:

నేను అప్పుడప్పుడు పత్రికకు రాయడానికి ప్రయత్నిస్తాను, కానీ నా ఉత్తరాలు చాలా నిస్సారంగా ఉంటాయని నేను భయపడుతున్నాను, ఎందుకంటే ఈ నిరంతర రాత్రి పని ఆలోచనలను అద్భుతంగా మొద్దుబారుస్తుంది…. ఎంక్వైరర్ కార్యాలయంలో తాగని ఏకైక వ్యక్తిని నేనేనని నేను నమ్ముతున్నాను. ఒక యువకుడు కొన్ని వారాలకు $18 సంపాదిస్తాడు, మరియు విపరీతంగా తాగి అందులోని ప్రతీ పైసా ఖర్చు చేస్తాడు.

మీకు ఈ “స్వేచ్ఛా భూమి” ఎలా ఉంది?—ఒక మంచి పాతకాలపు నీగ్రోను చూడాలని నాకు అద్భుతంగా ఉంది. అందరికీ నా ప్రేమ.

నిజంగా మీ సోదరుడు, శామ్

పమేలాకు రాసిన ఉత్తరంలో అతను స్పష్టంగా ఇంటి బెంగతో ఉన్నాడు.

“నా కళ్ళకు హాని చేస్తున్న రాత్రి పనిని తప్పించుకోవడానికే నేను తిరిగి వెళ్లాలనుకుంటున్నాను,” అనేది సాకు, కానీ తర్వాతి వాక్యంలో అతను ఇంటి నుండి వచ్చే ఉత్తరాల కొరత గురించి మరియు “రాయాల్సిన విధంగా రాయబడని” వాటి గురించి ఫిర్యాదు చేస్తాడు. “దూరంగా ఉన్న స్నేహితునికి ఆసక్తికరమైన ఉత్తరాలు ఎలా రాయాలో నేర్చుకోవాలంటే ఇల్లు వదిలి వెళ్తే చాలు,” అని అతను అంటాడు, మరియు ముగింపులో, “మనకు రాబోయే చలికాలం గురించి నాకు అస్సలు నచ్చడం లేదు.”

న్యూయార్క్. ఈ కాలానికి సంబంధించిన ఉత్తరాలు ఏవీ లేవు. న్యూయార్క్‌లో అతని రెండవ అనుభవం నమోదు చేయబడినట్లు కనిపించడం లేదు, మరియు తరువాతి సంవత్సరాలలో అది అస్పష్టంగా మాత్రమే గుర్తుండిపోయింది. 1854 వేసవి చివరలో అతను చివరకు పశ్చిమ దేశాలకు తిరిగి తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించాడు. అతని ‘సంచార సంవత్సరం’ దాదాపు పదిహేను నెలల పాటు కొనసాగింది.

ఆ ప్రయాణం కోసం అతను నేరుగా సెయింట్ లూయిస్‌కు వెళ్ళాడు, మూడు పగళ్ళు, మూడు రాత్రులు ఒక స్మోకింగ్-కార్‌లో మేల్కొని ఉన్నాడు. అక్కడికి చేరుకునేసరికి అతను బాగా అలసిపోయాడు, కానీ పామెలాను చూడటానికి అక్కడ కొన్ని గంటలు మాత్రమే ఆగాడు. అతను తన తల్లి గురించే ఆందోళన చెందాడు. ఆ రాత్రి అతను కియోకుక్ ప్యాకెట్ రైలు ఎక్కి, తన పడకపై పడిపోయి, గడియారం మూడుసార్లు తిరిగినంత సేపు నిద్రపోయాడు. అతను అరుదుగా మేల్కొంటూ, పక్కకు తిరుగుతూ, చివరకు మస్కటీన్‌లో మాత్రమే మేల్కొన్నాడు. చాలా కాలం పాటు ఆ తప్పిపోయిన రోజు అతని లెక్కలను గందరగోళపరిచింది.

అతను ఓరియన్ ఇంటికి చేరుకున్నప్పుడు, కుటుంబం అల్పాహారం చేస్తూ కూర్చుంది. అతను ఒక తుపాకీ పట్టుకుని లోపలికి వచ్చాడు. వారు అతని రాకను ఊహించలేదు, దాంతో అందరూ పెద్దగా కేకలు వేసి, అతని వైపు దూసుకువచ్చారు. అతను తుపాకీ పిడిని తన ముందు పట్టుకుని వారిని అడ్డుకున్నాడు.

“మీరు నన్ను తుపాకీ కొననివ్వలేదు,” అన్నాడు అతను, “అందుకే నేనే ఒకటి కొనుక్కున్నాను, ఇప్పుడు ఆత్మరక్షణ కోసం దాన్ని ఉపయోగించబోతున్నాను.”

“నువ్వా, సామ్! నువ్వా, సామ్!” అని జేన్ క్లెమెన్స్ కేక వేసింది. “మర్యాదగా ప్రవర్తించు,” ఎందుకంటే ఆమెకు తుపాకీ అంటే భయం.

అప్పుడు అతను తన తమాషా ముగించుకుని, తన తల్లి చేతుల్లోకి ఒరిగిపోయాడు.

సశేషం

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఉత్తర కాండ. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.268 వ భాగం.14.8.26.

డెన్మార్క్ లో రైతు పౌరసత్వం(త్రివేణి)

రచన: శ్రీమతి కమలాదేవి చటోపాధ్యాయ –ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

డెన్మార్క్‌కు వ్యవసాయం ఎప్పటినుంచో జీవనాధారం. అక్కడి రైతులు విచిత్రమైన ఒడిదుడుకులను, అపారమైన పోరాటాలను, బాధలను చవిచూశారు. వారు అవమానాన్ని, దోపిడీని ఎదుర్కొన్నారు, కానీ వాటన్నింటి నుంచి తమ పూర్తి స్థాయి బలాన్ని, ఆత్మగౌరవాన్ని సాధించారు. అందువల్ల, దాదాపు ఇలాంటి సమస్యలతో బాధపడేవారికి ఇది ఒక ఆశాజనకమైన అధ్యాయాన్ని అందిస్తోంది.

మధ్యయుగంలో, డెన్మార్క్‌లోని రైతులు మిగతా ఐరోపాతో పాటు సామూహిక వ్యవసాయం చేసేవారు. ఆ తర్వాత, క్రమంగా భూములు రైతుల నుంచి పాలక కులీన వర్గం చేతుల్లోకి బదిలీ అయ్యాయి. 1450 నాటికి, ‘బోర్నెడ్స్కాబ్’ అనే భూ యాజమాన్య వ్యవస్థ అమలులోకి వచ్చింది. ఇది రైతును తాను సాగు చేసే భూమికి బంధించి, తన కష్టార్జితాన్ని భూస్వామికి ఇవ్వవలసి వచ్చేలా చేసింది. 1702లో దీని స్థానంలో మరింత అణచివేతకు గురిచేసే ‘స్టావ్న్స్‌బాండ్’ అనే చట్టం వచ్చింది. రైతును రాష్ట్ర సైన్యంలో చేరమని బలవంతం చేసేవారు. ఒకసారి చేరిన తర్వాత, యజమాని కోరుకున్నప్పుడు అతడిని ఎప్పుడైనా సైనిక సేవకు ఎంపిక చేయవచ్చు. ఈ సమయంలో అంతా, అతను సహజంగానే తన ఎస్టేట్‌కు కట్టుబడి ఉండేవాడు మరియు యజమాని అనుమతి తప్ప తప్పించుకోవడానికి అతనికి వేరే అవకాశం ఉండేది కాదు. అతను భూస్వామికి డబ్బు, వస్తురూపంలో లేదా పంట రూపంలో అద్దె చెల్లించవలసి వచ్చేది, అవసరమైనప్పుడు వ్యక్తిగత శ్రమను కూడా చేయాల్సి వచ్చేది. ఈ విధులను తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించినా లేదా ప్రతిఘటించినా, అదనపు సైనిక సేవతో శిక్షించేవారు. అంతేకాకుండా, ఈ నిస్సహాయ కార్మికుడిపై కొరడా దెబ్బలు మరియు ఇతర రకాల క్రూరమైన హింసలను ప్రయోగించేవారు. ఇందులో ఉన్న ఏకైక ఊరట కలిగించే విషయం ఏమిటంటే, భూస్వాములు ఉమ్మడి భూములను కంచె వేసి స్వాధీనం చేసుకోలేకపోవడం  రైతుకు ఎల్లప్పుడూ వాటిని పొందే అవకాశం ఉండటం. ఇంగ్లాండ్‌లో లాగా కంచె చట్టాల ద్వారా దీనిని మూసివేయలేదు. ఇది కేవలం అతడిని పూర్తి నాశనం నుండి కాపాడింది. ఉన్నత వర్గాల వారికి అందని మారుమూల ప్రాంతాలలో కొద్దిమంది రైతులు మాత్రమే ఉన్నారని చెప్పబడినప్పటికీ, ఈ క్రూరమైన పరిస్థితులలో అధిక శాతం రైతాంగం వేగంగా క్షీణించిపోయింది.

వ్యవసాయంలో ప్రధాన రూపం ధాన్యం పండించడం, కొన్ని ప్రాంతాలలో పశువుల పెంపకం కూడా ఉండేది. శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానం లేకపోవడం, అధిక నిరక్షరాస్యత రైతులను మరింత నిస్సహాయులను చేశాయి. వారిలో 80 శాతానికి చదవడం, రాయడం రాదు. శతాబ్దాల యుద్ధాలు, తెగుళ్లు ఈ దుస్థితిని మరింత పెంచాయి, వీటికి పరిష్కారం దొరుకుతుందనే ఆశ దాదాపుగా లేదు.

పద్దెనిమిదవ శతాబ్దంలో వ్యవసాయ శాస్త్రం ప్రవేశపెట్టబడింది మరియు ఉన్నత వర్గాలలో మరింత ప్రగతిశీలురు కొత్త పద్ధతులను ప్రయత్నించడానికి ఆసక్తి చూపారు, కానీ రైతుల సాధారణ స్థాయి తక్కువగా ఉండటం వలన, వారిని కొత్త మార్గాలకు ప్రేరేపించలేకపోయారు. సంస్కరణ ఉద్యమంతో ప్రారంభమైన చర్చిలోని వివిధ సంస్కరణ ఉద్యమాలు కొంత చైతన్యాన్ని కలిగించాయి మరియు ఉచిత ప్రభుత్వ పాఠశాల వ్యవస్థకు నాంది పలికాయి, అయినప్పటికీ అది 75 సంవత్సరాల తర్వాత గానీ ఎటువంటి పురోగతిని సాధించలేదు. ఫ్రెంచ్ విప్లవానికి దారితీసిన అవే ప్రభావాలు రైతాంగం క్షీణతలో స్పష్టంగా కనిపించే ప్రమాదాల పట్ల డానిష్ ఉన్నత వర్గాలను కదిలించాయి, ఫలితంగా వారు 1700లో వరుస చట్టాలను ప్రవేశపెట్టడంలో విజయం సాధించారు. అవి ఐరోపాలోని ఏ ఇతర దేశంలోని చట్టాల కంటే మరింత తీవ్రమైనవి, ఎందుకంటే, శ్రమ రూపంలో చెల్లింపును నిషేధించడం మరియు రైతును తన సొంత భూమికి తరలించడం ద్వారా, ఉన్నత వర్గాలు కేవలం కూలీలను మాత్రమే నియమించుకోగలిగాయి. 1788లో స్టావ్న్స్‌బాండ్ రద్దు చేయబడింది మరియు రైతుకు స్వేచ్ఛ లభించినట్లు ప్రకటించబడింది. ఆ తర్వాత కౌలుదారుడు సాపేక్షంగా సులభమైన నిబంధనలతో భూమిని కొనుగోలు చేయడానికి అనుమతించే ఇతర చర్యలు అనుసరించబడ్డాయి. డెన్మార్క్ తన జీవనాధారమైన రైతాంగాన్ని బలోపేతం చేయడం ద్వారా, తన తర్వాతి ఆర్థిక, సామాజిక అభివృద్ధికి పునాదులు వేసింది. క్రమంగా రైతుల కమతాలు మరింత కేంద్రీకృతమై, ఏకీకృతంగా మారాయి. కానీ పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం చివరిలో జరిగిన ఈ సంస్కరణలు స్వేచ్ఛా భూ యాజమాన్యం దిశగా కేవలం ఆరంభం మాత్రమే. ఎందుకంటే, ‘డానిష్ ఎకనామిస్ట్’ చెప్పినట్లుగా, “భూమి యాజమాన్యం తన జీవన్మరణ సమస్య అని రైతు సహజంగానే భావిస్తాడు.” అయితే ఈ నమ్మకాన్ని ‘డానిష్ ఎకనామిస్ట్’ మాత్రమే కాకుండా, దేశం కూడా విశ్వసిస్తుంది. ఈ నమ్మకాన్ని ఒక వాస్తవికతగా మార్చడానికి చేసిన అపారమైన కృషియే దీనికి నిదర్శనం. “భూమి ప్రజలదే.”

ఈ సంస్కరణలు రైతాంగ జీవనాన్ని పునరుద్ధరించి, వ్యవసాయాన్ని ఉత్తేజపరచడంలో విజయం సాధించాయి. ధాన్యం, పశువులపై సుంకాలను తొలగించడం ద్వారా, ప్రభుత్వ పాఠశాలలను మెరుగుపరచడం ద్వారా, మరియు 1814లో 7 నుండి 14 సంవత్సరాల మధ్య హాజరును తప్పనిసరి చేయడం ద్వారా ప్రభుత్వం ఈ ఉద్యమానికి సహాయపడింది. ఈ విధంగా డెన్మార్క్ రైతులపై మళ్ళీ శ్రేయస్సు చిరునవ్వు చిందించడం ప్రారంభమైంది.

ఈలోగా డెన్మార్క్ ఇతర ఐరోపా దేశాల వలె నెపోలియన్ యుద్ధాలలో చిక్కుకుని, సాయుధ తటస్థ కూటమిలో తన పాత్ర ద్వారా ఇంగ్లాండ్ ఆగ్రహానికి గురైంది. నెల్సన్ తన నౌకాదళంతో డెన్మార్క్‌కు వెళ్లి, ఐదు గంటల భీకర పోరాటం తర్వాత దానిని ఒప్పందానికి తీసుకువచ్చాడు. చివరకు 1807లో ఆంగ్ల నౌకాదళం కోపెన్‌హాగన్‌పై విరుచుకుపడి, నగరంపై బాంబుల వర్షం కురిపించి, నౌకాదళాన్ని దోచుకెళ్లింది. దీంతో డెన్మార్క్ చిన్నాభిన్నమై, దివాలా తీసింది. 1814 నాటికి అది పూర్తిగా నాశనమైంది. అలా మరోసారి స్తబ్దత అనే చీకటి అలుముకుంది. కానీ ఈ చీకటి నుండి, గ్రుండ్‌ట్విగ్, బాగెసెన్, ఓక్లెన్‌స్లాగర్, ఇంగెమాన్ మరియు ఇతరులు వంటి డెన్మార్క్ తేజోవంతులు ఆ నిర్జీవ జీవానికి పునరుజ్జీవం పోయడానికి ఉద్భవించారు. వారు డెన్మార్క్ కీర్తిని, దాని ధైర్యవంతులైన వీరుల వైభవాన్ని, వారి పట్ల ఉన్న ప్రేమను గానం చేశారు.

కానీ, 1814లో జరిగినట్లుగా ఇది దానిని స్తంభింపజేయలేదు, ఎందుకంటే అప్పటికే దాని కార్యకలాపాలు బాగా స్థిరపడ్డాయి.

1864లో డెన్మార్క్ పురోగతికి మరో ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. ఆ సంవత్సరంలో అది ప్రష్యన్లు మరియు ఆస్ట్రియన్ల చేతిలో ఘోర పరాజయాన్ని చవిచూసింది. షెల్స్‌విగ్-హోల్‌స్టైన్‌ను కూడా కోల్పోయింది, దీనివల్ల తన భూభాగంలో మరియు జనాభాలో దాదాపు 2/5వ వంతును నష్టపోయింది. కానీ, 1814లో జరిగినట్లుగా ఇది దానిని స్తంభింపజేయలేదు, ఎందుకంటే అప్పటికే దాని కార్యకలాపాలు బాగా స్థిరపడ్డాయి. దానికి విరుద్ధంగా, ఇది డెన్మార్క్ ప్రజలను మరింత దృఢంగా నిలబడటానికి మరియు స్వతంత్ర జాతీయ జీవితం కోసం మరింత బలాన్ని కూడగట్టుకోవడానికి ప్రేరేపించింది. ఇది స్వదేశంలోని ఆధిపత్య పాలక వర్గాలకు వ్యతిరేకంగా రైతుల పోరాటానికి, ప్రత్యేక హక్కులకు వ్యతిరేకంగా వారి పోరాటానికి, మానవ హక్కుల కోసం మరియు రాజకీయ జీవితంలో కేవలం బ్యాలెట్ పెట్టె వద్దే కాకుండా నాగలి పొలంలో, పాడి పరిశ్రమలో మరియు పాఠశాలలో కూడా గుర్తింపు కోసం వారి పోరాటానికి మరింత ఊపునిచ్చింది.

వ్యవసాయ అభివృద్ధి నిరంతరాయంగా కొనసాగింది మరియు త్వరలోనే వ్యవసాయ వ్యవస్థ మొత్తంలో పూర్తి మార్పు వచ్చింది. దీనిలోని ముఖ్య లక్షణాలలో ఒకటి క్రమంగా పాడి పరిశ్రమను ప్రవేశపెట్టడం. ఇది ఈ వ్యవసాయదారులకు ఒక అదృష్టకరమైన వరంగా మారింది, ఎందుకంటే అమెరికా నుండి చౌక ధాన్యం మరియు పశువుల దిగుమతుల వల్ల వారు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నారు. మెరుగైన రవాణా సౌకర్యాలతో ఇవి యూరోపియన్ మార్కెట్లను ముంచెత్తుతున్నాయి. ఈలోగా, జీవితకాల కౌలు రైతు, రైతు యజమానిగా మారుతున్నాడు. ఈ పరివర్తనకు 1850 నాటి రుణ చట్టం ఎంతగానో దోహదపడింది. దీని తరువాత 1851లో రెండు సహకార రుణ సంఘాలు స్థాపించబడ్డాయి. ఇది డెన్మార్క్‌ను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధిగాంచేలా చేసిన విస్తారమైన సహకార రుణ సంఘాలకు నాంది పలికింది.

ఈ సంస్కరణలతో పాటు డెన్మార్క్‌లో అడవుల పునరుద్ధరణ కూడా జరిగింది. ఇప్పటివరకు డెన్మార్క్ ఉపరితలంలో దాదాపు 1/7వ వంతు, హీథర్ అనే పొదలు మరియు బలమైన సముద్రపు గాలుల వల్ల కొట్టుకువచ్చిన ఇసుకతో కప్పబడి బీడుగా పడి ఉండేది. సర్వేయర్ మరియు ఇంజనీర్ అయిన కల్నల్ ఎల్. డాగ్లాస్, రోడ్లు వేస్తున్నప్పుడు ఈ సమస్యను ఎదుర్కొన్నారు మరియు తన నిశిత పరిశీలనతో ఒక అద్భుతమైన రక్షణ పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశారు. స్థూపాకారంలో ఉన్న ఒక హీథర్ మొక్క లోపల గడ్డి, బయట ఉన్నదానికంటే మూడు రెట్లు ఎత్తుగా ఉండటాన్ని అతను గమనించాడు. 1866లో డాగ్లాస్ భూమిని సాగులోకి తీసుకురావడానికి డానిష్ హీత్ సొసైటీని స్థాపించాడు మరియు ఇప్పటివరకు దాదాపు 3,000 చదరపు మైళ్ల భూమి సాగుకు యోగ్యంగా మారింది. బీడు భూమిని సాగుకు అనుకూలంగా మార్చడానికి కొన్నిసార్లు 30 ఏళ్లపాటు శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో కృషి చేయాల్సి వచ్చేది; కానీ సుదూర భవిష్యత్తును దృష్టిలో ఉంచుకున్న ఈ ఉద్యమ నాయకులు, ఒక దేశ చరిత్రలో 30 ఏళ్లు అనేది చాలా స్వల్ప కాలమని భావించారు. క్రమంగా అంగుళం అంగుళం చొప్పున ఆ భూమిని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఒకప్పుడు బీడు భూములు, చిత్తడి నేలలు లేదా సరస్సులు ఉన్న చోట, నేడు ఎత్తుగా పెరుగుతూ గాలికి ఊగే పైన్ వృక్షాల అడవులు కనిపిస్తాయి; ఆ పైన్ చెట్ల నీడలో చిన్న రైతులు నివసిస్తూ తమ పొలాలను సాగు చేసుకుంటున్నారు.

వ్యవసాయం మరియు భూమి యాజమాన్య విధానాలలో ఇన్ని మార్పులు వచ్చినప్పటికీ, రైతుకు పూర్తి ఆర్థిక స్వేచ్ఛ లభించలేదు, ఎందుకంటే అతను ఇంకా ధనికుల దయాదాక్షిణ్యాలపైనే ఆధారపడి ఉండేవాడు. 30 ఏళ్ల సుదీర్ఘ కాలం తర్వాత, తన శ్రేయస్సు కోసం ఏర్పాటు చేసిన ‘సహకార పరపతి సంఘాల’ (Co-operative Credit Societies) ద్వారా పొందే ప్రయోజనాలను అతను గ్రహించగలిగాడు. తన తోటి రైతును నమ్మడం మరియు వారితో సహకరించడంలోనే తన భవిష్యత్తు ఉందనే విషయాన్ని అతను నెమ్మదిగా, కానీ కచ్చితంగా అర్థం చేసుకున్నాడు. ఇలా, కొద్దిమంది వ్యక్తుల లాభాల కంటే సామాన్య ప్రజలందరి శ్రేయస్సుకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే ఈ ఉద్యమం స్థిరంగా ముందుకు సాగింది.

1882లో ‘హీడింగ్’ (Hiedding)లో ఒక బృందం మొట్టమొదటి సహకార పాల ఉత్పత్తుల కేంద్రాన్ని (Co-operative Creamery) ఏర్పాటు చేసింది; దీని స్ఫూర్తితో దేశవ్యాప్తంగా ఇలాంటి కేంద్రాలు వేగంగా వెలిశాయి. ఇతర ప్రాంతాల్లో కూడా సహకార సంఘాలు వెంటనే ఏర్పాటయ్యాయి.

ఈ క్రమంలోనే, రైతు ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించిన ఒక కొత్త గ్రామీణ విద్యా విధానం అక్కడి నేల నుండే రూపుదిద్దుకోవడం ప్రారంభమైంది. ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం విజయవంతం కావాలంటే విద్యావంతులైన రైతులు అత్యవసరమని గుర్తించిన వారిలో ‘గ్రండ్‌విగ్’ (Grundtvig) ఒకరు. అయితే, ఆ విద్య రైతులను వారి వృత్తి నుండి దూరం చేసేలా కాకుండా, వారి జీవనోపాధిలో వారిని మరింత బలోపేతం చేసేలా ఉండాలని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. అందుకే అది కేవలం పుస్తక పరిజ్ఞానాన్ని అందించే విద్యగా కాకుండా, వారిలో దేశభక్తిని పెంపొందించే, వివేకాన్ని విస్తృతం చేసే మరియు ఆధ్యాత్మిక ఆకాంక్షలను లోతుగా చేసే సాంస్కృతిక విద్యగా ఉండాలని భావించారు. దేశానికి గొప్ప ఫలితాలను (పంటను) అందించేలా, ఇది ఒక స్వల్పకాలిక ‘విత్తనాలు నాటే కాలం’ (planting season) లాంటిది కావాలనుకున్నారు. నేడు డెన్మార్క్‌కు చెందిన ‘ఫోక్ హై స్కూల్స్’ (Folk High Schools) ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందాయి. మొదటి పాఠశాల 1844లో స్థాపించబడింది. 18 ఏళ్లు పైబడిన విద్యార్థులను మాత్రమే చేర్చుకునేవారు. ఎందుకంటే, యువతీ యువకులు గొప్ప ఆదర్శాలతో ఉత్తేజితులై, గ్రహణశక్తి చురుకుగా ఉండి, ప్రేరణలు ఉత్సాహంతో ముందుకు సాగే కౌమారదశలోనే విద్యను ప్రారంభించాలి. ఆ పాఠశాల వారికి ఒక శాశ్వతమైన లక్ష్యాన్ని ఇవ్వాలి. అది అందరూ సమావేశమయ్యే ప్రదేశంగా కూడా ఉండాలి; అక్కడ కమ్మరి, వడ్రంగి, పశువుల కాపరి, రైతు వంటి వారందరూ కొంతకాలం పాటు ఒకే వేదికపై కలుసుకుని, తమ ఉమ్మడి అనుభవాలను పంచుకోవచ్చు. అబ్బాయిలకు విద్యా సంవత్సరం నవంబర్ నుండి మార్చి వరకు, అమ్మాయిలకు మే నుండి సెప్టెంబర్ వరకు ఉంటుంది. ఈ ఏర్పాటు ఇద్దరి వృత్తులకు అనుగుణంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే వేసవిలో మహిళలకు ఎక్కువ స్వేచ్ఛ ఉండగా, శీతాకాలంలో పురుషులకు ఎక్కువ తీరిక ఉంటుంది. ప్రభుత్వం ఈ పాఠశాలలకు మద్దతు ఇస్తుంది కానీ వాటి పనిలో జోక్యం చేసుకోదు.

ఈ పాఠశాలలు ప్రధానంగా సాంస్కృతికమైనవి మరియు సాధారణ విద్యను బోధిస్తాయి.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -14-8-26-ఉయ్యూరు .–

ఆచార్య కోవెల సుప్రసన్న గారి సహృదయ చక్రం.15 వ భాగం.13.8.26.

ఆచార్య కోవెల సుప్రసన్న గారి సహృదయ చక్రం.15 వ భాగం.13.8.26.

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.5 వ భాగం.13.8.26.

మహాకవి కాళిదాసు రఘువంశ మహా కావ్యం.5 వ భాగం.13.8.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం ఉత్తర కాండ. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.267. వ భాగం.13.8.26.

ఆమెరికా స్వర్ణయుగ (గిల్డెడ్ ఏజ్ )సాహిత్య కీర్తిపతాక మార్క్ ట్వైన్ జీవిత చరిత్ర -5

XIII

మృదువైన వైపు

అతని స్నేహితులందరూ ఆ నియమరహితమైన జాతికి చెందినవారే కాదు. అతని పాఠశాలలో (అతను అనేక విద్యాసంస్థలలో చదివి, ఇప్పుడు స్క్వేర్‌లోని మిస్టర్ క్రాస్ పాఠశాలలో ఉన్నాడు) అంతర్గతంగా అంత మంచివారు కాకపోయినా, అంత సాహసం చేయని చాలా మంది ఆట స్నేహితులు ఉండేవారు. వారిలో లాటిన్ పండితుడైన జార్జ్ రోబార్డ్స్,  అతని సోదరుడు జాన్ అనే అందమైన బాలుడు ఉండేవాడు. ఆ బాలుడు చివరకు తన తండ్రితో కలిసి, గాలికి తన బంగారు రంగు ఉంగరాల జుట్టు ఎగురుతుండగా, సూర్యాస్తమయం వైపు కాలిఫోర్నియాకు గుర్రంపై వెళ్ళిపోయాడు. ఇంకా జిమ్మీ మెక్‌డానియల్ అనే దయగల బాలుడు ఉండేవాడు. అతని తండ్రి మిఠాయిల వ్యాపారి కావడంతో, అతను పాఠశాలకు మిఠాయిలు, కేకులు తీసుకువచ్చేవాడు. అందువల్ల అతని సాంగత్యం ఎంతో విలువైనది. అలాగే, స్పెల్లింగ్‌లో పోటీదారుడైన బక్ బ్రౌన్, డాక్టర్ కొడుకైన జాన్ మెరెడిత్, మరియు జాన్ గార్త్ ఉండేవారు. జాన్ గార్త్ ఒకనాడు చిన్నారి హెలెన్ కెర్చేవాల్‌ను వివాహం చేసుకోబోతున్నాడు. చివరికి, పాత పాఠశాల స్థలానికి సమీపంలోనే అతని జ్ఞాపకార్థం ఒక అందమైన స్మారక భవనాన్ని నిర్మించి, గౌరవించారు.

అంతేకాకుండా, అక్కడ చాలా మంది అమ్మాయిలు కూడా ఉండేవారు. టామ్ సాయర్‌కు సున్నితమైన మనసు ఉండేది, సామ్ క్లెమెన్స్‌కు కూడా అంతే. బెట్టీ ఓర్మ్స్లీ, ఆర్టెమిసియా బ్రిగ్స్, జెన్నీ బ్రాడీ ఉండేవారు; అలాగే అతని వయసుకు దాదాపు రెట్టింపు వయసున్న మేరీ మిల్లర్ కూడా ఉండేది, ఆమె అతని మొదటి హృదయ విదారక అనుభవాన్ని ఇచ్చింది.

“ఒక పెద్ద మనిషి ఎంత బాధపడగలడో నేను అంతగా బాధపడ్డానని అనుకుంటున్నాను,” అని అతను ఒకసారి గుర్తుచేసుకుంటూ అన్నాడు.

టామ్ సాయర్‌కు కూడా హృదయ వేదనలు ఉండేవి, అలాంటి సమయాల్లో అతని భావోద్వేగాలు, సుమారు పదేళ్ల వయసులో ఉన్న సామ్ క్లెమెన్స్ భావోద్వేగాలలాగే ఉండేవని మనం ఊహించుకోవచ్చు.

కానీ, టామ్ సాయర్‌కు ఒక నమ్మకమైన ప్రియురాలు ఉన్నట్లే, అతనికి కూడా ఒకరు ఉండేవారు. వాళ్లిద్దరూ ఒక్కటే. పుస్తకంలోని బెక్కీ థాచర్ నిజ జీవితంలో లారా హాకిన్స్. హిల్  మెయిన్ వీధుల మూలలో ఉన్న వర్జీనియా ఇంటికి హాకిన్స్ కుటుంబం మారినప్పుడు వీరిద్దరి పరిచయం మొదలైంది. అప్పుడు క్లెమెన్స్ కుటుంబం ఎదురుగా ఉన్న కొత్త ఇంట్లో ఉండేది, మరియు పిల్లలకు త్వరలోనే పరిచయం ఏర్పడింది. ఆ అబ్బాయి సున్నితంగా, దయగా ఉండగలడు,  ఇతర స్త్రీలతో ఎప్పుడూ సౌమ్యంగా ప్రవర్తించేవాడు. వారు అటూ ఇటూ తిరుగుతూ ఉండేవారు, ముఖ్యంగా కొత్త ఇంటి చుట్టూ, అక్కడ ఆట ఇళ్ళు కట్టుకోవడానికి చక్కని చెక్క పలకలు, ఇటుకలు ఉండేవి. కాబట్టి వారు “కాపురం పెట్టే” ఆట ఆడుకునేవారు,  వారు ఎప్పుడూ సఖ్యంగా ఉండకపోయినా, ప్రపంచం మొదలైనప్పటి నుండి ప్రేమికులు ఎప్పుడూ ఏకీభవించరు, ఆర్కాడీలో కూడా. ఒకసారి వారు ఇల్లు కడుతున్నప్పుడు—దాని వాస్తుశిల్పం విషయంలో వారి మధ్య కొంత అభిప్రాయ భేదం ఉండి ఉండవచ్చు—ఆ అబ్బాయి పొరపాటున ఒక ఇటుకను ఆ చిన్న అమ్మాయి వేలు మీద పడేశాడు. ఒకవేళ వారి మధ్య ఏమైనా అభిప్రాయ భేదం ఉండి ఉంటే, ఆ దురదృష్టంతో అది తక్షణమే మాయమైపోయింది. అతను ఆమెను ఓదార్చడానికి మరియు నొప్పిని తగ్గించడానికి ప్రయత్నించాడు; ఆ తర్వాత అతను ఆమెతో కలిసి ఏడ్చాడు మరియు నిస్సందేహంగా ఇద్దరిలో ఎక్కువ బాధపడ్డాడు. కాబట్టి, చూశారా, అతను అప్పటికే “బ్లాక్ అవెంజర్స్ ఆఫ్ ది స్పానిష్ మెయిన్” అనే దొంగల ముఠాకు అధిపతి అయినప్పటికీ, చివరికి అతను కేవలం ఒక చిన్న అబ్బాయి మాత్రమే.

* నిజ జీవితంలోని హాకిన్స్ కుటుంబానికి, ‘ది గిల్డెడ్ ఏజ్’లోని అదే పేరు గల కుటుంబానికి ఎటువంటి పోలిక లేదు. ఇప్పటికే చెప్పినట్లుగా, ‘ది గిల్డెడ్ ఏజ్’లోని జడ్జి హాకిన్స్ జాన్ క్లెమెన్స్. మార్క్ ట్వైన్, తన చిన్ననాటి ప్రియురాలు లారా పేరు కూడా అయిన హాకిన్స్ అనే పేరును, కేవలం పాత జ్ఞాపకాల జ్ఞాపకార్థం, మరియు లారా యొక్క బాల్యాన్ని చిత్రించడంలో ఉపయోగించాడు.

ఎందుకంటే లారా హాకిన్స్ బాల్యాన్ని చిత్రిస్తున్నప్పుడు, అతని మనసులో నిజమైన లారా చిత్రం ఉండేది.

అతను ఎప్పుడూ దయగల బాలుడు. నొప్పి నివారణ మందు సంఘటనలో వలె, అల్లరి చేసే అతని స్వభావం అదుపు తప్పితే తప్ప, అతను ఏ జంతువునూ హింసించేవాడు కాదు. నిజానికి అతనికి పిల్లులంటే అమితమైన ప్రేమ ఉండేది; వేసవిలో పొలానికి వెళ్ళినప్పుడు, అతను తన పిల్లిని బుట్టలో తీసుకెళ్లడం ఎప్పుడూ మరచిపోయేవాడు కాదు. అతను భోజనం చేస్తున్నప్పుడు, అది బల్ల వద్ద అతని పక్కన కుర్చీలో కూర్చునేది. అతని సానుభూతి నిర్జీవ వస్తువులపై కూడా ఉండేది. అతను పువ్వులను ప్రేమించేవాడు—ఒక వర్ధమాన వృక్షశాస్త్రవేత్తగానో లేదా తోటమాలిగానో కాదు, ఒక వ్యక్తిగత స్నేహితునిగా. నవంబర్ నెలలోని రాలిన ఆకును, సణుగుతున్న ఎండిన కలుపు మొక్కను చూసి అతను జాలిపడేవాడు, ఎందుకంటే వాటి సంక్షిప్త జీవితాలు ముగిసిపోయాయి, అవి మళ్ళీ వేసవిని చూడలేవు, లేదా మరో వసంతంతో సంతోషంగా పెరగలేవు. అతని హృదయం వాటిపై జాలిపడేది; నదిపైనా, ఆకాశంపైనా, సూర్యరశ్మి ప్రకాశించే పచ్చికభూమిపైనా, మంచుతో కప్పబడిన కొండపైనా. ప్రకృతి పట్ల అతని పరిశీలన సూక్ష్మమైనది మరియు కచ్చితమైనది అనే విషయం అతని రచనలలో ప్రతిచోటా కనిపిస్తుంది; కానీ అది ఒక యువ ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త యొక్క పరిశీలన కాదు; అది సానుభూతితో కూడిన ప్రేమ యొక్క అచేతన పరిశీలన.

మనం అతని పాఠశాల రోజుల నుండి దూరంగా వెళ్ళిపోతున్నాము. అవి చాలా క్లుప్తంగా ఉండి, వేగంగా ముగిసిపోయాయి. అవి మనల్ని ఎక్కువసేపు నిలిపి ఉంచలేవు. నిస్సందేహంగా, పాఠశాల పట్ల టామ్ సాయర్‌కు ఉన్న అయిష్టతకు మరియు ఇంట్లో ఉండటానికి అతను చెప్పే సాకులకు—సాధారణంగా ఏదో ఒక అనారోగ్యం నటించడం—సామ్ క్లెమెన్స్ బాల్యంలోనే తగినంత ఆధారం ఉంది. అతని తల్లి ఒకసారి అతన్ని శిక్షించేది, మరోసారి బ్రతిమాలేది. భూమి మీద చర్చికి వెళ్ళడాన్ని కూడా ద్వేషించనంతగా అతను పాఠశాలను ద్వేషించాడు. “చర్చి పనికిరానిది,” అన్నాడు టామ్ సాయర్, కానీ అది పాఠశాల కంటే మేలు.

ఇప్పటికే చెప్పినట్లుగా, మిస్టర్ క్రాస్ యొక్క పాఠశాల ఇప్పుడు హానిబల్‌లోని స్క్వేర్ అని పిలవబడే ప్రదేశంలో లేదా దానికి సమీపంలో ఉండేది. అప్పుడు ఆ స్క్వేర్ కేవలం ఒక తోట మాత్రమే, రేగు, హేజెల్ మరియు ద్రాక్ష తీగలతో నిండి ఉండేది—పిల్లలకు అదొక అరుదైన ప్రదేశం. విరామ సమయంలో మరియు మధ్యాహ్నం వేళలో పిల్లలు చెట్లు ఎక్కేవారు, పువ్వులు కోసేవారు మరియు ద్రాక్ష తీగల ఊయలల్లో ఊగేవారు. ప్రతి శుక్రవారం మధ్యాహ్నం స్పెల్లింగ్-బీ పోటీ జరిగేది. పాఠశాల కార్యక్రమాలలో సామ్‌కు భరించగలిగే ఏకైక కార్యక్రమం అదే. అతను బక్ బ్రౌన్ కంటే ఎక్కువ సేపు స్పెల్లింగ్‌లో నిలబడగలిగేవాడు. ఇది అద్భుతంగా, ఆర్భాటంగా ఉండేది; దేవదూతలు ప్రసాదించారేమో అనిపించే ఆ పేరు అతనికి ఎంత చక్కగా సరిపోయిందంటే, మిస్టర్ క్రాస్ నుండి కూడా ప్రశంసలు అందుకున్నాడు. ఒక రోజు సామ్ క్లెమెన్స్ తన పలక మీద ఇలా రాశాడు:

పేరుకు తగ్గట్టుగానే స్వభావంలో కూడా క్రాస్—

క్రాస్ ఒక ఐరిష్ బంగాళాదుంపను దాటి దూకాడు.

అతను దీనిని జాన్ బ్రిగ్స్‌కు చూపించాడు, అతను దానిని ఒక అద్భుతమైన ఆలోచనగా భావించాడు. మధ్యాహ్నం దాన్ని బోర్డు మీద రాయమని అతను ఆ రచయితను కోరాడు, కానీ ఆ కవికి అంతటి ఆశయం కలగలేదు.

“ఛీ, ఛూ!” అన్నాడు జాన్. “అది చేయడానికి నేను భయపడను.”

“అది చేసి చూడు,” అన్నాడు సామ్.

జాన్ బ్రిగ్స్ ఎప్పుడూ సవాలును స్వీకరించడు, మరియు మధ్యాహ్నం, మిస్టర్ క్రాస్ ఇంట్లో భోజనానికి ఉన్నప్పుడు, అతను ఆ వర్ణనాత్మక పద్యాన్ని ఉత్సాహంగా రాశాడు. ఉపాధ్యాయుడు తిరిగి వచ్చి “పుస్తకాలు” అని పిలిచినప్పుడు, అతను జాన్ బ్రిగ్స్ వైపు తదేకంగా చూశాడు. అతను ఆ చేతిరాతను గుర్తించాడు.

“అది నువ్వే రాశావా?” అని అతను గంభీరంగా అడిగాడు.

అది నిజం చెప్పాల్సిన సమయం.

“అవును, అయ్యా,” అన్నాడు జాన్.

“ఇక్కడికి రా!”  జాన్ వచ్చాడు,  ఒక మేధావిని దోపిడీ చేసినందుకు భారీ మూల్యం చెల్లించుకున్నాడు. తదుపరి పిలుపు “రచయిత” కోసం వస్తుందని సామ్ క్లెమెన్స్ ఊహించాడు, కానీ ఏదో కారణం చేత విచారణ అక్కడితో ముగిసింది. అతను తప్పించుకోవడం అసాధారణం. ఒక “శిక్ష” నుండి మరొక “శిక్ష” వరకు అతని వీపు సాధారణంగా వెచ్చగానే ఉండేది.

అతని బహుమతులు అన్నీ శిక్షాత్మక స్వభావం గలవి కావు. పాఠశాలలో రెండు పతకాలు ఉండేవి, ఒకటి స్పెల్లింగ్ కోసం, మరొకటి స్నేహశీలత కోసం. వాటిని వారానికి ఒకసారి ప్రదానం చేసేవారు,  వాటిని పొందినవారు వాటిని మెడలో ప్రస్ఫుటంగా ధరించేవారు, అందువల్ల ఇతరులు వారిని చూసి అసూయపడేవారు. బంగారు రంగు ఉంగరాల జుట్టు గల జాన్ రోబార్డ్స్ స్నేహశీలత పతకాన్ని దాదాపు నిరంతరం ధరించగా, స్పెల్లింగ్ పతకంపై సామ్ క్లెమెన్స్‌కు పూర్తి హక్కు ఉండేది. కొన్నిసార్లు, అది ఎలా కనిపిస్తుందో చూడటానికి వారు వాటిని మార్చుకునేవారు, కానీ మాస్టర్ ఆ వారం మిగిలిన రోజులకు వారి నుండి పతకాలను తీసివేసి ఈ పద్ధతిని నిరుత్సాహపరిచేవారు. ఒకసారి సామ్ క్లెమెన్స్ ‘ఫిబ్రవరి’ అనే పదంలో మొదటి ‘r’ అక్షరాన్ని వదిలేయడం వల్ల పతకాన్ని పోగొట్టుకున్నాడు. అవసరమైతే అతను దానిని వెనుక నుండి కూడా రాయగలడు; కానీ అతనికి వ్యతిరేకంగా ఆ ప్రాంగణంలో ఉన్నది లారా హాకిన్స్ ఒక్కతే,  అతను ఒక ధైర్యవంతుడైన బాలుడు.

ముప్పై సంవత్సరాల తర్వాత వ్రాయబడిన పుస్తకంలో ఆ పాఠశాల గురించి వర్ణించిన తీరు వాస్తవికమైనదని మనం నమ్మవచ్చు. అందులోని ప్రధాన పాత్ర ఒక సున్నిత మనస్కుడు, భావోద్వేగపరుడు, దేనికీ భయపడని యువకుడు; అతను చదువును అసహ్యించుకుంటూ, కేవలం స్వేచ్ఛను మాత్రమే ఆకాంక్షిస్తాడు. అది అతను ఊహించిన దానికంటే ముందే అతనికి లభించబోయే ఒక వరం.

XIV

జాన్ క్లెమెన్స్ పతనం

జడ్జ్ క్లెమెన్స్, తన అసాధారణమైన ఉపాయాలతో పదేపదే తన సంపదను నాశనం చేసుకున్నవాడు, ఇప్పుడు విపత్తును సృష్టించడానికి తిరుగులేని ఒకే ఒక పద్ధతిని అనుసరించాడు. అతను మంచి పేరున్న ఒక వ్యక్తి కోసం ఒక పెద్ద రుణపత్రాన్ని ఆమోదించాడు,  దాని చెల్లింపు అతన్ని పూర్తిగా తుడిచిపెట్టింది: ఇల్లు, ఆస్తి, అన్నీ మళ్ళీ మాయమయ్యాయి. సెయింట్ లూయిస్‌లోని అతని బంధువు ఆ ఇంటిని స్వాధీనం చేసుకుని, కొద్దిపాటి వడ్డీ చెల్లిస్తే ఆ కుటుంబాన్ని అందులో నివసించడానికి అంగీకరించాడు; కానీ కొన్ని కొద్దిపాటి ఫర్నిచర్‌తో  పామెలా పియానోతో—ఆ ప్రమాదం నుండి కాపాడబడినవన్నీ అవే—గృహ నిర్వహణ ప్రయత్నం చేసిన తర్వాత, వారు వీధికి అవతలి వైపున ఉన్న వర్జీనియా ఇంటిలోని ఒక భాగానికి మారారు, అప్పుడు ఆ ఇంట్లో డాక్టర్ గ్రాంట్ అనే వ్యక్తి నివసిస్తున్నాడు. క్లెమెన్స్ కుటుంబం తమ ఇంటికి వచ్చి, తమకు వసతి కల్పించాలని గ్రాంట్స్ ప్రతిపాదించారు, ఆ సమయంలో అది స్వాగతించదగిన ఏర్పాటుగానే అనిపించింది.

జడ్జ్ క్లెమెన్స్‌కు ఇంకా ఒక ఆశ మిగిలే ఉంది. సర్రోగేట్ కోర్టు క్లర్క్ పదవి త్వరలో ఎన్నిక ద్వారా భర్తీ కానుంది. అది అధిక జీతం ఇచ్చే ఒక ముఖ్యమైన పదవి,  ఆ పదవికి అతనే అత్యంత అనుకూలమైన అభ్యర్థిగా పరిగణించబడ్డాడు. అతని విపత్తు ప్రజలలో సానుభూతిని రేకెత్తించింది,  అతని నామినేషన్, ఎన్నిక ఖాయమని భావించారు. అతను ఎలాంటి సాహసం చేయలేదు; అతను గుర్రంపై ఇంటింటికీ ప్రచారం చేశాడు, తరచుగా వర్షంలో మరియు శరదృతువు చలిలో ప్రయాణిస్తూ, అధిగమించడం కష్టమైన దగ్గును సంపాదించుకున్నాడు. అతను భారీ మెజారిటీతో ఎన్నికయ్యాడు,  అతను కోరుకున్నంత కాలం ఆ పదవిలో కొనసాగగలడని నమ్మారు. ఇకపై ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదనిపించింది. అతను పదవిలో కూర్చున్న వెంటనే, వారు తమ సామాజిక హోదాకు తగినట్లుగా విలాసవంతంగా జీవిస్తారు. ఫిబ్రవరి నెలాఖరులో అతను ప్రమాణ స్వీకారం కోసం పాల్మైరాకు గుర్రంపై వెళ్ళాడు. తిరిగి వస్తున్నప్పుడు, అతను భారీ వర్షం మరియు వడగళ్ల వానలో పూర్తిగా తడిసిపోయి, చివరికి సగం గడ్డకట్టిన స్థితిలో చేరుకున్నాడు. అతని శరీరం అటువంటి షాక్‌ను తట్టుకునే స్థితిలో లేదు. ఆ తర్వాత న్యుమోనియా వచ్చింది; వైద్యులు ప్లాస్టర్లు మరియు అల్లోపతి మందులతో హింసలు కురిపించడానికి వచ్చారు, కానీ అవి ఎలాంటి ఉపశమనం కలిగించలేదు. ఓరియన్ అతని బాగోగులు చూసుకోవడంలో సహాయపడటానికి సెయింట్ లూయిస్ నుండి తిరిగి వచ్చి, అతని మంచం పక్కన కూర్చుని, అతన్ని ప్రోత్సహిస్తూ  చదివి వినిపిస్తూ ఉన్నాడు, కానీ అతను రోజురోజుకు బలహీనపడుతున్నాడని స్పష్టంగా కనిపించింది. అప్పుడప్పుడు అతను ఉత్సాహంగా మారి, టెన్నెస్సీ భూమిని ఒక గొప్ప సంపదకు బీజంగా అభివర్ణిస్తూ, అది చివరికి తప్పకుండా ఫలాలను ఇస్తుందని చెప్పేవాడు. అతను ఎలాంటి విచారం గానీ, ఫిర్యాదులు గానీ వ్యక్తం చేయలేదు. అతను ఒక్కసారి మాత్రమే ఇలా అన్నాడు:

“నేను టెన్నెస్సీలోనే ఉండి ఉంటే, ఈ రోజు నా ఆస్తి విలువ ఇరవై వేల డాలర్లు ఉండేదేమో అని నమ్ముతున్నాను.”

1847, మార్చి 24వ తేదీ ఉదయం, అతను మరికొన్ని గంటలు బ్రతకలేడని స్పష్టమైంది. అతను చాలా బలహీనంగా ఉన్నాడు. అతను అప్పుడప్పుడు మాట్లాడినప్పుడు, ఆ భూమి గురించే మాట్లాడేవాడు. అది త్వరలోనే వారందరినీ ధనవంతులుగా, సంతోషంగా చేస్తుందని చెప్పేవాడు.

“భూమిని గట్టిగా పట్టుకో,” అని గుసగుసలాడాడు. “భూమిని గట్టిగా పట్టుకో, వేచి ఉండు. ఏదీ దానిని నీ నుండి దూరం చేయనివ్వకు.”

కొద్దిసేపటి తర్వాత, అప్పటికి పంతొమ్మిదేళ్ల అందమైన అమ్మాయి అయిన పమేలాకు సైగ చేసి, ఆమె మెడ చుట్టూ చేయి వేసి, సంవత్సరాల తర్వాత మొదటిసారిగా ముద్దుపెట్టుకున్నాడు.

“నన్ను చావనివ్వు,” అన్నాడు.

ఆ తర్వాత అతను ఎప్పుడూ మాట్లాడలేదు. మరికొద్ది సేపటికే, నలభై తొమ్మిది సంవత్సరాల కన్నా తక్కువ కాలం సాగిన ఆ విచారకరమైన, అలసటతో కూడిన జీవితం ముగిసింది: ఒక స్వప్నశీలి, నీతిబోధకుడు, అందరిచే గౌరవించబడిన ఒక నిటారుగా ఉండే వ్యక్తి, అతను ఎన్నడూ ఒక ఆర్థికవేత్త కాలేదు. అతను జీవితాన్ని ప్రారంభించిన దానికంటే తక్కువతో ముగించాడు.

XV

యువ బెన్ ఫ్రాంక్లిన్

మూడవసారి మృత్యువు క్లెమెన్స్ ఇంటిలోకి ప్రవేశించింది: అది ఇప్పుడు దుఃఖాన్ని తీసుకురావడమే కాకుండా, కొత్త అదృష్టం అనే వెలుగును గుమ్మం నుండే తరిమివేసింది. విపత్తు సంపూర్ణంగా జరిగినట్లు అనిపించింది.

పిల్లలు దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యారు. జడ్జి క్లెమెన్స్ దూరంగా, అంతర్ముఖంగా ఉండే వ్యక్తి, కానీ వారు తమ తమ పద్ధతులలో అతన్ని ప్రేమించారు, మరియు అతని నిష్కపటత్వాన్ని, ఔన్నత్యాన్ని గౌరవించారు. అతని ప్రవర్తన ఎలా ఉన్నప్పటికీ, తన భర్త ఎల్లప్పుడూ దయగలవాడని, తన కుటుంబం పట్ల గాఢమైన ప్రేమను కలిగి ఉండేవాడని శ్రీమతి క్లెమెన్స్ ఒక పొరుగువారితో చెప్పారు. అతను ప్రయాణం నుండి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, ఎంత చిన్నదైనా సరే, ప్రతి ఒక్కరికీ ఏదో ఒక బహుమతి తీసుకురాకుండా ఎప్పుడూ రాలేదని వారు గుర్తుచేసుకున్నారు. మరుసటి రోజు ఉదయం ఓరియన్ తన కిటికీలోంచి చూస్తూ, వృద్ధ అబ్రామ్ కర్ట్జ్‌ను చూసి, అతను నవ్వడం విన్నాడు. ఇప్పటికీ ఎవరైనా ఎలా నవ్వగలరని అతను ఆశ్చర్యపోయాడు.

బాలుడు సామ్ పూర్తిగా కుంగిపోయాడు. ఎల్లప్పుడూ తనను నిర్దాక్షిణ్యంగా వేధించే పశ్చాత్తాపం, ఇప్పుడు అతనిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. అదుపులేనితనం, అవిధేయత, తండ్రి కోరికల పట్ల ఉదాసీనత, అన్నీ గుర్తుకువచ్చాయి; స్వతహాగా అల్పమైన వందలాది విషయాలు, వాటిని ఎప్పటికీ మార్చలేమనే జ్ఞానంతో భయంకరంగా, హృదయవిదారకంగా మారాయి. అతని బాధను చూసి, తల్లి అతని చేయి పట్టుకుని, అతని తండ్రి పడి ఉన్న గదిలోకి తీసుకువెళ్లింది.

“పర్వాలేదు సామీ,” అని ఆమె అంది. “జరిగిపోయిన దాని గురించి ఇక చింతించాల్సిన పనిలేదు, అది ఆయనకు ఇక ఏమాత్రం ముఖ్యం కాదు; కానీ ఇప్పుడు ఆయన పక్కన నిలబడి నువ్వు నాకు ఒక మాట ఇవ్వాలి…”

కళ్ళలో నీళ్లు నిండగా అతను వెనక్కి తిరిగి, ఆమె కౌగిలిలోకి దూకాడు.

“నువ్వు నన్ను బడికి పంపకపోతే… నేను ఏ మాటనైనా ఇస్తాను!” అని ఏడుస్తూ అన్నాడు. “ఏ మాటనైనా సరే!”

అతని తల్లి కాసేపు ఆలోచిస్తూనే అతన్ని దగ్గరకు తీసుకుంది, ఆపై ఇలా అంది:

“వద్దు సామీ; నువ్వు ఇక బడికి వెళ్లాల్సిన అవసరం లేదు. కాకపోతే, మంచివాడిగా ఉంటానని నాకు మాట ఇవ్వు. నా మనసు నొప్పించనని మాట ఇవ్వు.”

అప్పుడు అతను తన తండ్రిలాగే నిజాయితీపరుడిగా, కష్టపడి పనిచేసే వ్యక్తిగా, సన్మార్గుడిగా ఉంటానని ఆమెకు మాట ఇచ్చాడు. ఆమె దానికి సంతృప్తి చెందింది. గౌరవం, న్యాయం పట్ల స్పృహ అప్పటికే అతనిలో బలంగా ఉండేది. అతనికి ‘మాట ఇవ్వడం’ అనేది ఎప్పుడూ ఒక గంభీరమైన విషయం; ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఇచ్చిన మాటను అతను అత్యంత పవిత్రమైనదిగా భావించేవాడు.

ఆ రాత్రిసంగీత విద్యార్థులకు, తన భోజన, వస్త్రధారణ ఖర్చులు పోగా మిగిలినదంతా కుటుంబ నిధికి జమ చేసేది. ఆ అమ్మాయికి అది చాలా కష్టమైన పని, ఎందుకంటే ఆమె పిరికిది, అంత బలవంతురాలు కాదు; కానీ ఆమె దృఢసంకల్పంతో, ఓర్పుతో ఉండి విజయం సాధించింది. పమేలా క్లెమెన్స్ ఒక గొప్ప వ్యక్తిత్వం గలది మరియు ఈ రచనలో అందించగలిగే దానికంటే పూర్తి చరిత్రకు అర్హురాలు.

శ్రీమతి క్లెమెన్స్  ఆమె కుమారుడు శామ్యూల్ ఇప్పుడు గంభీరంగా మాట్లాడుకున్నారు. ముద్రణా వృత్తి జీవనోపాధితో పాటు ఉన్నత విద్యను అభ్యసించడానికి కూడా అవకాశం కల్పిస్తుందని గ్రహించి, అతన్ని జోసెఫ్ పి. అమెంట్ వద్ద శిష్యుడిగా పంపాలని వారు అంగీకరించారు. అమెంట్ ఇటీవలే పాల్మైరా నుండి హన్నిబాల్‌కు వచ్చి, ‘మిస్సోరి కొరియర్’ అనే డెమోక్రాట్ వారపత్రికను కొనుగోలు చేశాడు. శిష్యరికం నిబంధనలు మరీ ఉదారంగా ఏమీ లేవు. ఆ కాలంలో అవి సాధారణమైనవే: భోజనం  బట్టలు—”బట్టల కంటే భోజనమే ఎక్కువ, రెండూ కూడా అంత ఎక్కువగా ఉండవు,” అని మార్క్ ట్వైన్ అనేవారు.

ఒక నల్లవాడిలాగా నాకు సంవత్సరానికి రెండు జతల బట్టలు రావాలి, కానీ నాకు అవి రాలేదు. నాకు ఒక జత బట్టలు వచ్చాయి, మిగిలినవి అమెంట్ పాత బట్టలు వేసుకున్నాను, అవి నాకు ఏమాత్రం సరిగ్గా సరిపోలేదు. నేను అతనిలో సగం మాత్రమే ఉండేవాడిని, అతని చొక్కాలలో ఒకటి వేసుకున్నప్పుడు, నేను ఒక సర్కస్ గుడారాన్ని వేసుకున్నట్లుగా అనిపించేది. ప్యాంటును తగినంత పొట్టిగా చేయడానికి నా చెవుల వరకు మడవవలసి వచ్చేది.

అక్కడ వేల్స్ మెక్‌కార్మిక్ అనే మరో శిష్యుడు ఉండేవాడు, సుమారు పద్దెనిమిదేళ్ల యువకుడు, ఒక అల్లరివాడు  ఒక రాక్షసుడిలా ఉండేవాడు. అమెంట్ బట్టలు వేల్స్‌కు చాలా చిన్నవిగా ఉండేవి, కానీ అతను వాటిని వేసుకోవలసి వచ్చింది, మరియు సామ్ క్లెమెన్స్, వేల్స్ మెక్‌కార్మిక్ ఇద్దరూ కలిసి అమెంట్ బట్టలు వేసుకున్నప్పుడు, చూడటానికి ఒక అందమైన జంటగా ఉండి ఉంటారు. కొంతకాలం పాటు రాల్ఫ్ అనే ఒక అబ్బాయి కూడా ఉండేవాడు; కానీ అతనిలో చెప్పుకోదగ్గ ప్రత్యేకతలేవీ ఉన్నట్లు కనిపించలేదు, మరియు అతని జ్ఞాపకం మసకబారిపోయింది.

మొదట్లో శిక్షణార్థులు వంటగదిలో భోజనం చేసేవారు, వారికి ఆ ముసలి బానిస వంటమనిషి  ఆమె అందమైన ములాటో కుమార్తె వడ్డించేవారు; కానీ ఆ ముద్రణా కార్మికుల “దెయ్యాలు” ఆ ప్రదేశాన్ని ఎంతగానో సందడిగా మార్చడంతో, కాలక్రమేణా వారు కుటుంబపు బల్ల వద్దకు పదోన్నతి పొందారు. అక్కడ వారు మిస్టర్  మిసెస్ అమెంట్  ఆ ఒక్క ప్రయాణీకుడైన పెట్ మెక్‌మర్రీతో కలిసి కూర్చునేవారు—ఆ పేరు వినడానికే ఒక స్ఫూర్తి. ఆ చిలిపి కుర్రాళ్లకు అప్పటికే తెలియని విషయాన్ని పెట్ మెక్‌మర్రీ వారికి నేర్పించగలడు. సామ్ క్లెమెన్స్ మంచి పిల్లాడిగా ఉంటానని మాట ఇచ్చాడు, మరియు ఒక బాలుడి వయసు ప్రమాణాల ప్రకారం అతను అలాగే ఉన్నాడు. అతను శ్రద్ధగలవాడు, పనిలో క్రమపద్ధతిలో ఉండేవాడు, త్వరగా నేర్చుకునేవాడు, దయగలవాడు మరియు నిజాయితీపరుడు. ఒక ముద్రణాలయంలో దేవదూతలు ఇంతకంటే ఎక్కువగా ఉండటం కష్టం; కానీ ఆహారం కొరతగా ఉన్నప్పుడు, ఒక దేవదూత కూడా—ఒక యువ ప్రింటర్ దేవదూత—రాత్రిపూట నేలమాళిగ మెట్లపై నుండి జారుకుని పచ్చి బంగాళాదుంపలు, ఉల్లిపాయలు మరియు ఆపిల్ పండ్లను తీసుకురాకుండా ఉండలేకపోయేవాడు. వాటిని వారు కార్యాలయంలోకి తీసుకువచ్చేవారు, అక్కడ ఆ కుర్రాళ్ళు నేలపై ఒక చాప మీద పడుకునేవారు, మరియు ఈ ఆహారాన్ని వారు కార్యాలయపు పొయ్యి మీద వండుకునేవారు. ముఖ్యంగా వేల్స్ బంగాళాదుంపను వండే ఒక ప్రత్యేకమైన పద్ధతిని అతని సహచరుడు ఎప్పటికీ మరచిపోలేదు.

ఈ కాలానికి చెందిన సామ్ క్లెమెన్స్ ఛాయాచిత్రం ఏదీ భద్రపరచబడకపోవడం దురదృష్టకరం. కానీ చాలా సంవత్సరాల తర్వాత పెట్ మెక్‌మర్రీ మార్క్ ట్వైన్‌కు రాసిన ఒక లేఖ నుండి మనం అతనిని ఊహించుకోవచ్చు. అతను ఇలా అన్నాడు: మీ జ్ఞాపకశక్తి అంత వెనక్కి వెళితే, దాదాపు పావు శతాబ్దం క్రితం, బ్రిట్టింగ్‌హామ్ మందుల దుకాణం పైన ఉన్న హానిబాల్‌లోని ముద్రణాలయంలో, గుర్రంపై ఉన్న ఒక చిన్న, ఇసుక రంగు జుట్టు గల బాలుడు* మీకు గుర్తుకు వస్తాడు.

దుకాణంలోని ఒక చిన్న పెట్టె మీద, ఒక పెద్ద సిగార్‌ను గానీ లేదా ఒక చిన్న పైపును గానీ పీలుస్తూ, దారి పక్కన పడిపోయాడని చెప్పబడే ఒక పేద తాగుబోతు యొక్క భావాన్ని ఎంతో ఇష్టంగా పాడేవాడు: “నేను మళ్ళీ లేస్తే, బ్రతికే ఉంటాను—నాకు శక్తి ఉంటే.” . . . ఆ చిన్న ప్రాణి వేల్స్ మెక్‌కార్మిక్‌తో, నీ ఆ వినోదాన్ని ప్రేమించే మెదడు నిన్ను ఇరికించిన తీవ్రమైన గొడవలు ఏవైనా నీకు గుర్తున్నాయా—నువ్వు వాడిని పూర్తిగా కాల్చేస్తున్నప్పుడు, నీ సిగార్‌ను గానీ లేదా పైపును గానీ పట్టుకోమని నన్ను ఎలా పిలిచేవాడివో?

* మార్క్ ట్వైన్ యొక్క చిన్ననాటి జుట్టు రంగును ఎరుపు, నలుపు  గోధుమ రంగు అని రకరకాలుగా పేర్కొన్నారు. నిజానికి, మెక్‌మర్రీ చెప్పినట్లుగా, బాల్యంలో అది “ఇసుక రంగు”లో ఉండి, తరువాత ముదురు రంగులోకి మారి, ఆబర్న్ అని పిలువబడే ఆ గొప్ప, మహోగని రంగులోకి వచ్చింది.

ఇది నిస్సందేహంగా మంచి సాక్ష్యం. అతను అమెంట్‌తో చేరిన ఒక సంవత్సరం కన్నా కొంచెం ఎక్కువ కాలంలోనే, సామ్ ఆఫీసులో అందరికీ ఇష్టమైన వ్యక్తిగా మరియు ప్రధాన సహాయకుడిగా మారాడు. తెలివితేటలు, శ్రద్ధ, ఊహాశక్తి అవసరమైన ప్రతి పనిని సామ్ క్లెమెన్స్‌కు అప్పగించేవారు. అతను పెట్ మెక్‌మర్రీ అంత కచ్చితంగా, దాదాపు అంత వేగంగా అక్షరాలను అమర్చగలడు; పెట్ కంటే ఫారాలను చాలా బాగా శుభ్రం చేయగలడు; మరియు “అన్నీ లారీ” లేదా “అలాంగ్ ది బీచ్ ఎట్ రాక్‌అవే” వంటి పాటలకు తగ్గట్టుగా, ఒక్క గీత కూడా తప్పకుండా లేదా వేలు కూడా పోగొట్టుకోకుండా జాబ్-ప్రెస్‌ను నడపగలడు. కొన్నిసార్లు, తీరిక సమయాల్లో, అతను జనాదరణ పొందిన పాటలలో ఒకదానిని లేదా “ది బ్లాక్‌బెర్రీ గర్ల్” వంటి ఇష్టమైన కవితను “తయారుచేసి”, వాటి ప్రతులను పత్తి గుడ్డపై, కొన్నిసార్లు పట్టు చిత్తు కాగితాలపై కూడా ముద్రించి తన ఇష్టమైన స్నేహితురాళ్లకు పంపేవాడు; అలాగే తన మామయ్య పొలంలో ఉండే పుస్ క్వార్లెస్‌కు కూడా పంపేవాడు. అతను ఇప్పుడు అక్కడికి అరుదుగా వెళ్లేవాడు, ఎందుకంటే అతను నిజంగా పెద్దవాడయ్యాడు, మగవాళ్లతో తిరుగుతూ, మగవాళ్లు చేయాల్సిన పనులు చేస్తున్నాడు. పత్రికల పంపిణీ బాధ్యత అతనిదే—అంటే, అతనే పత్రికలను మోసేవాడు. మెక్సికన్ యుద్ధం చివరి సంవత్సరంలో, మిసిసిపీ నదిని దాటి ఒక టెలిగ్రాఫ్ తీగ హన్నిబాల్ వరకు చేరినప్పుడు—అది పొడవుగా, వంగిపోయి ఉన్నప్పటికీ, ఏ కారణం చేతనో దాని బరువుకే తెగిపోలేదు—యుద్ధరంగం నుండి వార్తలను చేరవేసే అదనపు వ్యక్తుల బాధ్యతను అతనికి అప్పగించారు; యుద్ధరంగం నుండి వేడివేడి వార్తలను తీసుకురావడమనే తన కర్తవ్యం యొక్క అత్యంత ప్రాముఖ్యత, ప్రశంసలు  విజయాన్ని సాధించిన ప్రయత్నాలకు అతన్ని పురికొల్పింది. అతను ఒకరకమైన ఉప-సంపాదకుడిగా మారాడు. పత్రిక ముద్రణ ముగింపు దశకు చేరుకుని, మరింత సమాచారం అందించడానికి అమెంట్ అవసరమైనప్పుడు, అంత సులభంగా దొరకని ఆ వ్యక్తిని కనుగొని, కావలసిన ప్రతి తయారయ్యే వరకు అతనితో కలిసి పనిచేసే బాధ్యతను సామ్‌కు అప్పగించేవారు. ఆ విధంగానే అతను సాహిత్యం రూపుదిద్దుకోవడాన్ని చూశాడు.

సామ్‌కు సొంతంగా రచనా ఆశయాలు ఉన్నాయని నమ్మరు. అతని ప్రధాన కోరిక పెట్ మెక్‌మర్రీ లాగా అన్ని రంగాలలో నైపుణ్యం గల ముద్రణా నిపుణుడిగా మారడం; పెట్ లాగా స్వేచ్ఛాయుతమైన పద్ధతిలో ప్రపంచమంతటా తిరగడం; పెట్ చూసినవన్నీ చూడటం, అలాగే పెట్ పట్టించుకోలేదనిపించిన అనేక విషయాలను గమనించడం. అతను అప్పుడప్పుడు ఈ ఆశయం నుండి వైదొలగేవాడు. మొదటి నీగ్రో మిన్‌స్ట్రెల్ ప్రదర్శన హానిబాల్‌కు వచ్చి వెళ్ళిపోయినప్పుడు, అతను కొద్ది కాలం పాటు ఆ బృందంలో ఒక అద్భుతమైన “మధ్యవర్తి”గా లేదా “తుది వ్యక్తి”గా ఉండాలని ఆకాంక్షించాడు; సర్కస్ వచ్చి వెళ్ళిపోయినప్పుడు, కుడ్యచిత్రాలు గీసిన విదూషకుడిగా గెంతులు వేస్తూ, తన హాస్యంతో కిక్కిరిసిన ప్రేక్షకుల వరుసలను పగలబడి నవ్వించే రోజు కోసం కలలు కన్నాడు; సంచార సమ్మోహనకర్త వచ్చినప్పుడు, అతను ప్రయోగానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చి, తన ప్రదర్శనలోని అద్భుతంతో ప్రేక్షకులను ఆశ్చర్యపరిచాడు.

తన జీవితపు చివరి దశలో, తాను ఏమాత్రం వశీకరణకు గురికాలేదని, కేవలం నటిస్తున్నానని అతను చెప్పుకున్నాడు—ఈ వాదనను అతని తల్లి మరియు అతని సోదరుడు ఓరియన్ ఎప్పుడూ ఖండించేవారు. ఈ వివాదం ఎన్నడూ పరిష్కారం కాలేదు, ఇక ఎప్పటికీ కాలేదు. సామ్ క్లెమెన్స్‌కు నిద్రలో నడిచే అలవాటు ఉండటం చూస్తే, అతను నిజంగానే వశీకరణకు లోనై ఉండవచ్చని అనిపిస్తుంది. అయితే, ఒక నటుడిగా అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు అతనికున్న అద్భుతమైన నైపుణ్యం, మరియు చిన్నప్పటి నుండి ప్రదర్శన, హాస్యం పట్ల అతనికున్న ఇష్టం చూస్తే, అతను కేవలం “గొప్పలు చెప్పుకుంటూ” సరదాగా గడుపుతున్నాడనడానికి ఆస్కారం లేకపోలేదు. అతను తన విశాలమైన ఊహాశక్తిని అనుసరించగలడు మరియు ఎలాంటి బాధ్యత వహించకుండా తాను కోరుకున్నంత దుస్సాహసంగా ప్రవర్తించగలడు. కానీ దానికి ఒక శిక్ష ఉండేది: అతను తన శరీరంలోకి గుండుసూదులు, సూదులు గుచ్చుకోవడానికి అనుమతించుకోవాలి  ప్రేక్షకుల ముందు అసౌకర్యం చూపకుండా ఈ హింసలను భరించాలి. ఎంత గొప్ప ప్రదర్శనాభిరుచి ఉన్న ఏ బాలుడైనా, తన ఇంద్రియ జ్ఞానం పూర్తిగా ఉన్నప్పుడు, తన శరీరంలోకి సూదిని లోతుగా గుచ్చించుకోవడానికి ఎలాంటి వశీకరణకు సంబంధం లేని హావభావాలు ప్రదర్శించకుండా అనుమతించగలడని నమ్మడం కష్టం. అతను మొదట నటించడం ద్వారా ప్రారంభించాడని, కానీ అప్పుడప్పుడు కనీసం ఒకరకమైన సమ్మోహన నియంత్రణలో ఉండేవాడని నిర్ధారణకు రావడం సమంజసంగానే అనిపిస్తుంది. ఏదేమైనా, అతను ఒక వారం పాటు అద్భుతమైన విజయాన్ని ఆస్వాదించాడు, అయినప్పటికీ చివరికి ముద్రణ వృత్తికే కట్టుబడి ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

అతను త్వరగా నేర్చుకునేవాడని, పనిని చక్కగా చేసేవాడని మనం చెప్పుకున్నాం. అమెంట్ వద్ద అతనికి సాధారణంగా ప్రతిరోజూ కంపోజిషన్ లేదా ప్రెస్-వర్క్ వంటి పని ఉండేది, ఆ తర్వాత అతనికి స్వేచ్ఛ లభించేది. తన పనిలో పట్టు సాధించినప్పుడు, అతను సాధారణంగా మధ్యాహ్నం మూడు గంటలకల్లా పని పూర్తి చేసేవాడు; ఆ తర్వాత, పాత రోజుల్లో లాగా, నదికి లేదా గుహకు వెళ్ళేవాడు; కొన్నిసార్లు తన స్నేహితులతో, కొన్నిసార్లు లారా హాకిన్స్‌తో కలిసి, నదికి అభిముఖంగా ఉన్న ‘లవర్స్ లీప్’ అనే ఎత్తైన కొండ అంచున అడవి కొలంబైన్ పువ్వులను సేకరించేవాడు.

అతను అప్పుడప్పుడు పార్టీలకు హాజరవుతూ, అందరి దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాడు. ఆ పార్టీలలో ఫోర్‌ఫిట్స్, రింగ్-అరౌండ్-ఎ-రోజీ, డస్టీ మిల్లర్ వంటి పాతకాలపు ఆటలు అరుదైన వినోదాలుగా పరిగణించబడేవి. అతను తన వయసు అమ్మాయిలకు చాలా ఇష్టమైనవాడు. అతను ఎప్పుడూ మంచి స్వభావం కలవాడే, కానీ వాళ్ళ మీద కూడా జోకులు వేసేవాడు, తరచుగా వాళ్లకు ఒక పెద్ద తలనొప్పిగా ఉండేవాడు. అతను ఇతరుల కంటే లారా హాకిన్స్‌తోనే ఎక్కువగా ఉండేవాడు, సాధారణంగా ఆమెకు తోడుగా ఉండేవాడు. చలికాలంలో శనివారం మధ్యాహ్నాలలో అతను ఆమె స్కేట్లను బేర్ క్రీక్‌కు తీసుకువెళ్లి, వాటిని వేసుకోవడానికి సహాయం చేసేవాడు. ఆ తర్వాత, వారు చేతులు గట్టిగా పట్టుకుని “భాగస్వాములుగా” స్కేటింగ్ చేసేవారు, నిస్సందేహంగా వారు చూడటానికి అందమైన పిల్లల జంటలా ఉండేవారు. ‘ది గిల్డెడ్ ఏజ్’లో పన్నెండేళ్ల లారా హాకిన్స్ ఇలా వర్ణించబడింది: “ఆమె తన సున్నితమైన చేతులను రిబ్బన్లతో అలంకరించిన ఆప్రాన్ జేబుల్లో పెట్టుకుని… అత్యంత కఠినమైన హృదయాన్ని సైతం వెచ్చబరిచే, అత్యంత విచారంలో ఉన్నవారిని ఆశీర్వదించి, ఉత్సాహపరిచే ఒక అద్భుత దృశ్యం.” ఆ కథకు ఆమె జీవితానికి ఎలాంటి పోలిక లేనప్పటికీ, రచయిత అది రాసేటప్పుడు తన చిన్ననాటి నిజమైన లారాను దృష్టిలో ఉంచుకున్నాడు.

వాళ్లిద్దరూ నిజానికి ఎప్పుడూ ప్రేమికులు కాదు. వారు మంచి స్నేహితులు  సహచరులు. కొన్నిసార్లు అతను ఆమెకు పత్రికలు తెచ్చి ఇచ్చేవాడు—ముద్రణ కార్యాలయం నుండి వచ్చినవి—గోడీస్ మరియు ఇతర పత్రికలు. అలాంటివి దొరకడం చాలా అరుదు కాబట్టి, అవి ఆమెకు ఒక గొప్ప విందులా ఉండేవి. కొన్ని ఉత్కంఠభరితమైన కథలు చదవడం మినహా, అతనికి స్వయంగా చదవడంపై పెద్దగా ఆసక్తి ఉండేది కాదు, కానీ చాలా పుస్తకాలను అచ్చులోకి మార్చడం మాత్రం అతనికి ఆనందాన్నిచ్చేది.

వివిధ రకాల విషయాలు నిస్సందేహంగా అతనిలో సాధారణ విజ్ఞానం పట్ల ఆసక్తిని కలిగించాయి; దానికి కేవలం తగిన ప్రేరణ అవసరమైంది.

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -13-8-26-ఉయ్యూరు

16

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.4 వ భాగం.12.8.26.

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.4 వ భాగం.12.8.26.

మహాకవి కాళిదాసు రఘు వంశ మహా కావ్యం.4 వ భాగం.12.8.26

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం.ఉత్త

ర కాండ. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానంది నీ వ్యాఖ్య .266 వ భాగం.12.8.26.

900 గ్రామాల్లో పంచాయతీ భవనాల వేదికగా ఆడపిల్లల జననాన్ని ఘనంగా జరుపుకునెట్లు ఘనత సాధించిన ఉత్తరప్రదేశ్ త్రివేణి గ్రామానికి చెందిన-మహిళ డాక్టర్ ఈభా పటేల్

ఒక మహిళ చొరవతో 900 గ్రామాల్లో పంచాయతీ భవనాల వేదికగా ఆడపిల్లల జననాన్ని ఘనంగా జరుపుకుంటున్నారు. గతంలో భారతీయ గ్రామాల్లో ఆడపిల్ల పుడితే తల్లుల పట్ల జాలి చూపే పరిస్థితి ఉండేది. అయితే, ‘ఘర్ ఆయీ నన్హీ పరి’ (Ghar Ayee Nanhi Pari) కార్యక్రమం ద్వారా డాక్టర్ ఎభా పటేల్ ఆ పరిస్థితిని మార్చివేశారు; 2019 నుండి ఉత్తరప్రదేశ్ మరియు గుజరాత్‌లోని 900 గ్రామాల్లో 9,000 మందికి పైగా ఆడపిల్లల జననాన్ని ఆమె ఘనంగా జరుపుతున్నారు.

“నా కూతురు పుట్టినప్పుడు, ఎవరూ నన్ను అభినందించలేదు సరే కదా, పైగా నా పట్ల జాలి చూపించారు. కొందరైతే, కొడుకు కోసం మళ్లీ ఎప్పుడు ప్రయత్నిస్తావని కూడా అడిగారు. నా బిడ్డ నాకు సర్వస్వమైనప్పటికీ, ఆమె రాక ఇతరులలో ఎందుకు సంతోషాన్ని కలిగించలేకపోయిందా అని ఆలోచిస్తూ ఆమెను దగ్గరకు తీసుకున్న ఆ క్షణాలు నాకు ఇప్పటికీ గుర్తున్నాయి,” అని ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని బందా జిల్లా, త్రివేణి గ్రామానికి చెందిన మాల్తీ దీక్షిత్ గుర్తుచేసుకున్నారు.

మా గ్రామంలో ఆడపిల్ల పుడితే ఎలాంటి సంబరాలు ఉండేవి కావు. ఆమె భవిష్యత్తు, వివాహం మరియు అయ్యే ఖర్చుల గురించి ఆందోళన ఉండేది. ఒకప్పుడు నాకూ అలాంటి భయాలే ఉండేవి. కూతురు పుట్టడం అనేది సంతోషాన్ని తీసుకురావడానికి బదులు, ఎన్నో ప్రశ్నలను మోసుకొచ్చినట్లుగా అనిపించేది,” అని గుజరాత్‌లోని మెహసానా జిల్లా కర్షన్‌పూర్ గ్రామానికి చెందిన సర్పంచ్ గోమతీబెన్ హార్దిక్ కుమార్ ఠక్కర్ పేర్కొన్నారు.

చాలా కాలం పాటు, అనేక గ్రామీణ కుటుంబాలలో ఆడపిల్ల పుట్టుక ఒక రకమైన నిశ్శబ్ద భారంగా ఉండేది. ఆ భావన వారి సంకోచంతో కూడిన చిరునవ్వులలోనూ, వివాహం మరియు తదితర ఖర్చుల గురించిన చర్చలలోనూ, అలాగే ఆనందానికి ముందే ఆందోళనలు మొదలవుతాయన్న భావనలోనూ కనిపించేది.

ఉత్తరప్రదేశ్  గుజరాత్‌లోని వందలాది గ్రామాల్లో ఇప్పుడు ఆ దృక్పథం మారుతోంది. ఈ మార్పు వెనుక ఖదేపూర్‌కు చెందిన 38 ఏళ్ల డాక్టర్ ఎభా పటేల్ కృషి ఉంది; ఆమె చేపట్టిన ‘ఘర్ ఆయీ నన్హీ పరి’ (ఇంటికి వచ్చిన చిన్న దేవత) అనే కార్యక్రమం 2019లో మొదలై, 2021 జూలైలో అధికారికంగా నమోదైంది. అప్పటి నుండి ఈ కార్యక్రమం 9,000 మందికి పైగా ఆడపిల్లల జననాన్ని ఘనంగా జరుపుతూ, తమ ఆడపిల్లలను గర్వంతో ఆహ్వానించేలా కుటుంబాలను ప్రోత్సహిస్తోంది.

ఆమె ఎప్పుడూ అనుమతి కోసం వేచి ఉండలేదు.

ఖాదేపూర్‌లో పెరుగుతున్నప్పుడు, ఎభా అబ్బాయిలకు, అమ్మాయిలకు మధ్య ఉన్న సూక్ష్మమైన అసమానతలను గమనించింది. కొన్ని స్వేచ్ఛలు ఆశించబడేవి, ఎంపికలు పరిమితంగా ఉండేవి, మరియు ఆంక్షలు అరుదుగా మాటల్లో చెప్పబడినప్పటికీ, అవి లోతుగా అనుభూతి చెందేవి.

“మాకు ఎవరూ చెప్పకపోయినా కొన్ని విషయాలు మాకు సహజంగానే అర్థమయ్యేవి. మేము ఎక్కడికి వెళ్లగలం, ఏమి చదవగలం, ఏమవ్వగలం, వీటన్నింటికీ అమ్మాయిలకు పరిమితులు ఉన్నట్లు అనిపించేది,” అని ఆమె ‘ది బెటర్ ఇండియా’తో అన్నారు.

రెండవ కుమార్తెగా, ఆమె ఈ అంచనాలను తీవ్రంగా అనుభవించారు మరియు అబ్బాయిలను ఎంత భిన్నంగా చూస్తారో గమనించారు. ఆమె అమ్మమ్మ గుర్తింపు ఆశించకుండా, ఒక లక్ష్యంతో, వినయంతో గ్రామంలో తిరుగుతూ, వింటూ, మార్గనిర్దేశం చేస్తూ, పనిచేసేవారు.

“మంచి పని చేయడానికి ఆమె ఎప్పుడూ అనుమతి కోసం వేచి ఉండేవారు కాదు. ఆమె దాన్ని చేసేసేవారు, మరియు ఆమె ఉద్దేశాలు నిజమైనవని ప్రజలకు తెలుసు కాబట్టి వారు ఆమెను విశ్వసించారు,” అని ఎభా అంటారు. “ఆ సేవాభావం మరియు నిజాయితీ నాలో నిలిచిపోయి, ఈ రోజు నేను ప్రతి విషయాన్ని చూసే విధానాన్ని తీర్చిదిద్దాయి.”

తన గ్రామానికి మొదటి మహిళా ఇంజనీర్‌గా అవతరించడం

ఆమె గ్రామంలోని చాలా మంది అమ్మాయిలు ఊహించదగిన మార్గాల్లో నడిపించబడినప్పటికీ, ఎభా కంప్యూటర్ సైన్స్ ఇంజనీరింగ్‌ను ఎంచుకున్నారు, ఇది ఆమె ప్రాంతంలోని మహిళలకు అసాధారణమైనది. 2010లో, ఆమె గ్రామానికి మొదటి మహిళా ఇంజనీర్ అయ్యారు.

“నేను ఈ రంగాన్ని ఎందుకు ఎంచుకున్నాను, ఎందుకు ఇంత ఎక్కువగా చదివాను అని ఎప్పుడూ ప్రశ్నలు ఎదురయ్యేవి. కానీ నేను ఆ అడుగు వేయకపోతే, నా తర్వాత వచ్చే అమ్మాయిల జీవితాల్లో ఎలాంటి మార్పు రాదని నాకు అనిపించింది,” అని ఆమె అంటారు.

ఆ తర్వాత ఆమె ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్‌లో పీహెచ్‌డీ పూర్తి చేశారు. ఆరోగ్యం, వ్యవసాయ రంగాలలోని అనువర్తనాలు, గ్రామీణ మహిళలు మరియు పిల్లల జీవితాలను మెరుగుపరిచే ఆచరణాత్మక పరిష్కారాలపై ఆమె దృష్టి సారించారు.

“మీరు ఒక గ్రామం నుండి వచ్చినప్పుడు, కేవలం మీ కోసమే చదువుకోరు. మీ అనుభవాలను మీతో పాటు తీసుకువెళతారు. నేను నేర్చుకున్న వాటిని క్షేత్రస్థాయిలో స్పష్టమైన మార్పు తీసుకురావడానికి ఎలా ఉపయోగించవచ్చో అర్థం చేసుకోవాలనుకున్నాను,” అని ఆమె వివరిస్తారు.

ఆమె వృత్తిరీత్యా ‘ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా’ మరియు ‘జీ న్యూస్’ వంటి సంస్థలలో పనిచేశారు. ఆమె ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ మరియు నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హెల్త్ అండ్ ఫ్యామిలీ వెల్ఫేర్‌తో కలిసి పనిచేశారు. అలాగే ఆరోగ్య సేతు, డిజిలాకర్, ఉమాంగ్ మరియు మదర్ అండ్ చైల్డ్ ట్రాకింగ్ సిస్టమ్ వంటి కార్యక్రమాలలో పాలుపంచుకున్నారు.

అయినప్పటికీ, ఇంటి నుండి ఒక జ్ఞాపకం ఆమెను నిరంతరం వేధిస్తూనే ఉంది. ఆమెతో పాటు పెరిగిన చాలా మంది అమ్మాయిలకు చాలా చిన్న వయసులోనే పెళ్లిళ్లు జరిగాయి. ఎభా గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసేసరికి, వారి పిల్లలలో కొందరికి అప్పటికే మాట్లాడే వయసు వచ్చేసింది.

“వారు నన్ను ‘మౌసి’ అని పిలవడం మొదలుపెట్టారు, నాకు ఒక రకమైన వింత ఇబ్బందిగా అనిపించింది. మేమంతా ఒకే వయసు వాళ్ళం, ఒకే చోట నుండి మొదలుపెట్టాం, కానీ మా జీవితాలు పూర్తిగా వేర్వేరు మార్గాల్లో సాగాయి,” అని ఆమె గుర్తుచేసుకున్నారు. “వారికి అవకాశాలు ఎందుకంత త్వరగా ముగిసిపోయాయి? దీన్ని ఎందుకు సాధారణంగా పరిగణిస్తున్నారు?” అని నన్ను నేను ప్రశ్నించుకుంటూ ఉండేదాన్ని.

‘ఆ ఆలోచన ప్రజలను అసౌకర్యానికి గురిచేసింది’

ఆ ప్రశ్నలే చివరికి ఎభాను తన సొంత సమాజంలో కార్యాచరణ వైపు నడిపించాయి. 2019లో, ‘ఘర్ ఆయీ నన్హీ పరి’ ఒక సాధారణ ఆశయంతో ప్రారంభమైంది: ఆడపిల్ల పుట్టినప్పుడు సంబరాలు చేసుకోవడం.

పెద్ద బృందం గానీ, విస్తృతమైన ప్రణాళిక గానీ లేకుండా, ఎభా గ్రామాలను సందర్శించి, తల్లులు, తండ్రులు మరియు పెద్దలతో ఆడపిల్లలను స్వాగతించడం గురించి మాట్లాడారు. ఆమె సీఈఓ, సచిన్ చౌదరి, ఆమెకు అడుగడుగునా మద్దతునిస్తూ, సంభాషణలను సామాజిక సంబంధాలుగా మార్చడంలో సహాయపడ్డారు.

మొదట్లో వచ్చిన స్పందన నిరుత్సాహపరిచింది.

“మేము సుమారు 20 ఇళ్లకు వెళ్లాము, వారిలో చాలామంది మమ్మల్ని మాట్లాడనివ్వలేదు. కొందరు తలుపులు మూసేశారు, మరికొందరు అది అనవసరం అన్నారు. ఆ పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడం చాలా కష్టంగా అనిపించింది,” అని ఆమె గుర్తుచేసుకున్నారు.

అయినప్పటికీ, ఆమె కొనసాగించింది. “దాని గురించి వినడానికే ప్రజలు ఇబ్బందిపడితే, ఆ ఆలోచనలు వారిలో ఎంతగా పాతుకుపోయాయో అది తెలియజేస్తుంది. ఆ ఇబ్బంది కారణంగా మేము కొనసాగించాల్సి వచ్చింది.”

కాలక్రమేణా, ఓపికతో చేసిన సంభాషణలు ఆసక్తి, అవగాహన మరియు అంగీకారానికి మార్గం సుగమం చేశాయి.

ఆనందం ఇంటికి చేరినప్పుడు

ఆ ఆలోచన క్రమంగా రూపుదిద్దుకుంది. కుటుంబాలను పంచాయతీ (గ్రామ సభ) హాళ్లకు ఆహ్వానించారు, అక్కడ నవజాత ఆడపిల్లలను మరియు వారి తల్లులను, ఆ బిడ్డ పేరు మరియు కుటుంబానికి అందుబాటులో ఉన్న ప్రభుత్వ పథకాల సమాచారంతో కూడిన సర్టిఫికెట్లతో సత్కరించారు. చాలా మంది తల్లులకు, తాము గుర్తించబడ్డామని, మద్దతు పొందామని మరియు గర్వపడ్డామని భావించడం అదే మొదటిసారి.

“తల్లులు గర్వపడాలని మేము కోరుకున్నాము, అంతేగాని తీర్పుకు గురికావాలని కాదు. అది మాకు చాలా ముఖ్యం,” అని ఎభా వివరిస్తుంది.

ఒక జ్ఞాపకం స్పష్టంగా నిలిచిపోయింది. “ఒక తల్లి తన బిడ్డతో పంచాయతీకి నడుచుకుంటూ వస్తోంది, ఆమె అందంగా అలంకరించుకుని, నేను మునుపెన్నడూ చూడని విధంగా నవ్వుతోంది. ఎక్కడికి వెళ్తున్నావని నేను ఆమెను అడిగినప్పుడు, తన కూతురిని సత్కరిస్తున్నారని చెప్పింది. ఆమె ముఖంలోని ఆ భావమే అన్నీ చెప్పింది.”

ఉత్తర ప్రదేశ్ మరియు గుజరాత్ అంతటా, వందలాది మంది సర్పంచులు మరియు ప్రధానులు (గ్రామ పెద్దలు) ఈభా కార్యక్రమాన్ని మారుమూల ప్రాంతాలకు తీసుకువెళ్లడంలో సహాయపడ్డారు.

సహారన్‌పూర్‌లోని థరోలి పంచాయతీ ప్రధాన్ రీటా చౌదరి, మొదట్లో ఎదురైన సంకోచాన్ని గుర్తుచేసుకున్నారు. “ప్రజలు మొదట సంశయించేవారు. ఇలాంటి వేడుకలు మనకెందుకు అని అడిగేవారు. కానీ క్రమంగా, ఇతర కుటుంబాలు పాల్గొనడం చూశాక, వారు అర్థం చేసుకోవడం ప్రారంభించారు. ఇప్పుడు, కుటుంబాలే స్వయంగా ముందుకు వస్తున్నాయి. ఆ మార్పు చాలా వాస్తవమైనది,” అని ఆమె అన్నారు.

షాజహాన్‌పూర్‌లోని సహోరా పంచాయతీ ప్రధాన్ సత్యవీర్ చౌదరి, ఇంతకంటే విస్తృతమైన మార్పును వివరిస్తున్నారు. “ఈ చొరవ గ్రామంలోని వాతావరణాన్ని మార్చేసింది. గతంలో, ఆడపిల్ల పుట్టిందంటే ఆందోళన, సంకోచం ఉండేవి; ఆమె పెంపకానికి అయ్యే ఖర్చు గురించి కుటుంబాలు భయపడేవి, కూతుళ్ల గురించిన సంభాషణలు తరచుగా గుసగుసగా లేదా ప్రతికూలంగా ఉండేవి. ఈ రోజు, ప్రజలు ఆమె రాకను బహిరంగంగా జరుపుకుంటున్నారు, ఆమె ఆరోగ్యం, చదువు గురించి అడుగుతున్నారు, ఆమె ఎదుగుదలకు తోడ్పడటంలో గర్వపడుతున్నారు. కూతురిని భారంలా చూడటం నుండి ఆమెను కుటుంబంలో, సమాజంలో ఒక విలువైన సభ్యురాలిగా గుర్తించేలా మనస్తత్వం మారింది,” అని ఆయన అన్నారు.

ఫిరోజాబాద్‌లోని బసాయి మహమ్మద్‌పూర్ పంచాయతీ ప్రధాన్ నిహారిక కూడా ఇదే విధమైన భావోద్వేగ మార్పును చూశారు. “గతంలో, ఆడపిల్ల పుట్టినప్పుడు ఆందోళన, సంకోచంతో స్వాగతం పలికేవారు. ఈ రోజు, కుటుంబాలు బహిరంగంగా ఆనందపడుతూ, తమ సంతోషాన్ని ఇరుగుపొరుగువారితో, గ్రామ పెద్దలతో పంచుకుంటున్నారు. ఇంతకుముందు లోపించిన ఒక ఐక్యతా భావం ఇప్పుడు ఏర్పడింది,” అని ఆమె అంటారు.

వేడుక తర్వాత ఏం జరిగింది

కాలక్రమేణా, ఆడపిల్లలకు స్వాగతం పలకడం తర్వాత వారి ఆరోగ్యం, పోషణ మరియు విద్యకు మద్దతు ఇవ్వాలని ఏభా గ్రహించారు. సకాలంలో టీకాలు వేయించడం, ప్రసవానికి ముందు సంరక్షణ మరియు ప్రధాన మంత్రి మాతృ వందన యోజన, జననీ సురక్షా యోజన మరియు జననీ శిశు సురక్షా కార్యక్రమాలకు ప్రాప్యత కల్పించడం కోసం ఈ కార్యక్రమం అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు, గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్తలు (ASHA) మరియు సహాయక నర్సు మిడ్‌వైఫ్‌లతో (ANM) కలిసి పనిచేయడం ప్రారంభించింది.

“ఒకసారి బిడ్డ పుట్టాక, ఆమె ఆరోగ్యంగా, జాగ్రత్తగా ఉండేలా మనం చూసుకోవాలి. ఆ బాధ్యత వేడుకంత ముఖ్యమైనది,” అని ఏభా అంటారు.

ఈ కార్యక్రమం మహిళల జీవనోపాధి వరకు విస్తరించింది. గుజరాత్‌లో, పనిభారాన్ని తగ్గించి, ఆదాయాన్ని పెంచడానికి మహిళలకు ఆటోమేటెడ్ డెయిరీ మెషీన్‌లను అందించారు. అదే సమయంలో, కుట్టుపని, ఎంబ్రాయిడరీ మరియు వృత్తి శిక్షణలు స్వతంత్ర ఆదాయానికి మార్గాలను తెరిచాయి.

“మహిళలు కొద్దిగా సంపాదించడం ప్రారంభించినా, అది వారు తమను తాము చూసుకునే విధానాన్ని, ఇతరులు వారిని చూసే విధానాన్ని మారుస్తుంది. ఆ ఆత్మవిశ్వాసం వారి కుటుంబాలకు, సమాజానికి కూడా వ్యాపిస్తుంది,” అని ఆమె అన్నారు.

మాల్తికి, తన కుమార్తె వేడుక వ్యక్తిగతంగా ఒక మార్పును తెచ్చింది.

“నా కుమార్తె వేడుక తర్వాత, ప్రజలు ఏమంటారోనన్న భయం పోయి, నేను గర్వపడటం మొదలుపెట్టాను. ఆ భావన నాకు బలాన్నిచ్చింది. ఇప్పుడు నేను ఇతర తల్లులకు సిగ్గుపడవద్దని చెబుతాను. ఏభా మేడమ్ మాకు నేర్పినట్లే, వారి కుమార్తెలు జీవితంలో విజయం సాధించేలా వారికి విద్యను అందించమని నేను వారికి చెబుతాను,” అని ఆమె అన్నారు.

గోమ్తిబెన్ కూడా ఇలాంటి మార్పునే వివరించారు.

“కూతుళ్ల గురించి ఆలోచించినప్పుడల్లా నాకు ఆందోళనగా ఉండేది. ఇప్పుడు, నేను మా గ్రామంలోని ఇతరులతో బహిరంగంగా మాట్లాడి, కూతుళ్లు భారం కాదని చెబుతున్నాను. ఈ కార్యక్రమం నాకు అలా చెప్పే ధైర్యాన్ని ఇచ్చింది. అంతేకాక, కుటుంబాలు తమ కూతుళ్లకు నైపుణ్యాలు నేర్పించి, వారు సొంత కాళ్లపై నిలబడి జీవితంలో విజయం సాధించేలా చదివించాలని నేను ప్రోత్సహిస్తున్నాను,” అని ఆమె అన్నారు.

20 మూసి ఉన్న తలుపుల నుండి 900 గ్రామాల వరకు

2019 నుండి, ‘ఘర్ ఆయీ నన్హీ పరి’ కార్యక్రమం ఉత్తర ప్రదేశ్ మరియు గుజరాత్‌లలో సుమారు 900 గ్రామాలకు చేరుకుని, 9,000 మందికి పైగా ఆడపిల్లల జననాన్ని వేడుకగా జరుపుకుంది. ఇది రెండు రాష్ట్రాలలో దాదాపు 600 ప్రభుత్వ పథకాలను అమలు చేయడంలో మరియు అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలను బలోపేతం చేయడంలో సహాయపడింది, తద్వారా ఆరోగ్య సంరక్షణ, పోషణ మరియు సకాలంలో టీకాల లభ్యతను మెరుగుపరిచింది.

ఉత్తర ప్రదేశ్ గౌరవ గవర్నర్ శ్రీమతి ఆనందిబెన్ పటేల్ గారు, రూ. 6.5 లక్షల విలువైన అంగన్‌వాడీ కిట్‌లను ప్రదానం చేసి ఈ కార్యక్రమాన్ని గుర్తించారు. పంచాయతీలకు మరియు నేరుగా సర్పంచులకు అందించిన ఈ కిట్లలో విద్యా సామగ్రి, పోషకాహార సరఫరాలు మరియు బాల్యదశ అభివృద్ధికి అవసరమైన పరికరాలు ఉన్నాయి. ఈ కేంద్రాలు అభివృద్ధి చెందడాన్ని చూడటమే ఎభాకు నిజమైన ప్రతిఫలం.

“గతంలో, ప్రజలు కూతురు పుట్టడం గురించి ఆందోళన చెందేవారు. ఇప్పుడు ఆమె చదువు, భవిష్యత్తు గురించి అడుగుతున్నారు. ఆలోచనా విధానంలో వచ్చిన ఈ మార్పే అత్యంత ముఖ్యమైనది,” అని ఆమె అంటారు.

ఇంకా చేయాల్సింది చాలా ఉంది.

“అమ్మాయిలకు ఇప్పటికీ సమాన అవకాశాలు కల్పించని ప్రదేశాలు చాలా ఉన్నాయి. రాబోయే సంవత్సరాల్లో మనం ఆ గ్రామాలకు వెళ్లాలి,” అని ఆమె అంటారు.

ప్రతి అమ్మాయి గౌరవంగా స్వాగతించబడటానికి, ఆనందంతో అభినందించబడటానికి మరియు శ్రద్ధతో ఆదరించబడటానికి అర్హురాలనే సందేశాన్ని ముందుకు తీసుకువెళ్తూ, ఈ కార్యక్రమాన్ని ఇతర రాష్ట్రాలకు విస్తరించాలని ఎభా ఆశిస్తున్నారు.

“ప్రతి వేడుక ఒక సందేశాన్ని ఇస్తుంది. అది చిన్నదిగా అనిపించవచ్చు, కానీ అది ప్రజలను చేరుకుంటుంది. నెమ్మదిగా, అది వారి ఆలోచనా విధానాన్ని మారుస్తుంది, మరియు ఆ మార్పు తరతరాల వరకు విస్తరిస్తుంది,” అని ఆమె అన్నారు.

‘ఏ తల్లి కూడా తన కూతురి పుట్టుక గురించి సిగ్గుపడకూడదు’

ఈ చొరవ సంభాషణలు, నమ్మకం మరియు పట్టుదల ద్వారా వృద్ధి చెందింది, కానీ ఎభాకు మాత్రం, ఈ పని తాను ప్రారంభించడానికి గల కారణంలోనే పాతుకుపోయి ఉంది.

“కూతురు పుట్టినప్పుడు ఏ తల్లి కూడా సిగ్గుపడకూడదనే భావనతో నేను దీనిని ప్రారంభించాను. ప్రతి బిడ్డ ప్రేమతో, ఆనందంతో స్వాగతించబడటానికి అర్హురాలు. ఇది ఒక కార్యక్రమం గురించో లేదా సంఖ్యల గురించో కాదు; ఇది మనస్తత్వాలను మార్చడం, ఆడపిల్లలకు వారు ఎల్లప్పుడూ అర్హులైన విలువను ఇవ్వడం గురించినది,” అని ఆమె అంటారు.

మొదట మూసుకుపోయిన తలుపుల నుండి రెండు రాష్ట్రాలలో వేలాది వేడుకల వరకు ఆమెను నడిపించిన అదే దృఢ సంకల్పం ఆమె కళ్ళలో ప్రతిబింబిస్తుంది.

మాల్తీ, గోమతిబెన్ మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్, గుజరాత్‌లోని వేలాది కుటుంబాలకు, ఆ మార్పు ఒక స్పష్టమైన రూపాన్ని సంతరించుకోవడం ప్రారంభించింది: ఒక ఆడపిల్ల రాకను ఇప్పుడు ఎక్కువగా స్వాగతం, వేడుక మరియు గర్వంతో స్వీకరిస్తున్నారు.

 మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -12-8-26-ఉయ్యూరు .

అమెరికా స్వర్ణయుగ (గిల్డెడ్ ఏజ్)సాహిత్య కీర్తిపతాక మార్క్ ట్వైన్ జీవిత చరిత్ర -4

XI

విద్యార్ధిజీవితం

హానిబాల్‌కు వచ్చినప్పటి నుండి క్లెమెన్స్ కుటుంబం ఒకటి రెండు సార్లు ఇల్లు మారింది, కానీ ఆ తాత్కాలిక నివాసాల వివరాలు, అలాగే వారు ఒక్కో చోట ఎంతకాలం నివసించారు అనే వివరాలు ఇప్పుడు నిర్ధారించలేకపోతున్నాము. మార్క్ ట్వైన్ ఒకసారి ఇలా అన్నారు:

“1843లో మా నాన్న నన్ను ఒక అబద్ధం చెబుతూ పట్టుకున్నారు. ఆ తేదీని నాకు అందించింది ఈ విషయం కాదు, మేము నివసించిన ఇల్లు. మేము అక్కడ కేవలం ఒక సంవత్సరం మాత్రమే ఉన్నాము.”

ఆ అబద్ధం యొక్క క్రియాశీల ఫలితమే ఆ ప్రదేశం గురించిన అతని జ్ఞాపకాలను స్థిరపరిచిందని మనం నమ్మవచ్చు, ఎందుకంటే అతని తండ్రి అతన్ని అరుదుగా శిక్షించేవారు. ఒకవేళ శిక్షించినా, అది సంపూర్ణంగా మరియు సంతృప్తికరంగా ఉండేది.

కొత్త ఇంట్లోకి మారిన కాలంలోనే (1844) టామ్ సాయర్ రోజులని—అంటే, శామ్యూల్ క్లెమెన్స్ బాల్యం—ప్రారంభమైందని చెప్పవచ్చు. అప్పటి వరకు అతను కేవలం లిటిల్ సామ్, ఒక పిల్లవాడు—అల్లరివాడు, చిలిపివాడు, తరచుగా విసుగు పుట్టించేవాడు, కానీ అప్పటికీ ఒక పిల్లాడు—చింతించాల్సిన, తల్లిలా గారాబం చేయాల్సిన, లేదా దెబ్బలు తిని పడుకోబెట్టాల్సిన ఒక సున్నితమైన చిన్న బాలుడు. ఇప్పుడు, తొమ్మిదేళ్ల వయసులో, అతడు ఆరోగ్యం సంపాదించాడు. తనను తాను చూసుకోగల దృఢమైన సామర్థ్యాన్ని కూడా పొందాడు. అలాంటి సమాజంలో, ముఖ్యంగా ఆదాయం కంటే కుటుంబమే పెద్దదిగా ఉండి, తల్లి రక్షణ కోరే చిన్నపిల్లవాడు ఇంకా ఉన్నచోట, అబ్బాయిలు అలాగే ఉంటారు. కాబట్టి, ఇప్పుడు వాళ్ళు అతన్ని “సామ్” అని పిలుస్తున్నారు, తొమ్మిదేళ్లకే “పెద్దవాడయ్యాడు”, మరియు తన వయసుకు మించిన జ్ఞానంతో నిండి ఉన్నాడు. అతను స్ఫూర్తిలో గానీ, ప్రవర్తనలో గానీ ముసలివాడని కాదు—చనిపోయే వరకు కూడా అతను ఎప్పుడూ అలా లేడు—కానీ అతను చాలా విషయాలు నేర్చుకున్నాడు, వాటిలో చాలా వరకు పాఠశాలలో నేర్చుకోని రకానికి చెందినవి.

అవి ఎప్పుడూ ఆహ్లాదకరమైనవి కావు; అవి ఒక అబ్బాయికి ఆశ్చర్యం కలిగించేవిగా, కొన్నిసార్లు భయపెట్టేవిగా కూడా ఉండేవి. ఒకసారి చిన్న సామ్—అప్పుడు అతను ఇంకా చిన్న సామ్—మధ్యాహ్నం పూట ప్రధాన వీధిలో ఒక ముసలాయనను తుపాకీతో కాల్చి చంపడం చూశాడు. వాళ్ళు అతన్ని ఇంటికి తీసుకువెళ్లి, మంచం మీద పడుకోబెట్టి, అతని ఛాతీపై ఒక బండరాయి అంత బరువుగా కనిపించే తెరిచిన కుటుంబ బైబిల్‌ను పరచడం చూశాడు. ఆ పెద్ద బరువును తను ఒక్కసారైనా లాగగలిగితే, పాపం చనిపోతున్న ఆ ముసలాయన అంత బరువుగా శ్వాస తీసుకోడని అతను అనుకున్నాడు. తాగుబోతు అయిన తన సహచరుడు ఒక యువ వలసదారుడిని బోవీ-కత్తితో పొడవడం అతను చూశాడు, మరియు ఆ తర్వాత చిమ్మిన రక్తాన్ని గమనించాడు; ఇద్దరు యువకులు తమ మామను చంపడానికి ప్రయత్నించడం అతను చూశాడు. వారిలో ఒకడు అతన్ని పట్టుకోగా, మరొకడు పదేపదే అలెన్ రివాల్వర్‌తో కాల్పులు జరిపాడు, కానీ అది పేలలేదు. ఆ తర్వాత, ఒక చీకటి, భయానకమైన రాత్రి “వెల్ష్‌మ్యాన్” ఇంటిపై దాడి చేయాలని ప్రతిపాదించిన తాగుబోతు రౌడీని కూడా అతను చూశాడు. అక్కడ ఒక వితంతువు, ఆమె ఒక్క కుమార్తె నివసిస్తున్నారు. ఆ దుండగుడు తన అసభ్యకరమైన సవాళ్లు, బూతులతో ఊరంతటినీ నిద్రలేపాడు. సామ్ క్లెమెన్స్, అతని ప్రాణ స్నేహితుడు జాన్ బ్రిగ్స్ చూడటానికి, వినడానికి అక్కడికి వెళ్లారు. ఆ వ్యక్తి గేటు వద్ద ఉన్నాడు, చీకటి వరండా నీడలో ఆ స్త్రీలు కనపడకుండా ఉన్నారు. తన వద్ద తూటాలు నింపిన తుపాకీ ఉందని, అతను అక్కడే ఉంటే చంపేస్తానని ఆ పెద్ద వయసు స్త్రీ ఆ వ్యక్తిని హెచ్చరించడం ఆ అబ్బాయిలకు వినిపించింది. దానికి అతను బూతులతో కూడిన తిట్లతో జవాబిచ్చాడు. ఆమె పది లెక్కపెడతానని, ఒక్క క్షణం ఎక్కువసేపు అక్కడే ఉన్నా కాల్చేస్తానని హెచ్చరించింది. అతను నవ్వుతూ, ఎగతాళి చేస్తుండగా ఆమె నెమ్మదిగా మొదలుపెట్టి ఐదు వరకు లెక్కించింది. ఆరు లెక్కపెట్టగానే అతను నిశ్శబ్దమయ్యాడు, కానీ వెళ్ళలేదు. ఆమె లెక్కపెట్టింది: ఏడు—ఎనిమిది—తొమ్మిది—చీకటి దారి పక్కన నుండి చూస్తున్న ఆ అబ్బాయిల గుండెలు ఆగిపోయినట్లు అనిపించాయి. చాలాసేపు నిశ్శబ్దం, ఆ తర్వాత చివరి లెక్కింపు, మరుక్షణమే మంటల ఎగజిమ్మింది. ఆ వ్యక్తి కుప్పకూలిపోయాడు, అతని ఛాతీ ఛిద్రమైపోయింది. అదే క్షణంలో, అప్పటివరకు పోగుపడిన ఉరుములతో కూడిన తుఫాను విరుచుకుపడింది. తప్పిపోయిన ఆత్మను తీసుకుపోవడానికి స్వయంగా సైతానే వచ్చాడని నమ్మి, ఆ అబ్బాయిలు ప్రాణభయంతో పారిపోయారు.

ఆ రోజుల్లో అలాంటి పట్టణంలో ఇలాంటి సంఘటనలు చాలా జరిగాయి. బానిసత్వానికి సంబంధించిన సంఘటనలు కూడా ఉండేవి. ఒక చిన్న తప్పు చేసినందుకు ఒక బానిసను దూది ముక్కతో కొట్టి చంపడం అతను చూశాడు. బానిసత్వ వ్యతిరేకిపై ఒక గుంపు దాడి చేయడం అతను చూశాడు; అతను పిచ్చివాడై ఉంటాడని ఒక మెథడిస్ట్ మతగురువు వాదించి సమర్థించకపోతే, వారు అతన్ని చంపేసేవారే. తరువాతి సంవత్సరాలలో, తాను ఎప్పుడైనా బానిసల వేలం చూసినట్లు అతనికి గుర్తులేదు, కానీ అతను ఇలా అన్నాడు: “బహుశా అది ఒక సర్వసాధారణ దృశ్యం కావడం వల్లనేమో, అసాధారణమైన లేదా ఆకట్టుకునేది కాకపోవడం వల్లనేమో అని నాకు అనుమానంగా ఉంది. దక్షిణ ప్రాంతంలోని బానిసల మార్కెట్‌కు రవాణా కోసం ఎదురుచూస్తూ, డజను మంది నల్లజాతి స్త్రీపురుషులు ఒకరికొకరు సంకెళ్లతో బంధించబడి ఫుట్‌పాత్‌పై గుంపుగా పడుకుని ఉండటం నాకు స్పష్టంగా గుర్తుంది. నేను చూసినవాటిలోకెల్లా వారి ముఖాలే అత్యంత విచారంగా ఉన్నాయి.” ఇలాంటి సంఘటనల మధ్య ఒక బాలుడు మానవ జ్ఞానాన్ని సంపాదించుకోవడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అవి భయంకరమైన, కలవరపరిచే విషయాలు. అవి అతని కలల్లోకి చొరబడి, అర్ధరాత్రి నిద్రలేచినప్పుడు అతనికి భయాన్ని కలిగించేవి. అప్పుడు అతను వాటిని ఒక విద్యగా భావించలేదు. ఏదో అస్పష్టంగా, మెరుగైన జీవితంపై అతనికి ఒక అభిరుచిని కలిగించడానికి ఉద్దేశించిన హెచ్చరికలుగా లేదా శిక్షలుగా అతను వాటిని నమోదు చేసుకున్నాడు. ఈ విషయాలు తనను హింసించడానికి కారణం తన అంతరాత్మయే అని అతను భావించాడు. అది అతని తల్లి ఆలోచన, మరియు అతను ఆమె నైతిక అభిప్రాయాల పట్ల, అలాగే ఆమె ధైర్యం పట్ల గొప్ప గౌరవాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. ఇతర విషయాలతో పాటు, ఒకరోజు అతను ఒక దుర్మార్గుడైన కార్సికన్ వ్యక్తిని ఆమె ధిక్కరించడం చూశాడు—ఆ పట్టణంలో వాడు ఒక సర్వసాధారణమైన భయానక వ్యక్తి—వాడు చేతిలో బరువైన తాడు పట్టుకుని, దాన్ని ఆమెపై వాడి అరిగిపోయేలా చేస్తానని చెబుతూ, తన పెరిగిన కుమార్తెను తరుముతున్నాడు. జాగ్రత్తపడే పౌరులు ఆమెకు దారి ఇచ్చారు, కానీ జేన్ క్లెమెన్స్ ఆ శరణార్థి కోసం తన తలుపును పూర్తిగా తెరిచి, ఆపై, లోపలికి పరుగెత్తి దాన్ని మూసివేయడానికి బదులుగా, తన చేతులను అడ్డంగా చాపి, దారికి అడ్డుగా పెట్టింది. ఆ వ్యక్తి శపించాడు

అందుకే, తొమ్మిదేళ్ల వయసులో అతను ఇకపై “చిన్న సామ్” కాకుండా, మనుషులు  విషయాల గురించి విస్తృతమైన జ్ఞానం, అనేక నైపుణ్యాలు కలిగిన, పూర్తి పరిణితి, స్వయం సమృద్ధి గల సామ్ క్లెమెన్స్‌గా మారడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అతను పొలంలో కొద్దిగా పొగతాగడం కూడా నేర్చుకున్నాడు, పొగాకు నమలడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ అది విఫలమైంది. అతను తన కజిన్ పస్‌తో కలిసి అప్పుడప్పుడు కొద్దికాలం పాటు వెళ్లే పాఠశాలలో ఒక లావుపాటి అమ్మాయి వల్ల ఈ ప్రయత్నం చేయవలసి వచ్చింది.

“నువ్వు టెర్‌బాకర్ వాడతావా?” అని ఆ లావుపాటి అమ్మాయి అడిగింది, అంటే అతను దాన్ని నములుతాడా అని దాని అర్థం.

ఆ నిజాన్ని ఒప్పుకోవాల్సి వచ్చినందుకు సిగ్గుపడుతూ, “లేదు,” అని అతను చెప్పాడు.

“హా!” అని ఆమె తోటి విద్యార్థులతో కేక వేసింది; “ఇక్కడ టెర్‌బాకర్ నమలలేని అబ్బాయి ఉన్నాడు.”

అవమానానికి, సిగ్గుకు లోనై, అతను తన తప్పును సరిదిద్దుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ అది అతనికి మరింత అనారోగ్యం కలిగించింది; దాంతో అతను మళ్లీ ప్రయత్నించలేదు.

అతను కొన్ని బలమైన, భావవ్యక్తీకరణ గల పదాలను కూడా ఉపయోగించడం నేర్చుకున్నాడు,  అతని తల్లి సురక్షితంగా దూరంగా ఉన్నప్పుడు, అప్పుడప్పుడు వాటిని వాడేవాడు. తాను తిట్టడం ఆమె వింటే, తన చర్మాన్ని సజీవంగా ఒలిచేస్తుందేమోనని అతనికి అనిపించేది. అతని చదువులో కొన్ని లోపాలున్నా, అది అతనికి జ్ఞానాన్ని ఇచ్చింది.

అతను అంత ఆకర్షణీయమైన కుర్రాడేమీ కాదు. తన వయసుకు తగ్గట్టుగా పొడవుగా లేడు,  అతని శరీరానికి అతని తల కొంచెం పెద్దదిగా ఉండేది. అతనికి లేత, ఇసుక రంగు జుట్టు దట్టంగా ఉండేది, అది ముడుచుకుపోకుండా దాన్ని అంటించేవాడు; పదునైన నీలి-బూడిద రంగు కళ్ళు,  కాస్త పెద్ద ఆకారం ఉండేవి. అయినప్పటికీ, మురికితో గానీ, ఎండకు గానీ నల్లబడనప్పుడు, అతని చర్మం తెల్లగా, సున్నితంగా ఉండేది; సౌమ్యమైన, ఆకట్టుకునే ప్రవర్తన; అతని నెమ్మదైన, తూచి తూచి మాట్లాడే తీరుతో కలిసిన చిరునవ్వు, అతన్ని తన స్నేహితులకు ఇష్టమైన వ్యక్తిగా మార్చింది. అతను ఎక్కువగా మాట్లాడేవాడు కాదు, మరియు అతని మేధో సామర్థ్యాలను ఎవరూ అంతగా మెచ్చుకునేవారు కాదు; కానీ, ఎందుకో గానీ, అతను మాట్లాడినప్పుడల్లా, వినగలిగే దూరంలో ఉన్న ప్రతి స్నేహితుడు తాను చేస్తున్న పనిని ఆపి, శ్రద్ధగా వినేవాడు. బహుశా అది ఒక కొత్త ఆట లేదా సరదా కోసం వేసిన ప్రణాళిక కావచ్చు; బహుశా అది ఏదైనా హాస్యభరితమైన విషయం కావచ్చు; బహుశా అది అతని విలక్షణమైన ఉచ్ఛారణతో నవ్వు తెప్పించే ఒక మామూలు వ్యాఖ్య కావచ్చు. అది ఏదైనప్పటికీ, వారు దానిని విలువైనదిగా భావించారు. అతని తల్లి ఎప్పుడూ అతను నెమ్మదిగా మాట్లాడే విధానాన్ని “సామీ దీర్ఘ ప్రసంగం” అని పిలిచేది. ఆమె మాటతీరు ఇంకా నెమ్మదిగా, నిదానంగా ఉండేది, కానీ ఆమె దాన్ని గమనించినట్లు లేదు. హెన్రీ—చాలా అందమైన కుర్రాడు, ఎంతో భవిష్యత్తు ఉన్నవాడిగా పేరుపొందినవాడు—అలాంటి గుణం అతనికి లేదు. అతను ప్రేమించదగిన, విధేయుడైన చిన్న పిల్లాడు, అల్లరివాడైన సామ్ అతన్ని ఆటపట్టించడంలో ఆనందం పొందేవాడు. ఈ కారణం మరియు ఇతర కారణాల వల్ల, సామ్‌కు తరచుగా శిక్షలు పడేవి, బహుశా అవి ఎల్లప్పుడూ అర్హమైనవి కాకపోవచ్చు. కొన్నిసార్లు అతను తన తల్లి పక్షపాతం చూపిస్తోందని ఆరోపించేవాడు. అతను ఇలా అనేవాడు:

“అవును, విషయం ఏదైనా సరే, శిక్ష పడేది ఎప్పుడూ నాకే”; దానికి అతని తల్లి ఇలా జవాబిచ్చేది:

“సరే సామ్, దానికి నువ్వు అర్హుడు కాకపోయినా, ఇంకో దానికి అర్హుడివే.”

హెన్రీ క్లెమెన్స్, టామ్ సాయర్ కథలోని సిడ్‌గా మారాడు, అయితే హెన్రీ అన్ని విధాలా సిడ్ కంటే ఉత్తమమైన వ్యక్తిత్వం కలవాడు. అతని సోదరుడు సామ్ ఎప్పుడూ అతన్ని ప్రేమించేవాడు, అతనితో పోరాడటం కంటే అతని కోసమే ఎక్కువగా పోట్లాడేవాడు.

బెంజమిన్ క్లెమెన్స్ మరణంతో, హెన్రీ  సామ్ సహజంగానే ఒకరికొకరు చాలా దగ్గరయ్యారు, అయినప్పటికీ హెన్రీని వేధించాలనే కోరికను సామ్ అరుదుగా మాత్రమే అదుపు చేసుకోగలిగేవాడు. అతని పాఠశాల స్నేహితుడైన జార్జ్ బట్లర్ (అతను జనరల్ బట్లర్ మేనల్లుడు మరియు తరువాత అంతర్యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడాడు) వద్ద, దానికి సరిపోయే తోలు బెల్టుతో కూడిన ఒక చిన్న నీలిరంగు సూట్ ఉండేది, అది చూసి అందరూ అసూయపడేవారు. చివరకు శ్రీమతి క్లెమెన్స్ సామ్ మరియు హెన్రీల కోసం నీలిరంగు కాటన్ వెల్వెట్ సూట్లు కుట్టించారు. ఆ తర్వాతి ఆదివారం, వివిధ ప్రార్థనలు ముగిసిన తరువాత, ఆ ఇద్దరూ కాసేపు తమ గొప్పతనాన్ని ప్రదర్శిస్తూ అటూ ఇటూ తిరిగారు, చివరకు అడవిలో షికారుకు వెళ్లారు. మొదట వారు సరిగ్గానే నడిచారు, కానీ కొంచెం ముందు సామ్‌కు అప్పుడే నరికిన చెట్టు మొద్దు కనిపించింది. ఒక రకమైన కేరింతతో దానిపై నుండి పరుగెత్తుకుంటూ దూకాడు. చెట్టు విరిగిపోయిన చోట ఆ మొద్దుకు చిన్న చిన్న ముక్కలు గుచ్చుకున్నాయి, కానీ అతను వాటిని చాకచక్యంగా దాటేశాడు. హెన్రీ కూడా అలాగే చేయాలనుకున్నాడు, కానీ ప్రయత్నించడానికి భయపడ్డాడు, కాబట్టి సామ్ అతనికి సవాలు విసిరాడు. హెన్రీ ఆ ప్రయత్నం చేసేంత వరకు అతను సవాలు విసురుతూనే ఉన్నాడు. అతను చెట్టు మొద్దును తొలగించాడు, కానీ పైనున్న గార ముక్కలు అతని చిన్న నీలిరంగు ప్యాంటుకు తగిలి, బట్ట చిరిగిపోయింది. అతనికి ఏమీ కాలేదు, కానీ ఆ విలువైన ప్యాంటు దాదాపుగా బాగుచేయలేనంతగా పాడైపోయింది. హెన్రీని చూడగానే, సామ్ ఒక పిల్లాడి నిర్దయతో నేలమీద దొర్లుతూ నవ్వాడు.

“కాటన్-టెయిల్ కుందేలు!” అని అతను అరిచాడు. “కాటన్-టెయిల్ కుందేలు!” అంటూ ఏడుస్తున్న హెన్రీ, ఎవరూ లేని ఒక చుట్టుదారిలో ఇంటికి బయలుదేరాడు. ఈ దుర్ఘటనకు ఏదైనా శిక్ష ఉంటే, అది సరైన ప్రదేశంలోనే పడాలని ఆశిద్దాం.

ఈ ఇద్దరు సోదరుల స్వభావాలు చాలా భిన్నమైనవి. హెన్రీ, చిన్నప్పటి నుంచే దృఢంగా, కష్టపడి పనిచేసేవాడిగా, నమ్మదగినవాడిగా ఉండేవాడు. సామ్ చంచల స్వభావం కలవాడు, పట్టు చిక్కనివాడు; అతని పనితీరు క్రమరహితంగా ఉండేది. ఒకసారి అతని తండ్రి కొంత ప్లాస్టర్‌ను తొలగించడానికి గొడ్డలితో అతనికి పని అప్పగించాడు. అతను కొంతసేపు దాన్ని బాగానే నరికాడు, ఆ తర్వాత గది నేల మీద పడుకుని, సులభంగా అందని ప్లాస్టర్ భాగాలపై తన గొడ్డలిని విసిరాడు. చివరి పొర కూడా తొలగించి, గదిని శుభ్రంగా ఊడ్చేంత వరకు హెన్రీ అలాంటి పనిని నిరంతరాయంగా చేసేవాడు.

‘టామ్ సాయర్’లోని ఇంటి సంఘటనలు, వాటిలో చాలా వరకు, నిజంగా జరిగాయి. సామ్ క్లెమెన్స్, ఈత కొట్టి ఇంటికి వచ్చినప్పుడు తన చొక్కా కుట్టుకోవడానికి ఉపయోగించిన రంగు దారం విషయంలో హెన్రీ తనను ఇబ్బందుల్లోకి నెట్టినందుకు అతడిని కొట్టాడు; అతను చాలా మంది అబ్బాయిలను తనకు కంచెగా ఉపయోగపడేలా సున్నం వేయడానికి ఒప్పించాడు; అతను పీటర్ అనే పిల్లికి నొప్పి నివారణ మందు ఇచ్చాడు. ఆ సంవత్సరం కలరా భయం ఉండేది,  నొప్పి నివారణ మందును ఒక నివారణగా భావించేవారు. సామ్‌కు దానిని విరివిగా తీసుకోమని ఆదేశాలు ఉండేవి, మరియు బహుశా పీటర్‌ను కూడా కాపాడాలని అతను భావించి ఉండవచ్చు. ఇక ఆ పుస్తకంలో వర్ణించిన విధంగా తన తప్పులకు శిక్ష నుండి తప్పించుకోవడం విషయానికొస్తే, ఇది అతనికి నిత్యం జరిగే విషయం, మరియు ఆయా పరిస్థితులకు అనుగుణంగా పద్ధతులు మారేవి. టామ్ సాయర్ పరిచయంలో మార్క్ ట్వైన్ ఆ చరిత్ర యొక్క సాధారణ సత్యాన్ని, మరియు దానిలోని పాత్రల వాస్తవికతను ఒప్పుకుంటాడు. “హక్ ఫిన్‌ను నిజ జీవితం నుండి తీసుకున్నాను,” అని అతను మనకు చెబుతాడు. “టామ్ సాయర్‌ను కూడా, కానీ ఒక వ్యక్తి నుండి కాదు—అతను నాకు తెలిసిన ముగ్గురు అబ్బాయిల లక్షణాల కలయిక.”

ఆ ముగ్గురు అబ్బాయిలు—ప్రధానంగా అతనే, ఇంకా కొంతవరకు జాన్ బ్రిగ్స్ విల్ బోవెన్. ఆ పుస్తకంలోని జో హార్పర్ పాత్రకు కూడా జాన్ బ్రిగ్సే మూలపురుషుడు. ఇక హక్ ఫిన్ విషయానికొస్తే, అతని అసలు రూపం టామ్ బ్లాంకెన్‌షిప్, దాని గురించి పెద్దగా వివరించలేదు లేదా వర్ణించలేదు.

బ్లాంకెన్‌షిప్ కుటుంబంలో చాలామంది ఉన్నారు: వారిలో ఒకరు తండ్రి, ముసలి బెన్; అతను “జనరల్” గెయిన్స్ తర్వాత ఊరి తాగుబోతుగా మారాడు; మరొకరు పెద్ద కొడుకు, యువ బెన్—కొన్ని మంచి లక్షణాలున్నప్పటికీ మొండివాడు; మరియు టామ్—అంటే హక్—టామ్ సాయర్‌లో వర్ణించినట్లే ఉండేవాడు: చింపిరి బట్టలతో తిరిగే ఒక పాడుబడిన మనిషి, ఒక నదీ తీరవాసి, బాధ్యతారహితమైన ఒక పనికిమాలిన మనిషి, దయగల హృదయం కలవాడు  తన ప్రవర్తనకు ఏ ప్రాణికీ జవాబుదారీ కాననే అమూల్యమైన వరం ఉన్నవాడు. అతను తన ఇష్టం వచ్చినట్టు రావచ్చు, పోవచ్చు; అతను ఎప్పుడూ పని చేయనవసరం లేదు లేదా బడికి వెళ్లనవసరం లేదు; ఇతర అబ్బాయిలు చేయాలని ఆశపడి, చేయకూడదని నిషేధించబడిన మంచి చెడు పనులన్నీ అతను చేయగలడు. అతడు వారికి స్వేచ్ఛకు ప్రతిరూపంగా కనిపించాడు. చేపలు పట్టడం, వేటాడటం, ఉచ్చులతో జంతువులను పట్టుకోవడం, ఇంకా అన్ని రకాల సంకేతాలు, మంత్రాలు, మాయలు మరియు ఉచ్చారణల వంటి ముఖ్యమైన విషయాలపై అతనికి ఉన్న సాధారణ పరిజ్ఞానం, అతడిని ఒక సహచరుడిగా అత్యంత విలువైన వ్యక్తిగా చేసింది. అతని సాంగత్యం నిషిద్ధం కావడం దానికి మరింత ఆకర్షణను జోడించింది.

బ్లాంకెన్‌షిప్ కుటుంబం చేపలు పట్టడం, వేటాడటం ద్వారా అభద్రతతో కూడిన జీవనం సాగించింది. మొదట వారు ఒక చెట్టు కింద, బెరడుతో కట్టిన దీనమైన ఇంట్లో నివసించారు. కానీ తరువాత, హిల్ స్ట్రీట్‌లోని కొత్త క్లెమెన్స్ ఇంటి వెనుక ఉన్న ఒక ఆడంబరమైన భవనంలోకి మారారు. అది నిజానికి ఒక పాత కొట్టం లాంటిది—అప్పటికే దీనంగా, శిథిలావస్థలో ఉండేది; కానీ ఇప్పుడు, అరవై సంవత్సరాలకు పైగా గడిచినా, దానిలోని కొంత భాగం ఇప్పటికీ నిలబడి ఉంది. నిలబడి ఉన్న ఆ భాగం యొక్క గోడలకు నల్ల వాల్‌నట్ చెక్కను వేశారు. ఆనాటి సుదూర గతాంలో అది చాలా సమృద్ధిగా ఉండి ఉండాలి. బాధ్యతారాహిత్యం, అప్రధానతల మీద ఆధారపడిన తన కొడుకు టామ్ సాహిత్య ఖ్యాతి కారణంగా, తన ఇంటిలోని వస్తువులు పురావస్తు అవశేషాలుగా ఎత్తుకుపోతాయని ముసలి, తాగుబోతు అయిన బెన్ బ్లాంకెన్‌షిప్ కలలో కూడా ఊహించలేదు. ఆ సమయంలో మిషనరీ పనిలో నిమగ్నమై ఉన్న ఓరియన్ క్లెమెన్స్, బ్లాంకెన్‌షిప్ కుటుంబాన్ని ఆధ్యాత్మికంగా మెరుగుపరచడానికి పూనుకున్నాడు. సామ్ వారిని పూర్తిగా దత్తత తీసుకుని, తన హృదయానికి హత్తుకున్నాడు. అతను పగలు ఏ సమయంలోనైనా అక్కడ ఉండే అవకాశం ఉంది, మరియు రాత్రిపూట అతనికి, టామ్‌కు కొన్ని కేకలు వేసే సంకేతాలు ఉండేవి. ఆ సంకేతాలు అతన్ని వెనుక ఉన్న ఒకే అంతస్తు పైకప్పు మీదకు, అక్కడి నుండి ఒక చిన్న పందిరి, మెట్ల మీదుగా కిందకు దిగి, తమ ప్రాణ స్నేహితుల బృందం వద్దకు రప్పించేవి. ఆ బృందంలో టామ్‌తో పాటు జాన్ బ్రిగ్స్, బోవెన్ సోదరులు, విల్ పిట్స్, ఇంకా ఒకరిద్దరు మంచి మనసున్న స్నేహితులు ఉండేవారు. వాళ్ళు దుష్ట స్వభావం గల పిల్లలు కాదు; వాళ్ళు నిజంగా చెడ్డవాళ్ళు కాదు; వాళ్ళు కేవలం అల్లరి చేసే, సరదాగా గడిపే పిల్లలు—ఇతరుల సౌకర్యాలను, హక్కులను పట్టించుకోని, ఆలోచనారహితమైన వాళ్ళు.

XII

టామ్ సావర్ బృందం

వారు ఉత్తరాన ఉన్న హాలిడే కొండ నుండి దక్షిణాన ఉన్న గుహ వరకు, పొలాల మీదుగా, చుట్టుపక్కల ఉన్న అడవులన్నిటి గుండా సంచరించారు. వారు టర్టిల్ ద్వీపం నుండి గ్లాస్‌కాక్ ద్వీపం (ప్రస్తుతం పెర్ల్, లేదా టామ్ సావర్ ద్వీపం) వరకు నదిలో ప్రయాణించి, చాలా దిగువకు వెళ్లారు; వారు ఇల్లినాయిస్ తీరంలోని అరణ్యంలోకి చొచ్చుకుపోయారు. వారు అడవి టర్కీ కోళ్ళలా పరుగెత్తగలరు, బాతులలా ఈదగలరు; వారు పడవలోనే పుట్టిన వారిలా దాన్ని నడపగలిగేవారు. ఏ పండ్ల తోట గానీ, పుచ్చకాయల తోట గానీ వారి నుండి పూర్తిగా సురక్షితంగా ఉండేది కాదు; ఎంత అప్రమత్తంగా ఉండే కుక్కల గస్తీ గానీ, బానిసల గస్తీ గానీ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు వారి నుండి తప్పించుకునేవి కావు. పడవల యజమానులు లేనప్పుడు వారు వాటిని అరువు తీసుకునేవారు. ఒకసారి ఇది చాలా శ్రమతో కూడుకున్న పని అనిపించడంతో, వారు సొంతంగా ఒక పడవను సొంతం చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఒక ఆదివారం, అరువు తీసుకున్న ఒక పడవకు (గతంలో అది ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండేది) ఎర్ర రంగు పూసి, బేర్ క్రీక్‌లో కొంతకాలం పాటు దాన్ని ఏకాంతంగా ఉంచారు. వారు రంగును, కుంచెను కూడా అరువు తీసుకున్నారు, కానీ రంగు వేసినవాడు సోమవారం ఉదయానికి వాటిని తిరిగి తీసుకునేలా, అదే రోజు సాయంత్రం చీకటి పడే సమయానికి వాటిని జాగ్రత్తగా తిరిగి ఇచ్చేశారు. టామ్ బ్లాంకెన్‌షిప్ ఆ కొత్త పడవకు ఒక తెరచాపను అమర్చాడు, మరియు సామ్ క్లెమెన్స్ దానికి సిసిలియా అని పేరు పెట్టాడు. ఆ తర్వాత వారు పడవలను అరువు తీసుకోవలసిన అవసరం రాలేదు, కానీ దాని యజమాని మాత్రం తీసుకునేవాడు; మరియు అతను అప్పుడప్పుడు అది వెళ్తుండగా చూస్తూ, ఒకవేళ అది ఎరుపు కాకుండా వేరే ఏ రంగులో ఉన్నా, అది తనదేనని ప్రమాణం చేసేవాడినని అనేవాడు.

వారి కొన్ని యాత్రలు చాలా నిరపాయమైనవి. అవి తరచుగా హానిబాల్‌కు సుమారు రెండు మైళ్ల ఎగువన ఉన్న టర్టిల్ ఐలాండ్‌కు ఈదుకుంటూ వెళ్లి, రోజంతా విందు చేసుకుంటూ గడిపేవి. అక్కడ తాబేళ్లను, వాటి గుడ్లను ఒక కారు నిండా నింపవచ్చు, ఇంకా అక్కడ పుష్కలంగా మస్సెల్స్ మరియు చేపలు కూడా ఉండేవి. సాహసాల కోసం సాధారణంగా తిరగడంతో పాటు, చేపలు పట్టడం, ఈత కొట్టడం వారి ప్రధాన కాలక్షేపాలు. మిస్సోరి వైపు ఇప్పుడు రైలు వంతెన ముగిసే చోట వారికి ఇష్టమైన ఈత కొలను ఉండేది—అది మరియు బేర్ క్రీక్ వెంబడి ఉన్న ప్రదేశం, దానికదే ప్రత్యేక ఆకర్షణలున్న ఒక ఏకాంతమైన, స్వచ్ఛమైన నీటి ప్రదేశం. కొన్నిసార్లు సాయంత్రం వేళల్లో వారు గ్లాస్‌కాక్ ద్వీపానికి ఈదుకుంటూ వెళ్ళేవారు—అది టామ్ సాయర్ యొక్క “బ్లాక్ అవెంజర్స్” సమావేశ స్థలం మరియు హక్, నిగ్గర్ జిమ్ దాక్కునే చోటు; ఆ తర్వాత, ద్వీపం తలభాగంలోని ఇసుక దిబ్బపై గంట లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సేపు ఆడుకున్నాక, సంధ్యా సమయంలో అలసట లేదా భయం లేకుండా, బలమైన, స్థిరమైన మిస్సిస్సిప్పి ప్రవాహాన్ని ఎదుర్కొంటూ, అర మైలు దూరం ఈదుకుంటూ తిరిగి వచ్చేవారు. ఆ అందవిహీనమైన చిలిపి కుర్రాళ్ళు రోజంతా ఈదగలరు, బహుశా. ఒకసారి—అయితే ఇది చాలా కాలం తర్వాత, అతనికి పదహారేళ్ల వయసులో—సామ్ క్లెమెన్స్ ఇల్లినాయిస్ వైపుకు ఈదుకుంటూ వెళ్లి, ఆ తర్వాత వెనక్కి తిరిగి, ఒడ్డుకు చేరకుండా కనీసం రెండు మైళ్ల దూరం ఈదుకుంటూ వచ్చాడు.

ఆదివారం నాడు వాళ్ళ కాలక్షేపాలలో ఒకటి, చర్చికి వాహనాల్లో వెళ్లే ప్రజలను భయపెట్టడానికి హాలిడే కొండ ఎక్కి, పెద్ద రాళ్లను దొర్లించడం. రోడ్డుకు పైన ఉన్న హాలిడే కొండ చాలా నిటారుగా ఉండేది; ఒకసారి రాయిని దొర్లించడం మొదలుపెడితే, అది పన్నెండు అంగుళాల షెల్ ప్రాణాంతక వేగంతో దూసుకువస్తూ, గెంతుతూ రోడ్డుకు అడ్డంగా దూసుకుపోతుంది. ఆ కుర్రాళ్ళు ఒక రాయిని సిద్ధం చేసి, ఒక బృందం రావడం చూసే వరకు వేచి ఉండి, దూరాన్ని అంచనా వేసి, దాన్ని దొర్లించడం మొదలుపెట్టేవారు. పొదల చాటున దాక్కుని, ఆ పెద్ద క్షిపణి తమకు కొన్ని గజాల ముందు రోడ్డుకు అడ్డంగా దూసుకుపోతుండగా, చర్చికి వెళ్లేవారిపై అది చూపే నాటకీయ ప్రభావాన్ని చూసేవారు. ఇది ఒక అద్భుతమైన ఆట, కానీ వాళ్ళు దాన్ని మరీ ఎక్కువ చేశారు. ఆదివారాల్లో ఇన్నిసార్లు దొర్లుతూ, మిగతా రోజుల్లో చాలా అరుదుగా ఉండే ఈ రాళ్ల అలవాటు అనుమానాన్ని రేకెత్తించింది, దాంతో “ప్యాటెరోలర్స్” (నదీ గస్తీ దళం—ఆ రోజుల్లో ఒకరకమైన పోలీసులు)ను పహారాకు పెట్టారు. దాంతో ప్యాటెరోలర్స్ ఇక చూడనంత వరకు ఆ కుర్రాళ్ళు ఇతర కాలక్షేపాలను కనుగొన్నారు; అప్పుడు వారు, రాళ్లు దొర్లించే పనిలో ఇంతకు ముందు ఎన్నడూ ప్రయత్నించని ఒక గొప్ప సాహసానికి పథకం వేశారు.

అక్కడ ఒక బస్సు అంత పరిమాణంలో ఉన్న బండరాయి ఒకటి పడి ఉంది. ఒక్కసారి దొర్లించడం మొదలుపెడితే, అది కొండ కిందికి దొర్లడానికి అనువుగా ఉంది. ఏమీ అనుమానించని, ప్రశాంత మనస్తత్వం గల చర్చికి వెళ్లే వ్యక్తికి సుమారు వంద గజాల ముందు ఆ పెద్ద బండరాయి పగిలిపోతూ కిందకు దొర్లడం చూడటం ఒక అద్భుతమైన దృశ్యంగా ఉంటుందని వారు నిర్ణయించుకున్నారు. క్వారీ కార్మికులు దగ్గర్లోనే రాళ్లను బయటకు తీస్తూ, ఆదివారాల్లో తమ పికాక్స్‌లు, పారలను అక్కడే వదిలి వెళ్లేవారు. ఆ కుర్రాళ్లు వాటిని అరువుగా తీసుకుని, ఆ పెద్ద రాయి కింద ఉన్న భాగాన్ని తవ్వడానికి పనిలో పడ్డారు. అది వారు ఊహించిన దానికంటే చాలా కష్టమైన పనే, కానీ వారు ప్రతి ఆదివారం నమ్మకంగా పనిచేశారు. వారి తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలు అలా పనిచేయాలని కోరుకుంటే, వారు తమను చంపేస్తున్నారని అనుకునేవారు.

చివరికి ఒక ఆదివారం, వారు తవ్వుతుండగా, అది అకస్మాత్తుగా వదులై కిందకు దొర్లడం మొదలుపెట్టింది. వారు దానికి పూర్తిగా సిద్ధంగా లేరు. బండిలో వస్తున్న ఒక ముసలి నల్లజాతి వ్యక్తి తప్ప మరెవరూ రావడం లేదు, కాబట్టి ఆ పని వృధా అవుతుందని వారు భావించారు. అయితే, అది పూర్తిగా వృధా కాలేదు. వారు ఒక ఉత్కంఠభరితమైన ఫలితం కోసం ప్రణాళిక వేసుకున్నారు;  అది కొనసాగినంత సేపు తగినంత ఉత్కంఠ కూడా ఉంది. మొదటగా, రాయి కదలడం ప్రారంభించినప్పుడు అది దాదాపు విల్ బోవెన్‌ను తాకింది. సరిగ్గా అదే క్షణంలో జాన్ బ్రిగ్స్ తవ్వడం ఆపి, ఆ పికాక్స్‌ను విల్‌కు అందించాడు. విల్ ఆ గుంతలోకి అడుగు పెట్టబోతుండగా, అప్పటికే అక్కడ ఉన్న సామ్ క్లెమెన్స్, “జాగ్రత్త అబ్బాయిలూ, అది వస్తోంది!” అని అరుస్తూ బయటకు దూకాడు.

అది వచ్చింది. ఆ భారీ రాయి మొదట నేల మీదే ఉండి, ఆ తర్వాత విపరీతమైన వేగాన్ని పుంజుకుని గాలిలోకి ఎగిరింది. కొండ సగం దూరం దిగగానే, అది కొన్ని అంగుళాల మేర ఒక చెట్టును ఢీకొట్టి, దాన్ని పూర్తిగా తెగ్గొట్టింది. దీంతో దాని మార్గం కొద్దిగా మారింది. ఆ శబ్దం విన్న బండిలోని నల్లజాతీయుడు, అది తన వైపు దూసుకురావడం చూసి, తన గుర్రాన్ని కొరడాతో కొట్టడానికి తీవ్రంగా ప్రయత్నించాడు. అది రోడ్డుకు అవతల ఉన్న ఒక కుమ్మరి కొట్టు వైపు కూడా వెళ్తోంది. ఆ అబ్బాయిలు దాన్ని మరింత ఆసక్తిగా చూస్తున్నారు. అది ప్రతి దూకులోనూ దూరాన్ని పెంచుకుంటూ వెళ్తోంది, మరియు అది ముక్కలను తాకినప్పుడల్లా దుమ్ము లేస్తోంది. అది ఆ నల్లజాతీయుడిని పడగొట్టి, కుమ్మరి కొట్టును నాశనం చేస్తుందని వారు నిశ్చయించుకున్నారు. ఆదివారం కావడంతో ఆ కొట్టు ఖాళీగా ఉంది, కానీ జరగబోయే మిగిలిన విపత్తును నిశితంగా పరిశీలిస్తే, ఫలితాలు తేలుతాయి. వారు పారిపోవాలనుకున్నారు, కానీ ఆ రాయి నేలను తాకడం చూసే వరకు కదలలేకపోయారు. అది ఇప్పుడు పెద్ద పెద్ద గంతులు వేస్తోంది, భయపడిన ఆ నల్లవాడు సరిగ్గా దాని దారిలోకి వెళ్ళగలిగాడు. వాళ్ళు ఊపిరి బిగబట్టుకుని, నోళ్ళు తెరిచి నిలబడ్డారు. అప్పుడు అకస్మాత్తుగా వాళ్ళు తమ కళ్ళను తామే నమ్మలేకపోయారు; ఆ బండరాయి రోడ్డుకు కొంత ఎత్తులో ఉన్న ఒక ఉబ్బెత్తు భాగాన్ని ఢీకొట్టింది, మరియు ఒక పెద్ద గంతుతో ఆ నల్లవాడి, అతని కంచర గాడిద మీదుగా ఎగిరి అవతలి మెత్తటి మట్టిలో పడింది-దానిలో ఒక చిన్న ముక్క మాత్రమే దుకాణానికి తగిలింది, దాన్ని పాడుచేసింది కానీ పూర్తిగా నాశనం చేయలేదు. సగం భూమిలో కూరుకుపోయి, ఆ బండరాయి దాదాపు నలభై సంవత్సరాల పాటు అక్కడే పడి ఉంది; ఆ తర్వాత దాన్ని మిల్లింగ్ ప్రయోజనాల కోసం పేల్చివేశారు. ఆ పిల్లలు దొర్లించిన చివరి రాయి అదే. ఆ ఆట పూర్తిగా సురక్షితం కాదని వాళ్ళు అనుమానించడం మొదలుపెట్టారు.

కొన్నిసార్లు ఆ పిల్లలకు డబ్బు అవసరమయ్యేది, ఆ రోజుల్లో డబ్బు సంపాదించడం అంత సులభం కాదు. అలాంటి ఒక సందర్భంలో, టామ్ బ్లాంకెన్‌షిప్ తాను పట్టుకున్న ఒక రాకూన్ చర్మాన్ని కలిగి ఉన్నాడు, అదే ఆ గుంపులో ఉన్న ఏకైక పెట్టుబడి. వైల్డ్ క్యాట్ కార్నర్‌లోని సెల్మ్స్ దుకాణంలో ఆ రాకూన్ చర్మానికి పది సెంట్లు వస్తాయి, కానీ అది సరిపోలేదు. దానికంటే చాలా ఎక్కువ వచ్చేలా వాళ్ళు ఒక పథకాన్ని రూపొందించారు. వేసవి కాలం కావడంతో సెల్మ్స్‌కు సమయం అనుకూలంగా ఉంది, పైగా అతని వద్ద ఉన్న బొచ్చు కుప్ప కూడా బాగా ఉపయోగపడింది. హక్—అంటే టామ్—ముందు ద్వారం గుండా లోపలికి వెళ్లి, ఆ చర్మాన్ని పది సెంట్లకు సెల్మ్స్‌కు అమ్మేశాడు. సెల్మ్స్ దాన్ని తిరిగి ఆ కుప్ప మీదకు విసిరేశాడు. టామ్ ఆ డబ్బుతో తిరిగి వచ్చి, కొంత సేపటి తర్వాత తెరిచి ఉన్న కిటికీ దగ్గరకు వెళ్లి, లోపలికి పాకి, ఆ రాకూన్ చర్మాన్ని తీసుకుని, మళ్లీ సెల్మ్స్‌కే అమ్మేశాడు. ఆ మధ్యాహ్నం అతను ఇలా చాలాసార్లు చేశాడు; అప్పుడు సెల్మ్స్ గుమాస్తా అయిన జాన్ పియర్స్ ఇలా అన్నాడు:

“చూడు సెల్మ్స్, ఇందులో ఏదో తేడా ఉంది. ఆ కుర్రాడు మధ్యాహ్నమంతా మనకు రాకూన్ చర్మాలను అమ్ముతూనే ఉన్నాడు.”

సెల్మ్స్ తన చర్మాల కుప్ప దగ్గరకు వెళ్ళాడు. అక్కడ చాలా గొర్రెల చర్మాలు, కొన్ని ఆవు చర్మాలు ఉన్నాయి, కానీ ఒక్క రాకూన్ చర్మం మాత్రమే ఉంది—అది అతను ఆ క్షణంలో కొన్నది. సెల్మ్స్ స్వయంగా ఈ కథను ఒక గొప్ప హాస్యంగా చెప్పేవాడు.

ఆ సమయంలో పన్నెండేళ్ల కంటే చాలా తక్కువ వయసున్న, చాలా చిన్న బాలుడైన సామ్ క్లెమెన్స్ ఈ అపవిత్ర ముఠాకు నాయకుడని చెప్పడం మార్క్ ట్వైన్ కీర్తిని పెంచకపోవచ్చు; అయినప్పటికీ, దీనికి భిన్నమైన ఏ రికార్డు అయినా చారిత్రాత్మకం కంటే తక్కువే అవుతుంది. ఆ ముఠాకు నాయకుడు ఉన్నాడంటే అది అతనే. వారు అతని మాట వినడానికి ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండేవారు—దానికోసం చేపలు పట్టడం కూడా మానేసేవారు—మరియు అతను చేపట్టిన పనులను అనుసరించడానికి కూడా సిద్ధంగా ఉండేవారు. ఆ పని నిజమైనదైనా, కల్పితమైనదైనా, ఆలోచనలు మరియు వ్యవస్థీకరణ కోసం వారు అతని వైపే చూసేవారు. వారు “బందిపోటు”, “సముద్రపు దొంగ” లేదా “ఇండియన్” ఆటలు ఆడినప్పుడు, సామ్ క్లెమెన్స్ ఎల్లప్పుడూ నాయకుడిగా ఉండేవాడు; వారు నిజమైన దాడులు చేసేవారిగా మారినప్పుడు కూడా అతని ప్రాముఖ్యత ఏమాత్రం తగ్గలేదని రికార్డులలో ఉంది. టామ్ సాయర్ లాగే, అతను నాయకత్వపు ఆడంబరాన్ని, వైభవాన్ని ఇష్టపడేవాడు. క్రిస్టియన్ సన్స్ ఆఫ్ టెంపరెన్స్ వారు రాజ లాంఛనాలతో, హోదాను మరియు రహస్య పదాలను సృష్టించే అధికారాన్ని ఇచ్చే ఎర్రటి నడుము పట్టీతో వచ్చినప్పుడు, వాటి ఆడంబరం అతని కళ్ళకు ఇంకింది. దాంతో అతను ధూమపానం (అది కూడా చాలా జాగ్రత్తగా చేసేవాడు), తిట్టడం (అది కూడా తీవ్రమైన ఉద్రేకం కలిగినప్పుడు మాత్రమే చేసేవాడు), అలాగే మద్యం (అది అతను అప్పటివరకు రుచి చూడకపోయినా) మానేశాడు. కొత్తగా శుద్ధి చేయబడి, స్వచ్ఛమైన హృదయం గల వారితో కలిసి ఒక పూర్తి నెలపాటు నడిచాడు—అది అద్భుతమైన నాయకత్వం మరియు సేవతో నిండిన నెల. అప్పుడు ఆ ఎర్రటి నడుము పట్టీ కూడా అతన్ని బానిసత్వంలో ఉంచలేకపోయింది. అతను టామ్ బ్లాంకెన్‌షిప్ వైపు చూసి ఇలా అన్నాడు: “ఏయ్, టామ్, నాకు దీనితో విపరీతంగా విసుగు వచ్చింది! పద ఎక్కడికైనా వెళ్లి సిగరెట్ తాగుదాం!” అది ఖచ్చితంగా ఒక పెద్ద త్యాగమే అయి ఉండాలి, ఎందుకంటే ఆ యూనిఫాం అతనికి చాలా విలువైనది.

ప్రచార వెలుగులు మరియు రంగస్థలం మధ్యలో ఉండటం శామ్ క్లెమెన్స్ బాల్యంలోని ఒక అభిరుచి, అద్భుతాల పట్ల అతనికున్న ప్రేమ ఎప్పటికీ పూర్తిగా చనిపోలేదు. ఆ సుదూర పాత రోజుల్లో, చెప్పులు లేకుండా తిరిగే రోజుల్లో, ప్రపంచం తన పాదాల చెంత ఉన్నప్పుడు, గౌరవనీయమైన ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం అతనికి ఎర్రటి గౌను తొడిగే సమయం కోసం అతను ముందుచూపుతో ఆలోచించలేకపోయాడనేది దాదాపు విచారకరంగా అనిపిస్తుంది.

ఆ గొప్ప గౌరవం గురించి అతను ఏమాత్రం కలలో కూడా ఊహించి ఉండడు. అతని ఆశయాలు మేధోపరమైన విజయాల దిశగా లేవు. ఇది నిజమే, అప్పుడప్పుడు, పాఠశాలలో శుక్రవారాల్లో, అతను ఒక వ్యాసాన్ని చదివేవాడు; వాటిలో ఒకటి—కొంతమంది సీనియర్ అబ్బాయిలపై రాసిన వ్యక్తిగత వ్యంగ్యం—దాదాపుగా శారీరక హాని కలిగించేంత వరకు వచ్చింది. కానీ ఆ రోజుల్లో అతనికి ఏవైనా సాహిత్యపరమైన ఆశయాలు ఉండి ఉంటే, అవి క్షణికమైనవి. అతని శాశ్వతమైన కల ఒక సముద్రపు దొంగగానో, నావికుడిగానో, బందిపోటుగానో, లేదా వేటగాడు-వేటగాడిగానో అవ్వాలన్నది; ఏదైనా అద్భుతమైన, చురుకైన పనిలో, అతని మాటే—చివరికి అతని తల ఊపు కూడా—శాసనంగా నిలిచేది. ఆ నది అతని నావికుడి కావాలనే ఆశను ఎప్పుడూ తాజాగా ఉంచింది, మరియు ఆ గుహ మిగతా విషయాలకు ఒక నేపథ్యాన్ని అందించింది.

ఆ గుహ ఒక శాశ్వతమైన మరియు వాస్తవమైన ఆనందాన్ని ఇచ్చింది. అది నిజమైన గుహ, కేవలం ఒక రంధ్రం కాదు; లోతైన మార్గాలు, వంపు తిరిగిన గదులతో కూడిన ఒక భూగర్భ అద్భుతం. అది కొండచరియల మీదుగా, భూమి యొక్క గాఢమైన నిశ్శబ్దంలోకి, నది అడుగుకు కూడా దారితీస్తుందని కొందరు అనేవారు. సామ్ క్లెమెన్స్‌కు ఆ గుహపై ఉన్న ఆకర్షణ ఎప్పటికీ తగ్గలేదు. ఇతర ప్రదేశాలు, కాలక్షేపాలు విసుగు పుట్టించినా, గుహ ప్రస్తావన రాగానే, దాని రహస్య ద్వారం వద్దకు చేర్చే మూడు మైళ్ల నడకకు లేదా లాగడానికి అతను ఎప్పుడూ ఉత్సాహంగా, సిద్ధంగా ఉండేవాడు. దాని పొడవైన కారిడార్లు, స్టాలక్టైట్‌లతో వేలాడుతున్న దాని రాజ గదులు, దాని ఏకాంత రహస్య స్థలాలు, ఒక పరాక్రమవంతులైన బందిపోటు ముఠాకు నిలయంగా మారే అవకాశాలు… ఒక రొమాంటిక్ యువకుడు ప్రేమించగల లేదా ఆశించగల ప్రతిదీ అందులో ఉంది. టామ్ సాయర్ నవలలో ఇండియన్ జో ఆ గుహలో చనిపోతాడు. నిజ జీవితంలో అతను అక్కడ చనిపోలేదు, కానీ ఒకసారి అక్కడ తప్పిపోయి, వాళ్ళు కనుగొన్నప్పుడు గబ్బిలాలను తింటూ బ్రతుకుతున్నాడు. అతను ఒక దుర్మార్గుడు, దుర్మార్గుడు. ఒక రాత్రి అతను చనిపోయినప్పుడు, భయంకరమైన ఉరుములతో కూడిన తుఫాను వచ్చింది. దాంతో ఇంట్లో మంచం మీద ఉన్న సామ్ క్లెమెన్స్, ఆ సగం జాతి వాడి దుష్ట ఆత్మ కోసం సైతానే స్వయంగా వచ్చాడని నిశ్చయించుకున్నాడు. ఆ దుష్టశక్తి తనను కూడా తనతో పాటు తీసుకువెళ్లి, మరో ప్రయాణాన్ని ఆదా చేసుకోవాలని అనుకుంటుందేమోనన్న భయంతో, అతను తన తలని కప్పుకుని శ్రద్ధగా ప్రార్థనలు చేసుకున్నాడు.

పుస్తకంలోని నిధి తవ్వకం సాహసానికి వాస్తవంలో ఒక ఆధారం ఉంది. చాలా కాలం క్రితం, హానిబాల్‌కు రెండు మైళ్ల పైన, “బే” అని పిలవబడే ప్రదేశంలో కొంతమంది ఫ్రెంచ్ వేటగాళ్లు ఒక వ్యాపార కేంద్రాన్ని స్థాపించారనే ఒక సంప్రదాయం ఉంది. ఈ వేటగాళ్లలో ఒకడు వేటకు వెళ్లినప్పుడు, ఇండియన్లు ఆ స్థావరంపై దాడి చేసి మిగతావారిని ఊచకోత కోశారని చెబుతారు. తిరిగి వచ్చేసరికి ఆ వేటగాడు తన సహచరులు చంపబడి, వారి తల చర్మాలు ఒలిచివేయబడటం చూశాడు, కానీ ఒక పెట్టెలో పాతిపెట్టిన నిధిని కనుగొనడంలో ఇండియన్లు విఫలమయ్యారు. అతను దానిని అక్కడే వదిలి, ఇల్లినాయిస్‌కు ఈది వెళ్లి, సెయింట్ లూయిస్‌కు చేరుకున్నాడు. అక్కడ అతను ఆ మారణకాండ గురించి మరియు బంగారు పెట్టెను పాతిపెట్టడం గురించి చెప్పాడు. ఆ తర్వాత దానిని తిరిగి తీసుకురావడానికి ఒక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేయడం ప్రారంభించాడు, కానీ అనారోగ్యానికి గురై మరణించాడు. కొంతకాలం తర్వాత, సెయింట్ లూయిస్ నుండి కొంతమంది వ్యక్తులు ఆ పెట్టె కోసం వెతుకుతూ వచ్చారు. వారికి అది దొరకలేదు, కానీ వారు జరిగిన పరిస్థితులను వివరించారు. ఆ తర్వాత చాలా మంది ఆ బంగారాన్ని కనుగొనడానికి ప్రయత్నించారు.

ఒక ఉదయం టామ్ బ్లాంకెన్‌షిప్, సామ్ క్లెమెన్స్ మరియు జాన్ బ్రిగ్స్ వద్దకు వచ్చి, తాను ఆ నిధిని తవ్వబోతున్నానని చెప్పాడు. అది ఎక్కడ ఉందో తనకు కలలో కనిపించిందని, వారు తనతో పాటు వచ్చి తవ్వితే, ఆ డబ్బును పంచుకుంటానని చెప్పాడు. ఆ అబ్బాయిలకు కలల మీద, ముఖ్యంగా టామ్ కలల మీద గొప్ప నమ్మకం ఉండేది. టామ్‌కు ఉన్న అపరిమితమైన స్వేచ్ఛ వారి దృష్టిలో అతనికి గొప్ప ప్రాముఖ్యతను ఇచ్చింది. అలాంటి అబ్బాయి కలలకు కచ్చితంగా ఏదో ఒక అర్థం ఉంటుందని వారు నమ్మారు. వారు కొన్ని పారలు, ఒక పికాక్స్‌తో టామ్‌ను అనుసరించి ఆ ప్రదేశానికి వెళ్లారు, మరియు అతను వారికి ఆ నిధిని చూపించాడు.

ఆ సమయంలో పన్నెళ్ల కంటే చాలా తక్కువ వయసున్న, చాలా చిన్న బాలుడైన సామ్ క్లెమెన్స్ ఈ అపవిత్ర ముఠాకు నాయకుడని చెప్పడం మార్క్ ట్వైన్ కీర్తిని పెంచకపోవచ్చు; అయినప్పటికీ, దీనికి భిన్నమైన ఏ రికార్డు అయినా చరిత్రాత్మకం కంటే తక్కువ అవుతుంది. ఆ ముఠాకు నాయకుడు ఉన్నాడంటే అది అతనే. వారు అతని మాట వినడానికి ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండేవారు—దానికోసం చేపలు పట్టడం కూడా మానేసేవారు—మరియు అతను చేసే పనులను అనుసరించడానికి కూడా సిద్ధంగా ఉండేవారు. ఆ పని నిజమైనదైనా, కల్పితమైనదైనా, ఆలోచనలు మరియు వ్యవస్థీకరణ కోసం వారు అతని వైపే చూసేవారు. వారు “బందిపోటు”, “సముద్రపు దొంగ” లేదా “ఇండియన్” ఆటలు ఆడినప్పుడు, సామ్ క్లెమెన్స్ ఎల్లప్పుడూ నాయకుడిగా ఉండేవాడు; వారు నిజమైన దాడులు చేసేవారిగా మారినప్పుడు కూడా అతని ప్రాముఖ్యత ఏమాత్రం తగ్గలేదని రికార్డులలో ఉంది. టామ్ సాయర్ లాగే, అతను నాయకత్వపు ఆడంబరాన్ని, వైభవాన్ని ఇష్టపడేవాడు. క్రిస్టియన్ సన్స్ ఆఫ్ టెంపరెన్స్ రాజ లాంఛనాలతో, హోదాను మరియు రహస్య పదాలను వారు సృష్టించే అధికారాన్ని ఇచ్చే ఎర్రటి నడుము పట్టీతో వచ్చినప్పుడు, వాటి ఆడంబరం అతని కళ్ళకు వచ్చింది. దాంతో అతను ధూమపానం (అది కూడా చాలా జాగ్రత్తగా చేసేవాడు), తిట్టడం (అది కూడా తీవ్రమైన ఉద్రేకం కలిగినప్పుడు మాత్రమే చేసేవాడు), అలాగే మద్యం (అది అప్పటివరకు రుచి చూడకపోయినా) మానేశాడు. కొత్తగా శుద్ధి చేయబడి, స్వచ్ఛమైన హృదయం గల వారితో కలిసి ఒక పూర్తి నెలపాటు నడిచాడు—అది అద్భుతమైన నాయకత్వం మరియు సేవతో నిండిన నెల. అప్పుడు ఆ ఎర్రటి నడుము పట్టీ కూడా అతన్ని బానిసత్వంలో ఉంచలేకపోయింది. అతను టామ్ బ్లాంకెన్‌షిప్ వైపు చూసి ఇలా అన్నాడు: “ఏయ్, టామ్, నాకు దీనితో విపరీతంగా విసుగు వచ్చింది! పద ఎక్కడికైనా వెళ్లి సిగరెట్ తాగుదాం!” అది ఖచ్చితంగా ఒక పెద్ద త్యాగమే అయి ఉండాలి, ఎందుకంటే ఆ యూనిఫాం అతనికి చాలా విలువైనది.

ప్రచార వెలుగులు మరియు రంగస్థలం మధ్యలో ఉండటం వల్ల శామ్ క్లెమెన్స్ బాల్యంలోని ఒక అభిరుచి, అద్భుతాల పట్ల అతనికున్న ప్రేమ ఎప్పటికీ పూర్తిగా చనిపోలేదు. ఆ సుదూర పాత రోజుల్లో, చెప్పులు లేకుండా తిరిగే రోజుల్లో, ప్రపంచం తన పాదాల చెంత ఉన్నప్పుడు, గౌరవనీయమైన ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం అతనికి ఎర్రటి గౌను తొడిగే సమయం కోసం అతను ముందుచూపుతో ఆలోచించలేకపోయాడనేది చాలా విచారకరంగా అనిపిస్తుంది.

ఆ గొప్ప గౌరవం గురించి అతను ఏ కలలో కూడా ఊహించి ఉండడు. అతని ఆశయాలు మేధోపరమైన విజయాల దిశగా లేవు. ఇది నిజమే, అప్పుడప్పుడు, పాఠశాలలో శుక్రవారాల్లో, అతను ఒక వ్యాసాన్ని చదివేవాడు; వాటిలో ఒకటి—కొంతమంది సీనియర్ అబ్బాయిలపై రాసిన వ్యక్తిగత వ్యంగ్యం—దాదాపుగా శారీరక హాని కలిగించేంత వరకు వచ్చింది. కానీ ఆ రోజుల్లో అతనికి సాహిత్యపరమైన ఆశయాలు ఉండి ఉంటే, అవి క్షణికమైనవి. అతని శాశ్వతమైన కల ఒక సముద్రపు దొంగగానో, నావికుడిగానో, బందిపోటుగానో, లేదా వేటగాడు-వేటగాడిగానో అవ్వాలన్నది; ఏదైనా అద్భుతమైన, చురుకైన పనిలో, అతని మాటే—చివరికి అతని తల ఊపు కూడా—శాసనంగా నిలిచేది. ఆ నది అతని నావికుడి కావాలనే ఆశను ఎప్పుడూ తాజాగా ఉంచింది, మరియు ఆ గుహ మిగిలిన విషయాలకు ఒక నేపథ్యాన్ని అందించింది.

ఆ గుహ ఒక శాశ్వతమైన మరియు వాస్తవమైన ఆనందాన్ని ఇచ్చింది. అది నిజమైన గుహ, కేవలం ఒక రంధ్రం కాదు; లోతైన మార్గాలు, వంపు తిరిగిన గదులతో కూడిన ఒక భూగర్భ అద్భుతం. అది కొండచరియల మీదుగా, భూమి యొక్క గాఢమైన నిశ్శబ్దంలోకి, నది అడుగుకు కూడా దారితీస్తుందని కొందరు అనేవారు. సామ్ క్లెమెన్స్‌కు ఆ గుహపై ఉన్న ఆకర్షణ ఎప్పటికీ తగ్గలేదు. ఇతర ప్రదేశాలు, కాలక్షేపాలు విసుగు పుట్టించినా, గుహ ప్రస్తావన రాగానే, దాని రహస్య ద్వారం వద్దకు చేర్చే మూడు మైళ్ల నడకకు లేదా లాగడానికి అతను ఎప్పుడూ ఉత్సాహంగా, సిద్ధంగా ఉండేవాడు. దాని పొడవైన కారిడార్లు, స్టాలక్టైట్‌లతో వేలాడుతున్న దాని రాజ గదులు, దాని ఏకాంత రహస్య స్థలాలు, ఒక పరాక్రమవంతులైన బండిపోటు ముఠాకు నిలయంగా మారే అవకాశాలు… ఒక రొమాంటిక్ యువకుడు ప్రేమించగల లేదా ఆశించగల ప్రతి వస్తువులో ఉంది. టామ్ సాయర్ నవలలో ఇండియన్ జో ఆ గుహలో చనిపోతాడు. నిజ జీవితంలో అతను అక్కడ చనిపోలేదు, కానీ ఒకసారి అక్కడ తప్పిపోయి, వాళ్ళు కనుగొన్నప్పుడు గబ్బిలాలను తింటూ బ్రతుకుతున్నాడు. అతను ఒక దుర్మార్గుడు, దుర్మార్గుడు. ఒక రాత్రి అతను చనిపోయినప్పుడు, భయంకరమైన ఉరుములతో కూడిన తుఫాను వచ్చింది. దాంతో ఇంట్లో మంచం మీద ఉన్న సామ్ క్లెమెన్స్, ఆ సగం జాతి వాడి దుష్ట ఆత్మ కోసం సైతానే స్వయంగా వచ్చాడని నిశ్చయించుకున్నాడు. ఆ దుష్టశక్తి తనను కూడా తనతో పాటు తీసుకువెళ్లి, మరో ప్రయాణాన్ని ఆదా చేసుకోవాలని అనుకుంటుందేమోనన్న భయంతో, అతను తన తలని కప్పుకుని శ్రద్ధగా ప్రార్థనలు చేసుకున్నాడు.

పుస్తకంలోని నిధి తవ్వకం సాహసానికి వాస్తవంలో ఒక ఆధారం ఉంది. చాలా కాలం క్రితం, హానిబాల్‌కు రెండు మైళ్ల పైన, “బే” అని పిలవబడే ప్రదేశంలో కొంతమంది ఫ్రెంచ్ వేటగాళ్లు ఒక వ్యాపార కేంద్రాన్ని స్థాపించారు. ఈ వేటగాళ్లలో ఒకడు వేటకు వెళ్లినప్పుడు, ఇండియన్లు ఆ స్థావరంపై దాడి చేసి మిగిలినవారిని ఊచకోత కోశారని చెబుతారు. తిరిగి వచ్చేసరికి ఆ వేటగాడు తన సహచరులు చంపబడి, వారి తల చర్మాలు ఒలిచివేయబడటం చూశాడు, కానీ ఒక పెట్టెలో పాతిపెట్టిన నిధిని కనుగొనడంలో ఇండియన్లు విఫలమయ్యారు. అతను దానిని అక్కడే వదిలి, ఇల్లినాయిస్‌కు ఈది వెళ్లి, సెయింట్ లూయిస్‌కు చేరుకున్నాడు. అక్కడ అతను ఆ మరణకాండ గురించి మరియు బంగారు పెట్టెను పాతిపెట్టడం గురించి చెప్పాడు. ఆ తర్వాత దానిని తిరిగి తీసుకురావడానికి ఒక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేయడం ప్రారంభించాడు, కానీ అనారోగ్యానికి గురై మరణించాడు. తర్వాత, సెయింట్ లూయిస్ నుండి కొంతమంది వ్యక్తులు ఆ పెట్టె కోసం వెతుకుతూ వచ్చారు. వారికి అది దొరికింది, కానీ వారు జరిగిన పరిస్థితులను వివరించారు. ఆ తర్వాత చాలా మంది ఆ బంగారాన్ని కనుగొనడానికి ప్రయత్నించారు.

ఒక ఉదయం టామ్ బ్లాంకెన్‌షిప్, సామ్ క్లేమెన్స్ మరియు జాన్ బ్రిగ్స్ వద్దకు వచ్చి, తాను నిధిని తవ్వబోతున్నానని చెప్పాడు. అది ఎక్కడ ఉందో తనకు

నీటి నుండి కొంత దూరం బయటకు వచ్చాడు. అతను కాళ్ళు ముందుకి పెట్టి కిందికి దిగాడు, మరియు వదులైన తెప్ప అతన్ని వదిలేసింది. ఆ అబ్బాయిలు పరిశీలించడానికి ఆగలేదు. అతను తమను వెంబడిస్తున్నాడని వారు భావించి, మానవ నివాసాలు చేరే వరకు ఆగకుండా తీవ్ర భయంతో పారిపోయారు.

ఆ తొలి రోజుల్లో ఎన్ని భయంకరమైన అనుభవాలు జరిగి ఉంటాయో కదా! ‘ది ఇన్నోసెంట్స్ అబ్రాడ్’లో మార్క్ ట్వైన్, ఒక రాత్రి తన తండ్రి కార్యాలయంలో తాను చూసిన హత్యకు గురైన వ్యక్తి గురించి చెబుతాడు. ఆ వ్యక్తి పేరు మెక్‌ఫార్లేన్. పాత హడ్సన్-మెక్‌ఫార్లేన్ వైరం కారణంగా ఆ రోజే అతను కత్తితో పొడవబడి, చనిపోవడానికి అక్కడికి తీసుకురాబడ్డాడు. సామ్ క్లెమెన్స్ మరియు జాన్ బ్రిగ్స్ పాఠశాల నుండి పారిపోయి, ఆ రోజంతా ఆకాశంలో విహరిస్తూ గడిపారు, మరియు ఈ విషయం గురించి వారికి ఏమీ తెలియదు. బహుశా మేల్కొని ఎదురుచూస్తూ కూర్చున్న తన తల్లిని ఎదుర్కోవడం కంటే, తన తండ్రి కార్యాలయం తనకు సురక్షితమని సామ్ నిర్ణయించుకున్నాడు. అతను సోఫాలో ఎలా పడుకున్నాడో, మరియు నేలపై ఉన్న ఒక ఆకారం క్రమంగా ఒక మనిషి రూపురేఖలుగా ఎలా రూపుదిద్దుకుందో అతను మనకు చెబుతాడు; కిటికీలోంచి వచ్చిన వెన్నెల కిరణం దానిని సమీపించి, క్రమంగా ఆ నిర్జీవమైన ముఖాన్ని, భయంకరంగా పొడిచిన ఛాతీని ఎలా బయటపెట్టిందో.

“నేను అక్కడి నుంచి బయటకు వచ్చేశాను,” అంటాడు అతను. “నేను ఏ విధమైన తొందరపాటుతో వెళ్ళిపోయానని చెప్పను, కానీ నేను కేవలం వెళ్ళిపోయాను; అది చాలు. నేను కిటికీలోంచి బయటకు వచ్చేశాను, నాతో పాటు ఆ కిటికీ చట్రాన్ని కూడా తీసుకువెళ్ళాను. నాకు ఆ చట్రం అవసరం లేదు, కానీ దానిని వదిలేయడం కంటే తీసుకెళ్లడమే సౌకర్యంగా అనిపించింది, అందుకే తీసుకున్నాను. నాకు భయం వేయలేదు, కానీ నేను చాలా ఆందోళనకు గురయ్యాను.”

అతనికి ఇంకా పన్నెండేళ్ళు నిండలేదు, ఎందుకంటే ఆ అబ్బాయికి ఆ వయసు వచ్చేసరికి అతని తండ్రి బ్రతికి లేడు. నిస్సందేహంగా ఇవి కలవరపరిచే, వెంటాడే విషయాలే. ఆ తర్వాత, ఆ అబ్బాయిలు దయతో ఆహారం, పొగాకు తీసుకువెళ్ళి ఇచ్చే ఒక తాగుబోతు బిచ్చగాడి కథ ఉంది. సామ్ క్లెమెన్స్ తన విలువైన డబ్బులో కొంత ఖర్చుపెట్టి ఆ బిచ్చగాడికి ఒక అగ్గిపెట్టె కొనిచ్చాడు—అవి అప్పట్లో సరికొత్త ఆవిష్కరణ, చాలా అరుదైనవి, ఖరీదైనవి. ఆ పనికిమాలినవాడు అగ్గిపెట్టెతో నిప్పు రాజేసి, తను అందులోనే ఉండగా సొరకాయల బండిని తగలబెట్టాడు. తాను ఆ వ్యక్తికి అగ్గిపెట్టెలు ఇవ్వకపోయి ఉంటే ఈ విషాదం జరిగి ఉండేది కాదనే ఆలోచనతో ఆ బాలుడు వారాల తరబడి మెలకువలోనూ, కలల్లోనూ వేదనకు గురయ్యాడు. పశ్చాత్తాపమే శామ్యూల్ క్లెమెన్స్‌కు ఎల్లప్పుడూ ఖచ్చితమైన శిక్ష. భూమిపై తన చివరి రోజుల వరకు అతను దాని బాధల నుండి బయటపడలేకపోయాడు.

కొద్ది సంవత్సరాల స్వల్ప కాలంలో ఎన్ని విషయాలు ఇమిడిపోయాయో! సామ్ క్లెమెన్స్ మరియు అతని అల్లరి స్నేహితుల ఈ బాల్య సాహసాలను సంక్షిప్తంగా చెప్పడం అంత సులభం కాదు, కానీ వారి వెర్రి చేష్టల గురించి అనంతంగా చెప్పుకుంటూ పోవచ్చు. వారు భవిష్యత్తుపై ఆశలు లేని గుంపు. మంత్రులు మరియు ఇతర వివేకవంతులైన పౌరులు వారికి ఆకస్మికంగా, హింసాత్మకంగా ముగింపు వస్తుందని స్వేచ్ఛగా ప్రవచించారు, మరియు వారి కోసం ప్రార్థించడం కూడా అనవసరమని భావించారు. వారు ఆ ప్రవక్తలకు నిరాశాజనకంగానే మిగిలిపోయి ఉండాలి. బోవెన్ సోదరులు గొప్ప నదీ నావికులుగా మారారు; విల్ పిట్స్ తగిన సమయంలో ప్రముఖ వ్యాపారిగా మరియు బ్యాంకు డైరెక్టర్‌గా ఎదిగాడు; జాన్ బ్రిగ్స్ బాగా సంపన్నుడైన మరియు అత్యంత గౌరవనీయమైన రైతుగా ఎదిగాడు; చివరికి హక్ ఫిన్—అంటే, టామ్ బ్లాంకెన్‌షిప్—ఒక పశ్చిమ పట్టణంలో గౌరవనీయ పౌరుడిగా మరియు శాంతి న్యాయాధికారిగా స్థానం పొందాడని ప్రతీతి. కానీ ఆ రోజుల్లో వారు క్రమశిక్షణ పట్ల, శాసనాల పట్ల అంతకన్నా తక్కువ గౌరవం ఉన్న అల్లరి, వినోదప్రియుల గుంపు.

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –12-8-26-ఉయ్యూరు

సరసభారతి 201వ కార్యక్రమంగా శ్రీ కృష్ణాష్టమి వేడుకలు 

4-9-26 శుక్రవారం శ్రీ కృష్ణ జన్మాష్టమి సందర్భంగా శ్రీ సువర్చలాన్జనేయస్వామి దేవాలయం లో  బాలకృష్ణుని పాదముద్రలముగ్గులు ,ఉదయం సాయంత్రం శ్రీ కృష్ణ  అష్టోత్తరపూజ ,కృష్ణస్వామికి ”కట్టే కారం ”నైవేద్యం ,సాయంత్రం 6గం లకుసరసభారతి 201 వ కార్యక్రమం గా   బాలబాలికలకు  శ్రీ కృష్ణ గోపికా వేష ధారణ పొటీలు ,బహుమతి ప్రదానం ఉంటాయి .అందరూ పాల్గొని జయప్రదం చేయప్రార్ధన .

 గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -ఆలయ ధర్మకర్త 

 మరియు  భక్తబృందం . 12-8-26-ఉయ్యూరు 

ఆచార్య కోవెల సుప్రసన్న గారి సహృదయ చక్రం.13 వ భాగం.11.8.26.

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.3 వ భాగం.11.8.26.

శ్రీ మద్రామాయణం. ఉత్తర కాండ. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి వ్యాఖ్య.265 వ భాగం.11.8.26.

మహాకవి కాళిదాసు రఘు వంశ మహా కావ్యం .3 వ భాగం.11.8.27.

అమెరికా స్వర్ణయుగ (గిల్డెడ్  ఏజ్ )సాహిత్య కీర్తిపతాక  మార్క్ ట్వైన్ జీవిత చరిత్ర -3

VIII

వ్యవసాయ క్షేత్రం

అంకుల్ జాన్ క్వార్లెస్ వ్యవసాయ క్షేత్రంలో క్లెమెన్స్ పిల్లలు పొందిన ఆనందం గురించి మనం ఇదివరకే ప్రస్తావించాము. చిన్న సామ్‌కు అది బహుశా ప్రాణరక్షకంలాంటిది. తనతో సమాన వయసున్న తన చిన్న కజిన్, టాబితాతో* (వారు ఆమెను ‘పుస్’ అని పిలిచేవారు), అతను ఆ మాయా ప్రపంచంలో తిరుగుతూ, అడుగడుగునా కొత్త అద్భుతాలను, ప్రతిచోటా కొత్త ఆనందాలను ఆస్వాదించేవాడు. మేరీ అనే ఒక బానిస అమ్మాయి సాధారణంగా వారితో ఉండేది, కానీ ఆమె వయసు కేవలం ఆరేళ్ళు మాత్రమే, నిజానికి అంత పెద్దదేమీ కాదు. అందువల్ల ఆమె కేవలం ఒక ఆట తోడు మాత్రమే, అంతేగానీ భయపడాల్సిన లేదా తప్పించుకోవాల్సిన సంరక్షకురాలు కాదు. కొన్నిసార్లు, తన వ్యక్తిగత భద్రత దృష్ట్యా మంచిది కాదని ఆమె భావించిన దానికంటే ఎక్కువ దూరం వెళ్లాలని గానీ లేదా ఎక్కువ సేపు ఉండాలని గానీ తన సంరక్షణలోని పిల్లలు పట్టుబట్టినప్పుడు, ఆమె “మిస్ పాట్సీ”కి లేదా “మిస్ జేన్”కి చెబుతానని బెదిరించాల్సిన అవసరం వచ్చేది; కానీ ఇది చాలా అరుదుగా జరిగేది, మరియు మొత్తమ్మీద ఆ వ్యవసాయ క్షేత్రంలో గడిపిన సమయం అంతా వేసవికాలం  స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన ఒక సుదీర్ఘమైన, ప్రశాంతమైన కలలా ఉండేది.

మిస్సోరీలోని పాల్మైరాకు చెందిన, ఇప్పుడు శ్రీమతి గ్రీనింగ్ అయిన టాబితా క్వార్లెస్, ఈ అధ్యాయానికి చాలా వరకు సమాచారాన్ని అందించారు.

వివిధ ఎత్తులలో కోసిన దుంగలతో చేసిన మెట్ల దారి ద్వారా ప్రవేశించే ఒక పెద్ద పెరటి మధ్యలో ఆ వ్యవసాయ గృహం ఉండేది. పెరటి మూలలో హిక్కరీ చెట్లు, నల్ల వాల్‌నట్ చెట్లు ఉండేవి. కంచెకు ఆవల, కొట్టాలు, మొక్కజొన్న గింజల నిల్వ గదులు, పొగాకు గదిని దాటి కొండ ఒక వాగు వైపుగా పల్లంగా ఉండేది—లోతైన, చీకటి, నిషిద్ధమైన మడుగులతో, అందులో నడవడానికి అదొక దివ్యమైన ప్రదేశం. పచ్చిక బయళ్లలో పెద్ద చెట్ల కింద ఉయ్యాలలు ఉండేవి. మేరీ పిల్లలను ఉయ్యాల ఊపుతూ, వారి పాదాలు కొమ్మలను తాకే వరకు వాటి కింద పరిగెత్తేది. ఆ తర్వాత తన వంతు వచ్చి, తాను ఎంత ఎత్తుకు “సమతుల్యం” చేసుకునేదంటే, మేరీ అంత వయసు వచ్చి ఆ అద్భుతమైన రీతిలో ఉయ్యాల ఊగాలని వారి ఏకైక కోరికగా ఉండేది. ఆ అడవి అంతా ఉడుతలతో—బూడిద రంగు ఉడుతలు, ఎర్ర నక్క జాతులతో—మరియు అనేక పక్షులు, పువ్వులతో నిండి ఉండేది; పచ్చిక బయళ్లన్నీ క్లోవర్ పువ్వులతో, సీతాకోకచిలుకలతో కళకళలాడుతూ, పాడే మిడతలతో, కూసే పిచ్చుకలతో సంగీతభరితంగా ఉన్నాయి; కంచె వరుసలలో బ్లాక్‌బెర్రీలు, పండ్ల తోటలో ఆపిల్, పీచ్ పండ్లు, మొక్కజొన్న పొలంలో పుచ్చకాయలు ఉన్నాయి. ఆ పుచ్చకాయలు ఎప్పుడూ పండి ఉండేవి కావు. ఒకసారి, చిన్న సామ్ పచ్చి పుచ్చకాయలోని కొన్ని ముక్కలు తిన్నప్పుడు, అతనికి కడుపునొప్పి ఎంత తీవ్రంగా వచ్చిందంటే, ఇంట్లోని చాలామంది అతను వెంటనే చనిపోతాడని అనుకున్నారు.

జేన్ క్లెమెన్స్ అంతగా ఆందోళన చెందలేదు.

“సామీ బ్రతుకుతాడు,” అంది ఆమె; “అతను అలా చనిపోవడానికి పుట్టలేదు.”

ఆ ఒత్తిడిని భరించేది సన్నని శరీరమే. “సామీ” బ్రతికాడు,  కొద్ది కాలంలోనే కొత్త సాహసానికి సిద్ధమయ్యాడు.

అలాంటివి చాలా ఉండేవి: పొలాలకు వెళ్లి రావడానికి గుర్రాలు; బరువైన బండ్లను దించిన తర్వాత ఎక్కే ఎద్దుల బండ్లు; గోధుమలు నూర్చేటప్పుడు స్వారీ చేసే గుర్రపు బళ్ళు. ఈ చివరిది ప్రమాదకరమైన  నిషిద్ధమైన ఆనందం, కానీ పిల్లలు బండ్ల మధ్య దూరి వాటిపైకి ఎక్కేవారు, మరియు బండి నడుపుతున్న బానిస చూడనట్లు నటించేవాడు. ఆ తర్వాత సాయంత్రం, ఆ నల్లజాతి స్త్రీ ఆవుల వెంట వస్తూ వచ్చినప్పుడు, పిల్లలు ముందుకు పరుగెత్తి, ఆవులను పరుగెత్తించి, వాటి మెడలోని గంటలను గలగలలాడించేవారు—ముఖ్యంగా లిటిల్ సామ్, ఎందుకంటే అతను అల్లరి, ఉద్రేకపూరితమైన పిల్లవాడు. అతనికి అకస్మాత్తుగా కలిగే ఆనంద పారవశ్యాలు అతన్ని గంతులు వేసేలా, చేతులు ఊపేలా చేసేవి. గడ్డిలో దొర్లుతూ, గెంతులు, కేకలు, గిరగిరా తిరగడం, పగలబడి నవ్వడం వంటి వరుస చర్యలతో తన భావోద్వేగాలను బయటపెట్టేవాడు.

ఈ విశాలమైన స్వేచ్ఛ, మెరుగైన ఆరోగ్యం,  జాన్ క్వార్లెస్ యొక్క మంచి స్వభావం గల, సరదాగా ఉండే బానిసల ప్రోత్సాహంతో అతని అల్లరి చేసే స్వభావం మరింత పెరిగింది.

పండ్ల తోటకు ఆవల ఉన్న నీగ్రోల నివాస ప్రాంతాలు వారికి ప్రత్యేకంగా ఆకర్షణీయంగా ఉండేవి. ఒక గుడిసెలో మంచాన పడిన, తెల్ల జుట్టు గల ఒక ముసలమ్మ నివసించేది. పిల్లలు రోజూ ఆమెను చూడటానికి వెళ్లి, భయభక్తులతో చూసేవారు; ఎందుకంటే ఆమెకు వెయ్యేళ్ళని, మోషేతో మాట్లాడిందని చెప్పుకునేవారు. నీగ్రోలు ఆ మాటను నమ్మేవారు; పిల్లలు కూడా, సహజంగానే, ఆమె ఈజిప్టు నుండి వస్తున్నప్పుడు ఎడారిలో ఆరోగ్యం కోల్పోయిందని కూడా నమ్మేవారు. ఫారో మునిగిపోవడాన్ని చూసి కలిగిన భయం వల్ల ఆమె తలపై బట్టతల వచ్చింది. ఆమెకు మంత్రాలను తప్పించడం, మంత్రగత్తెలను దూరంగా ఉంచడం కూడా తెలుసు, ఇది ఆమె ప్రతిష్టను బాగా పెంచింది. డాన్’ల్ మామ అందరికీ ఇష్టమైనవాడు, చాలా దయగలవాడు మరియు నమ్మదగినవాడు, అయితే అతనికి అప్పుడప్పుడు దవడ బిగుసుకుపోవడం అతనికి ఒక అసాధారణమైన ప్రత్యేకతను ఇచ్చింది. చాలా కాలం తర్వాత అతను టామ్ సాయర్ మరియు హకిల్‌బెర్రీ ఫిన్ కథలలో నిగ్గర్ జిమ్‌గా మారాడు, అలా తన సౌమ్యమైన నిష్కపటత్వంతో అమరత్వాన్ని మరియు ఎందరో పురుషుల ప్రేమను గెలుచుకున్నాడు.

నిశ్చయంగా, జాన్ క్వార్లెస్ మామయ్య పొలం ఒక చిన్న పిల్లాడికి స్వర్గధామం లాంటిది,  ఆ ఇల్లు దాని పరిసరాలంత అద్భుతంగా ఉండేది. అది రెండు అంతస్తుల, రెండు దుంగల భవనం, దాని రెండు విభాగాలను కలుపుతూ విశాలమైన నేల అంతస్తు (కప్పుతో) ఉండేది. వేసవిలో, ఆ నీడగా, చల్లగా ఉండే మండపం మధ్యలో బల్ల సిద్ధం చేయబడేది,  విలాసవంతమైన దక్షిణాది శైలిలో రుచికరమైన భోజనాలు వడ్డించబడేవి. ఆ భోజనాలను బల్ల మీదకు పెద్ద పెద్ద పాత్రలలో తీసుకువచ్చేవారు, వాటి అంచు చుట్టూ వరుసగా పళ్ళాలు పెట్టడానికి మాత్రమే చోటు ఉండేది. వేయించిన కోడి, కాల్చిన పంది, టర్కీలు, బాతులు, హంసలు, అప్పుడే వేటాడిన జింక మాంసం, ఉడుతలు, కుందేళ్ళు, కౌజులు, నెమళ్ళు, ప్రైరీ-కోళ్ళు—ఆ జాబితా ఇక్కడ వడ్డించడానికి చాలా పెద్దది. ఒక చిన్న పిల్లాడు ఆ భోజన విందును, ఆ వాతావరణాన్ని మించి రాణించలేకపోతే, అతని పరిస్థితి నిజంగా నిరాశాజనకమే. శరదృతువు చివరి వరకు అతని తల్లి అతన్ని అక్కడే ఉంచింది, ఆ తర్వాత చల్లని సాయంత్రాలు వారిని విశాలమైన, మండుతున్న పొయ్యి చుట్టూ గుమిగూడేలా చేశాయి.

చెట్టు రసం బుడబుడలాడుతూ బయటకు వచ్చింది, కానీ అది వృధా కాలేదు, ఎందుకంటే మేము దాన్ని గీకి తీసి తిన్నాము; … ఆ బద్ధకపు పిల్లి గరుకైన పొయ్యి రాళ్లపై పడుకుని ఉంది, నిద్రమత్తులో ఉన్న కుక్కలు కిటికీ గడపలకు ఆనుకుని కళ్ళు మిటకరిస్తున్నాయి; ఒక పొయ్యి మూలలో మా అత్త, మరో మూలలో మా మామయ్య మొక్కజొన్న కంకితో చేసిన గొట్టాన్ని కాలుస్తున్నారు; నునుపైన, తివాచీ లేని ఓక్ చెక్క నేల మంటల జ్వాలలను మసకగా ప్రతిబింబిస్తోంది, నిప్పుకణికలు బయటకు చిట్లి నెమ్మదిగా ఆరిపోయిన చోట నల్లటి గుంటలతో నిండి ఉంది; నేపథ్యంలోని సంధ్యా సమయంలో అరడజను మంది పిల్లలు కేరింతలు కొడుతున్నారు; అక్కడక్కడా చీలికలున్న అడుగుభాగం గల కుర్చీలు—కొన్నింటికి ఊయలలాంటివి ఉన్నాయి; ఒక ఉయ్యాల—వాడకంలో లేకపోయినా, నమ్మకంతో ఎదురుచూస్తోంది.

ఈ కాలంపైనే దృష్టి సారించాలని, ఈ స్పష్టమైన జ్ఞాపకాల నుండి విరివిగా ఉటంకించాలని అనిపిస్తుంది—ఆ సుదూర గతాంలో ఆ బాలుడి సున్నితమైన మనసు గ్రహించిన వేలాది సూక్ష్మమైన ముద్రలు, రాబోయే సంవత్సరాలలో అతని పనిలో ప్రతిచోటా వెల్లడిస్తాయి. పుస్తకాల నుండి అతను పొందగలిగే ఏ విద్య కన్నా, అతనికి అది మరింత విలువైన మరియు శాశ్వతమైన విద్యగా నిలిచింది.

IX

పాఠశాల రోజులు

అయినప్పటికీ, హానిబాల్‌కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, చిన్న సామ్ ఇప్పుడు పాఠశాలకు వెళ్ళడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడని నిర్ణయించారు. అతనికి సుమారు ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు, మరియు పొలంలో గడిపిన నెలలు అతన్ని చాలా దృఢంగా కాకపోయినా, సన్నగా మరియు చురుకుగా మార్చాయి. మిగతా పిల్లలందరి కంటే అతనే తనకు ఎక్కువ ఇబ్బంది పెట్టాడని అతని తల్లి చెప్పేది.

“వాడు ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు తన గొడవలతో నాకు పిచ్చెక్కిస్తాడు,” అని ఆమె అనేది; “మరియు వాడు బయట ఉన్నప్పుడు, ఎవరో ఒకరు వాడిని చచ్చేంత స్థితిలో ఇంటికి తీసుకువస్తారేమోనని ప్రతి నిమిషం నేను ఎదురుచూస్తూ ఉంటాను.”

నిజానికి, ఈ సమయంలోనే అతను “మునిగిపోకుండా తృటిలో తప్పించుకున్న తొమ్మిది సందర్భాలలో” మొదటిదాన్ని సాధించాడు,  ఒక మధ్యాహ్నం నది నుండి బయటకు తీయగా, నీరసంగా మరియు నిరాశాజనకమైన స్థితిలో ఇంటికి తీసుకురాబడ్డాడు. ముల్లెయిన్ టీ, ఆముదంతో అతడిని తిరిగి మామూలు స్థితికి తెచ్చాక, ఆమె ఇలా అంది: “బహుశా పెద్ద ప్రమాదమేమీ లేదనుకుంటాను. ఉరితీయడానికే పుట్టినవాళ్లు నీళ్లలో సురక్షితంగా ఉంటారు.”

ప్రతిరోజూ కొంత సమయం పాటు అతడిని తన దగ్గర ఉంచుకుని, మర్యాదలు నేర్పించడానికి ప్రయత్నించే వారికి డబ్బు చెల్లించడానికి కూడా తాను సిద్ధంగా ఉన్నానని ఆమె ప్రకటించింది. బహుశా ఇక్కడ ఒక విషయం చెప్పడం సముచితం, అదేంటంటే, టామ్ సాయర్ కథలోని “ఆంట్ పాలీ” పాత్రకు జేన్ క్లెమెన్స్ అసలైన సృష్టికర్త, మరియు ఆ పుస్తకంలో ఆమె చిత్రణ పరిపూర్ణమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. దయగల హృదయం, నిర్భయత, ఆ కాలంలోని స్త్రీల వలె తన వయస్సు కంటే పదేళ్లు పెద్దగా కనిపించడం మరియు ప్రవర్తించడం, ఎల్లప్పుడూ ముక్కుసూటిగా మాట్లాడటం, కొన్నిసార్లు కఠినంగా ఉండటం వంటి లక్షణాలతో, ఆమె తన స్నేహితులచే ఒక విలక్షణమైన వ్యక్తిగా పరిగణించబడింది. వారు ఆమెను దాతృత్వం, సానుభూతి గల, పరిచయం చేసుకోవడానికి మంచిదైన మహిళగా ప్రేమించారు. ఆమెకు జాలి చూపడంలో అసాధారణమైన గుణం ఉండేది. ఆమె ఈగలను కూడా చంపడానికి నిరాకరించేది, మరియు ఎలుకలను పట్టుకున్నందుకు పిల్లిని శిక్షించేది. అవసరమైనప్పుడు, ఆమె పిల్లి పిల్లలను నీటిలో ముంచి చంపేది, కానీ ఆ పని కోసం నీటిని వేడి చేసేది. హానిబాల్‌కు వచ్చిన తర్వాత, ఆమె ప్రెస్బిటేరియన్ చర్చిలో చేరింది. ఆమె మతం చాలా కఠినమైనది, నరకం మరియు సాతానులను అవసరమైన సంస్థలుగా పరిగణించే తీవ్రమైనది. అయినప్పటికీ, అటువంటి నిమ్న సమాజంతో చుట్టుముట్టబడవలసి వచ్చినందుకు ఆమె సాతానుపై జాలి చూపినట్లు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె తన పిల్లలను చాలా కఠినంగా పెంచింది, మరియు లిటిల్ సామ్ తప్ప అందరూ మాట వినేవారు  మంచి నడవడికతో పెరిగారు. రెండు సంవత్సరాల పసివాడైన హెన్రీ కూడా, జాగ్రత్తగా కాపాడకపోతే సామ్ అప్రయత్నంగా వదిలేసే ప్రార్థనలను నత్తిగా పలికేవాడు. అతని కంటే ఎనిమిది సంవత్సరాలు పెద్దదైన, అతన్ని ఎల్లప్పుడూ అమితంగా ప్రేమించే అతని అక్క పమేలా, సాధారణంగా ఈ ఆధ్యాత్మిక అభ్యాసాలను పర్యవేక్షించేది. ఆమె సున్నితమైన సంరక్షణలో, అతను టామ్ సాయర్ కథలోని కజిన్ మేరీగా చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాడు. అక్క పమేలా ప్రోత్సహించినప్పుడు అతను ఇష్టపూర్వకంగానే ప్రార్థనలు చేసేవాడు, కానీ మంచం మీద కూర్చుని ఆ రోజు జరిగిన సాహసాల గురించి అద్భుతమైన కథలు చెప్పడానికే ఎక్కువ ఇష్టపడేవాడు—ఆ కథల ముందు ప్రార్థన ఒక నిష్ఫలమైన దిద్దుబాటులా అనిపించేది, మరియు అతని శ్రోతలు మెరుపు ఎందుకంత సేపు ఆగిపోయిందని ఆశ్చర్యపోయేవారు. ఒకనాడు దేశాలను ఆశ్చర్యపరిచి, అలరించబోయే ఒక మేధావి యొక్క తొలి మెరుపులను తాము చూస్తున్నామని వారికి తెలియదు. ఈ విషయాలు విన్న ఇరుగుపొరుగు వారు (అతను చెప్పే కథలు నిజమని కూడా నమ్మి) శ్రీమతి క్లెమెన్స్‌తో వాదించారు.

“ఆ పిల్లాడు చెప్పేదేదీ మీరు నమ్మరని ఆశిస్తున్నాను.”

“ఓ అవును, అతని సగటు నాకు తెలుసు. నేను అతన్ని తొంభై శాతం తక్కువ అంచనా వేస్తాను. మిగిలినదంతా స్వచ్ఛమైన బంగారం.” మరొక సందర్భంలో ఆమె ఇలా అంది: “సామీ సత్యానికి ఒక బావి లాంటివాడు, కానీ ఆ సత్యాన్నంతా ఒకే బకెట్‌లో పైకి తీసుకురాలేరు.”

అయితే, ఇది సందర్భానికి తగని విషయం; ఆ సంఘటనలు బహుశా కొంత కాలం తర్వాత జరిగి ఉండవచ్చు. ప్రతిరోజూ కొన్ని గంటల పాటు లిటిల్ సామ్‌ను తన సంరక్షణలో ఉంచుకుని, ఆ సమయంలో అతనికి మానసికంగా మరియు నైతికంగా మార్గనిర్దేశం చేసినందుకుగాను, జీతం అందుకోవడానికి మిస్ ఇ. హార్ అనే ఆమెను ఎంపిక చేశారు. ఆమె పాఠశాల అప్పుడు మెయిన్ స్ట్రీట్‌లోని ఒక కలప ఇంట్లో ఉండేది (తరువాత దానిని థర్డ్ స్ట్రీట్‌కు మార్చారు), మరియు అది అన్ని వయసుల విద్యార్థులతో కూడిన ఒక ప్రాచీనమైన, పాతకాలపు పద్ధతిలో ఉండేది. ప్రాథమిక స్థాయి నుండి మూడవ రీడర్ వరకు, ఎక్కాల నుండి దీర్ఘ భాగహారం వరకు తరగతులు ఉండేవి, వాటితో పాటు కొద్దిగా భూగోళశాస్త్రం, వ్యాకరణం మరియు చాలా వరకు స్పెల్లింగ్ కూడా బోధించేవారు. ఆ పాఠశాలలో దీర్ఘ భాగహారం మరియు మూడవ రీడర్ పాఠ్యాంశాలు పూర్తయ్యేవి. పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సు చేయాలని నిర్ణయించుకున్న విద్యార్థులు మిస్టర్ క్రాస్ వద్దకు వెళ్ళేవారు. ఆయన ఇప్పుడు పబ్లిక్ స్క్వేర్‌గా ఉన్న ప్రదేశానికి ఎదురుగా ఉన్న కొండపై ఒక చెక్క ఇంట్లో బోధించేవారు.

మిస్ హార్ ప్రతి విద్యార్థికి వారానికి ఇరవై ఐదు సెంట్లు అందుకునేవారు, మరియు ఆమె తన పాఠశాలను ప్రార్థనతో ప్రారంభించేవారు; ఆ తర్వాత వివరణలతో బైబిల్‌లోని ఒక అధ్యాయం మరియు నియమాలు బోధించేవారు.

సమర్థుడు. ఆ చిన్న బెత్తం కూడా పీచుగా, నిరుత్సాహపరిచేలా కనిపించింది. ఎదురుగా ఒక కుమ్మరి కొట్టు ఉంది, దాని బయట చాలా చెక్క పొట్టు పడి ఉంది.

ఒకటి గాలికి ఎగిరి వచ్చి సరిగ్గా అతని ముందు పడి ఉంది. అది అతనికి ఒక స్ఫూర్తినిచ్చింది. అతను దాన్ని తీసుకుని, గంభీరంగా పాఠశాల గదిలోకి ప్రవేశించి, వినయంగా దాన్ని మిస్ హర్‌కు అందించాడు.

బహుశా మిస్ హర్ హాస్య చతురత క్షమించేలా చేసి ఉండవచ్చు, కానీ క్రమశిక్షణ తప్పక పాటించాలి.

“శామ్యూల్ లాంగ్‌హోర్న్ క్లెమెన్స్,” ఆమె అంది (ఆ పదాన్ని అంత అశుభకరమైన రీతిలో కలిపి పలకడం అతను ఎప్పుడూ వినలేదు), “నిన్ను చూస్తే నాకు సిగ్గుగా ఉంది! జిమ్మీ డన్‌లాప్, వెళ్లి శామీ కోసం ఒక బెత్తం తీసుకురా.” జిమ్మీ డన్‌లాప్ వెళ్ళాడు, ఆ బెత్తం దెబ్బ ఆ చిన్న పిల్లాడికి బడి మీద వెంటనే, శాశ్వతంగా విరక్తి కలిగించేలా ఉంది. మధ్యాహ్నం ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు అతను తన తల్లితో, తనకు బడి అంటే ఇష్టం లేదని; గొప్పవాడు కావాలనే కోరిక లేదని; తాను ఒక సముద్రపు దొంగగానో లేదా ఒక ఇండియన్‌గానో మారి, మిస్ హర్ వంటి వారి తలలు నరకడమో లేదా నీటిలో ముంచడమో చేయాలనుకుంటున్నానని చెప్పాడు. అతని తల్లి మనసులో అతని గురించి బాధపడింది, కానీ చివరికి అతన్ని చేరదీయడానికి ఒకరు దొరికినందుకు సంతోషంగా ఉందని పైకి చెప్పింది.

అతను బడికి తిరిగి వెళ్ళాడు, కానీ దాన్ని ఇష్టపడటం ఎప్పుడూ నేర్చుకోలేదు. ప్రతి ఉదయం అయిష్టంగా వెళ్ళి, అసహ్యంతో అక్కడే ఉండిపోయేవాడు—బానిసత్వం, నిరంకుశత్వం లేదా స్వేచ్ఛకు జరిగే చిన్నపాటి కోత వంటి వాటి పట్ల అతనికి ఎప్పుడూ ఉండే అసహ్యం అది. ఆ రోజుల్లో పాఠశాలను బెత్తంతోనే పరిపాలించేవారు, బైబిల్లో చెప్పినట్లుగా అది చాలా చురుకైన, సమర్థవంతమైన బెత్తం. చిన్న పిల్లలందరిలాగే లిటిల్ సామ్ వీపు కూడా తరచుగా నొప్పితో ఉండేది, మరియు అతను ప్రధానంగా ఒక రోజు గురించి కలలు కనేవాడు, ఎప్పుడో ఒకప్పుడు తను పెద్దవాడై, క్రూరంగా మారి, తన ముఠాతో కలిసి దిగివచ్చి మిస్ హార్‌ను పట్టుకుని, బహుశా ఆమె జుట్టు పట్టుకుని ఈడ్చుకెళ్తానని, సినిమాల్లో ఇండియన్లు, సముద్రపు దొంగలు అలా చేయడం చూశానని. మళ్ళీ వేసవి తొలి రోజులు వచ్చినప్పుడు; అతను తన బల్ల పైనుండి హాలిడే కొండ యొక్క లేత ఆకుపచ్చదనాన్ని, దానికి ఆవల దూరంగా కనబడుతున్న ఊదా రంగును, మరియు నది యొక్క మెరుపును చూడగలిగినప్పుడు, ఒక వెబ్‌స్టర్ స్పెల్లింగ్ పుస్తకంతో మరియు ఒక ముసలి అవివాహితతో బందీగా ఉండటం మానవ స్వభావం భరించలేనిదని అతనికి అనిపించింది. ఆ సుదూర గతం నుండి భద్రపరచబడిన రికార్డులలో ఒక పసుపు రంగు చీటీ మిగిలి ఉంది, దానిపై చక్కని పాతకాలపు చేతిరాతతో ఇలా వ్రాయబడి ఉంది:

మిస్ పామెలా క్లెమెన్స్

తన స్నేహపూర్వక ప్రవర్తన మరియు తన వివిధ చదువుల పట్ల చూపిన నిబద్ధతతో తన ఉపాధ్యాయురాలి మరియు తోటి విద్యార్థుల ప్రేమను గెలుచుకుంది.

ఇ. హార్, ఉపాధ్యాయురాలు.

లిటిల్ సామ్‌కు ఎప్పుడైనా అలాంటి ప్రశంసాపత్రం ఇవ్వబడి ఉంటే, ఎంత శ్రద్ధగా వెతికినా అది లభించలేదు. ఒకవేళ అతను తన ఉపాధ్యాయురాలి మరియు తోటి విద్యార్థుల ప్రేమను గెలుచుకుంటే, అది బహుశా ఇతర కారణాల వల్ల అయి ఉంటుంది.

అయినప్పటికీ, అతను ఏదో ఒక విధంగా నేర్చుకుని ఉండాలి, ఎందుకంటే అతను వెంటనే చదవడం నేర్చుకున్నాడు మరియు త్వరలోనే తన వయసుకు తగినట్లుగా మంచి స్పెల్లింగ్ చేసేవాడిగా పరిగణించబడ్డాడు. అతని స్పెల్లింగ్ ఒక సహజసిద్ధమైన బహుమతి, అప్పుడు మరియు తరువాత అతని చాలా విజయాల వలెనే.

మిస్ హార్ తన పాఠశాలను ప్రార్థన మరియు గ్రంథ పఠనాలతో ప్రారంభించేవారని ఇదివరకే ప్రస్తావించబడింది. లిటిల్ సామ్‌కు ఈ విషయాలు అంతగా నచ్చకపోయినా, అతను వాటిని గౌరవించేవాడు. అలా చేయకపోవడం ప్రమాదకరం. పవిత్రమైన విషయాలను పట్టించుకోని చిన్న పిల్లల కోసం అగ్నిజ్వాలలు చురుకుగా ఉంచబడుతున్నాయి; అతని ఇంటి బోధన అతనికి ఆ విషయాన్ని నమ్మించింది. అతను మిస్ హార్‌ను సనాతన విశ్వాసానికి ఒక ఉదాహరణగా గౌరవించాడు. ఆమె “అడగండి, మీకు లభిస్తుంది” అనే వాక్యాన్ని చదివి, ఎవరైతే ఒక దాని కోసం మనస్ఫూర్తిగా ప్రార్థిస్తారో, వారి ప్రార్థనకు సమాధానం లభిస్తుందని వారికి హామీ ఇచ్చినప్పుడు, అతను దానిని నమ్మాడు. ఒక చిన్న తోటి విద్యార్థిని, బేకరు కూతురు, ప్రతి ఉదయం పాఠశాలకు జింజర్ బ్రెడ్ తీసుకువచ్చేది. చిన్న సామ్ దానిలో కొంత తినాలని ఆశగా ఎదురుచూస్తున్నాడు. ప్రపంచంలో మరేదానికన్నా ఎక్కువగా ఆ బేకరు తయారుచేసిన జింజర్ బ్రెడ్ ముక్క అతనికి కావాలి, మరియు దాని కోసం ప్రార్థించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.

ఆ చిన్నారి అతని ముందు కూర్చుంది, కానీ ఆ ఉదయం వరకు ఎప్పుడూ జింజర్ బ్రెడ్‌ను కనిపించకుండా ఉంచింది. అయితే ఇప్పుడు, అతను తన ప్రార్థన ముగించి పైకి చూసినప్పుడు, ఆ అమూల్యమైన ఆహార పదార్థం యొక్క ఒక చిన్న ముక్క అతని ముందు ఉంది. బహుశా అతని కళ్ళలోని ఆ ఆకలి చూపును ఆ చిన్నారి ఇక భరించలేకపోయి ఉండవచ్చు. బహుశా ఆమె అతని విన్నపాన్ని విని ఉండవచ్చు; ఏది ఏమైనప్పటికీ అతని ప్రార్థన ఫలించింది మరియు ఆ క్షణంలో అతని విశ్వాసం హాలిడే కొండను సైతం కదిలించి ఉండేది. తాను కోరుకున్నవన్నీ నెరవేరాలని అతను ప్రార్థించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, కానీ మరుసటి రోజు ఉదయం జింజర్ బ్రెడ్ కోసం ప్రార్థించినప్పుడు ఫలితం లేదు. దుఃఖించినా, చలించకుండా, అతను మరుసటి రోజు ఉదయం మళ్ళీ ప్రయత్నించాడు; అయినా జింజర్ బ్రెడ్ రాలేదు; మూడవ మరియు నాలుగవ ప్రయత్నాలు కూడా అతనికి నిరాశనే మిగిల్చినప్పుడు, అతను నిస్పృహతో మౌనంగా ఉండిపోయాడు; అతని ముఖంలో సందేహం మరియు అలసట స్పష్టంగా కనిపించాయి. అప్పుడు అతని తల్లి ఇలా అడిగింది:

“ఏమైంది సామీ? నీకు ఒంట్లో బాగోలేదా?”

“లేదు,” అని అతను చెప్పాడు, “కానీ నాకు ఇక ప్రార్థనలు చేయడంపై నమ్మకం లేదు, ఇకపై నేను ఎప్పుడూ అలా చేయను.”

“ఎందుకు సామీ? అసలు ఏం జరిగింది?” అని ఆమె ఆందోళనగా అడిగింది. అప్పుడు అతను భావోద్వేగానికి లోనై, ఆమె ఒడిలో తలపెట్టి ఏడుస్తూ అసలు విషయం చెప్పాడు; ఎందుకంటే ఆ రోజుల్లో బహిరంగంగా దైవవిశ్వాసాన్ని తిరస్కరించడం అనేది చాలా తీవ్రమైన విషయంగా పరిగణించబడేది. జేన్ క్లెమెన్స్ అతన్ని దగ్గరకు తీసుకుని ఓదార్చింది.

“వాటికంటే రుచికరమైన జింజర్ బ్రెడ్‌ను నీకోసం ఒక పెద్ద పాత్ర నిండా తయారు చేస్తాను,” అని ఆమె చెప్పింది, “అంతేకాదు, త్వరలోనే బడికి సెలవులు కూడా రాబోతున్నాయి, అప్పుడు నువ్వు మళ్ళీ అంకుల్ జాన్ పొలానికి వెళ్ళవచ్చు.”

అలా చిన్నారి సామ్ బడి రోజులు గడిచిపోయాయి.

X

ప్రారంభ దశలో ఒడిదుడుకులు  దుఃఖం

క్లెమెన్స్ కుటుంబానికి ఆర్థిక సౌభాగ్యం చాలా ఆలస్యంగా లభించింది. 1840వ సంవత్సరం కష్టకాలం తెచ్చిపెట్టింది: వారి వ్యాపార ప్రయత్నం పెద్దగా లాభాలను ఇవ్వలేదు.

శామ్ తన తల్లిదండ్రుల దుఃఖపు చిత్రాన్ని చాలా కాలం గుర్తుంచుకున్నాడు; మరియు వారు ఒకరినొకరు ముద్దు పెట్టుకున్నారని ఓరియన్ గుర్తుచేసుకున్నాడు, అది అంతకుముందెన్నడూ జరగని విషయం.

జడ్జ్ క్లెమెన్స్ తన న్యాయవాద మరియు న్యాయ వృత్తిని తిరిగి ప్రారంభించారు. శ్రీమతి క్లెమెన్స్ కొంతమందిని తన ఇంట్లో అద్దెకు ఉంచుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అప్పటికి పదిహేడేళ్ళ వయసున్న, మంచి నైపుణ్యం గల ప్రింటర్ అయిన ఓరియన్, కుటుంబ పోషణకు సహాయపడటానికి సెయింట్ లూయిస్‌లో ఒక ఉద్యోగాన్ని సంపాదించాడు.

అదృష్టం తగ్గుముఖం పట్టడంతో, అభివృద్ధి యొక్క సాధారణ నెమ్మది దశ ప్రారంభమైంది. ఆ మొదటి రెండు మూడు సంవత్సరాల తర్వాత హానిబల్‌లో పరిస్థితులు మెరుగుపడ్డాయి; న్యాయవాదుల ఫీజులు పెరిగాయి మరియు తరచుగా చెల్లించాల్సి వచ్చింది. మరో రెండు సంవత్సరాలలోపు జడ్జ్ క్లెమెన్స్ మళ్ళీ ఆశాజనకమైన పరిస్థితులలోకి వచ్చినట్లు కనిపిస్తుంది—కనీసం పట్టుపురుగుల పెంపకంలో కొంత డబ్బు పెట్టుబడి పెట్టి నష్టపోగలిగాడు, అలాగే పామెలా కోసం ఒక పియానో కొనగలిగాడు, మరియు సెయింట్ లూయిస్‌కు చెందిన తన ధనిక బంధువు జేమ్స్ క్లెమెన్స్ తన కోసం భద్రపరిచిన హిల్ స్ట్రీట్ ఆస్తిలో ఒక చిన్న ఇల్లు కట్టుకోగలిగాడు. ఈనాడు “మార్క్ ట్వైన్ హోమ్”* అని పిలువబడే ఇల్లు అదే. దానికి సమీపంలో, మెయిన్ స్ట్రీట్ మూల వైపున, ఆయన కార్యాలయం ఉండేది. అక్కడ ఆయన చట్టాన్ని, న్యాయాన్ని అమలుచేసే విధానం ఆయనకు సంపదను తెచ్చిపెట్టకపోయినా, కనీసం యావత్ సమాజం యొక్క గౌరవాన్ని సంపాదించిపెట్టింది. ఒక ఉదాహరణ ఇందుకు సరిపోతుంది:

* ఈ ఇంటిని, 1911లో, మిస్టర్ మరియు మిసెస్ జార్జ్ ఎ. మహాన్ కొనుగోలు చేసి, ఒక స్మారక మ్యూజియం కోసం హన్నిబాల్‌కు బహుకరించారు.

ఆయన కార్యాలయం పక్కనే ఒక రాతి పనివాడి కొట్టు ఉండేది. ఒకరోజు ఆ కొట్టు యజమాని, డేవ్ అట్కిన్సన్, “ఫైటింగ్” మెక్‌డొనాల్డ్ అనే ఒక వ్యక్తితో గొడవపడ్డాడు, దాంతో అక్కడ భయంకరమైన గందరగోళం చెలరేగింది. జడ్జి క్లెమెన్స్ బయటకు పరుగెత్తుకొచ్చి చూడగా, ఆ ఇద్దరు వ్యక్తులు ఫుట్‌పాత్‌పై ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటూ కనిపించారు.

వారి వద్దకు వస్తూ, “శాంతిని నేను ఆజ్ఞాపిస్తున్నాను!” అని ఆయన గట్టిగా అరిచారు.

ఎవరూ కనీసం పట్టించుకోలేదు.

“శాంతిని నేను ఆజ్ఞాపిస్తున్నాను!” అని ఆయన మళ్ళీ, మరింత గట్టిగా అరిచారు, కానీ ఫలితం లేదు.

అక్కడ ఒక రాతిపని సుత్తి అందుబాటులో పడి ఉంది. జడ్జి క్లెమెన్స్ దాన్ని తీసుకుని, పోరాడుతున్న వారి మీదకు వంగి, పైనున్న మెక్‌డొనాల్డ్ తలపై గట్టిగా ఒక దెబ్బ కొట్టాడు.

“శాంతి నెలకొనాలి!” అని అతను మూడోసారి చెబుతూ, అంతకంటే గట్టిగా మరో దెబ్బ కొట్టాడు.

దాంతో ఆ విషయం తేలిపోయింది. రెండవ దెబ్బకు మెక్‌డొనాల్డ్ దొర్లిపడ్డాడు, దాంతో శాంతి నెలకొంది. న్యాయమూర్తి క్లెమెన్స్ ఇద్దరినీ తన కోర్టులోకి పిలిచి, వారికి జరిమానా విధించి, తన రుసుమును వసూలు చేసుకున్నాడు. న్యాయం కోసం చేసిన ఇటువంటి కృషికి తక్షణ ప్రతిఫలం లభించాల్సిందే.

సశేషం

మీ- గబ్బిట  దుర్గా ప్రసాద్ -11-8-26-ఉయ్యూరు 

బయోగాస్ ప్లాంట్ లతో గుజరాత్ జకారియాపుర గ్రామ చరిత్రే మారిపోయింది

సంవత్సరాలుగా, జకరియాపురా మహిళలు తప్పించుకోలేని సమస్యలతో జీవించారు. సాంప్రదాయ కట్టెల పొయ్యిల నుండి వచ్చే పొగ వారి వంటగదులను నింపేసి, వారి కళ్ళు మండిపోయేలా, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు కలిగించేది. ఇంటి ఖర్చులు పెరుగుతూనే ఉన్నాయి, కుటుంబ కలహాలు సర్వసాధారణమయ్యాయి, మరియు చాలా కుటుంబాలు పూట గడవడానికి నానా కష్టాలు పడ్డాయి.

నేడు, అదే గ్రామం పూర్తిగా భిన్నమైన కథను చెబుతోంది. చాలామంది వ్యర్థాలుగా భావించిన ఒక దానితోనే ఈ మార్పు మొదలైంది.

పశువుల పేడ జీవితాలను మెరుగుపరుస్తుందని మధుబెన్ ఎప్పుడూ ఊహించలేదు. పొరుగు గ్రామంలోని బయోగ్యాస్ ప్లాంటును సందర్శించిన తర్వాత ఆమె జీవితం మారిపోయింది. ఆ వ్యవస్థ పనిచేయడాన్ని చూశాక, తన గ్రామం కూడా దాని నుండి ప్రయోజనం పొందగలదని ఆమెకు నమ్మకం కలిగింది. ఈ ఆలోచనను తన గ్రామానికి తీసుకురావాలనే పట్టుదలతో, ఆమె ఈ పునరుత్పాదక పరిష్కారాన్ని స్వీకరించమని ఇతరులను ప్రోత్సహించింది.

వ్యర్థం సంపదగా మారినప్పుడు

జాతీయ పాడి అభివృద్ధి మండలి (నేషనల్ డెయిరీ డెవలప్‌మెంట్ బోర్డ్) మద్దతుతో, జకరియాపురాలోని పశువులు ఉన్న 368 కుటుంబాలన్నింటిలో బయోగ్యాస్ ప్లాంట్లు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ప్రతి ప్లాంట్, పశువుల పేడ మరియు నీటిని ఒక సాధారణ మిశ్రమంగా ఉపయోగించి, వంట కోసం బయోగ్యాస్‌తో పాటు పోషకాలు అధికంగా ఉండే ద్రవాన్ని (స్లర్రీని) ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

ఆ మార్పును గమనించడానికి గ్రామానికి ఎక్కువ సమయం పట్టలేదు. కుటుంబాలు ఇకపై పొగతో నిండిన కట్టెల పొయ్యిలపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం గానీ, ఎల్‌పిజి సిలిండర్లపై డబ్బు ఖర్చు చేయాల్సిన అవసరం గానీ లేకుండా పోయింది. పొగతో నిండిన వంటగదులలో గంటల తరబడి వంట చేసే మహిళలు, చివరకు శ్వాసకోశ సమస్యలు మరియు నిరంతర కంటి మంటల నుండి ఉపశమనం పొందారు. ఆరోగ్యం మెరుగుపడింది, మరియు ఇంటి ఖర్చులు తగ్గాయి, తద్వారా గృహ కలహాలకు కారణమయ్యే ఆర్థిక భారం తగ్గింది.

మొక్కల నుండి వెలువడిన మురుగునీరు ఒక సరికొత్త అవకాశాన్ని తెచ్చిపెట్టింది. మహిళలు ఏకమై, ఆ సేంద్రియ ఎరువును శుద్ధి చేసి మార్కెట్లో అమ్మడం కోసం దేశంలోనే మొట్టమొదటి పూర్తి మహిళా చేతివృత్తి సహకార సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఒకప్పుడు వ్యర్థంగా పారవేసినది ఇప్పుడు అదనపు జీవనోపాధిగా మారింది. దీని ద్వారా కుటుంబాలు ప్రతి నెలా రూ. 3,000 నుండి రూ. 5,000 వరకు సంపాదిస్తున్నాయి.

దీని ప్రయోజనాలు కేవలం ఆదాయానికే పరిమితం కాలేదు. మహిళలు కట్టెలు సేకరించడానికి, ఇంటి పనులు చేయడానికి తక్కువ సమయం వెచ్చిస్తున్నందున, యువతులు ఇంట్లో సహాయం చేయడానికి బదులుగా తమ చదువుపై దృష్టి పెట్టడానికి ఎక్కువ సమయం దొరుకుతోంది.

సామూహిక భాగస్వామ్యంతో ఒక సాధారణ ఆలోచన ఒక గ్రామాన్ని ఎలా పునర్నిర్మించగలదో జకరియాపుర ప్రస్థానం చూపిస్తుంది. ఒకప్పుడు నిర్లక్ష్యం చేయబడిన దానిలో ఆ గ్రామం అసాధారణమైన విలువను కనుగొంది. అది ఇప్పుడు వంటశాలలకు, జీవనోపాధులకు మద్దతునిస్తూ, ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తూ, కుటుంబాలకు మంచి భవిష్యత్తును నిర్మించుకోవడానికి ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ఇస్తోంది. గ్రామీణ జీవితాన్ని మెరుగుపరచడానికి మరిన్ని గ్రామాలు సుస్థిరమైన మార్గాల కోసం చూస్తున్న తరుణంలో, అత్యంత సాధారణ వనరులతోనే అర్థవంతమైన మార్పు ప్రారంభం కాగలదని నిరూపించే ఒక నమూనాని ఈ గ్రామం అందిస్తోంది.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -11-8-26-ఉయ్యూరు ..

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.2 వ భాగం.10.8.26.

మహాకవి కాళిదాసు రఘువంశ మహా కావ్యం.2 వ భాగం.10.8.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఉత్తర కాండ. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.264 వ భాగం.10.8.26.

పూర్తిగా నీటిలోనే ఉన్న కేరళలోని 3 వేల ఏళ్ళనాటి శ్రీ నీర్పత్తూర్ శివాలయం, పుత్తూర్

శ్రీ నీర్పత్తూర్ శివాలయం, పుత్తూర్

ఈ ఆలయం కేరళలోని మలప్పురం జిల్లా, పుత్తూర్ గ్రామంలో ఉంది. ప్రధాన దైవమైన శివుడు కొలువై ఉన్న గర్భాలయంలోని శివలింగం పూర్తిగా నీటితో నిండి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం ఈ ఆలయం మలబార్ దేవస్వం బోర్డు ఆధ్వర్యంలో ఉంది..ఈఆలయం  .గర్భగుడిలోకి వెళ్ళగానే అతీతానుభవం కలుగుతు౦ది ఈ మిస్టరి సైంటిస్ట్ లు కూడా చేదించ లేకపోతున్నారు.ఇదిస్వయంభులింగం అని అందరిభావన .ఆలయం లోని నీరు ఎంతవేసవియినా వర్షాకాలమైనా అదే లెవెల్ లో ఉండటం పరమాశ్చర్యం  ఈ నీరుఎక్కదినున్చి వస్తోందో జియాలజిస్ట్ లు చెప్పలేకపోతున్నారు .అ నీరు తగితెసర్వరోగాలు వెంటనే నయమౌతాయని భక్తుల విశ్వాసం .

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -10-8-26-ఉయ్యూరు .

 అత్యాదునిక కాలం లో పచ్చని ప్రకృతి ఒడిలో వైదికపద్ధతిలో వర్ణాశ్రమ ధర్మ విధానం లో 12కుటుంబాలతో ,16మంది విద్యార్ధులతో స్వయం సమృద్ధిగా విలసిల్లుతున్న శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని -కూర్మ గ్రామం

శ్రీకాకుళం జిల్లా హీర మండలం లో కూర్మ గ్రామం  గురించి ఎంత చెప్పినా తక్కువే. ఇది శ్రీ కూర్మ క్షేత్రానికి 61 కిలోమీటర్ల దూరం లో ఉంది .ఆధునిక సమాజానికి దూరంగా.. పూర్వపు ఆచారాలతో జీవనం కొనసాగిస్తున్న శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని కూర్మ గ్రామంకు ఎన్నో ప్రత్యేకతలు ఉన్నాయి. ఆధునిక కాలంలో ఓ ప్రాచీన గ్రామం ఉందంటే ఆశ్చర్యమే.. ‘కూర్మ’ ప్రజల జీవన శైలి అందర్నీ అబ్బురపరుస్తోంది. కాలానికే ఎదురునిలుస్తూ పూర్తిగా పాత పద్ధతులను అనుసరిస్తూ విభిన్న పంథాను అనుసరిస్తున్నారు. గ్రామీణ ప్రజల పద్ధతులు, గురుకుల జీవన విధానానికి ఈ గ్రామం నిలువుటద్దం అని చెప్పాలి.

అదో కుగ్రామం.. అక్కడ విద్యుత్తు లేదు. టీవీలు, సెల్‌ఫోన్లు లేవు. ప్రస్తుత సమాజాన్ని కుంగదీస్తున్న ఎలాంటి అవలక్షణాలేవీ అక్కడ కనిపించవు. ప్రజలందరూ బాహ్య ప్రపంచాన్ని ఆధ్యాత్మిక చింతనతో దర్శిస్తూ ప్రకృతి ఒడిలోనే సుఖంగా బతుకున్నారు. ఉన్నత చదువులు, పెద్ద ఉద్యోగాలతో సంపన్న శ్రేణి జీవనాన్ని అనుభవించినప్పటికీ.. జీవిత పరమార్థం ఇది కాదని భావించిన వారంతా.. అన్వేషణలో భాగంగా ‘పరమాత్మకు చేరువయ్యే వికాసమార్గం.. సనాతన ధార్మిక జీవనం’గా భావించి సరికొత్త జీవన విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నారు. కాలం మారుతున్న కొద్దీ అలవాట్లూ, పద్ధతులూ మారుతూ ఉంటాయి. కాలం మనుషులను అలా ముందుకు తీసుకువెళ్తూ ఉంటుంది. అయితే కాలానికే ఎదురునిలుస్తూ పూర్తిగా పాత పద్ధతులను అనుసరిస్తూ విభిన్న పంథాను అనుసరిస్తున్నారు శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ఉన్న కూర్మ గ్రామానికి చెందిన ప్రజలు.
ఇప్పటికీ ప్రాచీన వైదిక వర్ణాశ్రమ పద్ధతులు పాటిస్తున్న గ్రామంగా కూర్మ గుర్తింపు పొందింది. ప్రాచీన భారతీయ గ్రామీణ ప్రజల పద్ధతులు, గురుకుల జీవన విధానానికి ఈ గ్రామం నిలువుటద్దంలా ఉంది. 200 ఏళ్ల నాటి భారతీయ గ్రామీణ జీవన విధానం, సాంప్రదాయాలు, పద్ధతులు, ఆహారపు అలవాట్లు, కట్టు బొట్టు, వృత్తులు, వీటన్నిటిని ఒకే చోట కలపోసినట్లుగా కనిపిస్తుంది కూర్మ గ్రామం . ఈ గ్రామాన్ని 2018 జులైలో అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం సంస్థాపకచార్యులైన భక్తి వేదాంత స్వామి ప్రభుపాదులు, వారి శిష్యులు ఏర్పాటు చేశారు. మొదట్లో కొద్ది మందితో ప్రారంభమైన కూర్మ గ్రామంలో… ప్రస్తుతం 12 కుటుంబాలు, 16 మంది గురుకుల విద్యార్థులు, ఆరుగురు బ్రహ్మచారులతో కలిపి మొత్తం 56 మంది నివసిస్తున్నారు, బ్రిటిష్ వారి ఏలుబడిలో భారతీయ వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థ గాడి తప్పడంతో తిరిగి ప్రపంచాన్ని సనాతన ధర్మం వైపు మరల్చడమే ధ్యేయంగా కుర్మా గ్రామం ప్రజలు సంకల్పించుకొని ఆ దిశగా ప్రచార కార్యక్రమాలు సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు.
పూర్వం మన తాత ముత్తాతలు ప్రకృతితో మిళితమై జీవిస్తూ ఎంతో ఆనందంగా గడిపారు. ప్రకృతితో కలిసి మనిషి జీవితం ఎలా అని భారతీయ సంస్కృతే చాటి చెప్పింది. అలాంటి జీవితానికి కూర్మ గ్రామం నిదర్శనమై నిలుస్తోంది. ప్రకృతిసిద్ధ జీవితంతో అందరికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది. కూర్మ గ్రామంలో ఉన్న వారంతా గొప్ప కుటుంబాల్లో పుట్టి పెరిగిన వారే. ఉన్నత చదువులు చదివి లక్షల్లో జీతాలు వచ్చే సంస్థల్లో పని చేసినవారే. కానీ యాంత్రిక జీవితానికి విసుగుచెంది ప్రకృతిలో మమేకమై పరమానందం పొందేందుకు కుటుంబ సమేతంగా అన్ని వదిలి కూర్మ గ్రామంలో నివసిస్తున్నారు. కార్లు, బంగ్లాలు ఉన్నా వాటి నుంచి వచ్చే ఆనందం కంటే మట్టి ఇంటిలో, పూరి గుడిసెలో నివసిస్తున్నప్పుడే చాలా ఆనందంగా ఉందని వీరు చెబుతున్నారు. తమ కుటుంబాలను వదిలి దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల నుంచే కాకుండా, ఇతర దేశాల నుంచి కూడా పలువురు కూర్మ గ్రామానికి భగవంతుని సేవ కోసం వస్తున్నారు.
సరళ జీవనం, ఉన్నత చింతనం కూర్మ గ్రామస్థుల ప్రత్యేకత. నిత్యావసరాలైన కూడు, గుడ్డ ప్రకృతి నుంచే పొందవచ్చని నిరూపిస్తూ, ప్రకృతి సేద్యంతోనే వీటిని పొందుతున్నారు. ఈ ఏడాది గ్రామస్థులంతా కలిసి ఉమ్మడిగా 198 బస్తాల ధాన్యాన్ని పండించారు. సరిపడా కూరగాయలను కూడా పండించుకుంటున్నారు. విత్తనం నాటింది మొదలు, కోతల వరకు ఇతరులపై అసలు ఆధారపడరు. రసాయనాలు లేని వ్యవసాయంతో సొంతంగా నచ్చిన కూరగాయలు పండించుంటారు. పశుపోషణ కూడా చేస్తారు. దంపుడు బియ్యాన్ని వండుకు తింటారు. తమ దుస్తులకు వారే నేత కార్మికులు, ఇళ్ల నిర్మాణానికి వారే మేస్త్రీలు, కూలీలు. ఇసుక, సున్నం, బెల్లం, మినుములు, కరక్కాయలు, మెంతులు మిశ్రమంగా చేసి, గానుగలో ఆడించి గుగ్గిలం మరగబెట్టిన మిశ్రమంతో ఇళ్లు నిర్మించుకుంటారు. నిర్మాణంలో సిమెంటు, ఇనుమును ఏ మాత్రం వాడరు. గ్రామస్థులు కుంకుడుకాయ రసంతో దుస్తులు ఉతుక్కుంటారు. విద్యుత్‌ను అసలు వాడరు. ఇళ్లలో లైట్లు, ఫ్యాన్లు ఉండవు.
కూర్మ గ్రామంలో విద్య.. వర్ణాశ్రమ విధానంలో ఉంటుంది. విద్యార్థులు తెలుగు, సంస్కృతం, ఆంగ్లం, హిందీలో అనర్గళంగా మాట్లాడతారు. ఈ ఆశ్రమంలో తెల్లవారుఝామున 4 గంటల 30 నిమిషాలకు దైవానికి హారతితో దినచర్య ప్రారంభం అవుతుంది. ఉదయం భజన, ప్రసాద స్వీకరణ తర్వాత రోజువారీ పనులకు వెళతారు. వ్యవసాయం, ఇళ్ల నిర్మాణం, ధర్మ ప్రచారంలో గ్రామస్థులు మమేకం అవుతారు. సాయంత్రం ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. ఇక్కడి గురుకులంలో విద్యార్థులకు ఉచిత చదువుతో పాటు, సకల శాస్త్రాలను, వైదిక శాస్త్ర ఆధారిత విద్యా విధానం, ఆత్మ నిగ్రహం క్రమశిక్షణ, సత్ప్రవర్తన, శాస్త్ర అధ్యయనం తో పాటు వ్యవసాయం, చేతివృత్తులు, తల్లిదండ్రులకు గురువుకు సేవ చేయడం లాంటివి కూడా నేర్పుతారు.

కూర్మ గ్రామం గురించి తెలుసుకున్న ఎంతోమంది ఇతర ప్రాంత వాసులు.. ఇక్కడకు వచ్చి ప్రజలు పాటిస్తున్న పద్ధతులను చూసి మురిసిపోతున్నారు. తమ పిల్లలకు కూడా వాటిని నేర్పిస్తున్నారు. ప్రాచీన గ్రామీణ వాతావరణానికి, ఆధ్యాత్మిక చింతన కలగలిసిన కూర్మ గ్రామాన్ని ఇలా ప్రతి నిత్యం వందల మంది సందర్శిస్తున్నారు. విద్యుత్‌ ఉంటే దానితో పాటు సౌకర్యాలు పెరుగుతాయని, అందుకు డబ్బు అవసరం అని, దాని వల్ల జీవితం యాంత్రికంగా మారి మనుషులూ యాంత్రికంగా మారతారని కూర్మ గ్రామస్థులు అంటున్నారు. ప్రపంచం అంతా ఆధునిక జీవన విధానంతో ఉన్నతంగా జీవిస్తూ ఉంటే ప్రకృతి సిద్ధ జీవితంతో కూర్మ గ్రామస్థులు అందరికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారనడంతో అతిశయోక్తి లేదు.

అదో కుగ్రామం.. అక్కడ విద్యుత్తు లేదు. టీవీలు, సెల్‌ఫోన్లు లేవు. ప్రస్తుత సమాజాన్ని కుంగదీస్తున్న ఎలాంటి అవలక్షణాలేవీ అక్కడ కనిపించవు. ప్రజలందరూ బాహ్య ప్రపంచాన్ని ఆధ్యాత్మిక చింతనతో దర్శిస్తూ ప్రకృతి ఒడిలోనే సుఖంగా బతుకున్నారు. ఉన్నత చదువులు, పెద్ద ఉద్యోగాలతో సంపన్న శ్రేణి జీవనాన్ని అనుభవించినప్పటికీ.. జీవిత పరమార్థం ఇది కాదని భావించిన వారంతా.. అన్వేషణలో భాగంగా ‘పరమాత్మకు చేరువయ్యే వికాసమార్గం.. సనాతన ధార్మిక జీవనం’గా భావించి సరికొత్త జీవన విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నారు. కాలం మారుతున్న కొద్దీ అలవాట్లూ, పద్ధతులూ మారుతూ ఉంటాయి. కాలం మనుషులను అలా ముందుకు తీసుకువెళ్తూ ఉంటుంది. అయితే కాలానికే ఎదురునిలుస్తూ పూర్తిగా పాత పద్ధతులను అనుసరిస్తూ విభిన్న పంథాను అనుసరిస్తున్నారు శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ఉన్న కూర్మ గ్రామానికి చెందిన ప్రజలు.

ఇప్పటికీ ప్రాచీన వైదిక వర్ణాశ్రమ పద్ధతులు పాటిస్తున్న గ్రామంగా కూర్మ గుర్తింపు పొందింది. ప్రాచీన భారతీయ గ్రామీణ ప్రజల పద్ధతులు, గురుకుల జీవన విధానానికి ఈ గ్రామం నిలువుటద్దంలా ఉంది. 200 ఏళ్ల నాటి భారతీయ గ్రామీణ జీవన విధానం, సాంప్రదాయాలు, పద్ధతులు, ఆహారపు అలవాట్లు, కట్టు బొట్టు, వృత్తులు, వీటన్నిటిని ఒకే చోట కలపోసినట్లుగా కనిపిస్తుంది కూర్మ గ్రామం . ఈ గ్రామాన్ని 2018 జులైలో అంతర్జాతీయ కృష్ణ చైతన్య సంఘం సంస్థాపకచార్యులైన భక్తి వేదాంత స్వామి ప్రభుపాదులు, వారి శిష్యులు ఏర్పాటు చేశారు. మొదట్లో కొద్ది మందితో ప్రారంభమైన కూర్మ గ్రామంలో… ప్రస్తుతం 12 కుటుంబాలు, 16 మంది గురుకుల విద్యార్థులు, ఆరుగురు బ్రహ్మచారులతో కలిపి మొత్తం 56 మంది నివసిస్తున్నారు, బ్రిటిష్ వారి ఏలుబడిలో భారతీయ వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థ గాడి తప్పడంతో తిరిగి ప్రపంచాన్ని సనాతన ధర్మం వైపు మరల్చడమే ధ్యేయంగా కుర్మా గ్రామం ప్రజలు సంకల్పించుకొని ఆ దిశగా ప్రచార కార్యక్రమాలు సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు.

పూర్వం మన తాత ముత్తాతలు ప్రకృతితో మిళితమై జీవిస్తూ ఎంతో ఆనందంగా గడిపారు. ప్రకృతితో కలిసి మనిషి జీవితం ఎలా అని భారతీయ సంస్కృతే చాటి చెప్పింది. అలాంటి జీవితానికి కూర్మ గ్రామం నిదర్శనమై నిలుస్తోంది. ప్రకృతిసిద్ధ జీవితంతో అందరికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది. కూర్మ గ్రామంలో ఉన్న వారంతా గొప్ప కుటుంబాల్లో పుట్టి పెరిగిన వారే. ఉన్నత చదువులు చదివి లక్షల్లో జీతాలు వచ్చే సంస్థల్లో పని చేసినవారే. కానీ యాంత్రిక జీవితానికి విసుగుచెంది ప్రకృతిలో మమేకమై పరమానందం పొందేందుకు కుటుంబ సమేతంగా అన్ని వదిలి కూర్మ గ్రామంలో నివసిస్తున్నారు. కార్లు, బంగ్లాలు ఉన్నా వాటి నుంచి వచ్చే ఆనందం కంటే మట్టి ఇంటిలో, పూరి గుడిసెలో నివసిస్తున్నప్పుడే చాలా ఆనందంగా ఉందని వీరు చెబుతున్నారు. తమ కుటుంబాలను వదిలి దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల నుంచే కాకుండా, ఇతర దేశాల నుంచి కూడా పలువురు కూర్మ గ్రామానికి భగవంతుని సేవ కోసం వస్తున్నారు.

సరళ జీవనం, ఉన్నత చింతనం కూర్మ గ్రామస్థుల ప్రత్యేకత. నిత్యావసరాలైన కూడు, గుడ్డ ప్రకృతి నుంచే పొందవచ్చని నిరూపిస్తూ, ప్రకృతి సేద్యంతోనే వీటిని పొందుతున్నారు. ఈ ఏడాది గ్రామస్థులంతా కలిసి ఉమ్మడిగా 198 బస్తాల ధాన్యాన్ని పండించారు. సరిపడా కూరగాయలను కూడా పండించుకుంటున్నారు. విత్తనం నాటింది మొదలు, కోతల వరకు ఇతరులపై అసలు ఆధారపడరు. రసాయనాలు లేని వ్యవసాయంతో సొంతంగా నచ్చిన కూరగాయలు పండించుంటారు. పశుపోషణ కూడా చేస్తారు. దంపుడు బియ్యాన్ని వండుకు తింటారు. తమ దుస్తులకు వారే నేత కార్మికులు, ఇళ్ల నిర్మాణానికి వారే మేస్త్రీలు, కూలీలు. ఇసుక, సున్నం, బెల్లం, మినుములు, కరక్కాయలు, మెంతులు మిశ్రమంగా చేసి, గానుగలో ఆడించి గుగ్గిలం మరగబెట్టిన మిశ్రమంతో ఇళ్లు నిర్మించుకుంటారు. నిర్మాణంలో సిమెంటు, ఇనుమును ఏ మాత్రం వాడరు. గ్రామస్థులు కుంకుడుకాయ రసంతో దుస్తులు ఉతుక్కుంటారు. విద్యుత్‌ను అసలు వాడరు. ఇళ్లలో లైట్లు, ఫ్యాన్లు ఉండవు.

కూర్మ గ్రామంలో విద్య.. వర్ణాశ్రమ విధానంలో ఉంటుంది. విద్యార్థులు తెలుగు, సంస్కృతం, ఆంగ్లం, హిందీలో అనర్గళంగా మాట్లాడతారు. ఈ ఆశ్రమంలో తెల్లవారుఝామున 4 గంటల 30 నిమిషాలకు దైవానికి హారతితో దినచర్య ప్రారంభం అవుతుంది. ఉదయం భజన, ప్రసాద స్వీకరణ తర్వాత రోజువారీ పనులకు వెళతారు. వ్యవసాయం, ఇళ్ల నిర్మాణం, ధర్మ ప్రచారంలో గ్రామస్థులు మమేకం అవుతారు. సాయంత్రం ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. ఇక్కడి గురుకులంలో విద్యార్థులకు ఉచిత చదువుతో పాటు, సకల శాస్త్రాలను, వైదిక శాస్త్ర ఆధారిత విద్యా విధానం, ఆత్మ నిగ్రహం క్రమశిక్షణ, సత్ప్రవర్తన, శాస్త్ర అధ్యయనం తో పాటు వ్యవసాయం, చేతివృత్తులు, తల్లిదండ్రులకు గురువుకు సేవ చేయడం లాంటివి కూడా నేర్పుతారు.
కూర్మ గ్రామం గురించి తెలుసుకున్న ఎంతోమంది ఇతర ప్రాంత వాసులు.. ఇక్కడకు వచ్చి ప్రజలు పాటిస్తున్న పద్ధతులను చూసి మురిసిపోతున్నారు. తమ పిల్లలకు కూడా వాటిని నేర్పిస్తున్నారు. ప్రాచీన గ్రామీణ వాతావరణానికి, ఆధ్యాత్మిక చింతన కలగలిసిన కూర్మ గ్రామాన్ని ఇలా ప్రతి నిత్యం వందల మంది సందర్శిస్తున్నారు. విద్యుత్‌ ఉంటే దానితో పాటు సౌకర్యాలు పెరుగుతాయని, అందుకు డబ్బు అవసరం అని, దాని వల్ల జీవితం యాంత్రికంగా మారి మనుషులూ యాంత్రికంగా మారతారని కూర్మ గ్రామస్థులు అంటున్నారు. ప్రపంచం అంతా ఆధునిక జీవన విధానంతో ఉన్నతంగా జీవిస్తూ ఉంటే ప్రకృతి సిద్ధ జీవితంతో కూర్మ గ్రామస్థులు అందరికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నారనడంతో అతిశయోక్తి లేదు.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -10-8-26-ఉయ్యూరు .–

అమెరికా స్వర్ణయుగ(గిల్డెడ్ఏజ్ ) సాహిత్య కీర్తిపతాక -మార్క్ ట్వైన్ జీవిత చరిత్ర -2

V

అదృష్ట మార్గం

బహుశా జాన్ క్వార్లెస్ యొక్క హాస్యభరితమైన, నిశ్చింత స్వభావం  సాధారణ ప్రవర్తన, జాన్ క్లెమెన్స్ యొక్క మరింత మౌనమైన వ్యాపార పద్ధతులతో పూర్తిగా పొసగలేదు. అతను కలలను నిర్మించేవాడు అయినప్పటికీ, క్లెమెన్స్ శుభ్రంగా, పద్ధతిగా ఉండేవాడు, అతని పత్రాలు ఎల్లప్పుడూ క్రమబద్ధంగా ఉండేవి. అతనికి అల్పత్వం  గందరగోళం వంటి వాటిపై తీవ్రమైన అయిష్టత ఉండేది, బహుశా అవే జాన్ క్వార్లెస్ దుకాణ నిర్వహణలో ప్రధాన లక్షణాలుగా ఉండేవి. ఏదేమైనా, రెండు మూడు సంవత్సరాల తర్వాత వారు భాగస్వామ్యాన్ని రద్దు చేసుకున్నారు,  క్లెమెన్స్ వీధికి అవతలి వైపున తన సొంత వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించాడు. కేసులు ఉన్నప్పుడల్లా అతను న్యాయవాద వృత్తిని కూడా చేపట్టాడు,  శాంతి న్యాయాధికారిగా ఎన్నికై, “న్యాయమూర్తి” అనే శాశ్వత బిరుదును పొందాడు. దుకాణంలో సహాయం చేయడానికి అతనికి ఒకరు అవసరమయ్యారు, అందుకోసం అప్పటికి పన్నెండు లేదా పదమూడు సంవత్సరాల వయస్సున్న ఓరియన్‌ను పనిలో పెట్టుకున్నాడు; కానీ, తన చిన్న వయస్సు తప్ప, జీవితాంతం ఒక దార్శనికుడిగా ఉన్న ఓరియన్, వ్యాపారంపై ఆసక్తి లేని, చదువులో నిమగ్నమయ్యే, ఆలోచనాపరుడైన బాలుడు. అప్పుడు ఒక భాగస్వామ్యం ఏర్పడింది.

పెట్టుబడి గానీ, వ్యాపార సామర్థ్యం గానీ పెంపొందించుకోని ఒక వ్యక్తితో ఇది ఏర్పడింది, చివరికి అది ఒక వైఫల్యంగా నిరూపించబడింది. ఫ్లోరిడాలో జాన్ క్లెమెన్స్ స్థాపనతో వచ్చిన స్వల్ప విజయ పరంపర క్షీణించడం ప్రారంభమైంది. 1838 జూలైలో జన్మించిన హెన్రీ అనే మరో బాలుడు, అతని భారాలకు మరో బాధ్యతను జోడించాడు.

మంచి రోజులు వస్తాయనే ఆశ ఇంకా మిగిలే ఉంది. సాల్ట్ నదిని నౌకాయానానికి అనువుగా మార్చే పథకం కార్యరూపం దాల్చే అవకాశం కనీసం ఒక మంచి ఆశ అయినా కనిపించింది. చిన్న పడవలు (బాట్యూలు) సైతం సౌత్ ఫోర్క్ యొక్క దిగువ శాఖ వరకు ప్రయాణించడంతో, ఫ్లోరిడా ఒక వాణిజ్య కేంద్రంగా మారుతుంది,  ఆ గ్రామంలోని వ్యాపారులు, ఆస్తిపరులు గొప్ప లాభాలను పొందుతారు. జడ్జ్ క్లెమెన్స్‌ను అధ్యక్షుడిగా నియమించి, నావిగేషన్ కంపెనీని ఏర్పాటు చేస్తూ శాసనసభ ఒక చట్టాన్ని ఆమోదించింది. ఈ అంతర్గత అభివృద్ధి పనికి సహాయం చేయమని కాంగ్రెస్‌కు విజ్ఞప్తి చేయబడింది. విజయం తమదేనన్న నమ్మకంతో ఆ కంపెనీ, ఒక బోట్‌యార్డ్‌ను స్థాపించి, వాస్తవంగా ఒక బాట్యూను నిర్మించడంతో ఆ చిన్న గ్రామం ఉత్సాహంతో ఉప్పొంగిపోయింది; కానీ డెమోక్రటిక్ కాంగ్రెస్ ప్రతిపాదిత అభివృద్ధికి వెన్ను చూపింది. సాల్ట్ నదిలోకి చిన్న పడవ కంటే పెద్దదైన ఏ పడవ కూడా ఎప్పుడూ ఎక్కలేదు. అయినప్పటికీ, విహారయాత్రకు వచ్చిన ఒక బృందం ఒక రాత్రి, సరుకులతో నిండి, సిబ్బందితో పొగలు కక్కుకుంటూ ఒక దెయ్యపు స్టీమర్ నదిలో పైకి వెళ్లడం చూసిందట. అది స్పష్టంగా ఒక బూటకం. హ్యూ రాబిన్సన్ అనే ఒక వృద్ధ స్కాట్‌లాండ్ వాసి, ఆ విషయం విన్నప్పుడు ఇలా అన్నాడు:

“వారు చెప్పే ఒక్క మాటను కూడా నేను సందేహించను. స్కాట్లాండ్‌లో, ప్రజలు చంపబడినప్పుడు లేదా కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు, వారు తమ ఆత్మలను బయటకు పంపుతారు. అప్పుడు ఆ ఆత్మలు అద్దంలో తమ ప్రతిబింబంలా తమలాగే కనిపిస్తాయి. అది ఏదో ధ్వంసమైన స్టీమ్‌బోట్ యొక్క దెయ్యం.”

కానీ అక్కడున్న జాన్ క్వార్లెస్ నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు:

“ఎప్పుడైనా ఎవరైనా కష్టాల్లో ఉంటే, అది ఆ స్టీమ్‌బోట్‌లోని మనుషులే,” అన్నాడు. “గత ఎన్నికల్లో వాళ్లే డెమోక్రటిక్ అభ్యర్థులు. వాళ్లు సాల్ట్ నది అభివృద్ధిని నాశనం చేశారు, ఇప్పుడు సాల్ట్ నది వాళ్లను నాశనం చేసింది. వాళ్ల దెయ్యాలు ఒక దెయ్యపు స్టీమ్‌బోట్‌లో నదిలో పైకి వెళ్లాయి.” విస్తృతంగా ప్రచారం పొంది, దూర ప్రాంతాలకు వ్యాపించిన ఈ వ్యాఖ్య నుండే, ఓడిపోయిన రాజకీయ అభ్యర్థులకు వర్తించే “గోయింగ్ అప్ సాల్ట్ రివర్” అనే పదం ఉద్భవించి ఉండవచ్చు.* * నిఘంటువుల ప్రకారం, ఈ పదబంధం బహుశా కెంటకీలోని ఒక చిన్న, కష్టమైన వాగు నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు; కానీ ఇది క్వార్లెస్ యొక్క చమత్కారమైన వ్యాఖ్య నుండి ఉద్భవించిందని నమ్మడం మరింత సహేతుకంగా అనిపిస్తుంది.

సాల్ట్ నదిపై నౌకాయానాన్ని స్థాపించడానికి మరెన్నడూ ప్రయత్నం జరగలేదు. తూర్పున అప్పటికే రైలు మార్గాలు నడుస్తున్నాయనే వదంతులు అటువంటి ఆలోచనలకు ముగింపు పలికాయి. రైలు మార్గాలు ఎక్కడికైనా వెళ్ళగలవు  లాక్‌లు, డ్యామ్‌లు అవసరమయ్యే కష్టతరమైన నౌకాయానం కంటే వాటి నిర్వహణ బహుశా చౌకగా  సులభంగా ఉండేది. సాల్ట్ నది ఒక సంభావ్య జలమార్గంగా తన ప్రతిష్టను కోల్పోయి కేవలం ఒక ప్రకృతి దృశ్యంగా మిగిలిపోయింది. రైలు మార్గాలు లిటిల్ సాల్ట్ కంటే గొప్ప నదులను, ఫ్లోరిడా కంటే గొప్ప గ్రామాలను నాశనం చేశాయి, అయినప్పటికీ ఈ రోజు వరకు ఫ్లోరిడాను గానీ, సాల్ట్ నదిని గానీ ఏ రైలు మార్గం తాకలేదు. బహుశా ఇటువంటి రచనలో తొలి చరిత్రకు సంబంధించిన ఇంతటి నిశితమైన వివరాలు అనవసరమని భావించవచ్చు, కానీ ఈ విషయాలన్నీ… ప్రపంచానికి ఒకనాడు మార్క్ ట్వైన్‌గా తెలిసిన ఆ చిన్న బాలుడి వృత్తి జీవితంలో అవి నిశ్చయమైన ప్రభావాలుగా నిలిచాయి.

VI

ఒక కొత్త ఇల్లు

ఫ్లోరిడాలోని క్లెమెన్స్ కుటుంబానికి సంభవించిన చివరి దురదృష్టం చిన్నారి మార్గరెట్ మరణం. నిస్సందేహంగా అది వారి నిష్క్రమణను వేగవంతం చేసింది. ఆ రోజుల్లో ఒక మూఢనమ్మకం ఉండేది, అదేమిటంటే, ఆరోగ్యాన్ని దైవ దయకు ఆపాదించకుండా, దానిని అదృష్టంగా భావించడం ఒక రకమైన తీర్పుకు దారితీస్తుందట. ఒకరోజు జేన్ క్లెమెన్స్ తన కుటుంబంలో ఇప్పటివరకు ఏ ఒక్కరినీ కోల్పోకపోవడం తమ అదృష్టమని ఒక పొరుగువారితో చెప్పింది. అదే రోజు, అక్కాచెల్లెళ్లు పమేలా, మార్గరెట్ పాఠశాల నుండి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, మార్గరెట్ తన పుస్తకాలను బల్లపై పెట్టి, అద్దంలో తన ఎర్రబడిన చెంపలను చూసుకుని, వెనుక మంచాన్ని బయటకు లాగి పడుకుంది.

ఆమెకు మళ్ళీ ఎప్పుడూ సరైన స్పృహ రాలేదు. వైద్యుడిని పిలిపించగా, అతను ఆ కేసును “పైత్య జ్వరం”గా నిర్ధారించాడు. ఒక సాయంత్రం, సుమారు తొమ్మిది గంటలకు, ఓరియన్ రోగి పక్కన ఉన్న ట్రండిల్-బెడ్ అంచున కూర్చుని ఉండగా, తలుపు తెరుచుకుంది. అప్పుడు సుమారు నాలుగేళ్ల వయసున్న లిటిల్ సామ్, గాఢ నిద్రలో తన పడకగది నుండి లోపలికి వచ్చాడు. అతను ట్రండిల్-బెడ్ పక్కకు వచ్చి, మేల్కొనే ముందు కొంతసేపు మార్గరెట్ భుజం దగ్గర ఉన్న పరుపును లాగాడు. మరుసటి రోజు ఆ చిన్నారి దుప్పటిని గిల్లుతూ ఉంది, దాంతో ఆమె బ్రతకలేదని తెలిసింది. సుమారు వారం రోజుల తర్వాత ఆమె చనిపోయింది. ఆమెకు తొమ్మిదేళ్లు, అందమైన పిల్ల, బొద్దుగా, గులాబీ బుగ్గలు, నల్లని జుట్టు, ప్రకాశవంతమైన కళ్లతో ఉండేది. ఇది 1839, ఆగస్టు నెలలో జరిగింది. లిటిల్ సామ్ మృత్యువును చూడటం అదే మొదటిసారి—క్లెమెన్స్ కుటుంబంలో మొదటి విచ్ఛేదం: అది ఆ ఇంటిని విషాదంలో ముంచింది. పక్కింట్లో నివసించే చెప్పులు కుట్టేవాడు, కొన్ని వారాల క్రితం ఒక దర్శనంలో, శవపేటిక  అంత్యక్రియల ఊరేగింపు, వంకర రోడ్డు పక్కన ఉన్న గేటు గుండా స్మశానవాటికకు వెళ్లడం, సరిగ్గా జరిగినట్లే చూశానని చెప్పాడు.

ఇప్పటికే జాన్ క్లెమెన్స్‌తో పరిస్థితులు చాలా దారుణంగా ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, అతనికి ఒక గొప్ప ఊరటనిచ్చే ఆలోచన ఎప్పుడూ ఉండేది—అదే టెన్నెస్సీ భూమి భవిష్యత్తు. ప్రతి ప్రణాళికకు అదే ఆధారం; ప్రతి బాధకు అదే ఉపశమనం.

అత్యంత కష్ట సమయాల్లో సాంత్వన చేకూర్చిన మాట, “మనం టెన్నెస్సీ భూమిని అమ్మినప్పుడు అంతా సర్దుకుంటుంది.” అలా ఉండటం అతనికి ఒక వరంలాంటిది, ఎందుకంటే అతని రోజులను సంతోషంగా మార్చేందుకు వేరే ఏమీ ఉండేది కాదు. ఆ భూమి అమ్మకానికి సంబంధించిన చర్చలు సాధారణంగా జరుగుతూ ఉండేవి. ఒత్తిడి బాగా పెరిగి, ఆర్థిక పరిస్థితి అత్యంత దయనీయంగా ఉన్నప్పుడు, దాన్ని ఏ ధరకు అయినా అమ్మకానికి పెట్టేవారు—కొన్నిసార్లు ఎకరాకు ఐదు సెంట్ల చొప్పున కూడా. అయితే, పరిస్థితులు కొద్దిగా మెరుగుపడినప్పుడు, ధర అకస్మాత్తుగా పెరిగి, ఎకరాకు వెయ్యి డాలర్ల గరిష్ట స్థాయికి కూడా చేరుకునేది. అప్పుడప్పుడు ఒక నిజమైన ప్రతిపాదన వచ్చేది, కానీ ఆ క్షణంలో దాన్ని ఎంతో ఆప్యాయంగా స్వాగతించినప్పటికీ, కొద్దిగా ఆలోచించిన తర్వాత దాన్ని ఎప్పుడూ తిరస్కరించేవారు.

“మనం ఎలాగోలా నెట్టుకొస్తాం, జేన్,” అని అతను అనేవాడు. “పిల్లల ఆస్తిని మనం వృధా చేయకూడదు.” టెన్నెస్సీ భూమిని నమ్మిన మరొకరు ఉండేవారు—జేన్ క్లెమెన్స్ యొక్క అభిమాన బంధువు, జేమ్స్ లాంప్టన్. ఆ నిష్కపటమైన జాతి వారందరిలోకెల్లా అత్యంత మర్యాదపూర్వకమైన, సౌమ్యుడైన, అపారమైన ఆశావాది ఆయనే. జేమ్స్ లాంప్టన్ దృష్టిలో ఆ భూమిలో ఎప్పుడూ “కోట్ల సంపద” ఉండేది—ప్రతిదానిలోనూ ఉండేది. ఆయన ప్రతిరోజూ కొత్త మార్గాలలో అద్భుతమైన సంపదను కూడబెట్టేవారు. టెన్నెస్సీ భూమి ప్రస్తావన రాగానే, ఆయన లెక్కలు మారిపోయి, డర్హామ్ లాంప్టన్‌ల ఆస్తులకు ఆనుకొని ఉన్న ఇంగ్లాండ్‌లోని ఎస్టేట్‌లను కొనుగోలు చేసేవారు. ఆయన వారిని ఎల్లప్పుడూ “మన బంధువులు” అని సంబోధిస్తూ, “ప్రస్తుత ఎర్ల్” ఎక్కడున్నారో, ఆయన ఆరోగ్యం ఎలా ఉందో అప్రయత్నంగా ప్రస్తావించేవారు. మార్క్ ట్వైన్, కల్నల్ సెల్లర్స్‌ను సృష్టించినప్పుడు జేమ్స్ లాంప్టన్‌ను కేవలం కాగితంపై పెట్టాడు, మరియు ‘ది గిల్డెడ్ ఏజ్’లో చెప్పబడిన హాకిన్స్ కుటుంబ కథ ఆనాటి పోరాటాన్ని స్పష్టంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. “టెన్నెస్సీ భూమి” అనే పదాలు, వాటి బంగారు వాగ్దానంతో, ఆయనకు గుర్తుండిపోయిన తొలి అక్షరాలుగా మారాయి. కాలక్రమేణా, అవి అపహాస్యానికి పర్యాయపదాలుగా మారడంతో, ఆయన వాటిని ద్వేషించడం మొదలుపెట్టారు.

అందిన ప్రతిపాదనలలో ఒకటి కేవలం రెండు వందల యాభై డాలర్ల చిల్లర మొత్తం, కానీ ఆ క్షణపు అవసరం ఎంతగా ఉందంటే, దానిని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు. ఆ తర్వాత, సహజంగానే, దానిని అవమానకరంగా తిరస్కరించారు. ఒరియన్ క్లెమెన్స్ తన ఆత్మకథలో రాసిన కొన్ని అధ్యాయాలలో ఇలా అన్నారు:

“ఒకవేళ మాకు ఆ రెండు వందల యాభై డాలర్లు అంది ఉంటే, మూడు తరాల పాటు నలభై సంవత్సరాల పాటు కష్టపడి సంపాదించిన టెన్నెస్సీ భూమి మొత్తం మీద, ఖర్చులు పోగా మేము సంపాదించిన దానికంటే అదే ఎక్కువ అయ్యేది.”

ప్రారంభంలో, తక్కువ ఊహాజనితంగా  మరింత తార్కికంగా ఆలోచించే వ్యక్తి ఏమి చేసి ఉండేవారో, జాన్ క్లెమెన్స్ ఇప్పుడు అదే చేశారు; అతను ఒక చిన్న గ్రామం కంటే కొంచెం పెద్దదైనప్పటికీ, అప్పటికే నౌకాయానానికి అనుకూలంగా ఉన్న నది ఒడ్డున ఉన్న ఒక ప్రదేశాన్ని ఎంచుకున్నారు—అది ఒక స్టీమ్‌బోట్ పట్టణం, అక్కడ కనీసం తయారీ మరియు వాణిజ్యానికి సంబంధించిన ప్రాథమిక ఏర్పాట్లు అప్పటికే ప్రారంభమయ్యాయి—అదే, మిస్సోరీలోని హన్నిబాల్—నేటి దాని శ్రేయస్సును బట్టి చూస్తే, అది ఎంత చక్కగా ఎంచుకున్న ప్రదేశమో తెలుస్తుంది.

అతను విషయాలను ఆలస్యం చేయలేదు. ఒక నిర్ణయానికి వచ్చినప్పుడు, అతను వేగంగా చర్య తీసుకున్నాడు. అతను తన సరుకులలో కొంత భాగాన్ని విక్రయించి, మిగిలిన వాటిని భూమార్గంలో రవాణా చేశాడు; అప్పుడు, తన కుటుంబాన్ని, సామాన్లను ఒక బండిలో ఎక్కించుకుని, అతను కొత్త ఇంటికి బయలుదేరడానికి సిద్ధమయ్యాడు. ఓరియన్ నమోదు చేసిన దాని ప్రకారం, ఏదో కారణం చేత, అతని తండ్రి అతన్ని బండిలోకి రమ్మని ఆహ్వానించలేదు,  ఎప్పుడూ చిన్న అవమానాలను కూడా సహించలేని అతను, దీనిని ఉద్దేశపూర్వక విడిచిపెట్టి వెళ్ళడంగా భావించాడు.

“విడిచిపెట్టబడ్డాననే భావన నా హృదయాన్ని బాధపెట్టింది. బండి కొన్ని అడుగులు వెళ్ళగానే నన్ను కనుగొని, లోపలికి రమ్మని ఆహ్వానించారు. వారు హానిబాల్‌కు చేరుకునే వరకు నన్ను గమనించకుండా ఉండగలిగితే ఎంత బాగుండేదో. అప్పుడు నాతో ఎలా ప్రవర్తించారో ప్రపంచం చూసి ‘సిగ్గుచేటు!’ అని ఏడ్చేది.”

నమోదు చేయబడి, గుర్తుంచుకోబడిన ఈ సంఘటన, చాలా కాలం తర్వాత మార్క్ ట్వైన్ మనసులో విచిత్రంగా మరొక సంఘటనతో గందరగోళానికి గురైంది. ‘ది నార్త్ అమెరికన్ రివ్యూ’లో ప్రచురించబడిన ఒక ఆత్మకథాత్మక అధ్యాయంలో అతను హానిబాల్‌కు వెళ్లడం గురించి చెబుతూ, తన మతిమరుపు కుటుంబం తనను విడిచిపెట్టి వెళ్ళిపోయిందని వివరిస్తాడు. అతన్ని విడిచిపెట్టి వెళ్ళిన సంఘటన అప్పుడు జరగలేదు, కానీ తరువాత, కొంత భిన్నంగా జరిగింది. తల్లిదండ్రులు,  సోదరి…

పద్నాలుగేళ్ల వయసు వరకు ఉన్న సోదరులు, నాలుగేళ్ల చిన్న శామ్‌ను వెనుక వదిలి, బండిలో బయలుదేరాలి.*

* ముందుమాటలో పేర్కొన్నట్లుగా, మార్క్ ట్వైన్ జ్ఞాపకశక్తి అతని తరువాతి జీవితంలో అనేక మాయలు చేసింది. అతని చురుకైన ఊహ ద్వారా సంఘటనలు వడపోతకు గురయ్యాయి, చివరికి వాటిలో చాలా వాటికి అసలు సంఘటనతో సంబంధం లేకుండా పోయింది. ఈ పొరపాట్లలో కొన్ని కేవలం వినోదాన్ని కలిగించాయి, కానీ అప్పుడప్పుడు అవి అనుకోకుండా అన్యాయం చేశాయి. సాధ్యమైనంత వరకు, ప్రతి సందర్భంలోనూ వాస్తవాన్ని యథాతథంగా ఉంచడమే రచయిత ఉద్దేశ్యం.

VII

హానిబాల్ అనే చిన్న పట్టణం

1839 నాటికి హానిబాల్ అప్పటికే ఒక కార్పొరేట్ సమాజంగా ఉండి, దానికి దానికంటూ ఒక ప్రత్యేక వాతావరణం ఉండేది. అది ఒక విలక్షణమైన దక్షిణాది శైలి గల పట్టణం, అయినప్పటికీ ఆ కాలంలోని నిజమైన దక్షిణాది సమాజం కంటే కాస్త ఎక్కువ చురుకుగా ఉండేది; అది పాశ్చాత్య శైలిని ఎక్కువగా కలిగి ఉండేది, ఎందుకంటే అది ఉత్సాహం లేకుండానే కొన్ని కొత్త వ్యాపారాలను ప్రణాళిక చేసింది మరియు కనీసం తయారీ రంగాన్ని ప్రదర్శించింది. అది నిద్రమత్తులో ఉండేది (ఒక బానిసల పట్టణం అంతకంటే తక్కువగా ఉండజాలదు), కానీ అది పూర్తిగా నిద్రలో లేదు—అంటే, నిర్జీవంగా లేదు— అది ప్రశాంతమైన సంతృప్తితో ఉండేది. మార్క్ ట్వైన్ దానిని ఇలా గుర్తుచేసుకున్నాడు: “ఒక వేసవి ఉదయపు సూర్యరశ్మిలో కునుకు తీస్తున్న తెల్లవారి పట్టణం, . . . గొప్ప మిసిసిపీ, అద్భుతమైన మిసిసిపీ, మైలు వెడల్పున తన అలలను చిందిస్తూ ప్రవహిస్తోంది; . . . అవతలి వైపు దట్టమైన అడవి.”

ఆ చిన్న పట్టణం తన పరిసరాలను చూసి గర్వపడింది,  అది సబబే: చుట్టూ కొండచరియలు, ఉత్తరాన హాలిడేస్ హిల్, దక్షిణాన లవర్స్ లీప్, ముందు భాగంలో మెరుస్తున్న నదితో, ఆ ప్రదేశం యొక్క అందంలో కోరుకోవడానికి ఏమీ లేదు.

ఆ నదియే ప్రధాన రహదారి. తెప్పలు తేలుతూ వెళ్ళేవి; స్టీమ్‌బోట్లు అటూ ఇటూ ప్రయాణిస్తూ బయటి ప్రపంచంతో సంబంధాలను కల్పించేవి; మహానగరమైన సెయింట్ లూయిస్ కేవలం వంద మైళ్ళ దూరంలో ఉండేది. హానిబాల్ తనను తాను రెండవ ప్రాధాన్యత గలదిగా భావించి, దానికి తగినట్లుగా విర్రవీగింది. అక్కడ అన్ని రకాల ప్రజలు ఉండేవారు—నల్లజాతీయులు, పట్టణ తాగుబోతుల (జనరల్ గెయిన్స్ మరియు జిమ్మీ ఫిన్; తరువాత, ఓల్డ్ బెన్ బ్లాంకెన్‌షిప్) నుండి మొదలుకొని, అనేక సాధారణ స్థాయి యంత్రకారులు, వృత్తి నిపుణుల మీదుగా, పొడవాటి టోపీలు, అంచులతో కూడిన చొక్కాలు,  సాధారణంగా నీలం, గోధుమ, ఆకుపచ్చ వంటి కొన్ని ప్రత్యేకమైన రంగులలో ఉండే పొడవాటి కోటు ధరించే ఆ సమాజంలోని వృత్తి నిపుణుల వరకు. వీరే  వారి కుటుంబాలే ఆ దక్షిణ పట్టణపు నిజమైన ఉన్నత వర్గాన్ని ఏర్పరిచారు. వారిలో చాలా మందికి ఆహ్లాదకరమైన ఇళ్ళు ఉండేవి—ఆ కాలపు దక్షిణ వాస్తుశిల్పం వలె, స్తంభాలతో కూడిన ప్రవేశ ద్వారాలతో ఇటుకలతో లేదా పెద్ద ఫ్రేములతో కట్టిన భవనాలు. ఆ రోజుల్లో నిర్మాణదారులకు అందుబాటులో ఉండే కొన్ని డ్రాయింగ్ పుస్తకాల కారణంగా, దీనికి నిస్సందేహంగా గ్రీకు మూలాలు ఉన్నాయని చెబుతారు. వారిలో చాలా మందికి సంపద కూడా ఉండేది—వారి వృత్తిపరమైన సంపాదనకు అదనంగా ఆదాయాన్నిచ్చే బానిసలు మరియు భూమి. వారు తమ హోదాకు తగినట్లుగా భావించే శైలిలో జీవించారు  అప్పట్లో అందుబాటులో ఉన్న సౌకర్యాలను అనుభవించారు.

న్యాయమూర్తి క్లెమెన్స్  అతని కుటుంబం ఈ ఉన్నత సమాజపు వర్గానికి చెందినవారే, కానీ అతని ఆర్థిక స్థోమత ఇకపై ఆ వర్గానికి చెందిన సౌకర్యాలను గానీ, ఆడంబరాలను గానీ అందించడానికి సరిపోలేదు. అతను తన కుటుంబాన్ని, సామాన్లను హిల్ స్ట్రీట్‌లోని పేవీ హోటల్ అనే ఒక ఇంటి భాగంలో స్థిరపరిచాడు; ఓరియన్‌ను కొత్త బట్టల సూట్‌లో గుమస్తాగా నియమించి, తన వ్యాపార వ్యాపారాన్ని మెయిన్ స్ట్రీట్‌లో నిరాడంబరంగా ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు. బహుశా ఆ బట్టలు ఓరియన్‌కు వ్యాపార జీవితంపై కొత్త ఆశను కలిగించి ఉండవచ్చు, కానీ అది క్రమంగా తగ్గిపోయింది. వ్యాపారం చురుకుగా ప్రారంభం కాలేదు,  అతను అప్పటికే కలలు కంటూ, చదువుతూ కాలాన్ని గడిపేశాడు. కొద్దికాలం తర్వాత, తన తండ్రి సలహా మేరకు, అతను హన్నిబాల్ జర్నల్ కార్యాలయంలో ప్రింటర్ అప్రెంటిస్‌గా చేరాడు.

ఇక్కడ ఓరియన్ క్లెమెన్స్ గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పాలి. అతను చాలా సంవత్సరాల పాటు తన కంటే ఎక్కువ పేరున్న సోదరుడితో సన్నిహితంగా ఉండవలసి వచ్చింది,  బాలుడిగా, యువకుడిగా అతని వ్యక్తిత్వం కనీసం ఒకసారి స్థూలంగానైనా పరిగణించదగినది. అప్పటికి అతనికి పదిహేనేళ్లు,  ఎంతో కొంత స్థాయిలో జీవితాంతం అతనితో పాటు ఉండే లక్షణాలను అతను అలవర్చుకున్నాడు. క్లెమెన్స్ పిల్లలందరిలాగే, అతను దయగల, ప్రేమగల స్వభావం కలవాడు. తొందరపాటు స్వభావం ఉన్నప్పటికీ, ఎల్లప్పుడూ పశ్చాత్తాపపడేవాడు లేదా క్షమించేవాడు. అతన్ని బాగా తెలిసిన వారి అభిమానాన్ని అతను ఎప్పుడూ కోల్పోలేదు. అతని బలహీనతలు అనేకం, కానీ స్థూలంగా చూస్తే అవి ప్రతికూలమైనవే. గౌరవనీయుడు, సత్యసంధుడు అయిన అతనికి చెడు అలవాట్లు గానీ, అనర్హమైన పనులు చేయడం గానీ చేసే అలవాటు లేదు; నిజానికి, అతనిలో ఎలాంటి సానుకూల లక్షణాలు లేవు. అదే అతని ప్రధాన దురదృష్టం. వింత ఆలోచనలు, ఊహలతో నిండి, అస్థిరంగా, అనిశ్చితంగా ఉంటూ, ప్రతి క్షణికమైన భావోద్వేగానికి, ప్రభావానికి లోనయ్యేవాడు. ప్రతిరోజూ ఒక కొత్త అధ్యయన, విజయ ప్రణాళికను రూపొందించుకునేవాడు, కానీ తన ఉద్దేశానికి విరుద్ధంగా ఉన్న ఏదో ఒక యాదృచ్ఛిక వ్యాఖ్య, ముద్రిత పేరా లేదా సలహా కారణంగా దానిని పక్కన పడేసేవాడు. అటువంటి జీవితం తీవ్రతల పరంపరగా ఉండక తప్పదు—అత్యున్నత ఆనందం, నిరాశల మధ్య ప్రత్యామ్నాయ కాలాలు ఉంటాయి. ఇప్పటికే ప్రస్తావించిన తన ఆత్మకథాత్మక అధ్యాయాలలో, ఓరియన్ ప్రతి ప్రేరణను, భావోద్వేగాన్ని, వైఫల్యాన్ని ఎంతో విశ్వసనీయమైన వినయంతో నమోదు చేశాడు. ఆ వినయమే అతనికి ప్రజల ఆమోదాన్ని కాకపోయినా, ఎల్లప్పుడూ గౌరవాన్ని సంపాదించిపెట్టింది. ముద్రణ అనేది ఒక దిగజారుడు వృత్తి, మరియు ఓరియన్ ఆ విషయాన్ని తీవ్రంగా అనుభవించాడు. ఒక పెద్దమనిషి కుమారుడు  టెన్నెస్సీ భూమికి కాబోయే వారసుడిగా, అతనికి ఒక వృత్తిని చేపట్టే హక్కు ఉంది. అతనికి అది ఒక శిక్షలా అనిపించింది,  ఆ అవమానం అతడిని కుంగదీసింది. అప్పుడు బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ ఒక ముద్రకుడని, రాత్రి భోజనంలో కేవలం ఒక ఆపిల్, ఒక ద్రాక్ష గుత్తి మాత్రమే తినేవాడని అతనికి గుర్తొచ్చింది. ఓరియన్ ఫ్రాంక్లిన్‌ను అనుకరించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. తన వాక్చాతుర్యంతో ప్రపంచాన్ని మైమరపించే రోజును ఊహించుకుంటూ, కొంతకాలం పాటు భోజనంలో కేవలం ఒక బిస్కట్, ఒక గ్లాసు నీళ్ళు మాత్రమే తీసుకున్నాడు. ఇంత తక్కువ ఆహారంతో కూడా తన మనసు ఎంత స్పష్టంగా ఉందో, తన వృత్తిని ఎంత వేగంగా నేర్చుకున్నాడో చూసి అతను ఆశ్చర్యపోయాడు.

మిగతా పిల్లలలో, ఇప్పుడు పన్నెండేళ్ళ పామెలాను, ఏడేళ్ళ బెంజమిన్‌ను బడిలో చేర్పించారు. వాళ్ళు అందమైన, ఆకర్షణీయమైన పిల్లలు. పసివాడైన హెన్రీ, దృఢమైన పసివాడు, ఆ ఇంటికే గర్వకారణం. ఆ గుంపులో చిన్న శామ్ అందరికన్నా తక్కువ ప్రతిభావంతుడు. అతను సున్నితంగానే ఉండిపోయాడు, అల్లరి పనులు చేసే అలవాటు తప్ప అతనిలో పెద్దగా అభివృద్ధి ఏమీ లేదు. అతను విచిత్రమైన, ఊహాలోకంలో విహరించే, ఎవరితోనూ మాట్లాడని పిల్లవాడు. అతనికి ఇంట్లో ఉండటం అంటే అసహ్యం, ఎవరూ చూడకపోతే పారిపోయేవాడు—ఎప్పుడూ నది వైపే. అతను నిద్రలో కూడా నడిచేవాడు, తరచుగా ఇంట్లోని మిగతావాళ్ళు అర్ధరాత్రి లేచి చూసేసరికి, అతను ఏదో ఒక చీకటి మూలలో జలుబుతో బాధపడుతూ కనిపించేవాడు. అతని కోసం డాక్టరును తరచుగా పిలిపించేవారు.

అది కుటుంబ ఖజానాకు మంచిది—లేదా, ఆ కఠినమైన అల్లోపతి వైద్య రోజుల్లో అధిక మోతాదులో మందులు వాడేవన్న కథను మనం నమ్మగలిగితే, బహుశా అతనికి కూడా మంచిదే.

అయినప్పటికీ, అతను తనకున్న అనారోగ్యాల వారసత్వంతో సంతృప్తి చెందనట్లు, ఇంకా మరిన్నింటి కోసం ఆశపడినట్లు కనిపిస్తుంది. హన్నిబాల్‌ను నల్లటి, ప్రాణాంతకమైన తట్టు వ్యాధి మహమ్మారి పీడిస్తోంది, మరియు అతను ఆ వ్యాధి సోకాలని తహతహలాడాడు. అతను ఎంతగా తహతహలాడాడంటే, తన ఆట స్నేహితుడైన బోవెన్ అబ్బాయిలలో ఒకడికి ఆ వ్యాధి సోకిందని వినగానే, అతను పారిపోయి, ఇంట్లోకి జారుకుని, ఆ వ్యాధితోనే మంచంలోకి పాకాడు. ఈ సాహసం సంపూర్ణ విజయం సాధించింది. కొన్ని రోజుల తరువాత, క్లెమెన్స్ కుటుంబం కన్నీళ్లతో లిటిల్ సామ్ మంచం చుట్టూ చేరి అతను చనిపోవడాన్ని చూశారు. అతను తన మరణానంతరం స్వయంగా ఒప్పుకున్న దాని ప్రకారం, ఇది అతనికి సంతృప్తినిచ్చింది,  ఆ హృద్యమైన దృశ్యం యొక్క కీర్తి కోసం చనిపోవడానికి కూడా అతను సిద్ధపడ్డాడు. అయితే, అతను వారిని నిరాశపరిచాడు, మరియు వెంటనే కొత్త కీర్తి ప్రతిష్టల కోసం అన్వేషణలో నిమగ్నమయ్యాడు.* అతను బహుశా చిన్నప్పుడు బాగా అలసిపోయి ఉంటాడు, జేన్ క్లెమెన్స్ తన రకరకాల బాధ్యతలు, పనులతో అతనికి ఎల్లప్పుడూ ఓదార్పునిచ్చి ఉండదని మనం నమ్మవచ్చు.

* తన తరువాతి జీవితంలో మిస్టర్ క్లెమెన్స్ ఈ అనారోగ్యం యొక్క కచ్చితమైన కాలాన్ని గుర్తుచేసుకోలేదు. తన మానసిక స్థితిని బట్టి లేదా తన కథాంశ అవసరాలను బట్టి, అతను తన అలవాటైన ఉదాసీనతతో దానిని వివిధ సంవత్సరాలకు ఆపాదించేవాడు. నిస్సందేహంగా, ఆ “తట్టు” సంఘటన అతను చాలా చిన్న వయస్సులో ఉన్నప్పుడు జరిగింది.

“నాకు కలిగిన ఏ బిడ్డ కన్నా నువ్వే నాకు ఎక్కువ ఆందోళన కలిగించావు,” అని ఆమె ఒకసారి తన వృద్ధాప్యంలో అతనితో అంది.

“నేను బ్రతకనేమోనని నువ్వు భయపడ్డావనుకుంటాను,” అని అతను తన ప్రశాంతమైన రీతిలో సూచించాడు.

ఎనభై ఏళ్లుగా మసకబారని ఆ చురుకైన హాస్యంతో ఆమె అతని వైపు చూసింది. “లేదు; నువ్వు బ్రతకనేమోనని భయపడ్డాను,” అంది ఆమె. కానీ అది ఆమె చేసిన పరిహాసం మాత్రమే, ఎందుకంటే ఆమె ప్రపంచంలోనే అత్యంత దయగల వ్యక్తి,  సాధారణంగా తల్లులందరిలాగే, తన తల్లి సంరక్షణ ఎక్కువగా కోరుకునే బిడ్డ పట్ల ఆమెకు ఒక బలహీనత ఉండేది.

ప్రధానంగా అతని కారణంగానే ఆమె ఫ్లోరిడా సమీపంలోని జాన్ క్వార్లెస్ పొలంలో తన వేసవిని గడిపేది,  ఆ మొదటి వేసవిలోనే ఇంతకుముందు చెప్పిన ఒక సంఘటన జరిగింది. కుటుంబమంతా ఒక చిన్న పర్యటనకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు, మరియు జూన్ నెలలో ఒక శనివారం ఉదయం శ్రీమతి క్లెమెన్స్, ముగ్గురు పెద్ద పిల్లలు మరియు పసికందుతో పాటు, బానిస అమ్మాయి జెన్నీతో కలిసి, ఆ రోజు ప్రయాణం కోసం ఒక తేలికపాటి బండిలో బయలుదేరారు. ఆదివారం ఉదయం లిటిల్ సామ్‌ను గుర్రం మీద తీసుకురమ్మని జడ్జ్ క్లెమెన్స్‌కు చెప్పారు. జడ్జ్ క్లెమెన్స్ తన గుర్రానికి జీను కట్టడానికి లేచేసరికి చాలా పొద్దున్నే ఉంది,  లిటిల్ సామ్ ఇంకా నిద్రపోతున్నాడు. గుర్రం సిద్ధంగా ఉండటంతో, క్లెమెన్స్ తన మనసు ఎక్కడో దూరంగా ఉండటంతో, ఆ చిన్న పిల్లాడిని ఒక్కసారి కూడా గుర్తుకు తెచ్చుకోకుండా గుర్రం ఎక్కి బయలుదేరాడు,  ఆ మధ్యాహ్నానికి తన బావగారి పొలానికి చేరుకున్నాడు. అప్పుడు జేన్ క్లెమెన్స్ అతన్ని ఎదుర్కొని, లిటిల్ సామ్‌ను తనకు ఇవ్వమని డిమాండ్ చేసింది.

“అయ్యో,” అని న్యాయమూర్తి దిగ్భ్రాంతితో అన్నాడు, “అతన్ని నిద్రపుచ్చిన తర్వాత నేను అతని గురించి ఒక్కసారి కూడా ఆలోచించలేదు.”

జేన్ క్లెమెన్స్  పాట్సీ క్వార్లెస్‌ల సోదరుడైన వార్టన్ లాంప్టన్, హడావిడిగా ఒక గుర్రానికి జీను కట్టి, హన్నిబాల్ వైపు గందరగోళంగా బయలుదేరాడు. అతను తెల్లవారుజామున చీకటి పడేసరికి అక్కడికి చేరుకున్నాడు. ఆ బాలుడు సురక్షితంగానే ఉన్నాడు, కానీ ఒంటరితనంతో, ఆకలితో ఏడుస్తున్నాడు. అతను ఆ రోజంతా తాళం వేసి ఉన్న, నిర్మానుష్యమైన ఇంట్లో గడిపాడు.

పిండి సంచికి ఉన్న రంధ్రం గుండా సన్నని ధారలా పిండి బయటకు కారుతుండగా, దానితో ఆడుకుంటూ ఉన్న ఆ చిన్నారికి తగినంత ప్రోత్సాహం లభించింది. అతనికి ఆహారం  ఓదార్పు లభించాయి; మరుసటి రోజు అతను క్షేమంగా ఆ పొలంలో చేరాడు. ఆ పొలం ఆ వేసవిలోనూ, ఆ తర్వాతి కాలంలోనూ అతని బాల్యంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా మారి, అతని తదుపరి జీవితంపై కూడా తనదైన ముద్ర వేసింది.

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-8-26-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ఆంధ్ర ఇతిహాసం విశ్వనాథ వేయిపడగలు.1 వ భాగం.9.8.26.

      అక్షరం లోక రక్షకం

సరస భారతి 202 వ కార్యక్రమంగా శ్రీ కోట గురు వరేణ్యుల గురు పూజోత్సవం

5-9-2026 శనివారం  ఉపాధ్యాయ దినోత్సవ సందర్భంగా సరసభారతి 202వ కార్యక్రమం గా సుమారు 80 సంవత్సరాల క్రితం మా గురు వరేణ్యులు కీ .శే.బ్రహ్మశ్రీ కోట సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారి గురు పూజోత్సవం 5-9-26-శనివారం  సాయంత్రం 6-గం లకు రావి చెట్టు బజారు లో ఉన్న శ్రీ సువర్చలా౦జనేయస్వామి దేవాలయం లో జరుగుతుది . 2026పదవ తరగతి పబ్లిక్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులైన  ప్రతిభ గల విద్యార్ధినీ విద్యార్ధులకు నగదు బహుమాన బహూకరణం   మా గురువు గారికి ,ఉపాధ్యాయులకు సన్మానం నిర్వ హిస్తున్నాము .పాల్గొని జయప్రదం చేయ ప్రార్ధన .

  కార్యక్రమం

సభాధ్యక్షులు -శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -సరసభారతి అధ్యక్షులు

సభ ప్రారంభం -శ్రీమతి జోశ్యుల శ్యామలా దేవి -సరసభారతి గౌరవాధ్యక్షులు

ముఖ్యఅతిధి,గౌరవ గురు పురస్కార గ్రహీత – –మాన్యులు శ్రీ జి.ప్రజాపతి రావుగారు – జ్ఞాన వయో వృద్ధులు, ,విజయవాడ శాతవాహన కాలేజి సంస్థాపకులు ,,చైర్ పర్సన్ ,మాకు 1958-1960 లో ఎస్.ఆర్. ఆర్.కాలేజి విజయవాడ లో బి.ఎస్ .సి .(ఫిజిక్స్ )లెక్చరర్-విజయవాడ.   

 ఆత్మీయ అతిధి –శ్రీ వత్తుమిల్లి ప్రసాద్ -‘’సుబ్బారావు మాస్టారి బడి Vuyyuru’’ వాట్సాప్ గ్రూప్ నిర్వాహకుడు (మాష్టారి మనుమడు )ముదినేపల్లి .

 సభ నిర్వహణ -శ్రీమతి మాదిరాజు శివ లక్ష్మి – సరసభారతి కార్య దర్శి

శ్రీ కోట గురు వరేణ్యుల ,శ్రీ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణ చిత్రపటాలకు పుష్పాలంకరణ

సంగీత విభావరి (15నిమిషాలు)- కుమారి కె.దుర్గా సరస్వతీ దీప్తి-విజయవాడ  

కోట గురువరేణ్యుల పుత్రులు శ్రీ కోట చంద్ర శేఖర శాస్త్రి ,శ్రీ కోట సీతారామాంజనేయులు శ్రీ కోట గాయత్రీ ప్రసాద్ గార్లు బ్రాహ్మణ విద్యార్ధినీ విద్యార్ధులకు ఏర్పాటు చేసిన నగదు బహుమతి ప్రదానం

1-కీ.శే.బ్రహ్మశ్రీ కోట సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారి స్మారక నగదు బహుమతి

 చిరంజీవి మున్నంగి సాయిశ్రీ  ఫణి సాత్విక్ కు  

(ఫ్లోరా హైస్కూల్ లో చదివి 2026పబ్లిక్ పరీక్షలో 489 /600మార్కులతో ఉత్తీర్ణత సాధించిన విద్యార్ధి )

2-కీ.శే .శ్రీమతి కోట సీతమ్మ గారి స్మారక నగదు బహుమతి

కుమారి జంధ్యాల నాగ వెంకట లక్ష్మీ మైధిలి  కు –

(జిల్లాపరిషత్  హైస్కూల్ లో చదివి 2026పబ్లిక్ పరీక్షలో 329/600మార్కులతో ఉత్తీర్ణత సాధించిన విద్యార్ధిని)

కీ.శే.బ్రహ్మశ్రీ కోట సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారి శిష్యులు కీ.శే .శ్రీ మైనేని గోపాల కృష్ణ, శ్రీమతి సత్యవతి దంపతులు (అమెరికా )ఏర్పాటు చేసిన నగదు బహుమతులు

1-       కీ.శే.బ్రహ్మశ్రీ కోట సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారి స్మారక నగదు బహుమతి

చిరంజీవి గొడవర్తి అనీష్ కుమార్ కు   -S.C.విద్యార్ధి –

(ఫ్లోరా ఇంహ్లీష్ మీడియం స్కూల్ లోచదివి 2026పబ్లిక్ పరీక్షలో 587/600మార్కులతో ఉత్తీర్ణత సాధించిన విద్యార్ధి )

2-కీ.శే .కోటసీతమ్మ గారి స్మారక నగదు బహుమతి

కుమారి ఉయ్యూరు రత్నకుమారి కు -SC విద్యార్ధిని –

(శ్రీనివాస అక్షరాలయం లోచదివి 2026పబ్లిక్ పరీక్షలో 568/600మార్కులతో ఉత్తీర్ణత సాధించిన విద్యార్ధిని  )

సరసభారతి అందజేయు నగదు పురస్కారాలు

1-కుమారి చందన లిఖిత OC విద్యార్ధినికి –

 (వి.ఆర్.కె..ఎం .హైస్కూల్ లో చదివి 2026పబ్లిక్ పరీక్షలో 548/600 మార్కులతో ఉత్తీర్ణత సాధించిన విద్యార్ధిని )

2-చిరంజీవి మద్దెల భవదీప్ సాయి –B.C .విద్యార్ధి కి –

 (ఫ్లోరా ఇంగ్లీష్ మీడియం హైస్కూల్ లో చదివి 2026 పబ్లిక్ పరీక్షలో 586/600 మార్కులతో ఉత్తీర్ణత సాధించిన విద్యార్ధి )

3-కుమారి షేక్ సుహానా మీర్జా –B.C.(E)విద్యార్ధిని కి –

 (శ్రీనివాస అక్షరాలయం లోచదివి 2026పబ్లిక్ పరీక్షలో 592/600మార్కులతో ఉత్తీర్ణత సాధించిన విద్యార్ధిని  )

ప్రత్యేక బహుమతి పురస్కారం

చిరంజీవి .జితేంద్ర కు – బాల భజన తాళ,,డోలక్ వాద్యనిపుణుడు-ఉయ్యూరు

గమనిక -నగదు బహుమతికి ఎంపికైన  వారు తప్పక తమ పేరెంట్స్ తొ హాజరై  స్వీకరించాలి .

గౌరవ గురు సత్కారం –మాన్యులు శ్రీ జి.ప్రజాపతిరావు గారు శ్రీమతి హైమవతి దంపతులకు

ఉపాధ్యాయ దినోత్సవ సన్మానం

1-శ్రీమతి  కోనేరు శకుంతలాదేవి –ప్రదానోపాధ్యాయురాలు –జిల్లాపరిషత్ హైస్కూల్ –ముదునూరు

2-కుమారి కఠారి సంధ్య –‘’జీవిత చరిత్రల గ్రంధాలయం’’టీచర్  –ముదునూరు

3-శ్రీమతి భాగవతుల నాగవల్లి – ఫిజికల్ సైన్స్ ఉపాధ్యాయిని -జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల –ఉయ్యూరు

4-శ్రీ పినమాల కోటేశ్వరరావు –రిటైర్డ్ మాధ్స్ అసిస్టెంట్ –జిల్లాపరిషత్ హైస్కూల్ –ముదునూరు .

తెలుగులో మాట్లాడటం మనజన్మ హక్కు

శ్రీమతి జోశ్యుల శ్యామలాదేవి   మాదిరాజు శివ లక్ష్మి   గబ్బిట వెంకట రమణ  

గౌరవాధ్యక్షురాలు                     కార్యదర్శి                కోశాధికారి

  గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -సరసభారతి అధ్యక్షులు -9-8-26-ఉయ్యూరు .

మనవి –విద్యార్ధుల నగదు బహుమతి వివరాలు ,మిగిలిన విషయాలతో ఫైనల్  వాట్సాప్ ఆహ్వాన పత్రిక ఆగస్ట్ చివరివారం లో అందజేస్తాము

అమెరికా స్వర్ణయుగ(గిల్ట్ ఏజ్ ) సాహిత్య కీర్తిపతాక -మార్క్ ట్వైన్ జీవిత చరిత్ర -1

క్లారా క్లెమెన్స్ గాబ్రిలోవిచ్‌కు అంకితం – తన తండ్రి జీవిత చరిత్రను కేవలం పొగడ్తలతో నిండిన రచనగా కాకుండా, వాస్తవిక చరిత్రగా రాయాలన్న రచయిత సంకల్పానికి ఆమె నిరంతరం అండగా నిలిచారు.

కృతజ్ఞతాపూర్వక నివేదన

ప్రియమైన విలియం డీన్ హోవెల్స్, జోసెఫ్ హాప్కిన్స్ ట్విచెల్, జోసెఫ్ టి. గుడ్‌మాన్ మరియు మార్క్ ట్వైన్ ఇతర పాత మిత్రులారా:

ఈ పుస్తకాల రూపకల్పనకు పట్టిన ఆరేళ్లకు పైగా కాలంలో నాకు సహాయపడిన మీకు కృతజ్ఞతలు తెలియజేయకుండా వీటిని ముద్రణకు పంపలేను.

మొదటగా, చాలా కాలం క్రితం మీరు, మార్క్ ట్వైన్ కలిసి సాగించిన ఆ స్వేచ్ఛా విహారయాత్రల (gipsying) అనుభవాలు మీకున్నందుకు నేను ఎంతగానో అసూయపడ్డానో చెప్పాలి. ఆ తర్వాత, తమకు మరియు తమ తర్వాతి తరాల వారికి అట్టి అపురూపమైన జ్ఞాపకాలను, లేఖలను దాచుకోవడం సహజ మానవ నైజం అయినప్పటికీ, వాటిని నాకు నిస్సంకోచంగా అందించిన మీ ఉదారతకు నేను ఆశ్చర్యపోతున్నాను. చివరగా, ఇప్పుడు నాకు మీపై అంతగా అసూయ లేదని చెప్పాలనుకుంటున్నాను; ఎందుకంటే మీ దయ వల్ల, ఈ పుస్తకంలోని అధ్యాయాల ద్వారా నేను కూడా మీతో కలిసి ఆ స్వేచ్ఛా ప్రయాణంలో భాగమయ్యాను. ఇప్పుడు నాకు ఆశ్చర్యం కూడా కలగడం లేదు; ఎందుకంటే అతనిపై మీకున్న ప్రేమ నుండే ఆ గొప్ప నిస్వార్థ గుణం (లేదా అతను స్వయంగా పిలిచినట్లుగా ‘దైవిక స్వార్థం’) ఉద్భవించిందని, అతని జ్ఞాపకార్థం మీరు చేయగలిగినదంతా పరిపూర్ణంగా చేస్తే తప్ప మీ హృదయాలకు తృప్తి కలిగేది కాదని నేను తెలుసుకున్నాను.

నా కృతజ్ఞత అపారమైనది  ప్రపంచవ్యాప్తమైనది; ఎందుకంటే ఈ కథకు ఉత్సాహంగా తమవంతు సహకారం అందించిన వ్యక్తులు లేని దేశం అంటూ ఏదీ లేదు. కాకపోతే, నా కృతజ్ఞతను మాటల్లో చెప్పడంలో నేను తగినంతగా సమర్థుడిని కానట్లు అనిపిస్తోంది.

ఆల్బర్ట్ బిగెలో పైన్.

ముందుమాట

ఈ రచనలో నమోదు చేయబడిన కొన్ని సంఘటనలు, స్వయంగా మిస్టర్ క్లెమెన్స్ రచనలలో పేర్కొన్న అదే సంఘటనలు మరియు ఘట్టాల కంటే గణనీయంగా భిన్నంగా ఉండటం గమనించవచ్చు. నైతిక ఉద్దేశ్యం వరకు చూస్తే, మార్క్ ట్వైన్ స్ఫూర్తి సత్యం అనే పునాదిపై నిర్మించబడింది. కానీ తన తొలి ఆత్మకథా రచనలలో—వాటిలో చాలా వరకు ఆత్మకథాత్మకమైనవే—కాలం, ప్రదేశం, లేదా పరిస్థితుల ఖచ్చితత్వానికి అతను పెద్దగా ప్రాధాన్యత ఇవ్వలేదు. అతను చెప్పినట్లుగా, “కేవలం ఒక మంచి కథ చెప్పడానికే” ప్రయత్నించాడు. అయితే తరువాతి కాలంలో, ఎల్లప్పుడూ చురుకుగా ఉండే అతని ఊహాశక్తి, చంచలమైన జ్ఞాపకశక్తి చరిత్రను కష్టతరం చేశాయి. తన “ఆత్మకథ” అని పిలవబడే రచనలో వలె, అతని ప్రయత్నం వాస్తవాల వైపు ఉన్నప్పటికీ ఈ పరిస్థితి కొనసాగింది.

“నేను చిన్నవాడిగా ఉన్నప్పుడు, ఏదైనా జరిగిందా లేదా అనేది గుర్తుంచుకోగలిగేవాడిని,” అని అతను ఒకసారి విచిత్రంగా అన్నాడు, “కానీ నాకు వయసు పైబడుతోంది, త్వరలో నేను జరిగినదాన్ని మాత్రమే గుర్తుంచుకుంటాను.”

ఎక్కడైతే వ్యత్యాసాలు కనిపిస్తాయో, అక్కడ ఈ గ్రంథ రచయిత తన సమాచారాన్ని ఉత్తరాలు, డైరీలు, ఖాతా పుస్తకాలు లేదా ఇతర ప్రత్యక్ష మరియు ఖచ్చితమైన ఆధారాల నుండి సేకరించాడని పాఠకులు నిశ్చింతగా ఉండవచ్చు; అంతేకాకుండా, ప్రత్యక్ష సాక్షుల ఏకగ్రీవ సాక్ష్యం నుండి, పరిస్థితులు మరియు వాస్తవాల ఏకత్వం ద్వారా బలపరచబడినది, అంతేగానీ పుకార్లు లేదా అసంబద్ధమైన ముద్రిత అంశాల నుండి కాదు.

మార్క్ ట్వైన్

 జీవిత చరిత్ర

I

పూర్వీకులు

మార్క్ ట్వైన్ తన చివరి శ్వాస వరకు చదివిన సుటోనియస్ పాత సంపుటిలోని 492వ పేజీలో, “శక్తిహీనతకు” విస్తృత ఖ్యాతి పొందిన ఫ్లేవియస్ క్లెమెన్స్ అనే వ్యక్తి గురించిన ప్రస్తావన ఉంది,  ఒక ఉపాంత గమనికలో అతను ఇలా వ్రాశాడు:

“మన వంశం ఇక్కడి నుండే మొదలవుతుందని నేను అనుకుంటున్నాను.”

అలా వ్రాయడం అతని నైజం. అది అతని విచిత్రమైన శైలిలో వినయభావాన్ని, లోపాలను వెంటనే అంగీకరించే తత్వాన్ని తెలియజేసింది; ఇవే అతని ప్రధాన లక్షణాలు, ఇవి అతని వ్యక్తిత్వంలోనూ, పనిలోనూ అతన్ని ప్రేమించదగిన వ్యక్తిగా చేశాయి.

చారిత్రాత్మకంగా, క్లెమెన్స్ వంశం యొక్క ఈ గుర్తింపును మనం అంగీకరించాల్సిన అవసరం లేదు. ఆ పేరుకే ఒక దయగల అర్థం ఉంది,  అది రోమ్‌లో అసాధారణమైనదేమీ కాదు. ఆ పేరుతో ఒక తొలి పోప్ ఉండేవారు, మరియు ఆ పేరు మధ్యయుగాల చరిత్రలో అప్పుడప్పుడు కనిపిస్తుంది. ఇటీవలి కాలంలో, గ్రెగొరీ క్లెమెన్స్ అనే ఒక ఆంగ్ల భూస్వామి ఉండేవారు. ఆయన క్రామ్‌వెల్ హయాంలో పార్లమెంటు సభ్యుడయ్యాడు  మొదటి చార్లెస్ మరణ శాసనంపై సంతకం చేశాడు. ఆ తర్వాత, అతనిపై రాజహంతకుడిగా విచారణ జరిపి, అతని ఆస్తులను జప్తు చేసి, వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ హాల్ పైభాగంలో ఒక స్తంభానికి అతని తలను వేలాడదీశారు. గ్రెగొరీ క్లెమెన్స్ కుటుంబం ఇంగ్లాండ్‌లోనే ఉండిపోకుండా వర్జీనియా (లేదా న్యూజెర్సీ)కి వలస వెళ్లిందని, వారి నుండే మార్క్ ట్వైన్ తండ్రి అయిన జాన్ మార్షల్ క్లెమెన్స్‌తో సహా ‘వర్జీనియా క్లెమెన్స్’ వంశం ఉద్భవించిందని ఒక సంప్రదాయ కథనం చెబుతోంది. ఆ వంశవృక్షాన్ని పరిశీలించి, అందులోని వివిధ దశలను గుర్తించడం సాధ్యమే కావచ్చు; కానీ, ఒక వంశ వారసుడి గురించి కథ రాస్తున్నప్పుడు, పూర్వీకుల వివరాలు ఒకటి అటుఇటుగా ఉన్నంత మాత్రాన పెద్దగా తేడా ఏమీ ఉండదు.

అయితే, మార్క్ ట్వైన్ యొక్క తక్షణ పూర్వీకుల గురించి చెప్పుకోవాల్సిన విషయాలు కొన్ని ఉన్నాయి. ఆయన తండ్రి తరపు తాతగారి పేరు కూడా శామ్యూల్; ఆయన సంస్కారవంతుడు  సాహిత్య అభిరుచి కలిగిన వ్యక్తి. 1797లో ఆయన వర్జీనియాకు చెందిన పమేలా గోగిన్ అనే యువతిని వివాహం చేసుకున్నారు. వారికి కలిగిన ఐదుగురు సంతానంలో, 1798 ఆగస్టు 11న జన్మించిన జాన్ మార్షల్ క్లెమెన్స్ అందరికంటే పెద్దవాడు. ఒక ఇంటి నిర్మాణ సమయంలో (house-raising) ప్రమాదవశాత్తు తండ్రి మరణించడంతో, ఏడేళ్ల వయసులోనే జాన్ మార్షల్ కుటుంబానికి పెద్ద దిక్కుగా మారాల్సి వచ్చింది. ఆ కుటుంబం పేదదేమీ కాదు, కానీ ఆ బాలుడు కష్టపడి పనిచేసే గుణంతో పెరిగాడు. యవ్వనంలో అతను లించ్‌బర్గ్‌లోని ఒక ఇనుము తయారీ కర్మాగారంలో గుమాస్తాగా పనిచేశాడు, అలాగే రాత్రి వేళల్లో చదువుకునేవాడు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, అతను విద్యను అభ్యసించాడు, కానీ ఆ క్రమంలో తన ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీసుకున్నాడు. ఆ తర్వాత కొంతకాలానికి, తన తల్లి  తోబుట్టువులతో కలిసి కెంటకీలోని అడైర్ కౌంటీకి తరలివెళ్లాడు; అక్కడ అతని తల్లి (వితంతువు) తన పాత ప్రేమికుడిని వివాహం చేసుకుంది.

ఇది 1821వ సంవత్సరం. జాన్ క్లెమెన్స్ అప్పటికి ఇరవై మూడు సంవత్సరాల యువకుడు. అతను ఎప్పుడూ అంత దృఢంగా ఉండేవాడు కాదు, కానీ మంచి వృత్తి, గొప్ప సంకల్పం, మరియు ఆశలు, కలలతో నిండిన హృదయం కలిగి ఉండేవాడు. నిబ్బరంగా, కష్టపడి పనిచేసేవాడిగా,  నిస్సందేహంగా నిజాయితీపరుడిగా ఉండటంతో, అతను తప్పకుండా తనదైన ముద్ర వేస్తాడని ఖచ్చితంగా అనిపించింది. అతను బహుశా కొంత అతి ఆశావాదిగా, ఒకరకంగా ఊహాలోకంలో విహరించేవాడిగా ఉండవచ్చనే విషయాన్ని అప్పట్లో ఒక దురదృష్టంగా పరిగణించలేదు.

రెండు సంవత్సరాల తరువాత అతను జేన్ లాంప్టన్‌ను కలిశాడు; ఆమె తల్లి ఒక కేసీ —మాంట్‌గోమరీ-కేసీ, ఆమె తండ్రి ఇంగ్లాండ్‌లోని డర్హామ్‌కు చెందిన లాంప్టన్‌ల (లాంబ్టన్‌ల) వంశస్థుడు. ఆమె తన గురించి తానే చెప్పుకునే దాని ప్రకారం, కెంటకీ మొత్తంలో అత్యంత అందమైన అమ్మాయిగా, అత్యంత తెలివైనదిగా, అలాగే ఉత్తమ నర్తకిగా పేరు పొందింది. కెంటకీకి చెందిన మాంట్‌గోమరీలు మరియు కేసీలు డేనియల్ బూన్ కాలంలో ఇండియన్ ఫైటర్లుగా ఉండేవారు, మరియు జేన్ మాంట్‌గోమరీగా జన్మించిన వారి అమ్మమ్మ కేసీ, తన బాల్యంలో మోకాసిన్‌లు ధరించి, ఒకసారి కంచె దూకి, తనను వెంబడిస్తున్న రెడ్‌స్కిన్‌ను అధిగమించి తన ప్రాణాలను కాపాడుకుంది. మాంట్‌గోమరీ  కేసీల చరిత్రలు ఒళ్లు గగుర్పొడిచే సాహసాలతో నిండి ఉన్నాయి,  ఈనాడు అడైర్ పక్కన ఒక కేసీ కౌంటీ, దానికి కొంచెం తూర్పున మాంట్‌గోమరీ కౌంటీ ఉన్నాయి. ఇక లాంప్టన్‌ల విషయానికొస్తే, ఆ ఆంగ్ల కుటుంబంలో ఒక ఎర్ల్‌డమ్ ఉంది,  అప్పట్లో అమెరికన్ శాఖలో కూడా వారసత్వ హక్కుదారులు ఉండేవారు. ఈ విషయాలన్నీ కెంటకీలో విలువైనవే, కానీ అరుదైన జేన్ లాంప్టన్ స్వయంగా—ఉల్లాసంగా, చురుకుగా, తన అందానికి  హుందాతనానికి ప్రసిద్ధి చెందింది; అంతేకాదు, రాత్రంతా, పగలూ కూడా నాట్యం చేయగల సామర్థ్యం ఉన్నది—జాన్ మార్షల్ క్లెమెన్స్ హృదయాన్ని గెలుచుకుంది, వారిద్దరూ కలిసిన క్షణంలోనే అతడిని తనవైపు తిప్పుకుంది. మార్క్ ట్వైన్‌ను ప్రసిద్ధిలోకి తెచ్చిన అనేక లక్షణాలు అతని తల్లి నుండి వారసత్వంగా వచ్చాయి. ఆయన హాస్య చతురత, ఆయన తక్షణమే, విలక్షణంగా పలికే తత్వశాస్త్రం – ఇవన్నీ ఆయన కీర్తికి ఆమె అందించిన స్పష్టమైన తోడ్పాటు. ఆ తర్వాత ఒకరోజు ఆమె గురించి మాట్లాడుతూ, ఆయన ఒకసారి ఇలా అన్నారు: “పురుషులలో అరుదుగా, స్త్రీలలో దాదాపుగా లేని ఒక రకమైన సామర్థ్యం ఆమెకు ఉండేది—అది హాస్యమని తనకు తెలియదన్నట్టుగా, ఒక హాస్య విషయాన్ని చెప్పగల పరిపూర్ణమైన హావభావాలు.”

నిస్సందేహంగా, ఆమె ఈ సామర్థ్యాన్ని ఆయనకు వారసత్వంగా ఇచ్చింది; అలాగే ఆమె సున్నితమైన ఛాయ; ఆమె అద్భుతమైన దట్టమైన జుట్టు; ఆమె చిన్న, అందమైన చేతులు, పాదాలు మరియు ఆమె మధురమైన, దీర్ఘమైన మాటతీరు, ఆమె మరియు అతని చమత్కారానికి ఒక ప్రశాంతమైన, పరిపూర్ణమైన నేపథ్యాన్ని ఇచ్చాయి.

జేన్ లాంప్టన్ మరియు జాన్ మార్షల్ క్లెమెన్స్ ల సంక్షిప్త ప్రేమ వ్యవహారం ఒక ఏకపక్ష ప్రేమ వ్యవహారం. జేన్ క్లెమెన్స్ తన జీవితాంతం తన భర్తను గౌరవించింది,  అతను బ్రతికి ఉన్నంత కాలం అతనికి నమ్మకంగా సేవ చేసింది; కానీ ఆమె మనసు కోరుకున్నది లెక్సింగ్టన్‌కు చెందిన ఒక యువ వైద్యుడిని, అతనితో ఆమెకు గొడవ జరిగింది, మరియు జాన్ క్లెమెన్స్‌తో ఆమె తొందరపాటు నిశ్చితార్థం ప్రేమ కన్నా కోపతాపాలకు సంబంధించిన విషయం. పెళ్లి వెంటనే జరగాలని ఆమె షరతు విధించింది, మరియు మే 6, 1823న వారి వివాహం జరిగింది. అప్పుడు ఆమె వయసు ఇరవై; ఆమె భర్త వయసు ఇరవై ఐదు. అరవై సంవత్సరాలకు పైగా గడిచిన తరువాత, జాన్ క్లెమెన్స్ చనిపోయి చాలా కాలం అయ్యాక, ఆమె ఒక పాత స్థిరనివాసుల సమావేశం జరుగుతున్న నగరానికి రైలు ప్రయాణం చేసింది, ఎందుకంటే హాజరైన వారి పేర్లలో ఆమె తన యవ్వన ప్రేమికుడి పేరును గమనించింది. ఇన్నేళ్ల తర్వాత అతని ముందు వినయంగా ఉండి క్షమాపణ అడగాలని ఆమె అనుకుంది. ఆమె చాలా ఆలస్యంగా చేరుకుంది; సమావేశం ముగిసింది, అతను వెళ్ళిపోయాడు. మార్క్ ట్వైన్ ఒకసారి దీని గురించి మాట్లాడుతూ ఇలా అన్నారు: “నా సుదీర్ఘ జీవితకాలంలో నా వ్యక్తిగత అనుభవ క్షేత్రంలోకి వచ్చిన కథలలోకెల్లా ఇది అత్యంత హృదయవిదారకమైన గాథ.”

II

జాన్ మరియు జేన్ క్లెమెన్స్‌ల జీవిత గమనాలు

తనకున్న అపారమైన సామర్థ్యం, కృషి మరియు ఉత్తమ ఉద్దేశ్యాలు ఉన్నప్పటికీ, జాన్ క్లెమెన్స్‌కు వ్యాపారంలో తప్పులు చేసే అలవాటు ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది. నిస్సందేహంగా, అతని ఆశావాద దృక్పథమే—అంటే, త్వరలో రాబోయే శ్రేయస్సుపై అతనికున్న సంపూర్ణ విశ్వాసమే—అతను జీవించినంత కాలం ఒక దురదృష్టకరమైన ప్రదేశం లేదా వ్యాపారం నుండి మరొకదానికి అతన్ని నడిపించింది. పెళ్ళయిన సుమారు ఒక సంవత్సరం తర్వాత, అతను తన యువ భార్యతో కలిసి టెన్నెస్సీలోని కంబర్‌ల్యాండ్ నదిపై ఉన్న ఒక పర్వత పట్టణమైన గెయిన్స్‌బరోలో స్థిరపడ్డాడు, మరియు ఇక్కడే, 1825లో, వారి మొదటి బిడ్డ, ఒక అబ్బాయి జన్మించాడు. వారు అతనికి ఓరియన్ అని పేరు పెట్టారు—బహుశా నక్షత్రరాశి పేరు మీద—అయితే వారు మొదటి అక్షరంపై ఉచ్ఛారణను మార్చి, దానిని ఓరియన్ అని పిలిచారు. గెయిన్స్‌బరో చాలా తక్కువ న్యాయపరమైన కేసులు ఉన్న ఒక చిన్న ప్రదేశం; కానీ, తూర్పు పర్వతాల వైపు ఇంకా దూరంగా ఉన్న, ఫెంట్రెస్ కౌంటీలోని జేమ్స్‌టౌన్ అనే తరువాత ఎంపిక చేయబడిన ప్రదేశం అంత చిన్నదిగా గానీ, లేదా అంత తక్కువ సదుపాయాలు కలిగి ఉన్నదిగా గానీ ఇది ఉండి ఉండదు. అయినప్పటికీ, జేమ్స్‌టౌన్ సరికొత్తది కావడం ఒక ప్రయోజనంగా ఉండేది. జాన్ క్లెమెన్స్ తన ఊహల్లో దానిని తూర్పు టెన్నెస్సీకి భవిష్యత్ మహానగరంగా, తనను తాను దాని అగ్రశ్రేణి న్యాయవాదిగా మరియు పౌరుడిగా నిస్సందేహంగా చూసుకున్నాడు. అతను ఆ ప్రదేశ అభివృద్ధిలో తక్షణమే, చురుకుగా ఆసక్తి కనబరిచాడు, అక్కడ కౌంటీ కేంద్రాన్ని స్థాపించాడు, మొదటి కోర్టు భవనాన్ని నిర్మించాడు, మరియు వెంటనే కోర్టు సర్క్యూట్ క్లర్క్‌గా ఎన్నికయ్యాడు.

అప్పుడే అతను ఫెంట్రెస్ కౌంటీలో భూమిని సంపాదించడం ద్వారా తనకూ, తన పిల్లలకూ ఒక సంపదకు పునాది వేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఆ రోజుల్లో ఎకరాకు ఒక సెంట్ కన్నా తక్కువ ఖర్చుతో భూమిని మంజూరు చేయించుకోవచ్చు, మరియు ఆ భూమి విలువ పదివేలు, ఇరవైవేలు, బహుశా లక్ష రెట్లు కూడా పెరిగే సంవత్సరాలు ఎంతో దూరంలో లేవని జాన్ క్లెమెన్స్ నమ్మాడు. ఆ అంచనాలో ఏమాత్రం తప్పు లేదు. అత్యుత్తమ ఆదిమ కలపతో నిండిన భూమి, మరియు నిండిన.. దుకాణం, ఇల్లు ఒకే భవనంలో ఉండేవి. దుకాణం ఒక గదిలో ఉండగా, ఇంటికి రెండు గదులు అవసరమయ్యేవి—స్పష్టంగా ఆ కుటుంబ సంపద క్షీణిస్తోందని అర్థమైంది.

చిన్నారి మార్గరెట్ పుట్టిన సుమారు ఒక సంవత్సరం తర్వాత, జాన్ క్లెమెన్స్ జేమ్స్‌టౌన్‌ను విడిచిపెట్టి, తన కుటుంబాన్ని, సరుకులను తొమ్మిది మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న ‘త్రీ ఫోర్క్స్ ఆఫ్ వోల్ఫ్’ అని పిలువబడే ప్రదేశానికి తరలించాడు. టెన్నెస్సీ భూమి సురక్షితమైనదే, మరియు ఏదో ఒక రోజు దాని విలువ కోట్లలో ఉంటుంది, కానీ ఈలోగా రోజువారీ జీవనం కోసం పోరాటం కష్టంగా మారుతోంది.

అతను త్రీ ఫోర్క్స్‌లో ఎక్కువ కాలం ఉండి ఉండలేడు, ఎందుకంటే 1832లో అతను వోల్ఫ్ నది కుడి ఒడ్డున ఉన్న మరో ప్రదేశంలో ఉన్నట్లు మనకు తెలుస్తుంది. అక్కడ పాల్ మాల్ అనే తపాలా కార్యాలయం స్థాపించబడింది, దానికి జాన్ క్లెమెన్స్ పోస్ట్‌మాస్టర్‌గా ఉండేవాడు, సాధారణంగా అతన్ని “స్క్వైర్” లేదా “జడ్జ్” అని సంబోధించేవారు. తపాలా కార్యాలయానికి అనుబంధంగా ఒక దుకాణం కూడా నడిచేది. 1832, జూన్‌లో పాల్ మాల్‌లో బెంజమిన్ అనే మరో బాలుడు జన్మించాడు.

ఆ సమయంలో ఆ కుటుంబం జాన్ క్లెమెన్స్ స్వయంగా నిర్మించిన ఒక కలప ఇంట్లో నివసిస్తుండగా, నదికి అవతలి ఒడ్డున ఉన్న మరో కలప ఇంట్లో దుకాణం నడిచేది. అతను ఇకపై న్యాయవాద వృత్తిని చేపట్టలేదు. ‘ది గిల్డెడ్ ఏజ్’లో, మార్క్ ట్వైన్ తన తల్లి , సోదరుడు ఓరియన్ తరువాతి సంవత్సరాలలో అందించిన వర్ణనల ఆధారంగా స్క్వైర్ హాకిన్స్ , ఒబెడ్‌స్టౌన్‌ల గురించి చిత్రించిన తీరు మనకు కనిపిస్తుంది;  వివరాలలో ఇది కచ్చితమైనది కానప్పటికీ, ఆ కాలంలోని తూర్పు టెన్నెస్సీ పరిస్థితుల యొక్క అతిశయోక్తి చిత్రణగా దీనిని పరిగణించరు. ఆ అధ్యాయం చాలా పొడవుగా మరియు నిరుత్సాహపరిచేదిగా ఉన్నందున ఇక్కడ పొందుపరచడం కుదరదు. పాఠకుడు కోరుకుంటే, దానిని స్వయంగా వెతుక్కోవచ్చు. అలా చేస్తే, సంవత్సరాలు  వివాహ భారాలతో జేన్ క్లెమెన్స్ యొక్క అందమైన ముఖ కవళికలు కొంత పదునుగా మారడం, ఆమె ప్రవర్తన కాస్త గంభీరంగా మారడం, లేదా ముప్పై ఆరేళ్ల వయసులో జాన్ క్లెమెన్స్—ఆరోగ్యం లేక, తన పరిసరాలతో పొంతన లేక—వేగంగా నిరుత్సాహపడటం వంటి విషయాలలో వారు ఆశ్చర్యపోరు. ప్రారంభంలోని ఉజ్వల భవిష్యత్తు తర్వాత, పరిస్థితులు ఎలాగో తారుమారయ్యాయి,  ఆశ సన్నగిల్లుతున్నట్లు అనిపించింది.

పొడవాటి మనిషి అయిన అతను, సన్నగా  అసాధారణంగా పాలిపోయినట్లు అయ్యాడు; అతను తన వయసు కంటే పెద్దవాడిగా కనిపించాడు. ప్రతి వసంతకాలంలో అతను ‘సన్‌పెయిన్’ అని పిలవబడే తీవ్రమైన తలనొప్పితో కుంగిపోయేవాడు; అది నిరంతర ప్రయత్నాలన్నింటినీ నాశనం చేస్తూ, నరాలను తీవ్రంగా దెబ్బతీసేది. అయినప్పటికీ అతను తన నైతిక  మేధో ప్రమాణాల నుండి వెనుకాడలేదు, లేదా ఆ బాధ్యతారహిత సమాజం యొక్క గౌరవాన్ని కోల్పోలేదు. అతను మొరటు వ్యక్తులకు ఎన్నడూ భయపడలేదు,  అతని కళ్ళు పది మందిలో తొమ్మిది మందిని కలవరపరిచే విధంగా ఉండేవి. దట్టమైన కనుబొమ్మల కింద బూడిద రంగులో, లోతుగా ఉన్న ఆ కళ్ళు, అక్షరాలా మిమ్మల్ని చీల్చి చెండాడేవి. సంపూర్ణ నిర్భయంతో, అతను తన హక్కులను ఎవరూ కాలరాయడానికి అనుమతించలేదు. జేమ్స్‌టౌన్‌లోని జాన్ క్లెమెన్స్ గురించి ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది: ఒకసారి అతను ఒక ఆవును కోల్పోయినప్పుడు, ఆ సమాజ ఆచారం ప్రకారం, ఆదివారం ఉదయం ప్రసంగ వేదిక నుండి చదవమని ఆ నష్టపు ప్రకటనను మతగురువుకు అందజేశాడు. ఏ కారణం చేతనో, మతగురువు ఆ పత్రాన్ని పక్కన పెట్టి నిర్లక్ష్యం చేశాడు. ప్రార్థన ముగిసిన తర్వాత క్లెమెన్స్ లేచి, ప్రసంగ వేదిక వద్దకు వెళ్లి, తన ప్రకటనను స్వయంగా సభికులకు చదివి వినిపించాడు. మార్క్ ట్వైన్‌ను బాగా తెలిసిన వారు అతనిలో అతని తండ్రి యొక్క కొన్ని వారసత్వాలను గుర్తుచేసుకోకుండా ఉండలేరు.

హాకిన్స్ కుటుంబాన్ని మిస్సోరీకి రమ్మని ఆహ్వానిస్తూ “కల్నల్ సెల్లర్స్” నుండి వచ్చిన లేఖ గురించి ‘ది గిల్డెడ్ ఏజ్’లో చెప్పబడింది. వాస్తవానికి ఆ లేఖను జాన్ క్వార్లెస్ రాశాడు. అతను జేన్ క్లెమెన్స్ సోదరి అయిన పాట్సీ లాంప్టన్‌ను వివాహం చేసుకుని, మిస్సోరీలోని ఫ్లోరిడా, మన్రో కౌంటీలో స్థిరపడ్డాడు. ‘ది గిల్డెడ్ ఏజ్’ కాలంలో అది ఒక చారిత్రాత్మక లేఖ, మరియు వాస్తవానికి కూడా అంతే ముఖ్యమైనది. ఎందుకంటే అది క్లెమెన్స్ కుటుంబ అదృష్టపు మొత్తం రూపురేఖలను మార్చివేసింది. అంతేకాక, అది అమెరికా చరిత్ర ఉన్నంత కాలం నిలిచిపోయే జ్ఞాపకాలున్న ఒక వ్యక్తి యొక్క జన్మస్థలానికి మరియు వృత్తి జీవితాన్ని తీర్చిదిద్దడానికి సంబంధించినది.

III

ఒక నిరాడంబరమైన జన్మస్థలం

ముప్పైల ప్రారంభంలో మిస్సోరీలోని ఫ్లోరిడా ఒక చిన్న గ్రామం—బహుశా ఇప్పుడున్న దానికంటే చిన్నది, కానీ ఆ రోజుల్లో దానికి కీర్తి తక్కువైనా, భవిష్యత్తు మాత్రం ఎక్కువగా ఉండేది. అప్పుడు పశ్చిమ ప్రాంతం ఇంకా ఏకీకృతం కాలేదు, జీర్ణం కాలేదు, చాలావరకు అపరిచితంగా ఉండేది. అర మిలియన్ కంటే తక్కువ శ్వేతజాతీయులు ఉన్న లూసియానా మరియు మిస్సోరీ అనే రెండు రాష్ట్రాలు మాత్రమే ఆ గొప్ప నదికి ఆవలి వైపున ఉండేవి. పదివేల మంది జనాభా మరియు దక్షిణ ప్రాంతంతో నదీ వాణిజ్యంతో గొప్పగా చెప్పుకునే సెయింట్ లూయిస్, ఆ విశాలమైన, అన్వేషించబడని ప్రాంతమంతటిలో ఏకైక మహానగరంగా ఉండేది. అప్పుడు టెలిగ్రాఫ్ లేదు; అప్పట్లో రైలు మార్గాలు లేవు, చెప్పుకోదగ్గ గుర్రపు బగ్గీల మార్గాలు లేవు—పటాలు కూడా దాదాపుగా లేవు. కంటికి కనిపించినా, ఊహించినా, ఒక ప్రదేశం ఎంత ఆశాజనకంగా ఉందో, మరో ప్రదేశం కూడా అంతే ఆశాజనకంగా ఉంది. ముఖ్యంగా, సాల్ట్ రివర్ అనే అందమైన సెలయేటి సంగమస్థానంలో ఉన్న ఫ్లోరిడా వంటి నివాస ప్రాంతం. ఆ సెలయేరు ఏదో ఒక రోజు నౌకాయానానికి అనుకూలంగా మారి, ఆ ప్రాంతపు సరుకులను మహానది అయిన మిసిసిపీ నదికి, అక్కడి నుండి బయటి ప్రపంచానికి తీసుకువెళుతుందని ఆ తొలి వలసదారులు విశ్వసించారు.

ఆ రోజుల్లో కెంటకీకి చెందిన జాన్ ఎ. క్వార్లెస్, తన భార్య పాట్సీ ఆన్ లాంప్టన్‌తో కలిసి వచ్చారు; ఆ తర్వాత, ఆమె తండ్రి బెంజమిన్ లాంప్టన్, ఇంకా లాంప్టన్ వంశానికి చెందిన ఇతరులు కూడా వచ్చారు. జేన్ క్లెమెన్స్, ఆమె భర్త తూర్పు టెన్నెస్సీలోని ఆ నిరుత్సాహకరమైన ప్రయాణాన్ని వదిలిపెట్టి, ఈ కొత్త, ఆశాజనకమైన భూమిలో తమతో చేరాలని వారు కోరుకోవడం సహజమే. అలాగే, సంతోష హృదయం గల, ఉదారమైన, ఆశావాది అయిన జాన్ క్వార్లెస్ ఆ లేఖ రాయడం కూడా సహజమే. ఫ్లోరిడాలో కేవలం ఇరవై ఒక్క ఇళ్ళు మాత్రమే ఉన్నాయి, కానీ క్వార్లెస్ గుర్రపుశాలలు, ఇతర భవనాలు—పైకప్పు ఉన్న ప్రతిదాన్నీ—లెక్కించాడు.

. బహుశా అతను అలా ఉండి ఉండవచ్చు, ఎందుకంటే ఆ సంవత్సరం ఆకాశంలో ఒక గొప్ప తోకచుక్క ఉంది, మరియు అతను నిశ్శబ్దం కనుగొనబడని సూర్యుల సుదూర ప్రదేశాలలోకి తిరిగి తీసుకువెళ్ళబడే రోజు వరకు అది మళ్ళీ తిరిగి రాదు. కానీ అప్పుడు ఎవరూ దీని గురించి ఆలోచించలేదు

అతను ఏడు నెలలకే పుట్టిన శిశువు; అతని రాకకు ఎలాంటి ఘనమైన స్వాగతం లభించలేదు. బహుశా, ఇప్పటికే జనంతో నిండిన ఆ చిన్న ఇంట్లో అతనికి అసలు అవసరమే లేదని కూడా కొందరు భావించి ఉండవచ్చు. అతనికి మొట్టమొదటిసారిగా దుస్తులు తొడిగినట్లు చెప్పబడే ‘పాలీ ఆన్ బుకానన్’ అనే మహిళ ఆ విషయాన్ని తర్వాత కాలంలో గొప్పగా చెప్పుకునేవారు, కానీ అప్పట్లో ఆమెకు దాని గురించి ప్రత్యేకమైన గర్వం ఏమీ లేదు. అప్పుడు అతను ప్రాణం నిలుస్తుందో లేదో అన్నట్లుగా ఉన్న ఒక బలహీనమైన శిశువు మాత్రమే. అయినప్పటికీ, కొత్త ప్రాంతంలో అదృష్టం ప్రసాదించిన ఈ తొలి కానుకను జాన్ క్లెమెన్స్ సానుకూలంగానే భావించి ఉంటారు; అందుకే ఆ చిన్నారికి తన తండ్రి పేరు మీద ‘శాముయెల్’ అని, అలాగే వర్జీనియాకు చెందిన తన పాత  ఆప్తమిత్రుడు ‘లాంగ్‌హార్న్’ పేరును కలిపి నామకరణం చేశారు. ఆ సమయంలో ఆ కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితి మెరుగుపడుతూ ఉండవచ్చు, అందుకే మరొక కుమారుడి రాకను ఆయన శుభసూచకంగా భావించి ఉండవచ్చు.

* ఈ గౌరవం మిసెస్ మిల్లీ అప్టన్ మరియు మిసెస్ డామ్రెల్ అనే మహిళలకు కూడా ఆపాదించబడింది. బహుశా వారందరూ అక్కడ ఉండి సహాయపడి ఉండవచ్చు.

ఇప్పుడు జెన్నీ అనే బానిస బాలికతో సహా మొత్తం ఎనిమిది మంది సభ్యులు ఉన్న కుటుంబానికి మరింత స్థలం అత్యవసరమైంది, దాంతో ఆయన ఆలస్యం చేయకుండా నిర్మాణం చేపట్టారు. ఫలితంగా ఏర్పడిన ఇల్లు ఏమీ రాజభవనంలా లేదు—అది కూడా ఒక అంతస్తు పద్ధతిలోనే ఉండేది—కానీ రెండు గదులు మాత్రమే ఉన్న ఆ చిన్న ఇంటి కంటే ఇది చాలా విశాలంగా ఉండేది. గదులు పెద్దవిగా ఉండేవి, మరియు వంటగది, భోజన గది అవసరాల కోసం కనీసం ఒక అదనపు గది (వింగ్ లేదా ఎక్స్‌టెన్షన్) ఉండేది. 1836లో పూర్తయిన ఈ ఇంట్లో ఫ్లోరిడాలో గడిపిన మిగిలిన కాలమంతా క్లెమెన్స్ కుటుంబం నివసించింది; తర్వాతి కాలంలో దీనిని తరచుగా మార్క్ ట్వైన్ జన్మస్థలంగా చూపించేవారు. అయితే, ఆయన పుట్టిన సమయానికి ఈ ఇల్లు ఇంకా సిద్ధం కాలేదు (కొన్ని నెలల తేడా వచ్చింది), కానీ ఆయన బాల్యానికి ఆశ్రయం కల్పించిన ఇల్లుగా దీనికి తగిన గౌరవం దక్కింది.*

* ఈ ఇల్లు ఇప్పుడు లేదు. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం దీనిని కూల్చివేసినప్పుడు, దాని భాగాలను తీసుకెళ్లి స్మారక వస్తువులుగా (సోవనీర్లుగా) తయారు చేశారు. మార్క్ ట్వైన్ స్వయంగా దీనిని తన జన్మస్థలంగా అంగీకరించలేదు; ఒకసారి దీని ఛాయాచిత్రంపై ఇలా రాశారు: “కాదు, ఇది మరీ ఆధునికంగా (స్టైలిష్‌గా) ఉంది, ఇది నా జన్మస్థలం కాదు.”

IV

ఒక సుదీర్ఘ ప్రయాణం ఆరంభం

అతని బాల్యం దృఢమైన ఆరోగ్యంతో సాగలేదు. ఆ కొత్త శిశువు చలికాలం గండం గట్టెక్కగలిగాడు—ఇది కుటుంబ సభ్యులు మరియు పొరుగువారి మధ్య చర్చనీయాంశమైంది. ఆ తర్వాత అతనికి బలం చేకూరింది, కానీ చాలా నెమ్మదిగా; వారు పిలిచే “లిటిల్ సామ్” ఆ తొలి సంవత్సరాలలో ఎప్పుడూ చాలా సున్నితంగా ఉండేవాడు.

అది ఒక విచిత్రమైన బాల్యం. వింతైన, అద్భుతమైన అనుభవాలు, పరస్పర విరుద్ధమైన ప్రభావాలతో నిండిన ఆ బాల్యం, ఊహాశక్తిని, అలాగే శైశవంతోనే దాదాపుగా మొదలయ్యే జీవిత తత్వానికి బీజరూపాన్ని కూడా ఉత్తేజపరిచింది. జాన్ క్లెమెన్స్ తన పిల్లలతో గడపడానికి చాలా అరుదుగా సమయం కేటాయించేవాడు. తన శక్తికొలది వారి సౌకర్యాన్ని, మానసిక వికాసాన్ని చూసుకుంటూ, అప్పుడప్పుడు సలహాలు ఇచ్చేవాడు. అప్పుడప్పుడు ఒక పుస్తకం కొనేవాడు—కొన్నిసార్లు బొమ్మల పుస్తకం—మరియు పెద్ద పిల్లలకు ఎంతో ఆనందాన్నిచ్చే పీటర్ పార్లీ పత్రికకు చందా కట్టేవాడు, కానీ వారి వినోదాలలో పాలుపంచుకునేవాడు కాదు, మరియు అతను అరుదుగా, లేదా ఎప్పుడూ నవ్వేవాడు కాదు. మార్క్ ట్వైన్ తన తండ్రి నవ్వడం ఎప్పుడూ చూడలేదని లేదా వినలేదని గుర్తుచేసుకున్నాడు. ఆహారాన్ని అందించే సమస్య జాన్ క్లెమెన్స్‌కు ఒక విషాదకరమైనదిగా ఉండేది; అంతేకాకుండా, ఆ కాలంలో అతను ఒక నిరంతర చలన యంత్రంపై పనిచేస్తున్నాడు, అది అతని తీరిక సమయాన్ని పూర్తిగా ఆక్రమించింది, మరియు కనీసం ఆ ఆవిష్కర్తకు అది సంతోషకరమైన పని కాదు. జేన్ క్లెమెన్స్ కూడా తీరిక లేకుండా ఉండేది. ఆమె హాస్య చతురత చనిపోలేదు, కానీ పెరిగిన చింతలు, వయసుతో పాటు ఆమె కోపం, అలాగే ఆమె ముఖ కవళికలు కూడా పదునుగా మారాయి. ఆమె తన పనుల్లో నిమగ్నమై ఉన్నప్పుడు, ఆమెకు కొంచెం దూరంగా ఉండటమే మేలు.

చిన్న సామ్‌కు తోడుగా అతని అన్నదమ్ములు, అక్కచెల్లెళ్లు ఉండేవారు. వారందరూ అతని కంటే పెద్దవారే: అతని కంటే పదేళ్లు పెద్దవాడైన ఓరియన్, ఆ తర్వాత రెండు, మూడు సంవత్సరాల వ్యవధిలో పామెలా, మార్గరెట్, ఆపై బెంజమిన్ అనే దయగల చిన్న బాలుడు. తనకంటే మూడేళ్లు చిన్నవాడైన తమ్ముడిని చూసుకోవడానికే తన సున్నితమైన జీవితాన్ని అంకితం చేసినవాడు. కానీ ఈ సాంగత్యాలకు తోడు, ఆ రోజుల్లో, ఆ ప్రాంతంలో ఉన్న మరింత శక్తివంతమైన ప్రభావాలు కూడా ఉండేవి. అవే బానిసత్వం అనే సన్నిహితమైన, ఆవరించి ఉండే వ్యవస్థ, బానిసలతో నిత్యం ఉండే సాంగత్యం. ఆ కాలంలోని పిల్లలందరూ నీగ్రోలను ఇష్టపడేవారు, వారితో తమ మనసులోని విషయాలు పంచుకునేవారు. నిజానికి, అలాంటి రక్షణ, సాంగత్యం లేకుండా వారు దిక్కుతోచని స్థితిలో ఉండేవారు.

పిల్లల అసలైన బాధ్యత తీసుకుని, వారికి వినోదాన్ని అందించింది మాత్రం ఇంటి పనిమనిషి జెన్నీ, మరియు మెరుగైన అవకాశాలతో అన్ని పనులు చేసేవాడైన నెడ్ మామయ్య. అదొక అద్భుతమైన వినోదం. అది ఊహలు, కలలు, చిన్న చిన్న కబుర్లు, మూఢనమ్మకాలతో నిండిన కాలం. ఆనాటి సంఘటనలను బట్టి కొత్త అలంకరణలు, మెరుగులు దిద్ది పాత కథలను పదే పదే చెప్పేవారు. సాయంత్రం పూట, జెన్నీ  అంకుల్ నెడ్ కథలు, ఒళ్ళు గగుర్పొడిచే గాథలు చెబుతుండగా, క్లెమెన్స్ పిల్లలందరూ, పెద్ద, చిన్న అనే తేడా లేకుండా, ఆ పెద్ద బహిరంగ అగ్నిగుండం చుట్టూ గుమిగూడేవారు. రెండు, మూడు సంవత్సరాల పసికందు కూడా ఆ ఆదిమ కథనంలోని భావాన్ని గ్రహించగలిగేది, దానిలోని గగుర్పొడిచే ఉత్కంఠకు కలిగే భయం  ఆనందంతో వణికిపోతూ దగ్గరగా అతుక్కుపోయేది. ఆ కథలు ఎప్పుడూ “అనగనగా ఒకానొకప్పుడు” అని ప్రారంభమయ్యేవి, వాటిలో ఒకటి “బంగారు చేయి” కథ. ఆ కథను ఆ చిన్నారి శ్రోత ఒకనాడు అనేక దేశాలలో విస్తృత శ్రోతలకు మరింత వివరంగా చెప్పి వినిపించాడు. క్లుప్తంగా ఆ కథ ఈ విధంగా ఉంటుంది: “అనగనగా ఒకానొకప్పుడు ఒక మనిషి ఉండేవాడు, అతనికి ఒక భార్య ఉండేది, ఆమెకు స్వచ్ఛమైన బంగారు చేయి ఉండేది; ఆమె చనిపోయింది, వారు ఆమెను స్మశానంలో పాతిపెట్టారు; ఒక రాత్రి…

నిస్సందేహంగా, ఇలాంటి వాతావరణం ఒక సున్నితమైన బిడ్డ ఊహాశక్తిని ఉత్తేజపరిచేది. ఆటలన్నీ, రోజువారీ సంభాషణలన్నీ ఊహాత్మకమైన అర్ధ-ఆఫ్రికన్ పరిస్థితులు , వింతైన ఆదిమ అవకాశాల గురించే ఉండేవి. ఆనాటి పిల్లలు మంత్రాలు, తాయెత్తులు, దురదృష్ట సంకేతాలను నమ్మేవారు; ఇవన్నీ తమ నీగ్రో సంరక్షకుల ద్వారానే నేర్చుకున్నారు.

కానీ ఆ నీగ్రోలే పిల్లలకు ప్రధాన సహచరులు, రక్షకులు అయినప్పటికీ, వారు వారికి ఒక ఇబ్బందిగా కూడా ఉండేవారు. పిల్లలకు తెలిసిన అతిపెద్ద నిజమైన భయం, పారిపోయిన బానిసలను ఎదుర్కోవడమే. పారిపోయిన బానిసను క్రూర మృగం కంటే హీనంగా భావించేవారు, పట్టుబడినప్పుడు మరింత దారుణంగా చూసేవారు. ఒకసారి పిల్లలు ఆరుగురు వ్యక్తులు ఒక బానిసను ఫ్లోరిడాకు తీసుకురావడం చూశారు. వారు అతడిని ఒక ఖాళీ గుడిసెలోకి తీసుకెళ్లి, నేలపై పడేసి తాళ్లతో బంధించారు. అతని మూలుగులు బిగ్గరగా, తరచుగా వినిపించాయి. ఇలాంటి విషయాలు జీవితాంతం నిలిచిపోయే ముద్ర వేశాయి.

బానిసలను శిక్షించడం కూడా తెలియని విషయమేమీ కాదు, ఇంట్లో కూడా. ముఖ్యంగా జెన్నీ తరచుగా అమర్యాదగా, మొండిగా ఉండేది. శరీర బలం కన్నా మనోబలం ఎక్కువగా ఉన్న జేన్ క్లెమెన్స్, ఒకసారి జెన్నీ అమర్యాదగా ప్రవర్తించినందుకు ఆమెను శిక్షించడానికి పూనుకుంది, వెంటనే ఆమె చేతిలోంచి కొరడాను లాక్కుంది. హడావిడిగా జాన్ క్లెమెన్స్‌ను పిలిపించారు. అతను వెంటనే వచ్చి, జెన్నీ మణికట్టులను గుర్రపు పగ్గంతో కలిపి కట్టి, ఆవు చర్మంతో ఆమె భుజాలపై దండన విధించాడు. ఇవన్నీ ఒక సున్నితమైన చిన్నారిని ఆకట్టుకోవడానికి ఉద్దేశించిన పనులు.

వాతావరణం ఆహ్లాదకరంగా ఉన్నప్పుడు, పిల్లలు దేశమంతటా తిరుగుతూ, పండ్లు, గింజల కోసం వేటాడుతూ, పంచదార నీళ్ళు తాగుతూ, ప్రేమ తీగలకు ముడులు వేస్తూ, “నన్ను ప్రేమించు-నన్ను ప్రేమించకు” అనే మంత్రాన్ని పాడుకుంటూ డైసీ పువ్వుల రేకులను కోసేవారు. ఎల్లప్పుడూ వారి వెంట ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ, కొన్నిసార్లు అరడజను మంది వారి చిన్న నల్లని అనుచరులు ఉండేవారు. ఏప్రిల్ మొదటి తేదీన బూట్లు విప్పేవారు. కొంతకాలం పాటు ఒక జత పాత ఉన్ని మేజోళ్ళు ధరించేవారు, కానీ అవి త్వరలోనే మాయమైపోయి, వేసవికాలం మొత్తం పాదాలను చెప్పులు లేకుండా వదిలేసేవారు. పాదంలో తుప్పుపట్టిన మేకు గుచ్చుకునే అవకాశం వారి భయాలలో ఒకటి, ఎందుకంటే దానివల్ల దవడ బిగుసుకుపోయే (లాక్‌జా) వ్యాధి వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఆ వ్యాధిని భయభక్తులతో, భీతితో చూసేవారు. లాక్‌జా అంటే ఏమిటో వారికి తెలుసు—జాన్ క్వార్లెస్ మామయ్య యొక్క నల్లజాతి బానిస, డాన్‌కు ఆ వ్యాధి ఉండేది. కొన్నిసార్లు అతను నోరు పూర్తిగా తెరిచినప్పుడు, కీళ్ళు జారిపోతున్నట్లు అనిపించి, తాను తింటున్న మొక్కజొన్న రొట్టెనో, జోల్  ఆకుకూరల కూరనో, లేదా పోసమ్ ముక్కనో కింద పెట్టవలసి వచ్చేది. డాక్టరు వచ్చి, దాదాపు ఒక ఎద్దును ఎత్తగల కండర శక్తిని ప్రయోగించి అతని నోటిని తిరిగి సాధారణ స్థితికి తెచ్చే వరకు, అతని నోరు ఒక బిగుసుకుపోయిన అగాధంలా ఉండేది.

జాన్ క్వార్లెస్ మామయ్య, అతని ఇల్లు, అతని పొలం, అతని బానిసలు, అన్నీ వారికి అంతులేని ఆనందాన్నిచ్చేవి. బహుశా ఆ పొలం ఒక సాధారణ మిస్సోరి పొలం కావచ్చు, ఆ బానిసలు సగటు నీగ్రోలు కావచ్చు, కానీ ఆ పిల్లలకు ఈ విషయాలు ఎప్పుడూ స్పష్టంగా కనిపించలేదు. జాన్ క్వార్లెస్ మామయ్యకు చెందిన ప్రతి వస్తువుకు ఒక దివ్యమైన తేజస్సు ఉండేది. ఆ తేజస్సు ఏమిటంటే, సౌమ్య హృదయం గల, మానవతావాది అయిన ఆ వ్యక్తి యొక్క ఉల్లాసభరితమైన, నవ్వు పుట్టించే దయ. ఆయన ఇంటికి వెళ్లడం అంటే, పిల్లలకు నిరంతరం ఆనందం, అల్లరితో నిండిన స్వర్గంలో ఉన్నట్లే. పిల్లలు గుడ్ల కోసం వచ్చినప్పుడు ఆయన ఇలా అనేవారు:

“మీ కోళ్లు గుడ్లు పెట్టడం లేదు కదూ? అయితే మీ అమ్మకు చెప్పు, వాటికి వేయించిన మొక్కజొన్న గింజలు వేసి కొండ పైకి తోలమని,”  ఇది ఆయన చిన్న శ్రోతలకు ఎల్లప్పుడూ ఒక అద్భుతమైన హాస్యస్ఫురణగా ఉండేది.

అంతేకాకుండా, మొక్కజొన్న రొట్టెల బుట్టను పొయ్యిలో పెట్టే ముందు, దానిని తన ఖాళీ చేతులతో విచిత్రంగా తట్టడం, గాలిలోకి ఎగరవేయడం వంటివి ఎలా చేయాలో ఆయనకు బాగా తెలుసు. ఆయన తన సొంత పిల్లలు మాట వినకపోతే, వారికి అత్యంత భయంకరమైన బెదిరింపులు చేసేవారు, కానీ వారిలో ఎవరినీ ఎప్పుడూ శిక్షించలేదు. వారు చేపలు పట్టడానికి వెళ్లి ఆలస్యంగా తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఆయన ఇలా అనేవారు:

“నువ్వు—చీకటి పడ్డాక మళ్లీ నిన్ను వేటాడాల్సి వస్తే, నీకు కాలిపోయిన కొమ్ము వాసన వచ్చేలా చేస్తాను!”

ఈ బెదిరింపు యొక్క తీవ్రతను మించింది ఏదీ లేదు, మరియు పిల్లలందరూ, ఆనందకరమైన భయం మరియు ఉత్సుకతతో, ఒక బిడ్డకు ఆ విచిత్రమైన అనుభూతిని కలిగించేది అసలు ఏమి జరుగుతుందోనని—ఒకవేళ అది ఎప్పుడైనా జరిగితే—అని ఆలోచించారు. మొత్తమ్మీద, లిటిల్ సామ్‌కు ఒక విచిత్రమైన బాల్యం గడిచింది—కనీసం ఇప్పుడు మాకు అలా అనిపిస్తుంది. నిస్సందేహంగా, ఆ కాలానికి మరియు ఆ ప్రాంతానికి అది చాలా సాధారణమైన విషయమే.

 సశేషం

మె –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -9-8-26-ఉయ్యూరు .

నాకు అత్యంత ఇష్టమైన అతిథి(త్రివేణి)

రచన: కె. చంద్రశేఖరన్, M.A., B.L.-ఆంగ్ల రచనకు  నా అనువాదం

నాకు అత్యంత ఇష్టమైన ఆ అతిథి, మా నాన్నగారి సమకాలీకులలో దాదాపు చివరి వ్యక్తి. మా పూర్వీకుల ఇంటికి ఉండే గుణగణాలన్నీ (మంచి చెడులు రెండూ) ఆయనలోనూ కనిపిస్తాయి. చిన్న కారణానికే ఆయన ఉద్వేగానికి లోనవుతారు, లేదా మా నాన్నగారి గొప్ప జీవితానికి సంబంధించిన ఏదైనా సంఘటనను చెబుతూ కన్నీటి పర్యంతం అవుతారు. ఆయన సరళమైన స్వభావం కలవారు, అమాయకులు మరియు భావోద్వేగపరులు; నాకు ఆయన ఇంట్లో తయారుచేసే వెన్నలాంటివారు – తక్కువ ఖర్చుతో దొరికేదే అయినా, ఎంతో విలువైనది మరియు ఆత్మీయమైనది. పొదుపు పాటించడం వల్లే ఈ స్థాయికి చేరుకున్నానన్న ఆయన గర్వంలో ఎలాంటి అహంకారం ఉండదు; ఆ గర్వం, సహజమైన సరళత లేని వారికి ఎంతో పాఠాన్ని నేర్పుతుంది. ఉద్యోగ జీవితం ఆరంభంలో ఆయనకు లభించిన స్వల్ప వేతనం, ఆ రోజుల్లో మజ్జిగతో అన్నం తినడమే ఆయనకు లభించే ఒక ‘విందు’ లాంటి భోజనం – ఇలాంటి ఆయన తొలి జీవిత విశేషాలు నాకు బాగా సుపరిచితం. వయసు పైబడినప్పటికీ, సాహసయాత్రలకైనా లేదా వాదనలకైనా ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండే ఉత్సాహభరితమైన, కుతూహలం కలిగిన స్నేహితుడిగా ఆయన చిన్నపిల్లలకు కూడా కనిపిస్తారు. పిల్లల వయసు ఎంత తక్కువగా ఉంటే, వారితో ఆడుకునేటప్పుడు ఆయన ఉత్సాహం అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది.

విద్య ఆయనలోని ఉత్తమ వ్యక్తిత్వానికి మరింత మెరుగులద్దింది. ఒక ధనవంతుడి ఆతిథ్యం వల్ల నెలల తరబడి లభించే సౌకర్యాలు కూడా, ఇంట్లో ఆయన పాటించే పొదుపుతో కూడిన సాధారణ జీవనశైలిని ఏమాత్రం మార్చలేవు. ఇన్నేళ్లలో ఆయన అలవాటు చేసుకున్న ఏకైక విలాసం ఏమిటంటే – వివిధ అంశాలకు సంబంధించిన విలువైన పుస్తకాలను చదివే అవకాశం పొందడం. అతని అంతులేని జిజ్ఞాసను తీర్చగల ఏకైక పుస్తకం “ఎన్‌సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా”. ప్రపంచ భౌగోళిక శాస్త్రం, దానిలోని వృక్ష, జంతుజాల వివరాలు అతనికి ఎల్లప్పుడూ ఒక బలమైన ఆకర్షణగా ఉంటాయి. కళాశాల రోజుల్లో తరగతి గదిలోని విసుగు పుట్టించే ఉపన్యాసాల కన్నా, ప్రకృతి చరిత్ర సంపుటాలున్న గ్రంథాలయానికే అతను ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, బహుశా అతని స్వయంకృషి శక్తులకు ఉత్తమ నిదర్శనం. అతను చేసే చదువులో జీవిత చరిత్రలు తర్వాతి స్థానంలో ఉంటాయి. అతనికి ప్రియమైన లేదా దగ్గరివారిలో, ఒక మఠాధిపతి రాసిన “నెపోలియన్ జీవితం”లో చరిత్ర, శృంగారం, నవల, జీవిత చరిత్రల వైవిధ్యభరితమైన ఆకర్షణలు ఎలా ఒకేచోట ఇమిడి ఉన్నాయో అతను ప్రతి ఒక్కరి చెవుల్లో గట్టిగా నూరిపోస్తాడు. సాధారణంగా నవలలు, అవి సాంప్రదాయికమైనవైనా లేదా ఆధునికమైనవైనా, అతనికి ఎప్పుడూ ఉత్సాహాన్ని కలిగించవు. పాత్రల అధ్యయనం పట్ల అతనికున్న ఈ మితిమీరిన ఇష్టానికి రహస్యం బహుశా ఇతరులలోని గొప్పతనాన్ని గుర్తించగల అతని సామర్థ్యమే కావచ్చు. మా నాన్నగారిలోని ప్రతి గుణాన్ని ఒక ఉన్నత వ్యక్తి యొక్క గొప్ప లక్షణంగా అతను మలిచినప్పుడల్లా ఈ సామర్థ్యం చాలాసార్లు రుజువైంది. మనస్ఫూర్తిగా సంభాషణలో పాల్గొనడానికి అతనికున్న ఆత్రుత, తన ప్రతి ఉత్సుకతను తీర్చుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నంలో అతనికున్న చిన్నపిల్లల వంటి ఆనందం, ఆ ప్రయత్నాన్ని చూసిన మమ్మందరినీ నవ్విస్తాయి. అతని గొప్ప ఉత్సాహం వల్ల, ఒక కథనం మధ్యలో కొన్నిసార్లు అతను తన మాటలను స్పష్టంగా పలకలేకపోతాడు. అతని నిష్కపటత్వంలో మేఘాలు లేని ఉదయం వలె నాకు ఎప్పుడూ ఒక తాజాదనం అనిపిస్తుంది.

చిన్న వయసులో కూడా, అతను పట్టభద్రుడు కావాలని ఆశించలేదు, ఎందుకంటే తన అంతిమ లక్ష్యమైన కలం పట్టాల మీద కుమ్మరి పని చేయడమనే దాని దృష్ట్యా విశ్వవిద్యాలయ డిగ్రీ చాలా ఖరీదైనదని అతను భావించాడు. గుమస్తా పోస్టుకు దరఖాస్తు చేసుకున్న అనేకమందిలో, అతని సహజసిద్ధమైన యోగ్యతను బట్టి అతన్ని ఎంపిక చేశారు. అతన్ని ఎంపిక చేసిన దొరై అధికారిని, అతను తన చురుకైన మరియు చాకచక్యమైన సమాధానాలతో ఆకట్టుకున్నాడు. “యూక్లిడ్ రెండవ పుస్తకం దేని గురించి చెబుతుంది?” అని అధికారి అడిగాడు, దానికి నా అతిథి వెంటనే, “సికింద్రాబాద్ ఒక బ్రిటిష్ కంటోన్మెంట్” అని సమాధానం ఇచ్చాడు. ఎందుకంటే, అతను వాక్యంలో మొదటి భాగాన్ని మాత్రమే గ్రహించాడు కానీ మిగిలిన భాగాన్ని ఆలోచించడానికి ఆగలేదు. దాని ఫలితంగా, అతను ‘ఉద్వేగభరితుడు , చురుకైనవాడు’ అని ఆ ఆంగ్లేయుడి నుండి ప్రశంసలను పొందాడు. ఆ మంచి పాత రోజుల్లో అతనికి సులభంగా ఒక పదవిని ఇప్పించేవారు. బాధ్యతారహితమైన యవ్వనం నుండి అధికార బానిసత్వానికి మారినప్పటికీ, అది అతని ఉత్సాహాన్ని ఏమాత్రం తగ్గించలేదు. మరే ఇతర సబ్-రిజిస్ట్రార్ కూడా …అతను పుస్తకాలను ఎంత విస్తృతంగా చదువుతాడో, పదవీ విరమణ తర్వాత తన సమయాన్ని అంత సార్థకంగా గడుపుతున్నాడు.

పుస్తకాలను బాగా చదివే అలవాటు ఉన్నప్పటికీ, తన సొంత ఆలోచనలను రాతపూర్వకంగా వ్యక్తం చేయాలనే కోరిక అతనికి ఎప్పుడూ కలగలేదు. అతను రచయితగా మారడానికి ప్రయత్నించలేదు, అలా చేయలేకపోయామన్న నిరాశ కూడా అతనికి లేదు. కానీ, పుస్తకాల ద్వారా తాను సేకరించిన సమాచారాన్ని ఎంతో ఉత్సాహంతో మనకు పంచుకుంటాడు; ఆ పుస్తక రచయిత పట్ల మనకు కూడా సానుభూతి లేదా ఆదరణ కలిగేంత వరకు అతను తృప్తి చెందడు. సంస్కృత సాహిత్యం పట్ల అతనికి ఎప్పుడూ ఆసక్తి కలగలేదు, కానీ స్వయం అనుభవం మరియు సహజ జ్ఞానంతో కూడిన అతని సంస్కారం, కవిత్వంలోని సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించేలా అతనికి సహకరిస్తుంది. భాష మరియు లయలోని సూక్ష్మమైన శైలి విశేషాలు అతన్ని ఎప్పుడూ ఆకట్టుకోకపోవచ్చు కానీ, కవిత్వంలోని భావోద్వేగాలు మాత్రం అతని హృదయాన్ని కచ్చితంగా తాకుతాయి. అందుకే, సంగీతం పట్ల అతనికి ఆసక్తి ఉన్నప్పటికీ, అది ఒక తీవ్రమైన వ్యామోహం స్థాయికి చేరలేదు.

చిన్నతనంలో అతనిపై విధించిన కఠినమైన క్రమశిక్షణ అతనిపై పూర్తి ప్రభావాన్ని చూపలేకపోయింది. కోపిష్ఠులైన వారిని అప్పుడప్పుడు చిన్న చిన్న మాటలతో రెచ్చగొట్టి ఆనందించే విచిత్రమైన అలవాటును అతను ఇప్పటికీ వదులుకోలేడు. ఎందుకంటే, అలా రెచ్చగొట్టినప్పుడు ఎదుటివారి నుండి వచ్చే ఆగ్రహావేశాల మధ్య ఉండటంలోనే అతను అత్యధిక ఆనందాన్ని పొందుతాడు. తనపై జరిగిన తీవ్రమైన విమర్శలను కూడా మర్చిపోవడానికి సిద్ధంగా ఉండే అతని గుణం నాకు చాలా ఇష్టం. ప్రతీకారం తీర్చుకోవడం అనేది అతనికి తెలియని విషయం. జీవితంలో తనకు సహాయం చేసిన వారి పట్ల అతనికి అపారమైన కృతజ్ఞతాభావం ఉంది; అది అతని జ్ఞాపకశక్తిలాగే ఎప్పుడూ తాజాగా ఉంటుంది. మెరిసే కళ్లతో…

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-8-26-ఉయ్యూరు .–

ప్రాచీన భారతదేశంలో ‘తటస్థత'(త్రివేణి)

రచన: కె. ఆర్. ఆర్. శాస్త్రి, M.A., B.L.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(న్యాయవాది, మద్రాసు)

ప్రాచీన కాలం నాటి దేశాలకు “నేడు మనం ‘తటస్థత’ (neutrality) అని పిలిచే భావనను సూచించే పదాలు లేవు” అని ప్రొఫెసర్ లారెన్స్ అభిప్రాయపడ్డారు (Lawrence, International Law, VII Ed., P. 583). అదేవిధంగా, “ప్రాచీన కాలంలో అంతర్జాతీయ చట్టం అనే భావన లేనందున, అప్పటి దేశాల మధ్య ఒక చట్టపరమైన వ్యవస్థగా ‘తటస్థత’ ఉనికిలో ఉంటుందని ఆశించలేము” అని ప్రొఫెసర్ ఒపెన్‌హీమ్ పేర్కొన్నారు (Oppenheim, IV Ed. Vol. II P. 452). 18వ శతాబ్దం తర్వాత జరిగినంత విస్తృతమైన లేదా సూక్ష్మమైన వివరణలతో కూడిన తటస్థతా సిద్ధాంతం అప్పట్లో అభివృద్ధి చెందకపోయినప్పటికీ, కనీసం వేద మరియు మౌర్య కాలాల్లో ప్రాచీన భారతదేశంలో ఈ భావన బాగా ప్రచారంలో ఉందనడానికి తగినన్ని ఆధారాలు ఉన్నాయి.

ఋగ్వేదం (X, 97, 12) మరియు అధర్వణ వేదం (IV, 9, 4) లలో ‘ఉదాసీన’ (అంటే తటస్థంగా ఉండటం) అనే పదం ప్రస్తావించబడింది. అలాగే, కౌటిల్యుడు అంతర్జాతీయ సంబంధాలను మూడు రకాలుగా విభజించాడు: (1) ‘విగ్రహ’ (యుద్ధం), (2) ‘సంధి’ (శాంతి) , ‘ఆసవ’ (తటస్థత) (అర్థశాస్త్రం, 7వ అధికరణం, 1వ అధ్యాయం). డాక్టర్ శామా శాస్త్రి ‘ఆసవ’ అనే పదాన్ని ‘తటస్థత’గా అనువదించారు (అర్థశాస్త్రం, అనువాదం III Ed. P. 293).

అంతేకాకుండా, కౌటిల్యుడు విదేశీ పాలకులను నాలుగు వర్గాలుగా విభజించాడు: (1) ‘అరి’ (శత్రువు), (2) ‘మిత్ర’ (మిత్రుడు), (3) ‘మధ్యమ’ (మధ్యవర్తి – డాక్టర్ శామా శాస్త్రి అనువాదం ప్రకారం), , (4) ‘ఉదాసీన’ (తటస్థుడు). ‘హిందూ పరిపాలనా సంస్థలు’ (The Hindu Administrative Institutions) అనే తన పాండిత్యపూరిత గ్రంథంలో, డాక్టర్ శామా శాస్త్రి ‘మధ్యమ’ , ‘ఉదాసీన’ అనే పదాలను సరిగ్గా అనువదించలేదని నా మిత్రుడు శ్రీ వి. ఆర్. ఆర్. దీక్షిత్ ఎందుకు భావించారో స్పష్టంగా లేదు (P. 271). మరోవైపు, ‘ఉదాసీన’ అనే పదానికి ఆయన స్వయంగా ఇచ్చిన ‘negligible’ (అల్పమైన/పట్టించుకోనవసరం లేని) అనే అనువాదం శాస్త్రీయమైన దానికంటే వాడుక భాషా పరమైనదిగానే ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా, కౌటిల్యుని ప్రకారం రాజ్యాల వలయం (‘మండలం’) పన్నెండు మంది రాజులతో కూడి ఉంటుంది: – ‘విజిగీషువు’ (ఆక్రమణదారుడు), ‘అరి’ (తక్షణ శత్రువు), ‘మిత్ర’ (ఆక్రమణదారుని మిత్రుడు), ‘అరిమిత్ర’ (శత్రువు యొక్క మిత్రుడు), ‘మిత్రారి-మిత్ర’ (ఆక్రమణదారుని మిత్రుని మిత్రుడు), ‘అమిత్ర-మిత్ర’ (శత్రువు యొక్క మిత్రుని మిత్రుడు), ‘పార్ష్విగ్రహ’ (సమీప శత్రువు), ‘ఆక్రంద’ (వెనుక వైపు మిత్రుడు), ‘పార్ష్విగ్రహసార’ (సమీప శత్రువు యొక్క మిత్రుడు), ‘ఆక్రందసార’ (సమీప మిత్రుని మిత్రుడు), ‘మధ్యమ’ (మధ్యవర్తి),  ‘ఉదాసీన’ (తటస్థుడు).

ప్రొఫెసర్ బంధ్యోపాధ్యాయ పేర్కొన్నట్లుగా, ప్రాచీన హిందువులు “రాజ్యాల మధ్య సంబంధాలకు సంబంధించిన నియమాలను, ఉమ్మడి మానవత్వానికి మూలాధారమైన ధర్మం లేదా మతం ఆధారంగా రూపొందించడానికి” ప్రాధాన్యతనిచ్చారు (బంధ్యోపాధ్యాయ, *ఇంటర్నేషనల్ లా ఇన్ ఏన్షియంట్ ఇండియా*, పేజీ 8).

అదే విధంగా, ప్రొఫెసర్ ఎస్.వి. విశ్వనాథ (తమ *ఇంటర్నేషనల్ లా ఇన్ ఏన్షియంట్ ఇండియా*, పేజీ 9లో) ఇలా అభిప్రాయపడ్డారు: “భారతదేశంలో అంతర్జాతీయ చట్టాన్ని అన్ని భారతీయ రాజ్యాలు అంగీకరించాయి, ఎందుకంటే ఇది సమాజంలో వ్యక్తి ప్రవర్తనను కూడా నియంత్రించే ధర్మంపై ఆధారపడి ఉంది.” ‘మండలం’కు తనను తాను ‘నాభి’గా (కేంద్ర బిందువుగా) మలుచుకుని, చుట్టూ ఉన్న రాజ్యాలను ‘నేమి’గా (చక్రపు ఆకులు లేదా అంచులుగా) ఉండేలా చూసుకోవాలని కౌటిల్యుడు వివేకవంతుడైన రాజుకు సూచిస్తాడు.

మళ్ళీ, ‘మండలం’ (రాజ్యాల వలయం) భావనలో కనీసం ఆరు రకాల మధ్యంతర సంబంధాలు కనిపిస్తాయి. ‘మధ్యమ’ (మధ్యవర్తి) , ‘ఉదాసీన’ (తటస్థుడు) మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలు, తటస్థ వైఖరి పట్ల ప్రాచీన హిందువులకు ఉన్న స్పష్టమైన అవగాహనకు బలమైన నిదర్శనంగా నిలుస్తాయి. ‘ఉదాసీన’ , ‘మధ్యస్థ’ అనే పదాలపై శంకరుల వ్యాఖ్యానం ఈ క్రింది స్పష్టమైన వ్యత్యాసాన్ని తెలియజేస్తుంది: – (భగవద్గిత VI, 9). ‘ఉదాసీన’ అంటే ఏ పక్షం వైపూ మొగ్గు చూపని వ్యక్తి; ‘మధ్యస్థ’ అంటే పోరాడుతున్న ఇరు పక్షాలలో ఎవరికైనా మేలు జరగాలని కోరుకునే వ్యక్తి. హిందువుల ప్రాచೀನ సాహిత్యంలో ‘ఉదాసీన’ అనే పద ప్రస్తావన, అలాగే కౌటిల్యుడు రాజ్యాల కూటమిలో ‘ఉదాసీన’ రాజ్యానికి కేటాయించిన స్థానం—ఈ రెండూ కలిసి ప్రాచీన హిందువులకు ‘తటస్థత’ (neutrality) అనే భావన పట్ల ఉన్న వైఖరిని స్పష్టంగా మరియు నిస్సందేహంగా తెలియజేస్తాయి. యుద్ధం, శాంతి మరియు తటస్థత అనే మూడు విభజనలు ప్రాచీన భారతీయ చరిత్రలోని అన్ని కాలాల్లోనూ స్పష్టంగా కనిపించకపోవచ్చు; కానీ ప్రాచీనులకు ఈ భావనను సూచించే పేరు ఏదీ లేదని భావించడం మాత్రం సరైనది కాదు. ఆంగ్ల , అమెరికన్ రచయితలు రోమన్ల ‘మెడి’ (medii), ‘అమిసి’ (amici) , ‘పాకాటి’ (pacati) అనే పదాలపై; అలాగే గ్రోటియస్ యొక్క ‘మెడి’ (medii)  బైంకర్షాక్ (Bynkershock) వాడిన ‘నాన్-హోస్టెస్’ (non-hostes) అనే “విచిత్రమైన పదబంధం”పై ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తారు. కానీ, “ఏ పక్షం వైపూ మొగ్గు చూపని వ్యక్తి”గా ‘ఉదాసీన’ను నిర్వచిస్తూ శంకరులు అందించిన సూక్ష్మమైన  అంతర్దృష్టిని కలిగించే వివరణ మాత్రం అంతర్జాతీయ చట్టానికి సంబంధించిన ప్రామాణిక పాఠ్యపుస్తకాలలో ఎక్కడా కనిపించదు.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-8-26-ఉయ్యూరు.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం.ఉత్తర కాండ. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.261 వ భాగం.7.8.26.

అమెరికన్ సాహిత్య పితామహుడుమార్క్ ట్వైన్ స్వీయ చరిత్ర -20(చివరిభాగం )

24వఅద్యాయం

జనవరి 11, 1906. ఈ ఉదయం అందిన లేఖకు జవాబు:

ప్రియమైన శ్రీమతి హెచ్.,—నా జీవితంలోని ఆ విచిత్రమైన ఘట్టాన్ని నాకు గుర్తు చేసినందుకు నేను మీకు ఎప్పటికీ రుణపడి ఉంటాను. అది జరిగిన తర్వాత మొదటి ఒకటి రెండు సంవత్సరాలు, నేను దాని గురించి ఆలోచించడానికే భరించలేకపోయాను. నా బాధ, అవమానం ఎంత తీవ్రంగా ఉన్నాయంటే, నేను ఒక మూర్ఖుడిని అనే భావన ఎంతగా స్థిరపడిపోయిందంటే, నేను ఆ సంఘటనను నా మనసు నుండి పూర్తిగా తొలగించుకున్నాను—అందుకే గడిచిన ఇరవై ఎనిమిది లేదా ఇరవై తొమ్మిది సంవత్సరాలుగా, ఆ సమయంలో నా ప్రవర్తన మొరటుగా, నీచంగా, హాస్యం లేకుండా ఉందనే నమ్మకంతో బ్రతికాను. కానీ ఇరవై ఎనిమిది సంవత్సరాల క్రితం మీరు, మీ కుటుంబం అందులో హాస్యాన్ని కనుగొన్నారన్న మీ సూచన నన్ను ఆ విషయాన్ని పరిశీలించేలా పురికొల్పింది. అందుకే ఆ గడిచిపోయిన కాలంలోని బోస్టన్ పత్రికలను శోధించి, దాని ప్రతిని నాకు పంపమని ఒక బోస్టన్ టైప్‌రైటర్‌ను నియమించాను.

అది ఈ ఉదయం వచ్చింది, అందులో ఏమైనా నీచత్వం ఉంటే నేను దాన్ని కనుక్కోలేకపోతున్నాను. ఇది అమాయకంగా, హాస్యాస్పదంగా నవ్వు తెప్పించకపోతే, నేను తీర్పు చెప్పలేను. మీకు ఒక కాపీ అందేలా నేను చూసుకుంటాను.

శామ్యూల్ ఎల్. క్లెమెన్స్ (“మార్క్ ట్వైన్”) ప్రసంగం

జాన్ గ్రీన్‌లీఫ్ విటియర్ జన్మించి డెబ్బై సంవత్సరాలు అయిన సందర్భంగా, అట్లాంటిక్ మంత్లీ ప్రచురణకర్తలు బోస్టన్‌లోని హోటల్ బ్రన్స్‌విక్‌లో డిసెంబర్ 17, 1877న ఇచ్చిన విందు గురించిన నివేదిక నుండి,

బోస్టన్ ఈవినింగ్ ట్రాన్స్‌క్రిప్ట్‌లో డిసెంబర్ 18, 1877న ప్రచురితమైనది.

అధ్యక్షా—సాహిత్యవేత్తలకు సంబంధించిన ఆహ్లాదకరమైన జ్ఞాపకాలను తవ్వుకోవడానికి ఇది చాలా అనువైన సందర్భం; అందువల్ల నేను కూడా తేలికగా చరిత్రలోకి ప్రవేశిస్తాను. ఇక్కడ అట్లాంటిక్ తీరంలో నిలబడి,

దానిలోని కొన్ని అతిపెద్ద సాహిత్యపు అలలను ఆలోచిస్తుండగా,

పదమూడు సంవత్సరాల క్రితం నాకు జరిగిన ఒక సంఘటన గుర్తుకొచ్చింది. అప్పుడు నేను కూడా నెవాడాలో ఒక చిన్న సాహిత్యపు అలజడిని సృష్టించడంలో విజయం సాధించాను. దాని నురుగు రేకులు

పలుచగా కాలిఫోర్నియా వైపు వీచడం మొదలుపెట్టాయి. నేను కాలిఫోర్నియాలోని దక్షిణ గనులలో ఒక పరిశీలన యాత్రను ప్రారంభించాను. నేను అనుభవం లేనివాడిని, అహంకారిని,

మరియు నా మారుపేరు యొక్క యోగ్యతను పరీక్షించాలని నిశ్చయించుకున్నాను. నాకు చాలా త్వరగా ఒక అవకాశం లభించింది. చీకటి పడుతున్న వేళలో నేను సియెర్రాస్ పర్వత పాదాల వద్ద ఉన్న ఒక గని కార్మికుడి ఒంటరి చెక్క గుడిసె తలుపు తట్టాను. ఆ సమయంలో మంచు కురుస్తోంది. అలసిపోయిన, విచారంగా ఉన్న యాభై ఏళ్ల వ్యక్తి, చెప్పులు లేకుండా, నాకు తలుపు తెరిచాడు. అతను నా మారుపేరు విన్నప్పుడు, మునుపటి కంటే మరింత నిరాశగా కనిపించాడు. అతను నన్ను లోపలికి రానిచ్చాడు—చాలా

ఇష్టంగానే అన్నమాట—ఆనవాయితీగా ఇచ్చే బేకన్, బీన్స్, బ్లాక్ కాఫీ, వేడి విస్కీ అయ్యాక, నేను ఒక పైపు తీసుకున్నాను. ఈ విచార వదనంలో ఉన్న వ్యక్తి అప్పటిదాకా మూడు మాటలు కూడా మాట్లాడలేదు. ఇప్పుడు అతను నోరు విప్పి, లోలోపల బాధపడుతున్న వాని స్వరంతో, “నువ్వే నాలుగోవాడివి—నేను వెళ్ళిపోతున్నాను,” అన్నాడు. “నాలుగోవాడా… ఏమిటి!” అన్నాను నేను. “గత ఇరవై నాలుగు గంటల్లో ఇక్కడికి వచ్చిన నాల్గవ పనికిమాలిన వాడివి—నేను వెళ్ళిపోతున్నాను.” “చెప్పకు!” అన్నాను నేను; “మిగతా వాళ్ళు ఎవరు!” “మిస్టర్ లాంగ్‌ఫెలో, మిస్టర్ ఎమర్సన్, మిస్టర్ ఆలివర్ వెండెల్ హోమ్స్—ఛీ, వాళ్ళందరినీ!”

నాకు ఆసక్తి కలిగిందని మీరు సులభంగా నమ్మవచ్చు. నేను బ్రతిమాలాను—మూడు వేడి విస్కీలు మిగతా పని చేశాయి—చివరకు ఆ విచార వదనంలో ఉన్న గని కార్మికుడు మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాడు. అతను అన్నాడు—

“నిన్న సాయంత్రం చీకటి పడగానే వాళ్ళు ఇక్కడికి వచ్చారు, నేను వాళ్ళని లోపలికి రానిచ్చాను.

యోసెమిటీకి వెళ్తున్నామని చెప్పారు. వాళ్ళు మొరటుగా ఉన్నారు, కానీ అది పెద్ద విషయమేమీ కాదు; నడిచి వెళ్ళే ప్రతి ఒక్కరూ మొరటుగానే కనిపిస్తారు. మిస్టర్ ఎమర్సన్ ఒక చిన్న, చింపిరి జుట్టున్న చింపిరి కుర్రాడు. మిస్టర్ హోమ్స్ బెలూన్‌లా లావుగా ఉన్నాడు; అతను దాదాపు మూడు వందల బరువున్నాడు, మరియు అతని పొట్ట వరకు డబుల్ చిన్స్ ఉన్నాయి. మిస్టర్ లాంగ్‌ఫెలో ఒక బాక్సర్‌లా దృఢంగా ఉన్నాడు. అతని తల గుండు చేయబడి, గరుకుగా ఉంది, దువ్వెనలతో చేసిన విగ్గు పెట్టుకున్నట్లుగా. అతని ముక్కు ముఖం మీద నిటారుగా ఉంది, చివరి కీలు పైకి వంగిన వేలులా. వాళ్ళు తాగారని నేను చూడగలిగాను. ఇంకా వాళ్ళు ఎంత విచిత్రమైన మాటలు మాట్లాడారు! మిస్టర్

ఈ క్యాబిన్‌ను తనిఖీ చేశాడు, తర్వాత అతను నా బటన్‌హోల్ పట్టుకుని, అన్నాడు

అతను—

“‘ద్వారా

నిన్న సాయంత్రం చీకటి పడగానే వాళ్ళు ఇక్కడికి వచ్చారు, నేను వాళ్ళని లోపలికి రానిచ్చాను.

యోసెమిటీకి వెళ్తున్నామని చెప్పారు. వాళ్ళు కాస్త మొరటుగా ఉన్నారు, కానీ అదేమీ పెద్ద విషయం కాదు; నడిచి వెళ్ళే ప్రతి ఒక్కరూ మొరటుగానే కనిపిస్తారు. మిస్టర్ ఎమర్సన్ ఒక చిన్న, చింపిరి జుట్టున్న కుర్రాడు. మిస్టర్ హోమ్స్ బెలూన్‌లా లావుగా ఉన్నాడు; అతను దాదాపు మూడు వందల పౌండ్ల బరువున్నాడు, అతని గడ్డం కింద పొట్ట వరకు డబుల్ చిన్స్ ఉన్నాయి. మిస్టర్ లాంగ్‌ఫెలో ఒక బాక్సర్‌లా దృఢంగా ఉన్నాడు. అతని తల గుండు చేయబడి, గరుకుగా ఉంది, దువ్వెనలతో చేసిన విగ్గు పెట్టుకున్నట్టుగా. అతని ముక్కు, చివరి కీలు పైకి వంగిన వేలులా, ముఖం మీద నిటారుగా ఉంది. వాళ్ళు తాగారని నేను చూడగలిగాను. వాళ్ళు ఎంత విచిత్రమైన మాటలు మాట్లాడారు! మిస్టర్

ఈ క్యాబిన్‌ను తనిఖీ చేసి, తర్వాత నా బటన్‌హోల్ పట్టుకుని, అతను— అన్నాడు

“‘లోతైన ఆలోచనల చింతల మధ్య నుండి… ఒక స్వరం పాడుతోంది,

‘నిన్ను మరింత వైభవోపేతంగా నిర్మించుకో'” భవనములు,

ఓ నా ప్రాణమా!

నేను అన్నాను, ‘మిస్టర్ హోమ్స్, నాకంత స్తోమత లేదు, పైగా నాకు ఆ పని చేయడం ఇష్టం కూడా లేదు.’

ఒక అపరిచితుడు అలా మాట్లాడటం నాకు ఏమాత్రం నచ్చలేదు.

అయినా సరే, నేను నా బేకన్, బీన్స్ వండటానికి సిద్ధమయ్యాను. అప్పుడు మిస్టర్ ఎమర్సన్ వచ్చి కాసేపు చూశారు, ఆ తర్వాత నా కోటు గుండీ పట్టుకుని పక్కకు లాగి ఇలా అన్నారు—

“‘నా మాంసానికి బదులు అగేట్ రాళ్లు ఇవ్వండి;

తినడానికి కాంథారిడ్స్ (ఒక రకమైన పురుగులు) ఇవ్వండి;

గాలి, సముద్రం నుండి ఆహారాన్ని తీసుకురండి,

అన్ని ప్రాంతాలు, ఎత్తుల నుండి వాటిని తెప్పించండి.’

“నేను అన్నాను, ‘మిస్టర్ ఎమర్సన్, క్షమించండి కానీ ఇది హోటల్ కాదు.’ నిజానికి ఆ మాటలు నాకు కాస్త చిరాకు తెప్పించాయి—సాహిత్య రంగంలోని ఇలాంటి పెద్ద మనుషుల తీరుతెన్నులు నాకు అలవాటు లేదు కదా. అయినా సరే, నేను నా పనిలో నిమగ్నమై చెమటలు చిందిస్తూ ఉండగా, ఇంతలో మిస్టర్ లాంగ్‌ఫెల్లో వచ్చి నా గుండీ పట్టుకుని పనికి ఆటంకం కలిగించారు. ఆయన ఇలా అన్నారు,

“‘ముడ్జెకీవిస్‌కు గౌరవం దక్కాలి!

పా-పుక్-కీవిస్ కథను మీరు వింటారు—’

“కానీ నేను మధ్యలోనే అడ్డుకుని ఇలా అన్నాను, ‘క్షమించండి మిస్టర్ లాంగ్‌ఫెల్లో, మీరు కాస్త దయచేసి ఒక ఐదు నిమిషాలు మీ గొంతు ఆపి, ఈ తిండిని సిద్ధం చేసుకునే అవకాశం నాకు ఇస్తే చాలా గొప్పగా ఉంటుంది.’ సరే, వాళ్లు కడుపు నిండా తిన్నాక నేను ఆ జగ్గును బయటపెట్టాను.

మిస్టర్ హోమ్స్ దాన్ని చూసి ఒక్కసారిగా ఉద్వేగంతో ఊగిపోతూ ఇలా అరిచారు—

“‘రక్త వర్ణపు వైన్ ధారను చిమ్మండి!

గతించిన రోజుల జ్ఞాపకార్థం నేను దాన్ని తాగుతాను కాబట్టి.’

“అమ్మో, నాకు నిజంగానే కోపం ముంచుకొచ్చింది. కాదనను, నాకు బాగానే కోపం వచ్చింది. నేను మిస్టర్ హోమ్స్ వైపు తిరిగి ఇలా అన్నాను, ‘చూడండి నా లావుపాటి మిత్రమా, ఈ స్థలాన్ని నడిపేది నేనే. నా మాట వినకపోతే, మీరు విస్కీని నేరుగా (కలపకుండా) తాగాలి, లేదంటే అసలు ఏమీ దొరకదు.'” అవే మాటలు నేను అతనితో అన్నాను. ఇప్పుడు

అంతటి ప్రసిద్ధ సాహిత్య ప్రముఖులను నేను ఎగతాళి చేయాలనుకోవడం లేదు, కానీ చూడండి, వాళ్ళు నన్ను ఒకరకంగా

బలవంతం చేశారు. నాలో అసమంజసత్వం ఏమీ లేదు; కొంతమంది అతిథులు నా వెనుక మూడు నాలుగు సార్లు నడిచినా నాకు అభ్యంతరం లేదు, కానీ దాని మీద నిలబడాల్సి వచ్చినప్పుడు అది వేరు, ‘కోర్టుకే తెలుసు కదా,’ నేను అన్నాను, ‘నువ్వు విస్కీని నేరుగా తీసుకోవాలి లేదా పొడిగా ఉండిపోవాలి.’ సరే, పానీయాల మధ్యలో వాళ్ళు క్యాబిన్ చుట్టూ తిరుగుతూ… హావభావాలు ప్రదర్శిస్తూ, వాగుతూ ఉండేవారు; త్వరలోనే వాళ్ళు ఒక పాత జిడ్డుగల పేకకట్టను బయటకు తీసి… పది సెంట్ల చొప్పున మూలకు యూకర్ ఆడటం మొదలుపెట్టారు—నమ్మకం మీద. నేను కొన్ని అనుమానాస్పద విషయాలను గమనించడం మొదలుపెట్టాను. మిస్టర్ ఎమర్సన్ పాచికలు వేసి,

తన చేతిని చూసి, తల ఊపి, ఇలా అన్నాడు—

“‘నేను

అతను తన చేతి వైపు చూసి, తల అడ్డంగా ఊపి, ఇలా అన్నాడు—

“‘నేను సందేహపడేవాడిని, సందేహాన్ని కూడా—’ అని ప్రశాంతంగా చేతులను కలిపి, కొత్త అమరిక కోసం కలపడం మొదలుపెట్టాడు. అతను అన్నాడు—

“‘నన్ను పక్కన పెట్టేవాళ్ళు తప్పు చేస్తున్నారు;

నేను దాచే సూక్ష్మమైన ఎత్తుగడలు వాళ్ళకి సరిగా తెలియవు.

నేను పాస్ చేసి మళ్ళీ డీల్ చేస్తాను!’

అతను అనుకున్నట్లే చేసాడు! ఓ, అతను ఎంత తెలివైనవాడు! సరే,

సుమారు ఒక నిమిషంలో, పోటీ చాలా ఉత్కంఠభరితంగా మారింది, కానీ అకస్మాత్తుగా మిస్టర్ ఎమర్సన్ తన చూపులతో వాళ్ళను పట్టుకున్నాడని నేను గమనించాను. అతను అప్పటికే రెండు ఎత్తుగడలను,

మిగతా వాళ్ళలో ఒక్కొక్కరి ఎత్తుగడను తన వశం చేసుకున్నాడు. కాబట్టి ఇప్పుడు అతను తన కుర్చీలో కొద్దిగా పైకి లేచి

అలా అన్నాడు—

“నాకు ఈ గ్లోబులు, ఏస్‌లతో విసుగు వచ్చింది!—

ఈ ఆట చాలా సేపు ఆడారు!”

—మరియు అతను గట్టిగా కుప్పకూలిపోయాడు. మిస్టర్ లాంగ్‌ఫెలో చాలా మధురంగా నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు—

“‘నా యోగ్యుడైన మిత్రమా, నీకు చాలా చాలా ధన్యవాదాలు,

నువ్వు నేర్పిన పాఠానికి,’

మరియు అతను మరోసారి గట్టిగా కుప్పకూలిపోలేదని నేను ఒప్పుకోవాలి! ఎమర్సన్ తన బోవీ కత్తి మీద చప్పట్లు కొట్టాడు, లాంగ్‌ఫెలో తన రివాల్వర్ మీద చప్పట్లు కొట్టాడు, మరియు నేను ఒక మంచం కిందకు దూరాను. ఏదో గొడవ జరగబోతోంది; కానీ ఆ వికారమైన హోమ్స్ తన డబుల్ గడ్డాలను ఊపుతూ లేచి, ‘అయ్యా, క్రమశిక్షణ పాటించండి; ఎవడైతే ముందుగా తుపాకీ తీస్తాడో, వాడి మీద పడుకుని ఊపిరాడకుండా చేస్తాను!’ అన్నాడు. పొటోమాక్ నది ఒడ్డున అంతా నిశ్శబ్దం, మీరు పందెం కాయవచ్చు!

“అప్పటికే వాళ్ళు ‘ఇదేం ఖర్మ?’ అన్నట్టుగా ఉన్నారు, మరియు వాళ్ళు గొడవ మొదలుపెట్టారు.

ఎమర్సన్ అంటాడు, ‘నేను రాసిన వాటిలోకెల్లా అత్యంత పనికిమాలిన రచన బార్బరా ఫ్రీచీ.’ లాంగ్‌ఫెలో అన్నాడు, ‘ఇది నా బిగ్లో పేపర్స్‌తో మొదలవ్వదు.’ హోమ్స్ అన్నాడు, ‘నా థానాటాప్సిస్ ఆ రెండింటి మీదా విస్తరించి ఉంది.’ వాళ్ళిద్దరూ దాదాపు కొట్టుకునేంత వరకే వచ్చారు. అప్పుడు, తమతో పాటు ఇంకొకరు ఉంటే బాగుండునని వాళ్ళు అనుకున్నారు—మరియు మిస్టర్ ఎమర్సన్ నా వైపు చూపిస్తూ అన్నాడు— “‘ఇది

‘ఆ దరిద్రపు పల్లెటూరివాడు మాత్రమేనా ఈ గర్వించదగిన నర్సరీ పెంచగలిగింది?’

అతను తన బూటు మీద తన కత్తికి పదును పెడుతున్నాడు—అందుకే నేను దాన్ని పట్టించుకోలేదు. సరే అయ్యా, ఆ తర్వాత

వాళ్లకు సంగీతం కావాలనిపించింది; అందుకే వాళ్లు నన్ను నిలబెట్టి, నేను కుప్పకూలిపోయేంత వరకు ‘వెన్ జానీ కమ్స్ మార్చింగ్ హోమ్’ పాడించారు

—ఈ ఉదయం నాలుగు గంటల పదమూడు నిమిషాలకు. నేను అనుభవించింది ఇదే, నా మిత్రమా. నేను ఏడు గంటలకు మేల్కొన్నప్పుడు, దేవుడి దయవల్ల వాళ్లు వెళ్ళిపోతున్నారు, మరియు

మిస్టర్ లాంగ్‌ఫెలో నా ఒక్క బూట్లను వేసుకుని, తన బూట్లను చంకలో పెట్టుకున్నాడు. నేను అన్నాను,

‘ఆగు, ఎవాంజెలిన్, వీటితో ఏం చేయబోతున్నావు!’ అతను అన్నాడు,

‘వీటితో పారిపోబోతున్నాను; ఎందుకంటే—’గొప్ప మనుషుల జీవితాలు మనందరికీ గుర్తుచేస్తాయి

‘మనం మన జీవితాలను ఉన్నతంగా మలచుకోవచ్చు;

‘ మరియు, వెళుతూ, మా వెనుక వదిలివెళ్దాం

కాలపు ఇసుకపై పాదముద్రలు.’

నేను చెప్పినట్లుగా, మిస్టర్ ట్వైన్, ఇరవై నాలుగు గంటల్లో మీరొకరు—మరియు నేను

వెళ్ళిపోబోతున్నాను; నాకు ఈ సాహిత్య వాతావరణం సరిపడదు.”

నేను ఆ గని కార్మికుడితో అన్నాను, “అయ్యో, అయ్యా, మనం మరియు ప్రపంచం ప్రేమపూర్వకమైన గౌరవ వందనాలు అర్పించే ఆ సుందరమైన గాయకులు వీరు కాదు;

వీరు మోసగాళ్ళు.”

ఆ గని కార్మికుడు నన్ను కాసేపు ప్రశాంతమైన చూపులతో పరిశీలించాడు; తర్వాత అన్నాడు, “ఆ!

మోసగాళ్ళా? మీరూనా?”

నేను ఆ విషయాన్ని కొనసాగించలేదు, మరియు అప్పటి నుండి నా మారుపేరుతో ఎవరికీ హాని కలిగించేంతగా నేను ప్రయాణించలేదు. అధ్యక్షా, నేను పంచుకోవడానికి ప్రేరేపించబడిన జ్ఞాపకం ఇది. నా ఉత్సాహంలో నేను వివరాలను కొంచెం అతిశయోక్తి చేసి ఉండవచ్చు, కానీ మీరు ఆ తప్పును సులభంగా క్షమిస్తారు, ఎందుకంటే ఇలాంటి సందర్భంలో నేను నిరాధారమైన వాస్తవం నుండి పక్కకు తప్పుకోవడం ఇదే మొదటిసారి అని నేను నమ్ముతున్నాను.

నేను శ్రీమతి హెచ్‌తో చెప్పింది నిజం. ఆ సంఘటన వల్ల కలిగిన తీవ్రమైన అవమానాలతో నేను ఒకటి రెండు సంవత్సరాలు బాధపడ్డాను. కానీ చివరకు, 1888లో, వెనిస్‌లో, నేను మరియు నా భార్య మసాచుసెట్స్‌లోని కాంకర్డ్‌కు చెందిన శ్రీ మరియు శ్రీమతి ఎ. పి. సి. గారిని కలిశాము, మరియు మరణం తప్ప మరేదీ అంతం చేయలేని ఒక స్నేహం అప్పుడు మొదలైంది. సి. దంపతులు చాలా తెలివైనవారు మరియు అన్ని విధాలా ఆకర్షణీయంగా, స్నేహశీలంగా ఉండేవారు. మేము వెనిస్‌లో ఒకటి రెండు నెలలు, ఆ తర్వాత రోమ్‌లో చాలా నెలలు కలిసి ఉన్నాము, మరియు ఒక రోజు…

నా జీవితంలో ఆ విచారకరమైన సంఘటన (ఆ ప్రసంగం వల్ల కలిగిన వివాదం) గురించి ప్రస్తావన వచ్చింది. ఆ జ్ఞాపకాన్ని ఎప్పుడో మర్చిపోయాను అనుకుంటున్న తరుణంలో, వాళ్ళు దాన్ని మళ్ళీ గుర్తుచేయడంతో నాకు కోపం వచ్చేలా అనిపించింది; కానీ, బోస్టన్‌లో నా ప్రదర్శన పట్ల అక్కడి ప్రజలు ప్రదర్శించిన చల్లని స్పందనను చూసి ‘సి’ (C.) దంపతులు అసహనం వ్యక్తం చేయడం నాకు సంతోషాన్నిచ్చింది. ఆ ప్రదర్శనకు హాజరైన వారి ఉదాసీన వైఖరి గురించి, అలాగే ఆ విషయంపై బోస్టన్ వార్తాపత్రికలు తీసుకున్న వైఖరి గురించి వారు చాలా స్వేచ్ఛగా, నిర్మొహమాటంగా తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు. ఆ పత్రికల వైఖరి ఏమిటంటే—నేను నమ్మశక్యం కాని, ఊహకందని రీతిలో అగౌరవంగా ప్రవర్తించానని. సరే, ఒకటి రెండు సంవత్సరాల పాటు నేను దాన్ని వాస్తవంగానే అంగీకరించాను; దాని గురించి ఆలోచించినప్పుడల్లా తీవ్రమైన బాధకు గురయ్యేదాన్ని—అయితే, వీలైనంత వరకు దాని గురించి ఆలోచించకుండా ఉండేదాన్ని. ఆ విషయం తలచుకున్నప్పుడల్లా, అంతటి అపవిత్రమైన పని చేయడానికి నాకు అసలు ఆ ఆలోచన ఎలా వచ్చిందా అని ఆశ్చర్యపోయేదాన్ని. ఏది ఏమైనా, ‘సి’ దంపతులు నన్ను ఓదార్చారు, కానీ ఆ బాధాకరమైన సంఘటన గురించి ఆలోచిస్తూనే ఉండమని నన్ను ఒప్పించలేదు. నేను దాన్ని అడ్డుకున్నాను. నా మనస్సు నుండి దాన్ని తొలగించి, ఆ జ్ఞాపకాన్ని మరుగున పడేయడానికి ప్రయత్నించాను, అందులో విజయం కూడా సాధించాను. శ్రీమతి ‘హెచ్’ (Mrs. H.) నుండి లేఖ వచ్చేంత వరకు, దాదాపు ఇరవై ఐదు ఏళ్లుగా నేను ఆ విషయం గురించి అస్సలు ఆలోచించలేదు; ఆ సంఘటనలో హాస్యం ఉందని ఆమె అన్నప్పుడు, బహుశా ఆమె చెప్పింది నిజమేమో అని నాకు అనిపించింది. ఏదేమైనా, నాలో కుతూహలం పెరిగింది, దాంతో నేను బోస్టన్‌కు రాసి, పైన పేర్కొన్న విధంగా ఆ వివరాలన్నింటినీ తెప్పించుకున్నాను.

ఆ సమావేశానికి సంబంధించిన కొన్ని వివరాలు నాకు అస్పష్టంగా గుర్తున్నాయి—మసకగా వంద మంది మనుషులు—కాదు, బహుశా యాభై మంది ఉంటారు—టేబుళ్ల దగ్గర కూర్చుని భోజనం చేస్తున్న నీడల్లాంటి ఆకారాలు కనిపిస్తున్నాయి; వారంతా ఇప్పుడు నాకు దయ్యాల్లాంటివారు, ఎప్పటికీ పేర్లు తెలియని వారు. వారు ఎవరో నాకు తెలియదు, కానీ ప్రధానమైన టేబుల్ దగ్గర కూర్చుని మా అందరి వైపు చూస్తున్న వారిని మాత్రం నేను చాలా స్పష్టంగా చూడగలను: మిస్టర్ ఎమర్సన్—అసాధారణమైన గంభీరతతో, చిరునవ్వు లేని ముఖంతో; మిస్టర్ విట్టియర్—గంభీరంగా, ఆకర్షణీయంగా, ఆయన అందమైన వ్యక్తిత్వం ముఖంలో ప్రతిబింబిస్తుండగా; మిస్టర్ లాంగ్‌ఫెల్లో—పట్టులాంటి తెల్లని జుట్టుతో, దయార్ద్రమైన ముఖంతో… డాక్టర్ ఆలివర్ వెండెల్ హోమ్స్—చిరునవ్వులు, ఆప్యాయత మరియు స్నేహభావం వెల్లివిరిసే వ్యక్తిత్వం ఆయనది. కాంతిలో వివిధ కోణాల్లో తిరుగుతున్నప్పుడు మెరిసే వజ్రంలా ఆయన ప్రవర్తన ఉండేది. ఆయన మాట్లాడుతున్నా లేదా నిశ్చలంగా కూర్చున్నా (ఆయన దృష్టిలో అది నిశ్చలమే అయినా, ఇతరులకు మాత్రం అందులోనూ కొంత కదలిక కనిపించేది) ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉండేవారు. కాలం గడిచిపోయినా, ఆనాటి దృశ్యాలు నా కళ్ల ముందు ఇప్పటికీ స్పష్టంగా కదలాడుతున్నాయి.

మరొక విషయం కూడా స్పష్టంగా గుర్తుంది—విల్లీ వింటర్ (గత ఎన్నో ఏళ్లుగా ‘న్యూయార్క్ ట్రిబ్యూన్’ పత్రికకు నాటక విమర్శల విభాగం సంపాదకుడిగా ఉంటూ, వృద్ధాప్యంలోనూ ఆ ఉన్నత పదవిని అలంకరించిన వ్యక్తి) అక్కడ ఉన్నారు. అప్పుడు ఆయన ఇప్పుడున్న దానికంటే చాలా యవ్వనంగా ఉండేవారు, ఆ ఉత్సాహం ఆయనలో కనిపించేది. విందు కార్యక్రమాల్లో విల్లీ వింటర్‌ను చూడటం నాకు ఎప్పుడూ సంతోషాన్నిచ్చేది. దాదాపు ఇరవై ఏళ్ల కాలంలో, విల్లీ వింటర్ హాజరు కాని విందులు చాలా అరుదు; అలాగే, ఆ సందర్భానికి తగినట్లుగా ఆయన ఒక చక్కని కవితను చదివి వినిపించని విందులు కూడా దాదాపు లేవనే చెప్పాలి. ఈసారి కూడా ఆయన అలాగే చేశారు, ఆ కవిత కూడా అత్యున్నత ప్రమాణాలతో కూడి ఉంది—సున్నితంగా, ఉల్లాసంగా, ఎంపిక చేసిన పదాలతో అద్భుతంగా సాగింది

సంగీతంలా వినడానికి ఇంపుగా, ఏమాత్రం ముందస్తు సన్నాహం లేకుండా హృదయం మరియు మెదడు నుండి నేరుగా ఉప్పొంగి వస్తున్నట్లుగా అనిపించేది అది.

మిస్టర్ విట్టియర్ డెబ్బైవ పుట్టినరోజు వేడుకలో ఆనందదాయకమైన ఘట్టం అక్కడితో ముగిసింది—ఎందుకంటే, ఆ తర్వాత నేను లేచి నిలబడి, ఆ సాయంత్రం కార్యక్రమాల్లోనే అత్యుత్తమమైనదిగా భావించిన అంశాన్ని—అంటే బోస్టన్ పత్రికలో ప్రచురితమైన ఆ ఉల్లాసభరితమైన ప్రసంగాన్ని—వినిపించడం మొదలుపెట్టాను. నేను దానిని ముందు రోజే పూర్తిగా రాసుకుని, కంఠస్థం చేసుకున్నాను; ఎంతో ఉల్లాసంగా, సంతోషంగా, ఆత్మవిశ్వాసంతో నిండిన ప్రశాంతమైన భావనతో నిలబడి ప్రసంగించడం ప్రారంభించాను. ఆ గొప్ప అతిథులు—గౌరవనీయులైనప్పటికీ ఇంకా చురుకైన అగ్నిపర్వతాల్లాంటి ఆ మహానుభావులు—అక్కడి వారందరితో పాటు శ్రద్ధగా, ఆసక్తిగా విన్నారు. సరే, నా ప్రసంగంలోని మొదటి రెండు వందల పదాలను నేను వినిపించాను. ప్రసంగంలోని ఆ భాగం నుండి ఎటువంటి స్పందననూ నేను ఆశించలేదు, కానీ మిగిలిన భాగం విషయంలో పరిస్థితి అలా లేదు. ఇప్పుడు నేను ఆ సంభాషణ ఘట్టానికి చేరుకున్నాను: ‘ఆ వృద్ధ గని కార్మికుడు ఇలా అన్నాడు, “మీరు నాలుగవ వారు, నేను ఇక్కడి నుండి వెళ్ళిపోతున్నాను.” “నాలుగవ వారా? దేనికి?” అని నేను అడిగాను. దానికి అతను, “ఇరవై నాలుగు గంటల్లో ఇక్కడికి వచ్చిన నాలుగవ సాహిత్యవేత్త (literary man) మీరే. అందుకే నేను వెళ్ళిపోతున్నాను,” అని బదులిచ్చాడు. “అవునా, నిజంగానా?” అని నేను అడిగాను. “మరి మిగిలిన వారు ఎవరు?” “మిస్టర్ లాంగ్‌ఫెల్లో, మిస్టర్ ఎమర్సన్, మిస్టర్ ఆలివర్ వెండెల్ హోమ్స్… వాళ్ళందరూ తగలడ!”‘

అప్పుడు సభలో శ్రద్ధ అలాగే కొనసాగింది, కానీ వారి ముఖాల్లోని ఆసక్తి స్థానంలో ఒక రకమైన గడ్డకట్టేసేంతటి నిస్తేజం, అసహనం ఆవరించాయి. సమస్య ఏమిటో నాకు అర్థం కాలేదు. నేను ప్రసంగాన్ని కొనసాగించాను, కానీ చాలా కష్టంగా అనిపించింది—ఎలాగోలా నెట్టుకొస్తూ, నకిలీ ఎమర్సన్, నకిలీ హోమ్స్, నకిలీ లాంగ్‌ఫెల్లోల గురించి ఆ గని కార్మికుడు చెప్పిన భయంకరమైన వర్ణనను వివరించడం మొదలుపెట్టాను. ఎవరైనా నవ్వుతారనో, కనీసం చిరునవ్వు నవ్వుతారనో ఆశించాను—కానీ ఆ ఆశ క్రమంగా సన్నగిల్లింది, ఎవరూ స్పందించలేదు. అప్పుడు దాన్ని ఆపేసి కూర్చునేంత పరిజ్ఞానం నాకు లేదు; బహిరంగ ప్రసంగాలు చేయడంలో నేను మరీ కొత్తవాడిని. అందుకే ఆ భయంకరమైన ప్రసంగాన్ని కొనసాగించి, చివరి వరకు పూర్తి చేశాను; నా మాటలు వింటున్న ఆ జనం భయంతో స్తంభించిపోయి, రాతి విగ్రహాల్లా ఉండిపోయారు. దేవుడి గురించి లేదా పవిత్ర త్రిత్వంలోని (Trinity) ఇతర వ్యక్తుల గురించి నేను ఏదైనా అపవిత్రమైన మాటలు అని ఉంటే వారి ముఖాల్లో ఎలాంటి భావన కనిపించేదో, సరిగ్గా అలాంటి భావనే అప్పుడు వారి ముఖాల్లో కనిపించింది; ఆ ప్రజల స్తంభించిపోయిన స్థితిని, వారి ముఖాల్లోని ఆ భయానక భావనను వర్ణించడానికి అంతకంటే తక్కువ తీవ్రమైన మాటలు లేవు.

నేను తిరిగి కూర్చున్నప్పుడు, నా గుండె అప్పటికే కొట్టుకోవడం ఆపేసినట్లు అనిపించింది. అప్పుడు నేను అనుభవించినంతటి నిర్జీవమైన స్థితిని మరెప్పుడూ అనుభవించను. అప్పుడు పడినంతటి వేదనను మరెప్పుడూ అనుభవించను. పరలోకంలో పరిస్థితులు ఎలా ఉంటాయో నాకు తెలియదు కానీ, ఈ లోకంలో మాత్రం అప్పుడు అనుభవించినంతటి దుస్థితిని మరెప్పుడూ చూడను.

నా పక్కనే ఉన్న హోవెల్స్ నన్ను ఓదార్చడానికి ప్రయత్నించాడు, కానీ ఆశ్చర్యం లేదా దిగ్భ్రాంతితో నోటి నుంచి గాలి పీల్చుకునే శబ్దం తప్ప మాటలు రాలేదు. దానివల్ల ప్రయోజనం కూడా లేదు—ఆ వైఫల్యం ఎంత తీవ్రమైనదో అతనికి అర్థమైంది. అతని ఉద్దేశం మంచిదే, కానీ మాటలు బయటకు రాకముందే గడ్డకట్టుకుపోయాయి. అదొక…

అక్కడ ఉన్న వాతావరణం దేనినైనా గడ్డకట్టించేలా ఉండేది. ఒకవేళ బెన్వెనుటో సెల్లిని యొక్క ‘సాలమండర్’ (అగ్నిలో బతికేదని చెప్పబడే జీవి) గనుక అక్కడ ఉండి ఉంటే, అది సెల్లిని ఆత్మకథలో చోటు సంపాదించుకునేంత కాలం బతికి ఉండేది కాదు. అక్కడ ఒక భయంకరమైన విరామం, ఒక ఘోరమైన, నిరాశాజనకమైన నిశ్శబ్దం నెలకొన్నాయి. ఆ తర్వాత జాబితాలో ఉన్న తదుపరి వ్యక్తి లేచి నిలబడక తప్పలేదు—అతనికి వేరే మార్గం లేదు. ఆ వ్యక్తి బిషప్—అతను అప్పుడే ఒక అద్భుతమైన నవల ద్వారా ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించాడు; ఆ నవల “అట్లాంటిక్ మంత్లీ”లో ప్రచురితమైంది—ఆ పత్రిక ఏ నవలకైనా గౌరవాన్ని, ఏ రచయితకైనా గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టే వేదిక. అయితే, ఈ సందర్భంలో ఆ నవల ఎలాంటి అదనపు సహాయం లేకుండానే స్వతహాగా గొప్ప గుర్తింపును పొందింది. ప్రజల ఆదరణలో బిషప్ ఉన్నత స్థానంలో ఉన్నాడు, అందరి ఆసక్తికి కేంద్రబిందువుగా నిలిచాడు; దాంతో దేశవ్యాప్తంగా ఒక రకమైన ఉత్కంఠభరితమైన నిరీక్షణ నెలకొంది. మైన్ నుండి టెక్సాస్ వరకు, అలాస్కా నుండి ఫ్లోరిడా వరకు ఉన్న లక్షలాది మంది అమెరికన్లు ఊపిరి బిగబట్టి, ఆసక్తితో ఎదురుచూస్తున్నారని చెప్పవచ్చు; బిషప్ లేచి నిలబడి, తన జీవితంలోనే మొదటిసారిగా బహిరంగంగా ప్రసంగించబోతున్నప్పుడు చప్పట్లు కొట్టడానికి వారు సిద్ధంగా ఉన్నారు. అటువంటి క్లిష్టమైన పరిస్థితుల్లోనే అతను తన సత్తా చాటడానికి లేచి నిలబడ్డాడు. నేను అంతకుముందే చాలాసార్లు ప్రసంగించాను, అందుకే అక్కడికక్కడే భయంతో కుప్పకూలిపోకుండా కొనసాగగలిగాను—కానీ బిషప్‌కు అటువంటి అనుభవం లేదు. అతను ఆ భయంకరమైన ‘దేవతల’ (అక్కడ ఉన్న ప్రముఖుల) ముందు, ఆ అపరిచితుల ముందు, అంటే తోటి మనుషుల ముందు మొదటిసారిగా ప్రసంగించడానికి నిలబడ్డాడు. నిస్సందేహంగా అతని ప్రసంగం అతని జ్ఞాపకశక్తిలో భద్రంగా, తాజాగా, ఉపయోగించడానికి సిద్ధంగానే ఉండేది—కానీ నేను మాట్లాడిన తర్వాత పరిస్థితి మారింది. ఆ నిరాశాజనకమైన నిశ్శబ్దం సృష్టించిన ఒత్తిడిలో, పొగమంచు అంచుల నుండి చిరిగిపోయే ముక్కల్లా అతని ప్రసంగం అతని మెదడు నుండి చెరిగిపోవడం మొదలైందని, చివరికి ఆ పొగమంచు పూర్తిగా కరిగిపోయినట్లుగా అది మాయమైపోయిందని నాకనిపిస్తుంది. అతను తన ప్రసంగాన్ని కొనసాగించలేకపోయాడు—ఎక్కువ సేపు నిలబడలేకపోయాడు. మొదటి కొన్ని వాక్యాల తర్వాతే అతను తడబడటం, మాటలు ఆగిపోవడం, పట్టు కోల్పోవడం, తూలడం మొదలుపెట్టాడు; చివరికి శక్తిహీనుడై కుప్పకూలిపోయాడు. ఆ కార్యక్రమం బహుశా మూడవ వంతు కూడా పూర్తయి ఉండదు, కానీ అక్కడితోనే అది ఆగిపోయింది. ఎవరూ లేచి నిలబడలేదు. తదుపరి మాట్లాడాల్సిన వ్యక్తికి లేచి నిలబడే శక్తి కూడా లేదు; అక్కడున్నవారంతా ఎంతగానో దిగ్భ్రాంతికి, స్తంభనకూ గురైపోయారు—ఏమీ చేయలేక, కనీసం ప్రయత్నించలేక నిస్సహాయ స్థితిలో ఉండిపోయారు. ఆ విచిత్రమైన వాతావరణంలో ఇక ఏ పనీ ముందుకు సాగలేదు. హౌవెల్స్ ఎంతో బాధతో, మాటలేమీ లేకుండా, బిషప్ మరియు నన్ను తన ఆధీనంలోకి తీసుకుని ఆ గదిలోంచి బయటకు నడిపించారు. అది ఆయన చూపిన గొప్ప దయ—ఆయన ఎంతో ఉదారంగా వ్యవహరించారు. తూలుతూ నడుస్తున్న మమ్మల్ని ఆ భవనంలోని ఒక గదిలోకి తీసుకెళ్లి కూర్చోబెట్టారు. అప్పుడు నేను సరిగ్గా ఏమన్నానో నాకు గుర్తులేదు కానీ, నా మాటల ఉద్దేశ్యం ఏమిటో నాకు తెలుసు. ప్రపంచంలో ఏదీ ఇక మన పరిస్థితిని చక్కదిద్దలేదని తెలిసినప్పుడు మనిషి చేసే వ్యాఖ్య అది. కానీ హౌవెల్స్ నిజాయితీపరుడు—ఆయన ఆ హృదయ విదారకమైన మాటలను చెప్పక తప్పలేదు: ఈ విపత్తుకు, ఈ సర్వనాశనానికి, ఈ పెను విషాదానికి ఇక ఏ పరిష్కారమూ లేదని; ఎవరి జీవితంలోనైనా సంభవించే అత్యంత వినాశకరమైన సంఘటన ఇదేనని

ఎవరి చరిత్ర అయినా సరే—ఆ తర్వాత ఆయన ఇలా అన్నారు, “అంటే, నీ విషయంలో… బిషప్ కోసం నువ్వు ఏం చేశావో ఒక్కసారి ఆలోచించుకో. నీ విషయంలో అయితే పరిస్థితి దారుణం, నువ్వు శిక్ష అనుభవించాల్సిందే. నువ్వు ఈ నేరం చేశావు, కాబట్టి నీకు రాబోయే శిక్షకు నువ్వు అర్హుడివే. కానీ ఇక్కడ ఉన్నది ఒక అమాయకుడు. బిషప్ నీకు ఎప్పుడూ ఎలాంటి హానీ చేయలేదు, అయినా నువ్వు అతనికి ఏం చేశావో చూడు. అతను ఇక ఎప్పటికీ తలెత్తుకుని తిరగలేడు. ప్రపంచం ఇక బిషప్‌ను ఒక సజీవ వ్యక్తిగా చూడలేదు. అతను ఒక శవం.”

ఇదీ ఇరవై ఎనిమిది ఏళ్ల క్రితం జరిగిన ఆ సంఘటనకు సంబంధించిన చరిత్ర; ఆ మొదటి ఏడాది రెండేళ్లలో ఆ జ్ఞాపకం నా మనసులోకి వచ్చినప్పుడల్లా అది నన్ను అవమానభారంతో దాదాపు చంపేసేది.

ఇప్పుడు, నేను ఆ ప్రసంగాన్ని తీసుకుని పరిశీలిస్తున్నాను. నేను చెప్పినట్లుగానే, అది ఈ ఉదయమే బోస్టన్ నుండి వచ్చింది. నేను దాన్ని రెండుసార్లు చదివాను, నాకేమైనా మతిస్థిమితం లేకపోతే తప్ప, మొదటి పదం నుండి చివరి పదం వరకు అందులో ఒక్క లోపం కూడా లేదు. అది అత్యుత్తమంగా ఉంది. అది తెలివైనది; హాస్యంతో నిండినది. అందులో ఎక్కడా అసభ్యత లేదా అశ్లీలత ఛాయలు కూడా లేవు. ఆ సభలో ఏమై ఉంటుంది? వాళ్లు నవ్వులతో హోరెత్తించకపోవడం ఆశ్చర్యకరం, నమ్మశక్యం కాని విషయం—ముఖ్యంగా ఆ ‘దేవతలు’ (అక్కడ ఉన్న ప్రముఖులు) అందరికంటే గట్టిగా నవ్వి ఉండాల్సింది. తప్పు నాదేనా? అంత విచిత్రమైన రీతిలో వర్ణించబోతున్న ఆ గొప్ప వ్యక్తులను అక్కడ చూసి నేను ధైర్యం కోల్పోయానా? ఒకవేళ అదే జరిగి ఉంటే, నాలో సందేహం కనిపిస్తే, దానికి కారణం అదే కావచ్చు; ఎందుకంటే హాస్యాన్ని పండించేటప్పుడు భయం కనిపిస్తే అది విజయవంతం కాదు. ఏమో, దానికి కచ్చితమైన కారణం నాకు తెలియదు, కానీ ఒకవేళ ఆ ప్రియమైన, గౌరవనీయులైన అజరామర సాహిత్య దిగ్గజాలు ఇప్పుడు కార్నెగీ హాల్ వేదికపై ఉంటే, నేను అదే పాత ప్రసంగాన్ని తీసుకుని, అక్షరం పొల్లుపోకుండా వినిపించి, వారిని కరిగించి వేదిక అంతటా ప్రవహించేలా చేసేవాడిని. ఓహ్, తప్పు కచ్చితంగా నాదే అయి ఉంటుంది, ప్రసంగంలో అసలు లోపం లేదు.

[అక్టోబర్ 3, 1907న చెప్పబడింది.] కొన్ని విషయాల్లో, నేను ఎప్పుడూ నిజాయితీగానే ఉండేవాడిని; నా చిన్నతనం నుండే, అనుమానాస్పద మార్గాల్లో సంపాదించిన డబ్బును వాడటానికి నా మనసు ఎప్పుడూ అంగీకరించేది కాదు; అలా చేయడానికి నేను చాలాసార్లు ప్రయత్నించినప్పటికీ, కోరిక కంటే నా నైతిక సూత్రాలే ఎప్పుడూ బలమైనవిగా నిలిచేవి. ఆరు లేదా ఎనిమిది నెలల క్రితం, న్యూయార్క్‌లో లెఫ్టినెంట్-జనరల్ నెల్సన్ ఎ. మైల్స్ గౌరవార్థం ఒక గొప్ప విందు ఏర్పాటు చేశారు. విందుకు వెళ్లే ముందు డ్రాయింగ్ రూమ్‌లో మేము మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడు ఆయన ఇలా అన్నారు:

“మనం ఒకరికొకరు పరిచయమై దాదాపు ముప్పై ఏళ్లు అయ్యింది కదా?”

దానికి నేను, “అవును, దాదాపు అంతేనని నాకూ అనిపిస్తోంది” అని అన్నాను.

ఆయన కాసేపు ఆలోచించి ఇలా అన్నారు:

“1867లో వాషింగ్టన్‌లో మనం ఎందుకు కలుసుకోలేకపోయామో ఆశ్చర్యంగా ఉంది; అప్పుడు మీరు అక్కడే ఉన్నారు కదా?”

నేను… నేను ఇలా అన్నాను, “అవును, కానీ అప్పుడు ఒక తేడా ఉండేది; అప్పట్లో నాకు ఎటువంటి గుర్తింపు లేదు; నా ప్రస్థానం అప్పుడే మొదలవుతోంది—నేను అజ్ఞాతంలో ఉన్నాను; కానీ మీరు అప్పటికే అంతర్యుద్ధం (Civil War)లో గొప్ప రికార్డును కలిగి ఉన్నారు; సుదూర పశ్చిమ ప్రాంతంలో అద్భుతమైన ‘ఇండియన్ క్యాంపెయిన్’ (స్థానిక అమెరికన్లతో పోరాటం) ముగించుకుని తిరిగి వచ్చారు, తద్వారా రెగ్యులర్ ఆర్మీలో ‘బ్రిగేడియర్-జనరల్’ హోదాను పొందారు, అందరూ మీ గురించే మాట్లాడుకుంటూ మిమ్మల్ని ప్రశంసిస్తున్నారు. ఒకవేళ మీరు నన్ను కలిసి ఉన్నా, ఆ సమావేశానికి సంబంధించిన ఏదైనా అసాధారణ సంఘటన మీ జ్ఞాపకాల్లో బలంగా ముద్రపడి ఉంటే తప్ప, ఇప్పుడు అది మీకు గుర్తుండే అవకాశం లేదు. అది నలభై ఏళ్ల క్రితం జరిగిన విషయం; అంత సుదీర్ఘ కాలం తర్వాత ప్రజలు సాధారణ వ్యక్తులను గుర్తుంచుకోరు కదా.”

ఆ దిశగా సంభాషణను కొనసాగించడం నాకు ఇష్టం లేక, నేను విషయాన్ని మార్చేశాను. 1867లో వాషింగ్టన్‌లో మేము కలుసుకున్నామని నేను అతనికి ఎటువంటి ఇబ్బందీ లేకుండా నిరూపించగలిగేవాడిని, కానీ అలా చేయడం వల్ల మాలో ఎవరికైనా ఇబ్బందికరమైన పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చని భావించి, నేను ఆ పని చేయలేదు. ఆ సంఘటన నాకు బాగా గుర్తుంది. అది ఇలా జరిగింది:

నేను అప్పుడే ‘క్వేకర్ సిటీ ఎక్స్‌కర్షన్’ (యాత్ర) నుండి తిరిగి వచ్చాను, మరియు ‘ది ఇన్నోసెంట్స్ అబ్రాడ్’ (The Innocents Abroad) పుస్తకాన్ని రాయడానికి హార్ట్‌ఫోర్డ్‌కు చెందిన ‘బ్లిస్’తో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాను. నా దగ్గర డబ్బు లేదు, కాబట్టి ఆ పుస్తకం రాసే సమయంలో నా జీవనోపాధికి సరిపడా డబ్బు సంపాదించగలనేమోనని వాషింగ్టన్‌కు వెళ్లాను. అక్కడ నాకు ఖగోళ శాస్త్రవేత్త సోదరుడైన విలియం క్లింటన్ పరిచయమయ్యాడు; మేమిద్దరం కలిసి మా ఉమ్మడి జీవనోపాధి కోసం ఒక ప్రణాళికను రూపొందించుకున్నాము; నేడు వార్తాపత్రికల ప్రపంచంలో సర్వసాధారణమైన ‘సిండికేట్’ (వార్తా పంపిణీ వ్యవస్థ) విధానానికి మేమే ఆద్యులమయ్యాము. ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి వార్తాపత్రిక సిండికేట్‌గా మేము అవతరించాము; అది చిన్న స్థాయిలో మొదలైంది, కానీ కొత్తగా, ఇంతకు ముందెన్నడూ ప్రయత్నించని వ్యాపారాలకు అది సహజమే కదా. మా జాబితాలో పన్నెండు పత్రికలు ఉండేవి; అవన్నీ వారపత్రికలు, పెద్దగా గుర్తింపు లేనివి, ఆర్థికంగా బలహీనమైనవి మరియు మారుమూల ప్రాంతాలకు దూరంగా విస్తరించి ఉన్నవి. వాషింగ్టన్ నుండి వార్తా కథనాలు (కరస్పాండెన్స్) రావడం ఆ చిన్న పత్రికలకు గర్వకారణంగా ఉండేది, వారు అలా భావించడం మాకు అదృష్టంగా మారింది. ఆ పన్నెండు పత్రికలలో ప్రతి ఒక్కటి మా నుండి వారానికి రెండు లేఖలను (వార్తా కథనాలను) తీసుకునేవి, ఒక్కో లేఖకు ఒక డాలర్ చొప్పున చెల్లించేవి; మేము ప్రతి వారం ఒక లేఖ రాసి, దాని ఆరు నకళ్లను ఆ దాతలకు పంపేవాళ్ళం; తద్వారా జీవనోపాధికి వారానికి ఇరవై నాలుగు డాలర్లు సమకూరేవి—అంతే మాకు సరిపోయేది, ఎందుకంటే మేము చాలా తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన సాధారణ నివాసంలో ఉండేవాళ్ళం.

క్లింటన్ నాకు తెలిసిన అత్యంత ఆత్మీయులైన, అద్భుతమైన వ్యక్తులలో ఒకరు; మేము కలిసి ఎంతో సంతోషంగా, అంతులేని తృప్తితో జీవించాము. క్లింటన్ స్వభావరీత్యా, పెంపకం రీత్యా ఎంతో సంస్కారవంతుడు మరియు ఉత్తమ వ్యక్తి; ఆయన మంచి విద్యావంతుడు, గొప్ప మనస్తత్వం కలవాడు, అలాగే స్వచ్ఛమైన హృదయం మరియు మాట తీరు కలిగినవాడు. ఆయన స్కాట్లాండ్ దేశస్థుడు మరియు ప్రెస్బిటేరియన్; మతం పట్ల నిజాయితీ, చిత్తశుద్ధి కలిగి, దానిని ప్రేమిస్తూ, అందులో ప్రశాంతతను పొందే పాత తరం నాటి నిజమైన ప్రెస్బిటేరియన్ ఆయన. ఆయనలో ఎలాంటి దురలవాట్లూ లేవు—స్కాచ్ విస్కీ పట్ల ఆయనకు ఉన్న అమితమైన ఇష్టాన్ని, కృతజ్ఞతాభావంతో కూడిన అనురాగాన్ని ఒక దురలవాటుగా పరిగణిస్తే తప్ప. నేను దానిని దురలవాటుగా భావించలేదు, ఎందుకంటే ఆయన స్కాట్లాండ్ దేశస్థుడు, మరియు స్కాచ్ విస్కీ…

ఒక స్కాట్లాండ్ వ్యక్తికి విస్కీ అనేది, మిగిలిన మానవాళికి పాలు ఎంత సాధారణమైనవో అంత నిర్దోషమైనది. క్లింటన్ విషయంలో అది ఒక గుణం—అయితే అది పొదుపుకు సంబంధించిన గుణం మాత్రం కాదు. ఆ ‘మద్యం సీసా’ (jug) ఖర్చు భరించాల్సిన అవసరం లేకపోయి ఉంటే, వారానికి ఇరవై నాలుగు డాలర్లు మాకు నిజంగా గొప్ప సంపదలా ఉండేది; కానీ ఆ ఖర్చు వల్ల మేము ఎప్పుడూ ఆర్థికంగా చాలా ఇబ్బందికరమైన అంచున ఉండేవాళ్ళం, మా ఆదాయం రావడంలో ఏమాత్రం ఆలస్యం జరిగినా మాకు కచ్చితంగా ఇబ్బంది కలిగేది.

ఒకసారి మాకు డబ్బు కొరత ఏర్పడిన సందర్భం నాకు గుర్తుంది; మాకు మూడు డాలర్లు అవసరమయ్యాయి, అదీ ఆ రోజు ముగిసేలోపే కావాల్సి వచ్చింది. అంత డబ్బు ఒకేసారి ఎందుకు అవసరమైందో నాకు ఇప్పుడు గుర్తులేదు; కానీ అది కచ్చితంగా కావాల్సి వచ్చిందన్న విషయం మాత్రం నాకు తెలుసు. ఆ డబ్బును సమకూర్చుకునే మార్గం చూడమని క్లింటన్ నన్ను బయటకు వెళ్ళమన్నాడు—అతను కూడా బయటకు వెళ్లి ఏమైనా చేయగలడేమో చూస్తానని చెప్పాడు. మేము విజయం సాధిస్తామనే విషయంలో అతనికి ఏమాత్రం సందేహం ఉన్నట్లు అనిపించలేదు, కానీ అది అతనిలోని ‘నమ్మకం’ (మతం) వల్ల కలిగిన దృఢ విశ్వాసం అని నాకు తెలుసు; నాకు మాత్రం అంత నమ్మకం లేదు; అంత డబ్బు ఎక్కడ దొరుకుతుందో నాకు అస్సలు తెలియదు, ఆ విషయాన్ని నేను అతనికి చెప్పాను కూడా. నాకున్న ఆ బలహీనమైన నమ్మకం చూసి అతను నా పట్ల లోలోపల సిగ్గుపడ్డాడని నాకనిపించింది. ఏమాత్రం ఆందోళన చెందవద్దని, చింతించవద్దని అతను నాకు చెప్పాడు; అంతేకాక, చాలా సరళంగా, దృఢంగా, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా “దేవుడే సమకూరుస్తాడు” అని అన్నాడు. దేవుడు కచ్చితంగా సమకూరుస్తాడని అతను పూర్తిగా నమ్ముతున్నాడని నాకు అర్థమైంది, కానీ ఒకవేళ అతనికి నాకున్న అనుభవం ఉండి ఉంటే…

అదంతా పక్కన పెడితే; అతను నాతో మాట్లాడటం ముగించేసరికి అతని బలమైన విశ్వాసం నాపై ప్రభావం చూపింది, దేవుడు నిజంగానే సమకూరుస్తాడనే నమ్మకంతోనే నేను అక్కడి నుండి బయలుదేరాను.

ఆ డబ్బును ఎలా సంపాదించాలో ఆలోచిస్తూ నేను ఒక గంట సేపు వీధుల్లో తిరిగాను, కానీ ఏ మార్గమూ తట్టలేదు. చివరికి, అప్పట్లో కొత్తగా ప్రారంభమైన ‘ఎబ్బిట్ హౌస్’ (Ebbitt House) హోటల్ యొక్క విశాలమైన లాబీలోకి వెళ్లి కూర్చున్నాను. కాసేపటికే ఒక కుక్క అటుగా తిరుగుతూ వచ్చింది. అది ఆగి, నా వైపు చూసి, తన కళ్ళతోనే “నువ్వు స్నేహపూర్వకంగా ఉన్నావా?” అని అడిగినట్లు అనిపించింది. నేను కూడా నా కళ్ళతోనే “అవును” అని సమాధానం ఇచ్చాను. అది కృతజ్ఞతతో తన తోకను చిన్నగా ఊపి, ముందుకు వచ్చి, తన దవడను నా మోకాలిపై ఆనించి, ఎంతో ఆప్యాయంగా తన గోధుమ రంగు కళ్ళను నా ముఖం వైపు ఎత్తింది. అది ఒక మనోహరమైన జీవి—ఒక అమ్మాయిలా అందంగా ఉంది, మరియు అది పట్టు, వెల్వెట్‌తో చేసినట్లుగా ఉంది. నేను దాని నునుపైన గోధుమ రంగు తలను నిమిరాను, వేలాడుతున్న చెవులను లాలించాను, మరియు మేమిద్దరం వెంటనే ప్రేమికులమయ్యాము. కొద్దిసేపటికే, ఆ దేశపు వీరుడైన బ్రిగేడియర్-జనరల్ మైల్స్, తన నీలం మరియు బంగారు రంగుల వైభవంలో విహరిస్తూ వచ్చారు, అందరి ఆరాధనా దృష్టి ఆయనపైనే ఉంది. ఆయన ఆ కుక్కను చూసి ఆగారు, మరియు ఆయన కళ్ళలో ఒక మెరుపు కనిపించింది, అది ఈ సుందరమైన జీవి వంటి కుక్కల పట్ల ఆయనకు హృదయంలో ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉందని తెలియజేసింది; అప్పుడు ఆయన ముందుకు వచ్చి ఆ కుక్కను నిమిరి, ఇలా అన్నారు,

“ఇది చాలా బాగుంది—ఇది ఒక అద్భుతం; మీరు దీనిని అమ్ముతారా?”

నేను

నాకు చాలా భావోద్వేగం కలిగింది; క్లింటన్ చేసిన జోస్యం నిజమైన తీరు నాకు అద్భుతంగా అనిపించింది. నేను అన్నాను,

“అవును.”

ఆ జనరల్ అడిగారు,

“దీని కోసం మీరు ఎంత అడుగుతున్నారు?”

“మూడు డాలర్లు.”

ఆ జనరల్ స్పష్టంగా ఆశ్చర్యపోయారు. ఆయన అన్నారు,

“మూడు డాలర్లా? కేవలం మూడు డాలర్లేనా? అసలు ఆ కుక్క చాలా అసాధారణమైనది; దాని విలువ కచ్చితంగా యాభై డాలర్ల కంటే తక్కువ ఉండదు. ఒకవేళ అది నాదైతే, వంద డాలర్లు ఇచ్చినా దాన్ని అమ్మేవాడిని కాదు. బహుశా మీకు దాని విలువ తెలియదేమో అనిపిస్తోంది. కావాలంటే మీ ధర గురించి మరోసారి ఆలోచించండి, మీకు అన్యాయం చేయడం నాకు ఇష్టం లేదు.”

కానీ ఒకవేళ ఆయనకు నా గురించి తెలిసి ఉంటే, ఆయన నాకు అన్యాయం చేయడం ఎంత అసాధ్యమో, నేను ఆయనకు అన్యాయం చేయడం కూడా అంతే అసాధ్యమని ఆయనకు తెలిసేది. నేను అంతకుముందులాగే నిశ్చయమైన స్వరంతో ఇలా అన్నాను,

“వద్దు—మూడు డాలర్లు. అదే దాని ధర.”

“సరే, మీరు అంత పట్టుదలగా ఉన్నప్పుడు ఇక చేసేదేముంది,” అని ఆ జనరల్ అన్నారు; ఆయన నాకు మూడు డాలర్లు ఇచ్చి, ఆ కుక్కను తీసుకుని పై అంతస్తులోకి వెళ్లిపోయారు.

సుమారు పది నిమిషాల తర్వాత, ప్రశాంతమైన ముఖకవళికలు కలిగిన ఒక మధ్య వయస్కుడు అక్కడికి వచ్చారు. ఆయన అటూ ఇటూ, బల్లల కింద, అన్ని చోట్లా వెతకడం మొదలుపెట్టారు. అప్పుడు నేను ఆయనతో అన్నాను,

“మీరు కుక్క కోసం వెతుకుతున్నారా?”

అంతకుముందు ఆయన ముఖం విచారంగా, ఆందోళనతో ఉండేది; కానీ ఇప్పుడు అది ఆనందంతో వెలిగిపోయింది. ఆయన ఇలా సమాధానమిచ్చారు,

“అవును—మీరు దాన్ని చూశారా?”

“అవును,” అని నేను అన్నాను, “అది కాసేపటి క్రితమే ఇక్కడ ఉంది, ఒక పెద్దమనిషి వెంట వెళ్లడం నేను చూశాను. నేను ప్రయత్నిస్తే దాన్ని మీకు కనుగొని పెట్టగలనని అనుకుంటున్నాను.”

ఎవరైనా అంత కృతజ్ఞతాభావంతో ఉండటం నేను చాలా అరుదుగా చూశాను—నేను ప్రయత్నించాలని ఆయన అంగీకరించినప్పుడు ఆయన గొంతులో కూడా కృతజ్ఞత ధ్వనించింది. నేను చాలా సంతోషంగా ఆ పని చేస్తానని చెప్పాను, కానీ దానికి కొంత సమయం పట్టవచ్చు కాబట్టి, నా శ్రమకు తగినంత పారితోషికం ఇవ్వడానికి ఆయన అభ్యంతరం చెప్పరని ఆశిస్తున్నానని అన్నాను. ఆయన ఎంతో సంతోషంగా అలా చేస్తానని చెప్పారు—

చాలా సంతోషంగా” అనే మాటను మళ్లీ అంటూ—ఆయన నన్ను ఎంత అని అడిగారు. నేను ఇలా అన్నాను—

“మూడు డాలర్లు.”

ఆయన ఆశ్చర్యపోయి ఇలా అన్నారు,

“అయ్యో, అది చాలా తక్కువ కదా! నేను మీకు పది డాలర్లు సంతోషంగా ఇస్తాను.”

కానీ నేను ఇలా అన్నాను,

“వద్దు, ధర మూడు డాలర్లే”—అని చెప్పి, ఇక ఏ వాదనకూ ఆగకుండా మెట్ల వైపు నడిచాను. ఎందుకంటే, దేవుడు సమకూర్చే మొత్తం అదేనని క్లింటన్ చెప్పాడు; కాబట్టి, నిర్ణయించిన దానికంటే ఒక్క పైసా ఎక్కువ తీసుకోవడం కూడా పాపం అని నాకు అనిపించింది.

ఆఫీసు గుండా వెళ్తున్నప్పుడు అక్కడి గుమాస్తా దగ్గర జనరల్ గది నంబర్ తెలుసుకున్నాను. గదికి చేరుకోగానే, జనరల్ తన కుక్కను నిమురుతూ చాలా సంతోషంగా ఉండటం చూశాను. నేను ఇలా అన్నాను,

“క్షమించండి, కానీ నేను ఆ కుక్కను మళ్లీ తీసుకువెళ్లాల్సి ఉంది.”

ఆయన చాలా ఆశ్చర్యపోయి ఇలా అన్నారు,

“మళ్లీ తీసుకువెళ్లడమా? ఎందుకు? అది నా కుక్క కదా; మీరే కదా నాకు అమ్మారు, అదీ మీరే నిర్ణయించిన ధరకు.”

“అవును,” అని అన్నాను నేను, “అది నిజమే—కానీ నేను దానిని తీసుకువెళ్లక తప్పదు, ఎందుకంటే ఆ యజమానికి అది మళ్లీ కావాలట.”

“ఏ యజమాని?”

“దాని అసలు యజమాని; అది నా కుక్క కాదు.”

జనరల్ అంతకుముందు కంటే ఎక్కువగా ఆశ్చర్యపోయారు, కాసేపు ఆయనకు మాట రాలేదు; ఆ తర్వాత ఇలా అన్నారు,

“అంటే, వేరొకరి కుక్కను అమ్మారని… పైగా అది మీకు తెలుసని చెబుతున్నారా?”

“అవును, అది నా కుక్క కాదని నాకు తెలుసు.”

“మరి ఎందుకు అమ్మారు?”

నేను ఇలా అన్నాను,

“అదొక విచిత్రమైన ప్రశ్న. మీరు కోరుకున్నారు కాబట్టే నేను దానిని అమ్మేశాను. మీరు ఆఫర్ చేశారు…”

“ఆ కుక్కను కొంటానని మీరే అడిగారు; నేను దాన్ని అమ్మడానికి ఏమాత్రం ఆత్రుతగా లేనన్న విషయాన్ని మీరు కాదనలేరు—అసలు నేను దాన్ని అమ్మాలనే ఆలోచన కూడా చేయలేదు, కానీ మీకు ఏదైనా సహాయం అవుతుందంటే…”

అతను నా మాట మధ్యలోనే అడ్డుకుని ఇలా అన్నాడు,

“నాకు సహాయమా? నేను విన్న వాటిలో ఇదే అత్యంత విచిత్రమైన ‘సహాయం’—మీకు చెందని కుక్కను అమ్మడం అనే ఆలోచనే…”

నేను అక్కడ అతని మాటను అడ్డుకుని ఇలా అన్నాను,

“ఇలాంటి వాదనలో అర్థం లేదు; ఆ కుక్క విలువ బహుశా వంద డాలర్లు ఉంటుందని మీరే చెప్పారు, నేను అడిగింది కేవలం మూడు డాలర్లు మాత్రమే; అందులో అన్యాయం ఏముంది? మీరే ఎక్కువ డబ్బు ఇస్తామన్నారు, అది మీకు తెలుసు. నేను అడిగింది మూడు మాత్రమే; మీరు దాన్ని కాదనలేరు.”

“ఓహో, అసలు విషయానికి దీనికి సంబంధం ఏంటి! అసలు సమస్య ఏమిటంటే ఆ కుక్క మీకు చెందదు—ఆ విషయం మీకు అర్థం కావడం లేదా? మీది కాని ఆస్తిని తక్కువ ధరకు అమ్మితే అందులో తప్పేమీ లేదని మీరు అనుకుంటున్నట్లున్నారు. సరే, ఇప్పుడు…”

నేను ఇలా అన్నాను,

“దయచేసి దీని గురించి ఇక వాదించకండి. ఆ కుక్క నాకు చెందదు అనే విషయాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ఆ ధర పూర్తిగా న్యాయమైనది మరియు సమంజసమైనది—ఈ వాస్తవాన్ని మీరు కాదనలేరు; కాబట్టి దీని గురించి వాదించడం కేవలం మాటల వృథా మాత్రమే. ఆ కుక్కను తిరిగి అప్పగించాల్సి ఉంది ఎందుకంటే అసలు యజమాని దాన్ని అడుగుతున్నాడు; ఈ విషయంలో నాకు వేరే మార్గం లేదని మీకు అర్థం కావడం లేదా? మిమ్మల్ని నా స్థానంలో ఉంచుకుని ఆలోచించండి. ఒకవేళ మీది కాని కుక్కను మీరు అమ్మారనుకోండి; ఒకవేళ మీరు…”

“ఓహో,” అతను అన్నాడు, “నీ తెలివితక్కువ వాదనలతో నా మెదడును ఇక గందరగోళపరచకు!” “అతన్ని తీసుకువెళ్ళండి, నాకు కాస్త విశ్రాంతినివ్వండి.”

అందుకే నేను ఆ మూడు డాలర్లను తిరిగి ఇచ్చేసి, కుక్కను మెట్ల కిందకు తీసుకువెళ్లి దాని యజమానికి అప్పగించాను; ఆ పని చేసినందుకు గాను మరో మూడు డాలర్లు తీసుకున్నాను.

నేను నిజాయితీగా ప్రవర్తించినందున, మంచి మనసుతో అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాను; కుక్కను అమ్మడం ద్వారా వచ్చిన ఆ మూడు డాలర్లను నేను ఎప్పటికీ వాడుకోలేకపోయేవాడిని, ఎందుకంటే అవి నాకు పూర్తిగా చెందేవి కావు. కానీ, దానిని సరైన యజమానికి తిరిగి అప్పగించడం ద్వారా పొందిన మూడు డాలర్లు మాత్రం న్యాయబద్ధంగా నాకే చెందేవి, ఎందుకంటే అవి నా శ్రమకు తగిన ప్రతిఫలం. నేను లేకపోతే ఆ వ్యక్తికి ఆ కుక్క మళ్ళీ దక్కేదే కాదేమో. నా అప్పటి నైతిక విలువలు ఇప్పటికీ అలాగే ఉన్నాయి. నేను ఎప్పుడూ నిజాయితీగానే ఉన్నాను; నేను ఎప్పటికీ వేరేలా ఉండలేనని నాకు తెలుసు.

నేను మొదట్లో చెప్పినట్లుగానే—నేను ఎప్పుడూ ఒప్పించలేకపోయాను…

నేను మొదట్లో చెప్పినట్లుగానే—అనుమానాస్పద మార్గాల్లో సంపాదించిన డబ్బును వాడేలా నన్ను నేను ఎప్పుడూ ఒప్పించుకోలేకపోయాను.

ఇదీ ఆ కథ. ఇందులో కొంత నిజం ఉంది.

సమాప్తం