రాజస్థాన్‌లోని ఆంధీ గావ్‌  ను’’ ప్రకృత్: పర్యావరణ బయోటెక్నాలజీలో’’తో హరిత విప్లవం సాధించిన డాక్టర్ సుదీప్తి ఆరోరా

ఒక విద్యార్థి అడిగిన ప్రశ్న డాక్టర్ సుదీప్తి అరోరాను తన పని ఉద్దేశం గురించి పునరాలోచించేలా చేసింది.

ఒకరోజు బోధిస్తున్నప్పుడు, ఐఐటి రూర్కీ నుండి పీహెచ్‌డీ పట్టా పొందిన ఆ బయోటెక్నాలజిస్ట్‌ను, “మేడమ్, ఇందులో ఏమైనా తరగతి గది బయట ఉపయోగపడుతుందా?” అని అడిగారు. ఆ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పకుండా వదిలేయకుండా, ఆమె విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ప్రయోగశాల దాటించి రాజస్థాన్‌లోని ఆంధీ గావ్‌కు తీసుకువెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అక్కడ ఆచరణాత్మక పరిష్కారాలు రోజువారీ జీవితాన్ని మెరుగుపరుస్తాయని ఆమె విశ్వసించారు.

డాక్టర్ సుదీప్తి అరోరా జైపూర్‌లోని డాక్టర్ బి. లాల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బయోటెక్నాలజీలో పర్యావరణ పరిశోధన శాస్త్రవేత్త మరియు సహాయ సంచాలకులుగా పనిచేస్తున్నారు. ఆమెకు వ్యర్థాల నిర్వహణలో నైపుణ్యం ఉంది: ఘన మరియు ద్రవ వ్యర్థాల శుద్ధి, వర్మిఫిల్ట్రేషన్ టెక్నాలజీ ద్వారా మురుగునీటి శుద్ధి మరియు ఇతర ప్రకృతి ఆధారిత పారిశుధ్య పరిష్కారాలు. ఆమె “ప్రకృత్: పర్యావరణ బయోటెక్నాలజీలో ఒక శ్రేష్ఠ కేంద్రం” వ్యవస్థాపకురాలు మరియు “ప్రకృత్ సస్టైనబుల్ ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫౌండేషన్” అనే సంస్థకు డైరెక్టర్ కూడా. ఈ గ్రహాన్ని సుస్థిరత వైపు నడిపించడానికి పరివర్తనాత్మక విద్యను మరియు వినూత్న పరిష్కారాలను అందించడమే ప్రకృత్ లక్ష్యం. పర్యావరణానికి సంబంధించిన సమస్యలను, ముఖ్యంగా నీరు, మురుగునీరు, పారిశుధ్యం, ఆరోగ్యం & పరిశుభ్రత, ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణ, శక్తి, వాతావరణ మార్పు, నేల & భూ వినియోగం, మంచి ఆరోగ్యం మరియు శ్రేయస్సు వంటి అంశాలను పరిష్కరించడానికి, అలాగే సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను నెరవేర్చడానికి ప్రకృత్ అంకితమై ఉంది. ఆమె ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (ఐఐటి), రూర్కీ నుండి పిహెచ్.డి. మరియు జైపూర్‌లోని మాలవీయ నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుండి పర్యావరణ ఇంజనీరింగ్‌లో మాస్టర్స్ పట్టా పొందారు. ఆమె జైపూర్‌లోని మాలవీయ నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీలో అతిథి అధ్యాపకురాలిగా కూడా పనిచేశారు. ఆమె అంతర్జాతీయ జల సంఘంలో సభ్యురాలు మరియు 2010 నుండి వాష్ (WASH) ప్రాజెక్టులలో పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఆమె గ్లోబల్ ఛాలెంజ్ రీసెర్చ్ ఫండ్స్ (GCRF 2020) ద్వారా ఇతర భారతీయ మరియు UK అంతర్జాతీయ భాగస్వాములతో కలిసి భారతదేశం నుండి SARS-CoV-2 మురుగునీటి ఆధారిత ఎపిడెమియాలజీ పరిశోధనలో పాలుపంచుకున్నారు. ఆమె భారత ప్రభుత్వ DST నిధులతో నడుస్తున్న “భారతదేశం కోసం వికేంద్రీకృత మురుగునీటి శుద్ధి మరియు వనరుల పునరుద్ధరణ కొరకు అందుబాటులో ఉన్న ఉత్తమ సాంకేతికతలను గుర్తించడం (సరస్వతి 2.0)” అనే ఇండో-యూరోపియన్ ప్రాజెక్టులో కూడా పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఆమె భారత ప్రభుత్వ DST నిధులతో నడుస్తున్న “హరిత సాంకేతిక జోక్యాల ద్వారా రాజస్థాన్‌లోని ఆంధీ గ్రామాన్ని వ్యర్థరహిత నమూనా వైపు మార్చడం” అనే సమీకృత సాంకేతిక జోక్య ప్రాజెక్టులో కూడా పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఆమె జర్నల్ వాటర్ యొక్క “మురుగునీటిలో వ్యాధికారకాలను గుర్తించడం మరియు నిర్ధారించడం” అనే ప్రత్యేక సంచికకు అతిథి సంపాదకురాలు. ఆమె 20కి పైగా సైన్స్ సైటేషన్ ఇండెక్స్ ఎక్స్‌పాండెడ్ (SCIE) జర్నల్స్‌లో పర్యావరణ బయోటెక్నాలజీలో ముఖ్యమైన ఆవిష్కరణలను రచించారు మరియు సహ-రచించారు. ఆమె 50 మంది యూజీ మరియు పీజీ విద్యార్థుల పరిశోధన పనులకు మార్గదర్శకత్వం వహించారు. వర్మిఫిల్ట్రేషన్ టెక్నాలజీపై చేసిన అత్యుత్తమ పరిశోధనకు గాను INSc వారి “రీసెర్చ్ ఎక్సలెన్స్ అవార్డ్ 2020”, స్వదేశీ నీటి శుద్ధిలో ఆమె చేసిన కృషికి గాను 2018లో దైనిక్ భాస్కర్ “గ్రీన్ ప్యారెట్ అవార్డ్”తో సహా పలు పురస్కారాలతో ఆమె సత్కరించబడ్డారు.

మీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-7-26-ఉయ్యూరు 

మహాకవి కాళిదాసు అభిజ్ఞాన శాకుంతలం.27 వ భాగం.22.7.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఉత్తర కాండ… ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.248 వ భాగం.22.7.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఉత్తర కాండ… ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.248 వ భాగం.22.7.26.

‘’అమెరికన్ సాహిత్య పితామహుడు ‘’మార్క్ ట్వైన్ స్వీయ చరిత్ర –4

న్యాయవాదులు, న్యాయమూర్తులు, అధ్యాపకులు  మతగురువుల వంటి సాహిత్యపరమైన నేపథ్యం ఉన్న వ్యక్తులు తరచుగా సందర్శించే లేదా సన్నిహితంగా మెలిగే ఇళ్లలో పెరిగే పిల్లలకు, చిన్న వయసులోనే విస్తృతమైన పదజాలం అలవడుతుంది. తమకు వినబడే ఏ పదాలనైనా గ్రహించడం వారికి సహజం; చిన్నవో పెద్దవో అన్న తేడా లేకుండా అన్ని రకాల పదాలను వారు నేర్చుకుంటారు; ఎంత పెద్దదైన లేదా క్లిష్టమైన పదమైనా సరే, తమకు దొరికిన దాన్ని నిర్భయంగా వాడేయడం వారికి అలవాటు. ఫలితంగా, వారి మాటలు చిన్న చిన్న పదాల చకచకా సాగే శబ్దాలలా (తుపాకీ కాల్పుల చప్పుడులా) ఉంటూనే, అప్పుడప్పుడు భూమిని కదిలించి కిటికీ అద్దాలను గడగడలాడించేంత భారీ శబ్దం  పరిమాణం కలిగిన పెద్ద పదాల గంభీరమైన ధ్వనితో (భారీ ఫిరంగి మోతలా) కూడి ఉంటాయి. కొన్నిసార్లు పిల్లలు యాదృచ్ఛికంగా విన్న పదానికి తప్పుడు అర్థాన్ని ఆపాదించి, దాని అసలు ప్రయోజనాన్ని దెబ్బతీసేలా వాడుతుంటారు—కానీ ఇలా జరగడం మనం ఊహించినంత తరచుగా ఉండదు. నిజానికి, ఇలా జరగడం చాలా అరుదు అని చెప్పవచ్చు. చిన్నతనంలో సుసీకి పెద్ద పదాలను వాడటంలో మంచి నైపుణ్యం ఉండేది, ఆమె వాటిని ధారాళంగా ఉపయోగించేది. ఆమె చేసిన తప్పులు మరీ ఎక్కువ ఏమీ లేవు. ఒకసారి ఏదో చాలా హాస్యాస్పదమైన విషయం జరగబోతోందని ఆమె భావించినప్పుడు (కానీ అది జరగలేదు), ఆ ఊహతోనే ఆమె నవ్వు ఆపుకోలేక ఉక్కిరిబిక్కిరి అయిపోయింది. అయినప్పటికీ, తన మాట మీద ఆమెకు పూర్తి నమ్మకం ఉన్నట్లు అనిపించింది, ఎందుకంటే ఆమె ఇలా అంది: “ఒకవేళ అది జరిగి ఉంటే, నేను ఆనందంతో పరవశించిపోయేదాన్ని (she should have been ‘transported’ with glee).”

అంతకుముందు, ఆమెకు ఐదేళ్ల వయసు ఉన్నప్పుడు, ఒక సందర్శకురాలికి తాను చర్చికి ఒక్కసారి మాత్రమే వెళ్లానని చెప్పింది; ఆ సందర్భం క్లారాకు ‘క్రూసిఫైడ్’ (అసలు పదం ‘క్రిస్టెన్డ్’ – నామకరణం) చేసినప్పుడు అని చెప్పింది…

హైడెల్‌బర్గ్‌లో సుసీకి ఆరేళ్ల వయసు ఉన్నప్పుడు, ‘ష్లోస్’ (Schloss) ఉద్యానవనాల్లో నత్తలు ఎక్కడపడితే అక్కడ పాకుతూ ఉండటాన్ని గమనించింది. ఒక రోజు భోజన సమయంలో తన ముందు ఒక కొత్త వంటకం కనిపించగా దాని గురించి అడిగి తెలుసుకుంది; అది నత్తలతో చేసిన వంటకమని ఆమెకు తెలిసింది. ఆమె ఆశ్చర్యచకితురాలై, ఇలా అడిగింది:

“అవి అడవి పూల రకమా, అమ్మా?”

ఆమె ఆలోచనాపరురాలు మరియు ఇతరుల పట్ల శ్రద్ధ వహించే స్వభావం కలది—ఇది నిస్సందేహంగా ఆమె అలవర్చుకున్న గుణం. ఎవరూ పుట్టుకతోనే ఈ లక్షణాన్ని కలిగి ఉండరు కదా. హార్ట్‌ఫోర్డ్‌లోని తమ ఇంట్లో, ఆమె చిన్నపిల్లగా ఉన్న ఒక వేసవి రోజున, ఆమె తల్లి ఆమె దగ్గరున్న విసనకర్రను (ఐదు సెంట్ల విలువైన జపనీస్ రకం) కొన్నిసార్లు అడిగి తీసుకునేవారు. కాసేపు దానితో ఉపశమనం పొంది, ఆపై కృతజ్ఞతతో తిరిగి ఇచ్చేవారు. ఆ విసనకర్రను వాడటం వల్ల దాని అసలు యజమాని (సుసీ)కి ఎలాంటి అసౌకర్యం కలగకుండా ఉంటే, తన తల్లి దానిని ఎప్పుడూ వాడుకునేవారని సుసీకి తెలుసు. అలాగే, అలా వాడమని తల్లిని ఒప్పించడం సాధ్యం కాదని కూడా ఆమెకు తెలుసు. దీనికి ఏదో ఒక పరిష్కారం కనుగొనాలి; సుసీ ఒక ఉపాయం ఆలోచించింది. ఆమె తన డబ్బుల డబ్బాలోంచి ఐదు సెంట్లు తీసి పాట్రిక్‌కు ఇచ్చింది. వాటితో పట్టణానికి (మైలున్నర దూరం) వెళ్లి, ఒక జపనీస్ విసనకర్రను కొని తీసుకురమ్మని అతన్ని కోరింది. అతను అలాగే చేశాడు—ఆ విధంగా ఎంతో ఆలోచనాత్మకంగా, సున్నితమైన పద్ధతిలో ఆ సమస్య పరిష్కారమైంది  తల్లికి సౌకర్యం సమకూరింది. పై అంతస్తులో ఉన్న మరో ఖరీదైన విసనకర్రను తెచ్చుకోవడం ద్వారా తన డబ్బును ఆదా చేసుకోకుండా, తల్లికి జపనీస్ రకమే ఇష్టమనే భావనతో వ్యవహరించడం ఆ చిన్నారికి గర్వకారణం. ఆ పనిలోని లాభనష్టాల గురించి ఆలోచించకుండా, కేవలం తల్లి కోరికను నెరవేర్చడంతోనే ఆమె సంతృప్తి చెందింది.

కొన్నిసార్లు, ఆమె చిన్నపిల్లగా ఉన్నప్పుడే, ఆమె మాటలు విచిత్రంగానూ మరియు భావయుక్తంగానూ ఉండేవి. ఒకసారి—ఆమె వయసు తొమ్మిది లేదా పది ఏళ్లు ఉన్నప్పుడు—తన చెల్లెలు జీన్ పసిబిడ్డగా ఉన్న సమయంలో ఆమె తల్లి గదికి వచ్చింది. జీన్ నర్సరీలో ఏడుస్తోందని చెప్పి, నర్స్‌ను పిలవడానికి గంట కొట్టవచ్చా అని అడిగింది. అప్పుడు ఆమె తల్లి ఇలా అడిగారు:

“అది గట్టిగా ఏడుస్తోందా?”—అంటే కోపంతో లేదా చిరాకుతో ఏడుస్తోందా అని అర్థం.

“అలా కాదు అమ్మా. అది అలసటతో, ఒంటరితనంతో కూడిన ఏడుపు.”

ఆమె వికసిస్తున్న వ్యక్తిత్వంలో అంతర్భాగంగా ఉన్న సున్నితమైన భావాలను ప్రతిబింబించే వివిధ సంఘటనలను గుర్తుచేసుకోవడం నాకు ఎంతో ఆనందాన్నిస్తుంది. అటువంటి ఒక సందర్భం ఒకసారి చోటుచేసుకుంది; అది ఆమె హృదయ సౌందర్యాన్ని చాటిచెప్పినప్పటికీ, మరొక కోణంలో లోపభూయిష్టంగా ఉంది. అప్పుడు ఆమె వయసు పదకొండు ఏళ్లు. ఆమె తల్లి క్రిస్మస్ కోసం కావలసిన వస్తువులను కొనుగోలు చేస్తూ, పాట్రిక్ పిల్లల కోసం ఉద్దేశించిన బహుమతులను సూసీకి చూపించింది. వాటిలో జిమ్మీ కోసం ఒక అందమైన స్లెడ్ (మంచుపై జారే బండి) ఉంది; దానిపై ఒక మగ జింక బొమ్మ, అలాగే బంగారు రంగు పెద్ద అక్షరాలతో “Deer” (జింక) అనే పదం చిత్రించబడి ఉన్నాయి. ఆ స్లెడ్ కనిపించే వరకు సూసీ ప్రతి వస్తువునూ చూసి ఎంతో ఉత్సాహంగా, సంతోషంగా ఉంది. కానీ దాన్ని చూడగానే ఆమె గంభీరంగా, మౌనంగా ఉండిపోయింది—అయితే వాస్తవానికి ఆ స్లెడ్ అన్ని బహుమతులలోకెల్లా అత్యుత్తమమైనది. ఆమె తల్లి ఆశ్చర్యానికి, నిరాశకు గురై ఇలా అడిగింది:

“ఏమైంది సూసీ, అది నీకు నచ్చలేదా? అది చాలా బాగుంది కదా?”

సూసీ తటపటాయించింది; తన మనసులో ఉన్న విషయాన్ని చెప్పడానికి ఆమెకు ఇష్టం లేదని స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. అయినప్పటికీ, తల్లి ఒత్తిడి చేయడంతో, ఆమె తడబడుతూ ఇలా చెప్పింది:

“అమ్మ, అది నిజంగానే బాగుంది, ఖరీదైనది కూడా… కానీ… కానీ… ఆ పదాన్ని అక్కడ ఎందుకు రాయాలి?”

తన మాటలు తల్లికి అర్థం కాలేదని గ్రహించి, ఆమె అయిష్టంగానే ఆ “Deer” అనే పదం వైపు వేలు చూపించింది. అక్కడ సమస్య ఆమె మనసులో కాదు, అక్షరక్రమం (స్పెల్లింగ్) విషయంలోనే ఉంది. ఆ రెండూ ఆమెకు తన తల్లి నుండే సంక్రమించాయి.

మార్క్ ట్వైన్.

సూసీకి పదమూడేళ్ల వయసున్నప్పుడు—అప్పుడు ఆమె రాగి రంగు ఛాయతో కూడిన గోధుమ రంగు జుట్టును జడలుగా వేసుకుని, వెనుకకు వేలాడదీసుకున్న సన్నని చిన్నారిగా ఉండేది; రకరకాల చదువులు, ఆరోగ్య వ్యాయామాలు మరియు వినోద కార్యక్రమాలతో ఇంటి పనులన్నింటిలోనూ అత్యంత చురుకైన ‘తేనెటీగ’లా గడిపేది—ఆమె తనంతట తానే, ప్రేమతో తన పనులకు అదనంగా మరొక పనిని జోడించుకుంది: అదే నా జీవిత చరిత్రను రాయడం. ఆమె రాత్రిపూట తన పడకగదిలో ఈ పని చేస్తూ, ఆ రాతప్రతిని ఎవరికీ తెలియకుండా దాచి ఉంచేది. కొంతకాలం తర్వాత, ఆమె తల్లి దానిని కనుగొని, తీసుకుని, నాకు చూపించింది; ఆ తర్వాత సూసీకి తాను చేసిన పని గురించి, నేను ఎంత సంతోషించానో, ఎంత గర్వపడ్డానో చెప్పింది. ఆ సమయం నాకు ఎంతో మధురమైన జ్ఞాపకం. అంతకుముందు నాకు ఎన్నో ప్రశంసలు లభించాయి, కానీ ఏదీ నన్ను ఇంతగా కదిలించలేదు; నా దృష్టిలో దేనికీ దీనితో సమానమైన విలువ లేదు. అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు అది నా హృదయంలో అదే ప్రత్యేక స్థానాన్ని నిలుపుకుంది. ఏ మూలం నుండీ నాకు లభించిన ప్రశంస గానీ, పొగడ్త గానీ, గౌరవ సూచకమైన మాట గానీ దీనికి సాటి రావు; ఇది నాకు అప్పుడు ఎంత విలువైనదో, ఇప్పటికీ అంతే విలువైనది. ఇన్ని ఏళ్ల తర్వాత _ఇప్పుడు_ నేను దానిని చదువుతున్నప్పుడు, అది నాకు ఒక రాజు పంపిన సందేశంలా అనిపిస్తుంది. అప్పుడు కలిగిన ఆనందకరమైన ఆశ్చర్యాన్ని అది మళ్లీ కలిగిస్తుంది—అయితే, ఆనాడు ఆ ఉత్సాహంతో, తొందరపాటుతో రాసిన ఆ చిన్నారి చేతులు ఇక ఎప్పటికీ నా చేతులను తాకలేవన్న భావనతో కూడిన ఒక విషాదపు ఛాయ కూడా ఇప్పుడు దానికి తోడవుతుంది. సామాన్యులు, ఏమీ ఆశించని వారు ఉన్నట్టుండి ఉన్నత శ్రేణిలోకి లేదా కులీన వర్గంలోకి ఎంపికయ్యే రాజశాసనాన్ని చూసినప్పుడు ఎలాంటి భావనను పొందుతారో, సరిగ్గా అలాంటి భావననే నేను ఇప్పుడు పొందుతున్నాను.

నిన్న, ఏళ్ల తరబడి చూడని నా పాత నోట్‌బుక్‌ల కుప్పను వెతుకుతుండగా, ఆ జీవిత చరిత్రకు సంబంధించిన ఒక ప్రస్తావన నాకు కనిపించింది. ఆ పాత రోజుల్లో అల్పాహారం  రాత్రి భోజన సమయాల్లో, ఆ జీవిత చరిత్ర కోసం నేను కావాలని భంగిమలు (poses) ఇచ్చేవాడినని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. నిజానికి, నేను అలా చేశానని నాకు స్పష్టంగా గుర్తుంది—అంతేకాదు, సూసీ అది గమనించిందని కూడా నాకు గుర్తుంది. ఒక రోజు ఉదయం అల్పాహారం తీసుకుంటున్నప్పుడు నేను కాస్త హుందాగా, గొప్పగా ఒక తెలివైన మాట అన్నాను; కాసేపటి తర్వాత సూసీ తన తల్లితో, “నాన్న ఆ మాట ఆ జీవిత చరిత్ర కోసమే అలా అన్నారు” అని రహస్యంగా చెప్పడం నాకు గుర్తుంది. సుసీ నా గురించి రాసిన ఆ చిన్న రచనలో ఒక్క పదాన్ని గానీ, వాక్యాన్ని గానీ మార్చడానికి నా మనసు అంగీకరించదు. అయితే, ఒక చిన్నారి స్వచ్ఛమైన హృదయం నుండి వెలువడిన ఆ అమాయకపు సరళతతో కూడిన మాటలను, అవి ఉన్నవి ఉన్నట్లుగానే అప్పుడప్పుడు ఇందులో ఉటంకిస్తాను. ఆ మూలం నుండి వచ్చే వాటికి ఒక ప్రత్యేకమైన ఆకర్షణ, సౌందర్యం ఉంటాయి; అవి సాహిత్య నియమాలను అతిక్రమించినా సరే, అద్భుతమైన సాహిత్యంగానే నిలిచిపోతాయి, ఆదరణకు అర్హమైనవిగా ఉంటాయి. ఈ చిన్న జీవిత చరిత్రను పూర్తిగా—అంటే ప్రతి పదాన్ని, ప్రతి వాక్యాన్ని—నేను ప్రచురిస్తాను.

అందులో అక్షర దోషాలు (స్పెల్లింగ్ తప్పులు) చాలానే ఉన్నాయి, కానీ అవి సుసీ రాసినవి, కాబట్టి అలాగే ఉంచేస్తాను. నాకు అవి చాలా ఇష్టం, వాటిని మార్చి ఆ స్వచ్ఛతను చెడగొట్టలేను. నా దృష్టిలో అవి బంగారం లాంటివి. వాటిని సరిదిద్దడం అంటే శుద్ధి చేయడం కాదు, కల్తీ చేయడం అవుతుంది; అది ఆ రచనను పాడుచేస్తుంది. దానిలోని స్వేచ్ఛను, సహజత్వాన్ని పోగొట్టి, దాన్ని బిగుతుగా, కృత్రిమంగా మార్చేస్తుంది. ఆమె రాసిన తీరు ఎంత విచిత్రంగా ఉన్నా సరే, నాకు ఏమాత్రం ఆశ్చర్యం కలగదు. అది సుసీ రాసిన విధానం, ఆమె తన శక్తిమేర ఉత్తమంగా ప్రయత్నించింది—నాకైతే అంతకంటే గొప్పది మరొకటి ఉండదు…

సుసీ ఈ జీవిత చరిత్రను 1885లో రాయడం మొదలుపెట్టింది; అప్పుడు నా వయసు యాభై ఏళ్లు, ఆమె వయసు పద్నాలుగో ఏట అడుగుపెడుతోంది. ఆమె ఇలా మొదలుపెట్టింది:

మేము చాలా సంతోషకరమైన కుటుంబం. మా కుటుంబంలో నాన్న, అమ్మ, జీన్, క్లారా మరియు నేను ఉన్నాము.

నేను నాన్న గురించి రాస్తున్నాను. ఆయన గురించి ఏం రాయాలనే విషయంలో నాకు ఎలాంటి

సందేహం గానీ, ఇబ్బంది గానీ ఉండదు, ఎందుకంటే ఆయన చాలా విశిష్టమైన వ్యక్తిత్వం కలిగినవారు.

కానీ ఒక్క నిమిషం ఆగండి—నేను కాసేపట్లో మళ్ళీ సుసీ విషయం దగ్గరకు వస్తాను.

అంధానుకరణ విషయంలో మనిషి ఎప్పుడూ కోతి కంటే ముందే ఉంటాడు. సాధారణ మనిషికి సొంత అభిప్రాయం అంటూ ఏమీ ఉండదు. అధ్యయనం, ఆలోచన ద్వారా తనకంటూ ఒక అభిప్రాయాన్ని ఏర్పరచుకోవడంలో అతనికి ఆసక్తి ఉండదు; దానికి బదులుగా, తన పక్కింటివారి అభిప్రాయం ఏమిటో తెలుసుకుని, దాన్ని గుడ్డిగా అనుసరించడానికే ఆసక్తి చూపిస్తాడు. ఒక తరం క్రితం, ఒక పుస్తకంపై వచ్చిన తాజా సమీక్ష, ఆ పుస్తకంపై వచ్చిన *మొదటి* సమీక్షకు అచ్చం ప్రతిబింబంలా ఉంటుందని నేను గమనించాను; ఆ పుస్తకం గురించి మొదటి సమీక్షకుడు ప్రశంసించినా లేదా విమర్శించినా, తదుపరి సమీక్షకులు కూడా కొత్తగా ఏమీ జోడించకుండా దాదాపు అవే అభిప్రాయాలను పునరావృతం చేస్తారని నాకు తెలుసు. అందుకే, “అట్లాంటిక్ మంత్లీ” పత్రికకు సంపాదకుడిగా ఉన్నప్పుడు మిస్టర్ హోవెల్స్‌కు నా పుస్తకపు ముసాయిదాను (manuscript) ముందుగానే పంపే జాగ్రత్తను నేను ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు తీసుకున్నాను; తద్వారా ఆయన తీరికగా దానిపై సమీక్షను సిద్ధం చేసుకునే అవకాశం ఉండేది. ఆయన ఆ పుస్తకం గురించి నిజాయితీగా మాట్లాడతారని నాకు తెలుసు—అలాగే అందులోని లోపాల కంటే గుణాలే ఎక్కువగా ఉన్నాయని ఆయన గుర్తిస్తారని కూడా నాకు తెలుసు, ఎందుకంటే ఆ పుస్తకం యొక్క వాస్తవ స్థితి నాకు ముందే తెలుసు కాబట్టి. మిస్టర్ హోవెల్స్ రాసిన సమీక్ష ప్రచురితమయ్యే వరకు నేను ఆ పుస్తకం యొక్క ఏ ప్రతిని కూడా ప్రచురణ సంస్థకు పంపలేదు. ఆ పుస్తకం ఎల్లప్పుడూ సురక్షితంగా ఉండేది. మిస్టర్ హోవెల్స్ గుర్తించని విషయాన్ని ఆ పుస్తకంలో కనుగొనే ధైర్యం అమెరికాలోని ఏ రచయితకూ లేదు—అలాగే, తన సొంత బాధ్యతతో ఆ పుస్తకం గురించి ఏదైనా ధైర్యమైన మరియు వినూత్నమైన అభిప్రాయాన్ని చెప్పే సాహసం చేసే రచయిత కూడా అమెరికాలో ఎవరూ లేరు.

సాహిత్యం, సంగీతం మరియు నాటకరంగంలో విమర్శకుడి వృత్తి అన్ని వృత్తులకంటే అత్యంత నీచమైనదని, దానికి ఎలాంటి నిజమైన విలువ—కనీసం చెప్పుకోదగ్గ విలువైనా—లేదని నేను భావిస్తాను. చార్లెస్ డడ్లీ వార్నర్ మరియు నేను కలిసి “ది గిల్డెడ్ ఏజ్” (The Gilded Age) పుస్తకాన్ని తీసుకురావడానికి సిద్ధమవుతున్నప్పుడు, “డైలీ గ్రాఫిక్” పత్రికా సంపాదకుడు నన్ను ఒప్పించి ఒక ముందస్తు ప్రతిని తీసుకున్నాడు. “అట్లాంటిక్ మంత్లీ”లో ఆ పుస్తకం గురించిన సమీక్ష వచ్చేంత వరకు తన పత్రికలో దాని గురించి ఏమీ ప్రచురించనని అతను నాకు మాట ఇచ్చాడు. కానీ ఆ నీచుడు మూడు రోజుల వ్యవధిలోనే ఆ పుస్తకంపై సమీక్షను ప్రచురించాడు. నేను దీని గురించి ఫిర్యాదు చేయలేకపోయాను, ఎందుకంటే అతను నాకు హామీగా కేవలం తన మాట మాత్రమే ఇచ్చాడు; నేను అతని నుండి ఏదైనా బలమైన హామీని తీసుకుని ఉండాల్సింది. అతని సమీక్ష ప్రధానంగా పుస్తకంలోని గుణగణాల గురించి కాకుండా, ప్రజల పట్ల నాకున్న నైతిక వైఖరి గురించే సాగిందని నా అభిప్రాయం. ప్రజలను మోసం చేయడానికి నేను నాకున్న పేరుప్రతిష్టలను వాడుకున్నానని, పుస్తకంలో సగం భాగం మిస్టర్ వార్నరే రాసినా, దానికి ఆదరణ కల్పించడానికి నా పేరును వాడుకున్నానని ఆరోపించారు. నా పేరు లేకపోతే ఆ పుస్తకానికి అంత ఆదరణ లభించేది కాదని, నా ఈ ప్రవర్తన ప్రజలను తీవ్రంగా మోసం చేయడమేనని ఆ విమర్శకుడు వాదించాడు. ఏ విషయంలోనూ “గ్రాఫిక్” పత్రికకు ఎలాంటి ప్రామాణికత లేదు. ప్రపంచం చూసిన మొట్టమొదటి మరియు ఏకైక చిత్రాలతో కూడిన దినపత్రికగా దానికి ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉండేది; కానీ దానికి ఎలాంటి విలువలు లేవు; దాని సంపాదకత్వం చాలా నాసిరకంగా ఉండేది; ఒక పుస్తకం లేదా కళాఖండం గురించి అది చెప్పే అభిప్రాయానికి ఏమాత్రం విలువ ఉండేది కాదు. ఈ విషయం అందరికీ తెలిసినప్పటికీ, అమెరికాలోని విమర్శకులందరూ ఒకరి తర్వాత ఒకరు “గ్రాఫిక్” చేసిన విమర్శనే కాపీ కొట్టారు—కేవలం మాటలు మార్చి—మరియు నన్ను ఆ అనైతిక ప్రవర్తన ఆరోపణలో ఇరికించారు. మధ్య-పశ్చిమ ప్రాంతంలో అత్యంత ముఖ్యమైన పత్రిక అయిన గొప్ప చికాగో “ట్రిబ్యూన్” కూడా కొత్తగా ఏమీ ఆలోచించలేకపోయింది; అది కూడా ఆ సామాన్యమైన “డైలీ గ్రాఫిక్” అభిప్రాయాన్నే—ఆ అనైతికత ఆరోపణతో సహా—అనుసరించింది.

ఏది ఏమైనా, ఆ విషయాన్ని వదిలేద్దాం. విమర్శకులు, మిషనరీలు, కాంగ్రెస్ సభ్యులు  హాస్యగాళ్లు ఉండాలన్నది దేవుని సంకల్పం; ఆ భారాన్ని మనం మోయక తప్పదు. ఇంతలో, నేనే స్వయంగా విమర్శలు చేసే ధోరణిలోకి మళ్లుతున్నట్లు అనిపిస్తోంది. కానీ అది పెద్ద విషయం కాదు. అత్యంత దారుణంగా చూసినా, విమర్శ చేయడం అనేది ఒక నేరం మాత్రమే; ఆ నేరం నాకు కొత్తేమీ కాదు.

ఇంతసేపు నేను చెప్పదలుచుకున్న అసలు విషయం ఇది: నా రూపురేఖలను వర్ణించే అవకాశం పొందిన మొదటి విమర్శకుడు, తన వివరణలో ఎన్నో మూర్ఖపు మరియు క్షమించరాని తప్పులను దట్టించాడు. వాటన్నింటి సారాంశం ఏమిటంటే – నేను స్పష్టంగా, అసహ్యకరమైన రీతిలో అందవిహీనంగా ఉన్నానని. ఆ వర్ణన వార్తాపత్రికల ద్వారా దేశమంతటా వ్యాపించింది, పావు శతాబ్దం పాటు నిరంతరం ప్రచారంలో ఉంటూ వచ్చింది. నన్ను చూసి, ఆ అబద్ధాన్ని ఖండిస్తూ కలం పట్టే ధైర్యం ఉన్న విమర్శకుడు దేశంలో ఒక్కరు కూడా దొరకకపోవడం నాకు విచిత్రంగా అనిపిస్తుంది. ఆ అబద్ధం 1864లో పసిఫిక్ తీరంలో మొదలైంది; అప్పట్లో అక్కడ ఉపన్యాసాలు ఇస్తున్న ‘పెట్రోలియం వి. నాస్బీ’ (Petroleum V. Nasby) పోలికలతో నన్ను పోల్చారు. ఆ తర్వాత ఇరవై ఐదేళ్లపాటు, ఏ విమర్శకుడూ నా రూపురేఖల గురించి వర్ణన ఇచ్చేటప్పుడు నాస్బీ ప్రస్తావన లేకుండా మాట్లాడలేకపోయాడు. నాకు నాస్బీ బాగా తెలుసు, అతను మంచి మనిషే; కానీ నా జీవితంలో కేవలం ముగ్గురు వ్యక్తుల పట్ల మాత్రమే నాకు అంతటి తీవ్రమైన ద్వేషం కలిగింది – వారిని నాస్బీతో పోల్చేంతగా. ఆ పోలిక నా మనసును గాయపరిచేది. నేను ఎప్పుడూ అందంగానే ఉండేవాడిని. విమర్శకులు తప్ప ఎవరైనా సరే ఆ విషయాన్ని గుర్తించగలిగేవారు. దానికి ఎలాంటి ఆధారమూ లేకపోయినా, విమర్శకులు ఏటేటా ఆ విసుగు పుట్టించే తప్పును చేస్తూనే ఉండటం నా కుటుంబ సభ్యులకు (సుసీతో సహా) ఎంతో బాధను కలిగించేది. ఒక విమర్శకుడు నాతో చాలా స్నేహపూర్వకంగా, ప్రశంసాపూర్వకంగా ఉండాలని అనుకున్నప్పుడు కూడా, నా దుస్తుల గురించి మాట్లాడటం తప్ప అంతకు మించి వెళ్లే ధైర్యం చేసేవాడు కాదు. ఆ పాత, సురక్షితమైన పరిధిని దాటి అతను ఎప్పుడూ వెళ్ళేవాడు కాదు. నా దుస్తుల గురించి చెప్పడం పూర్తయ్యాక, తాను చెప్పగలిగిన మంచి మాటలు, ఆహ్లాదకరమైన విషయాలు, ప్రశంసలు అన్నీ చెప్పేసేవాడు. ఆ తర్వాత మళ్ళీ నాస్బీ ప్రస్తావనకే పరిమితమయ్యేవాడు.

నిన్న నా పాత జ్ఞాపికల పుస్తకాలలో (memorandum-books) ఒకదాని జేబులో ఈ పత్రికా కత్తిరింపు నాకు దొరికింది. అది ముప్పై తొమ్మిది సంవత్సరాల క్రితం నాటిది,

ఆ పాత రోజున దాన్ని భద్రపరచుకోవడానికి, దాని గురించి మధనపడటానికి, దాని గురించి దుఃఖించడానికి నేను కత్తిరించినప్పుడు నాలో

అనుభూతి చెందిన చేదుతో ఆ కాగితం, సిరా రెండూ పసుపు రంగులోకి మారాయి. నేను దానిని ఇక్కడ కాపీ చేస్తాను, అదేమిటంటే:

ఫిలడెల్ఫియా “ప్రెస్” విలేఖరి ఒకరు,

షూలర్ కోల్ఫాక్స్ ఇచ్చిన విందులలో ఒకదాని గురించి రాస్తూ,

మన వాషింగ్టన్ విలేఖరి గురించి ఇలా అన్నారు:

“సున్నితమైన హాస్యగాడు అయిన మార్క్ ట్వైన్ హాజరయ్యారు: ఆయన అర్హుడైనట్లే, ఆయన ఒక సింహంలా ఉన్నారు. మార్క్ ఒక బ్రహ్మచారి, అభిరుచిలో నిష్కళంకుడు, ఆయన మంచులాంటి తెల్లటి చొక్కా వాషింగ్టన్ చాకలివాళ్లతో జరిగిన అంతులేని గొడవలను సూచిస్తుంది; కానీ మార్క్ యొక్క వీరత్వం శాశ్వతంగా నిలిచిపోయింది, ఎందుకంటే అంతటి స్వచ్ఛత, సున్నితత్వం ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడలేదు. ఆయన లావెండర్ రంగు చేతితొడుగులు పరిమాణంలో ఎంత సున్నితంగా ఉన్నాయంటే, వాటిని ఏదైనా టర్కీ అంతఃపురం నుండి దొంగిలించి ఉండవచ్చు; కానీ అంతకంటే ఎక్కువగా—దానికంటే మరేదైనా జరిగి ఉండే అవకాశం ఉంది. రూపంలో, ముఖ కవళికలలో ఆయన అమరుడైన నాస్బీని కొంత పోలి ఉంటారు; కానీ పెట్రోలియం పూర్తిగా నల్లని జుట్టు కలది అయితే, ట్వైన్ బంగారు, అంబర్-రంగు, కరిగిపోయే, బంగారు వర్ణంలో ఉంటారు.”

మనం సూసీ జీవిత చరిత్ర విషయానికి తిరిగి వద్దాం.

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-7-26-ఉయ్యూరు .

అతిగా చదవడం గురించి(త్రివేణి)

రచన: కె. చంద్రశేఖరన్, ఎం.ఏ., బి.ఎల్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

పుస్తకాలు చదవడానికి వెచ్చించే సమయమే అత్యంత ఫలవంతమైనదని భావించే సహజ ప్రవృత్తి మనలో చాలామందిలో ఉంటుంది. పుస్తకాలకే అంకితమైన జీవితమే ఉత్తమమైనదని చాలామంది అనుకుంటారు. నిస్సందేహంగా, పండితునికి, రచయితకు వారి దైనందిన జీవనం కోసం నిరంతర పఠనం అవసరం. అలాగే, ప్రొఫెసర్ తన అధ్యయన గదిలో, న్యాయవాది తన గ్రంథాలయంలో తప్పనిసరిగా చదువుతారు, లేకపోతే వారి వృత్తికి ఎంతో ఉపయోగపడే జ్ఞాన పరిధిని, పాండిత్యాన్ని పెంచుతారు.

కానీ, అటువంటి ఆవశ్యకత లేని సామాన్యుడు, పుస్తకాలు తనకు జీవితం కంటే ఎక్కువ అందిస్తాయని నమ్మి తనను తాను మోసగించుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. పుస్తక జ్ఞానం వల్ల కలిగే ఆత్మసంతృప్తితో సంతృప్తి చెందని ఒక వివేకవంతుడైన రచయిత ఇటీవల ఇలా రాశారు: ‘సాహిత్యం కంటే జీవితమే మేలు’. అలా చెప్పడం చౌకబారు వ్యంగ్యమో లేక పైకి కనిపించే కొత్తదనమో కాదు. అది ఆధునిక రచయితలలో అరుదుగా కనిపించే నిజమైన మానసిక సమతుల్యత యొక్క ఫలితం.

అనుభవాల ప్రపంచంలోకి రావడానికి సాధారణంగా ఇష్టపడని మనసుపై పుస్తకాలు ఒక మత్తుమందులా పనిచేస్తాయి. అది మానసిక రుగ్మతకు దారితీస్తుంది లేదా సరైన పని నుండి తప్పించుకోవడానికి ఒక మార్గంగా ఉంటుంది. పుస్తకపు పుటల మధ్య వేళ్లు లేకుండా సంతోషంగా ఉండలేని కొందరికి చదవడం దాదాపు ఒక వ్యాధిగా మారుతుంది. మరికొందరు, మంచి సాంగత్యంలో ఉన్నప్పుడు కూడా ఎల్లప్పుడూ పుస్తకాలలో మునిగిపోవాలనే కోరికతో, చురుకుగా మరియు తెలివిగా ఉండే సామర్థ్యాన్ని కోల్పోయారు. కొందరు తేలికపాటి శారీరక శ్రమను, ఇంటి పనులను కూడా, పుస్తకాలు చదవడం అనే మేధోపరమైన శ్రమ కంటే తక్కువగా భావిస్తారు. అటువంటి వ్యక్తులు వాస్తవికత స్పృహను పూర్తిగా కోల్పోయి, అవాస్తవికత వెనుక తమను తాము పాతుకుపోయేలా చేసుకుంటారు. పుస్తకాలపై వారికున్న ఉత్సాహంలో, మనలో విశ్వవిద్యాలయ విద్యనభ్యసించిన వారు, యువతను అనుభవం లేనివారిని జీవితాన్ని స్వయంగా అనుభవించి, అర్థం చేసుకోకుండా నిరోధిస్తున్నారు. పిల్లల తాజా మనస్సును, ఆరోగ్యకరమైన ఉత్సుకతను పుస్తక అధ్యయనానికే పరిమితం చేయాలనే ఈ తీవ్రమైన ప్రయత్నంలో చిన్న వయసులోనే అణచివేస్తారు.

పుస్తకాల అలవాటు మనసును అత్యంత చురుకుగా ఉంచేంత వరకు అవసరం. నిజానికి, అది మందకొడితనాన్ని నివారిస్తుంది  యవ్వనంలో అనారోగ్యకరమైన ఊహాశక్తిని ఎదిరించడానికి మనల్ని సిద్ధం చేస్తుంది. ‘చదవడం మనిషిని పరిపూర్ణుడిని చేస్తుంది’ అని ఎప్పుడో చాలా కాలం క్రితం బేకన్ అన్నారు. కానీ ఆయన సూచించిన పఠనంలో ఆలోచన కూడా ఇమిడి ఉంటుంది; ఎందుకంటే ఆలోచన లేకుండా చదవడం, పెళ్లికూతురు లేని పెళ్లిలాంటిది.

ఎంపిక చేసిన కొన్ని పుస్తకాలను చదవడం వల్ల మన సాహిత్యాభిరుచి మెరుగుపడుతుందనే సత్యాన్ని ఎవరూ కాదనలేరు. నిజమే, కవిత్వం మన ఊహాశక్తిని నిరపాయమైన ఆనందాలతో నింపుతుంది. గతాన్ని గురించిన మన ఆలోచనలలోని అరుదైన, శాశ్వతమైన విషయాలు పుస్తకాల ద్వారా మాత్రమే మనకు వెల్లడవుతాయన్నది కూడా నిజమే. మనకంటే శ్రేష్ఠమైన హృదయాలు, శ్రేష్ఠమైన మెదళ్ళు అచ్చులో భద్రపరచబడినప్పుడు, అవి ఎన్నడూ ఎదురు సమాధానం ఇవ్వవు, కానీ మన పిలుపు కోసం ఎదురుచూస్తూ, మనం అనుభవించే అల్పత్వాన్ని కొంతసేపు మరచిపోయేలా చేస్తాయి. అవి మన గాయాలను మాన్పుతాయి, మన ఆందోళనను శాంతపరుస్తాయి, మన ఊహాశక్తిని ఉత్తేజపరుస్తాయి. కానీ మంచి చదువుకు, చెడు చదువుకు, అవసరమైన చదువుకు, అనవసరమైన చదువుకు మధ్య జాగ్రత్తగా ఒక గీత గీయాలి. లేకపోతే, మన సూక్ష్మమైన గ్రహణశక్తి పాతబడిన జ్ఞానంతో ఉక్కిరిబిక్కిరి కావచ్చు. అందువల్లనే పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడు, ఇంట్లో తల్లిదండ్రులు మొదటి నుంచే మనపై ఆరోగ్యకరమైన ప్రభావాన్ని చూపడం ప్రారంభించాలి. మొట్టమొదటి పుస్తకం జీవిత గ్రంథమే అయి ఉండాలి. పిల్లలలో సూక్ష్మమైన ప్రకృతి పరిశీలనను, జీవితంలో సాధారణ కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించాలి. పఠనం పరిమితంగా ఉండాలి; ఎందుకంటే అన్ని రకాల పఠనాలు మానసిక క్రమశిక్షణకు దోహదపడవు.

సమృద్ధమైన జీవితం, సమృద్ధిగల ప్రకృతి, మధురమైన స్నేహం – ఇవన్నీ మనం చదివే గుడ్డి పరుగులో దాటిపోతాయి. వార్తాపత్రికలు ప్రతిరోజూ ఆ క్షణానికి మరిన్ని పుస్తకాలను, ఆ నిమిషానికి మరిన్ని రచయితలను ప్రకటిస్తూనే ఉంటాయి. ప్రతి పత్రిక, ప్రతి మ్యాగజైన్ సాహిత్యపు సారాన్ని ఏమాత్రం తాకని ఎన్నో రచనలను బహిర్గతం చేస్తుంది. ఒక కొత్త ప్రచురణకు సంబంధించిన ప్రతి మెరిసే ప్రకటన, దానిలోని భావసారం యొక్క క్షీణతను కప్పిపుచ్చడానికే ఉపయోగపడుతుంది. అయినా పాఠకుడు మరిన్ని పుస్తకాల కోసం అడుగుతూనే ఉంటాడు. ఇటీవలి రచయితల గురించి చర్చించగల తన సామర్థ్యమే అతని గర్వానికి నిదర్శనంగా ఉంటుంది. తాజా రచయితల రచనలు తన వద్ద ఉండటమే అతని గొప్ప ఘనతగా భావిస్తాడు. ఈ స్వీయ భ్రమ, అహంకారంలో అతను, సకల మంచి జ్ఞానానికి మూలమైన విషయాలను, సకల నిజమైన అభ్యసనం యొక్క ఉద్దేశ్యాన్ని, పఠనా అలవాటు యొక్క అంతిమ లక్ష్యాన్ని మరచిపోతాడు.

కవిత్వపు, స్వచ్ఛమైన కళల శిఖరాగ్రం నుండి, వాల్మీకి తన తపస్సు ఫలాలను మన పాదాల చెంత ఉంచడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు. మన కవుల పాటలు నిరంతరం మన చుట్టూ మారుమోగుతూ ఉంటాయి. కానీ మనం, కోయడానికి సిద్ధంగా ఉన్న గులాబీలను నిర్లక్ష్యం చేస్తూ, ప్రకాశవంతమైన రంగుల బొగన్‌విల్లా తీగల వైపు అజాగ్రత్తగా ఎగిరిపోతాము. అత్యంత ఆధునిక లఘు కథలోనో లేదా అతి పెద్ద దీర్ఘ కథలోనో ప్రవహించే ఉత్సాహం కోసం మనం ఆరాటపడతాము. ప్రాణదాత అయిన జ్ఞానమనే విటమిన్ల కోసం అక్షరమాలలోని అక్షరాలలోనూ, విదేశీ వైద్యుల సూచనలలోనూ మనం వ్యర్థంగా వెతుకుతాము. ఎంతో చదివిన తర్వాత, చదవడానికి ఇంకా మరిన్ని ముద్రిత గ్రంథాలు మాత్రమే కావాలని మనకు అనిపిస్తుంది. పుస్తకాల దుకాణాలు, గ్రంథాలయాల అరలు మనల్ని సుపరిచితమైన ముఖాల నుండి, స్నేహపూర్వక సంభాషణల నుండి దూరం చేస్తాయి. తోట నుండి వచ్చే స్వచ్ఛమైన గాలి కోసం మనం కిటికీలను అరుదుగా తెరిచి ఉంచుతాము. బయట ఉన్న మృదువైన, అందమైన వెన్నెలను అడ్డుకోవడానికే గదిలో దీపాలు వెలిగించి ఉంచుతాము. నిరంతరం ప్రకాశించే నక్షత్రాలు, పిలిచే సాయంకాలం, ఒక క్రమ పద్ధతిలో ఉప్పొంగి తగ్గే సముద్రం, స్వేచ్ఛగా నవ్వుతూ నాట్యం చేసే సెలయేరు మన దృష్టికి రావు. పిల్లలకు అంతులేని తరగతులు, చదువుల గంటలు ఉంటాయి, అవి వారిని జీవితపు కొత్త మొలకలను, సౌందర్యపు తాజా పుష్పాలను ఆస్వాదించడానికి అనుమతించవు. ‘ధూపం వెదజల్లే ఉదయం’ ఇకపై మన జాగరూకతతో కూడిన, పూజనీయమైన వైఖరిని కోరడం లేదు. మనం చేసే మొట్టమొదటి స్నానం, ఉదయపు దినపత్రికను చదవడానికి గంభీరమైన వైభవంతో కూర్చోవడమే. మన దినచర్యలో చివరి అంశం, నిద్రపోయే ముందు మనకు ఇష్టమైన రచయిత యొక్క అతి పెద్ద నవలను పూర్తి చేయడం.

తెలియని, అజ్ఞానులకు చదవడంలో దాని విలువ ఉంది. అక్షరాస్యత ఉద్యమం ప్రతిచోటా సగటు మనిషికి చదవడం, రాయడం యొక్క ఆవశ్యకతను సూచిస్తుంది. అది ఆధునిక ప్రజాస్వామ్యానికి అతని పాస్‌పోర్ట్. సినిమా పోస్టర్‌లను, వార్తాపత్రికలలోని పెద్ద శీర్షికలను చదవగల సామాన్యుడి సామర్థ్యం అతనికి ఓటు హక్కును కల్పిస్తుంది. జీవితంలోని కీలక అవసరాలపై తన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తపరచడానికి అతని ఓటు ఒక శక్తివంతమైన సాధనంగా పరిగణించబడుతుంది.

చదువుకున్న ఆ పట్టభద్రుడు తన బలహీనమైన శరీరానికి లోపభూయిష్టమైన మెదడును, మసకబారిన దృష్టిని కూడా జతచేసుకుంటాడు. ఆధునిక జ్ఞానంలో అతనికున్న పరిజ్ఞానం, తన సొంత ప్రాచీన గ్రంథాలకు అతన్ని పరాయివాడిని చేసింది. వాస్తవాల గురించిన అతని నిజమైన అవగాహనకు చదవడం వల్ల పెద్దగా ప్రయోజనం ఉండదు. ముద్రణ అనే క్యాన్సర్ అతని ఆత్మను తినేసింది. ముద్రిత పేజీకి వెలుపల ఉన్న ఏ జ్ఞాన వనరు కూడా అతన్ని ఆకట్టుకోదు. ఒంటరిగా ఆలోచనలో ఒక్క గంట గడపడానికి కూడా అతను ఇష్టపడడు. కేవలం పుస్తక జ్ఞానంతో నిండిన అతని మెదడుపై మౌలికతకు సంబంధించిన స్వచ్ఛమైన గాలి సోకదు. అతని చేతిలో పిల్లలు, పూలు రెండూ నిర్లక్ష్యానికి గురవుతాయి. బాతు వీపుపై నీరు ఎలాగైతే నిలవకుండా జారిపోతుందో, అలాగే అతనిలో విచక్షణ జ్ఞానం కూడా నిలవకుండా జారిపోతుంది.

మనలో మార్పు రావాలి. మితిమీరిన పఠనాసక్తి స్థానంలో సమస్త జీవరాశి పట్ల గౌరవభావం చోటుచేసుకోవాలి. ఈ ప్రపంచంలో కొత్తగా అడుగుపెట్టే ప్రతి ఒక్కరికీ సహజత్వపు సౌందర్యాన్ని, జీవన కళను నేర్పించాలి. ‘అత్యల్ప పఠనం – అత్యధిక జీవనం’ అనేదే నూతన ప్రపంచ వ్యవస్థలో మన మంత్రం కావాలి.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-7-26–ఉయ్యూరు —

’అమెరికన్ సాహిత్య పితామహుడు ‘’మార్క్ ట్వైన్ -3

VI.

రేపటితో మా వివాహ వార్షికోత్సవం ముప్పై ఆరవది. నా భార్య

ఇరవై రెండు నెలల పాటు నిరంతర అనారోగ్యంతో బాధపడి,

ఒక సంవత్సరం ఎనిమిది నెలల క్రితం ఇటలీలోని ఫ్లోరెన్స్‌లో ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళిపోయింది.

1867 వేసవిలో, ఆమెకు ఇరవై రెండవ ఏట, స్మిర్నా అఖాతంలో “క్వేకర్ సిటీ” అనే స్టీమర్‌లో, ఆమె సోదరుడు

చార్లీ యొక్క స్టేట్‌రూమ్‌లో, ఒక దంతపు సూక్ష్మచిత్రం రూపంలో నేను ఆమెను మొదటిసారి చూశాను.

ఆ తర్వాత డిసెంబరులో న్యూయార్క్‌లో నేను ఆమెను మొదటిసారిగా ప్రత్యక్షంగా చూశాను.

ఆమె నాజూకుగా, అందంగా, బాలికలా ఉండేది— ఆమె బాలిక,

ఒకేసారి స్త్రీ. ఆమె తన జీవితపు చివరి రోజు వరకు బాలికగా, స్త్రీగానే ఉండిపోయింది.

ఆ గంభీరమైన, సౌమ్యమైన బాహ్య రూపం కింద సానుభూతి, శక్తి, భక్తి, ఉత్సాహం,  అపరిమితమైన ప్రేమ అనే ఆరిపోని అగ్నిజ్వాలలు ప్రజ్వరిల్లాయి. ఆమె శరీరరీత్యా ఎప్పుడూ బలహీనంగా ఉండేది, కానీ ఆమె తన ఆత్మశక్తితో జీవించింది; ఆ ఆత్మశక్తి యొక్క ఆశాభావం, ధైర్యం అమోఘమైనవి. పరిపూర్ణ సత్యం, పరిపూర్ణ నిజాయితీ, పరిపూర్ణ నిష్కపటత్వం అనేవి ఆమె గుణగణాలు, అవి ఆమెతో పాటే పుట్టుకతో వచ్చినవి. వ్యక్తుల, విషయాల పట్ల ఆమె చేసే అంచనాలు నిశ్చయమైనవి, ఖచ్చితమైనవి. ఆమె అంతర్బుద్ధి ఆమెను దాదాపుగా ఎప్పుడూ మోసం చేయలేదు. స్నేహితులు, అపరిచితుల స్వభావాలు, చర్యల పట్ల ఆమె చేసే అంచనాలలో దయకు ఎప్పుడూ చోటు ఉండేది, ఆ దయ ఎన్నడూ విఫలం కాలేదు. నేను ఆమెను వందలాది మందితో పోల్చి చూశాను, నేను ఇప్పటివరకు కలిసిన వారిలో ఆమెదే అత్యంత పరిపూర్ణమైన గుణం అనే నా దృఢ విశ్వాసం అలాగే నిలిచి ఉంది. అంతేకాదు, నేను ఇప్పటివరకు చూసిన వారిలో అత్యంత ఆకర్షణీయమైన, హుందా అయిన వ్యక్తి ఆమె అని కూడా నేను చెప్పగలను. ఆమె గుణం, స్వభావం ఆరాధనను ఆహ్వానించడమే కాకుండా, దాన్ని ఆజ్ఞాపించే విధంగా ఉండేవి. ఆమె సేవలో కొనసాగడానికి అర్హత ఉన్న ఏ సేవకుడూ దానిని విడిచిపెట్టలేదు. , ఆమె తన కంటి చూపుతోనే ఎంచుకోగలదు కాబట్టి, ఆమె ఎంచుకున్న సేవకులు దాదాపు అన్ని సందర్భాల్లోనూ అక్కడే ఉండటానికి అర్హులు,  వారు అక్కడే ఉండిపోయారు. ఆమె ఎల్లప్పుడూ ఉల్లాసంగా ఉండేది;  ఆమె తన ఉల్లాసాన్ని ఇతరులకు పంచగలిగేది. మేము పేదరికంలో, అప్పుల్లో గడిపిన ఆ తొమ్మిదేళ్లలో, ఆమె ఎల్లప్పుడూ నా నిరాశల నుండి నన్ను తర్కంతో బయటకు తీసుకురాగలిగింది, మేఘాలలో కూడా ఒక వెలుగును కనుగొని, దాన్ని నాకు కనిపించేలా చేసింది. ఆ కాలమంతటిలో, మా పరిస్థితులు మారినందుకు ఆమె ఎప్పుడూ చింతిస్తూ ఒక్క మాట కూడా అనడం నేను వినలేదు; ఆమె పిల్లలు కూడా అలా చేయడం నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. ఎందుకంటే ఆమె వారికి ఆ ధైర్యాన్ని నేర్పింది, వారు ఆమె నుండే ఆ స్థైర్యాన్ని పుణికిపుచ్చుకున్నారు. ఆమె తన ప్రియమైన వారిపై చూపించే ప్రేమ ఒక రకమైన ఆరాధనలా ఉండేది; బంధువులు, స్నేహితులు ఇంటి పనివారు కూడా ఆమెకు అంతే ప్రేమను తిరిగి చూపించేవారు. వివాహం ద్వారా ఒక వ్యక్తిగా మిళితమైన మా ఇద్దరి స్వభావాలు, వ్యక్తిత్వాల కలయిక ఒక విచిత్రమైన మిశ్రమం. ఆమె తన అపారమైన ప్రేమను ముద్దులు, ఆప్యాయమైన స్పర్శలు  ఎన్నో రకాల ప్రేమపూర్వక మాటల ద్వారా కురిపించేది; ఆ మాటల ధారాళత నన్ను ఎప్పుడూ ఆశ్చర్యపరిచేది. మాటల్లో ప్రేమను వ్యక్తపరచడం లేదా ఆప్యాయంగా తాకడం వంటి విషయాల్లో నేను సహజంగానే సంకోచించే స్వభావం కలవాడిని; కానీ ఆమె చూపించే ప్రేమ, వేసవి కాలపు అలలు జిబ్రాల్టర్ కొండను ఢీకొట్టినట్లుగా నా సంకోచాన్ని బద్దలు కొట్టేది. నేను అటువంటి సంకోచం లేదా బిడియం ఉండే వాతావరణంలో పెరిగాను. మరో అధ్యాయంలో చెప్పినట్లుగా, మా నాన్నగారి కుటుంబంలో ఒకరు మరొకరిని ముద్దు పెట్టుకోవడం నేను ఒక్కసారి మాత్రమే చూశాను—అదీ ఒకరు మరణశయ్యపై ఉన్నప్పుడు. మా గ్రామంలోని ప్రజలు కూడా ముద్దులు పెట్టుకునే అలవాటు లేనివారు. అక్కడ ముద్దులు, ఆప్యాయమైన స్పర్శలు కేవలం ప్రేమ వ్యవహారాల (courtship) దశతోనే ముగిసిపోయేవి—ఆ రోజుల్లో వినిపించే భయంకరమైన పియానో వాయిద్యంలాగే అవి కూడా ఆగిపోయేవి.

ఆమె నవ్వు ఒక చిన్న అమ్మాయిలా స్వచ్ఛంగా, నిర్మలంగా ఉండేది. అది అరుదుగా వినిపించేది, కానీ ఆ నవ్వు చెవికి సోకినప్పుడు సంగీతంలా ఎంతో ఉత్తేజకరంగా ఉండేది. ఆమె ఏడాదికి పైగా అనారోగ్యంతో మంచానికే పరిమితమైనప్పుడు ఆ నవ్వును చివరిసారిగా విన్నాను; అప్పుడే దాని గురించి ఒక గమనికను రాసి పెట్టుకున్నాను—మళ్ళీ ఎప్పటికీ పునరావృతం కాని జ్ఞాపకం అది.

రేపు మా వివాహమై ముప్పై ఆరు సంవత్సరాలు పూర్తవుతాయి. న్యూయార్క్‌లోని ఎల్మిరాలో ఉన్న ఆమె తండ్రి గారింట్లో మా వివాహం జరిగింది. మరుసటి రోజే లాంగ్‌డన్ కుటుంబం మొత్తంతో పాటు, వివాహాన్ని జరిపించిన బీచర్స్  ట్విచెల్స్ కుటుంబాలతో కలిసి ప్రత్యేక రైలులో బఫెలోకు వెళ్లాము. మేము బఫెలోలో నివసించాల్సి ఉంది; అక్కడ నేను బఫెలో “ఎక్స్‌ప్రెస్” పత్రికకు సంపాదకులలో ఒకడిగా  ఆ పత్రికలో కొంత భాగం యజమానిగా బాధ్యతలు చేపట్టాల్సి ఉంది. నాకు బఫెలో గురించి ఏమీ తెలియదు, కానీ ఒక స్నేహితుడి ద్వారా ఉత్తరాల ద్వారానే అక్కడ మా ఇంటి ఏర్పాట్లు చేసుకున్నాను. సంపాదకుడిగా నాకు వచ్చే తక్కువ జీతానికి తగినంత గౌరవప్రదమైన వసతి గృహాన్ని (boarding-house) వెతకమని నేను అతనికి చెప్పి ఉంచాను. బఫలో (Buffalo) రైల్వే స్టేషన్‌లో ఉదయం తొమ్మిది గంటల సమయంలో మమ్మల్ని ఆహ్వానించారు; ఆ తర్వాత మమ్మల్ని కొన్ని గుర్రపు బండ్లలో (sleighs) ఎక్కించి, అమెరికా అంతటా తిప్పుతున్నట్లుగా అనిపించేంత సుదీర్ఘంగా ఆ నగర వీధులన్నింటిలోనూ అటు ఇటు తిప్పారు. ఒక నిర్దిష్టమైన ప్రాంతం అంటూ ఏదీ లేని చోట ఆ వసతి గృహాన్ని ఏర్పాటు చేసినందుకు, నేను నా స్నేహితుడిని కఠినంగా విమర్శిస్తూ, అసహనంతో తిడుతూ వచ్చాను. కానీ అక్కడ ఒక రహస్య పథకం నడుస్తోంది—ఆ విషయం నా భార్యకు తెలుసు, కానీ నాకు మాత్రం ఏమీ తెలియదు. ఆమె తండ్రి జెర్విస్ లాంగ్‌డన్, నగరంలోని ఒక ప్రముఖ వీధి అయిన ‘డెలావేర్ అవెన్యూ’లో మా కోసం ఒక కొత్త ఇంటిని కొని, దానికి అవసరమైన సామాగ్రిని సమకూర్చి ఉంచారు. అంతేకాకుండా, వంట మనిషి, ఇంటి పని చేసే పనిమనుషులు  పాట్రిక్ మెక్‌అలీర్ అనే చురుకైన ఐరిష్ గుర్రపు బండి నడిపే వ్యక్తిని (coachman) కూడా ఏర్పాటు చేశారు. ఆ బృందంలోని ఒక బండిలో ఉన్నవారు ముందుగా ఇంటికి చేరుకుని, ఇంట్లోని గ్యాస్ లైట్లన్నీ వెలిగించి, అందరికీ వేడి వేడి రాత్రి భోజనాన్ని సిద్ధం చేయడానికి తగినంత సమయం దొరకాలనే ఉద్దేశంతోనే మమ్మల్ని ఆ నగరమంతా అలా తిప్పుతూ వచ్చారు. చివరకు

ఆ బృందం అర్ధరాత్రి సమయంలో బయలుదేరి, మమ్మల్ని మా కొత్త నివాసంలో ఒంటరిగా వదిలివెళ్లింది. అప్పుడు వంటమనిషి అయిన ఎలెన్, ఉదయం జరగబోయే అమ్మకాల కోసం ఆర్డర్లు తీసుకోవడానికి లోపలికి వచ్చింది—బీఫ్‌స్టీక్‌ను బ్యారెళ్ల కొద్దీ అమ్ముతారో లేక గజాల కొద్దీ అమ్ముతారో మా ఇద్దరికీ తెలియదు. మేము మా అజ్ఞానాన్ని బయటపెట్టాము,  దానికి ఎలెన్ ఐరిష్ వారిలా ఎంతో ఆనందపడింది. చురుకైన యువ ఐరిష్ వాడైన పాట్రిక్ మెక్‌అలీర్, మరుసటి రోజు కోసం తన ఆర్డర్లు తీసుకోవడానికి లోపలికి వచ్చాడు—అతన్ని మేము చూడటం అదే మొదటిసారి….

మా మొదటి బిడ్డ, లాంగ్‌డన్ క్లెమెన్స్, 1870 నవంబర్ 7న జన్మించి, ఇరవై రెండు నెలలు జీవించాడు. సూసీ 1872 మార్చి 19న జన్మించి, 1896 ఆగష్టు 18న హార్ట్‌ఫోర్డ్‌లోని మా ఇంట్లోనే కన్నుమూసింది. ఆమె తుది శ్వాస విడిచినప్పుడు, ఆమెతో పాటు జీన్  కేటీ లీరీ,  జాన్  ఎలెన్ (తోటమాలి  అతని భార్య) ఉన్నారు. జూలై 31వ తేదీన, క్లారా, ఆమె తల్లి  నేను ప్రపంచ యాత్ర చేసి ఇంగ్లాండ్‌కు చేరుకుని, గిల్డ్‌ఫోర్డ్‌లో ఒక ఇల్లు తీసుకున్నాము. ఒక వారం తరువాత, అమెరికా నుండి సూసీ, కేటీ మరియు జీన్ రావలసిన సమయానికి, మాకు బదులుగా ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.

సూసీకి కొద్దిగా ఒంట్లో బాగోలేదని, అది పెద్ద విషయమేమీ కాదని అందులో వివరించారు. కానీ మేము కలత చెంది, తదుపరి వార్తల కోసం కేబుల్ చేయడం ప్రారంభించాము. అది శుక్రవారం. రోజంతా ఎటువంటి సమాధానం రాలేదు— ఓడ మరుసటి రోజు మధ్యాహ్నం సౌతాంప్టన్ నుండి బయలుదేరనుంది.

వార్త చెడుగా ఉంటే సిద్ధంగా ఉండటానికి, క్లారా  ఆమె తల్లి సామాను సర్దడం ప్రారంభించారు. చివరకు, “ఉదయం వచ్చే కేబుల్‌గ్రామ్ కోసం వేచి ఉండండి” అని ఒక కేబుల్‌గ్రామ్ వచ్చింది. ఇది సంతృప్తికరంగా లేదు—ధైర్యాన్నిచ్చేదిగా లేదు. అప్పటికే రోజు ముగిసిపోతోంది కాబట్టి, సమాధానాన్ని సౌతాంప్టన్‌కు పంపమని కోరుతూ నేను మళ్ళీ కేబుల్ చేశాను. ఆ రాత్రి, అర్ధరాత్రికి పైగా, తలుపులు మూసే వరకు, ఏదైనా మంచి వార్త వస్తుందేమోనన్న ఆశతో నేను పోస్ట్ ఆఫీసులోనే వేచి ఉన్నాను,

కానీ ఎటువంటి సందేశం రాలేదు. మేము తెల్లవారుజామున ఒంటి గంట వరకు ఇంట్లో నిశ్శబ్దంగా కూర్చున్నాము,

దేనికోసం ఎదురుచూస్తున్నామో తెలియకుండా ఎదురుచూస్తూ. ఆ తర్వాత మేము ఉదయాన్నే బయలుదేరే మొట్టమొదటి రైలు ఎక్కాము,

మేము సౌతాంప్టన్ చేరుకునేసరికి అక్కడ ఆ సందేశం ఉంది. అందులో

కోలుకోవడానికి చాలా సమయం పడుతుందని, కానీ అది ఖాయమని రాసి ఉంది. ఇది నాకు చాలా ఉపశమనం కలిగించింది,

కానీ నా భార్యకు కాదు. ఆమె భయపడింది. ఆమె, క్లారా వెంటనే స్టీమర్ ఎక్కి,

సూసీకి సపర్యలు చేయడానికి అమెరికాకు బయలుదేరారు. నేను గిల్డ్‌ఫోర్డ్‌లో ఒక పెద్ద ఇల్లు వెతకడానికి అక్కడే ఉండిపోయాను.

అది 1896, ఆగస్టు 15వ తేదీ. మూడు రోజుల తర్వాత, నా భార్య,

క్లారా సముద్రాన్ని దాదాపు సగం దాటినప్పుడు, నేను మా భోజనాల గదిలో నిలబడి ప్రత్యేకంగా ఏమీ ఆలోచించకుండా ఉన్నప్పుడు, నా చేతిలో ఒక కేబుల్‌గ్రామ్ పెట్టారు. అందులో, “సూసీ ఈరోజు ప్రశాంతంగా విడుదలైంది” అని రాసి ఉంది.

ఏమాత్రం సిద్ధంగా లేని ఒక మనిషి, అలాంటి పిడుగుపాటును

తొడుగున తట్టుకుని బ్రతకగలగడం మన స్వభావంలోని రహస్యాలలో ఒకటి. దీనికి ఒకే ఒక సహేతుకమైన వివరణ ఉంది. ఆ దిగ్భ్రాంతితో బుద్ధి నిశ్చేష్టురాలై, ఆ పదాల అర్థాన్ని తడబడుతూ మాత్రమే గ్రహిస్తుంది. వాటి పూర్తి అర్థాన్ని గ్రహించే శక్తి అదృష్టవశాత్తు కొరవడి ఉంటుంది. మనసుకు జరిగిన అపారమైన నష్టాన్ని మూగగా గ్రహించే శక్తి ఉంటుంది—అంతే. ఆ వివరాలన్నింటినీ ఒకచోట చేర్చి, తద్వారా ఆ నష్టం యొక్క పూర్తి పరిధిని తెలుసుకోవడానికి మనసుకు, జ్ఞాపకశక్తికి నెలలు, బహుశా సంవత్సరాలు కూడా పట్టవచ్చు. ఒక వ్యక్తి ఇల్లు కాలిపోయింది. పొగలు కక్కుతున్న ఆ శిథిలాలు, ఎన్నో ఏళ్ల వాడకం మరియు ఆహ్లాదకరమైన అనుబంధాల వల్ల ప్రియమైనదైన, నాశనమైన ఇంటికి మాత్రమే ప్రతీకగా నిలుస్తాయి. రోజులు, వారాలు గడిచేకొద్దీ, మొదట అతను దీనిని, తర్వాత దానిని, ఆ తర్వాత ఇంకొక దానిని కోల్పోయినట్లు భావిస్తాడు. దాని కోసం వెతికినప్పుడు, అది ఆ ఇంట్లోనే ఉందని తెలుసుకుంటాడు. అది ఎల్లప్పుడూ ఒకటే.

అది అత్యంత ఆవశ్యకమైనది—అలాంటిది మరొకటి లేదు. దాని స్థానాన్ని వేరేది భర్తీ చేయలేదు. అది ఆ ఇంట్లోనే ఉండేది. అది శాశ్వతంగా పోయింది. అది తన దగ్గర ఉన్నప్పుడు దాని ప్రాముఖ్యతను అతను గుర్తించలేదు; దాని లేమి వల్ల పనులు ఆగిపోవడం లేదా ఇబ్బందులు ఎదురైనప్పుడే ఇప్పుడు దాని విలువను తెలుసుకుంటున్నాడు. ఇలా కోల్పోయిన ముఖ్యమైన విషయాల జాబితా పూర్తవడానికి ఇంకా చాలా ఏళ్లు పడుతుంది, అప్పటి వరకు ఆ విపత్తు తీవ్రతను అతను పూర్తిగా గ్రహించలేడు.

ఆగస్టు 18న నాకు ఆ భయంకరమైన వార్త తెలిసింది. తల్లి, సోదరి అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం మధ్యలో ప్రయాణిస్తూ, అక్కడ జరుగుతున్న పరిణామాల గురించి ఏమీ తెలియకుండా, ఆ ఊహించని విషాదం వైపుగా వెళ్తున్నారు. ఆ షాక్ తీవ్రత నుండి వారిని కాపాడటానికి బంధువులు, మంచి స్నేహితులు చేయగలిగినదంతా చేశారు. వారు రేవుకు వెళ్లి రాత్రిపూట ఆ ఓడను కలుసుకున్నారు, కానీ ఉదయం వరకు తమ ఉనికిని బయటపెట్టలేదు; ఉదయం క్లారాకు మాత్రమే ఆ విషయం చెప్పారు. ఆమె తన గదికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఏమీ మాట్లాడలేదు, మాట్లాడాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. ఆమె తల్లి ఆమె వైపు చూసి ఇలా అన్నారు:

“సుసీ చనిపోయింది.”

ఆ రాత్రి పదిన్నర గంటలకు, క్లారా  ఆమె తల్లి తమ ప్రపంచ యాత్రను పూర్తి చేసుకుని ఎల్మిరాకు చేరుకున్నారు. సరిగ్గా ఏడాది, ఒక నెల, ఒక వారం క్రితం వారిని, నన్ను పశ్చిమ దిశగా తీసుకువెళ్ళిన అదే రైలు, అదే బోగీలో వారు తిరిగి వచ్చారు. అక్కడ మళ్ళీ సుసీ ఉంది—పదమూడు నెలల క్రితం మాకు వీడ్కోలు పలుకుతూ లైట్ల వెలుతురులో చేయి ఊపినట్లుగా కాకుండా, తాను పుట్టిన ఇంట్లోనే, శవపేటికలో తెల్లగా, ప్రశాంతంగా పడుకుని ఉంది.

సుసీ జీవితంలోని చివరి పదమూడు రోజులు హార్ట్‌ఫోర్డ్‌లోని మా సొంత ఇంట్లో గడిచాయి; అది ఆమె చిన్ననాటి ఇల్లు  భూమి మీద ఆమెకు అత్యంత ప్రియమైన ప్రదేశం. ఆమె చుట్టూ నమ్మకమైన పాత స్నేహితులు ఉన్నారు—ఆమె చిన్నప్పటి నుండి తెలిసిన, ఆమె కోసం సుదూర ప్రయాణం చేసి వచ్చిన పాస్టర్ మిస్టర్ ట్విచెల్; ఆమె అంకుల్, ఆంటీ అయిన మిస్టర్  మిసెస్ థియోడర్ క్రేన్; కోచ్‌మ్యాన్ పాట్రిక్; సుసీ ఎనిమిదేళ్ల చిన్నారిగా ఉన్నప్పుడు మా దగ్గర పనిలో చేరిన కేటీ; అలాగే చాలా ఏళ్లుగా మాతో ఉన్న జాన్ మరియు ఎల్లెన్. జీన్ కూడా అక్కడే ఉంది.

నా భార్య మరియు క్లారా అమెరికాకు బయలుదేరిన సమయంలో, సూసీకి ఎటువంటి ప్రమాదమూ లేదు. మూడు గంటల తర్వాత ఆమె పరిస్థితి అకస్మాత్తుగా విషమించింది. ఆమెకు మెనింజైటిస్ (మెదడు పొరల వాపు వ్యాధి) సోకింది, ఆమె మరణం ఖాయమని వెంటనే స్పష్టమైంది. అది ఆగస్టు 15వ తేదీ, శనివారం.

“ఆ సాయంత్రం ఆమె చివరిసారిగా ఆహారం తీసుకుంది,” అని జీన్ నాకు రాసిన లేఖలో పేర్కొంది. మరుసటి రోజు ఉదయానికి మెదడు జ్వరం తీవ్రరూపం దాల్చింది. నొప్పి  అపస్మారక స్థితిలో ఉన్న ఆమె కాసేపు గదిలో అటు ఇటు నడిచింది, ఆపై బలహీనత వల్ల తిరిగి పడకపైకి చేరింది. అంతకుముందు, ఒక అల్మారాలో తన తల్లి ధరించిన గౌన్‌ను ఆమె చూసింది. అది తన తల్లి (చనిపోయిన తల్లి) అని భావించి, దాన్ని ముద్దాడి, కన్నీరు పెట్టుకుంది. మధ్యాహ్నం సమయానికి ఆమెకు చూపు పోయింది (వ్యాధి ప్రభావం వల్ల), ఆ విషయాన్ని ఆమె తన మామయ్యతో చెప్పి బాధపడింది.

జీన్ రాసిన లేఖ నుండి ఈ వాక్యాన్ని ఇక్కడ ఉదహరిస్తున్నాను, దీనికి ప్రత్యేక వివరణ అవసరం లేదు:

“మధ్యాహ్నం ఒంటి గంట ప్రాంతంలో సూసీ చివరిసారిగా మాట్లాడింది.”

ఆ చివరిసారి మాట్లాడినప్పుడు ఆమె పలికిన మాట కేవలం ఒక్కటే, కానీ అది ఆమెలోని గాఢమైన కోరికను తెలియజేసింది. ఆమె తన చేతులతో తడుముతూ కేటీని కనుగొని, ఆమె ముఖాన్ని నిమురుతూ “అమ్మా” అని పిలిచింది.

ఆ నిస్సహాయమైన, విషాదకరమైన సమయంలో, మరణం అనే చీకటి ఆమెను ఆవహిస్తున్న వేళ, ఆమెకు ఆ అద్భుతమైన భ్రమ కలగడం ఎంతటి దయనీయమైనా సరే, ఎంతో ఉపశమనాన్నిచ్చే విషయం—ఆమె మనస్సు అనే మసకబారిన అద్దంపై నిలిచిన చివరి దృశ్యం ఆమె తల్లిదే కావడం, అలాగే ఆమె జీవితంలో అనుభవించిన చివరి భావన ఆ ప్రియమైన తల్లి ఉనికిని ఊహించుకోవడం ద్వారా కలిగిన ఆనందం మరియు ప్రశాంతత కావడం నిజంగా గొప్ప విషయం.

సుమారు రెండు గంటల సమయంలో ఆమె నిద్రపోతున్నట్లుగా సర్దుకుని పడుకుంది, ఆ తర్వాత మళ్లీ కదలలేదు. ఆమె అపస్మారక స్థితిలోకి జారుకుంది; మంగళవారం సాయంత్రం ఏడు గంటల ఏడు నిమిషాలకు ఆమెకు విముక్తి లభించే వరకు రెండు రోజుల ఐదు గంటల పాటు ఆ స్థితిలోనే ఉండిపోయింది. ఆమె వయసు అప్పుడు ఇరవై నాలుగు సంవత్సరాల ఐదు నెలలు.

23వ తేదీన, మా ఆశ్చర్యానికి మరియు ఆరాధనకు పాత్రురాలైన ఆమెను, ఆమె తల్లి  సోదరీమణులు అంతిమ విశ్రాంతికి చేర్చడాన్ని చూశారు.

ఆమె రాసిన పుస్తకాలలో ఒకదానిలో నాకు కొన్ని పద్యాలు కనిపించాయి, వాటిని ఇక్కడ ఉదహరిస్తున్నాను. సాధారణంగా, ఆమె ఇతరుల నుండి తీసుకున్న విషయాలను ఎప్పుడూ ఉల్లేఖన చిహ్నాలలో (quotation marks) ఉంచేది. ఈ పద్యాలలో ఆ గుర్తులు లేవు, అందువల్ల నేను వాటిని ఆమె సొంత రచనలుగా భావిస్తున్నాను:

ప్రపంచమంతా అందంగా ఉన్నప్పుడు, ఉదయాన్నే ప్రేమ వచ్చింది,

ఎర్రటి పువ్వులు వికసించి, సూర్యుడు ప్రకాశవంతంగా ఉన్నప్పుడు;

ఆశ రెక్కలు గాలిని చీల్చినప్పుడు, ఉదయాన్నే ప్రేమ వచ్చింది,

, “నేనే జీవం” అని గుసగుసలాడింది.

సాయంకాలం ప్రేమ వచ్చింది, పగలు ముగిసినప్పుడు,

హృదయం, మెదడు అలసిపోయి, నిద్ర ఆవరించినప్పుడు;

సాయంకాలం ప్రేమ వచ్చింది, అస్తమిస్తున్న సూర్యుడిని అడ్డుకుని,

 “నేనే విశ్రాంతి” అని గుసగుసలాడింది.

సూసీ బాల్యంలోని వేసవి కాలాలు న్యూయార్క్‌లోని ఎల్మిరాకు తూర్పున ఉన్న కొండలపై గల క్వారీ ఫామ్‌లో గడిచాయి; సంవత్సరంలోని మిగిలిన కాలాలు హార్ట్‌ఫోర్డ్‌లోని ఇంట్లో గడిచాయి. ఇతర పిల్లల్లాగే, ఆమె ఉల్లాసంగా, సంతోషంగా, ఆటలంటే ఇష్టపడేది; సాధారణ పిల్లల వలె కాకుండా, ఆమె అప్పుడప్పుడు తనలో తాను లీనమై, మానవ అస్తిత్వంలోని చిక్కుముడిని, విషాదాన్ని సృష్టించే లోతైన విషయాలలోని నిగూఢ అర్థాలను శోధించడానికి ఎక్కువగా ఇష్టపడేది.

అవి అన్ని యుగాలలోనూ అన్వేషకుడిని గందరగోళానికి గురిచేసి, ఎగతాళి చేశాయి. ఏడేళ్ల చిన్నారిగా,

ఇక్కడ మన జాతి యొక్క అశాశ్వతమైన నివాసంలోని మూస సంఘటనల విసుగు పుట్టించే పునరావృతంతో ఆమె పీడింపబడి, అయోమయానికి గురైంది.

అదే విషయం ఆది నుండి పరిణతి చెందిన మనస్సులను కూడా పీడించి, అయోమయానికి గురిచేసిం

ఒక సంవత్సరం తర్వాత, ఆమె మరోసారి సూర్యరశ్మి లేని విషాదపు చీకటిలో ఒంటరిగా తడబడుతూ సాగుతోంది,

కానీ ఈసారి ఆమెకు కాస్త ఉపశమనం లభించింది. ఒక వారం రోజులుగా, సాయంత్రం వేళల్లో

పిల్లల ప్రార్థన సమయానికి ఆమె తల్లి నర్సరీకి (పిల్లల గదికి) వెళ్లలేకపోయింది. ఆమె ఆ విషయాన్ని ప్రస్తావించి—

అందుకు చింతించింది, ఈ రాత్రికి వస్తానని చెప్పింది, అలాగే ఇకపై ప్రతి రాత్రి వచ్చి సుసీ

ప్రార్థనను వినగలనని ఆశించింది. పాప ఏదో చెప్పాలనుకుంటోందని, కానీ తన సమాధానాన్ని

ఎలా చెప్పాలో తెలియక సతమతమవుతోందని గమనించిన తల్లి, అసలు సమస్య ఏమిటని అడిగింది.

మిస్ ఫూట్ (ఆమె సంరక్షకురాలు/ట్యూటర్) తనకు రెడ్ ఇండియన్ల గురించి, వారి మత విశ్వాసాల గురించి

బోధిస్తున్నారని సుసీ వివరించింది; వారి నమ్మకం ప్రకారం వారికి ఒకే దేవుడు కాకుండా, అనేకమంది

దేవతలు ఉన్నారని తెలిసింది. ఇది సుసీని ఆలోచనలో పడేసింది. ఆ ఆలోచనల ఫలితంగా, ఆమె

ప్రార్థన చేయడం మానేసింది. అయితే ఆమె తన మాటను కాస్త సవరించుకుంది—అంటే,

గతంలో చేసినట్లుగా ఇప్పుడు ప్రార్థించడం లేదని చెప్పింది. అప్పుడు ఆమె తల్లి ఇలా అంది:

“దాని గురించి నాకు చెప్పు, తల్లీ.”

“అమ్మ, రెడ్ ఇండియన్లు తమకు నిజం తెలుసని నమ్మేవారు, కానీ ఇప్పుడు వారు పొరబడ్డారని మనకు తెలుసు.

కాలక్రమేణా, మనం కూడా పొరపాటు పడుతున్నామని తేలవచ్చు. అందుకే ఇప్పుడు నేను కేవలం

ఒక దేవుడు, ఒక స్వర్గం—లేదా అంతకంటే మంచిది ఏదైనా—ఉండాలని మాత్రమే ప్రార్థిస్తున్నాను.”

ఆ హృదయవిదారకమైన ప్రార్థనను, అప్పట్లో పిల్లల మాటలను నమోదు చేసే మా రికార్డులో

అదే పదాలతో రాసి ఉంచాను; అప్పటి నుండి గడిచిన సంవత్సరాలలో దాని పట్ల నాకున్న గౌరవం

మరింత పెరిగింది. అందులోని సహజమైన సౌందర్యం, సరళత ఒక చిన్నారికి చెందినవి; కానీ

అందులోని జ్ఞానం, ఆవేదన మాత్రం మానవజాతి ఉనికిలోకి వచ్చినప్పటి నుండి ఆశలు, భయాలు,

సందేహాలు, ఆకాంక్షలతో గడిపిన యుగాలన్నింటికీ సంబంధించినవి.

ఒక సంవత్సరం వెనక్కి వెళ్తే—అప్పుడు సుసీ వయసు ఏడేళ్లు. ఆమె తల్లి ఆమెతో ఇలా అనేవారు:

“అయ్యో సుసీ, చిన్న చిన్న విషయాలకు నువ్వు ఏడవకూడదు.”

ఇది సుసీకి ఆలోచించడానికి ఒక అంశాన్ని ఇచ్చింది. ఆమెకు చాలా పెద్ద విపత్తులుగా అనిపించిన

విషయాల గురించి ఆమె ఎంతో బాధపడేది—విరిగిపోయిన బొమ్మ కావచ్చు; ఉరుములు, మెరుపులు,

వర్షం కారణంగా రద్దయిన విహారయాత్ర (పిక్నిక్) కావచ్చు; పిల్లల గదిలో నెమ్మదిగా మచ్చికై స్నేహపూర్వకంగా మారుతున్న ఎలుకను పిల్లి పట్టుకుని చంపేయడం—ఇప్పుడు ఈ విచిత్రమైన విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది. ఏదో తెలియని కారణం వల్ల, ఇవి పెద్ద విపత్తులుగా అనిపించలేదు. ఎందుకు? విపత్తుల తీవ్రతను ఎలా కొలుస్తారు? దానికి నియమం ఏమిటి? పెద్దవాటిని చిన్నవాటి నుండి వేరు చేయడానికి ఏదో ఒక పద్ధతి ఉండి తీరాలి కదా; ఆ నిష్పత్తుల సూత్రం ఏమిటి? ఆమె ఆ సమస్య గురించి చాలా సేపు, శ్రద్ధగా ఆలోచించింది. రెండు మూడు రోజుల పాటు అప్పుడప్పుడు దాని గురించి తీవ్రంగా ఆలోచించింది—కానీ అది ఆమెకు అంతుచిక్కలేదు, ఆమెను ఓడించింది. చివరకు ఆమె ప్రయత్నాన్ని విరమించి, సహాయం కోసం తన తల్లి దగ్గరకు వెళ్ళింది.

“అమ్మా, ‘చిన్న విషయాలు’ అంటే ఏమిటి?”

మొదట్లో అది చాలా సాధారణ ప్రశ్నలా అనిపించింది. కానీ, దానికి సమాధానాన్ని మాటల్లో పెట్టేలోపే, ఊహించని సమస్యలు తలెత్తడం మొదలయ్యాయి. అవి పెరిగాయి, విస్తరించాయి; చివరికి మరోసారి ఓటమికి దారితీశాయి. వివరించే ప్రయత్నం ఆగిపోయింది. అప్పుడు సుసీ తన తల్లికి సహాయపడటానికి ఒక ఉదాహరణ లేదా దృష్టాంతాన్ని చెప్పడానికి ప్రయత్నించింది. ఆ తల్లి అప్పుడే నగరానికి వెళ్లడానికి సిద్ధమవుతోంది; ఆమె పనులలో ఒకటి సుసీకి ఎప్పటి నుంచో ఇస్తానని మాటిచ్చిన బొమ్మ గడియారాన్ని కొనడం కూడా ఉంది.

“అమ్మా, ఒకవేళ నువ్వు ఆ గడియారం కొనడం మర్చిపోతే, అది చిన్న విషయమేనా?”

ఆమెకు ఆ గడియారం గురించి పెద్దగా ఆందోళన లేదు, ఎందుకంటే అది మర్చిపోయే అవకాశం లేదని ఆమెకు తెలుసు. ఆమె ఆశించినదల్లా, ఆ సమాధానం ఆ చిక్కుముడిని విప్పి, తన గందరగోళంలో ఉన్న చిన్న మనసుకు ప్రశాంతతను చేకూర్చాలని మాత్రమే.

కానీ ఆ ఆశ నిరాశగానే మిగిలింది—ఎందుకంటే ఒక దురదృష్టకర సంఘటన యొక్క తీవ్రతను బయటి వ్యక్తులు కొలిచే కొలతలతో నిర్ణయించలేము; దానికి గురైన వ్యక్తి దానిని ఎలా భావిస్తారో, ఆ వ్యక్తి వేసే కొలతలతోనే దాని తీవ్రత తెలుస్తుంది. రాజు పోగొట్టుకున్న కిరీటం రాజుకు చాలా పెద్ద విషయం, కానీ చిన్న పిల్లాడికి దానితో ఏ సంబంధం ఉండదు. పోయిన బొమ్మ పిల్లాడికి చాలా పెద్ద విషయం, కానీ రాజు దృష్టిలో అది గుండె పగిలిపోయేంత పెద్ద విషయం కాదు. చివరకు ఒక నిర్ణయానికి వచ్చారు, కానీ అది పైన చెప్పిన సూత్రం ఆధారంగానే జరిగింది; ఇకపై తన విపత్తులను తన సొంత కొలతలతోనే అంచనా వేసుకునే స్వేచ్ఛ సుసీకి లభించింది.

చిన్నతనంలో సుసీకి చాలా త్వరగా కోపం వచ్చే స్వభావం ఉండేది; దాన్ని అదుపులో ఉంచుకోవడం నేర్చుకోవడానికి ముందు, అది ఆమెకు ఎంతో పశ్చాత్తాపాన్ని, ఎన్నో కన్నీళ్లను తెప్పించింది, కానీ ఆ తర్వాత అది ఒక

మంచి ఉప్పులా మారింది,  దాని ఉనికి వల్ల ఆమె శీలం మరింత బలపడి, ఆరోగ్యకరంగా తయారైంది. అది ఆమెను గౌరవప్రదంగా మంచిగా ఉండేలా చేసింది; అది ఆమెను కేవలం అహంకారం కోసం మంచిగా ఉండటం వరకే కాకుండా, అలా కనిపిస్తుందనే భావన నుండి కూడా

కాపాడింది. గడిచిపోయిన ఆ సుదీర్ఘ సంవత్సరాలను వెనక్కి తిరిగి చూసుకున్నప్పుడు, ఆమె చిన్ననాటి జీవితాన్ని మాకు అందంగా మార్చిన సంఘటనల గురించి నేను ఆప్యాయంగా, ఇష్టంగా గుర్తుచేసుకోవడం, మరియు దానిలోని కొన్ని చిన్న తప్పులను ఎత్తి చూపకుండా, నిందించకుండా వదిలేయడం

సహజంగా, క్షమించదగినదిగా అనిపిస్తుంది.

1880 వేసవిలో, సూసీకి కేవలం ఎనిమిదేళ్ల వయసు ఉన్నప్పుడు, ఆ సంవత్సరపు ఆ కాలంలో ఎప్పటిలాగే కుటుంబం క్వారీ ఫామ్‌లో ఉంది.

గడ్డి కోసే సమయం సమీపిస్తుండటంతో, సూసీ మరియు క్లారా గంటలు లెక్కపెడుతున్నారు, ఎందుకంటే ఆ సమయం వారి జీవితంలో ఒక గొప్ప సంఘటనతో నిండి ఉంది; గడ్డి కొండ శిఖరంపై ఉన్న పొలాల నుండి బండి ఎక్కి ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళవచ్చని వారికి వాగ్దానం చేయబడింది. వారి కాలానికి, జాతికి ఎంతో ప్రియమైన ఈ ప్రమాదకరమైన అవకాశం వారికి ఇంతకు ముందెన్నడూ లభించలేదు. వారి ఉత్సాహానికి హద్దులు లేవు. వారు ఈ యుగపురుష సాహసం గురించి తప్ప మరేమీ మాట్లాడుకోలేకపోయారు.

“పాపం, ఆ చిన్నారి!”

పెద్దలకు ఉండే ప్రత్యేకతలు, హోదాల పట్ల పిల్లలకు కలిగే బహిరంగమైన అసూయ తరచుగా ఒక రకమైన సున్నితమైన ప్రశంసలా అనిపిస్తుంది; అది అస్సలు అసహ్యకరమైనది కాదు. కానీ కొన్నిసార్లు, ఆ అసూయ తాము ఆశించిన దానికంటే భిన్నమైన విషయాలపై వ్యక్తమవుతుంటుంది. ఒకసారి, సూసీకి ఏడేళ్ల వయసున్నప్పుడు, మా ఇంటికి వచ్చిన ఒక అతిథి ఒక విందు కోసం (ball) తయారవుతుండగా ఆమె ఎంతో ఆసక్తిగా, ఏకాగ్రతతో చూస్తూ ఉండిపోయింది. ఆ మహిళకు ఆ చిన్నారి చూపిన నిశ్శబ్ద, సున్నితమైన ఆరాధన ఎంతో నచ్చింది, ఆమె దానికి సంతోషించింది. తన అలంకరణ పూర్తయ్యాక, సొలొమన్ రాజు తన వైభవంతో వెలిగిపోయినట్లుగా ఆమె అత్యంత అందంగా, ఏమాత్రం లోపం లేకుండా తయారై నిలబడింది. సూసీ కళ్ళలో మెరుస్తున్న ఆ ప్రశంస మాటల రూపంలో వినాలని ఆమె ఆత్మవిశ్వాసంతో, ఆశగా ఎదురుచూసింది. అప్పుడు సూసీ అసూయతో కూడిన ఒక చిన్న నిట్టూర్పు విడిచి ఇలా అంది:

“నాకు కూడా వంకర పళ్ళు, కళ్ళద్దాలు ఉంటే ఎంత బాగుండేదో!”

మరొకసారి, సూసీకి ఎనిమిదవ ఏట అడుగుపెట్టి ఆరు నెలలు గడిచినప్పుడు, అతిథులు ఉన్న సమయంలో ఆమె చేసిన ఒక పని వల్ల విమర్శలు, మందలింపులు ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. ఆ తర్వాత, తన తల్లితో ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు, ఆమె ఎప్పటిలాగే ఆ విషయం గురించి కాసేపు ఆలోచించింది. ఆపై, నా ఉద్దేశంలో—మరియు బర్న్స్ (Burns) ఆత్మ కూడా అంగీకరించే విధంగా—ఆమె ఒక చక్కని తాత్వికమైన సమర్థనను వినిపించింది.

“అమ్మ, నేను నన్ను నేను చూసుకోలేదు కదా, అందుకే అది ఎలా కనిపించిందో నాకు తెలియదు.”

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-7-26-ఉయ్యూరు 

మహాకవి కాళిదాసు అభిజ్ఞాన శాకుంతలం.26 వ భాగం.21.7.26.

వాల్మీ కి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఉత్తర కాండ.ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య 247 వ భాగం.21.7.26.

‘’అమెరికన్ సాహిత్య పితామహుడు ‘’మార్క్ ట్వైన్ స్వీయ చరిత్ర –2

పరిచయం

II.

రచయితగా నా అనుభవాలు 1867 సంవత్సరం ప్రారంభంలో మొదలయ్యాయి. నేను ఆ సంవత్సరం మొదటి నెలలో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో నుండి న్యూయార్క్‌కు వచ్చాను.

కొద్దిసేపటికే, శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ‘ది బులెటిన్’ పత్రికలో రిపోర్టర్‌గా, ఆ తర్వాత ‘ది కాలిఫోర్నియన్’ పత్రికకు ఎడిటర్‌గా నాకు పరిచయమైన చార్లెస్ హెచ్. వెబ్, నేను కొన్ని చిన్న చిన్న వ్యాసాల సంకలనాన్ని ప్రచురించాలని సూచించారు.

దాన్ని ప్రచురించడానికి నాకున్న పేరు అంతంత మాత్రమే, కానీ ఆ సూచన నన్ను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంది, ఉత్తేజపరిచింది.

ఏదైనా శ్రద్ధగల వ్యక్తి ఆ చిన్న వ్యాసాలను ఒకచోట చేర్చే శ్రమను నాకు తప్పిస్తే, ఆ సాహసం చేయడానికి నేను పూర్తిగా సిద్ధపడ్డాను.

ఆ పని నేనే స్వయంగా చేయడానికి నాకు ఇష్టం లేదు, ఎందుకంటే

ఈ ప్రపంచంలోకి నేను అడుగుపెట్టినప్పటి నుండి, నాలో కృషి ఉండాల్సిన చోట ఒక నిరంతర శూన్యత ఉంది.

“ఉండాల్సిన చోట ఉండేది” అని అనడం బహుశా మంచిదేమో, కానీ చాలామంది పండితులు ఈ విషయంలో భిన్నాభిప్రాయాలు కలిగి ఉన్నారు.

అట్లాంటిక్ రాష్ట్రాలలో నాకు కొంత పేరు ఉందని వెబ్ చెప్పాడు, కానీ అది చాలా పరిమితమైనదని నాకు బాగా తెలుసు. దానిలో ఉన్నదంతా “గెంతే కప్ప” కథపై ఆధారపడి ఉంది. 1865 లేదా ’66లో, ఆర్టెమస్ వార్డ్ ఉపన్యాస పర్యటన నిమిత్తం కాలిఫోర్నియా గుండా వెళ్ళినప్పుడు, నేను శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో అతనికి “గెంతే కప్ప” కథ చెప్పాను.

అతను దానిని వ్రాసి, న్యూయార్క్‌లోని తన ప్రచురణకర్త కార్లెటన్‌కు పంపమని నన్ను కోరాడు. ఆర్టెమస్ ముద్రణ కోసం సిద్ధం చేసిన ఒక చిన్న పుస్తకాన్ని నింపడానికి దానిని ఉపయోగించమని చెప్పాడు. ఆ పుస్తకానికి, దాని ధరకు సరిపోయేంత పెద్దదిగా చేయడానికి మరికొంత సమాచారం అవసరమైంది.

అది సమయానికి కార్లెటన్‌కు చేరింది, కానీ అతను దానిని అంతగా మెచ్చుకోలేదు, మరియు దానిని పుస్తకంలో చేర్చడానికి అయ్యే అక్షరాల ఖర్చు భరించడానికి ఇష్టపడలేదు.

అతను దానిని చెత్తబుట్టలో వేయకుండా, హెన్రీ క్లాప్‌కు బహుమతిగా ఇచ్చాడు.

క్లాప్ దానిని తన మూతపడుతున్న సాహిత్య పత్రిక, _ది సాటర్డే ప్రెస్_ అంత్యక్రియలకు సహాయం చేయడానికి ఉపయోగించాడు. ఆ పత్రిక చివరి సంచికలో ప్రచురితమైన “గెంతే కప్ప” కథ, అంత్యక్రియలలో అత్యంత ఆనందకరమైన అంశంగా నిలిచి, వెంటనే అమెరికా, ఇంగ్లాండ్ పత్రికలలో ప్రచురితమైంది. అది ఖచ్చితంగా ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది, నేను మాట్లాడుతున్న ఆ సమయంలో కూడా దానికి ఆ పేరుంది—కానీ ఆ ప్రసిద్ధి ఆ కప్పకే దక్కిందని, నాకు కాదని నాకు తెలుసు. అప్పటికి నేను అజ్ఞాతంలోనే ఉన్నాను.

వెబ్ ఆ రచనలను (స్కెచ్‌లను) ఒకచోట చేర్చి సిద్ధం చేసే పనిని చేపట్టాడు. ఆ పని పూర్తి చేసి, వాటిని నా చేతికి ఇచ్చాడు; నేను వాటిని తీసుకుని కార్లెటన్ సంస్థకు వెళ్లాను. నేను ఒక గుమాస్తా దగ్గరకు వెళ్ళాను, నాకేం కావాలో తెలుసుకోవడానికి అతను ఆసక్తిగా కౌంటర్ వైపు వంగాడు; కానీ నేను పుస్తకం కొనడానికి కాకుండా అమ్మడానికి వచ్చానని తెలిసిన వెంటనే, అతని ఉత్సాహం ఒక్కసారిగా చల్లారిపోయింది—అంతేకాదు, నా నోటి పైభాగంలోని పాత-బంగారు రంగు కవచం (అంగిలి) ముప్పావు అంగుళం కుంచించుకుపోయి, నా పళ్ళు రాలిపడ్డాయి. నేను వినయంగా మిస్టర్ కార్లెటన్‌తో మాట్లాడే అవకాశం అడిగాను, కానీ అతను తన వ్యక్తిగత గదిలో ఉన్నాడని నాకు చాలా నిర్లిప్తంగా సమాధానం వచ్చింది. నిరుత్సాహపరిచే పరిస్థితులు, అడ్డంకులు ఎదురయ్యాయి, కానీ కొంతసేపటి తర్వాత నేను ఆ ‘సరిహద్దు’ దాటి ఆ పవిత్రమైన గదిలోకి (అతని కార్యాలయంలోని ముఖ్యమైన భాగానికి) ప్రవేశించగలిగాను. ఆ, ఇప్పుడు నాకు గుర్తొస్తోంది నేను అది ఎలా సాధించానో! వెబ్ నా కోసం కార్లెటన్‌తో ఒక అపాయింట్‌మెంట్ ఏర్పాటు చేశాడు; లేకపోతే నేను ఆ సరిహద్దును ఎప్పటికీ దాటలేకపోయేవాడిని. కార్లెటన్ లేచి నిలబడి, చాలా కఠినంగా మరియు దూకుడుగా ఇలా అన్నాడు,

“సరే, మీ కోసం నేనేం చేయగలను?”

ప్రచురణ కోసం నా పుస్తకాన్ని అందించడానికి అపాయింట్‌మెంట్ తీసుకుని వచ్చానని నేను అతనికి గుర్తుచేశాను. అతను అహంకారంతో ఉబ్బిపోసాగాడు—రెండో లేదా మూడో స్థాయి దేవుడి పరిమాణానికి చేరేంతగా ఉబ్బిపోతూనే ఉన్నాడు. అప్పుడు అతనిలోని ఆవేశం కట్టలు తెంచుకుంది; రెండు మూడు నిమిషాల పాటు కురిసిన ఆ మాటల వర్షం వల్ల అతను నాకు కనిపించకుండా పోయాడు. అవి కేవలం మాటలే, కానీ అవి ఎంత దట్టంగా కురిశాయంటే వాతావరణమే చీకటిమయమైపోయింది. చివరగా అతను తన కుడిచేతితో గది అంతటినీ కవర్ చేసేలా ఒక భారీ సైగ చేస్తూ ఇలా అన్నాడు,

పుస్తకాలు—ఆ అరలను చూడండి! అవన్నీ ప్రచురణ కోసం వేచి ఉన్న పుస్తకాలతో నిండి ఉన్నాయి. నాకింకా ఏమైనా కావాలా? క్షమించండి, అస్సలు వద్దు. శుభోదయం.”

కార్లెటన్‌ను నేను మళ్ళీ చూడటానికి ఇరవై ఒక్క సంవత్సరాలు గడిచాయి. అప్పుడు నేను

లూజర్న్‌లోని ష్వైట్జర్‌హాఫ్‌లో నా కుటుంబంతో కలిసి ఉంటున్నాను. అతను నన్ను పిలిచి, ఆప్యాయంగా కరచాలనం చేసి, ఎలాంటి ముందుమాటలు లేకుండా వెంటనే ఇలా అన్నాడు,

“నేను చాలావరకు అజ్ఞాత వ్యక్తిని, కానీ నా ఖాతాలో కనీసం ఒక గొప్ప ఘనత ఉంది, అది నాకు అమరత్వాన్ని ఇస్తుంది—అదేమిటంటే: నేను మీ పుస్తకాన్ని తిరస్కరించాను,  దీనికోసం నేను పంతొమ్మిదవ శతాబ్దపు గొప్ప గాడిదగా పోటీలేనివాడిగా నిలుస్తాను.”

అది చాలా చక్కని క్షమాపణ,  నేను ఆ విషయాన్ని అతనికి చెప్పి, ఇది చాలా కాలంగా ఆలస్యమైన ప్రతీకారమని, కానీ ఊహించగల ఏ ఇతర ప్రతీకారం కన్నా ఇది నాకు మధురమైనదని చెప్పాను; గడిచిన ఇరవై ఒక్క సంవత్సరాలలో నేను ప్రతి సంవత్సరం చాలాసార్లు, ప్రతిసారీ కొత్తగా  మరింత క్రూరమైన, అమానుషమైన మార్గాలలో అతని ప్రాణాన్ని తీశానని నా ఊహలో చెప్పానని, కానీ ఇప్పుడు నేను శాంతించానని, ప్రశాంతపడ్డానని చెప్పాను. సంతోషంగా,

ఉత్సాహంగా;  ఇకపై నేను అతన్ని నా నిజమైన విలువైన స్నేహితుడిగా భావించాలి  మళ్ళీ అతన్ని ఎన్నటికీ చంపకూడదు.

నా సాహసయాత్ర గురించి నేను వెబ్‌కు చెప్పాను,  అతను ధైర్యంగా,

ఈ విశ్వంలోని కార్లెటన్‌లందరూ కూడా ఆ పుస్తకాన్ని ఓడించలేరని,

పది శాతం రాయల్టీపై తానే స్వయంగా ప్రచురిస్తానని చెప్పాడు.  అతను అలాగే చేశాడు. అతను దానిని నీలం  బంగారు రంగులలో తీసుకువచ్చి, చాలా అందమైన చిన్న పుస్తకంగా తయారుచేశాడు, దానికి అతను “ది సెలబ్రేటెడ్ జంపింగ్ ఫ్రాగ్ ఆఫ్ కలావెరాస్ కౌంటీ, అండ్ అదర్ స్కెచెస్” అని పేరు పెట్టాడని నేను అనుకుంటున్నాను, ధర $1.25. అతను ప్లేట్లను తయారు చేసి, ఒక జాబ్-ప్రింటింగ్ హౌస్ ద్వారా పుస్తకాన్ని ముద్రించి, బైండింగ్ చేయించి, అమెరికన్ న్యూస్ కంపెనీ ద్వారా ప్రచురించాడు.

జూన్‌లో నేను _క్వేకర్ సిటీ_ ఎక్స్‌కర్షన్‌లో ప్రయాణించాను. నేను నవంబర్‌లో తిరిగి వచ్చాను,  వాషింగ్టన్‌లో హార్ట్‌ఫోర్డ్‌లోని అమెరికన్ పబ్లిషింగ్ కంపెనీకి చెందిన ఎలీషా బ్లిస్ నుండి ఒక లేఖను కనుగొన్నాను, అందులో అతను ఒక పుస్తకంపై నాకు ఐదు శాతం రాయల్టీని అందిస్తున్నాడు, ఆ పుస్తకం కలావెరాస్ కౌంటీ యొక్క సాహసాలను వివరించాలి. విహారయాత్ర. రాయల్టీకి బదులుగా, రాతప్రతిని అప్పగించినప్పుడు పదివేల డాలర్ల నగదు అనే ప్రత్యామ్నాయాన్ని నాకు ప్రతిపాదించారు. నేను ఎ. డి. రిచర్డ్‌సన్‌ను సంప్రదించగా, ఆయన “రాయల్టీ తీసుకో” అని చెప్పారు. నేను ఆయన సలహాను పాటించి, ‘బ్లిస్’తో ముగించాను.

నా ఒప్పందం ప్రకారం, నేను 1868 జూలైలో ఆ పుస్తక ప్రతిని (manuscript) అప్పగించాల్సి ఉంది. నేను శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఆ పుస్తకాన్ని రాసి, గడువులోపే దాన్ని అప్పగించాను. బ్లిస్ (Bliss) ఆ పుస్తకం కోసం అనేక చిత్రాలను (illustrations) సమకూర్చాడు, కానీ ఆ తర్వాత పనిని నిలిపివేశాడు. పుస్తకం విడుదల కావాల్సిన గడువు తేదీ దాటిపోయింది, అయినా దానికి ఎటువంటి వివరణా రాలేదు. కాలం గడుస్తూనే ఉంది, కానీ ఇప్పటికీ వివరణ లేదు. నేను దేశమంతటా ఉపన్యాసాలు ఇస్తూ తిరుగుతుండేవాడిని; రోజుకు సగటున దాదాపు ముప్పై సార్లు ఈ ప్రశ్నను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చేది:

“మీ పుస్తకం ఎప్పుడు విడుదలవుతుంది?”

ఆ ప్రశ్నకు కొత్త కొత్త సమాధానాలు కనుగొని నేను విసిగిపోయాను, క్రమంగా ఆ ప్రశ్న వినడమే నాకు విపరీతమైన విసుగును కలిగించేది. ఆ ప్రశ్న అడిగిన వారెవరైనా సరే వెంటనే నాకు శత్రువులుగా అనిపించేవారు, పైగా ఆ భావనను వారికి తెలియజేయడానికి కూడా నేను ఆసక్తి చూపేవాడిని.

ఉపన్యాసాల పర్యటన ముగియగానే, నేను ఆరా తీయడానికి హార్ట్‌ఫోర్డ్‌కు వెళ్లాను. తప్పు తనది కాదని బ్లిస్ చెప్పాడు; తాను పుస్తకాన్ని ప్రచురించాలని అనుకున్నాడని, కానీ తన కంపెనీ డైరెక్టర్లు పాతకాలపు ఛాందసవాదులు (staid old fossils) కావడంతో దానికి భయపడ్డారని చెప్పాడు. వారు పుస్తకాన్ని పరిశీలించారు, అందులో హాస్యం నిండిన భాగాలు ఉన్నాయని వారిలో మెజారిటీ సభ్యులు అభిప్రాయపడ్డారు. అటువంటి లక్షణాలు ఉన్న పుస్తకాన్ని తమ సంస్థ ఎప్పుడూ ప్రచురించలేదని, ఇటువంటి కొత్త ప్రయత్నం సంస్థ ప్రతిష్టకు తీవ్ర భంగం కలిగిస్తుందని డైరెక్టర్లు భయపడ్డారని బ్లిస్ చెప్పాడు; తన చేతులు కట్టేయబడ్డాయని, ఒప్పందాన్ని అమలు చేసే అనుమతి తనకు లేదని అన్నాడు. డైరెక్టర్లలో ఒకరైన మిస్టర్ డ్రేక్—అంటే ఒకప్పుడు మిస్టర్ డ్రేక్‌గా చలామణి అయిన వ్యక్తి యొక్క అవశేషం లాంటి వృద్ధుడు—నన్ను తన బగ్గీలో (గుర్రపు బండిలో) ప్రయాణానికి ఆహ్వానించాడు, నేను వెళ్లాను. అతను ఒక దీనమైన వృద్ధుడిలా ఉండేవాడు, అతని ప్రవర్తన, మాటతీరు కూడా అలాగే ఉండేవి. అతని మనసులో ఒక సున్నితమైన ఉద్దేశం ఉంది, దాన్ని బయటపెట్టే ధైర్యం కూడగట్టుకోవడానికి అతనికి కొంత సమయం పట్టింది, కానీ చివరికి అతను ఆ పని చేశాడు. బ్లిస్ చెప్పినట్లుగానే అతను కూడా సంస్థ ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులను, ఆందోళనను వివరించాడు. ఆ తర్వాత, అతను తనను, తన సంస్థను నా దయాదాక్షిణ్యాలపై వదిలేస్తూ, “ది ఇన్నోసెంట్స్ అబ్రాడ్” (The Innocents Abroad) పుస్తకాన్ని వెనక్కి తీసుకుని, ఒప్పందం నుండి సంస్థకు విముక్తి కల్పించమని నన్ను వేడుకున్నాడు. నేను అందుకు నిరాకరించాను—… అలా ఆ ఇంటర్వ్యూ  గుర్రపు బండి ప్రయాణం ముగిశాయి. ఆ తర్వాత, పని మొదలుపెట్టకపోతే సమస్య సృష్టిస్తానని నేను ‘బ్లిస్’ను హెచ్చరించాను. నా హెచ్చరికను స్వీకరించి అతను పుస్తక ముద్రణ పనులు మొదలుపెట్టాడు, నేను ప్రూఫ్ రీడింగ్ చేశాను. ఆ తర్వాత మళ్ళీ సుదీర్ఘ నిరీక్షణ, కానీ ఎటువంటి వివరణా లేదు. చివరకు జూలై చివరి నాటికి (బహుశా 1869లో), నా సహనం నశించి, మరో ఇరవై నాలుగు గంటల్లో పుస్తకం అమ్మకానికి రాకపోతే నష్టపరిహారం కోసం దావా వేస్తానని బ్లిస్‌కు టెలిగ్రామ్ పంపాను.

దాంతో ఆ సమస్య పరిష్కారమైంది. నిర్ణీత సమయంలోనే అరడజను పుస్తకాలను బైండింగ్ చేసి అమ్మకానికి ఉంచారు. ఆ తర్వాత ప్రచారం మొదలై వేగంగా సాగింది. తొమ్మిది నెలల్లోనే ఆ పుస్తకం ప్రచురణ సంస్థను అప్పుల నుండి బయటపడేసింది, వారి స్టాక్ విలువను ఇరవై ఐదు నుండి రెండు వందలకు పెంచింది, అలాగే డెబ్బై వేల డాలర్ల లాభాన్ని మిగిల్చింది. ఈ విషయాన్ని బ్లిస్ స్వయంగా నాకు చెప్పాడు—అయితే అది నిజమైతే, అరవై ఐదేళ్లలో అతను నిజం చెప్పడం అదే మొదటిసారి.

III.

… ఇది 1849 నాటి మాట. అప్పుడు నా వయసు పద్నాలుగు ఏళ్లు. మేము అప్పటికీ మిసిసిపీ నదీ తీరంలోని హన్నిబాల్, మిస్సోరీలో, మా నాన్నగారు ఐదేళ్ల క్రితం కట్టించిన కొత్త ‘ఫ్రేమ్’ (చెక్క నిర్మాణం గల) ఇంట్లో నివసిస్తూ ఉండేవాళ్ళం. అంటే, మాలో కొందరు ఆ ఇంటి కొత్త భాగంలోనూ, మిగిలినవారు దాని వెనుక ఉన్న పాత భాగంలోనూ (దీనిని ‘L’ ఆకారపు భాగం అని పిలిచేవారు) ఉండేవారు. శరదృతువులో మా అక్క ఒక విందు కార్యక్రమాన్ని (పార్టీని) ఏర్పాటు చేసి, గ్రామంలోని పెళ్లికి సిద్ధంగా ఉన్న యువతీయువకులందరినీ ఆహ్వానించింది. ఆ సామాజిక వర్గానికి నేను మరీ చిన్నవాడిని, పైగా యువతులతో కలవడానికి సిగ్గుపడే స్వభావం గలవాడిని; అందుకే నాకు ఆహ్వానం రాలేదు—కనీసం ఆ సాయంత్రం అంతటికీ కాదు. ఆ కార్యక్రమంలో నాకు కేవలం పది నిమిషాల పాత్ర మాత్రమే ఉండేది. ఒక చిన్న అద్భుత కథా నాటకంలో నేను ఎలుగుబంటి వేషం వేయాల్సి ఉంది. ఎలుగుబంటికి సరిపోయేలా ఒంటికి అతుక్కుని ఉండే గోధుమ రంగు బొచ్చు దుస్తులను నేను ధరించాల్సి ఉండేది. రాత్రి పదిన్నర గంటల సమయంలో, నా గదికి వెళ్లి ఆ వేషధారణ దుస్తులు వేసుకుని, అరగంటలో సిద్ధంగా ఉండమని నాకు చెప్పారు. నేను బయలుదేరాను కానీ, నా ఆలోచన మార్చుకున్నాను; ఎందుకంటే నేను కాస్త అభ్యాసం చేయాలనుకున్నాను, కానీ ఆ గది చాలా చిన్నదిగా ఉండేది. నేను ‘మెయిన్’ మరియు ‘హిల్’ వీధుల కూడలిలో ఉన్న ఒక పెద్ద ఖాళీ ఇంటికి వెళ్లాను; అయితే, నాటకంలో తమ పాత్రల కోసం వేషధారణ మార్చుకోవడానికి అక్కడకు దాదాపు డజను మంది యువతీయువకులు కూడా వెళ్తున్నారన్న విషయం నాకు తెలియదు. నేను ‘శాండీ’ అనే చిన్న నల్లజాతి బానిస బాలుడిని వెంట తీసుకెళ్లాను, మేమిద్దరం కలిసి రెండవ అంతస్తులో విశాలమైన, ఖాళీ గదిని ఎంచుకున్నాము. మేము మాట్లాడుకుంటూ ఆ గదిలోకి ప్రవేశించాము; ఆ సమయంలో, అప్పటికే దుస్తులు మార్చుకునే పనిలో ఉన్న ఇద్దరు యువతులు ఎవరికీ కనిపించకుండా ఒక తెర (స్క్రీన్) వెనుక దాక్కునే అవకాశం దొరికింది. వారి గౌన్లు  ఇతర వస్తువులు తలుపు వెనుక ఉన్న కొక్కేలకు వేలాడదీసి ఉన్నాయి, కానీ నేను వాటిని గమనించలేదు; తలుపు మూసింది శాండీయే, కానీ అతని మనసంతా నాటకం మీదే ఉంది, కాబట్టి నేను గమనించనట్టే అతను కూడా వాటిని గమనించే అవకాశం లేదు.

అది చాలా బలహీనమైన, అక్కడక్కడా రంధ్రాలు ఉన్న తెర, కానీ దాని వెనుక అమ్మాయిలు ఉన్నారని నాకు తెలియదు కాబట్టి, ఆ విషయం నాకు ఏమాత్రం ఇబ్బంది కలిగించలేదు. ఒకవేళ నాకు ఆ విషయం తెలిసి ఉంటే, తెరలు లేని కిటికీల గుండా ప్రవహిస్తున్న ఆ కఠినమైన వెన్నెల్లో నేను బట్టలు విప్పుకోలేకపోయేవాడిని; సిగ్గుతో చచ్చిపోయేవాడిని. ఎలాంటి సంకోచాలూ లేకుండా, నేను ఒంటిపై బట్టలన్నీ తీసేసి నా సాధన మొదలుపెట్టాను. నాలో గొప్ప ఆశయం ఉండేది; విజయం సాధించాలనే పట్టుదల ఉండేది; ఒక ‘ఎలుగుబంటి’గా మంచి పేరు తెచ్చుకుని, మరిన్ని ప్రదర్శన అవకాశాలు పొందాలనే తపన ఉండేది; అందుకే అద్భుతమైన ఫలితాలను ఆశిస్తూ ఎంతో ఉత్సాహంతో నా పనిలో నిమగ్నమయ్యాను. గదిలో ఒక చివర నుండి మరో చివరకు నాలుగు కాళ్ళతో అటూ ఇటూ గెంతుతూ తిరిగాను, దానికి శాండీ ఎంతో ఉత్సాహంగా చప్పట్లు కొట్టాడు; నిటారుగా నడుస్తూ గాండ్రించాను, పళ్ళు కొరుకుతూ గర్జించాను; తలకిందులుగా నిలబడ్డాను, చేతులతో గాలిలో పల్టీలు కొట్టాను; నా పాదాలను వంచి, ఊహాజనితమైన నా ముక్కుతో అటూ ఇటూ వాసన చూస్తూ విచిత్రమైన రీతిలో నాట్యం చేశాను; ఒక ఎలుగుబంటి చేయగలిగిన పనులన్నీ చేశాను, అంతేకాక ఏ ఎలుగుబంతీ చేయలేనివి – కనీసం ఆత్మగౌరవం ఉన్న ఏ ఎలుగుబంతీ చేయాలని అనుకోని పనులు కూడా చేశాను; అయితే, శాండీ తప్ప మరెవరూ నన్ను చూసి నవ్వుకుంటారని నేను అస్సలు ఊహించలేదు. చివరకు, తలకిందులుగా నిలబడిన భంగిమలోనే కాస్త విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి ఆగిపోయాను. ఒక్క క్షణం నిశ్శబ్దం నెలకొంది, ఆ తర్వాత శాండీ ఎంతో ఉత్సాహంగా ఇలా అన్నాడు–

“మార్స్ సామ్, మీరు ఎప్పుడైనా ‘స్మోక్డ్ హెర్రింగ్’ (పొగబెట్టిన చేప)ని చూశారా?”

“లేదు. అదంటే ఏమిటి?”

“అదొక చేప.”

“సరే, దానివల్ల ఏంటి? అందులో ఏదైనా ప్రత్యేకత ఉందా?”

“అవును బాబూ, కచ్చితంగా ఉంది. _వాళ్ళు దాన్ని పేగులతో సహా తినేస్తారు!_”

అప్పుడు తెర వెనుక నుండి స్త్రీల నవ్వుల చప్పుడు వినిపించింది! నా ఒంట్లో శక్తి అంతా పోయింది, పునాది దెబ్బతిన్న గోపురంలా నేను ముందుకు కుప్పకూలిపోయాను; నా బరువుకు ఆ తెర కూడా కింద పడిపోయింది, దాంతో ఆ యువతులు దాని కింద చిక్కుకుపోయారు. భయంతో వాళ్ళు గట్టిగా అరిచారు—బహుశా ఇంకా చాలాసార్లే అరిచి ఉంటారు, కానీ నేను వాటిని లెక్కపెట్టేంత సమయం తీసుకోలేదు. నా బట్టలు తీసుకుని కింద ఉన్న చీకటి హాలులోకి పారిపోయాను, శాండీ నా వెనుక వచ్చాడు. అర నిమిషంలో బట్టలు వేసుకుని, వెనుక దారి గుండా బయటకు వచ్చేశాను. ఈ విషయం ఎవరికీ చెప్పకూడదని శాండీతో ప్రమాణం చేయించుకున్నాను, ఆ తర్వాత ఆ విందు కార్యక్రమం పూర్తయ్యే వరకు మేమిద్దరం ఎక్కడో దాక్కున్నాము. నాలోని ఆశయమంతా ఆవిరైపోయింది. నా సాహసయాత్ర తర్వాత ఆ ఉత్సాహభరితమైన సమూహాన్ని ఎదుర్కోవడం నాకు సాధ్యమయ్యేది కాదు; ఎందుకంటే అక్కడ నా రహస్యం తెలిసిన ఇద్దరు ప్రదర్శనకారులు ఉండి, నిరంతరం నన్ను చూసి లోలోపల నవ్వుకుంటూ ఉండేవారు. నా కోసం వెతికినా నేను దొరకలేదు, దాంతో ఆ ఎలుగుబంటి పాత్రను సాధారణ దుస్తులు ధరించిన ఒక యువకుడు పోషించాల్సి వచ్చింది. నేను చివరికి ఇంటికి చేరుకునేసరికి ఇల్లంతా నిశ్శబ్దంగా ఉండి, అందరూ నిద్రపోతున్నారు. నా మనసు భారంగా, అవమానభారంతో నిండిపోయింది. నా దిండుకు గుచ్చిన ఒక కాగితం ముక్క నాకు కనిపించింది; దానిపై ఉన్న వాక్యం నా మనసులోని భారాన్ని తగ్గించకపోగా, నా ముఖం అవమానంతో కందిపోయేలా చేసింది. అది ఎవరూ గుర్తుపట్టకుండా కావాలని మార్చిన చేతిరాతతో రాయబడింది, అందులో ఇలాంటి ఎగతాళి మాటలు ఉన్నాయి:

“నువ్వు బహుశా ‘ఎలుగుబంటి’ (bear) పాత్రను సరిగ్గా పోషించలేకపోయి ఉండవచ్చు, కానీ ‘నగ్నంగా’ (bare) ఉండటంలో మాత్రం అద్భుతంగా రాణించావు—ఓహో, చాలా చాలా బాగా!”

అబ్బాయిలు మొరటుగా, సున్నితత్వం లేనివారిగా ఉంటారని మనం అనుకుంటాం, కానీ అన్ని సందర్భాల్లోనూ అది నిజం కాదు. ప్రతి అబ్బాయికీ ఒకటి లేదా రెండు సున్నితమైన అంశాలు ఉంటాయి; అవి ఎక్కడ ఉన్నాయో తెలుసుకుని, వాటిని తాకితే చాలు, నిప్పుతో కాల్చినట్లుగా వారిని తీవ్రంగా బాధపెట్టవచ్చు. ఆ సంఘటన వల్ల నేను చాలా బాధపడ్డాను. ఉదయానికల్లా ఆ విషయం ఊరంతా తెలిసిపోతుందని నేను ఊహించాను, కానీ అలా జరగలేదు. ఆ రహస్యం ఆ ఇద్దరు అమ్మాయిలు, శాండీ మరియు నా మధ్యే ఉండిపోయింది. అది నా బాధకు కొంత ఉపశమనాన్ని ఇచ్చినా, అది ఏమాత్రం సరిపోలేదు—అసలు సమస్య అలాగే ఉండిపోయింది: నేను నలుగురు ఎగతాళి చేసే కళ్ళకు గురయ్యాను; పైగా ఆ సంఖ్య వెయ్యి అయినా ఒకటే, ఎందుకంటే నేను భయపడే ఆ కళ్ళు మిగిలిన అమ్మాయిల కళ్ళలో కూడా ఉన్నాయేమోనని నాకు అనుమానం కలిగేది.

ఒక్క క్షణం నిశ్శబ్దం, ఆ తర్వాత శాండీ ఉత్సాహభరితమైన ఆసక్తితో గొంతు విప్పి

ఇలా అంది—

ఇది ఈ ఉదయం వార్తాపత్రికలో వచ్చిన వార్త:

మార్క్ ట్వైన్ లేఖ విక్రయం.

_థామస్ నాస్ట్‌కు రాసిన ఈ లేఖలో ఉమ్మడి పర్యటన ప్రతిపాదన ఉంది._

దివంగత కార్టూనిస్ట్ థామస్ నాస్ట్ యొక్క గ్రంథాలయం మరియు ఉత్తరప్రత్యుత్తరాల

సేకరణపై ‘మెర్విన్-క్లేటన్ కంపెనీ’ నిర్వహించిన వేలంలో, మార్క్ ట్వైన్ స్వయంగా రాసిన

ఒక లేఖ నిన్న 43 డాలర్లకు అమ్ముడైంది. తొమ్మిది పేజీల నోట్-పేపర్‌తో కూడిన ఈ లేఖ

1877 నవంబర్ 12న హార్ట్‌ఫోర్డ్ నుండి నాస్ట్‌కు ఉద్దేశించి రాయబడింది.

అందులోని కొంత భాగం ఇలా ఉంది:

హార్ట్‌ఫోర్డ్, _నవంబర్ 12_.

ప్రియమైన నాస్ట్: నేను నిర్దోషిగా చనిపోతున్నానని చెప్పే సమయం వచ్చే వరకు

మళ్లీ ఎప్పుడూ వేదికపై నిలబడతానని నేను అనుకోలేదు. కానీ ప్రతి ఏటా వచ్చే

పాత ప్రతిపాదనలే మళ్లీ వస్తున్నాయి, వాటిని ప్రతి ఏటా తిరస్కరిస్తూనే ఉన్నాను–

లూయిస్‌విల్లేకు 500 డాలర్లు, సెయింట్ లూయిస్‌కు 500 డాలర్లు, టొరంటోలో రెండు

రాత్రులకు 1,000 డాలర్ల బంగారం, న్యూయార్క్, బోస్టన్, బ్రూక్లిన్ మొదలైన నగరాల్లో

మొత్తం ఆదాయంలో సగం వాటా వంటివి. ఎప్పటిలాగే తీవ్రమైన ఆకర్షణ కలిగినా,

నేను వాటన్నింటినీ తిరస్కరించాను.

అయితే, నేను తిరస్కరించడానికి కారణం ప్రేక్షకులతో మాట్లాడటం ఇష్టం లేకపోవడం కాదు,

బదులుగా (1) ఒంటరిగా ప్రయాణించడం చాలా బాధాకరంగా, విసుగు పుట్టించేలా ఉండటం,

మరియు (2) మొత్తం కార్యక్రమ బాధ్యతను భుజాన వేసుకోవడం ఉత్సాహాన్ని చంపేసే

భారం కావడం.

అందుకే, 1867 నవంబర్‌లో (అంటే పదేళ్ల క్రితం, నేను ఎవరికీ తెలియని సమయంలో)

మీరు నాకు చేసిన ప్రతిపాదననే ఇప్పుడు నేను మీకు చేస్తున్నాను; అదేమిటంటే:

మీరు వేదికపై నిలబడి చిత్రాలు గీయాలి, నేను మీ పక్కన నిలబడి ప్రేక్షకులతో

సరదాగా వాదోపవాదాలు (లేదా హాస్యభరితమైన మాటల తూటాలు) చేయాలి. మీకు తోడుగా

(పెద్ద నగరాల్లో మాత్రమే – చిన్న వాటికి వెళ్లడం ఇష్టం లేదు) తిరుగుతూ గడపడాన్ని

నేను ఎంతగానో ఆస్వాదిస్తాను.

ఈ లేఖలో నగరాల జాబితా మరియు ప్రతి నగరంలో ఎన్ని ప్రదర్శనలు ఇవ్వాలనే

ప్రణాళిక వివరాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఇది జరగాల్సిన పనే. ఇది ప్రశంసనీయం. ఇతర సమర్థులైన వ్యక్తులు దీన్ని చేయడం

మర్చిపోతారేమోనని నేనే స్వయంగా ఈ మాట చెబుతున్నాను. వేలంలో నా పాత లేఖలు

నాలుగు అమ్ముడయ్యాయని తెలుస్తోంది; వాటిలో మూడు వరుసగా ఇరవై ఏడు,

ఇరవై ఎనిమిది మరియు ఇరవై తొమ్మిది డాలర్లకు, పైన పేర్కొన్న లేఖ

నలభై మూడు డాలర్లకు అమ్ముడయ్యాయి. దీనికి సంబంధించి ఒక ఎంతో సంతృప్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, గత ముప్పై ఆరు ఏళ్లలో నా రచనల ఆర్థిక విలువ ఏమాత్రం తగ్గకపోగా, పైగా పెరిగింది. ఆ నలభై మూడు డాలర్ల విలువైన లేఖ అప్పట్లో ఒక్కో పదానికి సుమారు పది సెంట్ల చొప్పున అమ్ముడై ఉంటుందని నా అంచనా; అదే ఆ లేఖను నేను ఈ రోజు రాసి ఉంటే, దాని మార్కెట్ విలువ ముప్పై సెంట్లు ఉండేది—అంటే నా విలువ రెండు లేదా మూడు వందల శాతం పెరిగిందన్నమాట. మరొక సంతోషకరమైన విషయం ఏమిటంటే, జనరల్ గ్రాంట్ రాసిన ఒక లేఖ పద్దెనిమిది డాలర్ల కంటే తక్కువ ధరకు అమ్ముడైంది. దేశం దృష్టిలో జనరల్ గ్రాంట్కున్న ఉన్నత స్థానాన్ని నేను అందుకోలేకపోవచ్చు, కానీ లేఖల రచనల విషయానికి వస్తే మాత్రం ఆయన నా పక్కన మొదటి వరుసలో కూర్చోలేరని తెలుసుకోవడం నాకు ఎంతో ఆనందాన్నిస్తుంది.

ఇది నాకు ఒక విషయాన్ని గుర్తుచేస్తోంది—తొమ్మిది ఏళ్ల క్రితం, మేము లండన్‌లోని టెడ్‌వర్త్ స్క్వేర్‌లో నివసిస్తున్నప్పుడు, నేను చనిపోతున్నానంటూ అమెరికన్ పత్రికలకు ఒక వార్త (కేబుల్ సందేశం) చేరింది. నిజానికి చనిపోతున్నది నేను కాదు. అది నా బంధువు అయిన మరొక క్లెమెన్స్—అంటే డాక్టర్ జె. రాస్ క్లెమెన్స్ (ప్రస్తుతం సెయింట్ లూయిస్‌లో ఉన్నారు). ఆయన చనిపోయే పరిస్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, క్లెమెన్స్ వంశానికి సహజమైన ఏదో ఒక తెలివైన ఉపాయంతో ఆ ప్రమాదం నుండి బయటపడ్డారు. నా పరిస్థితి గురించి తెలుసుకోవడానికి అమెరికన్ పత్రికల లండన్ ప్రతినిధులు చేతిలో వార్తా సందేశాలతో గుంపులు గుంపులుగా రావడం మొదలుపెట్టారు. నాకు ఏ సమస్యా లేదు; నా అధ్యయన గదిలో కూర్చుని పుస్తకం చదువుతూ, ధూమపానం చేస్తూ నన్ను చూసేసరికి వాళ్లంతా ఆశ్చర్యపోయారు, అలాగే నిరాశ చెందారు—ఎందుకంటే అట్లాంటిక్ అవతలికి పంపడానికి నా గురించి ఎటువంటి సంచలనాత్మక వార్తా దొరకలేదు. వారిలో ఒకరు మృదుస్వభావి, దయగలవారు, గంభీరమైన మరియు సానుభూతిపరుడైన ఐరిష్ వ్యక్తి. ఆయన తన బాధను సాధ్యమైనంతవరకు దాచుకుని, సంతోషంగా ఉన్నట్లు నటించడానికి ప్రయత్నిస్తూ నాతో ఇలా అన్నారు: న్యూయార్క్‌లో నేను చనిపోయినట్లు వార్త వచ్చిందని, దాని గురించి తన పత్రిక ‘ఈవినింగ్ సన్’ తనకు సందేశం పంపిందని చెప్పారు. దానికి సమాధానంగా ఏమి పంపాలని ఆయన అడిగారు? అప్పుడు నేను ఇలా అన్నాను—

“ఆ వార్తలో అతిశయోక్తి చాలా ఎక్కువగా ఉందని చెప్పండి.”

ఆయన ఏమాత్రం నవ్వలేదు, కానీ గంభీరంగా అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయి, సరిగ్గా ఆ మాటలతోనే సందేశం పంపారు. ఆ మాట ప్రపంచాన్ని ఎంతో ఆకట్టుకుంది; అతిశయోక్తులను తప్పుబట్టాల్సిన సందర్భం వచ్చినప్పుడల్లా, ఇప్పటికీ అప్పుడప్పుడు వార్తాపత్రికలలో ఆ మాట కనిపిస్తూనే ఉంటుంది. తరువాత వచ్చిన వ్యక్తి కూడా ఒక ఐరిష్ వాడే. అతని చేతిలో న్యూయార్క్ వరల్డ్ పత్రిక నుండి వచ్చిన న్యూయార్క్ కేబుల్‌గ్రామ్ ఉంది. అతను ఆ కేబుల్‌ను కల్పితమైన మృదువైన మాటలతో, ఉపశమనాలతో దాటవేయడానికి స్పష్టంగా ప్రయత్నిస్తుండటంతో, నా కుతూహలం రేకెత్తింది, అందులో నిజంగా ఏముందో చూడాలనిపించింది. అందుకే అవకాశం దొరకగానే అతని చేతిలోంచి దాన్ని లాక్కున్నాను. అందులో ఇలా ఉంది,

“మార్క్ ట్వైన్ చనిపోతుంటే ఐదు వందల పదాలు పంపండి. నేను చనిపోతే వెయ్యి పదాలు పంపండి.”

ఇప్పుడు నా ఆ పాత ఉత్తరం నిన్న నలభై మూడు డాలర్లకు అమ్ముడుపోయింది. నేను చనిపోయాక దాని విలువ ఎనభై ఆరు డాలర్లు ఉంటుంది

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-7-26-ఉయ్యూరు 

‘’అమెరికన్ సాహిత్య పితామహుడు  ‘’మార్క్ ట్వైన్ ఆత్మకథ-1

పరిచయం.

నా మరణానంతరం ఇది ప్రచురితమైనప్పుడు, భవిష్యత్తులో రాబోయే అన్ని ఆత్మకథలకు ఈ ఆత్మకథ ఒక ఆదర్శంగా నిలవాలని నేను ఆశిస్తున్నాను. అంతేకాక, దీని రూపం  పద్ధతి కారణంగా ఇది రాబోయే అనేక శతాబ్దాల పాటు చదవబడి, ప్రశంసించబడాలని కూడా నేను ఆశిస్తున్నాను. ఆ రూపం  పద్ధతి ద్వారా గతం, వర్తమానం నిరంతరం ముఖాముఖిగా నిలుస్తూ, ఉక్కుకు రాపిడి తగిలినట్లుగా, ఎప్పటికప్పుడు కొత్తగా ఆసక్తిని రేకెత్తించే వైరుధ్యాలను సృష్టిస్తాయి.

అంతేకాక, నా ఈ ఆత్మకథ నా జీవితంలోని ఆడంబరమైన ఘట్టాలను ఎంచుకోకుండా, ప్రధానంగా ఒక సామాన్య మానవుని జీవితాన్ని రూపొందించే సాధారణ అనుభవాల గురించే చర్చిస్తుంది. ఎందుకంటే, ఈ ఘట్టాలు అతడు తన సొంత జీవితంలో సుపరిచితమైనవే, మరియు వాటిలో తన జీవితమే ప్రతిబింబించి, అచ్చులో నిక్షిప్తమైనట్లు అతడు చూస్తాడు. సాధారణ, సాంప్రదాయాత్మక ఆత్మకథా రచయిత తన వృత్తి జీవితంలో ప్రసిద్ధ వ్యక్తులతో పరిచయం ఏర్పడిన సందర్భాలను ప్రత్యేకంగా వెతికి పట్టుకున్నట్లు కనిపిస్తాడు, అయితే ప్రసిద్ధి చెందని వ్యక్తులతో అతని పరిచయాలు కూడా అతనికి అంతే ఆసక్తికరంగా ఉండేవి,  అతని పాఠకులకు కూడా అలాగే ఉంటాయి, అంతేకాక అవి ప్రసిద్ధులతో అతని పరిచయాల కంటే ఎన్నో రెట్లు అధికం.

నిన్న మధ్యాహ్నం హోవెల్స్ ఇక్కడ ఉన్నారు,  నేను అతనికి ఈ ఆత్మకథ యొక్క పూర్తి ప్రణాళికను  దాని పైకి వ్యవస్థ లేనట్లు కనిపించే విధానాన్ని వివరించాను—పైకి మాత్రమే వ్యవస్థ లేనట్లు కనిపిస్తుంది, ఎందుకంటే అది నిజానికి అలా కాదు. ఇది ఒక ఉద్దేశపూర్వకమైన విధానం,  ఆ విధానం యొక్క సూత్రం ఏమిటంటే, ఆ క్షణంలో నాకు ఆసక్తి కలిగించే విషయం గురించి నేను మాట్లాడతాను, మరియు దానిపై నా ఆసక్తి తీరిపోయిన మరుక్షణమే దానిని పక్కనపెట్టి వేరొక విషయం గురించి మాట్లాడతాను. ఇది ఏ నిర్దేశిత మార్గాన్ని అనుసరించని మరియు అటువంటి మార్గాన్ని అనుసరించబోని ఒక విధానం. ఇది ఒక సంపూర్ణమైన, ఉద్దేశపూర్వకమైన గందరగోళ వ్యవస్థ–ఎక్కడా మొదలవ్వని, ఏ నిర్దిష్ట మార్గాన్నీ అనుసరించని, నేను బ్రతికి ఉన్నంతకాలం ఎన్నడూ ముగింపుకు చేరలేని ఒక గమనం. ఎందుకంటే, నేను వంద సంవత్సరాల పాటు రోజుకు రెండు గంటల చొప్పున స్టెనోగ్రాఫర్‌తో మాట్లాడినా కూడా, నా జీవితకాలంలో నాకు ఆసక్తి కలిగించిన విషయాలలో పదో వంతును కూడా నేను ఎప్పటికీ రాయలేను. నా ఈ ఆత్మకథ ఎలాంటి ప్రయత్నం లేకుండానే రెండు వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తుందని, ఆ తర్వాత కొత్తగా మొదలై మిగిలిన కాలమంతా జీవిస్తుందని నేను హోవెల్స్‌తో చెప్పాను.

అది సాధ్యమవుతుందని తాను నమ్ముతున్నానని ఆయన అన్నారు, అలాగే దానితో ఒక గ్రంథాలయాన్ని ఏర్పాటు చేయాలనే ఉద్దేశం నాకుందా అని నన్ను అడిగారు.

నా ఉద్దేశం అదేనని చెప్పాను; కానీ నేను తగినంత కాలం జీవిస్తే, ఆ పుస్తకాలన్నింటినీ కేవలం ఒక నగరంలో ఉంచడం సాధ్యం కాదని, వాటికి ఒక రాష్ట్రమంత స్థలం అవసరమవుతుందని అన్నాను. అంతేకాక, ఆ పుస్తకాల పూర్తి సెట్‌ను వాయిదాల పద్ధతిలో తప్ప, ఏ ఒక్క కోటీశ్వరుడూ (లేదా బిలియనీర్) కూడా ఒకేసారి కొనుగోలు చేయలేకపోవచ్చని చెప్పాను.

హౌవెల్స్ దాన్ని అభినందించారు, ఎంతో ప్రశంసించి మద్దతు తెలిపారు; ఆయన అలా చేయడం తెలివైన  వివేకవంతమైన పని. ఒకవేళ ఆయన భిన్నమైన వైఖరిని ప్రదర్శించి ఉంటే, నేను ఆయన్ని కిటికీలోంచి బయటకు విసిరికొట్టి ఉండేవాడిని. నాకు విమర్శలంటే ఇష్టమే, కానీ అవి నా పద్ధతిలోనే ఉండాలి.

I.

వర్జీనియా క్లెమెన్స్ కుటుంబ నేపథ్యాన్ని పరిశీలిస్తే, నోవా కాలం నాటి వరకు విస్తరించి ఉన్న పూర్వీకుల వరుస క్రమం కనిపిస్తుంది. సంప్రదాయం ప్రకారం, వారిలో కొందరు ఎలిజబెత్ రాణి కాలంలో సముద్రపు దొంగలుగానూ, బానిస వ్యాపారులుగానూ ఉండేవారు. కానీ ఇది వారికి ఏమాత్రం అగౌరవం కలిగించే విషయం కాదు, ఎందుకంటే డ్రేక్, హాకిన్స్ వంటి వారు కూడా అటువంటి పనులే చేసేవారు. అప్పట్లో అది ఒక గౌరవప్రదమైన వృత్తిగా పరిగణించబడేది, పైగా రాజులు కూడా అందులో భాగస్వాములుగా ఉండేవారు. నా కాలంలో కూడా నాకు సముద్రపు దొంగగా మారాలనే కోరిక కలిగేది. పాఠకులు – తమ అంతరాత్మను లోతుగా పరిశీలిస్తే – వారికి కూడా అలాంటివి అనిపించవచ్చు… సరే, అక్కడ వారికి ఏం కనిపిస్తుందనేది పక్కన పెడదాం; నేను రాస్తున్నది వారి ఆత్మకథ కాదు, నా ఆత్మకథ కదా. ఆ తర్వాత, సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆ పూర్వీకుల వరుసలో ఒకరు జేమ్స్ I లేదా చార్లెస్ I కాలంలో స్పెయిన్‌కు రాయబారిగా వెళ్లారు; అక్కడ వివాహం చేసుకుని, మా రక్తంలో కాస్త స్పానిష్ ఉత్సాహాన్ని నింపేలా వారసత్వాన్ని అందించారు. అలాగే, ఆ వ్యక్తి లేదా మరొకరు – జెఫ్రీ క్లెమెంట్ అనే వ్యక్తి – చార్లెస్‌కు మరణశిక్ష విధించడంలో సహాయపడ్డారని కూడా ఒక కథనం ఉంది.

… రికార్డులను పరిశీలించిన క్లెమెన్స్ కుటుంబ సభ్యుల వాదనలు  నా అంతరాత్మ ప్రబోధం (సహజాతం) రెండూ ఒకే విషయాన్ని సూచిస్తున్నాయి: ‘అమరవీరులను సృష్టించినవాడు’ (martyr-maker) అని పిలువబడే జెఫ్రీ క్లెమెంట్ నా పూర్వీకుడేనని నేను నమ్మాల్సి వచ్చింది. అంతేకాదు, అతని పట్ల సానుకూల దృక్పథాన్ని, నిజానికి గర్వాన్ని కూడా కలిగి ఉండాల్సి వచ్చింది. దీనివల్ల నాలో అహంకారం పెరిగింది, అది ఒక లోపం. నాకంటే తక్కువ గొప్ప వంశ నేపథ్యం ఉన్నవారి కంటే నన్ను నేను గొప్పగా భావించేలా ఇది చేసింది; కొన్ని సందర్భాల్లో వారిని తక్కువ చేసి మాట్లాడటానికి, నలుగురిలో వారికి బాధ కలిగించే మాటలు అనడానికి కూడా ఇది నన్ను ప్రేరేపించింది.

కొన్నేళ్ల క్రితం బెర్లిన్‌లో అలాంటి సంఘటన ఒకటి జరిగింది. అప్పట్లో చక్రవర్తి ఆస్థానంలో విలియం వాల్టర్ ఫెల్ప్స్ మన రాయబారిగా ఉండేవారు; ఒక సాయంత్రం క్యాబినెట్ మంత్రి అయిన కౌంట్ ఎస్. (Count S.) ను కలవడానికి ఆయన నన్ను విందుకి ఆహ్వానించారు. ఆ ఉన్నత వంశీయుడు గొప్ప వంశ చరిత్ర కలిగిన వ్యక్తి. సహజంగానే, నాకు కూడా కొంత వంశ నేపథ్యం ఉందని చెప్పాలని నాకు అనిపించింది; కానీ నా పూర్వీకుల ప్రస్తావనను బలవంతంగా బయటకు లాగడం నాకు ఇష్టం లేదు, పైగా అది చాలా సహజంగా అనిపించేలా చెప్పడానికి నాకు ఎప్పుడూ సరైన అవకాశం దొరకలేదు. బహుశా ఫెల్ప్స్ కూడా అదే ఇబ్బందిని ఎదుర్కొని ఉంటారని నా అభిప్రాయం. నిజానికి అతను అప్పుడప్పుడు కలత చెందినట్లు కనిపించాడు—కేవలం యాదృచ్ఛికంగా తన పూర్వీకుడిని కనుక్కోవాలని కోరుకుంటూ, అది యాదృచ్ఛికంగా అనిపించేంత మార్గం తోచని వ్యక్తి ఎలా కనిపిస్తాడో సరిగ్గా అలాగే.

కానీ చివరికి, భోజనం తర్వాత, అతను ఒక ప్రయత్నం చేశాడు. అతను మమ్మల్ని తన డ్రాయింగ్ రూమ్‌లో తిప్పుతూ, చిత్రాలను చూపించాడు, చివరకు ఒక మొరటుగా, పురాతనంగా ఉన్న చెక్కడాని ముందు ఆగాడు. అది చార్లెస్ I ను విచారించిన న్యాయస్థానం యొక్క చిత్రం. అందులో ప్యూరిటన్ స్లౌచ్ టోపీలు ధరించిన న్యాయమూర్తులు ఒక పిరమిడ్ ఆకారంలో ఉన్నారు, వారి కింద ఒక బల్ల వద్ద టోపీలు లేకుండా ముగ్గురు కార్యదర్శులు కూర్చుని ఉన్నారు. మిస్టర్ ఫెల్ప్స్ ఆ ముగ్గురిలో ఒకరిపై తన వేలు పెట్టి, ఆనందోత్సాహంతో కూడిన ఉదాసీనతతో ఇలా అన్నాడు—

“నా పూర్వీకులలో ఒకరు.”

నేను ఒక న్యాయమూర్తిపై నా వేలు పెట్టి, తీవ్రమైన నిస్సత్తువతో బదులిచ్చాను—

“నా పూర్వీకుడా. కానీ అది చిన్న విషయమే. నాకు ఇతరులు కూడా ఉన్నారు.”

నేను స్వయంగా ఈ సంప్రదాయాలను లేదా కథనాలను పరిశీలించలేదు; ఒక కారణం నా బద్ధకం కావచ్చు, మరొక కారణం నా వంశావళిలోని ఈ చివరి భాగాన్ని (అంటే నన్ను) మెరుగుపరచడంలోనూ, ఆకర్షణీయంగా చూపించడంలోనూ నేను నిమగ్నమై ఉండటం. కానీ ఇతర క్లెమెన్స్ కుటుంబ సభ్యులు మాత్రం తాము ఆ విషయాలను పరిశీలించామని, అవి వాస్తవాలేనని ధృవీకరించారు. అందుకే, నా పూర్వీకుల ద్వారా నేను చార్లెస్‌ను అతని కష్టాల నుండి బయటపడేయడంలో (అంటే అతనికి మరణశిక్ష విధించడంలో) పరోక్షంగా సహాయపడ్డానని నేను ఎప్పుడూ భావిస్తూ వచ్చాను. నా అంతరాత్మ కూడా నన్ను అలాగే నమ్మేలా చేసింది. మనలో ఏదైనా బలమైన, స్థిరమైన మరియు చెరిగిపోని భావన ఉన్నప్పుడు, అది మనకు కొత్తగా కలిగినది కాదని, పూర్వీకుల నుండి సంక్రమించినదని మనం గ్రహించవచ్చు—అది ఎప్పటి నుండో వస్తూ, కాలక్రమేణా బలపడి స్థిరపడి ఉంటుంది. చార్లెస్ పట్ల నాకు ఎప్పుడూ తీవ్రమైన వ్యతిరేకత ఉంటూ వచ్చింది; ఆ భావన ఆ నాటి న్యాయమూర్తి హృదయం నుండి నా పూర్వీకుల రక్తనాళాల ద్వారా నా వరకు వచ్చిందని నేను కచ్చితంగా నమ్ముతున్నాను. ఎందుకంటే, వ్యక్తిగత కారణాల వల్ల ఇతరుల పట్ల ద్వేషం పెంచుకోవడం నా స్వభావం కాదు; ఉదాహరణకు, జెఫ్రీస్ పట్ల నాకు ఎలాంటి ద్వేషం లేదు. నిజానికి ఉండాలి, కానీ లేదు. దీన్ని బట్టి చూస్తే, జేమ్స్ II కాలం నాటి నా పూర్వీకులకు జెఫ్రీస్ పట్ల పెద్దగా పట్టించుకునేంత ఆసక్తి లేదని అర్థమవుతోంది; ఎందుకో నాకు తెలియదు, ఎప్పటికీ అర్థం చేసుకోలేకపోయాను, కానీ ఆ భావన మాత్రం అలాగే సూచిస్తోంది.

రికార్డులను పరిశీలించినట్లు చెప్పిన క్లెమెన్స్ కుటుంబీకుల మాటలు మరియు నా అంతరాత్మ ప్రబోధం ఆధారంగా, ‘అమరవీరుడిని సృష్టించిన వ్యక్తి’ (martyr-maker) అయిన జెఫ్రీ క్లెమెంట్ నా పూర్వీకుడని నేను నమ్ముతూ వచ్చాను; అతని పట్ల సానుకూల భావనను, నిజానికి గర్వాన్ని కూడా కలిగి ఉన్నాను. దీనివల్ల నాలో అహంకారం పెరిగింది, అది ఒక లోపం. నాకంటే తక్కువ గొప్ప వంశ నేపథ్యం ఉన్నవారి కంటే నన్ను నేను గొప్పగా భావించేలా ఇది నన్ను ప్రేరేపించింది; అంతేకాక, సందర్భం వచ్చినప్పుడు వారిని తక్కువ చేసి మాట్లాడటం, నలుగురిలో వారికి బాధ కలిగించే మాటలు అనడం వంటి పనులు చేసేలా చేసింది.

“నా పూర్వీకుడు.”

నేను ఒక న్యాయమూర్తిపై వేలు ఉంచి, వ్యంగ్యంతో కూడిన నిర్లిప్తతతో ఇలా బదులిచ్చాను—

“నా పూర్వీకుడు. కానీ అది పెద్ద విషయం కాదు. నాకు ఇంకా చాలా మంది ఉన్నారు.”

అలా చేయడం నా గొప్పతనం అనిపించుకోదు. అప్పటి నుండి నేను ఎప్పుడూ దానికి చింతిస్తూనే ఉన్నాను. కానీ అది అతన్ని బాగా ఇరుకున పడేసింది. ఆయనకు ఎలా అనిపించి ఉంటుందో! అయినప్పటికీ, మా స్నేహంలో ఎలాంటి మార్పూ రాలేదు; అతని నేపథ్యం సామాన్యమైనదే అయినప్పటికీ, అతను ఎంతో ఉన్నతమైన వ్యక్తి అని ఇది నిరూపించింది. ఆ విషయాన్ని నేను పెద్దగా పట్టించుకోకపోవడం కూడా నా విషయంలో ప్రశంసనీయమే. అతని పట్ల నా ప్రవర్తనలో ఎలాంటి మార్పూ చేసుకోలేదు, ఎప్పుడూ అతన్ని సమానంగానే చూశాను.

కానీ ఒక రకంగా ఆ రాత్రి నాకు చాలా కష్టంగా గడిచింది. మిస్టర్ ఫెల్ప్స్ మరియు కౌంట్ ఎస్. (Count S.) నన్ను ‘ముఖ్య అతిథి’గా భావించారు; కానీ నాకు మాత్రం అలా అనిపించలేదు, ఎందుకంటే నాకు వచ్చిన ఆహ్వాన పత్రికలో అలాంటి సూచన ఏదీ లేదు. అది కేవలం ఒక కార్డుపై రాసిన సాధారణ స్నేహపూర్వక సందేశం మాత్రమే. భోజన సమయం ఆసన్నమయ్యేసరికి ఫెల్ప్స్ కూడా సందిగ్ధంలో పడ్డారు. ఏదో ఒకటి చేయక తప్పదు, కానీ వివరణలు ఇచ్చుకోవడానికి అది సరైన సమయం కాదు. నన్ను తనతో పాటు ముందుగా వెళ్ళమని ఆయన ప్రయత్నించారు, కానీ నేను వెనుకాడాను; ఆ తర్వాత ఎస్.ను అడిగారు, ఆయన కూడా నిరాకరించారు. అక్కడ మరో అతిథి కూడా ఉన్నారు, కానీ ఆయన విషయంలో ఎలాంటి సమస్య రాలేదు. చివరకు మేమంతా ఒకేసారి లోపలికి వెళ్లాము. సీట్ల కోసం ఒక పద్ధతి ప్రకారం కదిలాము; నాకు మిస్టర్ ఫెల్ప్స్ ఎడమ వైపున ఉన్న సీటు దొరికింది, కౌంట్ ఫెల్ప్స్‌కు ఎదురుగా ఉన్న సీటును తీసుకున్నారు, ఇక వేరే దారి లేక మరో అతిథికి ‘ముఖ్య అతిథి’ స్థానం దక్కింది. భోజనం తర్వాత మళ్ళీ డ్రాయింగ్ రూమ్‌కి వచ్చాము, అప్పుడు కూడా అదే గందరగోళం నెలకొంది. నేను కొత్త బూట్లు వేసుకున్నాను, అవి చాలా బిగుతుగా ఉన్నాయి. రాత్రి పదకొండు గంటల సమయానికి నేను రహస్యంగా ఏడుస్తున్నాను; ఆ నొప్పి భరించలేక అలా జరిగింది. సంభాషణ ఆగిపోయి గంట గడిచింది. ఎస్. (S.) రాత్రి తొమ్మిదిన్నర నుండే మరణశయ్యపై ఉన్న ఒక అధికారిని పరామర్శించడానికి వెళ్లాల్సి ఉంది. చివరకు, ఒక మంచి ఆలోచనతో మేమంతా ఒక్కసారిగా లేచి, ఎలాంటి వివరణలు లేకుండానే వీధి తలుపు వైపు వెళ్లాము—అందరం కలిసి, ఎవరికీ ప్రాధాన్యత ఇవ్వకుండా—అలా విడిపోయాము.

ఆ సాయంత్రం కొన్ని లోపాలు ఉన్నప్పటికీ, నా పూర్వీకుడి ప్రస్తావన తీసుకురాగలిగినందుకు నాకు సంతృప్తిగా అనిపించింది.

వర్జీనియాకు చెందిన క్లెమెన్స్ కుటుంబ సభ్యులలో జెరెమియా (ఇప్పటికే ప్రస్తావించబడింది) మరియు షెరార్డ్ ఉన్నారు. జెరెమియా క్లెమెన్స్‌కు పిస్టల్ కాల్చడంలో మంచి నైపుణ్యం ఉందని పేరుండేది; ఒకసారి ఆ నైపుణ్యం వల్ల కొందరు వ్యాపార ప్రతినిధులతో (డ్రమ్మర్లతో) స్నేహం ఏర్పరచుకోవడం ఆయనకు సాధ్యమైంది—కేవలం మృదువైన మాటలు, వాదనలతో అయితే వారు ఆయన వైపు చూసి ఉండేవారు కాదు. ఆ సమయంలో అతను రాష్ట్రమంతటా ప్రచారం చేస్తున్నాడు. డ్రమ్మర్లు వేదిక ముందు గుంపుగా ఉన్నారు, మరియు అతను తన ప్రసంగం చేస్తున్నప్పుడు డ్రమ్ వాయించడానికి వారిని ప్రతిపక్షం నియమించుకుంది. అతను ప్రారంభించడానికి సిద్ధమైనప్పుడు, అతను తన రివాల్వర్‌ను బయటకు తీసి తన ముందు ఉంచి, తన మృదువైన, సున్నితమైన స్వరంతో ఇలా అన్నాడు–

“నేను ఎవరినీ గాయపరచాలని అనుకోవడం లేదు,  అలా చేయకుండా ప్రయత్నిస్తాను; కానీ నా దగ్గర ఆ ఆరు డ్రమ్ములకు ఒక్కొక్కదానికి ఒక్కో తూటా మాత్రమే ఉంది, మరియు మీరు వాటిని వాయించాలనుకుంటే, వాటి వెనుక నిలబడకండి.”

షెరార్డ్ క్లెమెన్స్ యుద్ధ రోజుల్లో వెస్ట్ వర్జీనియా నుండి రిపబ్లికన్ కాంగ్రెస్ సభ్యుడు, ఆ తర్వాత సెయింట్ లూయిస్‌కు వెళ్ళాడు, అక్కడ జేమ్స్ క్లెమెన్స్ శాఖ నివసించేది, మరియు ఇప్పటికీ నివసిస్తోంది, మరియు అక్కడ అతను తీవ్రమైన తిరుగుబాటుదారుగా మారాడు. ఇది యుద్ధం తర్వాత జరిగింది. అతను రిపబ్లికన్‌గా ఉన్న సమయంలో నేను తిరుగుబాటుదారుడిని; కానీ అతను తిరుగుబాటుదారుడిగా మారే సమయానికి నేను (తాత్కాలికంగా) రిపబ్లికన్‌గా మారాను. క్లెమెన్స్ కుటుంబం, తమకు ఎంత అసౌకర్యం కలిగినా సరే, రాజకీయ సమతుల్యతను కాపాడటానికి ఎల్లప్పుడూ తమ శాయశక్తులా కృషి చేశారు. షెరార్డ్ క్లెమెన్స్‌కు ఏమైందో నాకు తెలియదు; కానీ ఒకసారి నేను న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లో జరిగిన ఒక రిపబ్లికన్ మహాసభలో సెనేటర్ హాలీని పరిచయం చేశాను, ఆ తర్వాత సెయింట్ లూయిస్ నుండి షెరార్డ్ రాసిన ఒక ఘాటైన లేఖ నాకు అందింది. అందులో అతను, ఉత్తరాది రిపబ్లికన్లు–కాదు, “బురద గళ్ల” గురించి మాట్లాడాడు..”

అలా చేయడం నా గొప్పతనం అనిపించుకోదు. అప్పటి నుండి నేను ఎప్పుడూ దానికి చింతిస్తూనే ఉన్నాను. కానీ, దానివల్ల అతను ఇబ్బందికరమైన పరిస్థితిలో పడ్డాడు. అతనికి ఎలా అనిపించి ఉంటుందో అని నాకనిపిస్తుంది. ఏదేమైనా, మా స్నేహంలో ఎలాంటి మార్పూ రాలేదు; అతని నేపథ్యం సామాన్యమైనదే అయినప్పటికీ, అతను ఎంత ఉన్నతమైన వ్యక్తిత్వంతో మెలిగాడో ఇది రుజువు చేస్తుంది. ఆ విషయాన్ని నేను పట్టించుకోకుండా ఉండటం కూడా నా మంచి లక్షణమే. అతని పట్ల నా ప్రవర్తనలో ఎలాంటి మార్పూ చేసుకోలేదు, ఎప్పుడూ అతన్ని సమానంగానే చూశాను.

ఆ సాయంత్రం కొన్ని లోపాలు ఉన్నప్పటికీ, నా పూర్వీకుడి ప్రస్తావన తీసుకురాగలిగినందుకు నాకు సంతృప్తిగా అనిపించింది.

వర్జీనియాకు చెందిన క్లెమెన్స్ కుటుంబ సభ్యులలో జెరెమియా (ఇప్పటికే ప్రస్తావించబడింది) మరియు షెరార్డ్ ఉన్నారు. జెరెమియా క్లెమెన్స్‌కు పిస్టల్ షూటింగ్‌లో మంచి నైపుణ్యం ఉందని పేరు ఉండేది, ఒకసారి అది అతనికి… కేవలం పైపైన చెప్పే మాటలు లేదా వాదనల పట్ల ఏమాత్రం ఆసక్తి చూపని కొందరు డ్రమ్ వాయించేవారిని (ప్రచార బృంద సభ్యులను) తన వైపు తిప్పుకోవడానికి… ఆ సమయంలో ఆయన రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఎన్నికల ప్రచారం నిర్వహిస్తున్నారు. ఆయన ప్రసంగిస్తున్నప్పుడు డ్రమ్స్ వాయించడానికి ప్రత్యర్థులు ఆ బృందాన్ని నియమించి, వేదిక ముందు వారిని మోహరించారు. ప్రసంగం మొదలుపెట్టే ముందు, ఆయన తన రివాల్వర్‌ను బయటకు తీసి తన ముందు ఉంచుకుని, ఎంతో మృదువైన, హాయినిచ్చే శైలిలో ఇలా అన్నారు—

“నేను ఎవరినీ బాధపెట్టాలని అనుకోవడం లేదు, అలా జరగకుండా చూసుకుంటాను కూడా; కానీ నా దగ్గర ఆ ఆరు డ్రమ్ముల కోసం ఒక్కో బుల్లెట్ మాత్రమే ఉంది; ఒకవేళ మీరు వాటిని వాయించాలనుకుంటే, వాటి వెనుక నిలబడకండి.”

షెరార్డ్ క్లెమెన్స్ అంతర్యుద్ధం సమయంలో వెస్ట్ వర్జీనియా నుండి రిపబ్లికన్ కాంగ్రెస్ సభ్యుడిగా ఉండేవారు. ఆ తర్వాత ఆయన సెయింట్ లూయిస్‌కు వెళ్లారు (అక్కడ జేమ్స్ క్లెమెన్స్ కుటుంబ శాఖ నివసిస్తూ ఉండేది, ఇప్పటికీ అక్కడే ఉంది), అక్కడ ఆయన తీవ్రమైన ‘రెబెల్’ (దక్షిణాది పక్షపాతి)గా మారారు. ఇది యుద్ధం తర్వాత జరిగిన విషయం. ఆయన రిపబ్లికన్‌గా ఉన్నప్పుడు నేను రెబెల్‌గా ఉండేవాడిని; కానీ ఆయన రెబెల్‌గా మారే సమయానికి నేను (తాత్కాలికంగా) రిపబ్లికన్‌గా మారాను. క్లెమెన్స్ కుటుంబం తమకు ఎంత అసౌకర్యం కలిగినా సరే, రాజకీయ సమతుల్యతను కాపాడటానికి ఎప్పుడూ తమ వంతు కృషి చేస్తూనే వచ్చారు. షెరార్డ్ క్లెమెన్స్‌కు ఏమైందో నాకు తెలియదు; కానీ ఒకసారి న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లో జరిగిన రిపబ్లికన్ బహిరంగ సభలో సెనేటర్ హావ్లీని పరిచయం చేసినప్పుడు, సెయింట్ లూయిస్ నుండి షెరార్డ్ నాకు ఒక ఘాటైన లేఖ రాశారు. ఉత్తరాది రిపబ్లికన్లు—కాదు, “ఉత్తరాది అల్పులు” (mudsills)—అగ్ని మరియు ఖడ్గంతో దక్షిణాది నాటి కులీన వర్గాన్ని తుడిచిపెట్టేశారని, రక్తసంబంధం రీత్యా కులీన వర్గానికి చెందిన నేను అటువంటి ‘పందుల’తో (నీచమైన వారితో) కలిసి తిరగడం తగదని ఆయన అందులో పేర్కొన్నారు. నేను ‘లాంబ్టన్’ వంశానికి చెందినవాడినన్న విషయాన్ని మర్చిపోయానా అని ఆయన ప్రశ్నించారు.

అది నా తల్లి వైపు కుటుంబ నేపథ్యాన్ని ఉద్దేశించి అన్న మాట. నేను ఇంతకు ముందే చెప్పినట్లుగా, ఆమె ఒక ‘లాంబ్టన్’ (Lambton)—అంటే ‘p’ అక్షరంతో కూడిన లాంబ్టన్; ఎందుకంటే ప్రారంభ రోజుల్లో అమెరికాలోని కొందరు లాంబ్టన్‌లకు స్పెల్లింగ్ సరిగ్గా రాయడం రాకపోయేది, దాంతో ఆ పేరు వారి చేతిలో కాస్త వికృతంగా మారింది. ఆమె కెంటకీకి చెందినవారు; 1823లో లెక్సింగ్టన్‌లో నా తండ్రిని వివాహం చేసుకున్నప్పుడు ఆమె వయసు ఇరవై ఏళ్లు, ఆయన వయసు ఇరవై నాలుగు ఏళ్లు. వారిద్దరి దగ్గరా పెద్దగా ఆస్తిపాస్తులు ఏమీ లేవు. ఆమె తనతో పాటు ఇద్దరు లేదా ముగ్గురు నల్లజాతి సేవకులను (బానిసలను) తెచ్చారు తప్ప, మరేమీ తెచ్చినట్లు నాకు గుర్తులేదు. వారు తూర్పు టెన్నెస్సీలోని పర్వత ప్రాంతంలో ఏకాంతంగా ఉండే ‘జేమ్స్‌టౌన్’ అనే మారుమూల గ్రామానికి తరలివెళ్లారు. అక్కడ వారికి మొదటి సంతానం కలిగింది, కానీ నేను ఆ తర్వాత పుట్టినవాడిని కాబట్టి నాకు దాని గురించి ఏమీ గుర్తులేదు. నా జననం వాయిదా పడింది—అంటే మిస్సోరీకి వాయిదా పడింది. మిస్సోరీ అప్పట్లో ఒక కొత్త, తెలియని రాష్ట్రం; దానికి ఆకర్షణలు అవసరమయ్యాయి.

నా పెద్ద సోదరుడు ఓరియన్, నా సోదరీమణులు పమేలా… మరియు మార్గరెట్,

మరియు నా సోదరుడు బెంజమిన్ జేమ్స్‌టౌన్‌లో జన్మించారు. బహుశా ఇతరులు కూడా ఉండి ఉండవచ్చు, కానీ ఆ విషయం నాకు ఖచ్చితంగా తెలియదు. నా తల్లిదండ్రులు అక్కడికి రావడం ఆ చిన్న గ్రామానికి గొప్ప ఊరటనిచ్చింది. వారు అక్కడే ఉండిపోతారని, తద్వారా అది ఒక నగరంగా మారుతుందని ఆశించారు. వారు అక్కడే ఉండిపోతారని భావించారు. అందువల్ల అక్కడ అభివృద్ధి జోరుగా సాగింది; కానీ కొంతకాలానికి వారు వెళ్ళిపోయారు,  ధరలు తగ్గిపోయాయి, జేమ్స్‌టౌన్ మళ్ళీ పుంజుకోవడానికి చాలా సంవత్సరాలు పట్టింది. నేను నా పుస్తకమైన “గిల్డెడ్ ఏజ్”లో జేమ్స్‌టౌన్ గురించి వ్రాశాను, కానీ అది విన్నదాని ఆధారంగానే కానీ వ్యక్తిగత పరిజ్ఞానంతో కాదు. నా తండ్రి జేమ్స్‌టౌన్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతంలో ఒక చక్కటి ఎస్టేట్‌ను వదిలివెళ్లారు–75,000 ఎకరాలు.

ఇది ఆశ్చర్యాలతో కూడిన ప్రపంచం. మనం అస్సలు ఊహించని చోట కూడా అవి ఎదురవుతుంటాయి. నేను ఈ పుస్తకంలో ‘సెల్లర్స్’ అనే పాత్రను ప్రవేశపెట్టినప్పుడు, నాతో కలిసి కథ రాస్తున్న చార్లెస్ డడ్లీ వార్నర్, ఆ పాత్ర మొదటి పేరును (Christian name) మార్చాలని ప్రతిపాదించారు. పదేళ్ల క్రితం, పశ్చిమ ప్రాంతంలోని ఒక మారుమూల గ్రామంలో ఆయనకు ‘ఎషోల్ సెల్లర్స్’ (Eschol Sellers) అనే వ్యక్తి పరిచయమయ్యాడు. ఆ పేరు విచిత్రంగానూ, ప్రత్యేకంగానూ ఉండటంతో, మన ‘సెల్లర్స్’ పాత్రకు అది సరిగ్గా సరిపోతుందని ఆయన భావించారు. ఆ ఆలోచన నాకు నచ్చింది, కానీ అసలు ఆ వ్యక్తి ప్రత్యక్షమై అభ్యంతరం చెప్పవచ్చని నేను అన్నాను. దానికి వార్నర్, అలా జరిగే అవకాశం లేదని చెప్పారు; అప్పటికే ఆ వ్యక్తి చనిపోయి ఉంటాడని, అంత విచిత్రమైన పేరున్న వ్యక్తి ఎక్కువ కాలం జీవించి ఉండలేడని ఆయన వాదించారు. అంతేకాక, అతను బతికున్నా సరే, చనిపోయినా సరే, మనకు ఆ పేరే కావాలని, అది అత్యంత సరైనదని, దానిని వదులుకోలేమని ఆయన అన్నారు. దాంతో ఆ పేరు మార్పు జరిగింది. వార్నర్ తెలిసిన ఆ వ్యక్తి ఒక సాధారణ రైతు. పుస్తకం విడుదలైన వారం రోజులకే, ఉన్నత విద్యావంతుడు, రాజసం ఉట్టిపడే ప్రవర్తన కలిగిన ఒక పెద్దమనిషి హార్ట్‌ఫోర్డ్‌కు వచ్చారు. ఆయన తీవ్ర అసహనంతో, పరువు నష్టం దావా వేయాలనే దృఢ సంకల్పంతో ఉన్నారు; ఆశ్చర్యకరంగా ఆయన పేరు కూడా ‘ఎషోల్ సెల్లర్స్’! ఆయనేమో ఆ రెండో వ్యక్తి గురించి ఎప్పుడూ వినలేదు, కనీసం వెయ్యి మైళ్ల పరిధిలో కూడా అతన్ని ఎప్పుడూ కలవలేదు. ఆ ‘అభిమానం దెబ్బతిన్న’ పెద్దమనిషి ఉద్దేశం చాలా స్పష్టంగా, వ్యాపార ధోరణిలో ఉంది: అమెరికన్ పబ్లిషింగ్ కంపెనీ అప్పటికే ముద్రించిన ప్రతులను నిలిపివేయాలి, ముద్రణ పలకల (plates) మీద పేరు మార్చాలి, లేదంటే 10,000 డాలర్ల దావాను ఎదుర్కోవాలి. కంపెనీ వారి హామీని, అనేక క్షమాపణలను స్వీకరించి ఆయన వెళ్ళిపోయారు; మేము ఆ ముద్రణ పలకల మీద పేరును తిరిగి ‘కర్నల్ మల్బెర్రీ సెల్లర్స్’గా మార్చాము. ఏది జరిగినా ఆశ్చర్యం లేదని దీనిని బట్టి అర్థమవుతోంది. ‘ఎషోల్ సెల్లర్స్’ అనే అసాధారణమైన పేరుతో, ఒకరికొకరు సంబంధం లేని ఇద్దరు వ్యక్తులు ఉండటం కూడా సాధ్యమేనని తేలింది.

జేమ్స్ లాంప్టన్ తన జీవితమంతా అద్భుతమైన కలల మత్తులో తేలియాడుతూ గడిపారు, కానీ చివరికి ఆ కలల్లో ఒక్కటి కూడా నిజం కాకుండానే మరణించారు. నేను ఆయన్ని చివరిసారిగా 1884లో చూశాను; అప్పటికి, ఆయన ఇంట్లో ఒక గిన్నెడు పచ్చి టర్నిప్ ముక్కలను తిని, వాటిని కడుపులోకి పంపడానికి ఒక బకెట్ నీళ్లు తాగిన సంఘటన జరిగి ఇరవై ఆరు ఏళ్లు గడిచిపోయాయి. అతను వృద్ధుడై, తల నెరిసిపోయి ఉన్నప్పటికీ, తన పూర్వపు ఉత్సాహభరితమైన శైలిలోనే నా దగ్గరకు వచ్చాడు. అతనిలో ఏమాత్రం మార్పు లేదు—అన్నీ అలాగే ఉన్నాయి: కళ్ళలో ఆనందపు మెరుపు, హృదయంలో అపారమైన ఆశ, ఒప్పించే మాటతీరు, అద్భుతాలను సృష్టించే ఊహాశక్తి—అన్నీ అలాగే ఉన్నాయి. నేను తేరుకునే లోపే, అతను తన ‘అల్లాదీన్ అద్భుత దీపం’ లాంటి ఆలోచనలకు మెరుగులద్ది, ప్రపంచంలోని రహస్య సంపదలను నా కళ్ళ ముందు ఆవిష్కరించడం మొదలుపెట్టాడు. నేను మనసులో ఇలా అనుకున్నాను, “నేను అతని గురించి ఏమాత్రం అతిశయోక్తిగా చెప్పలేదు, అతను ఎలా ఉన్నాడో అలాగే చిత్రించాను; ఈ రోజు కూడా అతను అలాగే ఉన్నాడు. కేబుల్ అతన్ని ఖచ్చితంగా గుర్తుపడతాడు.” నేను అతనిని కాసేపు క్షమించమని అడిగి, పక్కనే ఉన్న కేబుల్ గదిలోకి వెళ్ళాను; కేబుల్ మరియు నేను కలిసి దేశవ్యాప్తంగా సాహిత్య పఠన పర్యటన (reading tour) చేస్తున్నాము. నేను ఇలా అన్నాను—

“నేను నీ గది తలుపు తెరిచి ఉంచుతాను, తద్వారా నువ్వు వినవచ్చు. అక్కడ ఒక ఆసక్తికరమైన వ్యక్తి ఉన్నాడు.”

నేను తిరిగి వచ్చి, లాంప్టన్‌ను ఇప్పుడు ఏం చేస్తున్నావని అడిగాను. అతను తన కొడుకు ద్వారా న్యూ మెక్సికోలో మొదలుపెట్టిన ఒక “చిన్న వ్యాపారం” గురించి చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు; “అదొక చిన్న విషయం—అల్పమైనదే—కొంతవరకు నా ఖాళీ సమయాన్ని గడపడానికి, కొంతవరకు నా పెట్టుబడి వృథాగా పడి ఉండకుండా చూసుకోవడానికి, కానీ ముఖ్యంగా ఆ అబ్బాయిని తీర్చిదిద్దడానికి—ఆ అబ్బాయిని తీర్చిదిద్దడానికి; అదృష్ట చక్రం ఎప్పుడూ తిరుగుతూనే ఉంటుంది, ఒక రోజు అతను తన జీవనోపాధి కోసం కష్టపడాల్సి రావచ్చు—ఈ ప్రపంచంలో విచిత్రమైన సంఘటనలు జరుగుతుంటాయి కదా. కానీ అదొక చిన్న విషయం—నేను చెప్పినట్లుగా, చాలా అల్పమైనది.”

అతను మొదలుపెట్టినప్పుడు అది నిజంగానే చిన్నదిగా ఉంది. కానీ అతని నైపుణ్యం కలిగిన చేతుల్లో అది పెరిగి, వికసించి, విస్తరించింది—అబ్బా, ఊహకందని స్థాయికి చేరింది. అరగంట తర్వాత అతను తన మాటలు ముగించాడు; ఆయన తన మాటలను ఎంతో హాయిగా, నింపాదిగా సాగే శైలిలో ఇలా ముగించారు:

“అవును, ఈ రోజుల్లోని వ్యవహారాలతో పోలిస్తే ఇది చాలా చిన్న విషయం—ఒక అల్పమైన వ్యవహారం—కానీ సరదాగా ఉంటుంది. కాలక్షేపానికి పనికొస్తుంది. ఆ కుర్రాడు దీని గురించి గొప్పగా అనుకుంటున్నాడు, కానీ వాడికి ఇంకా చిన్న వయసు కదా, పైగా ఊహాశక్తి ఎక్కువ; పెద్ద వ్యవహారాలను నిర్వహించడం ద్వారా వచ్చే అనుభవం వాడికి లేదు—ఆ అనుభవమే కదా ఊహలకు హద్దులు పెట్టి, సరైన నిర్ణయం తీసుకునే పరిపక్వతను ఇస్తుంది. ఇందులో ఒక రెండు మిలియన్ల డాలర్లు ఉంటాయని నా అంచనా, బహుశా మూడు ఉండొచ్చు, అంతకు మించి ఉండకపోవచ్చు; అయినా, జీవితాన్ని ఇప్పుడే మొదలుపెడుతున్న ఒక కుర్రాడికి ఇది ఏమీ తక్కువ విషయం కాదు. వాడు ఇప్పుడే భారీ సంపదను కూడబెట్టాలని నేను కోరుకోను—అదంతా తర్వాత జరగనివ్వండి. ఈ వయసులో అది వాడికి పొగరు తెప్పించవచ్చు, లేదా అనేక విధాలుగా వాడికి నష్టం కలిగించవచ్చు.”

ఆ తర్వాత, తన జేబు పుస్తకాన్ని (పర్సును) ఇంట్లోని ప్రధాన గదిలో ఉన్న బల్ల మీద మర్చిపోయి వచ్చానని, పైగా ఇప్పుడు బ్యాంక్ పనివేళలు ముగిసిపోయాయని ఆయన ఏదో చెప్పబోయారు…

నేను అక్కడే ఆయన్ని ఆపి, కేబుల్ (Cable)  నాకు గౌరవం కలిగించేలా, మా ఉపన్యాస కార్యక్రమానికి అతిథిగా రావాల్సిందిగా కోరాను—అలాగే మాకు ఆ గౌరవాన్ని ఇవ్వడానికి ఇష్టపడే తన స్నేహితులను కూడా వెంట తీసుకురమ్మని అడిగాను. ఆయన అంగీకరించారు. మాకు ఒక గొప్ప అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించిన యువరాజులా ఆయన నాకు కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. టిక్కెట్ల గురించి ఆయన చెప్పబోయే మాటలను నేను మధ్యలోనే ఆపేయడానికి కారణం ఏమిటంటే, ఆయన నన్ను టిక్కెట్లు ఇమ్మని, డబ్బు మరుసటి రోజు చెల్లిస్తానని అడగబోతున్నారని నాకు అర్థమైంది; ఒకవేళ ఆయన ఆ అప్పు చేస్తే, తన బట్టలు తాకట్టు పెట్టైనా సరే దాన్ని తీరుస్తారని నాకు తెలుసు. కాసేపు మరికొంత సంభాషణ తర్వాత, ఆయన ఆప్యాయంగా, ఉత్సాహంగా చేయి కలిపి సెలవు తీసుకున్నారు. అప్పుడు కేబుల్ తలుపు దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు—

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-7-26-ఉయ్యూరు .

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.246 యుద్ధ కాండ పూర్తి.20.7.26.

మతపరమైన సంగీతంలోని కొన్ని అంశాలు(త్రివేణి)

రచన: డా. ఆర్నాల్డ్ ఎ. బేక్-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

మతం అంటే, తనకంటే ఉన్నతమైన ఒక శక్తిపై తాను ఆధారపడి ఉన్నానని మానవ మనస్సు గ్రహించడమే. ఈ గ్రహింపు ఏ రూపంలో ఉన్నా, ఆ శక్తికి ఏ పేరు పెట్టినా సరే. లేదా, విస్తృతమైన అర్థంలో తీసుకుంటే, దేవునిపై మానవుడు ఆధారపడి ఉండటాన్ని మరియు ఆయనతో తనకున్న సంబంధాన్ని గ్రహించడమే మతం అని కూడా చెప్పవచ్చు.

చాలా నాగరికతలకు మతమే ఆధారమైంది. ఎందుకంటే, ఆరంభంలో మానవుడు తన చుట్టూ ఉన్న ఎన్నో వస్తువులలో సౌమ్యమైన లేదా అశుభమైన స్వభావం గల ఒక ఉన్నతమైన శక్తిని కనుగొన్నాడు. వాటి పట్ల తన వైఖరిని తానే నిర్దేశించుకోవలసి వచ్చింది. ఆశ్చర్యకరంగా, బయటి ఆ గొప్ప అజ్ఞాత ప్రపంచాన్ని (కొన్నిసార్లు తనలోపల ఉన్న సంబంధిత శక్తి గురించిన స్పృహతో) మానవుడు సంగీతం ద్వారానే చేరుకున్నాడు. మాట్లాడే మాటల కన్నా, ఉచ్ఛరించే ‘మంత్రం’ అనే పదం సులభమైన సంపర్క మార్గాన్ని సృష్టిస్తుందని చాలా ప్రాచీన కాలంలోనే కనుగొనబడింది. ఈ జ్ఞానం లేదా నమ్మకం మన రోజుల్లో కూడా బలంగా నిలిచి ఉంది. నేపాల్‌లో నేను దీనికి సంబంధించిన ఒక అద్భుతమైన సంఘటనను చూశాను. దివంగత ఫ్రెంచ్ పండితుడైన సిల్వైన్ లెవీ పట్ల ఉన్న ప్రత్యేక కృతజ్ఞతతో, ఒక బౌద్ధ సన్యాసి నా కోసం కొన్ని తాంత్రిక ‘మంత్రాలు’ పఠించడానికి అంగీకరించారు. అయితే, ఆ మంత్రాలను కేవలం ఆయన కోసమే పఠించాలనేది నా ప్రత్యేక వాగ్దానం. ఆ మంత్రాలు తాంత్రిక గ్రంథాల ముద్రిత ప్రతిలో దొరుకుతాయని, కానీ వాటికి స్వతహాగా పెద్ద విలువేమీ లేదని ఆయన అన్నారు; వాటిని పఠించే సరైన పద్ధతి తెలిసినప్పుడు మాత్రమే వాటి శక్తి స్పష్టమవుతుందని, అందుకే ఆ రహస్యాన్ని బయటపెట్టడానికి తాను విముఖత చూపానని చెప్పారు. కేవలం సిల్వైన్ లెవీ కోసం మాత్రమే పఠిస్తే, వాటిని ఎలాంటి అల్లరి పనులకు ఉపయోగించరని ఆయనకు గట్టి నమ్మకం ఉంది.

అనేక భాషలు ఆ అంశాన్ని భద్రపరిచాయి: లాటిన్ పదాలైన ‘కాంటారే’  ‘ఇన్‌కాంటారే’కు సమానమైన ఆంగ్ల పదాలైన ‘చాంట్’  ‘ఎన్‌చాంట్’ ఉన్నాయి. ‘ఎన్‌చాంట్’ అంటే నిశ్చయంగా అతీంద్రియ శక్తి కిందకు తీసుకురావడం. డచ్ భాషలో ‘లెజెన్’—చదవడం, మరియు ‘బెలెజెన్’—పైన చదవడం—అనే పదాలు ఉన్నాయి, అంటే రోగిపై పవిత్ర గ్రంథాలను పఠించడం ద్వారా స్వస్థపరచడం. ఈ జపమే సంగీతానికి, ముఖ్యంగా గాత్ర సంగీతానికి ఆరంభం. వాద్య సంగీతానికి కూడా ఆది నుంచీ అతీంద్రియ శక్తులతో సంబంధం ఉంది, కానీ మానవ స్వర సంగీతంలో ఈ పరిణామం ప్రత్యేకంగా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. మానవ మేధస్సు యొక్క సృజనాత్మక వ్యక్తీకరణలకు అపారమైన నిలయమైన భారతదేశం, ఈ పరిణామ క్రమంలోని ప్రతి దశనూ సజీవంగా ఉంచడంలో ఆశ్చర్యం లేదు; కొన్నిసార్లు అవి స్వతంత్రంగా ఉంటే, మరికొన్నిసార్లు ఆసక్తికరంగా ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోయి కనిపిస్తాయి. ఒకే ప్రాంతంలో వేర్వేరు మానవ సమూహాలు తమ సొంత సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలను పాటిస్తూ పక్కపక్కనే నివసించడం ఒక రకమైన స్థితి; ఉదాహరణకు నైరుతి బెంగాల్‌లో బెంగాలీ గ్రామాలు మరియు ఆదివాసీ సంతాల్‌ల నివాసాలు పక్కపక్కనే ఉంటాయి. సంతాల్‌లు తరచుగా బెంగాలీ ప్రాంతంలో పని చేస్తూనే, బెంగాలీలు పాటించే పద్ధతులకు పూర్తిగా భిన్నమైన తమ సొంత మంత్రాలు  సంగీతంతో కూడిన మతపరమైన ఆచారాలను పాటిస్తుంటారు. ఇక సంప్రదాయ హిందూ మతంలో ఈ అంశాలు కలిసిపోయి ఉండటాన్ని మనం చూడవచ్చు; ఇక్కడ వేద పఠనం అత్యంత పురాతనమైన సంగీత రూపాలను సజీవంగా ఉంచుతుంది. ముఖ్యంగా సామవేదంలో, పదాల అర్థం కంటే రాగయుక్తమైన ఉచ్చారణ పద్ధతికే అధిక ప్రాధాన్యత మరియు ప్రభావం ఉంటుంది. అత్యున్నత స్థాయిలో వేద కర్మకాండ విశ్వ క్రమాన్ని (cosmic order) కాపాడటాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకోగా, మరోవైపు అధర్వణ వేదం లౌకిక లక్ష్యాలను సాధించడానికి  శత్రువులను నాశనం చేయడానికి ఉపయోగపడే సాధారణ మంత్రాలను కూడా కలిగి ఉంటుంది. ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం లేదా అధర్వణ వేదం – ఏ వేద మంత్రాలనైనా కేవలం చదవడం లేదా సాధారణ స్వరంతో పలకడం ద్వారా వాటి అసలు శక్తి వెల్లడి కాదు; సరైన పద్ధతిలో, అంటే నిర్దిష్ట స్వర స్థాయిలతో (intone) పఠించినప్పుడు మాత్రమే అవి తమ పూర్తి ప్రభావాన్ని చూపిస్తాయి. ప్రపంచంలోనే సాటిలేని విధంగా, వేదాలు మత చరిత్ర, మానవ మనస్తత్వశాస్త్రం మరియు సంగీత పరిణామ క్రమాలకు ఒక గొప్ప నిదర్శనంగా నిలిచాయి. పైపైన చూసినా సరే, అందులోని సంగీత పరిణామం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఋగ్వేదంలోని ఉదాత్త, అనుదాత్త మరియు స్వరిత అనే మూడు స్వర భేదాలను (accents) మరియు వాటి సంగీత విలువను గుర్తుచేసుకోండి; ప్రాచీన గ్రీకు మరియు రోమన్ భాషలలో కూడా ఇటువంటి స్వర భేదాలు ఉండేవి, కానీ ఆ ప్రాచీన యుగం ముగిసే సమయానికే అవి కనుమరుగయ్యాయి. భారతదేశంలో మాత్రం అవి చెక్కుచెదరకుండా నిలిచి ఉన్నాయి, అంతేకాక గ్రీకు మరియు లాటిన్ స్వర భేదాల అసలు అర్థం ఏమిటో తెలుసుకోవడానికి ఇవి మనకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి. ఇక సామవేదం సంగీత పరిణామం యొక్క పరిపూర్ణ రూపాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది; ఇందులో పదాల కంటే రాగానికి లేదా స్వరానికి ప్రాధాన్యత ఉంటుంది మరియు ఆ స్వర పరిధి విస్తరిస్తూ పోతుంది. సామవేదంలోని కొన్ని శాఖలకు చెందిన అనేక స్తోత్రాలలో ఈ స్వర పరిధి ఒక ‘సప్తకం’ (octave) స్థాయికి చేరుకోవడం గమనార్హం. దురదృష్టవశాత్తు, భారతీయులకే అత్యంత తక్కువగా తెలిసిన వేదం ‘సామవేదం’. భారతదేశంలోనే జన్మించిన ప్రముఖ భారతీయ అధ్యయన నిపుణులు (Indologists) కొందరు సామవేదం ఇక్కడ కనుమరుగైపోయిందని అనడం నేను విన్నాను; కానీ, దక్షిణ భారతదేశంలోని వివిధ ఆలయాలలోనూ, అలాగే ఆంధ్ర ప్రాంతంలో జరిగే కొన్ని ప్రధాన యాగాల సమయంలోనూ ఇది తన సంపూర్ణ రూపంలో ఆచరణలో ఉందని నాకు కచ్చితంగా తెలుసు. ఋగ్వేద సంప్రదాయంతో పోలిస్తే ఈ ముఖ్యమైన వేద సంప్రదాయం ఎక్కువ క్షీణతకు గురైందని భావించడానికి ఎటువంటి కారణమూ లేదు; ఎందుకంటే, యజ్ఞయాగాదుల ఫలితాలు ‘సామల’ (సామవేద మంత్రాల) పఠన విధానం ఎంత కచ్చితంగా ఉందనే దానిపై ఆధారపడి ఉండేవి.

సహజంగానే వైదిక పూజావిధానం యొక్క మొత్తం నిర్మాణం మతంతో ముడిపడి ఉంది, కానీ దాని అర్థం మిగతా భారతీయ సంగీతానికి మతంతో సంబంధం లేదని కాదు. అందరికీ తెలిసినట్లుగా, శాస్త్రీయ మరియు జానపద సంగీతంలో చాలా తరచుగా, ఏదో ఒక దేవతను ఉద్దేశించి గానీ లేదా అర్ధ-దైవ వీరుల ఇష్టదైవాల యొక్క ఏదైనా కార్యాన్ని వర్ణిస్తూ గానీ ఉండే, మతపరమైన స్వభావాన్ని కలిగి ఉండే పదాలను నేను పక్కన పెడుతున్నాను. నా ఉద్దేశ్యం సంగీతం ద్వారా అతీంద్రియ శక్తితో సంబంధాన్ని ఏర్పరచడం. భరతుడు ఇప్పటికీ పిలిచే జాతుల నుండి రాగాలు మరియు రాగిణులు అభివృద్ధి చెందే అన్ని దశలలో వాటిని సరిగ్గా ప్రదర్శించడం ద్వారా జరిగిన అద్భుతాల గురించిన లెక్కలేనన్ని గాథలు, పూజావిధానానికి వెలుపల కూడా సంగీతం మనిషిని తన పరిమితులను అధిగమించడానికి మరియు దైవిక శక్తిని పొందడానికి వీలు కల్పిస్తుందనడానికి సాక్ష్యంగా ఉన్నాయి. అశోకుని కాలంలో కూడా ఆసుపత్రులలో రోగాలను నయం చేయడానికి సంగీతాన్ని ఉపయోగించేవారనేది బహుశా గాథ కంటే ఎక్కువ. సరైన పద్ధతిలో అభ్యసించిన వివిధ రీతుల ఆధ్యాత్మిక ప్రభావానికి గ్రీకు సిద్ధాంతం సమాంతరాలను అందిస్తుంది, కానీ ప్రాచీన గ్రీకు అభ్యాసం అంతరించిపోయింది, అయితే భారతదేశం సజీవ సంప్రదాయాన్ని పోషిస్తోంది. వేదం విశ్వ క్రమాన్ని కాపాడుతుందని చెప్పుకుంటే, పగటిని రాత్రిగా మార్చగల, అత్యంత ఎండిన కాలంలో వర్షాన్ని కురిపించగల, లేదా గాలి నుండి అగ్నిని సృష్టించగల రాగాలు అంతకంటే తక్కువ లక్ష్యాన్ని కలిగి ఉండవు. తరువాతి సందర్భంలో ఇది ఇతిహాసాల విషయం అని నాకు తెలుసు, కానీ ఈ ఇతిహాసాలు సంగీత శక్తిని సృష్టించే ప్రజలు ఏ దిశలో అనుభూతి చెందారో మాత్రమే చూపిస్తాయి.

ఇతిహాసాల రంగాన్ని విడిచిపెట్టి చరిత్ర వైపు చూస్తే, మధ్యయుగాల గొప్ప ఋషులు, భారతదేశం అంతటా ఆధ్యాత్మిక జీవిత పునరుజ్జీవనాన్ని ప్రారంభించిన నాయకులు, తమ బోధనలను వ్యాప్తి చేయడానికి సంగీతాన్ని వాహనంగా ఎంచుకున్నారని మనం చూస్తాము. కబీర్ కేవలం కవి మాత్రమే అయి, శక్తివంతమైన గాయకుడు కూడా కాకపోయి ఉంటే, అతని లక్షలాది అనుచరుల హృదయాలలో ప్రగాఢమైన ఆనందాన్ని మరియు ఆధ్యాత్మిక పారవశ్యాన్ని సృష్టించడానికి అతని కవితలలో ఏవైనా నిలిచి ఉండేవో లేదో సందేహమే. మధ్యయుగపు సాధువులైన తుకారాం, తులసీదాస్, చైతన్య మరియు ఇతర బెంగాలీ ఆధ్యాత్మిక గాయకులు, రాజపుతానాలోని మీరాబాయి మరియు దక్షిణ భారతదేశపు సాధువుల విషయంలోనూ ఇదే నిజం. ఇటీవలి కాలం వరకు, త్యాగరాజు తన రాగాల ద్వారా ప్రసరింపజేసిన తన ప్రగాఢ భక్తితో తన తరం మరియు భవిష్యత్ తరాలను మంత్రముగ్ధులను చేయడం మనం చూస్తాము. ఒక మత విశ్వాస వ్యాప్తికి సంగీతానికి ఉన్న శక్తి ఎంతగా గుర్తించబడిందంటే, విదేశీ మిషనరీలు కూడా ఈ పద్ధతిని అనుసరించారు మరియు సెయింట్ ఫ్రాన్సిస్ జేవియర్ తన బోధనలను తాను పనిచేసిన దేశ భాషలో గానం చేశారు. కబీర్ మరియు ఇతర సాధువులు కొనసాగించిన ఈ సంప్రదాయాన్ని మన కాలంలో భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాలలో మత గాయకులు కొనసాగిస్తున్నారు. నేను బెంగాల్ బౌల్స్ గురించి మాత్రమే ప్రస్తావించగలను, వారు తమ పారవశ్యాన్ని అందమైన రాగాలలో గానం చేసి, తమ శ్రోతల ఆత్మలపై ముద్ర వేస్తారు.

ఠాగూర్ రచనలలో సంగీతం ఆయన కవితలతో విడదీయరాని విధంగా ముడిపడి ఉంది. తన కవితలు రాగం లేకుండా రెక్కలు లేని సీతాకోకచిలుకల వంటివని ఆయన చెప్పడమే కాదు, అంతకు మించి తన ఆత్మకథలో, పంజరంలోకి వచ్చి ఎగిరిపోయే ఒక దైవిక పక్షి గురించి ఒక సంచార బౌల్ పాడగా తాను విన్న విషయాన్ని వర్ణిస్తాడు, “హృదయం దానిని తన దగ్గరకు లాక్కోవాలని కోరుకుంటుంది కానీ అది సాధ్యం కాదు.” అనంతమైన అజ్ఞాతానికి ఆవల ఉన్న వార్తలను మనకు అందించే ఆ అజ్ఞాత పక్షి యొక్క రాకపోకల గురించి ఒక పాట యొక్క రాగం మాత్రమే మనకు చెప్పగలదని కవి అంటాడు. నేను ఆయన కవితలలో ఒకదాని అనువాదంలోని కొన్ని పంక్తులను ఉదహరిస్తాను – ఆ కవిత “నా హృదయంలో నివసించే అతనిని వెతుకుతూ నేను సంచరిస్తాను” అని మొదలై, “శ్రద్ధ పెట్టని ఒక సంగీతపు లయలో అతని సందేశం అకస్మాత్తుగా పరిపూర్ణంగా ఉద్భవిస్తుంది” అని కొనసాగుతుంది. అటువంటి ఉదాహరణలను లెక్కలేనన్ని ఉదహరించవచ్చు, మరియు ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, టాగోర్ ఒక వ్యక్తిగత అనుభవాన్ని మాత్రమే కాకుండా, తనకు ముందు వేలాది మంది గాయకులు అచేతనంగా అనుభూతి చెంది, నేటికీ అనుభూతి చెందుతున్న దానిని చాలా అందమైన రీతిలో వ్యక్తపరిచారు. ముఖ్యంగా భారతదేశంలో, రాగం తన ఆధిపత్యాన్ని నిలుపుకుంది మరియు ఒకే రాగం యొక్క ఆధ్యాత్మిక ప్రభావం పాశ్చాత్య దేశాల కంటే ఇక్కడ బలంగా గ్రహించబడుతుంది. పాశ్చాత్య దేశాలలో రాగం తన శక్తిలో చాలా భాగాన్ని సామరస్యానికి, అంటే విభిన్న స్వరాలు ఒకేసారి వేర్వేరు పిచ్‌లలో కదులుతూ క్రమంగా స్వరసమ్మేళనాలుగా రూపుదిద్దుకోవడానికి కోల్పోయింది. సామరస్యం అంటే చాలా తరచుగా ఒకదానిలో ఒకటి కలిసిపోయే స్వరసమ్మేళనాల పరంపర, ఇక్కడ ఆనందం వివిధ స్వరాల శబ్దం ద్వారా ఒకదానిపై ఒకటి, లేదా మరో మాటలో చెప్పాలంటే నిలువుగా సృష్టించబడుతుంది. దీనికి విరుద్ధంగా రాగంలో ఆనందం స్వరాలను ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వినడం ద్వారా, లేదా మరో మాటలో చెప్పాలంటే అడ్డంగా వస్తుంది. ఈ పరిణామం పాశ్చాత్య దేశాలలో సంగీత స్వరూపాన్ని మార్చివేసింది. గతంలో నేను పాశ్చాత్య ఆదర్శాన్ని ‘భిన్నత్వంలో ఏకత్వం’గా, దానికి భిన్నంగా భారతీయ ఆదర్శాన్ని ‘ఏకత్వంలో భిన్నత్వం’గా నిర్వచించాను. సహజంగానే, పాశ్చాత్య దేశాల తరువాతి శతాబ్దాల నాటి భక్తి సంగీతం కూడా, తూర్పు దేశాలలో మనం చూసేదానికి భిన్నమైన వ్యక్తీకరణను కలిగి ఉంటుంది. భక్తి సంగీత కూర్పుల శిఖరాలైన పాలెస్ట్రినా లేదా బాక్ వంటి వారి రచనలకు చాలా మంది కళాకారులు అవసరం, ఆ బృహత్ నిర్మాణంలో ప్రతి ఒక్కరూ తమ తమ పాత్రను పోషిస్తారు. సాధనాలు భిన్నంగా ఉంటాయి,మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -20-7-26-ఉయ్యూ

శ్రీ టి. ఆర్. వెంకటరామ శాస్త్రి(త్రివేణి)

 “సి. ఎస్.”ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

మద్రాసు ప్రభుత్వ కార్యనిర్వాహక మండలి (Executive Council) సభ్యత్వానికి శ్రీ వెంకటరామ శాస్త్రి రాజీనామా చేసిన మరుసటి వారంలో, నేను ఒక స్నేహితుడి ఇంట్లో జరిగిన అల్పాహార విందులో పాల్గొనే అవకాశం కలిగింది. సహజంగానే, ఆ వారం అందరూ చర్చించుకుంటున్న ఆ ముఖ్య విషయంపైనే సంభాషణ సాగింది. అక్కడ ఉన్నవారిలో ఇద్దరు వ్యక్తులు, శాస్త్రి గారు తీసుకున్న నిర్ణయం ఎంతవరకు సమంజసమనే విషయంపై చర్చించడం మొదలుపెట్టారు.

“ఆత్మగౌరవం లేదా నిజమైన దేశభక్తి కలిగిన ఏ వ్యక్తయినా, శాస్త్రి గారు అనుసరించిన మార్గం తప్ప మరొకటి ఎంచుకోలేరని నా అభిప్రాయం,” అని వారిలో వయసులో పెద్దవారైన వ్యక్తి అన్నారు. “ఆయన చర్య మన గౌరవాన్ని పెంచింది తప్ప తగ్గించలేదు. ఒకవేళ ఆయన తటపటాయించి ఉంటే లేదా ఈ విషయంలో ఇతరుల సలహాలు కోరి ఉంటే, ఎటువంటి ప్రయోజనమూ చేకూరేది కాదు.”

“అవును, కచ్చితంగా,” అని అవతలి వ్యక్తి బదులిచ్చారు, “కానీ నాకు ఆశ్చర్యం కలిగించే విషయం ఏమిటంటే, ఆయన అకస్మాత్తుగా అంత దృఢమైన నిర్ణయం ఎలా తీసుకోగలిగారు అనేది.”

శ్రీ వెంకటరామ శాస్త్రి గురించి ఇతరులకు కలిగే సాధారణ అభిప్రాయానికి ఈ సంభాషణ ఒక సంకేతాన్ని ఇస్తుంది. ఆ అభిప్రాయం సరైనదైనా కావచ్చు, లేదా తప్పైనా కావచ్చు. కానీ, తన స్థాయికి మరియు సామర్థ్యానికి తగిన మార్గదర్శకత్వం అవసరమైన సందర్భాల్లో లేదా ప్రజల మనస్సులపై తన వ్యక్తిత్వ ముద్రను బలంగా వేయడంలో ఆయన అంతగా ప్రభావం చూపలేరని చెప్పడం సత్యానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. ఆయన చేసినంత గొప్ప త్యాగానికి మరెవరైనా అయితే మరింత గొప్ప గుర్తింపును లేదా ప్రతిఫలాన్ని పొందే అవకాశం ఉండేది. వాస్తవానికి మించి తనను తాను గొప్పగా చూపించుకోవడం ఆయన స్వభావం కాదు. అందుకే, ఒకసారి న్యాయవాదుల బృందం హైకోర్టు న్యాయమూర్తి పదవిని అలంకరించగల వారి అర్హతల గురించి చర్చిస్తున్నప్పుడు, ఆయన స్నేహితుడు ఒకరు ఇలా వ్యాఖ్యానించారు: “నిజమే, హైకోర్టు న్యాయమూర్తికి ఉండాల్సిన లక్షణాలన్నీ శ్రీ వెంకటరామ శాస్త్రిలో ఉన్నాయి. ఆయనకు తగిన వ్యక్తిత్వ హోదా, మేధస్సు, విచక్షణా జ్ఞానం మరియు మర్యాదపూర్వక ప్రవర్తన ఉన్నాయి; కానీ నిర్ణయం తీసుకోవడంలో ఆయన అంత వేగంగా స్పందించకపోవచ్చు.”

కుతంత్రాలతో నిండిన ఈ ప్రపంచంలో ఉన్నత స్థానంలో ఉండి కూడా నిజాయితీగా వ్యవహరించే కొద్దిమంది వ్యక్తులలో ఆయన బహుశా ఒకరు. వ్యాజ్యాల్లో గెలుపు వల్ల కక్షిదారుల జీవితాలపై తీవ్ర ప్రభావం పడటం లేదా తన బ్యాంక్ ఖాతాలో భారీగా డబ్బు చేరడం వంటి ఫలితాలు కలిగే క్లిష్టమైన కేసుల పట్ల ఆయనలో ఎటువంటి ప్రత్యేక ఉత్సాహం కనిపించదు. 1923 నాటి ‘తంజావూరు ప్యాలెస్ అప్పీల్’ కేసులో అప్పటి ప్రముఖ న్యాయవాదులందరూ భాగం పంచుకున్నారు; నిజానికి, అందులో భాగం లేకపోవడమే ఒక అవమానంగా వారు భావించేవారు. అయితే, ఆ కేసులో తనకు అవకాశం దక్కనప్పుడు ఆయన ఏమాత్రం నిరాశ చెందలేదు. పైగా, హాయిగా నూనె స్నానం చేసి, సమయానికి భోజనం చేసే అవకాశం దొరికినందుకు ఆయన ఊపిరి పీల్చుకున్నారు. సంక్లిష్టమైన లెక్కలు లేదా ఆలోచనల బంధనాల నుండి విముక్తిని కోరుకోవడం ఆయన నైజం.

మద్రాసు హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తొలి వారాల్లోనే, మిస్టర్ వెంకటరామ శాస్త్రి గారు తనతో మాట్లాడేందుకు లేచి నిలబడినప్పుడు కోర్టు హాలులో ఒక ప్రత్యేకమైన హుందాతనం, మర్యాదపూర్వక వాతావరణం నెలకొన్నట్లు సర్ వాల్టర్ ష్వాబే భావించేవారు. ఎందుకంటే, శాస్త్రి గారు ఎప్పుడూ తమ ప్రత్యర్థి పట్ల న్యాయంగా వ్యవహరిస్తారు మరియు దోషరహితమైన భాషను ఉపయోగిస్తారు. ఆయన ఎత్తైన ఆకృతి ఆయన హుందైన ప్రవర్తనకు మరింత వన్నె తెస్తుంది. ఆయన నడక తీరు (కొన్నిసార్లు సాక్సులు, బూట్లు లేకుండా నడిస్తే బాగుండేదేమో అనిపించేలా ఉంటుంది) మినహాయిస్తే, మొదటి చూపులోనే మంచి అభిప్రాయాన్ని కలిగించే సహజ లక్షణాలేవీ ఆయనలో లోపించలేదు.

అనుకోకుండా ఎదురయ్యే సమస్యలను ఎదుర్కోవడంలో ఆయన ఎంతో సంతోషిస్తారని గానీ, కోర్టులో ఆ క్షణంలో కలిగే స్ఫూర్తిపై ఎటువంటి ఆందోళన లేకుండా ఆధారపడతారని గానీ చెప్పలేము. ఆయన తన కేసును సిద్ధం చేసుకుని, ముఖ్యమైన అంశాలను తెల్లని కాగితంపై చక్కని చేతిరాతతో రాసుకుని, వాదనలు వినిపించేటప్పుడు తన ముందు ఉంచుకుంటారు. ఆయన ఎప్పుడూ సంపూర్ణ ప్రశాంతతతో ఉంటారని చెప్పలేం, కానీ అరుదుగా మాత్రమే తన ఆత్మనిగ్రహాన్ని కోల్పోతారు. “ఆ రోజుల్లో, కృష్ణస్వామి అయ్యర్ లేదా సుందర అయ్యర్ నాపై కేసులో వాదించాల్సి వచ్చినప్పుడు, ఆ కేసు విచారణకు వచ్చే వరకు రోజుల తరబడి నాకు ఆహారం రుచించేది కాదు,” అని ఆయన ఒకసారి తన సహజమైన నిరాడంబరతతో చెప్పారు. ఆయన వాదనలో కేవలం ప్రభావం చూపడం కోసం చేసే ప్రదర్శనలు గానీ, ఓటమి భయంతో ఆవేశానికి లోనవడం గానీ కనిపించవు. ఓడిపోయే అవకాశం ఉన్న కేసులో కూడా ఆయన స్థిరంగా, దృఢంగా ఉండగలరు. కర్తవ్య భావన మరియు ప్రత్యర్థి బలం ఆయనను ఆ సందర్భానికి తగినట్లుగా రాణించేలా చేస్తాయి. సహాయం కోసం ఆయన సమర్థుడైన జూనియర్ న్యాయవాదిపై ఆధారపడతారు; తానే సందిగ్ధంలో ఉన్నప్పుడు కూడా వారిని ఎప్పుడూ కఠినంగా మందలించరు. నుదుటి మధ్యభాగం వరకు పైకి లేచిన కనుబొమ్మలతో, ఎంతో స్పష్టతతో మరియు జాగ్రత్తతో ఆయన మాట్లాడతారు; ఇలాంటి శైలి చాలా మంది ప్రముఖ న్యాయవాదులకు కూడా సాధ్యం కాదు. అయినప్పటికీ, మాటల ఉచ్చారణలో గానీ లేదా పదాల ఎంపికలో గానీ ఒక రకమైన సహజమైన సరళత లేదా స్వేచ్ఛ ఇందులో పూర్తిగా కనిపించదు. సరైన ఉచ్చారణపై సాధించిన పట్టు కంటే, ఆయన పడే శ్రమ కొన్నిసార్లు మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఏ పరిస్థితుల్లోనైనా ఆయనపై నమ్మకం ఉంచవచ్చు; ఆయన చేసే పనులన్నింటిలోనూ ఔచిత్యం, వాడే పదాలన్నింటిలోనూ భాషాశుద్ధి మాత్రమే ఆయనకు ప్రేరణగా నిలుస్తాయి.

ఆయన న్యాయవాద వృత్తిలో శివస్వామి అయ్యర్ సంప్రదాయానికి చెందినవారు. అయ్యర్ గారి వద్ద ప్రత్యక్ష శిక్షణ పొందినప్పటికీ, ఆయన కేవలం చట్టానికి మాత్రమే అంకితమై ఉండేవారు కాదు; మంచి పుస్తకాలు ఆయనను ఎంతగానో ఆకర్షించేవి. తన గురువులో కనిపించే పాండిత్యం అచ్చం తనలో లేకపోయినా, వారిలాగే ఆయనకు కూడా విశాల దృక్పథం మరియు విస్తృతమైన విజ్ఞానం ఉండేవి. కోర్టు విరామ సమయాల్లో గానీ, సంగీత కచేరీలో గానీ, లేదా ఒంటరిగా నడుస్తున్నప్పుడు గానీ, ఆయన చేతిలో ఎప్పుడూ ఒక పుస్తకం కనిపిస్తుంది; చదువుతున్న పేజీని గుర్తు పట్టడానికి వీలుగా ఆయన ఒక వేలిని ఆ పుస్తకం మధ్యలో ఉంచి పట్టుకుని ఉండేవారు.

అదొక సాయంత్రం వేళ. శ్రీ వెంకటరామ శాస్త్రి గారు తన కారులో సముద్ర తీరం (మెరీనా) వెంబడి వెళ్తున్నారు. అక్కడ నడుచుకుంటూ వెళ్తున్న తన జూనియర్ న్యాయవాదిని చూసి, అతన్ని కారులో ఎక్కించుకోవడానికి వాహనాన్ని ఆపారు. ఆ వ్యక్తి పక్క సీటులో కూర్చోగానే, శాస్త్రి గారు “నీకు ఒక విషయం చెప్పాలి” అన్నారు. కానీ కారు కదులుతుండగా ఆయన మౌనంగా ఉండిపోయారు, అటు పక్కన ఉన్న వ్యక్తి మాత్రం ఆ విషయం తెలుసుకోవాలని ఆత్రుతగా ఎదురుచూస్తూనే ఉన్నారు. కారు క్లబ్ వద్ద ఆగింది; శాస్త్రి గారు తన సహచరుడితో ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడకుండా కారు దిగి నేరుగా బిలియర్డ్స్ బల్ల వద్దకు వెళ్లిపోయారు. కాసేపు సీటులోనే ఉండిపోయిన ఆ జూనియర్, తనను ఎందుకు అలా మధ్యలో వదిలేశారో అని ఆశ్చర్యపోయారు. ఆయన లోపలికి వెళ్లి, తనను ఎందుకు రమ్మన్నారని, ఏదైనా అత్యవసర పని ఉందా అని అడిగారు. దానికి ఆయన ఇచ్చిన విచిత్రమైన సమాధానం: “నువ్వు మెరీనాలో నడుస్తున్నావా?” ఆయనలో ఉండే అమాయకపు మతిమరుపు అటువంటిది. ఆయన మీ వైపే సూటిగా చూస్తూ, మిమ్మల్ని పూర్తిగా వేరొక పేరుతో పిలవవచ్చు. కానీ తన లోపాలను అంగీకరించే గుణం లేని చాలామందిలా కాకుండా, ఆయన తన పొరపాట్లను ఒప్పుకోవడానికి ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండేవారు. సంప్రదాయాల బంధనాలు ఆయనను కట్టిపడేయలేకపోయాయి. వయసు పెరగడం వల్ల ఆయన స్వభావంలో కఠినత్వం రాలేదు, అలాగే ఉన్నత పదవి ఆయనను అహంకారిగా మార్చలేదు.

“ఒకరు పైకి ఎదగాలంటే చాలామంది కిందకు వెళ్లాల్సిందే. ఇది జీవితంలోని భావోద్వేగాలు లేని నియమం,” అని కె. ఎస్. వెంకటరమణి రాశారు. ఏది ఏమైనా, న్యాయవాద వృత్తికి ఈ మాట కొంతవరకు వర్తిస్తుంది. విజయవంతమైన నాయకుడు ఆ రంగం మొత్తాన్ని పూర్తిగా తన గుప్పిట్లోకి తీసుకునేంత వరకు సంపూర్ణ సంతృప్తిని పొందలేడు. కానీ శ్రీ వెంకటరామ శాస్త్రి గారి విషయంలో అలా జరగలేదు. ఆయన ఎప్పుడూ అటువంటి లక్ష్యాన్ని పెట్టుకోలేదు. ప్రజలు ఆయనను గౌరవభావంతో చూస్తే, దానికి ఆయన బాధ్యులు కారు; వారు తమంతట తామే అలా చేస్తారు. ఆయన అందరితోనూ చాలా సహజంగా కలిసిపోతాడు. సంభాషణలో అక్కడక్కడా ఆయన చేసే హాస్య ప్రయత్నం, వినేవారిపై దాని ప్రభావం ఎలా ఉంటుందోనని ఆయన ఎదురుచూస్తుంటాడు. ఆయనకు స్వయంగా అంతగా హాస్య చతురత లేదు, కానీ అది ఉండాలని ఆయన ఎంతగానో కోరుకుంటాడు. అయితే, తమ గొప్పతనంతో కుంగిపోయిన ఇతరుల కంటే ఆయన నిరాడంబరతే తరచుగా ఆయన్ని ఉన్నత స్థానానికి చేర్చుతుంది.

ఆరోగ్యకరమైన శరీరం, మంచి భోజనం ఎంత ముఖ్యమో, సంస్కారవంతమైన సంభాషణల పట్ల ప్రేమ, సుఖవంతమైన జీవితం కూడా ఆయనకు అంతే ముఖ్యం. ఆయన సమతల మైదానాల్లోనే కాకుండా ఎత్తైన ప్రదేశాలలో కూడా వేగంగా నడవగలడు. మంచి స్నేహితుల సాంగత్యాన్ని లేదా బిలియర్డ్స్ ఆటను ఆస్వాదించగలడు. ఆయనకు వయసు మళ్లిన ఆడంబరాల పట్ల పెద్దగా మోజు లేదు.

ఈ ఉద్విగ్నభరితమైన కాలంలో పూర్తిస్థాయి రాజకీయ నాయకుడు కానప్పటికీ, ఆయనలో లిబరల్ పార్టీకి ఉండాల్సిన అన్ని మంచి గుణాలు ఉన్నాయి. ఆయన ఎల్లప్పుడూ గంభీరంగా ఉంటాడు, అరుదుగా మాత్రమే ఉద్వేగానికి లోనవుతాడు. ఆయన పార్టీ యొక్క ఆహ్లాదకరమైన నిరాసక్తత ఆయనను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది. ఆయన లిబరల్ పార్టీకి కట్టుబడి ఉండటమే, గౌరవనీయులైన వి.ఎస్. శ్రీనివాస శాస్త్రి గారికి కట్టుబడి ఉండటం. గౌరవనీయులైన శ్రీ శాస్త్రి గారి సాన్నిధ్యమే శ్రీ వెంకటరామ శాస్త్రి గారికి చాలా తరచుగా సంతోషాన్ని కలిగిస్తుంది. ఆయనను ఆరాధించే వారి వలయంలో గౌరవనీయులైన శ్రీ శాస్త్రి గారి గురించి ఎన్నో ఆసక్తికరమైన కబుర్లు వినిపిస్తున్నప్పటికీ, ఆయన తన అధినేత వెండిలాంటి వాక్చాతుర్యంతో అల్లుతున్న మాయాజాలాన్ని వినడానికి ఎంతో ఉత్సాహంగా, ఆనందంగా ఉంటారు.

పురాతన కాలం నాటి కథలను చెప్పడంలో ఆయనకు ఒక చిన్నపిల్లవాడిలాంటి ఆనందం ఉంది. పాత నమ్మకాల పట్ల పెద్దగా గౌరవం లేకుండా ఆయన గతాన్ని శోధిస్తూ ఉంటారు. మన సామాజిక వ్యవస్థ సంస్కరణ, పునర్నిర్మాణం పట్ల ఆయనకు బలమైన పట్టు ఉంది. కానీ ఆయన ఇతరులలో, ముఖ్యంగా తన పిల్లలలో, వ్యక్తిగత ఆలోచనలను అణచివేయకుండా చాలా జాగ్రత్తపడతారు. ఎందుకంటే ఆయన ఎన్నడూ ఒక పెద్దరికంలా కఠినంగా వ్యవహరిస్తూ, తన కొడుకులు, కూతుళ్లు కేవలం పూజనీయమైన ఆరాధనతో దూరంగా ఉండాలని కోరుకున్నట్లు కనిపించరు.

ఒక ప్రజా నాయకుడిగా శ్రీ వెంకటరామ శాస్త్రి గారు మద్రాసు నగరం తనను చూసి గర్వపడేలా చేశారు. ఈ నగరం యొక్క చరిత్రను రాసినప్పుడు, ఆయన పేరు ఒక సాధారణ స్థానాన్ని ఆక్రమించదు. ఆయన నైతిక ఉన్నత ప్రమాణాలు, ఉదాత్తమైన ప్రవృత్తులు ఆయన మరణానంతరం కూడా చిరకాలం నిలిచి ఉంటాయి. వేదికపై ఆయన ప్రసంగాలలో ఉత్సాహం గానీ, ప్రకాశం గానీ ఉండకపోవచ్చు, కానీ ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతత, వివేకం ఉంటాయి; ఆయన ఉచ్చారణ దోషరహితమైనది, ఆయన లక్ష్యాలు స్వచ్ఛమైనవి. ఆయన గుణాలు మనల్ని ఎన్నడూ అబ్బురపరచవు, కానీ చుట్టూ ఒక మృదువైన తేజస్సును వెదజల్లుతాయి. అతను దయగలవాడు, తన గురించి తాను ఎక్కువగా చెప్పుకునేవాడు మరియు అందరికీ అందుబాటులో ఉండేవాడు.

అతనిది సాటిలేని గొప్పతనం గల అద్భుతమైన రికార్డు కాకపోవచ్చు. అతని వృత్తి జీవితం నిరుపేదలకు, నిరాశలో ఉన్నవారికి ఎన్నో పాఠాలు నేర్పేదిగా ఉండకపోవచ్చు. అయినప్పటికీ, అతను భారీ విధ్వంసాల నడుమ, అదుపులేని ప్రవాహాల మధ్య ఒక దృఢమైన వ్యక్తిగా నిలుస్తాడు; కఠినమైన బండరాళ్ల రాశిలో ఒంటరి శిఖరంలా. అధికారాన్ని చెలాయించడానికి అతనికి లభించిన ఆ గొప్ప అవకాశాన్ని, సూత్రాల కోసం వదులుకున్నప్పుడు అతను చూపినటువంటి ఉన్నతమైన స్వభావాన్ని మరెవరూ ప్రదర్శించి ఉండేవారు కాదు. అతను తనదైన నిష్కపటత్వంతో, విశ్వాసంతో తన సొంత మార్గంలో నడిచే ఒక నిజమైన స్వేచ్ఛావాది. అతను తరచుగా ఏదో మరిచిపోయి అలా కొట్టుకుపోతాడన్నది నిజం. బహుశా సాంఘిక మర్యాదల చిక్కులు గానీ, ఒక జాగ్రత్తగల గృహస్థుని కఠినమైన నియమాలు గానీ అతన్ని ఆకర్షించకపోవచ్చు. ఇంటి సణుగుడుకు దూరంగా, అతను సేదతీరడాన్ని ఆస్వాదించడానికి ఇష్టపడతాడు.

వెంకటరామ శాస్త్రి గారి గురించి మరింత సమాచారం

తిరువలంగాడు రాజు వెంకటరామ శాస్త్రి CIE (6 ఫిబ్రవరి 1874 – 2 జూలై 1953) ఒక భారతీయ న్యాయవాది  రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 1924 నుండి 1928 వరకు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీకి అడ్వకేట్-జనరల్‌గా పనిచేశారు. ఆయనను T.R.V. శాస్త్రి అని కూడా పిలిచేవారు.

ప్రారంభ జీవితం

వెంకటరామ శాస్త్రి 1874 ఫిబ్రవరి 6న మాయవరం (ప్రస్తుతం మయిలాడుతురై అని పిలువబడుతోంది)లో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి తిరువలంగాడు రాజు శాస్త్రి సంస్కృత పండితుడు. వెంకటరామ శాస్త్రి మాయవరంలోని మున్సిపల్ హైస్కూల్‌లో చదువుకున్నారు, 1894లో కుంభకోణంలోని ప్రభుత్వ కళాశాల నుండి పట్టభద్రులయ్యారు, 1898లో మద్రాసు లా కాలేజీ నుండి B.L. డిగ్రీని పొందారు. 1899 ఏప్రిల్‌లో మద్రాసు కోర్టులో న్యాయవాదిగా నమోదై, ప్రారంభంలో సర్ పి.ఎస్. శివస్వామి అయ్యర్ వద్ద అప్రెంటిస్‌గా పనిచేశారు.

వృత్తి జీవితం

తన చదువు పూర్తయిన తర్వాత, శాస్త్రి 1899లో న్యాయవాదిగా నమోదయ్యారు. సర్ సి. పి. రామస్వామి అయ్యర్ తర్వాత 1924లో మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ అడ్వకేట్-జనరల్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టారు.

వెంకటరామ శాస్త్రి ‘నేషనల్ లిబరల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా’కు అధ్యక్షుడిగా కూడా వ్యవహరించారు. ఈ సంస్థ 1945లో, భారతదేశంలోని అన్ని ప్రధాన రాజకీయ పార్టీల ప్రాతినిధ్యంతో కూడిన మరియు మైనారిటీలకు ప్రాతినిధ్యం కల్పించే నిబంధనలతో కూడిన కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించింది.

T.R. వెంకటరామ శాస్త్రి RSS రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించారు, రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ (RSS)పై నిషేధాన్ని ఎత్తివేయడంలో సహాయపడ్డారు మరియు M.S. గోల్వాల్కర్ విడుదలకు కృషి చేశారు. ఆయన RSS పట్ల సానుభూతిపరుడు మరియు గోల్వాల్కర్‌కు వ్యక్తిగత మిత్రుడు.

జీవితం

మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ అడ్వకేట్-జనరల్‌గా తన పదవీకాలం ముగిసిన తర్వాత, ఆయన మద్రాసు ప్రభుత్వంలో ‘లా మెంబర్’ (న్యాయ శాఖ సభ్యుడు)గా పనిచేశారు. క్యాబినెట్ నుండి బ్రాహ్మణులను మినహాయించడం ద్వారా వారిని అసంతృప్తికి గురిచేయకూడదని భావించిన జార్జ్ గోషెన్ ఆయనను ఆ పదవికి నియమించారు. అదనంగా, శాస్త్రి భారత ప్రభుత్వంలోని ‘హిందూ లా కమిటీ’ సభ్యుడిగా కూడా పనిచేశారు. తన సుదీర్ఘమైన మరియు విశిష్టమైన వృత్తి జీవితంలో, వెంకటరామ శాస్త్రి సిలోన్ శరణార్థులపై బాజ్‌పాయ్ కమిషన్ మరియు హిందూ కోడ్ సంస్కరణలపై బి.ఎన్. రావు కమిటీ వంటి అనేక కమిటీలలో సభ్యునిగా సేవలందించారు.

వెంకటరామ శాస్త్రి చెన్నైలోని ఎడ్వర్డ్ ఎలియట్స్ రోడ్‌లో నివసించేవారు; ఆయన తన చివరి శ్వాస విడిచే వరకు అక్కడే ఉన్నారు. ఒకసారి ఆయన ఇంట్లో జరిగిన దొంగతనం గురించి ఈ.ఎన్. పురుషోత్తమన్ తన “ది పోలీస్ ఐ సర్వ్డ్” (The Police I Served) అనే పుస్తకంలో ఇలా ప్రస్తావించారు:

“..ఆమె నాకు మద్రాసులోని గొప్ప న్యాయవాదులలో ఒకరైన శ్రీ టి.ఆర్. వెంకటరామ శాస్త్రి గారి గురించి చెప్పారు; ఆయన ఎడ్వర్డ్ ఎలియట్స్ రోడ్‌లో నివసించేవారు. ఆ ఇంట్లో దొంగిలించబడిన విలువైన వస్తువులలో, కాంచీ కామకోటి పరమాచార్య సమర్పించిన విఘ్నేశ్వరుని వెండి విగ్రహం కూడా ఉంది.

మరణం మరియు వారసత్వం

వెంకటరామ శాస్త్రి 1953 జూలై 2న మరణించారు. ఆయన మరణం సందర్భంగా, అప్పటి మద్రాసు రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి సి. రాజగోపాలాచారి ఇలా అన్నారు:

“న్యాయస్థానం ఒక గొప్ప న్యాయ నిపుణుడిని కోల్పోయింది, అలాగే నేను ఒక మంచి స్నేహితుడిని కోల్పోయాను.”

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -19-7-26-ఉయ్యూరు 

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.245 వ భాగం.19.7.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.245 వ భాగం.19.7.26.

మహాకవి కాళిదాసు అభిజ్ఞాన శాకుంతలం. 23 వ భాగం.18.7.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.244 వ భాగం.18.7.26.

మైఖేల్మాస్(త్రివేణి)

రచన: మార్సియా ఎ. బి. డాడ్‌వెల్-ఆంగ్లరచనకు నా అనువాదం

“మన అసలైన సమస్య మన జడత్వమే,” అని అలెక్సిస్ కారెల్ తన యుగపురుష గ్రంథమైన ‘మ్యాన్, ది అన్‌నోన్’లో అంటారు. వేగం జీవిత చక్రాలను అత్యంత వేగంగా తిప్పుతున్న ఈ యుగంలో—ఒక మనిషి ఆరు రోజుల కన్నా తక్కువ సమయంలో భూమి చుట్టూ, 13.5 గంటలలో అట్లాంటిక్ మహాసముద్రాన్ని దాటగల ఈ కాలంలో—మానవులు తమ వినాశనానికి కారణమయ్యేలా అస్తిత్వ ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోవడానికి ఎలా మొగ్గు చూపుతారో ఆయన మనకు వివరిస్తారు.

పాండిత్య క్రమశిక్షణతో పదునుదేరిన మనుషుల మేధస్సు నుండే విజ్ఞానశాస్త్రం ఉద్భవించింది. ఇంకా విచిత్రం ఏమిటంటే, ఆ పాశ్చాత్య దేశాల వారు విజ్ఞానశాస్త్రాన్ని దానికోసమే, దాని సత్యం మరియు సౌందర్యం కోసమే, పూర్తి నిస్వార్థతతో పెంపొందించారు… మన పూర్వీకులు అపారమైన కృషి చేశారు. వారి యూరోపియన్ మరియు అమెరికన్ వారసులలో చాలామంది గతాన్ని మరచిపోయారు,” అని ఆయన అంటారు. ఆయన ఇంకా ఇలా కూడా అంటారు: “భౌతిక ప్రపంచాన్ని మార్చివేసిన విజ్ఞానశాస్త్రం, మనిషికి తనను తాను మార్చుకునే శక్తిని ఇస్తుంది… మళ్ళీ పురోగమించాలంటే, మనిషి తనను తాను పునర్నిర్మించుకోవాలి… మన ఆలోచనా విధానాన్ని మార్చుకోకముందు, మనల్ని మరియు మన పరిసరాలను పునరుద్ధరించుకునే పనిని మనం చేపట్టలేము.”

ఇక్కడ ఒక శాస్త్రవేత్త ఉన్నారు, ఆయన తన పని ద్వారా ఎన్నో ప్రాణాలను కాపాడటంలో మరియు మానవ బాధలను తగ్గించడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. మనం ఒక ఉన్నత స్థాయి మార్పుకు సిద్ధంగా ఉన్నామని ఆయన చాలా స్పష్టంగా చూడగలుగుతున్నారు. ఆధునిక ప్రపంచంలో మన ప్రతిఘటన  అనుసరణ శక్తులు చాలా వరకు ఎన్నడూ ఉపయోగంలోకి రావని, అవి కేవలం సంభావ్యతగానే మిగిలిపోతాయని ఆయన మనకు చెబుతారు. అదే సమయంలో మన మెదళ్ళు జడత్వంలోకి జారిపోతున్నట్లు కనిపిస్తాయి.

ఈ సమస్యకు మూల కారణం, విజ్ఞానశాస్త్రం తనను తాను అతి యాంత్రికంగా మార్చుకోవడమేనని ఆయన సూచిస్తున్నారు – దాని పరిశోధనలన్నీ పరిమాణాత్మక అంశాల వైపే మొగ్గు చూపాయి;  పరిశోధనలోని గుణాత్మక అంశానికి దానికి దక్కాల్సిన స్థానం లభించలేదు. మానవుని సంపూర్ణ అస్తిత్వంపై తన పరిశోధనలో, అతీంద్రియ దృష్టి మరియు అంతర్ దృష్టికి సంబంధించిన అన్ని దృగ్విషయాలను, వాస్తవానికి ఆయన ‘రహస్యవాదం’ అనే పదం కింద చేర్చిన వాటన్నింటినీ, చాలా మంది శాస్త్రవేత్తలు తమ పరిధికి వెలుపల ఉన్నవిగా భావించి విస్మరిస్తారని ఆయన ఎత్తిచూపుతున్నారు.

సరిగ్గా ఇక్కడే వారు విఫలమవుతున్నారు. కారెల్ మానవుని గురించిన సంపూర్ణ జ్ఞానం కోసం వాదిస్తున్నారు – ఎందుకంటే, ఒక అస్తిత్వంగా మానవుడు విజ్ఞానశాస్త్రానికి ఇప్పటికీ ఎలా తెలియనివాడిగానే ఉన్నాడో ఆయన వివరంగా చూపిస్తున్నారు. అనేకమంది రహస్యవాదుల ప్రత్యక్ష జ్ఞానం యొక్క విలువను ఆయన సూచిస్తున్నారు, కానీ నేటి కాలానికి వాటి పూర్తి ప్రాముఖ్యతను గ్రహించడంలో మాత్రం కొద్దిగా వెనుకబడ్డారు. అతను ఒక బంధాన్ని ఏర్పరుస్తాడు కానీ ఆ గొలుసులోని రెండవ భాగం యొక్క పూర్తి బలం, సౌందర్యాన్ని చూడలేడు.

వాస్తవం ఏమిటంటే, మానవుడు తన ప్రస్తుత జడత్వం నుండి తనను తాను ఎలా బయటపడవేయగలడో అనే జ్ఞానం ఆధునిక యోగుల వద్దనే ఉంది. శాస్త్రవేత్త మార్గాన్ని చూపించి, దాని ఆవశ్యకతను తెలియజేశాడు.  ఈ నూతన సాంకేతిక నాగరికత యొక్క ఉధృతి మధ్యలో, మానవుని పునఃవిద్యాభ్యాసంలో తమ బోధనలను స్వీకరించేవారికి ఉపదేశిస్తున్న దార్శనికులు, యోగులు ఉన్నారు. సాంకేతికత మానవునికి మునుపెన్నడూ లేని ఒక రకమైన స్వేచ్ఛను అందిస్తుంది – జడంగా ఉండే స్వేచ్ఛ – ప్రవాహంతో పాటు తేలియాడుతూ వెళ్ళే స్వేచ్ఛ. ఇప్పుడు స్వేచ్ఛగా ఎంపిక చేసుకోవలసిన బాధ్యత మానవునిపైనే ఉంది. అతను ఈ సౌకర్యవంతమైన జడత్వంలో కొట్టుమిట్టాడతాడా, వాటిని అందించే అనేక వనరుల నుండి సిద్ధంగా ఉన్న జ్ఞానాన్ని, అభిప్రాయాలను స్వీకరిస్తాడా? నిజానికి, అతను శారీరకంగా, మానసికంగా మరియు ఆధ్యాత్మికంగా బలహీనపడటానికి తనను తాను అనుమతించుకుంటాడా? ఇప్పుడు అతన్ని మరో దిశగా బలవంతం చేసేది ఏదీ లేదు. కానీ అతను స్వేచ్ఛగా ఎంపిక చేసుకోగలడు. తన సంకల్ప బలంతో, కొట్టుకుపోయే విధానానికి ‘కాదు’ అని చెప్పగలడు.

వ్యక్తిగతంగా అతను తనను తాను ఎలా పునర్నిర్మించుకోవాలి? కారెల్ (Carrel) దీనికి సమాధానం ఇస్తారు – అతను తనను తాను తెలుసుకోవాలి. గ్రీకు రహస్య సంప్రదాయాల (Greek Mysteries) ద్వారంపై ఈ సందేశం రాసి ఉండేది: “ఓ మానవుడా, నిన్ను నీవు తెలుసుకో.” కారెల్ అటువంటి ఆత్మజ్ఞానాన్ని శాస్త్రీయ దృక్పథం నుండి పరిచయం చేస్తారు. ప్రస్తుత అభివృద్ధి దశలో ఉన్న శాస్త్రీయ ప్రపంచం నుండి ఇది ఒక కీలకమైన సూచన. సరిగ్గా ఇక్కడే ఆధ్యాత్మిక సాధకుడు (mystic) శాస్త్రవేత్తతో చేతులు కలుపుతాడు. ఎందుకంటే ఆత్మజ్ఞానమే అన్ని నిజమైన అంతర్గత వికాసాలకు మూలాధారం. అంతేకాదు, కారెల్ ప్రపంచం గురించి చెప్పిన విషయాలు ప్రత్యేకంగా ఆత్మకు కూడా వర్తిస్తాయని ఆధ్యాత్మికవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. గతంలో గొప్ప మతాలకున్న బలమే మనుషుల మనస్సులపై ఒక రకమైన ఒత్తిడిని లేదా ప్రభావాన్ని కలిగించిన అంశాలలో ఒకటిగా ఉండేది. వారు ఒక ఆధ్యాత్మిక ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతూ వచ్చారు. కానీ ఇప్పుడు వారు దీని నుండి కూడా స్వేచ్ఛను పొందారు. గొప్ప మతాల సమిష్టి శక్తి ముగింపు దశకు చేరుకుంది. మనుషులు అనివార్యంగా, మరియు సమంజసంగా, తమకు తామే ఆలోచించుకుంటున్నారు. వారు పూర్తి స్వేచ్ఛతో ముందుకు సాగడానికి మాత్రమే ఇష్టపడుతున్నారు. కానీ సరిగ్గా ఇక్కడే వారు ఒక ప్రమాదంలో పడే అవకాశం ఉంది; ఎందుకంటే మానవ పురోగతి కొనసాగాలంటే బాహ్య ఒత్తిడి స్థానంలో అంతర్గత కృషి ఉండాలనే విషయాన్ని వారు ఎల్లప్పుడూ గ్రహించలేకపోవచ్చు.

పాశ్చాత్య దేశాలలో మనం ‘మైకేల్‌మాస్’ (Michaelmas) పండుగ సందర్భంగా జరుపుకునేది సరిగ్గా ఈ వాస్తవాన్నే. వేసవిలో ప్రకృతి యొక్క గొప్ప ఉరవడిని మరియు వికసనాన్ని మనం చూస్తాము. రుతువు మారే కొద్దీ, పంటలు కోయబడతాయి, పండ్లు పండి రాలిపోతాయి మరియు చెట్లు తమ ఆకులను కోల్పోతాయి. కఠినమైన శీతాకాలపు నెలల్లో ప్రకృతి జీవం భూమి లోపలికి ఉపసంహరించుకున్నట్లు అనిపిస్తుంది. ప్రకృతిలో కనిపించే ఈ మరణతుల్య స్థితిని చూసి చాలా మంది నిరాశ మరియు శూన్య భావనకు లోనవుతారు. ఇది నిజానికి మన నాగరికత యొక్క ప్రస్తుత స్థితికి ఒక సరైన రూపకం (allegory). కానీ గమనించండి – ఆ రూపకం పరిపూర్ణమైనది. రాలిన ప్రతి ఆకు ఉన్న చోట ఒక మొగ్గ ఉంటుంది. చాలా చిన్న పరిమాణంలో ఇమిడి ఉన్న ఆ మొగ్గలో, శీతాకాలమంతా నిద్రాణస్థితిలో ఉంటూ, వసంతకాలపు పిలుపు కోసం వేచి ఉంటూ, వికసించడానికి సిద్ధమయ్యే ఆకులు మరియు పువ్వులు దాగి ఉంటాయి. పాశ్చాత్య మానవుని ఆత్మకు మరియు చైతన్యానికి మైకేల్‌మాస్ ఇచ్చే సందేశం ఇదే. ఇది అతన్ని తనను తాను సమాయత్తం చేసుకుని అంతర్గతంగా కృషి చేయమని, ప్రకృతి క్షీణతలో కూడా ఆత్మ యొక్క నూతన జీవశక్తిని అనుభవించమని పిలుపునిస్తుంది. దీని గురించి కనీస అవగాహన ఉన్నవారు కూడా ‘మైఖేల్‌మాస్’ (Michaelmas) కాలాన్ని తరచుగా అత్యంత ఉల్లాసభరితమైన సమయంగా అనుభవిస్తుంటారు. వేసవి కాలంలో ప్రకృతి యొక్క సమృద్ధిలో మనిషి కొంతవరకు లీనమైపోయి, ప్రకృతిలోని దైవిక అద్భుతాలను ఆస్వాదించడంలో నిమగ్నమై ఉంటాడని వారికి అనిపిస్తుంది. కానీ ఇప్పుడు, మరోవైపు, అతను తన దృష్టిని తన అంతరాత్మలోని దైవత్వం వైపు మళ్లించాల్సి ఉంటుంది. అలా చేసినప్పుడు అతనికి నిజమైన మైఖేల్‌మాస్ ఉల్లాసం కలుగుతుంది; అలా చేయకపోతే, అతను తీవ్రమైన మానసిక భారంతోనూ, వేసవి వైభవం కనుమరుగవుతున్నందుకు కలిగే విచారంతోనూ నిండిపోవచ్చు.

మరి, మనం ఇప్పుడు జీవిస్తున్న ఈ స్వేచ్ఛా యుగంలో, మనిషి పూర్తిగా ఒంటరివాడా? సహాయం మరియు రక్షణ కోసం అతను ఏ ఉన్నత శక్తుల వైపు చూడలేడా? నిజానికి చూడగలడు, కానీ ఇప్పుడు అతను తన సొంత స్వేచ్ఛా సంకల్పంతో వారి వైపు చూడాలి. అతను వారిని కేవలం మేధోపరమైన భావనలుగా కాకుండా, వాస్తవమైన ఉనికి కలిగిన శక్తులుగా చూడాలి; వివిధ మతాలలో వేర్వేరు పేర్లతో పిలవబడినప్పటికీ, అవి వాస్తవమైనవి కాబట్టి వాటిని ఆధ్యాత్మికంగా గ్రహించవచ్చు. మరియు అతను ముఖ్యంగా ఒక శక్తి (ఉనికి) వైపు చూడవచ్చు – ఆ శక్తి ప్రకృతి మూలకాలకు, తుఫానులకు, గాలులకు మరియు ఉరుములకు సంబంధించినది; అంతర్గత స్వేచ్ఛతో తన ఆలోచనలను ఆధ్యాత్మిక విషయాల వైపు మళ్లించినప్పుడు, ఆ ఆలోచనలకు ప్రేరణనివ్వగలిగే శక్తి అది. పాశ్చాత్య దేశాలలోని ఆధ్యాత్మికవేత్తలు (mystics) సంవత్సరంలోని మూడవ కాలాన్ని ఈ శక్తికే అంకితం చేశారు; వారు ఆ శక్తిని దేవదూతల సమూహాలకు నాయకుడిగా భావిస్తారు మరియు ‘ఆర్చ్‌ఏంజిల్ మైఖేల్’ (Archangel Michael) అని పిలుస్తారు.

మరిన్ని వివరాలు

మైఖేల్మాస్  దీనిని సెయింట్స్ మైఖేల్, గాబ్రియేల్  రాఫెల్ పండుగ, ప్రధాన దేవదూతల పండుగ, సెయింట్ మైఖేల్  సకల దేవదూతల పండుగ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది అనేక పాశ్చాత్య క్రైస్తవ ఆరాధనా క్యాలెండర్లలో సెప్టెంబర్ 29న మరియు తూర్పు క్రైస్తవ సంప్రదాయాలలో నవంబర్ 8న పాటించే ఒక క్రైస్తవ పండుగ. మైఖేల్మాస్ ఇంగ్లీష్  ఐరిష్ ఆర్థిక, న్యాయ  విద్యా సంవత్సరంలోని నాలుగు త్రైమాసిక దినాలలో ఒకటిగా ఉంది.

మైఖేల్‌మాస్ బాతు యొక్క మూలానికి సంబంధించిన మరో పురాణం ఏమిటంటే, రాణి ఎలిజబెత్ I ఆ పండుగ రోజున బాతును తింటున్నప్పుడు స్పానిష్ ఆర్మడా ఓటమి గురించి విన్నారు, అందువల్ల ఆ విజయాన్ని స్మరించుకోవడానికి ప్రతి సంవత్సరం అందరూ బాతులను తినాలని ఆమె ప్రకటించారు. తేదీ (బాతులు మరియు మైఖేల్‌మాస్‌కు కనీసం ఒక శతాబ్దం ముందు నుంచే, అంతకంటే ఎక్కువ కాకపోయినా, సంబంధం ఉంది)  యుద్ధం జరిగిన సమయం (ఆగస్టు) పరిగణనలోకి తీసుకున్నప్పుడు ఇది నిలబడదు.

ప్రధాన దేవదూత అయిన సెయింట్ మైఖేల్ పండుగ ముందు రోజున, స్రుతాన్ హిఖీల్ (స్కాటిష్ గేలిక్ ఉచ్చారణ: [ˈs̪t̪ɾu.an ˈviːçal]), సెయింట్ మైఖేల్ బానోక్, లేదా మైఖేల్మాస్ బానోక్ అని పిలువబడే ఒక ప్రత్యేకమైన రొట్టె లేదా కేక్‌ను కాల్చే ఆచారం బహుశా హెబ్రిడ్స్‌లో ఉద్భవించింది. ఈ రొట్టెను బార్లీ, ఓట్స్ మరియు రైలను సమాన భాగాలుగా కలిపి, ఎలాంటి లోహ పరికరాలు ఉపయోగించకుండా తయారు చేసేవారు. దూరంగా ఉన్న స్నేహితులు లేదా మరణించిన వారి జ్ఞాపకార్థం, తెల్లవారుజామున జరిగే ప్రార్థనలో ఆశీర్వదించబడిన ప్రత్యేక స్రువాన్‌లను వారి పేర్లతో పేదలకు ఇచ్చేవారు.

మైఖేల్మాస్ ముందు రోజున సాంప్రదాయకంగా గింజలను పగలగొట్టేవారు.

బ్రిటిష్ దీవులలోని జానపద కథల ప్రకారం, బ్లాక్‌బెర్రీలను కోయడానికి మైఖేల్మాస్ రోజు చివరి రోజు. సెయింట్ మైఖేల్ సైతాను అయిన లూసిఫర్‌ను స్వర్గం నుండి వెళ్లగొట్టినప్పుడు, అతను ఆకాశం నుండి పడి ముళ్ళతో నిండిన ఒక బ్లాక్‌బెర్రీ పొదలో దిగాడని చెబుతారు. సైతాను ఆ పండ్లను శపించి, తన అగ్ని శ్వాసతో వాటిని కాల్చి, తొక్కి, ఉమ్మివేసేవారు .,

కొన్ని సంప్రదాయాల క్రైస్తవ దేవదూతల శాస్త్రంలో, ప్రధాన దేవదూత మైఖేల్ దేవదూతలందరిలోకెల్లా గొప్పవాడిగా పరిగణించబడతాడు, స్వర్గంలో జరిగిన యుద్ధంలో సాతానును ఓడించినందుకు అతనికి ప్రత్యేక గౌరవం లభిస్తుంది.

పాత మైఖేల్మాస్ డే

పాత మైఖేల్మాస్ డే అక్టోబర్ 11న వస్తుంది (కొన్ని మూలాల ప్రకారం అక్టోబర్ 10న – జూలియన్ నుండి గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్‌కు మారడం వల్ల ఈ తేదీలు ఏర్పడ్డాయి, కాబట్టి ప్రస్తుత శతాబ్దం మినహా ప్రతి శతాబ్దంలో ఈ అంతరం ఒక రోజు పెరుగుతుంది). ఈ తేదీన దెయ్యం స్వర్గం నుండి కిందపడి, ఒక బ్లాక్‌బెర్రీ పొదలో పడి, పడుతూనే ఆ పండ్లను శపించిందని చెబుతారు. ఒక పాత పురాణగాథ ప్రకారం, ఈ తేదీ తర్వాత బ్లాక్‌బెర్రీలను కోయకూడదు (పైన చూడండి). యార్క్‌షైర్‌లో, దెయ్యం వాటిపై ఉమ్మివేసిందని చెబుతారు. మోరెల్ (1977) ప్రకారం, ఈ పాత పురాణగాథ గ్రేట్ బ్రిటన్‌లోని అన్ని ప్రాంతాలలో, ఉత్తరాన ఓర్క్నీ దీవుల వరకు కూడా బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కార్న్‌వాల్‌లో, ఇలాంటి పురాణగాథే ప్రచారంలో ఉంది; అయితే, దెయ్యం వాటిపై మూత్రవిసర్జన చేసిందని ఒక నానుడి ఉంది.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -18-7-26-ఉయ్యూరు .–

జాదవ్ మొలాయి పేయింగ్, ^[1] మైసింగ్ ట్రైబ్ కు చెందిన పర్యావరణ కార్యకర్త^[2], అడవిని వృద్ధిచేసిన వ్యక్తి. ఇతను అస్సాంలోని జోర్హాట్ కు చెందినవారు.^[3][4]

ప్రస్థానం

1979 వ సంవత్సరములో అస్సాంలో వచ్చిన వరదల వలన ఎన్నో జలచరాలు బ్రహ్మపుత్రా నది ఒడ్డుకి కొట్టుకువచ్చాయి.కొన్ని రోజులకి వరదలు తగ్గి నది మధ్య లోని ఇసుకదీవులు వేడెక్కడంతో వేడికి తట్టుకోలేక కొట్టుకొచ్చిన ఆ జలచరాలు అక్కడే పెద్ద సంఖ్యలో సమాధి అయిపోయాయి.అక్కడికి దగ్గరలోనే ఉండే జాదవ్ వాటిని చూసి చలించి పోయాడు.వెంటనే అటవీ అధికారుల వద్దకు వెళ్ళి ఆ ఇసుక తెన్నెల వద్ద అడవిని పెంచితే ఇటువంటి పరిస్థితి రాదని చెప్పాడు.వాళ్ళు..’ఈ ఇసుక నేలళ్ళో ఏ విధమైన మొక్కలు పెరగవు.అంతగా చేయాలనుకుంటే నువ్వే అక్కడ వెదురు లాంటి మొక్కలు ఏవైనా నాటి చూడు..’ అని సలహా ఇచ్చారు.తాను పుట్టిన నేలను కాపాడుకోవాలని 16 ఏళ్ల జాదవ్‌ అప్పుడే నిర్ణయించుకున్నాడు. ప్రకృతి విసిరిన సవాలును స్వీకరించాడు.. పచ్చదనమంటూ లేని ప్రాంతంలో రోజుకొక మొక్క నాటాడు. అలాఅలా.. మొక్కంటూ మొలవని నేలపై ఓ అడవి ఆవిష్కృతమైంది. 1,360 ఎకరాల్లో విస్తరించింది. పులులు, ఏనుగులు వంటి ఎన్నో రకాల వన్యప్రాణులకు నివాస కేంద్రమైంది

వెలుగులోకి వచ్చిన విధం

జాదవ్‌ ఓ వనాన్నే సృష్టించాడన్న విషయం 2007 వరకు బయటి ప్రపంచానికి తెలియదు.. ఓ రోజున ఫొటోజర్నలిస్ట్‌ జీతూ కలితా అనుకోకుండా ఈ ప్రాంతానికి రావడంతో ఈ విషయం బయటపడింది. వాళ్లు కలవడమే చాలా చిత్రంగా జరిగిందట. ‘‘పక్షుల ఫొటోలు తీయడానికి ఓ బోటు తీసుకుని.. బ్రహ్మపుత్ర నదిలో వెళ్తున్నా. మాజులీ ద్వీపం వద్దకు రాగానే నాకు చాలా ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది. నా కళ్లను నేనే నమ్మలేకపోయాను.. మొక్క మొలకెత్తడానికే సందేహించే ఈ నేలపై పచ్చని అడవి’అని జీతూ నాటి సంఘటనను గుర్తు చేస్తున్నారు. ఇక జాదవ్‌ అయితే.. ఎవరూ రాని ఆ ప్రదేశానికి జీతూ రావడంతో వన్యప్రాణుల వేటగాడు అని అనుకున్నాడట. ఈ సందర్భంగా జాదవ్‌ భగీరథ యత్నం గురించి తెలుసుకున్న జీతూకు నోట మాట రాలేదు. కొన్ని రోజులు అక్కడే ఉన్నారు. జాదవ్‌ గొప్పతనాన్ని తన కథనం ద్వారా ప్రపంచానికి పరిచయం చేశారు. ఒక్క వ్యక్తి తలుచుకుంటే ఏం చేయగలడన్న దానికి ఉదాహరణ జాదవేనని చెబుతారు.

తొలి మొక్క

జాదవ్‌కు తాను మొదటిసారి నాటిన మొక్క ఎక్కడుందో కూడా తెలుసు.. ఓ మహారణ్యానికి బీజం వేసిన ఆ వృక్షం వద్దకు రోజుకు ఒక్కసారైనా వెళ్లి.. సేదతీరుతాడు.. నీవు లేనిదే నేను లేను అంటాడు.. ఉదయం 3 గంటలకు నిద్రలేవగానే.. తన వనం వద్దకు వెళ్తాడు. మొక్కలు నాటే పనిలో మునిగిపోతాడు. సమీప గ్రామాల్లో పాలు అమ్మి.. జీవనం కొనసాగించే జాదవ్‌ నిజంగా హరిత సంపన్నుడే.

గుర్తింపులు పురస్కారాలు

పద్మశ్రీ పురస్కారం

మార్చు

అప్పటి రాష్ట్రపతి ప్రణభ్ ముఖర్జీ నుంచి పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకుంటున్న జాదవ్ పయోంగ్

జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం స్కూల్ ఆఫ్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ సైన్సెస్ 2012 ఏప్రిల్ 22 న ఏర్పాటు చేసిన బహిరంగ కార్యక్రమంలో జాదవ్ పయెంగ్‌ను సత్కరించారు. ఇంటరాక్టివ్ సెషన్‌లో అడవిని సృష్టించిన తన అనుభవాన్ని ఆయన పంచుకున్నారు, ఇక్కడ మాగ్సేసే అవార్డు గ్రహీత రాజేంద్ర సింగ్, జెఎన్‌యు వైస్-ఛాన్సలర్ సుధీర్ కుమార్ సోపోరీ ఉన్నారు. జాపోవ్ పేయెంగ్‌ను “ఫారెస్ట్ మ్యాన్ ఆఫ్ ఇండియా”గా సోపోరీ పేర్కొన్నారు. 2013 అక్టోబరు నెలలో, ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో వారి వార్షిక ఈవెంట్ కోలెన్సెన్స్ సందర్భంగా ఆయనను సత్కరించారు. 2015 లో, భారతదేశంలో నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించారు. ఆయన చేసిన కృషికి అస్సాం వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం, కాజీరంగ  కాజీరంగ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ పట్టా పొందారు

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -18-7-26-ఉయ్యూరు .

దక్షిణ భారతదేశంలో మరాఠీ కవులు(త్రివేణి )

రచన: బి. ఆర్. దేశ్‌పాండే, M.A., LL.B.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

దక్షిణ భారతదేశం వైపు మరాఠీ భాషను  సంస్కృతిని విస్తరించిన ఘనత సంత్ రామదాసుకే దక్కుతుంది. ఆయన తన ప్రసిద్ధ పంక్తులలో మహారాష్ట్ర విస్తరణ విధానాన్ని ఇలా ఉద్ఘాటించారు:

“మరాఠా తితుకా మెళవావా” (మరాఠాలందరూ ఏకం కావాలి)

“మహారాష్ట్ర ధర్మం వఢవావా” (మహారాష్ట్ర ధర్మం లేదా సంస్కృతిని విస్తరించాలి)

ఐక్యత  విస్తరణతో కూడిన ఈ విధానం—ఒక రకమైన సామ్రాజ్యవాద ధోరణి—శివాజీ మరణానంతరం వచ్చిన క్లిష్టమైన మరియు అస్తవ్యస్తమైన రోజుల్లో కూడా మరాఠాలను ఒక జాతిగా గట్టిగా నిలబెట్టింది.

శివాజీ తండ్రి షాహాజీ కాలం నుండే మరాఠాలు దక్షిణం వైపు వలస వెళ్లడం ప్రారంభించారు. నేటికీ తంజావూరు జిల్లాలో షాహాజీ కాలంలో అక్కడ స్థిరపడిన అనేక మరాఠా కుటుంబాలను మనం చూడవచ్చు. శివాజీ తంజావూరుకు వెళ్ళినప్పుడు, రామదాసు స్వామి తన మత సంప్రదాయాన్ని ఆ ప్రాంతాలలో ప్రచారం చేయడానికి తన శిష్యులను పంపారు; వారిలో భీమస్వామి, అనంత మౌని మరియు రాఘవస్వామి ముఖ్యులు. ఈ ప్రచారకులు రామదాసు యొక్క మత సూత్రాలను  సంప్రదాయాన్ని వ్యాప్తి చేయడంతో పాటు, మరాఠీ భాషను కూడా విస్తరించారు.

వీరిలో భీమస్వామి కథ కొంత ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. భీమ, కరాడ్ సమీపంలోని షాహాపూర్‌కు చెందిన కమలాజీపంత్ మనవడు. అతని అమ్మమ్మ గంగాబాయి రామదాసు శిష్యురాలు. రామదాసు ఒకసారి ఆమెను సందర్శించినప్పుడు, అప్పుడు ఏడేళ్ల బాలుడిగా ఉన్న భీమ యొక్క చురుకుదనాన్ని చూసి ముగ్ధులయ్యారు. రామదాసు అతన్ని తన సంప్రదాయంలో (మఠంలో) చేరతారా అని అడిగారు. అతను అంగీకరిస్తూ సమాధానం చెప్పగానే, రామదాసు “సరే, నువ్వు మా ఆజ్ఞలన్నింటినీ పాటించాల్సి ఉంటుంది” అని అన్నారు. “సరే!” అని ఆ ఉత్సాహవంతుడైన బాలుడు బదులిచ్చాడు. అప్పుడు రామదాసు దగ్గరలోని ఒక బావిని చూపిస్తూ, అందులోకి దూకమని అతన్ని అడిగారు. వెంటనే, భీమ ఆ బావిలోకి దూకేశాడు. అతని క్రమశిక్షణ  విధేయతకు నిదర్శనంగా నిలిచిన ఈ చర్యను చూసి, రామదాసు వెంటనే అతన్ని తన శిష్యుడిగా స్వీకరించి, తన పర్యవేక్షణలోనే విద్యాబుద్ధులు నేర్పించారు. తదనంతరం, అతను షాహాపూర్‌లోని మఠానికి ‘మహంత్’గా నియమితుడయ్యాడు. ఆ తర్వాత అతను శివాజీతో కలిసి తంజావూరుకు వెళ్ళాడు. అక్కడ శివాజీ సవతి సోదరుడైన వ్యంకోజీ అతని కోసం ఒక మఠాన్ని నిర్మించారు. అతని వంశస్థులు ఇప్పటికీ అక్కడ కనిపిస్తారు. అతను అనేక పాటలను  రామదాసు జీవిత చరిత్రను కూడా రచించాడు. అదే సమయంలో తంజావూరుకు వెళ్ళిన మరో ఇద్దరు వ్యక్తులు అనంత , రాఘవ. వారి మఠాలు నేటికీ తంజావూరులో ఉన్నాయి. అనంత శిష్యుడైన మేరుస్వామి అనేక ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలను రచించారు. రాఘవ శిష్యుడైన మాధవ విస్తృతంగా రచనలు చేసిన కవి. ఆయన రామాయణాన్ని ఛందోబద్ధమైన పద్యాలు మరియు ‘ఓవీ’ (Ovee) ప్రక్రియలో రచించారు. అలాగే, ఆయన మహాభారతాన్ని మొత్తం 18 పర్వాలుగా (భాగములుగా) రచించారు; ఈ బృహత్తర కార్యానికి ఆయనకు కనీసం నాలుగేళ్ల సమయం పట్టింది. 924 అధ్యాయాలు కలిగిన ఈ గ్రంథాన్ని, కావేరీ నదీ తీరంలోని ‘గౌరీమయూర్’ వద్ద రచించినట్లు స్వయంగా ఆయనే పేర్కొన్నారు. మరాఠీ సాహిత్యంలో ఇది అతిపెద్ద రచనలలో ఒకటి అయినప్పటికీ, ఇందులో కవితాత్మక విలువలు లోపించాయి; దీని భాష  శైలి కూడా అంత గొప్పగా లేవు.

రంగనాథ్ అనే కవి కావేరీ నదిని కీర్తిస్తూ ఒక గ్రంథాన్ని రచించారు. ఆయన కొన్ని పౌరాణిక ఇతివృత్తాలపై కూడా రచనలు చేశారు. కావేరీ నదీ తీరంలో దాసనుదాస, భగవంత్  వైద్యనాథ్ వంటి అనేకమంది మరాఠీ కవులు నివసించేవారు. వీరందరూ ప్రధానంగా ఆధ్యాత్మిక జీవనానికి సంబంధించిన అంశాలపైనే రచనలు చేశారు.

ఈ ప్రాంతాల మరాఠీ సాహిత్యం విషయంలో ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గమనించాలి. వ్యంకోజీ కుమారుడైన షాహు రాజు పేరుతో రచించబడిన నాటకాలు ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రక్రియగా నిలిచాయి. రచయిత స్వయంగా రాజే కావచ్చు లేదా ఆస్థాన కవులలో ఒకరు కావచ్చు; నాటక రచనల నాణ్యత అత్యున్నత స్థాయిలో లేకపోయినప్పటికీ, ఆ కాలంలో నాటక ప్రదర్శనలు ఏ విధమైన శైలిని లేదా పద్ధతిని కలిగి ఉండేవో ఇవి తెలియజేస్తాయి. నాటక సాహిత్యంలో గొప్ప సంపద కలిగిన సంస్కృత భాషపై ఈ రచనల రచయితలకు అవగాహన ఉండి ఉండవచ్చు, కానీ కాళిదాసు లేదా భవభూతి రచనలను అనువదించాలనే ఆలోచన ఎవరికీ వచ్చినట్లు కనిపించదు. నాటక ప్రక్రియ పట్ల ఆనాటి మరాఠీ సాహిత్యంలో కనిపించే ఈ ఉదాసీనతకు కారణం, ప్రజలు నాటకాలను చూసే, నటించే లేదా ఆస్వాదించే స్థితిలో లేకపోవడమే కావచ్చు. వారిలో ఎక్కువమంది పేదలే; వారికి ప్రధాన అవసరం ఆహారం, ఆ తర్వాత జీవిత సత్యం లేదా ఆధ్యాత్మిక జీవనానికి సులభమైన మార్గం తెలుసుకోవడం. భక్తి యుగపు కవులు ఈ అవసరాలను పూర్తిగా తీర్చారు.

రామదాసు శిష్యుడైన అనంత (ఇదే పేరున్న మరొక శిష్యుడితో ఇతనిని గందరగోళం చేసుకోకూడదు) మొదట సతారా జిల్లా నివాసిగా ఉండి, ఆ తర్వాత విలంగాబాద్‌లోని మఠానికి మహంతుగా మారారు. రామదాసు శిష్యుడిగా ఉండటమే కాకుండా, ఆయన విఠలుని పట్ల  వారకరీ సంప్రదాయం పట్ల అంకితభావం కలిగి ఉండేవారు. ఆయన రామాయణ ఇతివృత్తాలపై విస్తృతంగా కవిత్వం రాశారు.

ఈ అనంతను పోలిన మరో కవి ‘ఆనంద-తనయ’ (ఆనందుని కుమారుడు); ఇతివృత్తాల ఎంపిక, భాష మరియు శైలి విషయంలో వీరిద్దరి మధ్య చాలా పోలికలు ఉన్నాయి. ఈ ఇద్దరు కవులకు సంస్కృతం  హిందీ భాషలపై అవగాహన ఉన్నట్లు, అలాగే ఛందస్సు పట్ల ఆసక్తి ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. వీరి కవితలు సరళంగా, సులభంగా ఉండి, నాటకీయతను కలిగి ఉండటం వల్ల స్త్రీలకు, పిల్లలకు ఎంతో ఇష్టమైనవిగా మారాయి. కీర్తనకారులు (నీతి మరియు సంగీతంతో కూడిన ప్రవచనాలు చెప్పేవారు) వీరి కవితలను విస్తృతంగా ఉపయోగించేవారు. బలవంతపు పద కూర్పు మరియు అనుప్రాసల (alliteration) వాడకం వల్ల కలిగే అస్పష్టత వంటి సాధారణ లోపాలు వీరి కవిత్వంలోనూ కనిపిస్తాయి, కానీ కవితా ప్రతిభ విషయంలో ‘ఆనంద-తనయ’ నిస్సందేహంగా గొప్పవారు. ఆయన ‘దిండి’ అనే కొత్త ఛందస్సును సృష్టించినట్లు పరిగణించబడతారు; ఈ ఛందస్సు తనదైన లయబద్ధమైన సంగీత గుణం వల్ల ఎంతో ప్రజాదరణ పొందింది. ఆయన కవిత్వం అద్భుతమైన సంగీత గుణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అతని ‘సీతా స్వయంవరం’లో, పాదాల చివరన ఉండే ప్రాసలు మరియు క్రమబద్ధమైన లయలు, వివాహ గంటల మోతలాంటి మధురమైన ధ్వనిని నిరంతరం మన చెవులలో వినిపిస్తాయి. రామాయణం, శ్రీకృష్ణుని జీవితం (భాగవతం)  ఇతర పౌరాణిక ఇతివృత్తాలపై ఆయన రచనలు చేశారు. అంతేకాకుండా, ఆయన సుమారు నూట యాభై మధురమైన పాటలను కూడా రచించారు. ఆయన ఎంచుకున్న ఇతివృత్తాలు ప్రధానంగా కవితాత్మక  కళాత్మక ఆసక్తిని కలిగించే కథలకే పరిమితమయ్యాయి. ఆయన కర్ణాటకలోని ‘ఆర్ని’ అనే ప్రాంతానికి చెందినవారు. ఆయన అసలు పేరు గోపాల్; ఆయనకు ఆయుధ విద్య లేదా సైనిక వృత్తి పట్ల ఆసక్తి ఉండేదని భావించవచ్చు, ఎందుకంటే తన రచనలలో ఒకదానిలో ఆయన తనను తాను ‘ఆర్ని సైనికుడు’ అని పేర్కొన్నారు.

మరాఠీ సాహిత్యంలో అగ్రశ్రేణి కవుల సరసన నిలిచే గొప్ప కవి రఘునాథ పండిట్ కుమార్తెను, ‘ఆనంద-తనయ’ (Ananda-tanaya) కుమారుడికి ఇచ్చి వివాహం చేశారని సాధారణంగా భావిస్తారు. సంస్కృత కావ్య లక్షణాల ఆధారంగా రచించిన ‘నల-దమయంతి వివాహ గాథ’ ఆయన అద్భుతమైన కావ్యం. ఆయన పద్య రచన ఎంతో శ్రమతో కూడినది, కళాత్మకమైనది మరియు వివిధ అలంకారాలతో నిండినది. ఆయన అత్యుత్తమ పదాలను ఎంచుకుని, వాటిని అత్యుత్తమ క్రమంలో అమర్చారనడంలో సందేహం లేదు. ఆయన గొప్ప విద్వాంసుడు మరియు సాహిత్య రచనలో ఆరితేరిన వ్యక్తి. తన శ్రేష్ఠమైన రచన ‘నల-దమయంతి వివాహ గాథ’లో ఆయన పాత్రలను ఎంతో అందంగా చిత్రించారు. హంస కథ మరియు నలుడు దానిని పట్టుకునే ఘట్టాన్ని, ఒక గొప్ప కళాకారుడు తప్ప మరెవరూ అంత అద్భుతంగా వర్ణించలేరు. రఘునాథ పండిట్ యొక్క వైభవోపేతమైన, సమృద్ధమైన మరియు భావగర్భితమైన పద్యాలను చదువుతున్నప్పుడు తరచుగా ఆంగ్ల కవి ‘కీట్స్’ (Keats) గుర్తుకు వస్తారు. ఆయన తన జీవిత చరమాంకాన్ని తీవ్ర పేదరికంలో గడపాల్సి వచ్చింది; ఆ పరిస్థితి గురించి ఆయన హృదయవిదారకమైన వివరణను కూడా వదిలివెళ్లారు. ఆయన ‘రామదాసు’ మరియు ‘గజేంద్ర మోక్షం’ వంటి అంశాలపై కూడా కవితలు రాశారు, కానీ అవి ఆయన ‘నల-దమయంతి వివాహ గాథ’ అంత ప్రసిద్ధి చెందలేదు లేదా అంత గొప్పగా లేవు.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -18-7-26–

మహాకవి కాళిదాసు అభిజ్ఞాన శాకుంతలం.22 వ భాగం.17.7.27.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.243 వ భాగం.27.6.26.

కాంచీపురంలో కొత్తగా కనుగొనబడిన కుడ్యచిత్రాలు(త్రివేణి )

రచన: ఎం. ఎస్. సుందర శర్మ, బి.ఏ.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

స్ఫటికానికి వలెనే, సంస్కృతికి కూడా అభివృద్ధి చెందే అక్షాలు (axes) ఉంటాయి. వాటిలో ఏదైనా ఒకటి కుంటుబడితే, అది మొత్తం రూపాన్ని వికృతం చేయడమే కాకుండా, దాని అందాన్ని  విలువను కూడా హరిస్తుంది. అన్ని పార్శ్వాలు సమతుల్యంగా అభివృద్ధి చెందడం వల్ల దాని అందం  విలువ గణనీయంగా పెరుగుతాయి. ఆధునిక భారతీయ సంస్కృతిలో—అది ఏ రకమైనదైనప్పటికీ—సౌందర్య దృష్టి  సృజనాత్మక ఊహాశక్తి సాధారణంగా పూర్తిగా లోపించాయి. గొప్ప మాటలు ఎన్ని చెప్పినప్పటికీ, అహంకార ధోరణి మాత్రమే సర్వవ్యాప్తమై ఉంది. ఇది ప్రస్తుత రాజకీయ అశాంతికి కారణమా లేక ఫలితమా అనేది చూసే దృక్పథంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కళను తమ అభివృద్ధికి  నాగరికతకు కీలకమైన శక్తులలో ఒకటిగా భావించని ఏ దేశమూ ప్రపంచంలో గొప్ప స్థాయిని సాధించలేదు. ప్రాచీన భారతదేశపు అద్భుతమైన సంస్కృతి, నేటి కాలానికి మిగిలి ఉన్న కొన్ని పురాతన సంపద చిహ్నాల ద్వారా ఎంత స్పష్టంగా తెలుస్తుందో, అంత స్పష్టంగా మరెక్కడా కనిపించదు.

అక్కడక్కడా లభించిన ఆ కొన్ని అమూల్యమైన అవశేషాలు కూడా కాలగర్భంలో కలిసిపోయి ఉండేవి; కానీ, ఈ దేశం తమ జన్మభూమి కాని వ్యక్తులు చూపిన ఉత్సాహం  నిజాయితీతో కూడిన ఆదరణ వల్ల అవి కాపాడబడ్డాయి. పదకొండు ఏళ్ల క్రితం, శ్రీ గోపీనాథ రావు గారు అనుకోకుండా సిత్తన్నవాసల్‌లోని అందమైన కుడ్యచిత్రాలను కనుగొన్నారు, ఆ తర్వాత పాండిచ్చేరికి చెందిన ప్రొఫెసర్ డుబ్రూయిల్ ప్రజల దృష్టిని వాటి వైపు మళ్లించారు. ఈ కుడ్యచిత్రాలలోని నృత్య భంగిమ గల ఒక చిత్రాన్ని రంగులలో పునరుత్పత్తి చేసి ప్రచురించిన మొదటి పత్రికగా ‘మద్రాస్ మెయిల్’ ఘనతను దక్కించుకుంది. కానీ ఇంతకాలం ఈ దేశం ఏం చేస్తోంది? వేళ్ల మీద లెక్కించగలిగే కొద్దిమంది ఉత్సాహవంతులు తప్ప, ఈ ఆవిష్కరణ వల్ల దేశానికి కలిగిన ప్రయోజనం ఏమిటి? ఆ అమూల్యమైన సంపద ఉన్న గుహ పరిస్థితి ఏమిటి? ‘మెయిల్ వార్షిక సంచిక’లో ప్రచురించబడిన నృత్య భంగిమ గల చిత్రం ఉన్న స్తంభం భాగం విషయానికొస్తే, ఆ గొప్ప కళాకారుడు గీసిన సున్నితమైన కుంచె గీతలు అత్యంత నిర్దయగా మరొకరి మొరటు కుంచెతో చెడగొట్టబడ్డాయి. బహుశా అది నల్లని తారును మాత్రమే రంగుగా వాడే జనాభా గణన సిబ్బంది పని కావచ్చు; ఫలితంగా, అక్కడ ‘165’ అనే సంఖ్య, దానికి అదనంగా మరికొంత సమాచారంతో సహా, అసహ్యకరమైన రీతిలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది! నేటి భారతదేశంలోని విద్యావంతుల నిజమైన అభిరుచి (లేదా దాన్ని మీరు ఏమని పిలుస్తారో అది) అటువంటిది. క్యాలెండర్ చిత్రాలు లేదా చౌకబారు రకం చిత్రపటాలతో తమ గోడలను అలంకరించుకోవడంలో ఆనందం పొందే వారికి, నిజమైన కళాఖండాల విలువ లేదా వాటి పట్ల శ్రద్ధ ఏముంటుంది?

ఇప్పుడు, పుదుచ్చేరికి చెందిన ప్రొఫెసర్ డుబ్రూయిల్ (Prof. Dubreuil) – ఈ నిజమైన ఆవిష్కరణ ఘనత నిస్సందేహంగా ఎవరికి దక్కుతుందో వారే – కాంచీపురంలో అత్యంత పురాతనమైన  అద్భుతమైన కుడ్యచిత్రాలు (frescoes) ఉన్నాయని మన దృష్టికి తీసుకువచ్చారు. సిట్టన్నవాసల్ కుడ్యచిత్రాలలోని ప్రతి చిన్న అంశంతోనూ నాకు ఉన్న గాఢమైన పరిచయం కారణంగా, ఈ కొత్త ఆవిష్కరణను  ఆ చిత్రాలను స్వయంగా చూసేందుకు నేను వెంటనే అక్కడికి వెళ్లాను. పురావస్తు శాఖ వారి అనాలోచిత పునరుద్ధరణ చర్యల వల్ల ఏర్పడిన మందపాటి ప్లాస్టర్ పొరలను, ఆ పల్లవ చరిత్రకారుడు (ప్రొఫెసర్) లోపలి చిత్రాలను బయటపెట్టడానికి తొలగించారు; ఆ తొలగించిన వ్యర్థాలు అక్కడే పడి ఉన్నాయి. కైలాసనాథ ఆలయం ‘ప్రజా స్మారక చిహ్నాల రక్షణ చట్టం’ పరిధిలోకి వచ్చినప్పటికీ, ఇది నిర్లక్ష్యానికి గురై శిథిలమవుతోంది. బయటపడిన ఈ చిత్రాలను కాస్త నిర్లక్ష్యం చేసినా అవి తీవ్రంగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది; ఎందుకంటే సిట్టన్నవాసల్ మాదిరిగా కాకుండా, ఇవి దక్షిణ భారతదేశంలోని ప్రధాన తీర్థయాత్రా కేంద్రాలలో ఒకదానికి దగ్గరగా ఉన్నాయి. ఈ చిత్రాలు అద్భుతంగా ఉన్నాయి  సిట్టన్నవాసల్ కుడ్యచిత్రాల శైలిలోనే ఇవి కూడా రూపొందించబడ్డాయి. వీటి మధ్య ఉన్న సాంకేతిక పోలికలను బట్టి, రెండు చోట్లా ఒకే కళాకారుడు పనిచేశాడని మనం నిస్సందేహంగా భావించవచ్చు. సున్నం పూత (white-washing) అనే నిర్దయమైన పొరల కింద ఇంకా ఎంతో కళా సంపద దాగి ఉంది; దాగి ఉన్నవాటిని వెలికితీయాలంటే ఆ పొరలను అత్యంత జాగ్రత్తగా తొలగించాల్సి ఉంటుంది. ఆ ఫ్రెంచ్ ప్రొఫెసర్ యొక్క నిజాయితీతో కూడిన కృషిని అనుకరిస్తూ మరిన్ని ఆవిష్కరణలు చేయడానికి ప్రయత్నించడం ప్రమాదకరంగా మరియు వినాశకరంగా మారవచ్చు; కాబట్టి బాధ్యతాయుతమైన వ్యక్తులు దీని పట్ల తక్షణమే అప్రమత్తంగా ఉండాలి. ఇప్పటివరకు బయటపడినవి చాలా తక్కువ; కేవలం ఐదు తలల చిత్రాలు (వాటిలో ఒకటి మాత్రమే పూర్తిగా ఉంది), ఒక పురుషుని మొండెం యొక్క కుడి భాగం, ఒక ముంజేయి  చేతికి సంబంధించిన మూడు వేళ్లు మాత్రమే కనిపిస్తున్నాయి. రెండు పాత్రలు (చెంబులు లేదా కుండలు) ఉన్న ఒక చిత్రాన్ని కూడా చూడవచ్చు. అంతేకాకుండా, అక్కడక్కడా దుస్తులు లేదా ఆకృతులకు సంబంధించిన అర్థం కాని భాగాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇతర చోట్ల, చాలా కాలం తర్వాత గీసినట్లుగా అనిపించే అస్పష్టమైన బ్రష్ గీతలు కనిపిస్తాయి, కానీ వాటి ద్వారా ఏమీ గ్రహించలేము.

సిత్తన్నవాసల్‌లోని చిత్రాలకు భిన్నంగా, మనకు కనిపించే అసలైన కుడ్యచిత్రాలలో గీతలు స్పష్టంగా, పదునుగా ఉన్నాయి  రంగులు ప్రకాశవంతంగా, గాఢంగా ఉన్నాయి. రేఖా చిత్రణ నైపుణ్యం ఒక అద్భుతమైన పరిపూర్ణతను సాధించింది, ఇందులో గీతలు ఎటువంటి శ్రమ లేకుండానే సున్నితమైన వంపులలో ప్రవహిస్తున్నట్లు కనిపిస్తాయి. కనిపించే తలలన్నీ పురుషులవే అయినా, వాటిలో ఆకర్షణ, సౌందర్యం మరియు హుందాతనం ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి, (పటం I) అన్నిటికన్నా పెద్దది బహుశా ఉత్తమమైనది, సగం వరకు తినేయబడింది. అందులోని ఎడమ కన్ను ఎడమ చెంపపై మనోహరంగా అమరి, కరుణ మరియు భావోద్వేగాలతో నిండి, తనదైన ఒక ప్రత్యేక ప్రపంచాన్ని ఆవిష్కరిస్తోంది. మిగిలిన మూడు జతల కళ్ళు కూడా సజీవంగా ఉండి, ప్రతి సందర్భంలోనూ ముఖ కవళికలను మెరుగుపరుస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం మనకు లభించిన అతికొద్ది ఉదాహరణలలో కూడా ఆనందం, ధ్యానం మరియు లోతు అనేవి విడివిడిగా, అందంగా వ్యక్తమయ్యాయి.

నేను ఏ ‘చరిత్రకారుడిని’ కాను  నాకు తేదీలు లేదా పేర్లతో సంబంధం లేదు, అందువల్ల ఈ కుడ్యచిత్రాలను ఏ వర్గంలోనూ ఇమడ్చడానికి నేను ప్రయత్నించను. నిస్సందేహంగా, ఈ కుడ్యచిత్రాలు హిందూ మతానికి చెందినవని ఫ్రెంచ్ ప్రొఫెసర్ భావించడానికి కారణం, అవి ఒక దేవాలయంలోని ప్రధాన గర్భగుడిలో భారీ మనుష్య లింగం ఉండటం వల్లేనని స్పష్టమవుతోంది! లేకపోతే, ఇలాంటి సందర్భాలలో ఆనవాయితీగా జరిగే విధంగా, ఈ కుడ్యచిత్రాలను జైనులవిగానో లేదా బౌద్ధులవిగానో వర్గీకరించి ఉండేవారు! కానీ, ఆ లింగం నిజంగా హిందూ మతానికి చెందినదో కాదో కచ్చితంగా ఎవరికి తెలుసో అడగవచ్చా?

నిజమే, ఈ కుడ్యచిత్రాలను కనుగొన్న వెంటనే చూసి, వాటిని నకలు చేయాలనే నా వ్యక్తిగత కోరిక తీరింది. నేను ఈ కొన్ని వాక్యాలు రాస్తున్నప్పుడు, సిత్తన్నవాసల్‌లోని కుడ్యచిత్రాల నా నకళ్లతో పాటు అవి నా చుట్టూ గోడలపై వేలాడుతున్నాయి. కానీ ఈ కొత్త ఆవిష్కరణతో దేశం ఏమి చేయబోతోంది? కాంచీపురంలోని పాత స్మారక చిహ్నాన్ని మరింత శిథిలావస్థ, నిర్లక్ష్యం లేదా విధ్వంసానికి గురికాకుండా కాపాడి, సంరక్షిస్తారా? ఈ అమూల్యమైన దక్షిణ భారత కళాఖండాల పట్ల నిజమైన ఆసక్తిని, శ్రద్ధను కనబరిచి, స్ఫూర్తి పొందగల వారందరికీ స్ఫూర్తినిచ్చేలా వాటిని మరింతగా ప్రచారం చేయడానికి ఎవరు ముందుకు వస్తారు? విద్యాశాఖ మంత్రులు గానీ, తమ పాఠ్యప్రణాళికలలో లలిత కళలను చేర్చిన విశ్వవిద్యాలయాలు గానీ అవసరమైన చొరవ తీసుకుంటాయా? తద్వారా, ఈ నిజమైన పాత కుడ్యచిత్రాల నకళ్ల సహాయంతో ప్రాచీన భారతదేశపు వైభవాన్ని ఆవిష్కరించి, దేశంలోని ప్రతి పాఠశాల, కళాశాలలోని ఖాళీగా, నిస్తేజంగా ఉన్న గోడలను స్ఫూర్తిదాయకమైన ఫలకాలుగా మార్చగలమా?

ప్రొఫెసర్ డుబ్రుయిల్ గురించి కొన్ని విశేషాలు

గాబ్రియేల్ జూవో-డూబ్రూయిల్ (1885[1] –1945) దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రత్యేకత సాధించిన ఒక ఫ్రెంచ్ పురావస్తు శాస్త్రవేత్త.

1927లో ఎ. హెచ్. లాంగ్‌హర్స్ట్ క్రమబద్ధమైన తవ్వకాలను చేపట్టక ముందే, 1926లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని నాగార్జునకొండలో పురావస్తు వస్తువులను కనుగొన్న మొదటి వ్యక్తి జూవో-డూబ్రూయిల్. ఆయన 1926లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గోలిలో ఉన్న స్థూపాన్ని కూడా తవ్వారు. ఆయన ఫ్రెంచ్ మరియు ఆంగ్లం రెండింటిలోనూ ప్రచురించారు.

రచనలు

ఆర్కియాలజీ డు సుడ్ డి ఎల్’ఇండే సంపుటి 1 సంపుటి 2

దక్కన్ ప్రాచీన చరిత్ర

పల్లవులు

పల్లవ పురాతన వస్తువులు

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -17-7-26-ఉయ్యూరు .

శ్రీ బిపిన్ చంద్ర గారి ఆధునిక భారత దేశ చరిత్ర.11 వ భాగం.16.7.26.

శ్రీ బిపిన్ చంద్ర గారి ఆధునిక భారత దేశ చరిత్ర.11 వ భాగం.16.7.26.

జి. కృష్ణ గారి అప్పుడు ఇప్పుడు.11 వ భాగం.,16.7.26.

మహాకవి కాళిదాసు అభిజ్ఞాన శాకుంతలం.21 వ భాగం.16.7.26.

మహాకవి కాళిదాసు అభిజ్ఞాన శాకుంతలం.21 వ భాగం.16.7.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.242 వ భాగం.16.7.26.

రచన: పి. నారాయణ కురుప్, ఎం.ఏ., బి.ఎల్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

1922 ఏప్రిల్‌లో కవి గారి మరణవార్త, ఆ సంఘటన జరిగిన పక్షం రోజుల తర్వాత మద్రాసులో ఉన్న నాకు చేరింది. నేను దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యాను;  అత్యంత దుఃఖించాను. ఆ తర్వాత మూడు నాలుగు రోజుల పాటు, నేను అప్పుడు నివసిస్తున్న పెరంబూర్‌లోని ‘హైదరీ గార్డెన్’ చుట్టుపక్కల పొలాల్లోనూ, తోటలలోనూ ఏకాంతంగా ధ్యానిస్తున్నప్పుడు, నా దుఃఖం నుండి కవి మృతిపై నా శోకగీతం వెల్లువెత్తింది. కవి గారి పవిత్ర స్మృతికి అంకితం చేయబడిన నా కవితా సంకలనం ‘తామరోతోని’ లేదా ‘పద్మ పడవ’కు ఇదే ప్రధానాంశం. భారతదేశంలోని దేశీయ సాహిత్యాలపై ఆసక్తి ఉన్న మలయాళీలు కాని వారి ప్రయోజనం కోసం, ఆయన ప్రతిభలోని ప్రధాన అంశాలను చూపే ఒక జీవిత రూపురేఖను వ్రాయాలనుకున్నాను. నా దురదృష్టం కొద్దీ, ఆ సంవత్సరం జూలై నెల వరకు నేను ఆ ప్రయత్నం కూడా చేయలేకపోయాను. ఆ నెలలో నేను కాలికట్‌లో ఒక వ్యాసం రాయడం మొదలుపెట్టి, సెప్టెంబరులో త్రివేండ్రంలో దాన్ని రాసి పూర్తి చేశాను. నా ఆత్మను ఒక విషాద స్మృతి తాకిన క్షణాలలోనే అందులోని ప్రతి అక్షరం రాయబడింది. ఆ తర్వాత కవి జీవితానికి సంబంధించిన చాలా విషయాలు నాకు తెలిసినప్పటికీ, నా దుఃఖభరిత హృదయం నుండి దాదాపుగా పిండి తీసిన ఆ వ్యాస సారాంశంలో నేను ఎటువంటి మార్పు చేయలేదు.

ఒక నిజమైన, సజీవ మేధావిని చూడాలన్న నా తపన, నేను కె. సి. నారాయణన్ నంబియార్‌ను కలిసినప్పుడు మాత్రమే నెరవేరింది. కవి రచనల అనువాదాలతో నా వాదనను ఇక్కడ, ఇప్పుడే వివరించలేనప్పుడు మలయాళీలు కానివారు నన్ను నమ్మకంతో స్వీకరించాలి. నంబియార్ నిస్సందేహంగా ఒక మేధావి. కానీ ఆ మేధస్సులో ఒకరకమైన వెర్రితనం ఉంది. కవిత్వ ప్రతిభకు ఒక లక్షణంగా ఉపయోగించినప్పుడు ‘వెర్రితనం’ అనే పదాన్ని నిర్వచించడం నిజంగా కష్టం. ఒక వ్యక్తిలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సామర్థ్యాలు అసాధారణంగా అభివృద్ధి చెందడమే మేధస్సును ఏర్పరుస్తుంది. కానీ పిచ్చి అనేది ఒక అసాధారణత కాబట్టి, ఒక రకమైన అభివృద్ధిలో గానీ లేదా మరొక రకమైన అభివృద్ధిలో గానీ ఉండే అసాధారణతల సాధారణ లక్షణాలు, అన్ని అసాధారణతలలోకెల్లా అత్యంత శక్తివంతమైనదైన పిచ్చి యొక్క కొన్ని అంశాలనైనా ప్రదర్శించడం సహజమే. కానీ ప్లేటో చెప్పినట్లుగా, కవులు అంటే దైవిక ఉన్మాద స్థితిలో గానం చేసేవారు; మరియు ప్లేటో నిర్వచనం యొక్క అక్షరార్థానికి పూర్తిగా సరిపోయే వ్యక్తి నంబియార్. ఆయన కవిగా జన్మించాడు. ఆయన పాట కోసమే జీవించాడు, మరియు తన జీవితమంతా ‘దైవిక ఉన్మాదం’ అనే స్థితిలో పాడుతూ జీవించాడు.

నంబియార్ ఈ లోకంలో కొంచెం ఆలస్యంగా జన్మించాడని నాకు తరచుగా అనిపిస్తుంది. ఆయన నిజమైన స్థానం కాళిదాసు  విక్రమాదిత్యుని ఆస్థానంలోని నవరత్నాలలో ఒకరైన ఇతరులతోనో, లేదా పర్షియాలోని ఏదైనా అందమైన గులాబీల తోటలో సాది, ఖయ్యాం లేదా ఫిర్దూసీలతోనో, లేదా ఒక పద్య గ్రంథం  ఒక సారాయి సీసాతో కాశ్మీర్ అరణ్యంలోనో ఉండాల్సింది. కానీ వాస్తవానికి, నంబియార్ తన పరిసరాలతో పోరాడవలసి వచ్చింది  తరచుగా స్వార్థపూరితమైన, యాంత్రికమైన మనుషులు  వస్తువుల మధ్య తన పరిసరాలను తానే సృష్టించుకోవలసి వచ్చింది. అయినప్పటికీ, తన పరిసరాలపై ఆయన ప్రభావం చెప్పుకోదగినది, దానిని ఆయన స్వయంగా ఆసక్తితో గమనించి ఉంటారు; అందువల్ల, ఆ పోరాటం ఆయనకు ఆనందాన్ని ఇచ్చి ఉంటుందని నేను భావిస్తున్నాను. ఆయన ప్రతిభ యొక్క అత్యంత విలక్షణమైన లక్షణం ఏమిటంటే, దాని గుర్తింపు కోసం మేధావుల అవసరం లేదు. నంబియార్, ఏ స్థాయి మేధావుల మధ్య తిరిగినా, అందరికీ ఒక విశేషమైన వ్యక్తిగా కనిపించేవారు, ఆయన ప్రతిభ ఉన్నత, నిమ్న వర్గాల వారికి సమానంగా అందుబాటులో ఉండేది. దాని రహస్యం ఏమిటంటే, ఆయన అన్ని రకాల మనుషులుగా ఉండేవారు, ఇదే ఒక నిజమైన గొప్ప వ్యక్తికి పరీక్ష అని కార్లైల్ అంటారు.

ఆయన వ్యక్తిత్వంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే, ఆయన అద్భుతమైన మేధస్సులో అపారమైన సంపదను కలిగి ఉండి కూడా చాలా నిరాడంబరంగా ఉండేవారు. అంత బలహీనమైన శరీరంలో అంతటి నిర్భయ హృదయం ఎన్నడూ కొలువుదీరలేదు. సామాజిక, స్నేహ, ప్రేమ విషయాలలో, వాటి విజయ రహస్యంపై నంబియార్‌కు సాటిలేని పట్టు ఉండేది. దాన్ని వర్ణించడానికి వేరే మంచి పదం లేనందున, నేను ‘నిజాయితీ’ అని పిలవాల్సిందే. అందుకే మనుషులతో, విషయాలతో ఆయన సంబంధాలు ఎంతో సహజత్వంతో ఉండేవి. నంబియార్ ఏ పని చేసినా, దాన్ని చూసిన తర్వాత ప్రజలు, ఆ పని చేయడానికి ఆయనే అత్యంత అర్హుడని భావించేవారు.

షేక్‌స్పియర్ నాటకాలు ప్రకృతి సహజమైన సృష్టి అని నోవాలిస్ పేర్కొన్నారు; నంబియార్ రచనల విషయంలోనూ ఇదే సత్యం. ఆయన కళలో ఎటువంటి కృత్రిమత్వం లేదు. పక్షులు సహజంగా పాడినట్లుగా, వసంతకాలంలో మొక్కలు-తీగలు పూలు పూసినట్లుగా ఆయన కూడా సహజంగానే రచనలు చేశారు. ఆయన రచనలను లోతుగా పరిశీలిస్తే, ఆయన ఆలోచనా విస్తృతికి, అలాగే తార్కికమైన సమతుల్యతతో కూడిన ఆయన వ్యక్తీకరణల కచ్చితత్వానికి ఎవరైనా ఆశ్చర్యపోక తప్పదు; సాధారణంగా ఇటువంటి లక్షణాలు తత్వశాస్త్రం మరియు మీటాఫిజిక్స్ (అధిభౌతిక శాస్త్రం)లో నిష్ణాతులైన పండితులలో మాత్రమే కనిపిస్తాయి. ఇదంతా ఆయన ‘అచేతన మేధస్సు’ (unconscious intellect) చేసిన పని; అందులో అత్యున్నత స్థాయి అంతర్జ్ఞాన శక్తి దాగి ఉండి, మెరుపు వేగంతో సత్యాన్ని గ్రహించేది.

కేవలం కుర్చీలో కూర్చుని పద్యాలు అల్లే కవి ఎప్పుడూ గొప్ప పద్యాలను సృష్టించలేడని కార్లైల్ అన్నారు. ఇది ఒక గొప్ప సత్యమని నేను భావిస్తున్నాను. కవులు ప్రపంచానికి గుర్తింపు పొందని శాసనకర్తలు అని షెల్లీ అన్నప్పుడు, ఆయన ఆ సత్యంలో ఒక భాగాన్ని మాత్రమే చెప్పారు. నిజమైన గొప్ప కవిలో—అలాంటి వారు చాలా అరుదు—రాజకీయవేత్త, ఆలోచనాపరుడు, శాసనకర్త, తత్వవేత్త  వీరోచిత యోధుడు కూడా ఇమిడి ఉంటారని నా అభిప్రాయం! నంబియార్ కేవలం కుర్చీకి పరిమితమైన కవి కాదు. ఆయన కేవలం ఆలోచనా ప్రపంచంలోనే కాకుండా, సమాజం మరియు రాజ్యం అనే వాస్తవ ప్రపంచంలో కూడా ‘అనేక రకాల వ్యక్తుల’ పాత్రలను పోషించారు.

దైవదత్తమైన ప్రతిభ కలిగిన గీత రచయితగానే కాకుండా, ఆయనను న్యాయవాది, శాసనకర్త, ఆలోచనాపరుడు, రాజకీయవేత్త, నటుడు, వక్త  అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా సహజసిద్ధమైన తత్వవేత్త అని కూడా నేను పిలుస్తాను. ఆధునిక న్యాయ ప్రక్రియకు సంబంధించిన వాది-ప్రతివాదులు, న్యాయవాదులు, సాక్షులు, వాదనలు-ప్రతివాదనలు, న్యాయమూర్తి-తీర్పు మరియు శిక్ష వంటి అంశాలతో కూడిన ఒక న్యాయ విచారణ రూపంలో మహాభారత కథను మలచడానికి ఎంత న్యాయ పరిజ్ఞానం అవసరమో, ఆయనకు అంత పరిజ్ఞానం ఉండేది. ‘భారత వ్యవహార’ (Bharatha Vyavahara) అనే పేరుతో సాగిన ఈ రచన గొప్ప న్యాయమూర్తులు  విద్వాంసులైన న్యాయవాదుల నుండి ప్రశంసలు పొందింది; అంతేకాక, ఇది అనుభవజ్ఞులైన న్యాయవాదుల సామర్థ్యానికి కూడా మించినదని పరిగణించబడింది. ఆయన ఒక జిల్లా బోర్డు సభ్యునిగా శాసనసభ్యుడిగా పనిచేశారు. అక్కడ ఆయన తన మౌలికమైన సూచనలు, స్పష్టమైన దార్శనికత,  దూరదృష్టితో కూడిన విమర్శనాత్మక శక్తుల ద్వారా శాసన నిర్మాణంలో అద్భుతమైన సామర్థ్యాలను ప్రదర్శించారు.2 తద్వారా మిస్టర్ డాన్స్, మిస్టర్ వుడ్, మిస్టర్ ఇన్నెస్ వంటి గొప్ప ఆంగ్ల పౌర శాసనసభ్యుల ప్రశంసలను, ఉన్నత గౌరవాన్ని పొందారు.

నంబియార్ ఒక ఆలోచనాపరుడు; మౌనాన్ని ఆశ్రయించే భక్తిపరుడు కాదు; కేవలం పైన ఉన్న నక్షత్రాల ఆకాశం గురించో, మనలోని నైతిక నియమాల గురించో మాత్రమే కాకుండా, తన ఇంద్రియాలకు కనిపించిన అన్ని రకాల విషయాల గురించి బిగ్గరగా పాడుతూ, మాట్లాడుతూ ఆలోచించే వ్యక్తి.

రాజకీయాలు తన పాటలకు ఒక వేదికను కల్పించిన చోట ఆయన రాజకీయవేత్తగా ఉన్నారు. పోటీతత్వాన్ని సృష్టించడంలో ద్వేషం, దానితో పాటు వచ్చే లక్షణాలు పాలుపంచుకునే చోట, ఆయన స్వభావరీత్యా ఎన్నడూ పక్షపాతిగా ఉండలేకపోయారు. అయినప్పటికీ, రాజకీయాల పట్ల ఆయనకు ఆసక్తి ఉండేది. ఎన్నికలు, ప్రాతినిధ్యం, బ్యాలెట్ ద్వారా ఓటు, బాధ్యతాయుతమైన ప్రభుత్వం వంటి రాజకీయ అంశాలపై ఆయన తన సంక్షిప్తమైన, బలమైన విమర్శల ద్వారా తరచుగా తన రాజకీయ దార్శనికతను ప్రదర్శించేవారు. బహుశా అంతర్జ్ఞానం ద్వారా తప్ప, ఈ అంశాలను అధ్యయనం చేసే అవకాశం ఆయనకు ఎప్పుడూ లభించలేదు.

ఆయన మూడు నాలుగు సార్లు తప్ప మరెప్పుడూ రంగస్థలంపైకి రాలేదు, అది కూడా ఒక హాస్యగాడి పాత్రలో. కానీ, ఆయన రంగస్థలంపై అడుగుపెట్టిన మొదటి క్షణంలోనే, నవ్వించడంలో ఆయనకున్న గొప్ప శక్తికి గుర్తింపు లభించింది. నిజానికి, చిన్నతనం నుంచే ఆయనకు నటన అంటే ఒక గొప్ప అభిరుచి. రాజరిక సంబంధం కారణంగా రంగస్థలంపైకి ప్రవేశించలేకపోయి ఉంటే, ఆయన కేరళలోని గొప్ప నటులలో ఒకరై ఉండేవారు. అలంకారికమైన ప్రచార వెలుగుపై ఆయనకున్న ప్రేమ, వాస్తవ జీవితంపై ఆయనకున్న అపారమైన ప్రేమ తప్ప మరేమీ కాదు!

మలయాళంలో ఒక వక్తగా ఆయన గురించి, రాబోయే పుటలలో నేను ఇప్పటికే చాలా చెప్పాను. నేను భారతదేశంలోని గొప్ప వక్తలందరి ప్రసంగాలను దాదాపుగా విన్నాను, కానీ నంబియార్ వంటి వారిని మాత్రం వినలేదు. ఆయన చాలా మధురమైన స్వరంతో మాట్లాడేవారు. ఆయన ప్రసంగంలో ఒక ప్రత్యేకమైన దీర్ఘత ఉండేది, అది దానికి ఒక రాజసమైన రూపాన్ని ఇచ్చి, ప్రేక్షకులను ఆయన మాటలను పూర్తిగా వినడానికి ఆత్రుతగా, ఉత్సాహంగా ఉంచేది. ఎనభైలవ దశకంలోని గొప్ప ఆంగ్ల నటుడైన మిస్టర్ టూల్ గురించి, ఆయనను చూస్తే డికెన్స్ నవలల్లోని పాత్రలలో ఒకటి రంగస్థలంపైకి అడుగుపెట్టినట్లుగా అనిపిస్తుందని అనేవారు. కానీ నంబియార్ వేదికపైకి అడుగుపెట్టినప్పుడు, సామ్ వెల్లర్, ఫాల్‌స్టాఫ్, బైరన్, బర్న్స్, మరియు తన సొంత వ్యక్తిత్వాలన్నీ ఒకే రూపంలోకి మారి, రంగస్థలంపైకి వచ్చి, దీని జ్యామితి గురించి, దాని కవిత్వం గురించి, వస్తువుల పరిహాసం గురించి, మనుషుల మోసం గురించి మాట్లాడుతూ, మిమ్మల్ని అత్యంత అద్భుతంగా అలరించడానికి మాట్లాడుతున్నట్లుగా అనిపించేది. వేదికపై ఆయన అద్భుతంగా ఉండేవారు.

తన జాతి గర్వించదగిన పూర్వీకుల వలె, ఆయన ఒక వీర యోధుడు; హృదయపూర్వకంగా ఒక నిజమైన యోధుడు. అహంకారపూరితమైన శక్తి ముందు తలవంచడం కంటే తన అవసరాలలోనే జీవించడానికి ఆయన ఇష్టపడేవారు. ఆయన న్యాయస్థానం ముందు ఉన్నా, దైవ మందిరం ముందు ఉన్నా, నంబియార్ నిర్భయంగా ఉండేవారు,  తనకు తానుగా సంకోచం లేకుండా అత్యంత నిజాయితీగా ఉండేవారు. సర్ గలాహద్ వలె, ఆయన హృదయం స్వచ్ఛమైనది కాబట్టి, ఆయన బలం పది మంది బలానికి సమానం. నంబియార్ యొక్క నిజమైన స్వాతంత్ర్యం  నిర్భయత్వానికి సంబంధించిన వందలాది కథలు ఉన్నాయి. ఆ కథలు, ఫ్రెంచ్ విమర్శకుడైన బ్యూల్యూ, ఫ్రెడరిక్ మహారాజుకు ఫ్రెంచ్ భాష ఏమీ తెలియదని చెప్పడాన్ని, లేదా డయోజెనెస్ అలెగ్జాండర్‌ను కదలమని అడగడాన్ని గుర్తుకు తెస్తాయి.

ధైర్యవంతుడైన ఆ పాత ఆంగ్లేయుడు శామ్యూల్ జాన్సన్ ఒక తిండిపోతుగా, అహంకారిగా ఎలాగైతే చలామణి అయ్యాడో, అలాగే నంబియార్ కూడా తరచుగా ఒక తాగుబోతుగా చలామణి అయ్యేవారు. కానీ ఆయన వైభవాన్ని చూసి సమాజం తరచుగా ఈ తప్పును క్షమించేది. అయినప్పటికీ, ప్రజా విమర్శలు కొన్నిసార్లు విషపూరిత రూపం తీసుకునేవి; కానీ ఆయన నిజమైన కవి హృదయం, మెదడు విషానికి లొంగనివి, ఆయన మండే ఆమ్లాలను కూడా ఆహ్లాదకరమైన పరిమళాలుగా మార్చగలడు. ఒక సందర్భంలో, ఒక మేజిస్ట్రేట్ ఆయనను సాక్షిగా పిలిపించినప్పుడు, ఆయన ఈ తాగుడు బలహీనతను క్రాస్-ఎగ్జామినేషన్‌లో ప్రస్తావించారు. ఆయన తాగిన కొన్ని సందర్భాలను చెప్పమని అడిగారు. తన జీవితంలో ప్రతి నిమిషం తాగుతున్నానని చెప్పడం ‘సందర్భాలను’ ఉదహరించడం కాదు, అందువల్ల ఆయన తేదీలను చాలా కచ్చితంగా చెబుతూ, రాష్ట్ర విందులు,  ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్‌కు చెందిన ప్రముఖ ఆంగ్లేయులతో కలిసి తాను మద్యం సేవించిన అనేక ముఖ్యమైన ఉద్యానవన విందుల ఉదాహరణలను ఉదహరించారు. తనెవరు అని అడగ్గా, కేరళలోని డజను ప్రముఖ పత్రికలతో తనకున్న సంపాదకీయ సంబంధాలను ఆయన వివరించారు. ఈ రెండు సమాధానాలతో, న్యాయాధికారి  విచారణ చేస్తున్న న్యాయవాది నిరాయుధులయ్యారు. నంబియార్ నిర్భయంగా, మాటలోనూ చేతలోనూ నిష్కపటంగా ఉన్నారు. విశ్వాసపాత్రులైన వారు ఆయనను అంటిపెట్టుకుని ఉన్నారు. గర్విష్ఠులు ఆయన ముందు తమ గర్వాన్ని విడిచిపెట్టారు. ఆయన పక్కన తన ద్విముఖ నాలుకతో ఉన్న సర్పం కూడా మెలికలు తిరగలేదు. ఆయన సమక్షంలో నిర్లజ్జ మూర్ఖుడు కూడా మెత్తబడ్డాడు. ఒక యోధుడు; అయినప్పటికీ ఒక ‘బంగారు హృదయం గల బాలుడు’ కూడా!

ఆయన జీవితంలోని ఒక గొప్ప సంఘటన నాకు దైవసమానుడైన డాంటేను విలక్షణంగా గుర్తు చేస్తుంది. ఆయన ఇంకా బాలుడిగా ఉన్నప్పుడే, ఆయన వయసు మరియు హోదాకు చెందిన ఒక అందమైన మలయాళీ బాలిక, బీట్రైస్ పోర్టినారి, ఆయన ప్రేమను గెలుచుకుంది. అప్పటి నుండి వారు ఒకరినొకరు పాక్షికంగా చూసుకుంటూ పెరిగారు. కానీ విధి వారిని వేరు చేసి, ఆమెకు మరొకరితో జత కలిపింది. తాను అత్యంత అపారమైన ప్రేమతో ప్రేమించిన ఏకైక వ్యక్తిని కోల్పోవడం ఆయనకు భరించరానిది. నంబియార్‌కు అప్పటికే వివాహమైంది. కానీ, అద్భుతమైన భావోద్వేగ బలం, అత్యంత సున్నితమైన మరియు సూక్ష్మమైన ఉద్వేగపు తీగలు, అంతా పూర్తిగా లేదా ఏమీ లేదని మాత్రమే అనుభూతి చెందగల  తెలుసుకోగల హృదయం  మెదడు కలిగిన ఒక మేధావి అయిన అతను, తిరిగి సంతోషపెట్టే రకం కాదు. రోగభ్రమతో కూడిన పిచ్చి ఆలోచనలు గానీ, కల్పిత దుఃఖాలు బాధలు గానీ, నంబియార్‌కు ఏవీ లేవు. ఆ ఒక్క మహా విషాదం మిగిలిన బాధలన్నింటినీ జీవితకాలం పాటు తుడిచిపెట్టింది. ఆ విషాదం ఆ దురంతానికి దారితీయకపోయి ఉంటే, అతను ఎలాంటివాడిగా మిగిలేవాడో నేను చెప్పలేను. నా విషయానికొస్తే, మన గమ్యాన్ని నిర్దేశించే శక్తి సర్వశక్తిమంతుడైన దేవుడు తప్ప మరొకటి ఉందని నేను భావించను. “సృష్టికర్త ఈ ప్రపంచాన్ని ఎప్పుడో తీర్చిదిద్దాడు, అది అలాగే ఉండటం ఉత్తమమని ఆయన భావించాడు” అని గోథే అంటారు. ఈ లోకంలో ఒక విషాద నాటకంలోని చివరి అంకాన్ని (ఐదవ అంకాన్ని) ప్రదర్శించడానికి మాత్రమే నంబియార్ వచ్చారు. అది ఆయన విధి; ఆయన గొప్ప విధి. ఒకప్పుడు నేను చేసినట్లుగా, ఇప్పుడు కళ్ళలో వేలు పెట్టుకుని విలపించే పనిని మాత్రం నేను చేయను.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-7-26-ఉయ్యూరు .

రచన: కె. బాలసుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

ఇది మన జాతీయ ఉల్లాస  ప్రార్థనా దినం. ప్రతి హిందూ గృహం ఉత్సాహభరితమైన ముఖాలు, కొత్త దుస్తులతో వెలిగిపోతూ, బాణసంచా చప్పుళ్లు  పిల్లల సందడితో కళకళలాడుతూ, ఆనందంతోనూ సంగీతంతోనూ నిండి ఉంటుంది. కానీ, 1835 నాటి దీపావళి రోజున, భారతదేశపు గొప్ప సంగీత విద్వాంసులలో  వాగ్గేయకారులలో ఒకరైన ఒక మహానుభావుని అకాల మరణం దక్షిణ భారతదేశం అంతటా విషాద ఛాయలను నింపింది. నేటి వేడుకలలో, భారతీయ కళ మరియు సంస్కృతిపై చెరగని ముద్ర వేసిన ఆ గొప్ప ఉన్నత వ్యక్తిత్వాన్ని స్మరించుకోవడం అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలలో ఒకటి. రాజకీయ ఐక్యత స్వయంప్రతిపత్తి పూర్తిగా దెబ్బతిన్నప్పటికీ, సృజనాత్మక కళల కాంతి మసకబారని మరియు సాంస్కృతిక ఐక్యత, ఆధిపత్యం చెక్కుచెదరని కాలంలో ఆయన జీవించారు. భారతదేశంలో సంగీతం ప్రాచీన కాలం నుండే అత్యున్నత స్థాయి పరిపూర్ణతను సాధించింది మరియు దాని సాంకేతికతలోని సూక్ష్మమైన అంశాలపై శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానం ఎంతో కచ్చితత్వంతో అభివృద్ధి చేయబడింది. వేద ఋషులు తమ అందమైన స్తోత్రాలను సరళమైన ఏడు స్వరాలలో సంగీతీకరించిన కాలం నుండి, మధ్యయుగ భారతదేశంలోని చాళుక్య  కర్ణాటక రాజుల కాలం వరకు, ఆ తర్వాత తంజావూరు నాయక  మరాఠా పాలకుల హయాంలో సంగీత పునరుజ్జీవన కాలం వరకు,  72 మేళకర్త రాగాలతో కూడిన అత్యున్నత స్థాయి హిందుస్థానీ మరియు కర్ణాటక సంగీత సంప్రదాయాలకు మనం గర్వించదగ్గ వారసులుగా ఉన్న నేటి వరకు… దీనికి ఒక విశిష్టమైన  సుదీర్ఘమైన చరిత్ర ఉంది. సంగీత అభివృద్ధికి  పరిపూర్ణతకు శాశ్వతమైన కృషి చేసిన కళా దిగ్గజాల జాబితాలో ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ పేరు అగ్రశ్రేణిలో నిలుస్తుంది. ఆయన, తన సమకాలీకులైన త్యాగరాజు  శ్యామశాస్త్రితో కలిసి, ఆధునిక కర్ణాటక సంగీత సంప్రదాయానికి చెందిన ముగ్గురు గొప్ప గురువులుగా నిలిచారు; వీరి రచనలే దక్షిణ భారత సంగీత విద్వాంసులందరికీ ప్రధాన ఆధారంగా ఉన్నాయి. త్యాగరాజు మరియు శ్యామశాస్త్రి రచనలు ఎక్కువగా తెలుగులో ఉండగా, దీక్షితార్ రచనలు ఎక్కువగా సంస్కృతంలో ఉంటాయి. క్రీ.శ. 1775లో తంజావూరు జిల్లాలోని తిరువారూరులో, సంస్కృత పాండిత్యం సంగీత నైపుణ్యం అనే అద్భుతమైన కలయిక కలిగిన కుటుంబంలో జన్మించిన ఆయనకు, ఈ రెండు రంగాలలోనూ ప్రావీణ్యం సంపాదించాలనే సహజమైన ఆసక్తి ఉండేది. గొప్ప సంగీత విద్వాంసుడైన తన తండ్రి రామస్వామి దీక్షితార్ వద్ద శిక్షణ పొంది, ఆయన త్వరలోనే ఆ విద్యలలో నైపుణ్యాన్ని సాధించారు. అయితే, ఆయన తన తండ్రి స్థాయిని మించి ఎదిగారు. సంస్కృత భాషపై పట్టు సాధించడమే కాకుండా, హిందూ మత సాహిత్యం మరియు తత్వశాస్త్రంలోని వివిధ అంశాలు, మంత్రశాస్త్రం, శ్రీవిద్య, యోగ విద్య, ఆగమ శాస్త్ర నియమాలు  దక్షిణ భారత ఆలయ సంప్రదాయాలు, ఆచారాలపై కూడా ఆయన సమగ్ర పరిజ్ఞానాన్ని పొందారు. ఆయన స్వరపరిచిన కీర్తనలలో ఈ వైవిధ్యభరితమైన పాండిత్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. తన జీవితం ప్రారంభ దశలో చిదంబరనాథస్వామి అనే సన్యాసి పరిచయం కావడం, వారి వద్ద శ్రీవిద్యను అభ్యసించడం  ఆ పవిత్ర నగరంలోని గాఢమైన పాండిత్య, భక్తి వాతావరణంలో తన అధ్యయనాన్ని కొనసాగించడానికి వారితో కలిసి కాశీకి వెళ్లడం వంటి సంప్రదాయ గాథలను మనం నిస్సందేహంగా విశ్వసించవచ్చు. అక్కడ ఉన్నప్పుడు ఆయన ఉత్తర భారత సంగీతంలోని సూక్ష్మ అంశాలను గ్రహించారు; వాటిని తదుపరి కాలంలో తన కీర్తనలలో అత్యంత ప్రభావవంతంగా ఉపయోగించారు. తదుపరి కార్యక్రమంలో వినిపించబోయే ‘యమునా కళ్యాణి’ రాగంలోని ‘జంబుపతే’ అనే కీర్తనలో, ఆయన ఆ రాగ భావాన్ని ఎంత అద్భుతంగా పట్టుకున్నారో మీరు గ్రహించగలరు. అలాగే, ఉత్తర భారత రాగమైన ‘బృందావన సారంగ’లో స్వరపరచబడిన ‘సౌందరరాజం ఆశ్రయే’ అనే మరో కీర్తన కూడా ఉంది. కాంచీపురంలో ఉపనిషద్ బ్రహ్మం అనే మరో గొప్ప సన్యాసి వద్ద ఆయన వేదాంత విద్యను అభ్యసించారని కూడా చెబుతారు.

ఒక నిజమైన పండితుని వలె, ఆయన భౌతిక సుఖాలను త్యజించి కఠోర శ్రమతో కూడిన జీవితాన్ని గడిపారు. కఠినమైన శిక్షణ  గురుసేవ ద్వారా, తన అద్భుతమైన సహజ ప్రతిభకు లోతైన పాండిత్యం, విస్తృతమైన సంస్కృతి మరియు గాఢమైన ఆధ్యాత్మికతను జోడించుకున్నారు. సృజనాత్మక కళా శక్తిని ప్రదర్శించే గొప్ప కార్యానికి ఆయన సంపూర్ణంగా సన్నద్ధులయ్యారు; ఎందుకంటే, ఆయన కేవలం సంగీతంలో నైపుణ్యం కలిగిన కళాకారుడే కాకుండా, విభిన్న విషయాలపై పాండిత్యం  అభిరుచులు కలిగిన విద్వాంసుడు కూడా. సాధారణంగా వినోద ప్రియుల మధ్య కనిపించే సంగీత స్వరూపానికి భిన్నంగా, దైవ సేవకు  ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణకు అంకితమైన ఆకర్షణీయమైన సంగీతాన్ని ఆయనలో మనం చూడవచ్చు. గొప్ప కళాకారులు అగోచరమైన పరమ సత్యం యొక్క దర్శనాల ద్వారా తమ గొప్ప కార్యాలకు ప్రేరణ పొందారనే అద్భుతమైన విషయాలు భక్త చరిత్రలలోనూ, వారి జీవిత గాథలలోనూ తరచుగా కనిపిస్తుంటాయి. దీక్షితార్ విషయంలోనూ ఇదే జరిగింది. తిరుత్తణిలో ఆయనకు కార్తికేయ స్వామి దర్శనం లభించిందని, ఆ క్షణం నుండి ఆయన తన అంతరాత్మను ‘స్వయంస్ఫూర్తితో కూడిన కళ’ (un-premeditated art) రూపంలో ఆవిష్కరించారని చెబుతారు. సంశయవాదులకు కూడా, ఈ సంప్రదాయ గాథ ఒక సత్యాన్ని తెలియజేస్తుంది: అదేమిటంటే, నిజమైన సృజనాత్మక కళ అంతా దైవ ప్రేరణతో కూడుకున్నది  విశ్వ సృష్టికర్త యొక్క స్వభావాన్ని ప్రతిబింబించేది. ఆయన కీర్తనలన్నింటిలోనూ ‘గురు గుహ’ అనే ‘ముద్ర’ (సాంకేతిక పరిభాషలో చెప్పాలంటే) ఉండటానికి కారణం కూడా ఇదే; సుబ్రహ్మణ్య స్వామియే తన పాటలకు ప్రేరణ అని ఇది సూచిస్తుంది. తన కవితా ప్రతిభ స్వేచ్ఛా ప్రవాహంపై ఇలాంటి పరిమితులను విధించుకున్నప్పటికీ, నిజమైన సాహిత్య శ్రేష్ఠతను ప్రదర్శించడంలో దీక్షితార్ అద్భుతమైన విజయాన్ని సాధించడం విశేషం. ఆయన తనపై మరో పరిమితిని కూడా విధించుకున్నారు: ప్రతి కీర్తన ఏ రాగంలో పాడబడుతుందో, ఆ రాగం పేరు ఆ కీర్తనలోనే తప్పనిసరిగా ఉండాలి. ఇందులో ఆయన సాధించిన విజయం ఆయన మేధస్సుకు నిదర్శనం. రాగాల పేర్లు అనే సాధారణమైన పదాలను కూడా ఆయన సౌందర్యాత్మకమైన శోభతో కూడినవిగా మలిచారు. కొన్ని రాగాల పేర్లు విచిత్రంగా ఉంటాయి, వాటిని సాహిత్య రచనలో ఉపయోగించడానికి స్వరకర్తకు గొప్ప నైపుణ్యం అవసరం. ఉదాహరణకు, ‘పరాజ్’, ‘మహురి’, ‘ఆరభి’ వంటి రాగాల పేర్లు ఉన్నాయి. ఆయా రచనల సాహిత్య విలువకు లేదా భావ సౌందర్యానికి ఎటువంటి భంగం కలగకుండా, ఆయన ఆ రాగాలను ఎంత సమర్థవంతంగా ఉపయోగించారో ఆయన పాటలలోని ఈ క్రింది వాక్యాల ద్వారా తెలుస్తుంది:

“భక్తజనానామతిసమీపరుజుమార్గదర్శితం,

త్వమహురిసదయో, సంసారభీత్యపహమ్.”

అలాగే, వినేవారికి సాధారణంగా ఎటువంటి అర్థాన్నీ స్ఫురింపజేయని ‘అంధాలి’ అనే రాగం పేరు ఒకటి ఉంది. కానీ ‘బృహన్నాయకి వరదాయకి’ అనే పాటలో, ‘అంధాలిహరణ చణ ప్రతాపిని’ అనే పదబంధం ద్వారా ఆయన దానిని ఒక అద్భుతమైన కవితాత్మక భావనగా మలిచారు: “ఆమె ప్రకాశించే సౌందర్య పరిమళం అంధులైన తుమ్మెదలను కూడా ఆకర్షిస్తుంది” అనేది దాని భావం. తదుపరి కార్యక్రమంలో పాడబోయే ‘మామవ మీనాక్షి’ అనే పాటలో, ‘వరాళి’ అనే రాగం పేరును ఉపయోగించి ఆయన ఆ రచనకు కళాత్మక సౌందర్యాన్ని జోడించారు. ఇందులో ‘మధురవాణి’, ‘వరాళివేణి’ వంటి ప్రయోగాలను గమనించండి. తన సున్నితమైన కళా ప్రవాహానికి అడ్డంకులుగా సాహిత్య విమర్శకులు భావించే అంశాలు ఉన్నప్పటికీ, వాటిని అధిగమించి తన ప్రయత్నంలో విజయం సాధించగల ఆ వాగ్గేయకారుని కవితా ప్రతిభకు ఇవి నిదర్శనాలు. నాకు అందుబాటులో ఉన్న ఈ తక్కువ సమయంలో మరిన్ని ఉదాహరణలను పేర్కొనాల్సిన అవసరం లేదు.

ఆయన రచనలన్నీ ‘కీర్తన’ శైలిలో సాగాయి; ఈ శైలి గొప్ప సాధువు మరియు సంగీత విద్వాంసుడైన పురందర దాసు యొక్క సృజనాత్మక ప్రతిభ ద్వారా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. సంస్కృత కావ్యాలలోని సాధారణ ‘శ్లోక’ శైలితో దీనిని పోల్చి చూస్తే, కీర్తన శైలిలోని లక్షణాలు మరియు ప్రత్యేకతలు మనకు అర్థమవుతాయి. శ్లోక శైలిలో సాహిత్య రూపం, పదాలు  ఛందస్సులకు అధిక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది; అందులో పదాల నుండే లయను పండించడం ఒక కళాత్మక అంశం,  సంగీతాన్ని జోడించినప్పుడు రాగం ఆ రచనకు అనుగుణంగా అమర్చబడి గౌణ స్థానాన్ని పొందుతుంది. కానీ కీర్తన రూపంలో, రాగం  తాళం (అలాగే పల్లవి, అనుపల్లవి, చరణం వంటి భాగాలు) ప్రధాన ప్రాధాన్యతను కలిగి ఉంటాయి,  సాహిత్యపరమైన అంశాలు ఆ సంగీత రచన అవసరాలకు అనుగుణంగా మలచబడతాయి. నిజమైన సాహిత్య విమర్శ ప్రమాణాల ప్రకారం కావ్య సౌందర్యాన్ని పెద్దగా పెంచనివిగా పరిగణించబడే అనుప్రాసలు (alliteration), అంత్యప్రాసలు  శబ్దాల లయాత్మక సమతుల్యత వంటి సాధారణ సాహిత్య పద్ధతులు, కీర్తన శైలిలో గొప్ప ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుని, శబ్దాల మధ్య ఒక సూక్ష్మమైన సామరస్యాన్ని సృష్టిస్తాయి. కాబట్టి, సంస్కృత కావ్యాల సాహిత్య శ్రేష్ఠతను అంచనా వేసే ప్రమాణాలకు భిన్నమైన ప్రమాణాలతో కీర్తన రచనల విలువను అంచనా వేయాలి. అంతేకాకుండా, ఈ రచనలు హిందూ దేవతామూర్తుల స్తుతి గీతాల (స్తోత్రాల) రూపంలో ఉంటాయి, కాబట్టి అటువంటి రచనలలో సాధారణంగా ఉండే ఆరాధనాత్మక శైలికి అనుగుణంగానే సాహిత్య రూపం ఉండాలి. ఇటువంటి రూపాలు  సంప్రదాయాల పరిమితుల మధ్య ఉంటూనే కవిత్వ కళ యొక్క నిజమైన భావనను పండించడం ఒక గొప్ప విజయం; దీక్షితులు అద్భుతమైన ప్రతిభను ప్రదర్శించి, విశేషమైన విజయాన్ని సాధించారన్న విషయాన్ని అందరూ అంగీకరించాల్సిందే. ఆయన రచనలలోని నెమ్మదైన, లయాత్మక గతులు ఎంచుకున్న రాగాల వైవిధ్యం, పరిపూర్ణత  సౌందర్యాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి; భావం, రాగం  తాళాల మధ్య పరిపూర్ణ సామరస్యం, స్వర స్థానాలకు అనుగుణంగా పదాల కూర్పు, రాగ విశేషాలతో పలికేటప్పుడు అక్షరాల ధ్వనిలో ఉండే లయ మరియు ప్రతిధ్వని, అలాగే అంతర్లీన భావాలను లేదా రసాలను సూచించే పదాలతో రాగం యొక్క సున్నితమైన కలయిక – ఇవన్నీ కలిసి ఆయన రచనలను ఆత్మను కదిలించే అద్భుత సంగీత కళాఖండాలుగా తీర్చిదిద్దాయి. పాడబోయే ఆ పాటలే నా ఈ అభిప్రాయాన్ని సమర్థిస్తాయి. అంతేకాదు, ఆయన రచనలలో సాహిత్య సౌందర్యం, కావ్యోచిత భావస్ఫురణ మరియు అర్థగాంభీర్యం కూడా పుష్కలంగా ఉన్నాయి. ఈ విషయాన్ని నిరూపించడానికి ఆయన కృతుల నుండి అనేక ఉదాహరణలను చూపవచ్చు. ‘మామవ మీనాక్షి’ అని మొదలయ్యే కృతిలో ‘సోమసుందరేశ్వర సుఖస్ఫూర్తిరూపిణి’ అనే అందమైన పదబంధం కనిపిస్తుంది; ఇది మీనాక్షి అమ్మవారు సూచించే నిజమైన ప్రేమ తత్వాన్ని చక్కగా ప్రతిబింబిస్తుంది. ‘మామవ పట్టాభిరామ’ కృతిలో ‘కోమలతర పల్లవపాద కోదండరామ, ఘనశ్యామ విగ్రహాబ్జనయన సంపూర్ణకామ’ అనే పదబంధాలు, సాటిలేని శైలిలో, చిత్రకూట పర్వతంపై ఉన్న పర్ణశాలలో అత్యంత ఆనందంతో విరాజిల్లుతున్న శ్రీరాముని సుందర దృశ్యాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపిస్తాయి. ‘అంబ నిలయదాక్షి’ కృతిలో ‘బింబాధరి, చిత్ప్రతిబింబాధరి’ అనే పదబంధాలను గమనించండి. ఎంత అద్భుతమైన ప్రాస! పక్కపక్కనే ఉంచబడిన ఈ పదాలు, మనిషికి గ్రహణశక్తిని మరియు వాక్శక్తిని ప్రసాదించే ‘శుద్ధ చైతన్యం’గా దేవుడు మానవునిలో అంతర్లీనంగా ఉంటాడనే సత్యాన్ని అందంగా వ్యక్తం చేస్తాయి. ‘గౌరీ గిరిరాజకుమారి’ కృతిలో ‘శృంగారాది నవరసధారే’ అనే గూఢమైన అర్థం కలిగిన పదబంధం యొక్క విశిష్టతను గమనించండి. ఇలాంటి ఉదాహరణలు ఇంకా ఎన్నో చెప్పవచ్చు, కానీ సమయాభావం వల్ల ఆ ప్రయత్నాన్ని ఇక్కడితో ఆపాల్సి వస్తోంది.

అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా, మానవ శరీరంలోని నాడీ కేంద్రాలు  మానసిక స్థితిపై ధ్వని ప్రభావం, తద్వారా ఉత్పన్నమయ్యే ఆధ్యాత్మిక శక్తి గురించి భారతీయ యోగులు, జ్ఞానులు సంపాదించిన అపారమైన జ్ఞాన సంపదకు దీక్షితులు వారసుడిగా నిలిచారు. ధ్వనుల కలయికలో ఉండే అద్భుతమైన శక్తిని విశ్వసించే వైదిక కాలం నాటి ప్రాచీన సంప్రదాయం ఆయనలో గాఢంగా నాటుకుపోయింది. ఆయన దేవుణ్ణి ‘అమ్మ’గానూ, సంస్కృత వర్ణమాలలోని యాభై ఒక్క అక్షరాల స్వరూపిణిగానూ ఆరాధించడానికి, అలాగే ‘ఓం’కార నాదం సహాయంతో విశ్వం వెనుక ఉన్న అగోచర సత్యంపై ధ్యానం చేయడానికి ఇష్టపడేవారు. భారతీయ యోగులు సంగీతంలోని సామరస్యాన్ని, యోగ సాధనలో మనస్సును ఏకాగ్రం చేయడానికి ఒక శక్తివంతమైన సాధనంగా ఎల్లప్పుడూ భావించేవారు. వీణా వాదనలోని సామరస్యానికి గల సత్యాన్ని గ్రహించి, శ్రుతి, జాతి  తాళాల మెలకువలను ఒంటబట్టించుకున్న వ్యక్తి శాశ్వతానంద మార్గాన్ని సులభంగా పొందుతాడని గొప్ప యోగి అయిన యాజ్ఞవల్క్య మహర్షి చెప్పారు. అందుకే, ఈ సంప్రదాయం  విజ్ఞానంలో పూర్తిగా లీనమైన దీక్షితార్, భక్తిపూర్వక ధ్యాన భావనతో తన సంగీత కీర్తనలను రచించారు. మైక్రోఫోన్ ముందు కూర్చుని ధ్వని ప్రసారానికి సంబంధించిన అద్భుత శక్తులను అనుభవిస్తున్నప్పుడు, ధ్వని ప్రభావాలను కేవలం ఒక భ్రమగానో లేదా వలలో పడేసే అంశంగానో కొట్టిపారేయలేము. ఈ విషయంలో దీక్షితార్ ఎంతవరకు విజయం సాధించారన్నది నేను చెప్పే విషయం కాదు; అది ఆయన సంగీతంలోని సామరస్యానికి అనుగుణంగా స్పందించే మరియు ఆయన భావధారతో మమేకమైన మనసులకు సంబంధించిన విషయం.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-7-26-ఉయ్యూరు .

శృంగేరికవి ‘’ఎరుక( లపూడి )గల’’ శర్మగారి ‘రాఘవీయమే ’రాఘవా’’ శతకం  

బ్రహ్మశ్రీ ఎరుకలపూడి సుబ్రహ్మణ్య శర్మగారు రచించి ,ఈ జూన్ లో ప్రచురించి ఆత్మీయంగా పంపిన రాఘవ శతకం నిన్ననే చేరింది .వీరు గు౦టూరు జిల్లా సత్తెననపల్లి తాలూకా కృష్ణాతీరగ్రామం కామేపల్లిలో జన్మించి ,విజయవాడ లయోలాకాలేజిలో బబిస్. సి. పట్టభద్రులై సౌత్ వెస్ట్రన్ రైల్వే హుగ్లిలో చీఫ్ యార్డ్ మాస్టర్ గా ఉద్యోగించి కర్నాటక లోని శృంగేరి లో విశ్రా౦త జీవితం గడుపుతున్నారు .ఇప్పటికే ధూర్జటీ ,శాంభవీ ,పద్యశతకాలు  పరమభక్తితో రచించి ప్రచురించి ,కుహనా కిరాతం ,మంజుఘోష రచన చేసి ముద్రణలో ఉన్నారు .వారే నన్ను పరిచయం చేసుకొని  నాకు మొదటిరెండుశతకాలుపంపారు .నేనుసమీక్షించా .ఇది వారి మూడవ శతకం .శివ, శివా ,హరి నామ అద్వైత స్మరణతోధన్యులయ్యారు .ఈ రాఘవశతకం తో ‘శ్రీరామపరబ్రహ్మ’’ దివ్య దర్శనం చేయించి రాఘవీయం ను  తీర్చిదిద్దారు .ముందు ముఖ చిత్రం రాఘవాన్వయ వంశమౌళి జానకీజాని  కడుముచ్చటగా ఉంటె వెనుక చిత్రం అంకితం పొందిన రామ భక్త హనుమాన్ మారుతాత్మజుని ‘’నమస్సహస్రముల నా హనుమంతు ని గారవిస్తూ ‘’ న్న చిత్రరాజం,పుస్తకానికి ఆధ్యాత్మిక శోభను ద్విగుణీ కృతం చేశాయి

   124 చంపకమాల ఉత్పలమాల శార్దూల మత్తేభ పద్య శోభ ఈ’’ రాఘవా ‘’శతకం .  శంకరాచార్య గురుపరంపరను పద్యంలో సంస్తుతించి ,’’నీ నెనరున భక్తి న్ దీని వ్రాసితిన్ ‘’అని వినయాంజలి ఘటించి మారుతికి అంకితం చేశారు .నాంది లో ‘’కులదైవంబగు రామ భద్రుగొలువం గూర్మి౦ న్బూన్కితో –ఖిల సంతృప్తి కరంబుగా పరిహృత్ప్రీత్యర్ధమై సేయగా- గొలుతున్ రామకథా మహత్వనిధి న్గూడార్ధ భక్త్యాకృతిన్ –న్దొలుతన్నారదు,వల్మికోద్భవునిదొడ్తో మ్రొక్కి ప్రార్ది౦చెదన్ ‘’అంటూ మత్తేభంలో స్తుతించి ‘’ఆయన ‘’తాల్చే రూపాలనన్నిటినీ ఔరా అని అచ్చెరువొంది ,ధూర్జటి, శాంభవీ శతకాలు రాసి ఇప్పుడు రాఘవ శతకం రాస్తున్నానని మనవి చేసుకొన్నారు .తర్వాత వినాయక సరస్వతీ స్తుతి చేసి ,షష్ట్య౦తాలతో’’హరిమర్కట మర్కటుని’’’’చిరభక్త జనా వనైక చేతస్కునికి ‘’సమర్పించారు .శతక మకుటం’’ రాఘవా ‘’  

‘’  కోన్వస్మిన్ ‘’, అన్న ఆదికవి శ్లోకానికి వివరణగా శార్దూలం లో మొదటి పద్యం రాశారు .’’పుట్టనుబుట్టి యు న్ములుకు ముట్టి గతించిన జంట కేడ్చు నా-పిట్ట యెలుంగు విన్నముని బిట్టడలం,గడకయ్యె కావ్యము ‘’అనిఆదికవినే ఆదికావ్యాన్ని స్తుతించారు .ఆపదలను హరించి సిరులిచ్చి దయా౦త రంగునిశోభావహుని లోక రమ్యుని గానం చేశారుకవి .గాధిసుతానుగామిఅయి,తాటక సంహారం చేసి’’భూరి భుజప్రతాపం ‘’చూపిన రాముడికి కైమోడ్పు ఘటించారు .సరయూ కూలంకషా తీరంలో సాకేత విహారి ‘’సరఘౌఘాభాసి మౌనీంద్ర సంఘ లసత్పద్మ పదుడని సాకేత పతిస్మరణం చేశారు .రామనామ స్మరణ సామర్ధ్యం పెంచుతుంది .మాహాద్భుతకారి ,భార్గుడౌ-చాపదిదృక్ష  నా జనకు శాలకు సాగవే నీవు ‘’అని పరశురామ గర్వ భంగోదా౦తమ్  వినిపించారు .శూర్పణఖ ను ‘’చేటల గోళ్ళ చెల్లెలు ‘’అన్నారు రాక్షస వంశానికి చేటు అని  చూడకుండా అన్న మహీపతి రావణుడు ‘’మహీజ ‘’జానకిని మాటుగా తన పుట్టి తానె ము౦చు కోవటానికి లంకకు తెచ్చాడట.జటాయువు ‘’గోరులు ముక్కు రెక్కలు ఘోర రణాయుదాలుగా దశాననుని ఆపి నీకోసం వేచి ప్రాణాలు దక్షిణగా ఇచ్చాడు అని జటాయు స్తుతి చేశారు .ఉపనిషదధ్వగామి యోగివలె ,న్ధరజాతదర్శనం ‘’పొందాడట మారుతి హనుమ .  లంకానగరం ‘’పురుగు జొరంగరానటుల  పూర్తిగ జుట్టి వార్ధి,రాక్షసుల దట్టమైన కాపు .గా ఉన్నా చొరబడి             

రామకథ ఆ ‘’రామ’’ కు చెప్పి అంగుళీయకమిచ్చి  శిరోరత్నం గ్రహించివారాసిని  ‘’గోష్పదీకృతం ‘’చేసి తిరిగొచ్చి ‘’క౦టిని సీత ‘’అని చెప్పిన హనుమను  ‘’కంట్లో వెన్నెలలు ప్రసారమై భస్మలిప్తుడై యోగిగా కనిపించిన మారుతిని అందరికి ‘’మనమంట‘’కౌగిట జంటగా ‘’పూనాడట రాముడు .

 అగస్త్య మహర్షి ‘’చుళికన్వారిధి ద్రావి , వింధ్యదగు ప్రా౦శూత్తం సమున్దించిచూ-పుల దా భూమికి  నొచ్చి ,శాపమిడి,గర్వోద్విగ్ను సర్పంబుగా –నిలకుం దాటక దైత్యగా నదిమే మౌనీన్ద్రుడు అగస్త్యుడు .’’అని చక్కని పద్యం రాశారు శర్మాజీ .రామరావణ యుద్ధానికి ‘’ఉపమలు లేవు ‘’అని తేల్చారు .రావణ సంహారం తర్వాత బ్రహ్మాదులు వచ్చి ‘’అగుదువు నీవు విష్ణువవు అంగన లక్ష్మి ‘’అని ఎరుక చేశారు ‘’నీ కనుమూత రాత్రి విప్పుట అహస్సు ‘’అన్నారు  .అగస్త్యుడు ఆదిత్య హృదయం బోధించి వెళ్ళాక జపించిన రాముడు –‘’ఆదిత్యాద్భుతమంత్రరాజ జప నిష్టాంత స్సముద్భూతతే –జోదర్కంబుగ,రావణా౦తక పటిష్టోదార రవ్యాశిష –ప్రాదుర్భూత పరాక్రమక్రమ ,ధారాస్పూర్తి మత్పూర్వ మం –త్రాధిష్టాతృ ననుగ్రహం బోదివిందట ‘’.  అగ్నిదీవుడు ‘’అనఘ సువృత్త భూమిజ ,మదాజ్ఞగ్రహి౦పుము రామభద్ర ‘’  ఆని సీతను రాముడికి అప్పగించాడు ..

  ‘’ఆగత మౌని మండల సమాదృత వల్మిక సంభవ ప్రధా-రాగ లయ స్వరాలయము రామకథ ..సీత చివరగా నందన యుగ్మము నప్పగించి యా-బిడవిడనాడే మిమ్ము నతివేలము బాధ మిగిల్చి రాఘవా ‘’అని సానుభూతి ప్రకటించారుకవి రాఘవస్వామికి  .అవతార అంతం లో రామప్రభువు అత్యంత దాక్షిణ్య మూర్తిగా  తన వెంట అయోధ్యజనుల౦దర్నీగతులు తీర్చి తనతో దివికి తీసుకువెళ్లి’’ క్షత్రియ’’ శబ్దం సార్ధకం చేశాడట .రాఘవ  చరిత్ర –‘’భవదభి దాను చింతనము ,భావ పవిత్రత సాధకంబు నై౦ –దవ మృదుచందనా భ సముదంచిత  రమ్య మనోజ్ఞము ‘’భవభార నివారణ ఔషధం పగలు రాత్రి దీక్షగా జపింప జేస్తుంది .’’పరమాన౦దదమౌ  ,శుభప్రదమునౌ  ప్రత్యూష వేళన్ భవత్ –స్మరణారంభమొనర్చి’’తన్మయత’’రామారామ ‘’యంచు న్ధను- శ్శరముల్దాల్చిన ప్రాగ్యమౌ హరువును న్స్వాత్మ న్పునః  ప్రత్యూష-స్ఫురణం బై నను వీడనట్టితరుణ౦బు న్గోరుదు న్రాఘవా ‘’అని జీవన్ముక్తికి ఈ శతకం సోపానం కైవల్య సదనం అని ఫలశ్రుతి ప్రకటించారు శ్రీ ఎరుకల పూడి సుబ్రహ్మణ్య శర్మ  కవి  శేఖరులు .ప్రతిఅపద్యం వేదం వేదాంత సారోధర్మమే .ప్రతిపదం భవభయ హరణమే .మహర్షి వాగమృతమే . చదివి తరించటం మన వంతు .

 శర్మగారి చరవాణి – 92904 10049 .

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -15-7-26-ఉయ్యూరు .–

ఒపెరా మరియు భారతీయ సంగీతం(త్రివేణి )

(దిలీప్ కుమార్ రాయ్ కళాప్రస్థానాన్ని ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావిస్తూ

రచన: కాళిదాస్ మజుందార్- ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

సంగీతంలోని నాటకీయ లక్షణాలను—అదీ సంప్రదాయ భావనలకు భిన్నంగా—వివరించడమే ఈ సమీక్ష ఉద్దేశ్యం. మన దేశంలో ‘సంగీత నాటకం’ (music-drama) అనే ప్రక్రియ పెద్దగా ప్రాచుర్యంలో లేదన్న విషయాన్ని ముందుగా గుర్తించాలి. అయితే, దీనిని కేవలం ఒక సంగీత ప్రక్రియగానే కాకుండా, ఊహించని అవకాశాలు కలిగిన ఒక అద్భుతమైన స్వచ్ఛమైన కళారూపంగా పరిచయం చేయడం మా లక్ష్యం.

మా అభిప్రాయాలను ఒప్పించే రీతిలో వివరించడానికి ఒక నిర్దిష్ట ఉదాహరణ అవసరం; ఈ విషయంలో దిలీప్ కుమార్ రాయ్ సాధించిన విజయాలు మాకు ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయి. ఆయన భారతీయ భాషలలో ఆలపించిన పాటలను చర్చించడం మరియు వాటిలో వ్యక్తమైన నాటకీయ పరిణామాన్ని అధ్యయనం చేయడం మాకు అనుకూలంగా ఉంటుంది.

ఆయన బెంగాలీ పాటలలో ఒకటైన ‘హే మోహన్ బజావో బాన్షీ’ (ఓ మంత్రముగ్ధుణ్ణి చేసేవాడా, నీ వేణువును వాయించు) నాకు ఒక లయబద్ధమైన క్రియలా అనిపించింది. ఇది ఒక నిర్దిష్ట లక్ష్యాన్ని సాధించే ప్రయత్నంలో భాగంగా, పరస్పరం అనుసంధానించబడిన భావోద్వేగాల పరంపరను తెలిపే నాటకీయ ప్రదర్శన—అంటే ‘ఒక ప్రదర్శన పరిధిలో ఇమిడి ఉన్న ఆకాంక్ష’. ఇందులో చర్య (action), పాత్ర చిత్రణ, స్థానిక వాతావరణం (local colour) అన్నీ ఆ అమరమైన పాట ద్వారా వ్యక్తమయ్యాయి.

లయబద్ధమైన క్రియలో దీనికి ఒక బాహ్య రూపం (objective side) ఉంది; పాట వేగం, తీవ్రత శృతి స్థాయిలలో మార్పుల ద్వారా క్రమంగా పుంజుకునే గతిని సృష్టించి, ఆ క్రియను వివరంగా ఆవిష్కరించారు. దీనిలోని గీతాత్మకత (lyrical element) ప్రధానంగా దాని రమణీయ సౌందర్యం, శ్రావ్యమైన సూక్ష్మతలు, మధురమైన స్వరమేళనాలు, అద్భుతమైన స్వర మార్పులు, మనసును హత్తుకునే రాగాలు  గాత్ర విన్యాసాలలో ఇమిడి ఉంది. రెండవది, శ్రోత ఆత్మలో ‘అగోచరమైన అనంతాల’ దర్శనాన్ని మరియు ‘వర్ణించలేని ఆనందానుభూతిని’ కలిగించే ప్రేరణాత్మక ఉద్వేగం ఇందులో ఉంది.

దీని లయబద్ధమైన స్వభావం కారణంగా, ఆ నాటకీయ ప్రదర్శన సహజంగానే ఒక నృత్య సన్నివేశాన్ని—అది అలల నృత్యం కావచ్చు లేదా మానవ పాదాల కదలిక కావచ్చు—తలంపుకు తెచ్చింది.

నాటకంలో మాదిరిగానే, ఈ పాటలో కూడా స్పష్టంగా కనిపించే ఆరోహణ, పరాకాష్ట (climax), విరామం  ముగింపు (denouement) వంటి దశలు, అలాగే వివిధ స్వరాల మధ్య పరస్పర క్రీడలు (interplays) ఉన్నాయి. ఆ పాట యొక్క సాహిత్యపరమైన అంతరార్థాలు ఏమైనప్పటికీ, స్వరస్థాయి  ధ్వనిలో పెరుగుదల వంటి ఇతర విషయాలు సూచించినట్లుగా, ఆ పాటలోని మూలభావం గాయకుడు ఆదర్శం కోసం చేస్తున్న తీవ్రమైన అన్వేషణ అని నాకు అనిపించింది. అదే సమయంలో, లయలో వేగం పెరగడం ఆ ఆదర్శాన్ని సాధించడానికి చేసే పోరాట తీవ్రతకు ప్రతీకగా నిలిచింది.

ఆ పాట నాలో రేకెత్తించిన భావాలు, ఈ క్రింది భావనాత్మక చిత్రణలోని ఒక ఊహాత్మక పడవ నడిపేవాడి భావాలను కొంతవరకు పోలి ఉన్నాయి:

పాట ప్రారంభంలో దాని స్పందన స్థిరంగా ఉంది: తలపైన నిర్మలమైన, మూగ ఆకాశం ఉండగా, రాబోయే తుఫాను గురించి ఎలాంటి ముందస్తు సూచన లేనప్పుడు, నిశ్శబ్దమైన జలాల్లో తెడ్డు వేస్తున్న ఒక పడవ నడిపేవాడి స్థిరమైన గుండెచప్పుడు వలె. ఆపై తన పనిలోని ఆనందం, తన ఉల్లాసభరితమైన పరిసరాలలోని సంతోషం…..ఆ సంతోషకరమైన లయబద్ధమైన ముఖభావము…..ఆ తుఫాను…….ప్రకృతి ప్రకోపం……ఆ తాండవ నృత్యం……ఆ పోరాటం…….ప్రకృతిపై విజయం…..ఆ పారవశ్యం……ఆ ప్రశాంతమైన విశ్రాంతి యొక్క ఔన్నత్యం…….సాధారణ స్థితికి తిరిగి వచ్చేవరకు ఆ ప్రయాణం అలసటతో, నీరసంతో సుదీర్ఘంగా సాగడం.

ఆ ఆకర్షణ వేగంగా కనుమరుగైంది, నటరాజు యొక్క స్పందిస్తున్న దర్శనం యొక్క జ్ఞాపకాన్ని  ప్రేమ, జీవితం, రహస్యం అనే ప్రాకృతిక రాగాలకు అతను చేసే నిరంతర ఉద్వేగభరితమైన నృత్యం యొక్క జ్ఞాపకాన్ని మిగిల్చింది.

సంగీతం యొక్క అనుకరణరహిత  ఆదర్శ స్వభావం గురించిన పురాతన సిద్ధాంతం దృష్ట్యా, సామాన్య పాఠకుడికి ఇది వింతగా అనిపించినప్పటికీ, ‘నిర్దిష్టమైన మరియు నశించిపోయే దృగ్విషయాల చిత్రాలను రేకెత్తించే పరధ్యానపు విధి అందులో ఉండదు,  దాని ద్వారా అన్ని నిర్దిష్ట ఆలోచనలు లేదా చిత్రాల నుండి పూర్తిగా వేరుగా ఉండే భావోద్వేగానికి వ్యక్తీకరణ ఇవ్వబడుతుంది’ అనే సూత్రం ఉన్నప్పటికీ, విస్తృత అరిస్టాటిల్ భావనలో అనుకరణ అంటే సంగీతం పరోక్ష అనుకరణే అయినా, నాకు ఉదయ్ శంకర్ యొక్క తాండవం లేదా శివ నృత్యం దర్శనమిచ్చింది (రాయ్ సంగీతం యొక్క విలక్షణ స్వభావం సూచించినట్లుగా). సంగీతం ద్వారా స్పృశించబడిన కదలికల సేంద్రీయ పరిణామం గురించిన నా భావనకు అనుబంధంగా, ఆ నృత్యం అనుబంధ నియమాల ప్రకారం, దాని గతం మరియు భవిష్యత్తు చరిత్రలతో కూడిన ఒక తుఫాను వీచిన దృశ్యాన్ని తక్షణమే గుర్తుకు తెచ్చింది. ఆ పాట హృదయంలో కురిపించిన “అంతర్గతమైన, అవ్యక్తమైన, వైవిధ్యభరితమైన, మైమరపించే భావోద్వేగాల వెల్లువ” యొక్క వాస్తవికత, తీవ్రతతో పోలిస్తే ఆ దృశ్యరూప ముద్ర అంత స్పష్టంగా లేదు, ఎందుకంటే ఆ దృశ్యరూప ప్రభావం కేవలం ద్వితీయమైనది  ఉత్పాదకమైనది. అయినప్పటికీ, సంగీతానికి చిత్రాలను సృష్టించగల సామర్థ్యం ఉందా అనే ఆసక్తికరమైన ప్రశ్నను అది లేవనెత్తింది; అవి ఖచ్చితంగా నిర్దిష్టమైనవి కాకపోయినా, ఆదర్శవంతమైన చిత్రాలు. నేను కేవలం ఒక ఆత్మను మాత్రమే కాకుండా చలనాన్ని,  కేవలం చలనాన్ని మాత్రమే కాకుండా చలనంలో ఉన్న ఆకారాలను కూడా గ్రహించాను. కీట్స్ రచనలలో గ్రీకు కలశం నాటకీయ కల్పనలన్నింటినీ ప్రేరేపించినట్లే, రాయ్ యొక్క సుసంఘటిత సంగీతం కూడా, లయ రూపాల కళాత్మకతను ఉత్తేజపరచడం ద్వారా, గాయకుడి మనసులోని అంతర్గత సంఘర్షణకు ప్రతీకగా నిలిచే ఒక నృత్య దృశ్యం యొక్క దర్శనాన్ని నాలో కలిగించింది – కొన్నిసార్లు “విశాలమైన వైభవం వెనుక నిశ్శబ్దంగా ఉన్న పరమాత్మ కోసం ఆత్మ ఆర్తనాదం”, మరికొన్నిసార్లు “తన స్వంత సామరస్యపు అగ్నితో ప్రజ్వరిల్లడం” – ‘శాశ్వత శిశువు యొక్క ఆర్తనాదం.’

గత శతాబ్దంలో ఐరోపాలో ఒపెరా విజయం సాధించే కాలం వరకు, సంగీతంలోని ‘నాటకీయ’ గుణం ఒక చర్చనీయాంశంగానే ఉండేది. ఇప్పుడు అది ఒక స్థిరపడిన వాస్తవం. అయినప్పటికీ, అత్యధిక భారతీయులకు, సంగీతంలోని ఈ ‘నాటకీయ’ శక్తిని చాలా మంది భారతీయ సంగీతకారులు స్పష్టంగా అందించలేకపోయారు. దిలీప్ కుమార్ రాయ్ సంగీతాన్ని విశ్లేషించడం ద్వారా, సంగీతంలోని నాటకీయతను (dramatic quality) మేము కొత్తగా నిరూపించడానికి ప్రయత్నిస్తాము. ఈ సందర్భంలో, పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు సంగీత విద్వాంసుడు దివంగత శ్రీ కృష్ణధన్ బెనర్జీ చేసిన వ్యాఖ్యలను గుర్తుచేసుకోవడం సముచితం. ఆధునిక కాలపు పెరుగుతున్న మరియు సంక్లిష్టమైన అవసరాలకు అనుగుణంగా ‘నాటకీయ సంగీతం’ (dramatic music) ఎంత అవసరమో గుర్తించి, దాని ప్రాముఖ్యతను చాటిచెప్పిన  భవిష్యత్తులో అది తప్పక వస్తుందని జోస్యం చెప్పిన మొదటి భారతీయుడు ఆయనే కావడం విశేషం. ఈ నాటకీయ సంగీత విధానానికి నాంది పలికి, దానిని మానసిక భావ వ్యక్తీకరణకు ఒక కళాత్మక సాధనంగా ఉపయోగించిన దిలీప్ కుమార్ రాయ్, భారతదేశంలో దీనికి ప్రధాన ప్రతిపాదకుడు మరియు దీని సామర్థ్యంపై దృఢమైన విశ్వాసం కలిగిన వ్యక్తి. “సాహిత్య ప్రక్రియలలో నాటకం అత్యున్నత పరిపూర్ణతను కలిగి ఉన్నట్లే, సంగీతంలో అత్యున్నత పరిపూర్ణత ‘నాటకీయ సంగీతం’లోనే ఉంటుంది… నేడు మన దేశంలో వాడుకలో ఉన్న సంగీత రీతులు నాటకీయమైనవి కావు – అవన్నీ కేవలం ‘బైఠకీ’ (కేవలం వినడానికి ఉద్దేశించిన గానం) తరహావే. నాటకీయ సంగీతాన్ని సాధించడం చాలా కష్టం; దీనికి రాగాలు  పాత్రల స్వభావంపై తగిన అధ్యయనం, పరిజ్ఞానం అవసరం. మానవ మనస్సులోని భావోద్వేగాలను  మానవ చర్యలతో సంబంధం ఉన్న బాహ్య ప్రపంచంలోని సంఘటనలను రాగాల ద్వారా వ్యక్తీకరించడం, తద్వారా శ్రోతల మెదడులో ఒక నాటకీయ అనుభూతిని లేదా భ్రమను కలిగించడం నాటకీయ సంగీతం యొక్క పని.” (ఇది దివంగత కృష్ణధన్ బెనర్జీ రాసిన ‘గీత-సూత్రసార’ (11వ అధ్యాయం) నుండి గ్రహించిన అంశం; దీనిని దిలీప్ కుమార్ రాయ్ మరియు నిషికాంత తమ ‘గీతశ్రీ’లో బెంగాలీలో ఉదహరించారు, ఇక్కడ రచయిత దానిని అనువదించారు). భారతీయ ‘యాత్రలు’ (జానపద నాటక ప్రదర్శనలు) మరియు థియేటర్లలో వాడుకలో ఉన్న గాత్ర సంగీతం ప్రధానంగా నటుడి లేదా వక్త యొక్క చర్యలను భావోద్వేగాల పరంగా వివరించడానికి లేదా నొక్కి చెప్పడానికి ఉపయోగపడే పాటల రూపంలో ఉంటుంది; లేదా అవి ఆయా సందర్భాల వాతావరణానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి. వాగ్నర్ లేదా దిలీప్ కుమార్ రాయ్ వంటి వారి నిజమైన నాటకీయ పాటలకు ఉండే శక్తి – అంటే ప్రత్యేక సందర్భం లేకపోయినా స్వతంత్రంగా నాటకీయ భావాలను రేకెత్తించడం, ఏదైనా చర్య యొక్క అనుభూతిని కలిగించడం – ఈ సాధారణ పాటలకు చాలా అరుదుగా మాత్రమే ఉంటుంది. అయితే, భారతీయ థియేటర్లు  చలనచిత్రాలలో వాడే నేపథ్య సంగీతం (background music) నాటకీయ సంగీతపు అంశాలతో కూడినదే అయినప్పటికీ, అది ఇంకా ప్రాథమిక దశలోనే ఉంది. బహుశా ఈ ప్రభావమే—”ఈ ప్రభావం ఆధారపడి ఉండే ధ్వనుల సంబంధం, అనుక్రమం మరియు కలయిక యొక్క నియమాల యొక్క అత్యంత అమూర్త మరియు విస్తృతమైన స్వభావాన్ని, శిక్షణ పొందిన మేధోపరమైన గుర్తింపుతో ఇది ముడిపడి ఉన్నా లేకపోయినా,” షోపెన్‌హౌర్‌ను అగ్రగామిగా కలిగిన కొంతమంది మేధావులు, తెర వెనుక నుండి వచ్చే ఒక స్వరానికి, అంటే వస్తువుల యొక్క కేంద్ర ప్రయోజనాన్ని  లోతైన సారాన్ని వ్యక్తపరిచే ఒక సార్వత్రిక స్వరానికి, మనకు ఉన్న అత్యంత సమీప సామీప్యాన్ని సంగీతంలో కనుగొనడానికి కారణమైంది.”

ధ్వని అనేది తరంగ-చలనం. అది తనలోనే ప్రకంపిస్తుంది. నిర్దిష్ట ఆలోచనలను వ్యక్తపరచడానికి సృష్టించబడిన పదాల వలె కాకుండా, అది తనను తాను వెల్లడిస్తుంది. ఒక ధ్వనుల సముదాయాన్ని—వాటిని మనం సంగీత పరమాణువులు అని పిలవవచ్చు—మరొక సముదాయంతో ఒక ప్రత్యేకమైన ఆకృతీకరణ చేయడం ద్వారా, ధ్వని-తరంగాల కలయిక సాధించబడుతుంది.

ఆ పాట పరాకాష్టకు చేరకముందు, అది సృష్టిలోని వేదనను స్పష్టంగా ప్రదర్శించింది. అది సంగీతపు ఆర్భాటం కాదు. అది ఒక గంభీరమైన నిర్మాణం  ఒక పరిణామ ప్రక్రియ యొక్క భావనను, సేంద్రీయ ఐక్యతను, పొందికను, భిన్నత్వంలో ఏకత్వాన్ని ప్రదర్శించింది. ఆయన ‘ఉదాసి’ (నిర్లిప్తమైనవాడు), ‘బ్యాథ’ (దుఃఖం) వంటి కొన్ని పదాలను అనంతమైన రంగులతో, ఆత్మను కదిలించే తపనతో పదేపదే పలికారు; ‘దీర్ఘకాలం సాగదీసిన అనుసంధాన మాధుర్యం’ వలె వాటి రసాన్ని పిండేసినట్లుగా అనిపించింది. అవి ఇప్పటికీ నా జ్ఞాపకాలలో మరపురాని ఆకర్షణ మరియు వెంటాడే రాగాల కాంతివలయంలో ఏకాంతంగా నిలిచి ఉన్నాయి.

ఇప్పుడు, నాకు తోచిన విధంగా ఆయన పాటల సాధారణ ముఖ్య లక్షణాలను క్లుప్తంగా వివరిస్తాను. శ్రోతను వెంటనే ఆకట్టుకునే మొదటి ముఖ్య లక్షణం ఆయన భావ వ్యక్తీకరణలలోని సహజమైన ఆశువుగా చెప్పే గుణం. “ఆయన స్పృహతో కూడిన కళాకారుడు కాదు” – అని బెంగాల్ యొక్క గొప్ప, బహుశా అత్యంత గొప్ప శాస్త్రీయ గాయకుడైన నా ఆత్మీయ మిత్రుడు శ్రీ విశ్వదేవ్ చటర్జీ అంటారు. దిలీప్ కుమార్ రాయ్ మానవ మనస్సును కదిలించే ఆశయం, ప్రేమ, విశ్వాసం, ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి వంటి గంభీరమైన విషయాలను నిజంగానే “పూర్తి స్వరంతో సునాయాసంగా” గానం చేస్తారు. ఆయన సంగీతంలో ఒక సునాయాసమైన ప్రవాహం ఉంటుంది, అది తరచుగా కొండ సెలయేరు లేదా ఉరకలేసే జలపాతం యొక్క అజేయమైన స్ఫూర్తితో నిండి ఉంటుంది. రెండవ లక్షణం ఆయన పాటలోని జీవం లేదా దరద్. ఆ పాటలు అత్యంత సజీవంగా, వాటి సృష్టికర్త యొక్క అద్భుతమైన భావోద్వేగ మరియు మేధోపరమైన వ్యవస్థీకరణ స్ఫూర్తితో నిండి ఉంటాయి. మూడవదిగా, ఆయన పాటల భావనలోనూ, వాటి రూపకల్పనలోనూ ఒక మహాకాయుని వంటి విశాలత్వపు లక్షణం నిరంతరం కొనసాగుతూ ఉంటుంది. ఇది గంభీరమైన శ్రోత యొక్క కళాత్మక కల్పనా నేపథ్యాన్ని తాకుతుంది. ఉదాహరణకు, అతని ‘ఏషో మా విజయ’లో, సముద్ర తీరంలోని ఒక దేవాలయంలో భక్తుడు చేసే ఆరతి-నృత్యం వంటి చిత్రణ అందించబడింది; భక్తునితో సానుభూతితో ఉవ్వెత్తున ఎగిసిపడే సముద్రం నాట్యం చేస్తూ, దానికి తగిన నేపథ్యాన్ని సమకూర్చింది.5 అతని ‘సూర్యముఖి’లో కనిపించే, అఖర్ స్వరాలతో కూడిన మల్కోష్ రాగంలోని అతని ప్రసిద్ధ గీతం, విశ్వం యొక్క వినాశనం, సృష్టి  నిర్వహణకు సంబంధించిన ఒక అద్భుతమైన త్రయం. ఆ గీతంలో ఆవాహన చేయబడిన దేవత, తన ప్రాకృతిక నృత్య-గీతంలో, ఈ త్రివిధ క్రియను లేదా ప్రపంచ మార్పును సూచించింది. అది మానవ భావోద్వేగాల యొక్క ఒక మహా సుడిగుండం. నేటి భారతీయ సంగీత చరిత్రలో మునుపెన్నడూ లేనిది. దానిలోని గాఢమైన కరుణ, ఉప్పొంగే తీవ్రత,  నూతనమైన సాంకేతికత అన్ని విమర్శలను నిశ్శబ్దం చేసి, తన ఉధృతమైన కదలికతో శ్రోతలను పూర్తిగా వేరే లోకానికి తీసుకువెళ్ళింది. ఆ పాటను వినకుండా దాని గురించి ఏ అవగాహనా ఏర్పరచుకోలేము. నాలుగవదిగా, ఆ పాటలకు అన్ని నిజమైన లలిత కళల యొక్క శక్తి ఉంది—అదేమిటంటే, శ్రోత యొక్క మారుతున్న గ్రహణశక్తికి అనుగుణంగా వారి మనస్సులో పునరుత్పత్తి చెందే సామర్థ్యం;  చాలా మంది సంగీత కళాకారుల కళా వ్యక్తీకరణల ద్వారా అరుదుగా సాధించబడే ఒక రకమైన పారవశ్యాన్ని లేదా సౌందర్యాత్మక పారవశ్యాన్ని తరచుగా కలిగించే శక్తి. దిలీప్ కుమార్ రాయ్ నుండి మనం వినే రాగాలు తరచుగా మనలోపల, వెలుపల ఉన్న శాశ్వత ఆత్మ యొక్క సంగీతమైన ‘వినబడని రాగాలను’ సులభంగా రేకెత్తిస్తాయి లేదా వాటి వైపు నడిపిస్తాయి:

“విన్న రాగాలు మధురమైనవి, కానీ వినబడనివి

మరింత మధురమైనవి, కాబట్టి, ఓ మృదువైన వేణువులారా, వాయిస్తూనే ఉండండి;

ఇంద్రియ చెవులకు కాదు, కానీ, మరింత ప్రియమైన

ఆత్మకు స్వరరహిత గీతాలను వినిపించండి.”

ఐదవదిగా, నూతన ఆలోచనా విధానాలు  దృక్పథాలు, ప్రతీకాత్మకత, సూచనాత్మకత,  సున్నితమైన, సందర్భోచితమైన కవిత్వం—ఇవి కొన్నిసార్లు ఆంగ్ల  బెంగాలీ సాహిత్యంలోని ‘తాత్విక కవులను’ గుర్తుకు తెస్తాయి—ఒక ఇతిహాస స్థాయి విశాలమైన కాన్వాస్‌పై శృంగారభరితమైన ఆకర్షణతో, ఇంద్రధనుస్సులా మెరిసే వైభవంతో చిత్రించబడ్డాయి. “దిలీప్ కుమార్ రాయ్ హిందుస్థానీ రాగాల సంక్లిష్టత కంటే బెంగాలీ సంగీతంలోని పద విలువకు ప్రాధాన్యతనిచ్చారు,  బెంగాలీ సంగీతంలో తాన్ యొక్క విస్తృత పరిధిని ప్రదర్శించారు.” అతను గమక్ కోసం హల్లులను, సంయుక్త అక్షరాలను,  తాన్ కోసం అచ్చులను సముచితంగా ఉపయోగించాడు;  తన సుసంపన్నమైన అప్పాయిజనాటాలతో “పద ప్రక్షేపణలు  రాగ విస్తరణల ద్వారా భావవ్యక్తీకరణ”ను కోరాడు. అంతేకాకుండా, అతను పదాలను రాగాలతో అద్భుతంగా మేళవించాడు. తన సంగీత ప్రదర్శనలకు పరిచయ ప్రసంగంలో, అతను ఈ కలయికను ఒక యాంత్రిక మిశ్రమంలా కాకుండా, ఒక రసాయన సమ్మేళనంలాంటిదని పోల్చాడు. లక్నో విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ప్రొఫెసర్ ధుర్జతిప్రసాద్ ముఖర్జీ చెప్పినట్లుగా, ఆయన పాటలు కవిత్వం, రాగం మరియు ఆలోచనల అద్భుతమైన సమ్మేళనంలో అర్ధనారీశ్వరుని సమతుల్య సౌందర్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి కానీ గ్రీకు సటైర్ లేదా సెంటార్ యొక్క వికారమైన జంతురూపాన్ని కాదు. ఆరవదిగా, ఆయన తన ప్రఖ్యాత తండ్రి ద్విజేంద్రలాల్ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించారు. ప్రొఫెసర్ ధుర్జతిప్రసాద్ ప్రకారం, ద్విజేంద్రలాల్ మొట్టమొదట పాశ్చాత్య శైలిని, ముఖ్యంగా తన ప్రసిద్ధ హాస్య గీతాలలో పరిచయం చేశారు. ఆయన దానిని ఉత్సాహంతో, జీవశక్తితో నిండినదిగా ప్రశంసించారు. తుమ్రీ-దాద్రా, క్వాసీ-ధ్రుపద, టియోట్ మరియు సుర్-ఫంక్టల్, ఇంకా “వాల్ట్జ్ యొక్క స్పష్టమైన ప్రతిధ్వనులు కలిగిన” అనేక ఇతర రాగాలలో దీనికి తగిన  విలక్షణమైన ప్రదర్శనలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. చివరగా, గొప్ప కళ కాలం మరియు ప్రదేశం యొక్క పరిమితులను అధిగమించినట్లే, దిలీప్ కుమార్ రాయ్ సంగీతం ఫాస్ఫరసెంట్ లాంటిది: అది శ్రోతల జ్ఞాపకాలలోని చీకటి మూలల్లో మెరుస్తుంది.

దిలీప్ కుమార్ రాయ్ పాట శాస్త్రీయత, శృంగారభావాల అద్భుతమైన సంగమం – ఎందుకంటే ఇందులో ప్రాతినిధ్యం, భావోద్వేగం అత్యంత కళాత్మకంగా మేళవించబడ్డాయి.

దిలీప్ కుమార్ రాయ్ గురించి మరిన్ని విశేషాలు

మహాకవి కాళిదాసు అభిజ్ఞాన శాకుంతలం.19 వ భాగం.14.7.26.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.240 వ భాగం.14.7.26.

రోమైన్ రోలాండ్ రచించిన “రామకృష్ణ” (త్రివేణి )

రచన: డా. ఆర్. వైద్యనాథస్వామి, ఎం.ఏ., డి.ఎస్.సి., పి.హెచ్.డి.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

అన్ని ప్రాంతాలలోని గొప్ప సాధువులు, ప్రవక్తల సందేశం వారి తక్షణ పరిసరాలను దాటి, అనేక వక్రమార్గాల ద్వారా, వికసిస్తున్న మానవ ఆత్మపై తన రూపాత్మక ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. కానీ వారి సందేశాన్ని నేరుగా స్వీకరించి, ప్రసారం చేసే వరం అందరికీ ఉండదు. జాతి, మతపరమైన పక్షపాతాలు, మన సహజ స్వభావంలో లోతుగా పాతుకుపోయిన మన సొంతం కాని ఇష్టాలు, అసాధారణ అలవాట్లు లేదా అపరిచిత ఆలోచనా విధానాల పట్ల విముఖత వంటివి, అవగాహనకు, ఫలవంతమైన అంగీకారానికి మార్గం చూపవలసిన ఆ సానుభూతితో కూడిన సయోధ్యకు ఒక శక్తివంతమైన అడ్డంకిని సృష్టిస్తాయి. తమ కాలంలోని ఉత్తమమైన, శ్రేష్ఠమైన వాటితో పోషించబడి, వాటిని అధిగమించి మానవునిలోని విశ్వాన్ని చేరుకోగల అరుదైన ప్రతినిధి ఆత్మలు మాత్రమే ఈ అగాధాన్ని పూడ్చి, జీవన నదిలోని ఉపమార్గాలలోకి, లోయలలోకి నడిపించగలరు.

రోమైన్ రోలాండ్ స్ఫూర్తి ఈ కోవకు చెందినది. ఒక నిజమైన ఆధునికుడు, జ్ఞాన ప్రపంచపు అంచులతోనే ఎక్కువగా నిమగ్నమై ఉండే పాశ్చాత్య దేశాల పుత్రుడైనప్పటికీ, ఆధ్యాత్మిక విలువలను గ్రహించడంలో అతను భారతదేశానికి అత్యంత సన్నిహిత బంధువు. మహాయుద్ధంతో కుదిపబడిన ఐరోపా, స్ఫూర్తి  మార్గదర్శనం కోసం ప్రాచీన మూలాల వైపు మళ్ళడానికి అతను ఒక ప్రతీక. ప్రాచీన భారతీయ ఆదర్శాలు ఆధునిక నేపథ్యంలో రంగస్థలంపై తిరిగి ప్రత్యక్షమై, వాటి శాశ్వత జీవశక్తిని నిరూపించుకున్న భారత పునరుజ్జీవన దృగ్విషయం పట్ల అతను తీవ్రంగా ఆసక్తిని, ప్రభావాన్ని చూపారు. మహాత్మా గాంధీపై తన రచనలో, ప్రాచీన లేదా ఆధునిక కాలాలలో అత్యంత అసాధారణమైన కార్యశీలి అయిన ఆయన ఆధ్యాత్మిక స్వరూపంపై దృష్టి సారించారు. ఇది వ్రాయడానికి ఎంత కష్టమైనప్పటికీ, రామకృష్ణపై ప్రస్తుత అధ్యయనం (అలాగే అతను వాగ్దానం చేసిన వివేకానందపై భవిష్యత్ అధ్యయనం) ఐరోపావాసుల మనస్సుకు పోల్చలేనంతగా మరింత కష్టంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే ఇక్కడ మనం దైవిక రహస్యం యొక్క మూలమైన, పరమ పవిత్ర స్థలమైన దానికి చాలా దగ్గరగా ఉన్నాము. రామకృష్ణుడిని  ఆయన బహుముఖ దైవిక సాక్షాత్కారాన్ని అంచనా వేసి, అర్థం చేసుకోవాలంటే, ఒక పుణ్యక్షేత్రంలో ఉన్నట్లుగా, మనసులోని సంకుచితత్వాన్ని, సంకుచితత్వాన్ని మరియు పక్షపాతాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టి, మన బుద్ధిని శుద్ధి చేసుకుని, వినయంగా మారాలి. కాళీ మాత విగ్రహం పట్ల నాగరికులైన ఐరోపావాసులకు ఉండే సహజమైన విముఖతలో కనీస ఛాయ ఉన్నా సరే, ఈ పుస్తకం పూర్తిగా పాడైపోయేది. భారతీయ పాఠకులకు ఏమాత్రం నొప్పు కలిగించని విధంగా రచయిత వ్యవహరించడం ఆయన విచక్షణాజ్ఞానానికి మరియు విశాల దృక్పథానికి నిదర్శనం; అంతేకాకుండా, రామకృష్ణ పరమహంస వ్యక్తిత్వంలోని ప్రధాన మరియు ముఖ్యమైన లక్షణాలను గ్రహించి, ఆ సజీవ స్వరూపాన్ని పాఠకులకు అందించడంలో ఒక అరుదైన దృక్పథం ఇందులో కనిపిస్తుంది.

గురువు పట్ల ఉండే గాఢమైన వ్యక్తిగత భక్తిభావం యొక్క వాతావరణం ఇందులో కనిపించకపోవచ్చు, అది నిజమే. కానీ దానికి సరితూగే లేదా అంతకంటే గొప్పదైన అంశాలు ఇందులో ఉన్నాయి: విశాల దృక్పథం  సమన్వయంతో కూడిన ఉత్సాహం—ఇవి అన్ని గొప్ప మతపరమైన వ్యక్తులను ఒకే దైవిక ప్రవాహంలోని భాగాలుగా గౌరవిస్తాయి  రామకృష్ణుడిని క్రీస్తు సోదరుడిగా కీర్తిస్తాయి. వీటితో పాటు, చల్లని గాలి వీచినట్లుగా పాఠకులకు ఆహ్లాదాన్నిచ్చే నిర్లిప్తతవిశ్లేషణాత్మక సమతుల్యత కూడా ఇందులో ఉన్నాయి. శ్రద్ధతో కూడిన పరిశోధన ద్వారా, గురువుగారి వ్యక్తిత్వం స్పష్టమైన వివరాలతో పునర్నిర్మించబడటమే కాకుండా, ఆయన జీవించిన ఆధ్యాత్మిక నేపథ్యం మరియు ఆనాటి పరిస్థితులు కూడా కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపబడ్డాయి—అంటే సమకాలీన మత ఉద్యమాలు  వాటిలోని ప్రముఖ వ్యక్తులు (బ్రహ్మ సమాజం  రామ్ మోహన్ రాయ్, ఠాగూర్ కుటుంబం  కేశవ చంద్ర సేన్, ఆర్య సమాజం  దయానంద సరస్వతి వంటివి) ఇందులో చోటుచేసుకున్నాయి. దీని ఫలితంగా, ఆధునిక భారతదేశంలోని సజీవ మతపరమైన అంశాల కలయికతో కూడిన ఒక వైవిధ్యభరితమైన చిత్రం ఆవిష్కృతమైంది; ఈ చిత్రానికి శిఖరాయమానంగా రామకృష్ణ పరమహంస నిలిచి ఉన్నారు. ఈ పుస్తకంలో చర్చించబడిన అనేక ఆసక్తికరమైన అంశాల నుండి, మనం ఇక్కడ చర్చ కోసం ఒకటి లేదా రెండు అంశాలను మాత్రమే ఎంచుకోవాల్సి ఉంటుంది.

రచయిత రామకృష్ణుని ఆధ్యాత్మిక పరిణామాన్ని ఎంత జాగ్రత్తతో, శాస్త్రీయ దృక్పథంతో చిత్రించారో మనం ప్రత్యేకంగా గమనించవచ్చు. క్రైస్తవ సాధువుల ఆధ్యాత్మిక అనుభవాలతో రచయితకు ఉన్న పరిచయం, రామకృష్ణుని గురించిన భారతీయ రచనలలో కొరవడిన ఒక దృక్కోణాన్ని ఈ పుస్తకానికి అందిస్తుంది,  దీనిని యూరోపియన్, భారతీయ పాఠకులకు ఒకే విధంగా విజ్ఞానదాయకంగా చేస్తుంది.

యోగులు, భక్తుల ఈ గడ్డపై రామకృష్ణుని జీవితం ద్వారా నిరూపించబడిన గొప్ప సత్యం ఏమిటంటే, భౌతిక శరీరానికి గొప్ప ప్రమాదం వాటిల్లినప్పటికీ, ఉన్నతమైన దైవిక చైతన్యమనే దుర్గాన్ని ఒక్క ఆవేశపు గంతుతో బద్దలు కొట్టవచ్చు. ఆయన ఎలాంటి క్రమబద్ధమైన యోగ సాధన చేయలేదు. ఆరు నెలల ఆవేశం, ప్రార్థన, విలాపంతో కూడిన వేదన తర్వాత, ఆయనకు జ్ఞానోదయం ఒక ప్రచండ ప్రవాహంలా కలిగింది. ఆ అనుభవం గురించి స్వయంగా ఆ గురువు (శ్రీ రామకృష్ణులు) చెప్పిన మాటలను రోమైన్ రోలాండ్ ఇలా ఉదహరించారు:

“ఒక రోజు నేను భరించలేని వేదనతో సతమతమయ్యాను. తడి బట్టను పిండినట్లుగా నా హృదయం పిండబడుతున్నట్లు అనిపించింది… నేను తీవ్రమైన బాధతో అల్లాడిపోయాను. ఆ దైవిక దర్శన భాగ్యం నాకు ఎప్పటికీ లభించదేమో అన్న ఆలోచన నన్ను ఒక భయంకరమైన ఉన్మాద స్థితిలోకి నెట్టివేసింది. ఒకవేళ అదే నిజమైతే, ఇక ఈ జీవితం ఎందుకు? అనిపించింది. కాళీమాత ఆలయంలో ఒక ఖడ్గం వేలాడుతూ ఉండేది. నా కళ్లు దానిపై పడ్డాయి, వెంటనే మెరుపులా ఒక ఆలోచన నా మెదడులో మెరిసింది: ‘ఆ ఖడ్గం! నా జీవితాన్ని అంతం చేసుకోవడానికి అది సహాయపడుతుంది.’ నేను పిచ్చివాడిలా పరిగెత్తి దానిని పట్టుకున్నాను… అప్పుడు ఆశ్చర్యం! ఆ దృశ్యం మొత్తం—తలుపులు, కిటికీలు, ఆ ఆలయం అన్నీ మాయమైపోయాయి… అక్కడ ఏమీ లేనట్లు అనిపించింది. దానికి బదులుగా, అంతులేని, దేదీప్యమానమైన చైతన్య సముద్రాన్ని నేను చూశాను. నేను ఏ దిశలో చూసినా, గొప్ప కాంతివంతమైన అలలు పైకి లేస్తూ కనిపించాయి. అవి నన్ను మింగేయడానికి అన్నట్లుగా పెద్ద గర్జనతో నా వైపు దూసుకువచ్చాయి. క్షణాల్లో అవి నన్ను తాకాయి. అవి నాపై విరుచుకుపడి, నన్ను పూర్తిగా ముంచెత్తాయి. నాకు ఊపిరి ఆడలేదు. నా సాధారణ స్పృహను కోల్పోయి నేను కింద పడిపోయాను…”

ఆ తర్వాత ఆయన ఒక రకమైన ఉన్మాద స్థితిలో (అతీంద్రియ భావావేశంలో) గడిపారు. ఆయన నిరంతరం అమ్మవారి సజీవమైన, తేజోమయ రూపాన్ని దర్శించేవారు. ఆయన ఆలోచనలు వెంటనే స్పష్టమైన రూపాలుగా మారేవి, అదే సమయంలో బయటి మనుషులు మాత్రం ఆయనకు ఏదో మసక పొర వెనుక ఉన్నట్లుగా కనిపించేవారు. భైరవీ బ్రాహ్మణి ద్వారా క్రమబద్ధమైన యోగ సాధనలో దీక్ష పొందే వరకు ఈ స్థితి కొనసాగింది. ఆ తర్వాత తోతాపురి మార్గదర్శకత్వంలో ఆయన వేదాంతం చెప్పే ‘నిరాకార బ్రహ్మ’ను సాక్షాత్కరించుకున్నారు, అలాగే బ్రహ్మ మరియు మాయల ఏకత్వాన్ని గ్రహించారు. చివరగా, ఆధ్యాత్మిక గురువుగా తన కర్తవ్యం ఏమిటో ఆయనకు బోధపడింది.

ఈ అనుభవాలు శాస్త్రాలు పేర్కొనే ఉన్నత ‘లోకాలు’ లేదా ఆధ్యాత్మిక స్థాయిలకు అనుగుణంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తాయి. రచయిత పేర్కొన్న సెయింట్ థెరిసా ఇతరుల ఉదాహరణలలో కనిపించినట్లుగానే, ఆయనకు కలిగిన మొదటి జ్ఞానోదయ అనుభవంలో జలరాశి (నీరు) కనిపించడం అనేది ఒక సాధారణ అంశం. ఇది ఒకవైపు, సమస్త పదార్థాలకు నీరే మూలమని చెప్పే ఆధ్యాత్మిక సిద్ధాంతాన్ని గుర్తుచేస్తుంది; మరోవైపు, వేదాలలో పేర్కొన్న ‘జలాలు’  ‘వరుణ దేవుడు’, అలాగే ‘ఆకాశం నుండి వాయువు, వాయువు నుండి అగ్ని, అగ్ని నుండి జలం…’ అనే వేద విశ్వ సృష్టి క్రమాన్ని కూడా మనకు స్ఫురింపజేస్తుంది.  జలాల నుండి, భూమి నుండి,” ప్రళయంలో దీనికి విరుద్ధమైన క్రమం ఉంటుంది. భావోద్వేగాలు  ఆలోచనలు వాటంతట అవే తమ రూపాలను సృష్టించుకునే అనుభవ స్థాయిలనే వేదంలోని భువ  సువర్లోకాలు అంటారు. అవి దేవతల నివాసాలు,  థియోసాఫిస్ట్ యొక్క ఆస్ట్రల్  మానసిక తలాలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి. కానీ రామకృష్ణుడు దేవదేవతల రూపాలను వస్తుగతంగా చూడటమే కాకుండా, ఒక అచంచలమైన సహజాతంతో వాటిని తనలో లీనం చేసుకున్నాడు—స్పష్టంగా, వాటిని తనుగా గ్రహించే ఒక సంజ్ఞ అది. ఈ రకమైన అనుభవం నిజమైన అధోలోకాలకు చెందినదిగా కనిపించదు, కానీ ఉన్నత లోకాలను ఖచ్చితంగా సూచిస్తుంది. ఆ ఉన్నత లోకాలలో అనుభవం యొక్క ముఖ్య లక్షణం ప్రతిదానిలో ఆత్మను, ఆత్మలో ప్రతిదానిని గ్రహించడం. ఈ విషయంలో రామకృష్ణ స్వీడెన్‌బోర్గ్‌ల అనుభవాలను తులనాత్మకంగా అధ్యయనం చేయడం విజ్ఞానదాయకంగా ఉంటుంది. ఇరవై సంవత్సరాల పాటు స్వీడెన్‌బోర్గ్ స్వర్గంలోని దేవదూతలతో నిరంతరం సంభాషణలో ఉన్నాడు. అతను తన అనుభవాలను జాగ్రత్తగా వివరించిన తీరును బట్టి, అవి అధోలోకాలకు చెందినవని తెలుస్తుంది. హిందూ మరియు యూరోపియన్ మేధావుల మధ్య ఆధ్యాత్మిక సామగ్రి, వారసత్వం, అలాగే ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వంలో ఉన్న వ్యత్యాసం చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. స్వీడెన్‌బోర్గ్ యొక్క మానసిక పరిధి పూర్తిగా క్రైస్తవ విశ్వాసంతో నిండిపోయింది; అతనికి, ఇతర విశ్వాసాలు లేవు. అతను క్రైస్తవ సంప్రదాయం నుండి, మరియు క్రైస్తవ వేదాంతం మరియు విశ్వశాస్త్రం నుండి తనను తాను ఎన్నడూ విడనాడలేకపోయాడు. అందువల్ల అతని అనుభవాలు నైతిక మరియు తాత్విక ద్వైతవాద స్థాయిని ఎన్నడూ దాటలేదు. స్వర్గం గురించిన తన వర్ణనలో అతను దేవుడు మరియు దేవదూతల మధ్య ఒక ఆధ్యాత్మిక ఐక్యత గురించి మాట్లాడతాడు, దాని కారణంగా వారు ఏక-బహుళంగా భావించబడ్డారు; మరియు ఇది అతని అనుభవాలలో కనీసం కొన్ని అయినా ఉన్నత లోకాలకు చెందినవి కావా అనే ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది. సమాధానం ప్రతికూలంగానే ఉండాలని నేను భావిస్తున్నాను, ఎందుకంటే అతని ఆత్మ ప్రతిదానిలోనూ ఉందని, మరియు ప్రతిదీ అతని ఆత్మలో ఉందని, అతని ప్రత్యక్ష అనుభవంలో వెల్లడైన వాస్తవంగా మనం వినము. దేవదూతలు మరియు దెయ్యాలు, స్వర్గం మరియు నరకం, దేవుడు మరియు ప్రపంచం, ధర్మం మరియు పాపం మధ్య ద్వైతవాదం అతని ప్రకటనలలో శాశ్వత లక్షణాలుగా ఉండటం ద్వారా మరే ఇతర సమాధానం సాధ్యం కాదనేది నిర్ధారించబడింది. దేవుడు మరియు దేవదూతల మధ్య ఏక-బహుళ సంబంధం

రామకృష్ణునిలో మనకు వెంటనే స్ఫురించే రెండవ గొప్ప లక్షణం ఆయన సంపూర్ణ సమతుల్యత, వివేకం, అత్యున్నతమైన సమగ్రత, విశాల దృక్పథం  సానుభూతితో కూడిన అవగాహన. ఇవన్నీ కలిసి ఆయన ఆధ్యాత్మిక వ్యక్తిత్వానికి ఒక సంపూర్ణ పరిపూర్ణతను చేకూర్చాయి. గతంలో గానీ, వర్తమానంలో గానీ ఏ చారిత్రక సాధువులోనూ మనం చూడని పరిపూర్ణత ఇది. నిజానికి ఇది ఆయన ఆచరణాత్మక అద్వైతం యొక్క పర్యవసానమే. సకల దేవతలను ముఖాముఖిగా చూసినవాడిగా, సగుణ మరియు నిర్గుణ రూపాలలో దైవాన్ని సాక్షాత్కరించుకున్నవాడిగా, ఆయన పరమ సత్యం గురించిన ఏ మేధోపరమైన చిక్కుముడులకు ఎన్నడూ తికమకపడలేదు. ఒక సూక్తితోనో లేదా ఒక సంతోషకరమైన నీతి కథతోనో వాటిని ఒక్క దెబ్బతో పరిష్కరించేవారు. సజీవ దైవం నుండి దూరం చేసే అన్ని అతిశయోక్తి వైఖరులను ఆయన గ్రహించి, తన సహజ జ్ఞానం మరియు ఆచరణాత్మక సామాన్య జ్ఞానం అనే ఖడ్గంతో వాటిని ఖండించారు. అన్ని మతాలు ఒకే గమ్యానికి దారితీస్తాయని వాస్తవ అనుభవం ద్వారా తనకు తానుగా నిశ్చయంగా నిరూపించుకున్న చరిత్రలో మొట్టమొదటి వ్యక్తి ఆయనే. ఆయన స్థిరమైన సిద్ధాంతాలను బోధించకుండా చాలా జాగ్రత్తపడ్డారు  తన శిష్యులను ఒక మూఢనమ్మక వర్గాన్ని అభివృద్ధి చేయవద్దని హెచ్చరించారు—తరువాతి చరిత్ర దృష్ట్యా ఇది అంత విజయవంతం కాలేదు. ఆయనలో మనం గమనించగల ఏకైక జాగ్రత్త, బ్రహ్మచర్యంపై ఆయనకున్న పట్టుదలే. బ్రహ్మచర్యం పట్ల ఆయనకున్న తొలి సంకల్పం, పాపభావన వలనే ఏర్పడినట్లుగా కనిపిస్తుంది. తన భార్య కోరుకుంటే, ఆమెతో గృహస్థుడిగా జీవిస్తానని ఆయన చేసిన ప్రతిపాదనలో, అది తనను మాయా ప్రపంచంలోకి లాగుతుందని తెలిసినప్పటికీ, పాపానికి, శృంగారానికి మధ్య ఉన్న సంబంధం ఇంకా ఉంది. మాయ అనే కవల రాక్షసులైన కామిని, కంచనం నుండి తన శిష్యులను రక్షించడానికి, వారిచేత జీవితాంతం బ్రహ్మచర్యం వ్రతం పాటించాలని ఆయన పట్టుబట్టారు. రోమైన్ రోలాండ్, రామకృష్ణుని ఈ ఎంపికను కేవలం పారవశ్యం కోసం శారీరక శక్తులను కాపాడుకునే ఒక సహజసిద్ధమైన ప్రవృత్తిగా చూడటానికి ఇష్టపడతారు. బహుశా, పారవశ్యం దృఢంగా స్థిరపడిన తరువాతి కాలంలో, అది అలా మారి, పాపభావన నుండి వేరు చేయబడి ఉండవచ్చు.

ఒక గురువుగా, ఆధ్యాత్మిక ప్రజాస్వామ్యాన్ని పూర్తిగా అంగీకరించడంలో రామకృష్ణుడు ముఖ్యంగా ఆధునికుడిగా కనిపిస్తాడు. ఆధునిక ఆలోచనా విధానంలోని ప్రజాస్వామ్య అంశం అహంకారం యొక్క గొప్ప వికాసాన్ని, అలాగే ఆలోచన లేదా ప్రవర్తనకు సంబంధించి బాహ్యంగా విధించిన నియమాలకు లొంగని వైఖరిని సూచిస్తుంది. ప్రాచీన భారతీయుడు సహజంగా లొంగిపోయేవాడు, కానీ ఆధునికుడు మాత్రం వెన్ను బిగించి, లొంగడానికి నిరాకరిస్తాడు. భారతదేశపు సంప్రదాయ ఆధ్యాత్మిక గురువులు ఒక వర్గంగా చూస్తే, అత్యంత సూక్ష్మమైన మరియు ప్రమాదకరమైన అహంకార రూపమైన ‘సాత్విక అహంకారం’ నుండి పూర్తిగా విముక్తులు కాలేదు; ఈ విషయంలో వారు కాలానికి అనుగుణంగా తమను తాము మలచుకోలేకపోయారు. అయితే, రామకృష్ణుల విషయానికి వస్తే, ఆయన అహంకారం అత్యల్పం, ఆయన ప్రేమ అపారం, మరియు ఆయన సహజ ప్రవృత్తి ఆధ్యాత్మిక స్వేచ్ఛా ఆకాంక్షతో సంపూర్ణంగా మేళవించి ఉండేది. తన బహుముఖ వ్యక్తిత్వంతో ఆయన భారతీయ ఆధ్యాత్మిక చరిత్రలోనే అత్యంత అసాధారణమైన గురువుగా నిలిచారు; ఆయన ఒకే సమయంలో బాలుడు, ప్రేమికుడు, అన్నయ్య, మిత్రుడు, బోధకుడు, ఆధ్యాత్మిక మరియు యోగ మార్గదర్శి, అలాగే దైవావతారం—ఇవన్నీ కలగలిసిన ఒక వర్ణనాతీతమైన అద్భుత రూపం. రోమైన్ రోలాండ్ వివరించినట్లుగా, తన శిష్యుల హృదయ పరివర్తన కోసం ఒక సంప్రదాయ గురువు కీర్తనలు పాడేవారిలా (కీర్తనకారుడిలా) ప్రవర్తించడాన్ని ఊహించడం కూడా అసాధ్యం. అలాగే, గర్విష్టి మరియు ఉజ్వలమైన తేజస్సు కలిగిన వివేకానందుడు రామకృష్ణుడు తప్ప మరెవరికైనా శిష్యుడిగా ఉండటాన్ని కూడా ఊహించలేము. ఆయన వ్యక్తిత్వంలోని ఈ విశాల పరిధికి మూల కారణం—అద్వైత భావన పట్ల ఆయనకున్న గాఢమైన అనురక్తి మరియు నిరంతర సాధన ద్వారా సిద్ధింపజేసుకున్న శక్తి; అదే మనిషిలో దేవుణ్ణి దర్శించడం, ప్రతి మనిషితోనూ మమేకమై వారితో ఏకమైపోవడం.

ఆ తర్వాత ఆయన ఒక రకమైన ఉన్మాద స్థితిలో (అతీంద్రియ పరవశంలో) గడిపారు. ఆయన నిరంతరం అమ్మవారి సజీవమైన, తేజోమయ రూపాన్ని దర్శించేవారు. ఆయన ఆలోచనలు వెంటనే స్పష్టమైన రూపాలుగా మారేవి, అదే సమయంలో బయటి మనుషులు మాత్రం ఆయనకు ఏదో మసక పొర వెనుక ఉన్నట్లుగా కనిపించేవారు. భైరవీ బ్రాహ్మణి ద్వారా క్రమబద్ధమైన యోగ సాధనలో దీక్ష పొందే వరకు ఈ స్థితి కొనసాగింది. ఆ తర్వాత తోతాపురి మార్గదర్శకత్వంలో ఆయన వేదాంతం చెప్పే ‘నిరాకార బ్రహ్మ’ను సాక్షాత్కరించుకున్నారు, అలాగే బ్రహ్మ మరియు మాయల ఏకత్వాన్ని వారికి బోధించారు. చివరగా, ఆధ్యాత్మిక గురువుగా తన కర్తవ్యం ఏమిటో ఆయనకు వెల్లడైంది.

ఈ అనుభవాలు శాస్త్రాలు పేర్కొనే ఉన్నతమైన ‘లోకాలు’ లేదా ఆధ్యాత్మిక స్థాయిలకు అనుగుణంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తాయి. ఆయనకు కలిగిన మొదటి జ్ఞానోదయ అనుభవంలో నీటి దర్శనం కలగడం అనేది ఒక సాధారణ విషయం; రచయిత పేర్కొన్న సెయింట్ థెరిసా మరియు ఇతరుల అనుభవాలలో కూడా ఇలాంటి దృశ్యాలే కనిపించాయి. ఇది మనకు ఒకవైపు, సమస్త పదార్థాలకు నీరే మూలమని చెప్పే ఆధ్యాత్మిక సిద్ధాంతాన్ని గుర్తుచేస్తుంది; మరోవైపు, వేదాలలో పేర్కొన్న ‘జలాలు’ (waters), ‘వరుణుడు’ మరియు విశ్వ సృష్టి క్రమాన్ని—అంటే ‘ఆకాశం నుండి వాయువు, వాయువు నుండి అగ్ని, అగ్ని నుండి జలాలు’ అనే క్రమాన్ని—జ్ఞాపకం చేస్తుంది.” మరియు జలాల నుండి, భూమి నుండి,” ప్రళయంలో దీనికి విరుద్ధమైన క్రమం ఉంటుంది. భావోద్వేగాలు మరియు ఆలోచనలు వాటంతట అవే తమ రూపాలను సృష్టించుకునే అనుభవ స్థాయిలనే వేదంలోని భువ మరియు సువర్లోకాలు అంటారు. అవి దేవతల నివాసాలు, మరియు థియోసాఫిస్ట్ యొక్క ఆస్ట్రల్ మరియు మానసిక తలాలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి. కానీ రామకృష్ణుడు దేవదేవతల రూపాలను వస్తుగతంగా చూడటమే కాకుండా, ఒక అచంచలమైన సహజాతంతో వాటిని తనలో లీనం చేసుకున్నాడు—స్పష్టంగా, వాటిని తనుగా గ్రహించే ఒక సంజ్ఞ అది. ఈ రకమైన అనుభవం నిజమైన అధోలోకాలకు చెందినదిగా కనిపించదు, కానీ ఉన్నత లోకాలను ఖచ్చితంగా సూచిస్తుంది. ఆ ఉన్నత లోకాలలో అనుభవం యొక్క ముఖ్య లక్షణం ప్రతిదానిలో ఆత్మను, ఆత్మలో ప్రతిదానిని గ్రహించడం. ఈ విషయంలో రామకృష్ణ మరియు స్వీడెన్‌బోర్గ్‌ల అనుభవాలను తులనాత్మకంగా అధ్యయనం చేయడం విజ్ఞానదాయకంగా ఉంటుంది. ఇరవై సంవత్సరాల పాటు స్వీడెన్‌బోర్గ్ స్వర్గంలోని దేవదూతలతో నిరంతరం సంభాషణలో ఉన్నాడు. అతను తన అనుభవాలను జాగ్రత్తగా వివరించిన తీరును బట్టి, అవి అధోలోకాలకు చెందినవని తెలుస్తుంది. హిందూ మరియు యూరోపియన్ మేధావుల మధ్య ఆధ్యాత్మిక సామగ్రి, వారసత్వం, అలాగే ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వంలో ఉన్న వ్యత్యాసం చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. స్వీడెన్‌బోర్గ్ యొక్క మానసిక పరిధి పూర్తిగా క్రైస్తవ విశ్వాసంతో నిండిపోయింది; అతనికి ఇతర విశ్వాసాలు లేవు. అతను క్రైస్తవ సంప్రదాయం, క్రైస్తవ వేదాంతం మరియు విశ్వశాస్త్రం నుండి తనను తాను ఎన్నడూ విడనాడలేకపోయాడు. అందువల్ల అతని అనుభవాలు నైతిక మరియు తాత్విక ద్వైతవాద స్థాయిని ఎన్నడూ దాటలేదు. స్వర్గం గురించిన తన వర్ణనలో అతను దేవుడు మరియు దేవదూతల మధ్య ఒక ఆధ్యాత్మిక ఐక్యత గురించి మాట్లాడతాడు, దాని కారణంగా వారు ఏక-బహుళంగా భావించబడ్డారు; మరియు ఇది అతని అనుభవాలలో కనీసం కొన్ని అయినా ఉన్నత లోకాలకు చెందినవి కావా అనే ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది. సమాధానం ప్రతికూలంగానే ఉండాలని నేను భావిస్తున్నాను, ఎందుకంటే అతని ప్రత్యక్ష అనుభవంలో వెల్లడైన వాస్తవంగా, అతని ఆత్మ ప్రతిదానిలోనూ ఉందని, ప్రతిదీ అతని ఆత్మలో ఉందని మనం వినము. దేవదూతలు మరియు దెయ్యాలు, స్వర్గం మరియు నరకం, దేవుడు మరియు ప్రపంచం, ధర్మం మరియు పాపం మధ్య ద్వైతవాదం అతని ప్రకటనలలో శాశ్వత లక్షణాలుగా ఉండటం ద్వారా వేరే సమాధానం సాధ్యం కాదనేది నిర్ధారించబడింది. దేవుడు మరియు దేవదూతల మధ్య ఏక-బహుళ సంబంధం అతను ఎంతో ఆనందంగా వర్ణించేది, అందువల్ల ఒక తెలివైన అనుమానం అయి ఉండాలి, అనగా, అది పరోక్ష వాస్తవిక అనుభవానికి సంబంధించిన వాస్తవం. హిందువు, తన అంతర్గత ప్రేరణతో బాణంలా సూటిగా తన లక్ష్యం వైపు దూసుకుపోతూ, ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక సాక్షాత్కారాలను సాధిస్తాడు. అయితే, స్వీడెన్‌బోర్గ్ విషయంలో లోపభూయిష్టమైన ఆధ్యాత్మిక వారసత్వం, ఒక నిర్దిష్ట స్థాయికి మించి అతని పురోగతికి ఒక అగోచరమైన అవరోధంగా నిలుస్తుంది. స్వీడెన్‌బోర్గ్ పరిణామక్రమంలో అంతర్గత మార్గదర్శి, ఎంపిక చేసుకునే మరియు విచక్షణ చూపే సూత్రం బైబిల్, ముఖ్యంగా పాత నిబంధన ద్వారా అందించబడినప్పటికీ, రామకృష్ణుని మార్గాన్ని నడిపించిన ప్రమాణం అద్వైత నిశ్చయత – అంటే జీవ బ్రహ్మల మధ్య, అందువల్ల జీవ జీవుల మధ్య కూడా భేదం లేదనే నిశ్చయత; ఇది సహజసిద్ధమైన మరియు అస్పష్టమైన నిశ్చయత.

రామకృష్ణునిలో మనకు వెంటనే స్ఫురించే రెండవ గొప్ప లక్షణం ఆయన సంపూర్ణ సమతుల్యత, వివేకం, అత్యున్నతమైన సమగ్రత, విశాల దృక్పథం  సానుభూతితో కూడిన అవగాహన. ఇవన్నీ కలిసి ఆయన ఆధ్యాత్మిక వ్యక్తిత్వానికి ఒక సంపూర్ణ పరిపూర్ణతను చేకూర్చాయి. గతంలో గానీ, వర్తమానంలో గానీ ఏ చారిత్రక సాధువులోనూ మనం చూడని పరిపూర్ణత ఇది. నిజానికి ఇది ఆయన ఆచరణాత్మక అద్వైతం యొక్క పర్యవసానమే. సకల దేవతలను ముఖాముఖిగా చూసినవాడిగా, సగుణ మరియు నిర్గుణ రూపాలలో దైవాన్ని సాక్షాత్కరించుకున్నవాడిగా, ఆయన పరమ సత్యం గురించిన ఏ మేధోపరమైన చిక్కుముడులకు ఎన్నడూ తికమకపడలేదు. ఒక సూక్తితోనో లేదా ఒక సంతోషకరమైన నీతి కథతోనో వాటిని ఒక్క దెబ్బతో పరిష్కరించేవారు. సజీవ దైవం నుండి దూరం చేసే అన్ని అతిశయోక్తి వైఖరులను ఆయన గ్రహించి, తన సహజ జ్ఞానం ఆచరణాత్మక సామాన్య జ్ఞానం అనే ఖడ్గంతో వాటిని ఖండించారు. అన్ని మతాలు ఒకే గమ్యానికి దారితీస్తాయని వాస్తవ అనుభవం ద్వారా తనకు తానుగా నిశ్చయంగా నిరూపించుకున్న చరిత్రలో మొట్టమొదటి వ్యక్తి ఆయనే. ఆయన స్థిరమైన సిద్ధాంతాలను బోధించకుండా చాలా జాగ్రత్తపడ్డారు మరియు తన శిష్యులను ఒక మూఢనమ్మక వర్గాన్ని అభివృద్ధి చేయవద్దని హెచ్చరించారు—తరువాతి చరిత్ర దృష్ట్యా ఇది అంత విజయవంతం కాలేదు. ఆయనలో మనం గమనించగల ఏకైక జాగ్రత్త, బ్రహ్మచర్యంపై ఆయనకున్న పట్టుదలే. బ్రహ్మచర్యం పట్ల ఆయనకున్న తొలి సంకల్పం, పాపభావన వలనే ఏర్పడినట్లుగా కనిపిస్తుంది. తన భార్య కోరుకుంటే, ఆమెతో గృహస్థుడిగా జీవిస్తానని ఆయన చేసిన ప్రతిపాదనలో, అది తనను మాయా ప్రపంచంలోకి లాగుతుందని తెలిసినప్పటికీ, పాపానికి, శృంగారానికి మధ్య ఉన్న సంబంధం ఇంకా ఉంది. మాయ అనే కవల రాక్షసులైన కామిని, కంచనం నుండి తన శిష్యులను రక్షించడానికి, వారిచేత జీవితాంతం బ్రహ్మచర్యం వ్రతం పాటించాలని ఆయన పట్టుబట్టారు. రోమైన్ రోలాండ్, రామకృష్ణుని ఈ ఎంపికను కేవలం పారవశ్యం కోసం శారీరక శక్తులను కాపాడుకునే ఒక సహజసిద్ధమైన ప్రవృత్తిగా చూడటానికి ఇష్టపడతారు. బహుశా, పారవశ్యం దృఢంగా స్థిరపడిన తరువాతి కాలంలో, అది అలా మారి, పాపభావన నుండి వేరు చేయబడి ఉండవచ్చు.

రామకృష్ణుడు ఒక అవతారం అని చెప్పబడుతుంది. రోమైన్ రోలాండ్ తన పరిచయంలో, తాను రామకృష్ణుడిని ఒక మనిషిగా ప్రేమిస్తానని, మరియు అతను దైవిక అవతారం అని తాను నమ్మనని జాగ్రత్తగా పేర్కొన్నాడు. అదే సమయంలో, తాను ఒక అవతారమని రామకృష్ణుడు అంగీకరించిన విషయాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, అతను ఒక ఫుట్‌నోట్‌లో ఇలా వ్యాఖ్యానించాడు: “ఆయన (అవతారత్వంపై) నమ్మకం ఒక అంతర్గత చర్యలో, ఒక రహస్య కాంతిలో ఉండేది, దానిని ఆయన ఎన్నడూ ప్రదర్శించలేదు. నా పాశ్చాత్య పాఠకులను నేను ఒక ప్రశ్న అడగాలనుకుంటున్నాను, అది వారిని ఆశ్చర్యపరచవచ్చు – మన మహనీయులపై ఆలోచన మరియు కార్యాచరణను విధించే ఒక కర్తవ్యం పట్ల ఉన్న తీవ్రమైన నమ్మకం, వ్యక్తిత్వ పరిమితులను అధిగమించే అటువంటి ఏదో ఒక అంతర్జ్ఞానానికి, ఏదో ఒక అస్తిత్వ పరిపూర్ణతకు అస్పష్టంగా పోలి ఉండదా? దానిని ఏ పేరుతో పిలిచినా ఏంటి?” ఇది హిందూ మతంలో చాలా ఖచ్చితమైన అర్థంలో ఉపయోగించబడే అవతార భావనను సామాన్య ప్రజలు నీరుగార్చినట్లుగా కనిపిస్తుంది. ఆ పదం యొక్క ఆమోదయోగ్యమైన వాడుక ప్రకారం, మనం అవతారాలను రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు.8 అసలైన అవతారం అంటే, తన దైవిక ఆత్మజ్ఞానాన్ని కోల్పోకుండా, తన ఇష్టానుసారం మానవుడిగా జన్మించిన ఏకైక వ్యక్తిగత దైవం. అటువంటి అవతారాల విషయంలో, ఆత్మజ్ఞానం ఒక్క క్షణం కూడా మసకబారదని, మానవ గర్భంలో వారి మొదటి జననం జరిగిన క్షణం నుండి, వారు మేల్కొని ఉన్నా లేదా నిద్రపోతున్నా, వారి తదుపరి కార్యకలాపాలన్నింటిలోనూ స్థిరమైన కాంతిలా ప్రకాశిస్తూనే ఉంటుందని మనకు బోధించబడింది. రాముడు ఈ పరీక్షకు అనుగుణంగా ఉన్నాడని రామాయణం స్పష్టంగా చెప్పదు, మరియు సంప్రదాయం రాముడిని ఒక పాక్షిక అవతారంగా పరిగణించి రాజీపడింది. అవతార సిద్ధాంతం మరియు దాని విస్తరణ హిందూ స్ఫూర్తి యొక్క గొప్ప వికాసం అని, మరియు దైవం కోసం దాని సుదీర్ఘ అన్వేషణలో సాధించిన అత్యున్నత శిఖరం అని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు. బహుశా దీనికి ఏకైక ఉదాహరణ అయిన శ్రీకృష్ణుని స్వరూపమే ప్రేరణగా నిలిచి ఉండవచ్చు. ఆధునిక హేతువాద అభిప్రాయం, భగవంతుడు తన సంపూర్ణ స్వరూపంతో మానవ రూపంలో అవతరించాడనే సిద్ధాంతాన్ని ఆమోదించదు; మరోవైపు, నిరాకారమైన మరియు నిర్వచించలేని బ్రహ్మాన్ని సాక్షాత్కారానికి అంతిమ వాక్యంగా అంగీకరించని ఏ అద్వైతంలోనైనా అటువంటి అవతరణపై నమ్మకం ఒక తార్కిక పర్యవసానమే. అవతార సిద్ధాంతాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే, ఒకరు తమను తాము కృష్ణునికి శరణాగతి చెందించుకోవాలి, ఆయనలో లీనమైపోవాలి; మరియు కృష్ణుడిని అర్థం చేసుకోవడం, స్వీకరించడం అంటే భారతీయ ఆలోచనా విధానం యొక్క మూలంలోకి చొచ్చుకుపోవడం. ఎందుకంటే, కృష్ణుడు ప్రపంచానికి భారతదేశం విసిరిన సవాలు కాదా?

మరొక రకమైన అవతారం (రామకృష్ణుని విషయంలో ప్రసక్తమైనది) మానవ చైతన్యం యొక్క ప్రాథమిక యోగ ఆరోహణ ద్వారా దైవత్వం యొక్క అవతరణను బలవంతంగా తీసుకురావడాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రారంభంలో, తానే పరమాత్మ అని సాక్షాత్కరించుకోవడం అనేది కేవలం పారవశ్య క్షణాలలో అప్పుడప్పుడు మాత్రమే కలుగుతుంది. కానీ క్రమంగా అది సుస్థిరమవుతుంది,  ‘నేనే ప్రభువును’ అనే తార్కిక సంయోజకాన్ని, క్షణంలోనే ఇంద్రియగోచరమైన వాస్తవంగా మార్చడం సాధ్యమవుతుంది. ఆ ‘ఏకైక దైవం’తో తాదాత్మ్యం చెందడం అనేది మనస్సుకు నిరంతర నేపథ్యంగానూ, స్థిరమైన నిశ్చయంగానూ మారుతుంది; తద్వారా మానవ వ్యక్తిత్వం మొత్తం రూపాంతరం చెంది, జ్ఞానం, కర్మ మరియు ప్రేమల పరంగా దైవిక పరిపూర్ణతకు ఒక సాధనంగా మారుతుంది. ఇటువంటి సందర్భాలలో, ఒక నిర్దిష్ట వ్యక్తి నిజంగా దేవుడేనా అని ప్రశ్నించడం మన పరిధికి మించిన విషయం. దైవత్వంతో తాదాత్మ్యం చెందడానికి ఏకైక ప్రమాణం అంతర్గతమైన ఆత్మ-నిశ్చయం మాత్రమే; దీనికి అనుగుణంగా జ్ఞానం, కర్మ మరియు ప్రేమ శక్తులు అపారంగా వృద్ధి చెందడం అనే బాహ్య వ్యక్తీకరణ కూడా ఉంటుంది. అటువంటి నిశ్చయం ఉన్నప్పుడు, కేవలం వాదనల ద్వారా సందేహాలను నివృత్తి చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించడం వ్యర్థం. విశ్వాసం ద్వారా ఆ సందేహం అప్పటికే తొలగిపోకపోతే, అటువంటి అనుభవం కలిగినప్పుడు మాత్రమే అది పరిష్కారం అవుతుంది. అయితే, ఒక వ్యక్తి అవతారమా కాదా అని నిర్ధారించడానికి మనం ఒక నిష్పాక్షికమైన ప్రమాణాన్ని (objective standard) ఖచ్చితంగా కోరవచ్చు. ఆ ప్రమాణం ఏమిటంటే—నిరంతరమైన, దృఢమైన మరియు స్పష్టమైన ఆత్మ-జ్ఞానం (అంటే, తనను తాను పరమ దైవంగా గుర్తించే జ్ఞానం) కలిగి ఉండటం. లభ్యమయ్యే సాక్ష్యాలన్నీ ఈ చైతన్య స్థితిని సూచిస్తున్నప్పుడు, ఆ వ్యక్తిని అవతారంగా అంగీకరించాల్సిందే. ఇటువంటి అవతారానికి చైతన్యుడు ఒక ఉత్తమ ఉదాహరణ; బహుశా బుద్ధుడు మరియు శంకరుడు కూడా ఇదే కోవకు చెందినవారే. రామకృష్ణుల విషయానికి వస్తే, తానే స్వయంగా అవతారమని ఒకటి కంటే ఎక్కువ సందర్భాలలో ఆయన ప్రకటించారు; ఆయన వ్యక్తిత్వం గురించి మనకు తెలిసిన దానిని బట్టి, ఆ మాటను మనం అంగీకరించక తప్పదు. అయినప్పటికీ, ఈ అంశానికి సంబంధించి మరిన్ని ఆధారాలను (ఉదాహరణకు, ఆయన నిద్రావస్థలోని చైతన్య స్వభావం గురించి) తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం కలుగుతుంది.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -14-7-26-ఉయ్యూరు .–

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం. ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.239 వ భాగం.13.7.26.

 మహారాష్ట్ర మరాట్వాడా లాతూర్ లోని ఖండాలి గ్రామ ప్రజల దాహార్తిని నీటి పటాలద్వారా పరిష్కరించిన –పరమేశ్వర పౌల్

ఆయన మరాఠ్వాడాలో నీటి కోసం మైళ్ల దూరం నడిచారు. దశాబ్దాల తర్వాత , ఆయన రూపొందించిన వర్షపాత పటాలు 100 కు పైగా గ్రామాలకు లక్షలాది లీటర్ల నీటిని ఆదా చేయడం ప్రారంభించింది.

లాతూర్‌లోని ఖండాలి అనే ఒక నిరాడంబరమైన గ్రామంలో , ప్రచండ వేసవి ఎండకు ఎర్రమట్టి పగిలిపోతుంది. గ్రామ బావి వద్ద ఇత్తడి పాత్రల చప్పుడుతో ఆ నిశ్శబ్దం భగ్నమవుతుంది.

ఒకప్పుడు వరుసలో వేచి ఉన్నవారిలో , బరువైన ఇత్తడిలను ఇంటికి మోయడం వల్ల చేతులు నొప్పితో ఉన్న ఒక బాలుడు పాత్ర నిలబడి ఉన్నాడు. ఆ బాలుడే పరమేశ్వర్ పౌల్

2011 లో , ​​అతను పూణేకు వెళ్ళాడు , అక్కడ జియోగ్రాఫిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్స్ ( GIS) రంగంలో ఉద్యోగం స్థిరత్వాన్ని , అందించింది. కానీ , ప్రతి కుండ నీటిని కష్టపడి సంపాదించుకోవలసిన కరువు పీడిత గ్రామంలో పెరిగిన జ్ఞాపకాలు అతన్ని ఎన్నడూ విడిచిపెట్టలేదు.

కేవలం ఒక సంవత్సరం తర్వాత , 2012 లో , ​​అతను ఖండాలీకి తిరిగి వచ్చాడు.

పటాలను ఉద్యమాలుగా మార్చడం

పౌల్ తిరిగి రావడం కేవలం వ్యక్తిగత పునరాగమనం మాత్రమే కాదు — అది ప్రవాహానికి ఎదురుగా సాగింది.

మెరుగైన అవకాశాల కోసం చాలామంది గ్రామీణ మహారాష్ట్రను విడిచి వెళ్ళగా , ఆయన మాత్రం తిరిగి రావాలని నిర్ణయించుకున్నారు. నిత్యం బావులు ఎండిపోయే గ్రామాలకు ఆయన శాటిలైట్ మ్యాపింగ్ , జలసంబంధ సర్వేలు , మరియు శాస్త్రీయ ప్రణాళికలను అందించారు.

ప్రయాణం సుఖం కోసం కాదు , తన బాల్యాన్ని తీర్చిదిద్దిన కరువు పీడిత తిరిగి అతని రావడానికే. నీటి కొరతను కేవలం భరించడం కాకుండా , దానితో జీవించడానికి విజ్ఞానశాస్త్రం సమాజాలకు సహాయపడగలదని అతను నమ్మాడు.

ప్రతి ఎనిమిది రోజులకు ఒకసారి మాత్రమే నీరు పొందే కుటుంబాల కోసం వర్షపు నీటి సేకరణ వ్యవస్థలను రూపొందించడానికి , అహ్మద్పూర్‌లోని ఇంటి పైకప్పులను మ్యాపింగ్ చేయడంపై ఆయన ఎంఫిల్ పరిశోధన దృష్టి సారించాయి.

తన పీహెచ్‌డీ కోసం , ఆయన ఈ పనిని 123 గ్రామాలకు విస్తరించారు. స్థానిక నీటి వనరులను అధ్యయనం చేస్తూ , శాస్త్రీయ విశ్లేషణను సాంప్రదాయకంగా మిళితం చేసే పంటల సరళిని మరియు భూగర్భజల వినియోగ సాంకేతికతను సిఫార్సు చేశారు.

ఆయన ప్రవేశపెట్టిన ఆలోచనలలో ఒకటి ‘ జల బడ్జెట్ ‘.

” షెబోలి మరియు పాడిలో , ఆయన జల బడ్జెట్ అనే భావనను ప్రవేశపెట్టారు ,” అని రైతు బాలసాహెబ్ దేశ్‌ముఖ్ గుర్తుచేసుకున్నారు.

” మనం ప్రతిరోజూ మన రూపాయలను లెక్కించుకుంటాం – మరి మన నీటిని ఎందుకు లెక్కించకూడదు ?”

ఒక సాధారణ లెక్కగా ప్రారంభమైనది క్రమంగా ఒక సామూహిక అలవాటుగా మారింది. తాము ఎంత నీటిని సురక్షితంగా ఉపయోగించగలరో అనే దానిపై గ్రామాలు సమాచారంతో కూడిన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి ఇది సహాయపడుతుంది.

సాంకేతిక నిపుణుడిగా మరియు జలదూత్ (జల రాయబారి)గా పనిచేస్తూ , పౌల్ ఈ ప్రాంతమంతటా నీటి సంరక్షణ ప్రాజెక్టులను అమలు చేయడంలో సహాయపడ్డారు.

స్వామి రామానంద తీర్థ మరాఠ్వాడా విశ్వవిద్యాలయంలో , చెక్ డ్యామ్‌లు , చెరువులు , రీఛార్జ్ నిర్మాణాలు మరియు జలశయాలు క్యాంపస్ రూపురేఖలను మార్చివేశాయి.

నాందేడ్ మరియు నాసిక్ జిల్లాల్లోని ఏడు సరస్సుల వద్ద , రైతులు దాదాపు 334,000 క్యూబిక్ మీటర్ల పోషకాలు అధికంగా ఉన్న పూడికను తొలగించారు , దానిని వ్యవసాయ భూములలో పరచడం ద్వారా నేల సారవంతం చేయడంతో పాటు , సరస్సుల నిల్వ కూడా పెరుగుతుంది.

ఒక క్యూబిక్ మీటరు 1,000 లీటర్లకు సమానం కాబట్టి , కేవలం ఈ పూడికతీత ప్రక్రియ ద్వారా సుమారు 334 మిలియన్ లీటర్ల నీటిని నిల్వ చేయడానికి అదనపు సామర్థ్యం సమకూరింది. ఇతర వర్షపు నీటి సేకరణ కార్యక్రమాలతో కలిపి ఈ పని , స్థానిక నీటి భద్రతను బలోపేతం చేసింది.

మరాఠ్వాడ వ్యాప్తంగా , రీఛార్జ్ పిట్‌లు , కాంటూర్ ట్రెంచ్‌లు , ఇంటి పైకప్పు వర్షపు నీటి సేకరణ వ్యవస్థలు , మరియు తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన సి-జల్ (భుజాలధార) ఫిల్టర్ , చెట్ల వేర్‌లతో నీటిపారుదల వంటి ఆవిష్కరణలు , స్థానికంగా లభించే నిల్వలు భూగర్భ జలాల రీఛార్జ్‌ను మరియు నాణ్యతను ఎలా మెరుగుపరుస్తాయి.

” ఆయన మరాఠ్వాడా అంతటా , గ్రామం గ్రామం తిరుగుతూ , నీటి సంరక్షణ సందేశాన్ని అలసట లేకుండా మోసం చేస్తున్నారు ,” అని ప్రొఫెసర్ డాక్టర్ రాజేంద్ర శ్రీమంత్ ఇంగలే అన్నారు.

వ్యవసాయ చెరువులు , వాగుల లోతు పెంచడం నుండి అడవుల పెంపకం , నదుల పునరుజ్జీవనం వరకు ఆయన కార్యక్రమాలు చేపట్టారు. స్థానిక ప్రతినిధులు , నిర్వాహకులు , సామాజిక సంస్థలు , పాఠశాలలు , కళాశాలలను ఒకచోట చేర్చి , పరిరక్షణను ఒక సామూహిక కర్తవ్యంగా ఆయన రూపొందించడమే ఈ ప్రయత్నాలను విశేషమైనదిగా నిలుపుతుంది.

మహారాష్ట్ర రాజ్‌భవన్ ప్రాయోజిత 2018 ఆవిష్కార్ పరిశోధన ఉత్సవంలో , పౌల్ మార్గదర్శకత్వంలో షెంబోలి గ్రామంలో నీటి నిర్వహణపై ఇంలేగ రూపొందించిన కేస్ స్టడీ , 24 విశ్వవిద్యాలయాల నుండి వచ్చిన ఎంట్రీలలో మొదటి అవార్డు గెలుచుకుంది.

సంప్రదాయంలో పాతుకుపోయిన ఆవిష్కరణ

పౌల్ దృష్టిలో , ఆవిష్కరణ అంటే ఎల్లప్పుడూ పరిష్కారాలను సరళంగా , అందుబాటు ధరలో , ఆచరణాత్మకంగా రూపొందించడమే.

బోర్వెల్స్‌లోకి ప్రవేశించే వర్షపు నీటి నాణ్యతను అందించడానికి , స్థానికంగా లభించే వస్తువులతో నిర్మించిన సి-జల్ (భుజ్‌ధార) ఫిల్టర్ దీనికి ఒక ఉదాహరణ.

నీటి పరిరక్షణ

పౌల్ దృష్టిలో , ఆవిష్కరణ అంటే ఎల్లప్పుడూ పరిష్కారాలను సరళంగా , అందుబాటు ధరలో , ఆచరణాత్మకంగా రూపొందించడమే.

ఇంటి పైకప్పు పడే వర్షపు నీరు బోర్వెల్‌కు చేరకముందే దానిని వడపోయడం ద్వారా , ఈ వ్యవస్థ నీటి భౌతిక మరియు జీవ నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తుంది. తక్కువ ధరలో లభించడం , శుభ్రపరచడం సులభం , మరియు సులభంగా పునఃసృష్టించగలగడం వల్ల , అప్పటి నుండి దీనిని గ్రామాలు మరియు పట్టణాలలోని ఇళ్లలో ఏర్పాటు చేశారు. స్థానికంగా అభివృద్ధి చేసిన ఈ ఆవిష్కరణపై విశ్వాసాన్ని పెంపొందించడానికి వీలు కల్పించింది , జిల్లా కలెక్టర్ నివాసంలో మొదటిసారిగా దీనిని ఏర్పాటు చేశారు.

స్వామి రామానంద్ తీర్థ మరాఠ్వాడా విశ్వవిద్యాలయంలో , పాల్ మరియు అతని సహచరులు గ్రీన్ యూనివర్సిటీ భావనను కూడా ప్రతిపాదించారు.

వైస్-ఛాన్సలర్ మద్దతుతో , క్యాంపస్ చెరువులు , చెక్ డ్యామ్‌లు , రీఛార్జ్ పిట్‌లు , కందకాలు మరియు ఇంకుడు వ్యవస్థలతో సహా 300 కంటే ఎక్కువ వర్షపు నీటి సేకరణ నిర్మాణాలను నిర్మించారు.

ఈ చర్యలన్నీ కలిసి భూగర్భ రీఛార్జ్‌ను పెంచాయి మరియు వందల మిలియన్ల లీటర్ల నీటిని నిల్వ చేసే నిక్షేపాలు సృష్టించబడతాయి , ఆ కారణంగా విశ్వవిద్యాలయంలో దీర్ఘకాలంగా ఉన్న నీటి కొరతను పరిష్కరించడంలో సహాయపడింది.

వేసవి కాలంలో క్యాంపస్ ఇకపై ఖరీదైన నీటి ట్యాంకర్లపై ఆధారపడలేదు , దీనివల్ల ప్రతి సంవత్సరం లక్షల రూపాయలు ఆదా అయ్యాయి.

వేలాది చెట్లను నాటారు , మరియు ఈ చొరవ తరువాత జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖ నుండి గుర్తింపు పొందింది.

నగరాలు , నదులు , మరియు తరగతి గదులు

పౌల్ యొక్క కృషి కేవలం వ్యవసాయ క్షేత్రాలకే పరిమితం కాలేదు.

పోలీస్ అధికారులు మరియు స్వచ్ఛంద సంస్థలతో కలిసి ఒక సాంకేతిక నిపుణుడిగా పనిచేస్తున్నారు , అతను నాందేడ్ పోలీస్ ప్రధాన కార్యాలయం మరియు అర్ధాపూర్ , లింబ్‌గావ్ , మరియు మలకోలిలోని పోలీస్ స్టేషన్లలో బోర్‌వెల్ వర్షపునీటి రీఛార్జ్ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడంలో సహాయపడ్డారు.

ఈ వ్యవస్థలు ఏడాది పొడవునా నీటి లభ్యతను నిర్ధారించాయి , కరువు పెద్ద చెట్లను రక్షించడంలో సహాయపడ్డాయి , మరియు భూగర్భ జలాల రీఛార్జ్‌ను మెరుగుపరిచాయి.

ఈ వ్యాసం యొక్క సారాంశం ఏమిటంటే, ఇది చాలా ముఖ్యమైనది మరియు దీనిని అర్థం చేసుకోవడం కష్టం.

పోలీస్ అధికారులు మరియు స్వచ్ఛంద సంస్థలతో కలిసి ఒక సాంకేతిక నిపుణుడిగా పనిచేస్తున్నారు , అతను నాందేడ్ పోలీస్ ప్రధాన కార్యాలయం మరియు అర్ధాపూర్ , లింబ్‌గావ్ , మరియు మలకోలిలోని పోలీస్ స్టేషన్లలో బోర్‌వెల్ వర్షపునీటి రీఛార్జ్ వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయడంలో సహాయపడ్డారు.

అదనంగా , 75,000 లీటర్ల నీటిని నిల్వ చేయగలదు 450 మీటర్ల రీఛార్జ్ కందకాన్ని నిర్మించడంలో కూడా అతను సహాయం చేశాడు. ఇది ఇప్పుడు ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 15 మిలియన్ లీటర్ల భూగర్భ జలాలను తిరిగి నింపుతోంది.

పోలీస్ కాలనీలలో మురుగునీటి శుద్ధి వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయగా , రోజుకు సుమారు 6,000 లీటర్ల నీటిని శుద్ధి చేయగలిగిన శుద్ధి వ్యవస్థలు సురక్షిత నీటి లభ్యతను మెరుగుపరిచాయి.

నేడు , 14 సంవత్సరాల తర్వాత , నీటి సంరక్షణలో అతని కృషి మరాఠ్వాడా గ్రామాలు , క్యాంపస్‌లు , నదులు మరియు సమాజాలను మార్చివేసింది.

ఆయన 75,000 లీటర్ల నీటిని నిల్వ చేయగలిగితే 450 మీటర్ల రీఛార్జ్ కందకాన్ని నిర్మించడంలో కూడా సహాయపడ్డారు. ఇది ఇప్పుడు ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 15 మిలియన్ లీటర్ల భూగర్భ జలాలను తిరిగి నింపుతోంది.

పోలీస్ కాలనీలలో మురుగునీటి శుద్ధి వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేయగా , రోజుకు సుమారు 6,000 లీటర్ల నీటిని శుద్ధి చేయగల నీటి శుద్ధి వ్యవస్థలు సురక్షితమైన నీటి లభ్యతను మెరుగుపరిచాయి.

గోదావరి నది వెంబడి , పౌల్ ప్రతి ఆదివారం క్రమం తప్పకుండా పారిశుధ్య కార్యక్రమాలు జరిగాయి. నదీ తీరాలను బహిరంగ తరగతి గదులుగా మార్చి , చేతల ద్వారా పర్యావరణ బాధ్యతను బోధించారు.

పాఠశాలలో , ఆయన నీటి అక్షరాస్యతను ప్రోత్సహించారు. భౌగోళిక శాస్త్రాన్ని కేవలం పాటలు , పాఠ్యపుస్తకాలుగా కాకుండా , రోజువారీ జీవితంతో ముడిపడి ఉన్న అంశంగా చూడమని పిల్లలను ప్రోత్సహించారు.

జల్దత్‌లు: నీటి రాయబారులు

జల్దత్ అనే పదానికి అక్షరాలా నీటి దూత అని అర్థం.

సంవత్సరాలుగా , పౌల్ నీటి సంరక్షణపై అవగాహన కల్పించడానికి విద్యార్థులు , రైతులు , ఉపాధ్యాయులు , పౌర కార్యకర్తలు మరియు సమాజ సభ్యులతో సహా వందలాది మంది వాలంటీర్లకు శిక్షణ ఇచ్చారు.

ఒక్క నాందేడ్ జిల్లాలోనే బాధ్యత , సుమారు 160 జల్దులు ఇప్పుడు కార్యశాలలు నిర్వహిస్తున్నాయి , ఇంటి గోడలపై వర్షపు నీటిని సేకరించే పరిశీలనను ప్రదర్శించు , కాలుష్య రహిత మార్గదర్శకాలను ప్రోత్సహిస్తూ , నీటిని మరింతగా వాడుకునేలా సమాజాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నాయి.

పరిరక్షణలో ప్రజలను కేంద్రంగా నిలపడం ద్వారా , జల్దుత్ ఉద్యమం శాస్త్రీయ ఆలోచనలను రోజువారీ చర్యలుగా మార్చడంలో సహాయపడుతుంది.

అతడు ”పానీ పట్టు ”యుద్ధ విజేత అనిపించింది నాకు

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -13-7-26-ఉయ్యూరు .

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.238 వ భాగం.10.7.27.

వాల్మీకి మహర్షి కృత శ్రీ మద్రామాయణం ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి బాలానందినీ వ్యాఖ్య.238 వ భాగం.10.7.27.

ముకుల్ డే: చిత్రకారుడు , ఎచింగ్ కళాకారుడు(త్రివేణి )

రచన: ఓ. సి. గంగోలి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

మన దినపత్రికలలో రాజకీయ సంఘటనలకు మరియు పరిణామాలకు సాధారణంగా ఇచ్చే అధిక ప్రాధాన్యత, భారతదేశ భవిష్యత్తు చరిత్ర దృష్ట్యా అత్యంత కీలకమైన ఇతర అంశాలను విస్మరించేలా చేస్తుంది. రాజకీయ స్వాతంత్ర్య పోరాట పురోగతిని గొప్పగా చాటడంలోనే అధిక శక్తి వృథా అవుతోంది; కానీ, భారతదేశ సాంస్కృతిక విముక్తికి దోహదపడే ముఖ్యమైన వాస్తవాలను మరియు సంఘటనలను నమోదు చేయడంలో మాత్రం పత్రికలు చాలా తక్కువ శ్రద్ధ చూపుతున్నాయి.

అనేక సంవత్సరాల క్రితం డిసెంబర్ నెలలో జరిగిన ఒక శుభప్రదమైన, ముఖ్యమైన మధ్యాహ్న సమయాన్ని గర్వంగా గుర్తుచేసుకోవచ్చు. అప్పుడు కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడి ప్రసంగాన్ని వినడానికి కలకత్తా నగరమంతా ఒక భారీ పందిరి వద్దకు తరలివెళ్లగా, రచయిత మాత్రం దానికి దూరంగా ఉన్న ఒక చిన్న హాలుకు వెళ్లారు. అక్కడ, ఆధునిక భారతీయ కళ ఆవిర్భావాన్ని గౌరవించడానికి కొద్దిమంది భారతీయ కళాభిమానులు సమావేశమయ్యారు. పరిమాణంలో చాలా చిన్నవిగా, హుందా అయిన రంగుల కూర్పుతో ఉన్న ఆ చిత్రాలు, వాటి అంతరార్థాన్ని గ్రహించగలిగిన వారికి ఒక గొప్ప సందేశాన్ని అందించాయి. ఆలోచనలు ఆశయాలలో అప్పట్లో రాజ్యమేలుతున్న విదేశీ భావజాలం నుండి విముక్తి, నూతన చైతన్యం  ఆధ్యాత్మిక స్పృహతో కూడిన జీవన పునరుజ్జీవన సందేశం అది; ఆ చిత్రాల ద్వారా భారతీయ కళాకారుల బృందం తమ ప్రాచీన భారతీయ ఆత్మను అన్వేషించి, కనుగొని, ఆవిష్కరించింది. ఆ చిన్న ప్రదర్శన క్రమంగా వార్షిక కార్యక్రమంగా మారింది, ఆ ఉద్యమం విస్తరించి భారతదేశమంతటా చిన్న చిన్న కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసుకుంది. అంతేకాక, దాని కీర్తి సముద్రాలు దాటి విదేశీ ప్రశంసలను కూడా పొందింది. అయితే, ఆరంభం నుండే భారతీయుల నుండి ఈ ఉద్యమానికి తగినంత గుర్తింపు లభించలేదు. నేడు కొన్ని వర్గాలలో భారతీయ కళ పట్ల ఆదరణ పెరిగినప్పటికీ, భారతీయులు దీనిని ఇంకా పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేదనే చెప్పాలి. ఆధ్యాత్మిక రాజకీయవేత్త అయిన గాంధీకి మనం గౌరవపూర్వకంగా విధేయతతో నమస్కరిస్తాము, – కవి అయిన టాగోర్ పిలుపుతో, తూర్పు, పశ్చిమ దేశాలను మానవతా వేదికపై కలవమని ఆహ్వానించడానికి మనం సంతోషంగా మన స్వరాలను కలుపుతాము, – యోగి, రహస్య శాస్త్రవేత్త అయిన బోస్‌లో, సజీవ, నిర్జీవాల మధ్య అగాధాన్ని సునాయాసంగా పూడ్చే ప్రాచీన ఋషిని మనం వెంటనే గుర్తిస్తాము, – కానీ ఆధునిక భారతీయ కళాకారుడు మనల్ని ఏమాత్రం ఆకట్టుకోలేడు. అతని రచనలు, ఇప్పటికీ, మనలో చాలా మందికి ఒక మూసివున్న పుస్తకంలాగే ఉన్నాయి. మనం వాటిని చూడటానికి నిరాకరిస్తాము, మరియు వాటి సందేశాలు, రూపం  సౌందర్యం పట్ల మనలో క్షీణించిన అవగాహన అనే అడ్డుకట్టల తలుపులను వ్యర్థంగా తడుతూనే ఉంటాయి. నిజానికి, మన ఆధునిక జీవితంలో కళకు స్థానం లేదు. అది విద్యాబోధన చేసే శక్తి కాదు, మన విద్యావంతులైన కళాభిరుచి గలవారి కాలక్షేపం కూడా కాదు. అది ఖచ్చితంగా మన విశ్వవిద్యాలయాలకు నిషిద్ధ ఫలం. రాజకీయ స్వయంప్రతిపత్తి అనే శుభోదయం, సంస్కారవంతమైన స్వరాజ్యం అనే చిరస్మరణీయ దినం రాకముందే మన సౌందర్య దృష్టి అనే మూడవ కన్ను తెరుచుకునేలా లేదు. ఇంతలో, సంస్కారవంతమైన స్వేచ్ఛ యొక్క నిర్లక్ష్యానికి గురైన ప్రతిపాదకుడు, తన ఉదాసీన సమకాలీనుల నిరాదరణ మధ్య, తన నిశ్శబ్ద కలహాల మేఘాల నుండి భారతదేశ ఆత్మను కాపాడటానికి తీవ్రంగా కృషి చేస్తూ, తన స్టూడియో యొక్క గాఢమైన ఏకాంతంలో మునిగిపోతాడు. భారతీయులు కాని స్నేహితుల ప్రశంసాపూర్వక చిరునవ్వులు తప్ప మరెవరి సహాయం లేకుండా, రాజకీయ వివాదాల తుఫానుల మధ్య కళా జ్వాలను వెలిగిస్తూనే ఉంటాడు. ఒక నందలాల్ బోస్, ఒక ఖితీన్ మజుందార్, ఒక రామారావు, ప్రపంచ ఆధ్యాత్మిక సంపదలకు భారతదేశం అందించిన గొప్ప కానుకలలో ఒకటైన తమ జాతి కళ యొక్క ఉన్నత ఆదర్శాలను, సంప్రదాయాలను ఉన్నతంగా నిలబెడుతూ, ఒంటరిగా, ఎవరూ పట్టించుకోకుండా, తమ అలసిన మార్గంలో ముందుకు సాగుతారు. భారతదేశ ఆధ్యాత్మిక గమ్యం కోసం పనిచేసిన ఈ నిశ్శబ్ద కార్యకర్తలలో ప్రతి ఒక్కరి జీవిత కార్యానికి చెప్పడానికి ఒక ప్రత్యేకమైన కథ ఉంది. వారిలో కొందరు పాశ్చాత్య దేశాలతో ఎలాంటి సంబంధాలు తెంచుకోవడాన్ని ఒక ఆచారంగా మార్చుకోగా, మరికొందరు ఆధ్యాత్మిక మూలాల నుండి పులుముకున్నారు. పాశ్చాత్య కళా ప్రవాహాలను అనుసరించి, విస్తృతమైన, విభిన్న అభిరుచులతో కూడిన స్ఫూర్తితో, వారికి ఎక్కడ దొరికితే అక్కడ పాఠాలు నేర్చుకున్నారు. వారిలో చాలామంది అజంతాన్ కుడ్యచిత్రాలు, రాజపుత్రుల చిత్రాలనే సరిహద్దులకే పరిమితమై తమ ఇళ్లలోనే ఉండిపోయారు. అయితే, మరింత సాహసోపేత స్ఫూర్తి గలవారు తమ విద్యను పూర్తి చేయడానికి, తమ దృక్పథాన్ని విస్తృతం చేసుకోవడానికి, మరియు తమ స్వదేశీ భారతీయ సంస్కృతిని బలోపేతం చేసుకోవడానికి ధైర్యంగా సముద్రాలు దాటారు. తమ సొంత దృక్పథాలకు భిన్నమైన దృక్పథాలతో పరిచయం ద్వారా కలిగే దృక్పథం.

తమ కళా విద్యను పూర్తి చేయడానికి విదేశాలకు వెళ్ళే భారతీయ కళాకారులు, పాశ్చాత్య దేశాల మిరుమిట్లు గొలిపే కాంతి కిరణాల వల్ల తమ వ్యక్తిగత దృక్పథం మసకబారకుండా లేదా కళంకం లేకుండా తిరిగి రావడం చాలా అరుదు. ఈ వైఫల్యానికి సాధారణంగా చెప్పేదేమిటంటే, సగటు స్థాయి లేదా సూక్ష్మ చిత్రకారుడే పాశ్చాత్య కళా పద్ధతులకు లొంగిపోతాడు; ఎందుకంటే, అతనికి సొంత దృక్పథం లేకపోవడం వల్ల, అతను ఇతరుల నుండి మాత్రమే స్వీకరించగలడు, మరియు అతని వ్యక్తిగత దృష్టి లోపం అతన్ని భాషలోనే కాకుండా, ఆలోచనలలో కూడా విదేశీ పద్ధతులను అనుకరించేలా బలవంతం చేస్తుంది. విదేశాలకు వెళ్ళే సగటు కళాకారులకు, ముకుల్ దే ఒక గౌరవనీయమైన మినహాయింపుగా, గొప్ప మరియు గణనీయమైన విలువలను కలిగి ఉండే ఒక ఉదాహరణగా నిరూపించుకున్నారు. ఎందుకంటే, పాశ్చాత్య దేశాల పిలుపు రాకముందే, అతను (డాక్టర్ అబనీంద్రనాథ్ టాగోర్ స్ఫూర్తిదాయక మార్గదర్శకత్వంలో జాగ్రత్తగా శిక్షణ పొంది) స్పష్టమైన దేశీయ మరియు స్వదేశీ దృక్పథంతో అప్పటికే నిష్ణాతుడైన కళాకారుడు. నిజానికి అతని సహజ ప్రతిభ, అతని కళాఖండమైన “ది ఎక్లిప్స్” (అతని తొలి జలవర్ణ చిత్రాలలో ఒకటి, ఇది తరువాత ఒక చక్కని ఎచింగ్‌లో పునరుత్పత్తి చేయబడింది) మరియు అతని అద్భుతమైన పోర్ట్రెయిట్ అధ్యయనాల శ్రేణిలో అప్పటికే స్పష్టమైన లక్షణాలలో అభివృద్ధి చెందింది. నిజానికి, ఇంగ్లాండ్‌లో అతని నివాసానికి ముందు, అతని కళాత్మక దృష్టి తన స్వదేశీ పరిసరాలకు ప్రతిస్పందించడానికి  తన జాతి యొక్క మరింత ప్రాథమిక వారసత్వంచే రూపుదిద్దుకున్నప్పటికీ, తనకు ప్రత్యేకమైన ఒక నిర్దిష్ట వ్యక్తిగత భాషను రూపొందించుకోవడానికి శిక్షణ పొందింది. ఎందుకంటే అతను అజంతా మరియు బాగ్ పుణ్యక్షేత్రాలకు సముచితంగా నివాళులర్పించాడు, ప్రాచీన భారతీయ కళా భాషను ఆకళింపు చేసుకోవడానికి నెలల తరబడి కఠోరమైన శిక్షణను గడిపాడు, దీని కథ అతని “మై పిల్గ్రిమేజెస్ టు అజంతా అండ్ బాగ్” అనే గ్రంథంలో మనోహరంగా వివరించబడింది. అతని ప్రతిభలన్నీ సరిగ్గా క్రమశిక్షణలో పెట్టబడి, అతని దృష్టి తన జాతి మేధస్సు యొక్క కళకు సరిగ్గా దిశానిర్దేశం చేయబడి, అనుగుణంగా మారడంతో, పాశ్చాత్య దేశాలతో సంబంధం వల్ల అతను కోల్పోయేది ఏమీ లేదు, పొందేది అంతా ఉంది.  సరిగ్గా అదే జరిగింది.

మొట్టమొదటి నుంచీ, విలక్షణమైన కష్టాలు గల, భారతీయ కళా సంప్రదాయాలకు పూర్తిగా భిన్నమైన ఎచింగ్ మాధ్యమంలో ఒక కళాకారుడిగా రాణించాలనే తీవ్రమైన కోరికను దేయ్ పెంచుకున్నారు. డ్రై పాయింట్ వంటి పూర్తిగా పాశ్చాత్య కళలో ఒక భారతీయ కళాకారుడు ప్రావీణ్యం సంపాదించడం నిజంగా ఒక అద్భుతం. భారతదేశానికి అత్యంత ముఖ్యమైన మాధ్యమమైన దీనిలో ఆయన సాధించిన గొప్ప విజయం, ఇప్పటివరకు వాటర్-కలర్ యొక్క కొంత ఇరుకైన సరిహద్దులకే పరిమితమైన ఆధునిక భారతీయ కళాభివృద్ధికి ఒక కొత్త మార్గాన్ని తెరిచింది. ఆయన విజయం నిస్సందేహంగా అనేకమంది అనుచరులను కొత్త మరియు మరింత సాహసోపేతమైన ఊహాశక్తితో ప్రయోగాలు చేసేలా ప్రోత్సహిస్తుంది. ఎందుకంటే, “పవిత్ర వృక్షం” యొక్క తన క్లిష్టమైన ఇంకా మంత్రముగ్ధులను చేసే ప్రతీకాత్మకతలో, ఈ మాధ్యమంలో భారతీయ ఇతివృత్తాలలోని ఆధ్యాత్మిక మరియు ఊహాత్మక మూలాంశాల యొక్క అవకాశాలకు దేయ్ ఇప్పటికే ఒక నిదర్శనం ఇచ్చారు. ఆయన అద్భుతమైన చిత్రపటాల శ్రేణిలో, కళాకారుడు మరో అంతే ఆసక్తికరమైన దశలో మనకు కనిపిస్తారు. ఆయన నిజంగా గొప్ప ప్రతిభ మరియు శక్తి కలిగిన చిత్రపట చిత్రకారుడు. ఐన్‌స్టీన్, ఆర్. బి. కన్నింగ్‌హామ్ గ్రాహం, డబ్ల్యూ. డబ్ల్యూ. పియర్సన్, మరియు డాక్టర్ రవీంద్రనాథ్ టాగోర్‌ల చిత్రపటాలు పాత్రల చిత్రణలో ఆయనకున్న నిశితమైన అంతర్దృష్టిని, మరియు ముఖ్యమైన విషయాలను పసిగట్టే నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి. ఇవి నిజంగా అద్భుతమైన గుణాలు. ఎన్నో ఏళ్ల క్రితం ఆయన గీసిన, ప్రఖ్యాత దక్షిణ భారత సంగీత విద్వాంసుడు శేషన్న యొక్క మనోహరమైన, సున్నితమైన పెన్సిల్ స్కెచ్‌లోనే ఈ లక్షణాలు స్పష్టంగా ముందుగానే కనబడ్డాయి.

అయినప్పటికీ, తన వృత్తి జీవితపు తొలిదశలోనే ఉన్న డే గొప్ప విజయాలు సాధించడం ఖాయం. ఇటీవల కలకత్తాలో జరిగిన ఒక ప్రదర్శనలో ఆయన ప్రతిభకు లభించిన అద్భుతమైన ఫలాలను చూస్తే ఈ విషయం స్పష్టమవుతుంది. భారతదేశానికి ఆయన తిరిగి వచ్చిన తర్వాత జరిగిన మొట్టమొదటి ప్రదర్శన ఇది. దీని తర్వాత మరెన్నో ప్రదర్శనలు జరుగుతాయని ఆశిద్దాం. ఒక కొత్త రంగంలో ఈ సమర్థుడైన మార్గదర్శకుడి కృషికి మన స్వాగతం, హృదయపూర్వక ప్రశంసలతో మరియు ఆచరణాత్మక స్పందనతో లభిస్తుందని ఆశిస్తున్నాము. ఎందుకంటే, కళ అనేది ప్రశంస అనే మధురమైన మంచు బిందువులతో మాత్రమే పెరిగే ఒక సున్నితమైన మొక్క అని, నిర్లక్ష్యం అనే ఎండిన ఇసుకలో అది త్వరగా వాడిపోతుందని భారతదేశంలో చాలా అరుదుగా గుర్తిస్తారు.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -10-7-26-ఉయ్యూరు —

స్టేట్ బాంక్ స్వీపర్ నుంచి జనరల్ మేనేజర్ ఆఫీసర్ దాకా ఎదిగినమహారాష్ట్రకు చెందిన –శ్రీమతి ప్రతీక్ష తండ్వాల్కర్

విజయం అనేది కఠోర శ్రమ, అచంచలమైన నిబద్ధత మరియు పట్టుదలకు అతీతమైనది. ఈ మాట 58 ఏళ్ల ప్రతీక్ష తండ్వాల్కర్‌కు అక్షరాలా నిజం. ఆమె తన వృత్తిని ఒక స్వీపర్‌గా ప్రారంభించి, ఎస్‌బిఐలో అసిస్టెంట్ జనరల్ మేనేజర్‌గా ఎదిగారు! ఇది ఆమె అకుంఠిత దీక్ష మరియు అంకితభావంతో కూడిన కథ.

అన్ని అడ్డంకులను ఎదుర్కొని నిలబడిన ప్రతీక్ష తండ్వాల్కర్ ఒక పేద కుటుంబంలో జన్మించారు మరియు ఆమెకు 17 ఏళ్ల వయసులోనే వివాహం జరిగింది. విధి వక్రించినట్లుగా, ఆమెకు కేవలం 20 ఏళ్ల వయసు ఉన్నప్పుడు ఆమె భర్త ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించారు. తనను, తన రెండేళ్ల కొడుకును పోషించుకోవాల్సిన బాధ్యత ఆమెపై పడటంతో, ప్రతీక్ష ప్రపంచం కుప్పకూలిపోయింది. చేతిలో డిగ్రీ ఏమీ లేకపోవడంతో, ప్రతీక్ష నిస్సహాయంగా ఉద్యోగం కోసం వెతకడం ప్రారంభించారు. ఆమె తన భర్త బుక్‌బైండర్‌గా పనిచేస్తున్న స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎస్‌బిఐ) ముంబై శాఖకు వెళ్లి, అతని బకాయిలను వసూలు చేసి, తనను, తన కొడుకును పోషించుకోవడానికి ఉద్యోగం ఇవ్వమని బ్యాంకును అభ్యర్థించారు.

అలా ఆమె నెలకు 65 రూపాయల జీతంతో బ్యాంకులో స్వీపర్‌గా పనిచేయడం ప్రారంభించారు. ఆమె బ్యాంకు ఆవరణను ఊడ్చి, బాత్రూంలను శుభ్రం చేసి, ఆ తర్వాత తనను, తన కొడుకును పోషించుకోవడానికి తను ఒప్పుకున్న ఇతర చిల్లర పనులకు వెళ్ళేది. అయినప్పటికీ, ఏదీ ఆమె ఆత్మస్థైర్యాన్ని దెబ్బతీయలేకపోయింది. విద్యావంతుల మధ్య ఉండటం ఆమెలో చదువుకోవాలనే కోరికను రగిలించింది, చిన్నతనంలో ఆమె ఆ పని చేయలేకపోయింది.

కష్టాల నుండి విజయపథం వైపు

ప్రతీక్ష జీవితం చాలా కష్టంగా సాగింది. ఒంటరి తల్లిగా కుటుంబాన్ని నెట్టుకురావడానికి ఆమె ఎంతో శ్రమించేది, కానీ ప్రతి రోజూ ఆమెకు ఒక సవాలుగానే అనిపించేది.

“నా కొడుకు ఎప్పుడైనా బిస్కెట్ ప్యాకెట్ అడిగితే, దాన్ని కొనడానికి డబ్బు ఆదా చేయడం కోసం నేను బస్సులో ఒక స్టాప్ ముందే దిగి నడిచేదాన్ని,” అని ఆమె ఒక ఇంటర్వ్యూలో చెప్పింది.

ఆ కఠినమైన పరిస్థితుల నుండి, ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుండి బయటపడాలని ప్రతీక్ష బలంగా కోరుకుంది; అందుకు చదువే ఆమెకు ఏకైక ఆశాకిరణంగా కనిపించింది. ఆమెకున్న ఆ బలమైన సంకల్పాన్ని చూసి, బంధువులు మరియు బ్యాంక్ అధికారులు కూడా తమకు చేతనైనంత సహాయం చేయడానికి ముందుకు వచ్చారు.

ప్రతీక్ష ఒక్కో మైలురాయిని అధిగమిస్తూ చివరకు సైకాలజీలో డిగ్రీని పూర్తి చేసింది. ఆమె అంకితభావాన్ని గుర్తించిన బ్యాంక్ యాజమాన్యం ఆమెకు క్లర్క్ ఉద్యోగాన్ని ఇచ్చింది, దాంతో క్రమంగా ఆమె జీవితం చక్కబడటం మొదలైంది. అదే సమయంలో, ఆమె ఒక బ్యాంక్ మెసెంజర్‌ను వివాహం చేసుకుంది; ఆయన ఆమెకు ఎంతో అండగా నిలవడమే కాకుండా, బ్యాంకింగ్ పరీక్షలు రాసేలా ఆమెను ప్రోత్సహించాడు. కాలక్రమేణా ప్రతీక్ష వృత్తిపరంగా ఉన్నత స్థానాలకు చేరుకుంది; 2004లో ట్రైనీ ఆఫీసర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టి, చివరకు 2022లో అసిస్టెంట్ జనరల్ మేనేజర్ స్థాయికి పదోన్నతి పొందింది.

తన కలను సాకారం చేసుకోవాలనే ప్రతీక్ష సంకల్పం ఎంతో ఆదర్శనీయం. గొప్ప కలలు కనడానికి మరియు నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యాలను సాధించడానికి కృషి చేసేలా ఆమె ప్రయాణం లక్షలాది మందికి స్ఫూర్తినిస్తుంది. ప్రతీక్ష తొండ్వాల్కర్ మరో రెండేళ్లలో పదవీ విరమణ చేయబోతున్నప్పటికీ, ఆమెలో ఇప్పటికీ అదే స్థాయి ఉత్సాహం, లక్ష్య సాధన పట్ల తపన కనిపిస్తున్నాయి. తన జీవితంలోని తదుపరి దశలో (సెకండ్ ఇన్నింగ్స్‌లో) ప్రకృతి వైద్యం (naturopathy) రంగంలో కెరీర్‌ను కొనసాగించాలని ఆమె ఆశిస్తోంది!

తంద్వాల్కర్ ప్రతీక్ష సాకారమై ఆమె పేరును సార్ధకం చేసింది .

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-7-26-ఉయ్యూరు 

స్త్రీ పాత్రలలో పురుషులు (త్రివేణి)

రచన: సి. జినరాజదాస, M.A. (కాంటాబ్)ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

నా దృక్కోణం నుండి చూస్తే, “ప్రత్యేక ప్రతిభ కలిగిన పురుషులు స్త్రీలుగా నటించడంలో కళాత్మక కోణం నుండి ఏదైనా సహజ విరుద్ధమైన లేదా అనుచితమైన అంశం ఉందా?” అనే మొదటి ప్రశ్నకు సమాధానం ఏమిటంటే—అసాధారణమైనది  ప్రకృతి ధర్మానికి పూర్తిగా విరుద్ధమైనది ఏదైనా సరే, అది అత్యంత కళావిహీనమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. ‘అనుచితం’ అనేది ప్రధానంగా మనిషి సృష్టించుకున్న సరైన-తప్పుల ప్రమాణాలకు సంబంధించిన విషయం; కొన్ని ఆదిమ మతాలలో పురుషులు తాత్కాలికంగా స్త్రీ వేషధారణ ధరించే ఆచారాలు కూడా కనిపిస్తాయి. కానీ ఒక చర్య కళాత్మకమైనదా లేక కళావిహీనమైనదా అని చర్చించేటప్పుడు సమస్య వేరేలా ఉంటుంది.

ఒక నటుడు ఎంతటి ప్రతిభావంతుడైనప్పటికీ, ఏ పరిస్థితిలోనైనా ఒక స్త్రీ చూపే సూక్ష్మమైన ప్రతిస్పందనలను తన అత్యుత్తమ ఊహాశక్తితో కూడా పూర్తిగా ప్రతిబింబించలేడు. స్త్రీ మరియు పురుషుల నాడుల నిర్మాణంలో ఏదైనా సూక్ష్మమైన వ్యత్యాసం ఉందా అని శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికీ కనుగొనలేకపోయారు; కానీ స్త్రీపురుషుల ప్రతిస్పందనలను గమనించే ఎవరైనా సరే, అవి ఎంత స్పష్టంగా భిన్నంగా ఉంటాయో వెంటనే గుర్తిస్తారు. ఆ వ్యత్యాసం కేవలం పైపైన కనిపించేది మాత్రమే కాదు, అది మెదడు నిర్మాణంలోని సూక్ష్మమైన భాగాల వరకు లోతుగా పాతుకుపోయి ఉంటుంది. ప్రతిభావంతుడైన పురుషుడు స్త్రీ హావభావాలను అనుకరించగలడు, కానీ ఒక ముఖ్యమైన విషయంలో నాకు ఎటువంటి సందేహం లేదు: అతను స్త్రీలా ఖచ్చితంగా ఆలోచించలేడు  అనుభూతి చెందలేడు; ఎందుకంటే అతనికి స్త్రీకి ఉండే ప్రత్యేకమైన ఇంద్రియ వ్యవస్థ ఉండదు.

కళాత్మక స్వభావం కలిగిన పురుషులకు గొప్ప స్త్రీ నటీమణుల నటనను చూసే అవకాశం ఎప్పుడూ లభించని భారతదేశంలోనే ఇలాంటి ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. సారా బెర్న్‌హార్డ్, ఎలెనోరా డ్యూస్, ఎల్లెన్ టెర్రీ లేదా మౌడ్ ఆడమ్స్ వంటి వారిని చూసిన ఎవరికైనా ఒక విషయం స్పష్టంగా తెలుస్తుంది—ఎంతటి ప్రతిభావంతుడైన పురుషుడైనా సరే, ఆ గొప్ప నటీమణులు ఆవిష్కరించిన జీవితంలోని సూక్ష్మమైన భావాలను లేదా కోణాలను ఆవిష్కరించడం అసాధ్యం.

ఇక రెండవ ప్రశ్నకు వస్తే—స్త్రీ పాత్రలను పోషించడం వల్ల నటుడి వ్యక్తిత్వంపై ఏదైనా మౌలికమైన ప్రభావం పడుతుందా? దీనికి నా సమాధానం ఒక్కటే: ఇప్పటివరకు అటువంటి ప్రతికూల మార్పుల గురించి నేను ఎప్పుడూ వినలేదు. అయితే, ఇక్కడ ఒక విషయం గమనించాలి. భారతదేశంలో స్త్రీ పాత్రలలో విశేషంగా రాణించే పురుష నటులు, ఎడ్విన్ కార్పెంటర్ ‘మధ్యస్థ రకం’ అని పిలిచిన వర్గానికి చెందినవారై ఉండవచ్చు. ఒకవేళ స్త్రీ పాత్రలు పోషించే నటుడు, సాధారణంగా స్త్రీలతో ముడిపడి ఉండే కొన్ని అలవాట్లు, హావభావాలు ప్రదర్శిస్తే, అది అతని నటన వల్ల కాకుండా, అతని శారీరక నిర్మాణంలో ఉన్న మరింత ప్రాథమికమైన లోపం వల్ల కావచ్చు.

ఇంగ్లాండ్‌లోని కొన్ని ఔత్సాహిక నాటక సంఘాలలో అప్పుడప్పుడు స్త్రీ పాత్రను ఒక పురుషుడు పోషిస్తాడు. కానీ ఇది కళాత్మకంగా కాకుండా, ఆ సంఘం యొక్క సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి చేస్తారు. ఉదాహరణకు, ఆక్స్‌ఫర్డ్  కేంబ్రిడ్జ్ నాటక సంఘాలలో స్త్రీ పాత్రలను పురుషులే పోషిస్తారు. కానీ అక్కడ ఉన్న ప్రేక్షకులు, నటనలోని ఏదో అంతర్గత కళాత్మక ఆవిష్కరణ కోసం కాకుండా, ఒక నటి పాత్రను పోషించడంలో నటుడు చూపిన అద్భుతమైన చాకచక్యం కోసమే ఆ నటనను ఆస్వాదిస్తారు. ప్రతిఒక్కరూ మోసపోవడానికే వెళ్తారు,  ఆ నటుడు స్త్రీ పాత్రను అంత బాగా పోషించడం వల్ల మోసపోయి, ఆ ఆనందాన్ని మరింతగా పొందుతారు.

‘ఏడు మహా పాపాల’ (seven deadly sins) విషయంలో కూడా అంతర్గతంగా తప్పు ఏమీ లేదు. కానీ ‘కళాత్మక దృక్పథం’ అంటే ఏమిటి? అది మన సంప్రదాయ రంగస్థల దృక్పథమా, లేక నేడు తూర్పు మరియు పడమర దేశాలలో ఉన్న రంగస్థల దృక్పథమా, లేక వ్యక్తిగత కళాకారులు మరియు కళా విమర్శకుల దృక్పథమా? మీ ప్రశ్నకు సమాధానం ఈ మూడింటిపైనా ఆధారపడి ఉంటుందని నా అభిప్రాయం. మన సంప్రదాయ నాటక విధానం ప్రకారం చూస్తే, ఈడిపస్ రక్తమోడుతున్న కళ్లతో రంగప్రవేశం చేయడం, ఒథెల్లో డెస్డెమోనాను ఊపిరి ఆడకుండా చేసి చంపడం, రోమియో-జూలియట్‌లు బాల్కనీలో ముద్దుపెట్టుకోవడం మరియు కౌగిలించుకోవడం వంటివి అనుచితమైనవి. ‘చార్లీస్ ఆంట్’ (Charley’s Aunt) వంటి ప్రసిద్ధ హాస్య నాటికలో కేవలం వినోదం కోసం చేసే సందర్భంలో తప్ప, పురుషులు స్త్రీ పాత్రలను పోషించడం అనేది ఆంగ్ల  ఐరోపా రంగస్థల విధానాల ప్రకారం పూర్తిగా కాలం చెల్లిన పద్ధతి. వ్యక్తిగత అభిప్రాయాల మధ్య ఒక మధ్యేమార్గాన్ని కనుగొనడానికి ప్రయత్నించడం నిష్ప్రయోజనం; ఎందుకంటే అది అసాధ్యం  అనవసరం కూడా. ముఖ్యంగా, తమ దృక్పథాన్ని రుద్ది, దానికి అనుగుణంగా మన రంగస్థలాన్ని తీర్చిదిద్దగలిగేంత గొప్ప వ్యక్తి ఎవరూ లేనప్పుడు ఇది మరింత అసంభవం. రష్యా వంటి ఒకే లక్ష్యం కలిగిన దేశం తన రంగస్థలాన్ని జాతీయం చేసి, నాటక కళకు ఊతమివ్వగలదు; కానీ ఇతర దేశాలు అనేక భిన్నమైన ఆలోచనలు మరియు దృక్పథాలు కలిగినవి. కాబట్టి, రాబోయే రోజుల్లో భారతదేశం ఒక ఉమ్మడి జాతీయ దృక్పథాన్ని అభివృద్ధి చేసుకోవడం అసాధ్యం. నాటక కళ విజయం అనేది ఒక భ్రమను సృష్టించడంలోనే ఉంటుందని, కాబట్టి పురుషులు స్త్రీ పాత్రలలో కనిపించడం కళాత్మకంగా తప్పు కాదని ‘కృష్ణ పత్రిక’ అభిప్రాయం. అయితే, పురుషులు పర్వతాలుగానో లేదా ఎలుకలుగానో (కేవలం ప్రతీకాత్మకంగా కాకుండా, వాస్తవికంగా), లేదా ‘ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్’ (A Midsummer Night’s Dream) నాటకంలోని ‘పైరామస్ అండ్ థిస్బీ’ (Pyramus and Thisbe) ఘట్టంలో ఉత్సవాల్లో పాల్గొనేవారు చేసినట్లుగా సింహాలుగానో, గోడలుగానో కనిపించవచ్చనే ఆలోచనకు పెద్దగా తేడా లేదు కదా? ఒక నిర్దిష్ట పాత్రను పోషించడమే కాకుండా, మరో లింగానికి లేదా మరో జీవజాతికి చెందిన పాత్రను కూడా పోషించాల్సిన నటుడిపై పడే ఈ రెట్టింపు భారం, అలాగే ‘భ్రమలో మరో భ్రమ’ అనే ఈ స్థితికి పరిమితి ఎక్కడ ఉంటుంది? ఈ రెట్టింపు భారాన్ని మోసే నటుడిని ‘పత్రిక’ అభినందిస్తుంది; కానీ తమ ముందున్న స్త్రీ పాత్ర కేవలం భ్రమ మాత్రమే కాదనే భావనను తమలో తాము కలిగించుకోవాల్సిన అదనపు భారాన్ని మోసే పురుష పాత్రలకు కూడా మనం కొంత గుర్తింపు ఇవ్వాలి. ఇక ప్రేక్షకుల మాటేమిటి? వారు కూడా ప్రశంసలకు అర్హులే. ఈ విధంగా మనం ఆదిమ రంగస్థలానికి, గ్రీకు రంగస్థలానికి, మధ్యయుగ ఐరోపా రంగస్థలానికి, మన వీధి నాటకాలకు, మరియు ఓబర్-అమ్మర్‌గావ్ ప్యాషన్ ప్లేకు తిరిగి వెళ్తున్నాము. నేను ఈ రకాలను వ్యతిరేకించడం లేదు; ఎందుకంటే, భ్రమలోకి సులభంగా ప్రవేశించి, అన్ని రకాల రాజీలతో కూడిన అసంపూర్ణ ప్రదర్శనల నుండి మనం పొందే దయనీయమైన సంతృప్తి కాకుండా, నిజమైన సంతృప్తిని పొందగల ప్రాథమిక ఊహ మనకు ఉంటే అది మంచిదే. పురాతన పద్ధతులకే కట్టుబడి ఉంటూ, వాటిని సమర్థించుకోవడానికి కళా సిద్ధాంతాలను కల్పించాలనుకునే మన కాలాతీత, ప్రాచీన భావాలు గల వారిని అర్థం చేసుకోవడం కష్టం. మరింత ప్రగతిశీలమైన, అధునాతనమైన దృక్పథం ఏమిటంటే, ప్రదర్శన అనేది ప్రేక్షకులు మరియు నటులకు సహాయపడాలి తప్ప, వారి ఊహాశక్తిని మరీ ఎక్కువగా ఉపయోగించుకోకూడదు. అందుకే ఈ రోజు వారు ‘ట్వెల్త్ నైట్’ను ఒక పార్కులో ప్రదర్శిస్తున్నారు, మరియు మాక్స్ రీన్‌హార్ట్ ఆక్స్‌ఫర్డ్ అడవులలో O.U.D.S. కోసం ‘ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్’ను నిర్మిస్తున్నారు. కానీ అత్యంత సాంకేతికమైన రంగస్థలం కోసం మనకు కోహెనాన్ వంటి నిష్ణాతుడైన ప్రదర్శనకారుడు మరియు గోర్డాన్ క్రెయిగ్ వంటి నిష్ణాతుడైన కళాకారుడు అవసరం. కేవలం ఒక భ్రమను సృష్టించడంలో మనం చేసుకోగల నీచమైన రాజీలకు హద్దు లేదని చెబితే, దానిలోని తర్కాన్ని, న్యాయబద్ధతను నేను అర్థం చేసుకోగలను. కానీ, ఎక్కడైనా ఒక హద్దు పెట్టాల్సి వస్తే, దానిని మనిషికి, అతని తోటి ప్రాణులకు మధ్య కాకుండా స్త్రీ, పురుషుల మధ్యనే పెట్టాలని నేను అనుకుంటున్నాను. ఎందుకంటే, శరీరాల శిల్పాన్ని, అలాగే మనస్సుల మనస్తత్వాన్ని తీర్చిదిద్దుతున్న అత్యంత ఆదిమ శక్తిగా లైంగికత ఇప్పటికీ కనిపిస్తోంది. ఎన్నో నాటకాలకు బీజమైన ఈ శక్తిని ఇంకా మచ్చిక చేసుకోలేము, నాగరికత నేర్పలేము, లేదా దెయ్యంలా వెళ్లగొట్టలేము. ఇక్కడ నేను పరిణామ సిద్ధాంతం లేదా యూజెనిక్స్ (వంశాభివృద్ధి శాస్త్రం) శక్తిని మరచిపోవడం లేదు;  శ్రీ వెంకటాచలం గారిలాగే, మానవులు స్పృహతోనైనా సరే, ఉభయలింగులుగానో, లింగరహిత శవేరులుగానో, లేదా సంపూర్ణ నగ్నత్వంలో అనైతికంగా జీవించే దైవసమానమైన యురేనియన్లుగానో పరిణామం చెందే అవకాశాన్ని, అలాగే దాని ఆవశ్యకతను కూడా నేను బాగా గుర్తిస్తున్నాను.

ఉన్నత సౌందర్య ప్రమాణాల ప్రశ్నను పక్కన పెడితే, నేను కేవలం రెండు ప్రశ్నలను మాత్రమే లేవనెత్తాలనుకుంటున్నాను. అవి ఇతరులకు అముఖ్యమైనవిగా అనిపించవచ్చు, కానీ నాకు మాత్రం అవి ముఖ్యమైనవి మరియు ఈ సమస్యకు చాలా సందర్భోచితమైనవి. మొదటిది, సంభోగం గురించిన ప్రశ్న. సరైన విషాద నాటకంలాగే, స్వచ్ఛమైన శృంగారం మన సాంప్రదాయ రంగస్థలంపై దాదాపుగా కనిపించదు. దుష్యంతుడి వంటి ప్రేమికుడు తన రహస్య స్థావరం నుండి తన ప్రియురాలి సౌందర్యాన్ని కీర్తిస్తూ పాడుతుండగా, రంగస్థలం ముందు దీపాల వెలుగులో సిగ్గుతో ఎర్రబడటానికి ప్రయత్నిస్తున్న, ఆ పాత్రకు సరిపోని కథానాయికల వల్ల ఆ కీర్తికి దాదాపు ఎల్లప్పుడూ అంతరాయం కలుగుతుండగా, అతను దగ్గరకు వచ్చినప్పుడు, అతనిలోని ఆవేశం నీరుగారిపోయి, అతను కాస్త సన్యాసిలా మారిపోతాడు. వారిద్దరి మధ్య ఎంత పరస్పర ఆకర్షణ ఉన్నప్పటికీ, అతను కేవలం ఆమె భుజాన్ని తాకడమో, గడ్డాన్ని తట్టడమో, లేదా మరింత ధైర్యవంతుడైతే బహుశా ఆమె చేతులను ముద్దుపెట్టుకోవడమో చేస్తాడు. బహుశా మన పూర్వీకులు రంగస్థలంపై మరింత వాస్తవికంగా ఉండటానికి ఇష్టపడలేదేమో, లేదా నిజ జీవితంలో వారి శృంగారం కూడా ఇంత ఆర్భాటంగా, నిష్ప్రయోజనంగా ఉండేదేమో; కానీ మన ప్రాచీన దేశంలో శృంగారం, ముద్దుల కళపై సినిమాలు, టాకీలు ప్రభావం చూపాయని నేను అనుమానిస్తున్నాను, ఎందుకంటే మరింత వాస్తవికత కోసం నిజమైన డిమాండ్ ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది.

నేను రెండవ ప్రశ్నకు అంత తేలికగా సమాధానం చెప్పలేను, ఎందుకంటే మన దేశంలో ప్రథమ శ్రేణి కళాకారులు ఐస్‌లాండ్‌లో మంచుగడ్డలంత అరుదు. నాకున్న కొద్దిపాటి అనుభవం ఒకలా చెబుతుంటే, ఇతర చోట్ల సాక్ష్యం దానికి విరుద్ధంగా ఉంది. నాకు తెలిసిన ఒక వ్యక్తి విషయంలో, బహుశా అతను మూడవ శ్రేణి కళాకారుడేమో, స్త్రీ పాత్రలు పోషించడానికి అలవాటుపడి, స్త్రీ సహజ ప్రవృత్తిని ఎంతగా పెంచుకున్నాడంటే, అతను మమ్మల్ని కౌగిలించుకునేవాడు, ముద్దుపెట్టుకునేవాడు కూడా, అంతేకాదు రుడాల్ఫ్ వాలెంటినో మరియు ఇతర హాలీవుడ్ మగధీరుల ఫోటోలను ఎంతో గాఢంగా ముద్దుపెట్టుకునేవాడు. కానీ గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా అతను నటనను పూర్తిగా వదిలేశాడు. ఈ సంవత్సరం అతను, స్త్రీ లక్షణాలన్నీ కోల్పోయి, ఒక మగవాడిలా ప్రవర్తించడం చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయాను. అయితే, రంగస్థలంపై అత్యుత్తమ హంతకులైన చార్లెస్ లాటన్ మరియు ఎమిల్ జానింగ్స్ ఇంట్లో అత్యంత సౌమ్యులని, తెరపై అంత హింసాత్మకంగా నటించే గ్రెటా గార్బో నిజ జీవితంలో ఒక మంచి గృహిణి అని, వింతైన  భయంకరమైన పాత్రలలో నటించే బోరిస్ కార్లోఫ్ ఒక పరిపూర్ణమైన పెద్దమనిషి అని మనం వింటూ ఉంటాం. నా అనుభవానికి అంత విలువ లేకపోవచ్చు; కానీ దీనికోసం మరియు అంతర్ముఖులు, బహిర్ముఖుల గురించిన అనుబంధ ప్రశ్నల కోసం, నేను పాఠకులకు హేవ్‌లాక్ ఎల్లిస్ యొక్క నిపుణుల సాక్ష్యాన్ని సిఫార్సు చేయాలనుకుంటున్నాను.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-7-26-ఉయ్యూరు 

స్త్రీ పాత్రలలో పురుషులు (త్రివేణి)

రచన: సి. జినరాజదాస, M.A. (కాంటాబ్)ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

నా దృక్కోణం నుండి చూస్తే, “ప్రత్యేక ప్రతిభ కలిగిన పురుషులు స్త్రీలుగా నటించడంలో కళాత్మక కోణం నుండి ఏదైనా సహజ విరుద్ధమైన లేదా అనుచితమైన అంశం ఉందా?” అనే మొదటి ప్రశ్నకు సమాధానం ఏమిటంటే—అసాధారణమైనది  ప్రకృతి ధర్మానికి పూర్తిగా విరుద్ధమైనది ఏదైనా సరే, అది అత్యంత కళావిహీనమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. ‘అనుచితం’ అనేది ప్రధానంగా మనిషి సృష్టించుకున్న సరైన-తప్పుల ప్రమాణాలకు సంబంధించిన విషయం; కొన్ని ఆదిమ మతాలలో పురుషులు తాత్కాలికంగా స్త్రీ వేషధారణ ధరించే ఆచారాలు కూడా కనిపిస్తాయి. కానీ ఒక చర్య కళాత్మకమైనదా లేక కళావిహీనమైనదా అని చర్చించేటప్పుడు సమస్య వేరేలా ఉంటుంది.

ఒక నటుడు ఎంతటి ప్రతిభావంతుడైనప్పటికీ, ఏ పరిస్థితిలోనైనా ఒక స్త్రీ చూపే సూక్ష్మమైన ప్రతిస్పందనలను తన అత్యుత్తమ ఊహాశక్తితో కూడా పూర్తిగా ప్రతిబింబించలేడు. స్త్రీ మరియు పురుషుల నాడుల నిర్మాణంలో ఏదైనా సూక్ష్మమైన వ్యత్యాసం ఉందా అని శరీరధర్మ శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికీ కనుగొనలేకపోయారు; కానీ స్త్రీపురుషుల ప్రతిస్పందనలను గమనించే ఎవరైనా సరే, అవి ఎంత స్పష్టంగా భిన్నంగా ఉంటాయో వెంటనే గుర్తిస్తారు. ఆ వ్యత్యాసం కేవలం పైపైన కనిపించేది మాత్రమే కాదు, అది మెదడు నిర్మాణంలోని సూక్ష్మమైన భాగాల వరకు లోతుగా పాతుకుపోయి ఉంటుంది. ప్రతిభావంతుడైన పురుషుడు స్త్రీ హావభావాలను అనుకరించగలడు, కానీ ఒక ముఖ్యమైన విషయంలో నాకు ఎటువంటి సందేహం లేదు: అతను స్త్రీలా ఖచ్చితంగా ఆలోచించలేడు  అనుభూతి చెందలేడు; ఎందుకంటే అతనికి స్త్రీకి ఉండే ప్రత్యేకమైన ఇంద్రియ వ్యవస్థ ఉండదు.

కళాత్మక స్వభావం కలిగిన పురుషులకు గొప్ప స్త్రీ నటీమణుల నటనను చూసే అవకాశం ఎప్పుడూ లభించని భారతదేశంలోనే ఇలాంటి ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. సారా బెర్న్‌హార్డ్, ఎలెనోరా డ్యూస్, ఎల్లెన్ టెర్రీ లేదా మౌడ్ ఆడమ్స్ వంటి వారిని చూసిన ఎవరికైనా ఒక విషయం స్పష్టంగా తెలుస్తుంది—ఎంతటి ప్రతిభావంతుడైన పురుషుడైనా సరే, ఆ గొప్ప నటీమణులు ఆవిష్కరించిన జీవితంలోని సూక్ష్మమైన భావాలను లేదా కోణాలను ఆవిష్కరించడం అసాధ్యం.

ఇక రెండవ ప్రశ్నకు వస్తే—స్త్రీ పాత్రలను పోషించడం వల్ల నటుడి వ్యక్తిత్వంపై ఏదైనా మౌలికమైన ప్రభావం పడుతుందా? దీనికి నా సమాధానం ఒక్కటే: ఇప్పటివరకు అటువంటి ప్రతికూల మార్పుల గురించి నేను ఎప్పుడూ వినలేదు. అయితే, ఇక్కడ ఒక విషయం గమనించాలి. భారతదేశంలో స్త్రీ పాత్రలలో విశేషంగా రాణించే పురుష నటులు, ఎడ్విన్ కార్పెంటర్ ‘మధ్యస్థ రకం’ అని పిలిచిన వర్గానికి చెందినవారై ఉండవచ్చు. ఒకవేళ స్త్రీ పాత్రలు పోషించే నటుడు, సాధారణంగా స్త్రీలతో ముడిపడి ఉండే కొన్ని అలవాట్లు, హావభావాలు ప్రదర్శిస్తే, అది అతని నటన వల్ల కాకుండా, అతని శారీరక నిర్మాణంలో ఉన్న మరింత ప్రాథమికమైన లోపం వల్ల కావచ్చు.

ఇంగ్లాండ్‌లోని కొన్ని ఔత్సాహిక నాటక సంఘాలలో అప్పుడప్పుడు స్త్రీ పాత్రను ఒక పురుషుడు పోషిస్తాడు. కానీ ఇది కళాత్మకంగా కాకుండా, ఆ సంఘం యొక్క సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి చేస్తారు. ఉదాహరణకు, ఆక్స్‌ఫర్డ్  కేంబ్రిడ్జ్ నాటక సంఘాలలో స్త్రీ పాత్రలను పురుషులే పోషిస్తారు. కానీ అక్కడ ఉన్న ప్రేక్షకులు, నటనలోని ఏదో అంతర్గత కళాత్మక ఆవిష్కరణ కోసం కాకుండా, ఒక నటి పాత్రను పోషించడంలో నటుడు చూపిన అద్భుతమైన చాకచక్యం కోసమే ఆ నటనను ఆస్వాదిస్తారు. ప్రతిఒక్కరూ మోసపోవడానికే వెళ్తారు,  ఆ నటుడు స్త్రీ పాత్రను అంత బాగా పోషించడం వల్ల మోసపోయి, ఆ ఆనందాన్ని మరింతగా పొందుతారు.

‘ఏడు మహా పాపాల’ (seven deadly sins) విషయంలో కూడా అంతర్గతంగా తప్పు ఏమీ లేదు. కానీ ‘కళాత్మక దృక్పథం’ అంటే ఏమిటి? అది మన సంప్రదాయ రంగస్థల దృక్పథమా, లేక నేడు తూర్పు మరియు పడమర దేశాలలో ఉన్న రంగస్థల దృక్పథమా, లేక వ్యక్తిగత కళాకారులు మరియు కళా విమర్శకుల దృక్పథమా? మీ ప్రశ్నకు సమాధానం ఈ మూడింటిపైనా ఆధారపడి ఉంటుందని నా అభిప్రాయం. మన సంప్రదాయ నాటక విధానం ప్రకారం చూస్తే, ఈడిపస్ రక్తమోడుతున్న కళ్లతో రంగప్రవేశం చేయడం, ఒథెల్లో డెస్డెమోనాను ఊపిరి ఆడకుండా చేసి చంపడం, రోమియో-జూలియట్‌లు బాల్కనీలో ముద్దుపెట్టుకోవడం మరియు కౌగిలించుకోవడం వంటివి అనుచితమైనవి. ‘చార్లీస్ ఆంట్’ (Charley’s Aunt) వంటి ప్రసిద్ధ హాస్య నాటికలో కేవలం వినోదం కోసం చేసే సందర్భంలో తప్ప, పురుషులు స్త్రీ పాత్రలను పోషించడం అనేది ఆంగ్ల  ఐరోపా రంగస్థల విధానాల ప్రకారం పూర్తిగా కాలం చెల్లిన పద్ధతి. వ్యక్తిగత అభిప్రాయాల మధ్య ఒక మధ్యేమార్గాన్ని కనుగొనడానికి ప్రయత్నించడం నిష్ప్రయోజనం; ఎందుకంటే అది అసాధ్యం  అనవసరం కూడా. ముఖ్యంగా, తమ దృక్పథాన్ని రుద్ది, దానికి అనుగుణంగా మన రంగస్థలాన్ని తీర్చిదిద్దగలిగేంత గొప్ప వ్యక్తి ఎవరూ లేనప్పుడు ఇది మరింత అసంభవం. రష్యా వంటి ఒకే లక్ష్యం కలిగిన దేశం తన రంగస్థలాన్ని జాతీయం చేసి, నాటక కళకు ఊతమివ్వగలదు; కానీ ఇతర దేశాలు అనేక భిన్నమైన ఆలోచనలు మరియు దృక్పథాలు కలిగినవి. కాబట్టి, రాబోయే రోజుల్లో భారతదేశం ఒక ఉమ్మడి జాతీయ దృక్పథాన్ని అభివృద్ధి చేసుకోవడం అసాధ్యం. నాటక కళ విజయం అనేది ఒక భ్రమను సృష్టించడంలోనే ఉంటుందని, కాబట్టి పురుషులు స్త్రీ పాత్రలలో కనిపించడం కళాత్మకంగా తప్పు కాదని ‘కృష్ణ పత్రిక’ అభిప్రాయం. అయితే, పురుషులు పర్వతాలుగానో లేదా ఎలుకలుగానో (కేవలం ప్రతీకాత్మకంగా కాకుండా, వాస్తవికంగా), లేదా ‘ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్’ (A Midsummer Night’s Dream) నాటకంలోని ‘పైరామస్ అండ్ థిస్బీ’ (Pyramus and Thisbe) ఘట్టంలో ఉత్సవాల్లో పాల్గొనేవారు చేసినట్లుగా సింహాలుగానో, గోడలుగానో కనిపించవచ్చనే ఆలోచనకు పెద్దగా తేడా లేదు కదా? ఒక నిర్దిష్ట పాత్రను పోషించడమే కాకుండా, మరో లింగానికి లేదా మరో జీవజాతికి చెందిన పాత్రను కూడా పోషించాల్సిన నటుడిపై పడే ఈ రెట్టింపు భారం, అలాగే ‘భ్రమలో మరో భ్రమ’ అనే ఈ స్థితికి పరిమితి ఎక్కడ ఉంటుంది? ఈ రెట్టింపు భారాన్ని మోసే నటుడిని ‘పత్రిక’ అభినందిస్తుంది; కానీ తమ ముందున్న స్త్రీ పాత్ర కేవలం భ్రమ మాత్రమే కాదనే భావనను తమలో తాము కలిగించుకోవాల్సిన అదనపు భారాన్ని మోసే పురుష పాత్రలకు కూడా మనం కొంత గుర్తింపు ఇవ్వాలి. ఇక ప్రేక్షకుల మాటేమిటి? వారు కూడా ప్రశంసలకు అర్హులే. ఈ విధంగా మనం ఆదిమ రంగస్థలానికి, గ్రీకు రంగస్థలానికి, మధ్యయుగ ఐరోపా రంగస్థలానికి, మన వీధి నాటకాలకు, మరియు ఓబర్-అమ్మర్‌గావ్ ప్యాషన్ ప్లేకు తిరిగి వెళ్తున్నాము. నేను ఈ రకాలను వ్యతిరేకించడం లేదు; ఎందుకంటే, భ్రమలోకి సులభంగా ప్రవేశించి, అన్ని రకాల రాజీలతో కూడిన అసంపూర్ణ ప్రదర్శనల నుండి మనం పొందే దయనీయమైన సంతృప్తి కాకుండా, నిజమైన సంతృప్తిని పొందగల ప్రాథమిక ఊహ మనకు ఉంటే అది మంచిదే. పురాతన పద్ధతులకే కట్టుబడి ఉంటూ, వాటిని సమర్థించుకోవడానికి కళా సిద్ధాంతాలను కల్పించాలనుకునే మన కాలాతీత, ప్రాచీన భావాలు గల వారిని అర్థం చేసుకోవడం కష్టం. మరింత ప్రగతిశీలమైన, అధునాతనమైన దృక్పథం ఏమిటంటే, ప్రదర్శన అనేది ప్రేక్షకులు మరియు నటులకు సహాయపడాలి తప్ప, వారి ఊహాశక్తిని మరీ ఎక్కువగా ఉపయోగించుకోకూడదు. అందుకే ఈ రోజు వారు ‘ట్వెల్త్ నైట్’ను ఒక పార్కులో ప్రదర్శిస్తున్నారు, మరియు మాక్స్ రీన్‌హార్ట్ ఆక్స్‌ఫర్డ్ అడవులలో O.U.D.S. కోసం ‘ఎ మిడ్‌సమ్మర్ నైట్స్ డ్రీమ్’ను నిర్మిస్తున్నారు. కానీ అత్యంత సాంకేతికమైన రంగస్థలం కోసం మనకు కోహెనాన్ వంటి నిష్ణాతుడైన ప్రదర్శనకారుడు మరియు గోర్డాన్ క్రెయిగ్ వంటి నిష్ణాతుడైన కళాకారుడు అవసరం. కేవలం ఒక భ్రమను సృష్టించడంలో మనం చేసుకోగల నీచమైన రాజీలకు హద్దు లేదని చెబితే, దానిలోని తర్కాన్ని, న్యాయబద్ధతను నేను అర్థం చేసుకోగలను. కానీ, ఎక్కడైనా ఒక హద్దు పెట్టాల్సి వస్తే, దానిని మనిషికి, అతని తోటి ప్రాణులకు మధ్య కాకుండా స్త్రీ, పురుషుల మధ్యనే పెట్టాలని నేను అనుకుంటున్నాను. ఎందుకంటే, శరీరాల శిల్పాన్ని, అలాగే మనస్సుల మనస్తత్వాన్ని తీర్చిదిద్దుతున్న అత్యంత ఆదిమ శక్తిగా లైంగికత ఇప్పటికీ కనిపిస్తోంది. ఎన్నో నాటకాలకు బీజమైన ఈ శక్తిని ఇంకా మచ్చిక చేసుకోలేము, నాగరికత నేర్పలేము, లేదా దెయ్యంలా వెళ్లగొట్టలేము. ఇక్కడ నేను పరిణామ సిద్ధాంతం లేదా యూజెనిక్స్ (వంశాభివృద్ధి శాస్త్రం) శక్తిని మరచిపోవడం లేదు;  శ్రీ వెంకటాచలం గారిలాగే, మానవులు స్పృహతోనైనా సరే, ఉభయలింగులుగానో, లింగరహిత శవేరులుగానో, లేదా సంపూర్ణ నగ్నత్వంలో అనైతికంగా జీవించే దైవసమానమైన యురేనియన్లుగానో పరిణామం చెందే అవకాశాన్ని, అలాగే దాని ఆవశ్యకతను కూడా నేను బాగా గుర్తిస్తున్నాను.

ఉన్నత సౌందర్య ప్రమాణాల ప్రశ్నను పక్కన పెడితే, నేను కేవలం రెండు ప్రశ్నలను మాత్రమే లేవనెత్తాలనుకుంటున్నాను. అవి ఇతరులకు అముఖ్యమైనవిగా అనిపించవచ్చు, కానీ నాకు మాత్రం అవి ముఖ్యమైనవి మరియు ఈ సమస్యకు చాలా సందర్భోచితమైనవి. మొదటిది, సంభోగం గురించిన ప్రశ్న. సరైన విషాద నాటకంలాగే, స్వచ్ఛమైన శృంగారం మన సాంప్రదాయ రంగస్థలంపై దాదాపుగా కనిపించదు. దుష్యంతుడి వంటి ప్రేమికుడు తన రహస్య స్థావరం నుండి తన ప్రియురాలి సౌందర్యాన్ని కీర్తిస్తూ పాడుతుండగా, రంగస్థలం ముందు దీపాల వెలుగులో సిగ్గుతో ఎర్రబడటానికి ప్రయత్నిస్తున్న, ఆ పాత్రకు సరిపోని కథానాయికల వల్ల ఆ కీర్తికి దాదాపు ఎల్లప్పుడూ అంతరాయం కలుగుతుండగా, అతను దగ్గరకు వచ్చినప్పుడు, అతనిలోని ఆవేశం నీరుగారిపోయి, అతను కాస్త సన్యాసిలా మారిపోతాడు. వారిద్దరి మధ్య ఎంత పరస్పర ఆకర్షణ ఉన్నప్పటికీ, అతను కేవలం ఆమె భుజాన్ని తాకడమో, గడ్డాన్ని తట్టడమో, లేదా మరింత ధైర్యవంతుడైతే బహుశా ఆమె చేతులను ముద్దుపెట్టుకోవడమో చేస్తాడు. బహుశా మన పూర్వీకులు రంగస్థలంపై మరింత వాస్తవికంగా ఉండటానికి ఇష్టపడలేదేమో, లేదా నిజ జీవితంలో వారి శృంగారం కూడా ఇంత ఆర్భాటంగా, నిష్ప్రయోజనంగా ఉండేదేమో; కానీ మన ప్రాచీన దేశంలో శృంగారం, ముద్దుల కళపై సినిమాలు, టాకీలు ప్రభావం చూపాయని నేను అనుమానిస్తున్నాను, ఎందుకంటే మరింత వాస్తవికత కోసం నిజమైన డిమాండ్ ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది.

నేను రెండవ ప్రశ్నకు అంత తేలికగా సమాధానం చెప్పలేను, ఎందుకంటే మన దేశంలో ప్రథమ శ్రేణి కళాకారులు ఐస్‌లాండ్‌లో మంచుగడ్డలంత అరుదు. నాకున్న కొద్దిపాటి అనుభవం ఒకలా చెబుతుంటే, ఇతర చోట్ల సాక్ష్యం దానికి విరుద్ధంగా ఉంది. నాకు తెలిసిన ఒక వ్యక్తి విషయంలో, బహుశా అతను మూడవ శ్రేణి కళాకారుడేమో, స్త్రీ పాత్రలు పోషించడానికి అలవాటుపడి, స్త్రీ సహజ ప్రవృత్తిని ఎంతగా పెంచుకున్నాడంటే, అతను మమ్మల్ని కౌగిలించుకునేవాడు, ముద్దుపెట్టుకునేవాడు కూడా, అంతేకాదు రుడాల్ఫ్ వాలెంటినో మరియు ఇతర హాలీవుడ్ మగధీరుల ఫోటోలను ఎంతో గాఢంగా ముద్దుపెట్టుకునేవాడు. కానీ గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా అతను నటనను పూర్తిగా వదిలేశాడు. ఈ సంవత్సరం అతను, స్త్రీ లక్షణాలన్నీ కోల్పోయి, ఒక మగవాడిలా ప్రవర్తించడం చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయాను. అయితే, రంగస్థలంపై అత్యుత్తమ హంతకులైన చార్లెస్ లాటన్ మరియు ఎమిల్ జానింగ్స్ ఇంట్లో అత్యంత సౌమ్యులని, తెరపై అంత హింసాత్మకంగా నటించే గ్రెటా గార్బో నిజ జీవితంలో ఒక మంచి గృహిణి అని, వింతైన  భయంకరమైన పాత్రలలో నటించే బోరిస్ కార్లోఫ్ ఒక పరిపూర్ణమైన పెద్దమనిషి అని మనం వింటూ ఉంటాం. నా అనుభవానికి అంత విలువ లేకపోవచ్చు; కానీ దీనికోసం మరియు అంతర్ముఖులు, బహిర్ముఖుల గురించిన అనుబంధ ప్రశ్నల కోసం, నేను పాఠకులకు హేవ్‌లాక్ ఎల్లిస్ యొక్క నిపుణుల సాక్ష్యాన్ని సిఫార్సు చేయాలనుకుంటున్నాను.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-7-26-ఉయ్యూరు 

మహిళా మణులు – జర్మని రక్షణ మంత్రి ,యూరోపియన్ కమిటీ అధ్యక్షురాలు – ఉర్సులా గెర్ట్రూడ్ వాన్ డెర్ లేయెన్-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

Posted on July 5, 2026 by vihangapatrika 

ఉర్సులా గెర్ట్రూడ్ వాన్ డెర్ లేయెన్ (పుట్టుకతో ఆల్బ్రెచ్ట్; జననం 8 అక్టోబర్ 1958) ఒక జర్మన్ రాజకీయ నాయకురాలు  వైద్యురాలు. ఆమె 2019 నుండి యూరోపియన్ కమిషన్ అధ్యక్షురాలిగా వ్యవహరిస్తున్నారు. 2005  2019 మధ్య జర్మన్ ఫెడరల్ ప్రభుత్వంలో, ముఖ్యంగా ఏంజెలా మెర్కెల్ మంత్రివర్గంలో వివిధ పదవులను (చివరగా రక్షణ శాఖ మంత్రిగా) ఆమె నిర్వహించారు. ఆమె మధ్య-కుడి (centre-right) భావజాలం కలిగిన ‘క్రిస్టియన్ డెమోక్రటిక్ యూనియన్’ (CDU) మరియు దాని అనుబంధ యూరోపియన్ రాజకీయ పార్టీ అయిన ‘యూరోపియన్ పీపుల్స్ పార్టీ’ (EPP)లో సభ్యురాలు. 7 మార్చి 2024న, 2024 యూరోపియన్ పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారానికి నాయకత్వం వహించడానికి EPP ఆమెను తమ ‘స్పిట్జెన్‌కాండిడాట్’ (ప్రధాన అభ్యర్థి)గా ఎంపిక చేసింది. జూలై 2024లో ఆమె కమిషన్ అధిపతిగా తిరిగి ఎన్నికయ్యారు.

వాన్ డెర్ లేయెన్ బెల్జియంలోని బ్రసెల్స్‌లో జర్మన్ తల్లిదండ్రులకు జన్మించి, అక్కడే పెరిగారు. ఆమె తండ్రి ఎర్నస్ట్ ఆల్బ్రెచ్ట్ తొలితరం యూరోపియన్ సివిల్ సర్వెంట్లలో ఒకరు. ఆమె జర్మన్ మరియు ఫ్రెంచ్ భాషలలో ద్విభాషా వాతావరణంలో పెరిగారు; ఆమె తండ్రి జర్మన్ రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించినప్పుడు, 1971లో ఆమె జర్మనీకి మారారు. ఆమె 1978లో లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ నుండి పట్టభద్రులయ్యారు మరియు 1987లో హనోవర్ మెడికల్ స్కూల్ నుండి వైద్య వృత్తికి సంబంధించిన లైసెన్స్‌ను పొందారు. తోటి వైద్యుడైన హైకో వాన్ డెర్ లేయెన్‌ను వివాహం చేసుకున్న తర్వాత, 1990లలో ఆమె తన కుటుంబంతో కలిసి నాలుగేళ్లపాటు అమెరికాలో నివసించారు. జర్మనీకి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, 1990ల చివరలో హనోవర్ ప్రాంతంలో స్థానిక రాజకీయాల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. అలాగే, 2003 నుండి 2005 వరకు లోయర్ సాక్సోనీ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో మంత్రిగా పనిచేశారు.

2005లో, వాన్ డెర్ లేయెన్ ఫెడరల్ మంత్రివర్గంలో చేరారు. మొదట 2005 నుండి 2009 వరకు కుటుంబ వ్యవహారాలు  యువజన శాఖ మంత్రిగా, ఆపై 2009 నుండి 2013 వరకు కార్మిక  సామాజిక వ్యవహారాల మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. చివరగా 2013 నుండి 2019 వరకు రక్షణ శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు; ఈ పదవిని చేపట్టిన మొదటి మహిళ ఆమె కావడం విశేషం. ఆమె తన పదవి నుండి వైదొలిగే సమయానికి, మెర్కెల్ ఛాన్సలర్ అయినప్పటి నుండి ఆమె మంత్రివర్గంలో నిరంతరాయంగా పనిచేసిన ఏకైక మంత్రిగా నిలిచారు. ఆమె 2010 నుండి 2019 వరకు CDU పార్టీకి డిప్యూటీ లీడర్‌గా పనిచేశారు. జర్మనీ ఛాన్సలర్‌గా మెర్కెల్ వారసురాలిగా మరియు జెన్స్ స్టోల్టెన్‌బర్గ్ తర్వాత NATO సెక్రటరీ జనరల్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టేందుకు ప్రధాన అభ్యర్థిగా ఆమె పరిగణించబడ్డారు. 2019లో, బ్రిటీష్ రక్షణ శాఖ మంత్రి మైఖేల్ ఫాలన్ ఆమెను NATO వర్గాలలో “అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యక్తి”గా మరియు “ఐదేళ్లకు పైగా NATO మంత్రులలో అత్యంత అనుభవజ్ఞురాలైన నాయకురాలు”గా అభివర్ణించారు. 2023లో కూడా, ఆ పదవిని చేపట్టేందుకు ఆమె అత్యంత అనుకూలమైన అభ్యర్థిగా భావించబడ్డారు.

2 జూలై 2019న, యూరోపియన్ కౌన్సిల్ ఆమెను యూరోపియన్ కమిషన్ అధ్యక్షురాలి అభ్యర్థిగా ప్రతిపాదించింది. ఆ తర్వాత 16 జూలైన యూరోపియన్ పార్లమెంట్ ఆమెను ఎన్నుకుంది; ఆమె 1 డిసెంబర్న బాధ్యతలు స్వీకరించారు, తద్వారా ఈ పదవిని చేపట్టిన మొదటి మహిళగా నిలిచారు. రష్యన్ ఫెడరేషన్ కోసం అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్‌ను ఏర్పాటు చేసే దిశగా తన కమిషన్ కృషి చేస్తుందని ఆమె నవంబర్ 2022లో ప్రకటించారు. ఫోర్బ్స్ (Forbes) ఆమెను 2022, 2023, 2024 మరియు 2025 సంవత్సరాలలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన మహిళగా పేర్కొంది.

18 జూలై 2024న, యూరోపియన్ పార్లమెంట్ సభ్యుల సంఖ్య 720 కాగా, అందులో 401 మంది సభ్యుల సంపూర్ణ మెజారిటీతో వోన్ డెర్ లేయెన్ యూరోపియన్ కమిషన్ అధ్యక్షురాలిగా తిరిగి ఎన్నికయ్యారు. 2019 నాటి ఎన్నికలతో పోలిస్తే, ఈసారి ఆమెకు లభించిన సంపూర్ణ మెజారిటీ సుమారు ముప్పై ఓట్ల తేడాతో మరింత బలపడింది

కుటుంబం  ప్రారంభ జీవితం:

వోన్ డెర్ లేయెన్ 1958లో బెల్జియంలోని బ్రస్సెల్స్ నగరంలో ఉన్న ఇక్సెల్లెస్ (Ixelles)లో జన్మించారు; ఆమె 13 ఏళ్ల వయస్సు వరకు అక్కడే నివసించారు. ఆమె తండ్రి ‘బాల్సెన్’ (Bahlsen) అనే ఆహార ఉత్పత్తుల సంస్థకు CEOగా బాధ్యతలు చేపట్టడం మరియు లోయర్ సాక్సోనీ రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో చురుకుగా పాల్గొనడం ప్రారంభించడంతో, 1971లో ఆమె హనోవర్ ప్రాంతంలోని సెహండే (Sehnde)కు మారారు.

1986లో, ఆమె వైద్యుడైన హైకో వోన్ డెర్ లేయెన్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు. ఆయన జర్మన్ కులీన వర్గానికి చెందిన  పట్టు వ్యాపారం ద్వారా సంపదను ఆర్జించిన ‘వోన్ డెర్ లేయెన్’ కుటుంబానికి చెందినవారు. వారికి 1987 మరియు 1999 మధ్య జన్మించిన ఏడుగురు పిల్లలు ఉన్నారు. వాన్ డెర్ లేయెన్ లూథరన్ మతస్థురాలు.

ఆమె హానోవర్ సమీపంలోని బర్గ్డోర్ఫ్‌లోని ఒక వ్యవసాయ క్షేత్రంలో తన కుటుంబంతో కలిసి నివసిస్తుంది, అక్కడ వారు గుర్రాలను పెంచుతారు. ఆమెకు గుర్రపు స్వారీ అంటే చాలా ఇష్టం మరియు పోటీ గుర్రపు స్వారీలో పాల్గొంది.

విద్య  వృత్తి జీవితం:

ఉర్సులా వాన్ డెర్ లేయెన్ యొక్క ముత్తవ్వ, ప్రభావవంతమైన దక్షిణ కరోలినా ప్లాంటర్ క్లాస్ కుటుంబమైన లాడ్సన్‌కు చెందినది — థామస్ సుల్లీ గీసిన చిత్రం, సుమారుగా. 1823. వాన్ డెర్ లేయెన్ 1970ల చివరలో లండన్‌లో రోజ్ లాడ్సన్ అనే మారుపేరుతో నివసించారు.

1976లో ఆమె తండ్రి రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించి లోయర్ సాక్సనీ రాష్ట్రానికి మంత్రి-అధ్యక్షుడిగా అయినప్పుడు, వాన్ డెర్ లేయెన్ 1971లో హనోవర్ ప్రాంతానికి మారారు. 1977లో, ఆమె గోటింగెన్ విశ్వవిద్యాలయంలో అర్థశాస్త్రం చదవడం ప్రారంభించారు. పశ్చిమ జర్మనీలో కమ్యూనిస్ట్ తీవ్రవాదం భయం తీవ్రంగా ఉన్న సమయంలో, ఆమె ఒక ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడి కుమార్తె అయినందున రెడ్ ఆర్మీ ఫ్యాక్షన్ (RAF) ఆమెను కిడ్నాప్ చేయడానికి ప్రణాళిక వేస్తోందని ఆమె కుటుంబానికి చెప్పడంతో, ఆమె 1978లో లండన్‌కు పారిపోయారు. ఆమె లండన్‌లో ఒక సంవత్సరానికి పైగా అజ్ఞాతంలో గడిపారు, అక్కడ ఆమె పట్టుబడకుండా ఉండేందుకు రోజ్ లాడ్సన్ అనే పేరుతో స్కాట్లాండ్ యార్డ్ రక్షణలో నివసించారు మరియు లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్‌లో చేరారురోజ్ యొక్క జర్మన్ సంక్షిప్త రూపమైన రోషెన్, చిన్నప్పటి నుండి ఆమె మారుపేరుగా ఉండేదికాగా లాడ్సన్ ఆమె అమెరికన్ ముత్తవ్వ పేరు.

యూరోపియన్ కమిషన్ అధ్యక్షురాలు:

2 జూలై 2019న, యూరోపియన్ కమిషన్ అధ్యక్ష పదవికి వాన్ డెర్ లేయన్‌ను యూరోపియన్ కౌన్సిల్ తమ అభ్యర్థిగా ప్రతిపాదించిందిజూలై 16న, యూరోపియన్ పార్లమెంట్ ఆమె నామినేషన్‌ను 383కి 327 ఓట్లతో ఆమోదించింది. ఆమెను నామినేట్ చేసే ఓటింగ్‌కు జర్మనీ దూరంగా ఉంది. యూరోపియన్ కౌన్సిల్‌లో ఆమె నామినేషన్‌కు మద్దతు ఇవ్వడానికి జర్మనీ నిరాకరించడానికి కారణం, వాన్ డెర్ లేయెన్ తన స్వదేశంలో విభజనవాదిగా పరిగణించబడటమేనని ‘ది గార్డియన్’ పత్రికలోని ఒక కథనం పేర్కొంది. ఈ పదవిని చేపట్టిన మొదటి మహిళ ఈమె మరియు కమిషన్ మొదటి అధ్యక్షుడు వాల్టర్ హాల్‌స్టెయిన్ తర్వాత ఈ పదవిని చేపట్టిన మొదటి జర్మన్ కూడా ఈమెనే.

ఆమె బ్రస్సెల్స్‌లో నివసిస్తున్నప్పుడు, ఆమె చెల్లెలు బెనిటా-ఈవా పదకొండేళ్ల వయసులో క్యాన్సర్‌తో మరణించింది. ఆ క్యాన్సర్ విషయంలో “మా తల్లిదండ్రుల అపారమైన నిస్సహాయత” ఆమెకు గుర్తుకువచ్చింది. ఇది ఆమెను తన కమిషన్‌లో క్యాన్సర్‌ను ఒక ప్రధాన అంశంగా చేసుకోవడానికి ప్రేరేపించింది.

ఆమె నామినేషన్‌ను ప్రకటిస్తూ జరిగిన పత్రికా సమావేశంలో, యూరోపియన్ కౌన్సిల్ అధ్యక్షుడు డోనాల్డ్ టస్క్, వాన్ డెర్ లేయెన్ తన పరిపాలనలో కమిషన్ మొదటి-ఉపాధ్యక్షుడు ఫ్రాన్స్ టిమ్మర్‌మాన్స్‌ను కొనసాగించాలనే ఉద్దేశాన్ని పేర్కొన్నారు. టిమ్మర్‌మాన్స్ గతంలో కమిషన్ అధ్యక్ష పదవికి “ప్రధాన అభ్యర్థులలో” (జర్మన్: స్పిట్జెన్‌కాండిడాట్) ఒకరిగా ఉన్నారు. అభ్యర్థిగా, ఆమె “యూరప్ కోసం నా అజెండా” అనే పేరుతో ఒక పత్రాన్ని ప్రచురించారు,  “అంతర్జాతీయ శాంతి  భద్రత రంగంలో మహిళల వృత్తిపరమైన అభివృద్ధిని” ప్రోత్సహించాలని కోరుకున్న కనీసం ఒక పరిశీలకుడు, “లింగ సమానత్వం మరియు లింగ ప్రధాన స్రవంతి” పట్ల ఆమెకున్న నిబద్ధతకు ఆమెను ప్రశంసించారు.

కమిషన్ అధ్యక్ష పదవికి అభ్యర్థిగా ఆమె నామినేషన్ తర్వాత, ఆమె ఎన్నికకు సంబంధించి EU సంస్థల మధ్య చర్చలను సులభతరం చేయడానికి కమిషన్ ఆమెకు బ్రస్సెల్స్‌లో జీతం, కార్యాలయం మరియు సిబ్బందిని అందించింది. సులభమైన పరివర్తనను ప్రారంభించడానికి, ఈ ఏర్పాట్లు ఆమె అధ్యక్షురాలిగా ఉన్న కాలంలో, యూరోపియన్ పార్లమెంట్ ద్వారా కొత్త కమిషనర్ల బృందం ధృవీకరించబడి, నవంబర్‌లో పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించే వరకు పొడిగించబడ్డాయి. తన కొత్త పాత్ర దృష్ట్యా, వాన్ డెర్ లేయెన్ 31 జూలై 2019న జర్మన్ బుండెస్టాగ్‌లో తన స్థానానికి రాజీనామా చేశారు.

వోన్ డెర్ లేయెన్ ప్రతిపాదిత యూరోపియన్ యూనియన్–మెర్కోసూర్ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందానికి మద్దతు ఇచ్చారు, ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ప్రాంతాలలో ఒకటిగా ఏర్పడుతుంది.బ్రెజిలియన్ గొడ్డు మాంసానికి మార్కెట్ ప్రాప్యతను విస్తరించడం ద్వారా ఈ ఒప్పందం అమెజాన్ వర్షారణ్యం యొక్క మరింత అటవీ నిర్మూలనకు దారితీస్తుందనే భయం ఉంది.

19 నవంబర్ 2019న వోన్ డెర్ లేయెన్ తన ప్రతిపాదిత కమిషనర్ల బృందంతోవోన్ డెర్ లేయెన్ 10 సెప్టెంబర్ 2019న కొత్త ప్రతిపాదిత EU కమిషన్ నిర్మాణాన్ని (ఆమె దీనిని “భౌగోళిక రాజకీయ”మైనదిగా భావించారు) ఆవిష్కరించారు, కమిషనర్ల బృందంలోని అనేక పదవులకు తక్కువ అధికారికంగా మరియు మరింత లక్ష్య-ఆధారితంగా ధ్వనించేలా పేరు మార్చారు, ఇందులో “మన యూరోపియన్ జీవన విధానాన్ని పరిరక్షించడం” కోసం వివాదాస్పద పోర్ట్‌ఫోలియో కూడా ఉంది, ఇది వలస, భద్రత, ఉపాధి  విద్యా విధానాల సమన్వయానికి బాధ్యత వహించే ఉపాధ్యక్ష పదవి. తరువాతి పోర్ట్‌ఫోలియో పేరు తీవ్ర విమర్శలకు గురైంది, ఎందుకంటే ఇది “యూరోపియన్ జీవన విధానం” యొక్క రక్షణను వలస విధానాలతో ముడిపెడుతూ, విదేశీయుల పట్ల ద్వేషపూరిత సందేశాన్ని కలిగి ఉందని భావించబడింది. కాలేజీ కోసం ప్రతిపాదించబడిన నిర్మాణంలో, EPPకి చెందిన వాల్డిస్ డొంబ్రోవ్స్కిస్‌కు ఎగ్జిక్యూటివ్ వైస్-ప్రెసిడెంట్ పదవికి “ఊహించని” పదోన్నతి లభించింది, దీనితో టిమ్మర్‌మాన్స్ మార్గ్రెత్ వెస్టేజర్‌లకు అప్పగించిన పాత్రలకు సమానంగా, మొత్తం మూడు ఎగ్జిక్యూటివ్ వైస్-ప్రెసిడెంట్ పదవులు అయ్యాయి.

EU కమిషన్ అధ్యక్షురాలిగా ఎన్నికయ్యే తన ప్రయత్నాలలో భాగంగా, చట్టాలను ప్రారంభించే హక్కును EU పార్లమెంటేరియన్లకు ఇవ్వాలనే దానికి అనుకూలంగా వాన్ డెర్ లేయన్ వ్యాఖ్యలు చేశారు, కానీ పదవిని స్వీకరించిన కొద్దికాలానికే తన వైఖరిని మార్చుకున్నారు.2025 ఫిబ్రవరి 26న, EUలో తయారయ్యే పరిశుభ్రమైన (పర్యావరణ అనుకూల) ఉత్పత్తుల తయారీకి మద్దతుగా ‘క్లీన్ ఇండస్ట్రియల్ డీల్’ (Clean Industrial Deal) పేరుతో 100 బిలియన్ యూరోల ($104.94 బిలియన్లు) విలువైన చర్యల ప్యాకేజీని కమిషన్ ప్రకటించింది.

2025 మార్చి 4న, వాన్ డెర్ లేయెన్ EU యొక్క 800 బిలియన్ యూరోల ($840 బిలియన్లు) రక్షణ పెట్టుబడి ప్రణాళిక అయిన “రీఆర్మ్ యూరప్” (ReArm Europe)ను ప్రకటించారు. సభ్య దేశాలు రక్షణ రంగంపై వ్యయాన్ని పెంచడాన్ని సులభతరం చేయడానికి, జాతీయ రుణానికి సంబంధించిన ఆర్థిక నిబంధనలను (fiscal rules) యూరోపియన్ యూనియన్ సడలించాల్సి రావచ్చని ఆమె సూచించారు.

2025 జూలైలో, ఇండోనేషియా అధ్యక్షుడు ప్రబోవో సుబియాంటో  వాన్ డెర్ లేయెన్ మధ్య ‘ఇండోనేషియా-EU సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం’ (CEPA)పై రాజకీయ ఒప్పందం కుదిరింది.

2025 జూలైలో జరిగిన అవిశ్వాస తీర్మానంలో వాన్ డెర్ లేయెన్ విజయం సాధించారు; ఇందులో 360 మంది MEPలు ఆమెకు వ్యతిరేకంగా, 175 మంది అనుకూలంగా ఓటు వేశారు. EPP, S&D, రెన్యూ యూరప్ (Renew Europe), గ్రీన్స్/EFA మరియు ECRలోని కొన్ని వర్గాలు ఆమెకు మద్దతు ఇవ్వగా, PfE, ESN, ‘ది లెఫ్ట్’ (The Left) మరియు ECRలోని కొన్ని వర్గాలు ఆమెను వ్యతిరేకించాయి.

బీజింగ్‌లో జరిగిన 2025 జూలై EU-చైనా శిఖరాగ్ర సమావేశంలో, ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు క్షీణించడంలో చైనా పాత్రకు సంబంధించి వాన్ డెర్ లేయెన్ అనేక ఆందోళనలను వ్యక్తం చేశారు. పారిశ్రామికంగా అధిక ఉత్పత్తి సామర్థ్యం (industrial overcapacity) మరియు యూరోపియన్ సంస్థలకు పరిమిత మార్కెట్ లభ్యత కారణంగా పెరుగుతున్న వాణిజ్య అసమతుల్యతను—ముఖ్యంగా చైనాతో EUకు ఉన్న 305.8 బిలియన్ యూరోల లోటును—ఆమె ప్రస్తావించారు. చైనా ఎగుమతి నియంత్రణలను మరియు ప్రపంచ స్థాయి పోటీదారులను దెబ్బతీయడానికి ‘అరుదైన ఖనిజాల’ (rare earths) విషయంలో తనకు ఉన్న ఆధిపత్య స్థానాన్ని వినియోగించుకోవడాన్ని కూడా ఆమె విమర్శించారు. అదనంగా, ఉక్రెయిన్ యుద్ధం జరుగుతున్న సమయంలో రష్యాతో చైనా కొనసాగిస్తున్న సంబంధాలను EU-చైనా సంబంధాల భవిష్యత్తులో ఒక “నిర్ణయాత్మక అంశం”గా ఆమె పేర్కొన్నారు మరియు ఈ సంఘర్షణను ముగించడంలో సహాయపడేలా తన ప్రభావాన్ని ఉపయోగించాలని బీజింగ్‌ను కోరారు. 2025 జూలై 27న, వాన్ డెర్ లేయెన్ మరియు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) మరియు అమెరికా మధ్య ఒక కొత్త కస్టమ్స్ ఒప్పందాన్ని ప్రకటించారు; దీని ప్రకారం యూరోపియన్ ఎగుమతులపై 15% సుంకాలు విధించబడతాయి.

2025 నవంబర్‌లో జరిగిన COP 30 సమావేశంలో, వాన్ డెర్ లేయెన్ నేతృత్వంలోని యూరోపియన్ కమిషన్ ‘ఓపెన్ కోయిలిషన్ ఆన్ కంప్లయన్స్ కార్బన్ మార్కెట్స్’ (Open Coalition on Compliance Carbon Markets)ను ప్రారంభించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ఇందులో 18 దేశాలు చేరాయి. ఉద్గారాల తగ్గింపు ప్రక్రియను ఏడు రెట్లు వేగవంతం చేయగల సామర్థ్యం ఉన్న ప్రపంచ స్థాయి కార్బన్ మార్కెట్‌ను ఏర్పాటు చేయడం ఈ కూటమి లక్ష్యం.

2026 జనవరి 9న, డమాస్కస్‌లో జరిగిన ఒక చారిత్రాత్మక పర్యటనలో, వాన్ డెర్ లేయెన్ సిరియా అధ్యక్షుడు అహ్మద్ అల్-షారాతో సమావేశమయ్యారు. ఈ సందర్భంగా ఆమె సుమారు €620 మిలియన్ల భారీ ఆర్థిక సహాయ ప్యాకేజీని ప్రకటించారు; ఈ నిధులు 2026 మరియు 2027 సంవత్సరాల్లో విడుదల చేయబడతాయి. 2024 చివరలో అసద్ పాలన పడిపోయిన తర్వాత EU-సిరియా సంబంధాలలో వచ్చిన గణనీయమైన మార్పుకు ఈ పర్యటన ఒక నిదర్శనంగా నిలిచింది. తన పర్యటనలో, అలెప్పో నగరంలో సిరియా ప్రభుత్వం మరియు కుర్దిష్ నేతృత్వంలోని SDF మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణలు “ఆందోళనకరమైనవి” అని ఆమె పేర్కొన్నారు.

2026 జనవరిలో, ఇరాన్‌లో ప్రభుత్వంపై జరుగుతున్న విస్తృత నిరసనలను అణచివేసేందుకు చేపట్టిన హింసాత్మక చర్యలను వాన్ డెర్ లేయెన్ తీవ్రంగా ఖండించారు. పెరుగుతున్న ప్రాణనష్టం గురించిన వార్తలపై స్పందిస్తూ, ఆమె ఆ పరిస్థితిని “భయంకరమైనది”గా అభివర్ణించారు.

వాన్ డెర్ లేయెన్  మెర్కోసూర్ (Mercosur) దేశాల (అర్జెంటీనా, బ్రెజిల్, పరాగ్వే మరియు ఉరుగ్వే) నాయకులు 2026 జనవరి 17న పరాగ్వేలోని అసన్సియోన్‌లో EU-మెర్కోసూర్ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందంపై అధికారికంగా సంతకాలు చేశారు. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద స్వేచ్ఛా వాణిజ్య మండలాల్లో ఒకదానిని ఏర్పాటు చేసే లక్ష్యంతో 25 ఏళ్లకు పైగా సాగిన చర్చలు ఈ చారిత్రాత్మక ఘట్టంతో ఒక కొలిక్కి వచ్చాయి. 27 జనవరి 2026న భారత్-యూరోపియన్ యూనియన్ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం అధికారిక సంతకాల కార్యక్రమంలో ఆంటోనియో కోస్టా, నరేంద్ర మోదీ, మరియు ఉర్సులా వాన్ డెర్ లేయెన్

జనవరి 2026లో, ఆర్థిక మరియు వ్యూహాత్మక సంబంధాలను బలోపేతం చేయడానికి 90% పైగా వస్తువులపై సుంకాలను తొలగించే లక్ష్యంతో, భారతదేశం  యూరోపియన్ యూనియన్ ఒక చారిత్రాత్మక భారత్-యూరోపియన్ యూనియన్ స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్నాయివాన్ డెర్ లేయెన్ దీనిని “అన్ని ఒప్పందాలకు తల్లి”గా అభివర్ణించారు] ఈ ఒప్పందం 18 సంవత్సరాల చర్చల తర్వాత కుదిరింది మరియు ఇందులో ప్రత్యేక చలనశీలత మరియు వలసల ఒప్పందం కూడా చేర్చబడింది.

10 మార్చి 2026న పారిస్‌లో జరిగిన అణుశక్తి సదస్సులో, వాన్ డెర్ లేయెన్ యూరప్ అణుశక్తిని తగ్గించడాన్ని ‘వ్యూహాత్మక తప్పిదం’గా అభివర్ణించారు. దిగుమతి చేసుకున్న శిలాజ ఇంధనాలపై తదుపరి ఆధారపడటం వలన ఖండం ధరల పెరుగుదలకు గురైందని, ముఖ్యంగా కొనసాగుతున్న ఇరాన్ యుద్ధం దీనిని మరింత తీవ్రతరం చేసిందని ఆమె పేర్కొన్నారు.ఇలా నిత్య చైతన్యశీలంగా వ్యవహరిస్తున్న మహిళామాణిక్యం వాన్ డెర్ లేయెన్.