భారతీయ సంస్కృతికి సంబంధించిన ఒక లక్ష్యం(త్రివేణి )

భారతీయ సంస్కృతికి సంబంధించిన ఒక లక్ష్యం(త్రివేణి )

డాక్టర్ పి. గుహ-ఠాకూర్త, ఎం.ఏ., పి.హెచ్.డి.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

జనవరి చివరి వారంలో, ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో బెంగాలీ భాషా అధ్యాపకుడైన మిస్టర్ ఎడ్వర్డ్ థాంప్సన్, భారతీయ సంస్కృతికి సంబంధించిన ఒక లక్ష్యంతో భారతదేశానికి వచ్చారని బొంబాయి వార్తాపత్రికలో చదివినప్పుడు, నాకు కొంత నిరాశ కలిగింది. ఎందుకంటే, నా మిత్రుడైన మిస్టర్ థాంప్సన్ ఈ పనిని చేపట్టడానికి చాలా అనువుకాని సమయాన్ని ఎంచుకున్నారని నాకు అనిపించింది. ప్రస్తుతం భారతదేశం, బ్రిటన్‌తో తన రాజకీయ మరియు మేధోపరమైన సంబంధాల విషయంలో ఒక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. అటువంటి పరిస్థితుల్లో, భారతదేశం పట్ల ఎంతో నిష్పాక్షికంగా, నిజాయితీగా వ్యవహరించే మిస్టర్ థాంప్సన్ వంటి మేధావికి కూడా, ఆంగ్ల మరియు భారతీయ సాహిత్యాల మధ్య సాంస్కృతిక సహకారాన్ని పెంపొందించే ప్రయత్నం చేయడం ఏమాత్రం సరైన సమయం కాదు; పైగా, ఇందులో ఆయన విజయం సాధించడం కూడా కష్టమే. నాకున్న ఈ సందేహాలన్నింటినీ వివరిస్తూ ఆయనకు ఒక లేఖ రాశాను. ఆయన పంపిన సమాధానంలో, నా అభిప్రాయంతో ఆయన ఏకీభవిస్తున్నట్లు నేరుగా చెప్పకపోయినా, ఆ లేఖలోని ధోరణి ఏమాత్రం ఉత్సాహంగా లేదు. ఆ తర్వాత, ఆయన ఢిల్లీకి వచ్చినప్పుడు నన్ను కలుసుకోవడానికి వచ్చారు. అప్పుడు నేను మళ్ళీ అదే విషయాన్ని ప్రస్తావించాను. దాదాపు రెండు గంటల పాటు ఆయనతో జరిపిన సంభాషణ ద్వారా, తాను సందర్శించిన మేధో కేంద్రాల నుండి ఆశించిన స్పందన లభించకపోవడంతో ఆయన నిరాశ చెందారని నేను సులభంగా గ్రహించగలిగాను. భారతదేశంలో తాను గడపాలని అనుకున్న కాలాన్ని కుదించుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నానని ఆయన ఎంతో విచారంతో చెప్పారు. కలకత్తా నుండి బయలుదేరే ముందు ఒక పత్రికా ప్రతినిధితో మాట్లాడినప్పుడు, ఆయన ఇక్కడికి వచ్చినప్పటి కంటే ఎంతో బాధతో, నిరాశతో తిరిగి ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లారని స్పష్టమైంది. అయితే, గాంధీ-ఇర్విన్ ఒప్పందంలోని లోపాల గురించి లేదా రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలో మహాత్మా గాంధీ చేసిన పొరపాట్ల గురించి తన అభిప్రాయాలను చెప్పే బదులు, ‘భారతీయ పునరుజ్జీవన ఉద్యమం’ (Indian Renaissance movement) పట్ల ఆయనకు కలిగిన అభిప్రాయాలను మనతో పంచుకుని ఉంటే బాగుండేది. ఈ దేశంలో గడిపిన తక్కువ సమయంలో, భారతదేశానికి మరియు పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి మధ్య కొత్త మేధోపరమైన సంబంధాలను ఏర్పరిచే అవకాశాలేమైనా ఉన్నాయని ఆయన గుర్తించారా, లేదా? ఆయన పూర్తిగా తన సొంత చొరవతోనే ఈ పర్యటన చేపట్టారని, బహుశా అటువంటి మేధోపరమైన సహకారం ఏదైనా సాధ్యమైతే రోడ్స్ ట్రస్టీలకు నివేదిక ఇవ్వాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఈ పర్యటన చేసి ఉండవచ్చని నేను అర్థం చేసుకున్నాను. ప్రస్తుతం చురుకుగా, విలసిల్లుతున్న ఆరేడు భారతీయ మాండలికాలలో దేనిలోనైనా, కనీసం ఆయన అభిప్రాయంలోనైనా పశ్చిమ దేశాలలో గుర్తింపు పొందవలసిన అత్యుత్తమ ప్రతిభ కలిగిన ఆధునిక భారతీయ రచయిత ఎవరైనా మిస్టర్ థాంప్సన్‌కు తారసపడ్డారా? భారతదేశం విడిచి వెళ్ళే ముందు, మిస్టర్ థాంప్సన్ ఈ ప్రశ్నకు తన సంతృప్తితో పాటు మా సంతృప్తి కోసం కూడా సమాధానం కనుగొని ఉండాల్సింది.

ప్రస్తుతం విస్తృతంగా ఉన్న అనేక రాజకీయ, జాతిపరమైన విద్వేషాలు, వైరుధ్యాలు ఉన్నప్పటికీ, భారతదేశంలో ఇంగ్లాండ్ మరియు భారతదేశాల మధ్య ఉన్న అగాధాన్ని పూడ్చాలని, పరస్పరం మేధోపరమైన మరియు సాంస్కృతిక విజయాలను పంచుకోవాలని ఆకాంక్షించే వ్యక్తులు ఇంకా గణనీయ సంఖ్యలో ఉన్నారని నేను నమ్ముతాను. ‘విశ్వభారతి క్వార్టర్లీ’, ‘ఓరియంట్’, ‘త్రివేణి’ వంటి సాహిత్య పత్రికలలో, మిస్టర్ థాంప్సన్ తన మనసులో ఉన్న ఆశయాలకు, ఆదర్శాలకు సరిగ్గా సరిపోయే అంశాలను ఖచ్చితంగా గుర్తించి ఉంటారు. ఇటువంటి పత్రికలు, స్థానిక భాషలలోని వివిధ సాహిత్య రచనలను ఆంగ్లంలోకి అనువదించి ప్రచురించడం ద్వారా, ఆ భాషలను ప్రోత్సహించడానికి నిరంతరం కృషి చేస్తున్నాయి. తద్వారా, భారతదేశం మరియు ఇంగ్లాండ్‌ల మధ్య మేధోపరమైన సహకారాన్ని అత్యంత ఆచరణాత్మక పద్ధతిలో పెంపొందిస్తున్నాయి. మిస్టర్ థాంప్సన్ భారతదేశంలోని వివిధ మేధో కేంద్రాలను సందర్శించినప్పుడు, భారతీయ పునరుజ్జీవనానికి చెందిన నిజమైన సాంస్కృతిక నాయకులతో, ముఖ్యంగా వివిధ స్థానిక భాషలలోని యువ కవులు, నవలా రచయితలు, నాటకకర్తలు లేదా విమర్శనాత్మక వ్యాసకర్తలతో ఎంతవరకు పరిచయం పెంచుకోగలిగారో నాకు తెలియదు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఆధునిక భారతీయ సంస్కృతి మరియు మేధో కార్యకలాపాల మూలాలను తాకడానికి మిస్టర్ థాంప్సన్‌కు ఉన్న ఏకైక మార్గం ఇదే.

మిస్టర్ థాంప్సన్ తాను చేపట్టిన ఈ కార్యానికి ఎంతవరకు తగిన వ్యక్తి అనే విషయంలో నాకు ఎటువంటి సందేహం లేదు. ఎందుకంటే, ఆయనకు భారతీయ మేధో వర్గాలతో పాత పరిచయమే ఉంది. టాగూర్ జీవితం, రచనలపై ఆయన రాసిన గ్రంథాలు, ఆంగ్ల భాషా ప్రపంచంలో కవి గురించి సరైన అవగాహనను, అభినందనను పెంపొందించడంలో ఎంతో దోహదపడ్డాయి. ఆయన స్వయంగా అనేక నవలలు రాశారు; వాటిలో సమకాలీన భారతీయ జీవనాన్ని, దాని సమస్యలను ప్రతిబింబింపజేశారు. ఇవన్నీ భారతీయ సంస్కృతి పట్ల ఆయనకు ఉన్న గాఢమైన ప్రేమకు, గౌరవానికి నిదర్శనాలు. మిస్టర్ థాంప్సన్ స్వయంగా ఒక గొప్ప కవి; కాబట్టి, భారతీయ సాహిత్యంలో సహజంగానే కనిపిస్తున్న గీతాత్మక ధోరణులతో ఆయనకు మేధోపరమైన అనుబంధం ఉండటం సహజమే. బెంగాలీ భాషతో ఉన్నంత గాఢమైన పరిచయం ఇతర భారతీయ భాషలతో ఆయనకు లేకపోవచ్చు, కానీ ఆయనకు చాలా విస్తృతమైన, లోతైన మేధస్సు ఉంది. దీనివల్ల, బెంగాలీ భాషతో ఉన్నంత పరిచయం లేని ఇతర ఆధునిక భారతీయ భాషలలోని సామర్థ్యాలను కూడా, ఆంగ్ల మాధ్యమం ద్వారా ఆయన గుర్తించగలిగి ఉండేవారని నేను భావిస్తున్నాను. అయితే, మిస్టర్ థాంప్సన్ మనస్సు—సగటు విద్యావంతుడైన బ్రిటీష్ వ్యక్తితో పోలిస్తే భారతదేశం పట్ల ఎంతో సానుకూల దృక్పథాన్ని కలిగి ఉన్నప్పటికీ—రాజకీయ పక్షపాతం నుండి పూర్తిగా విముక్తమై లేదేమోనన్న చిన్న సందేహం నాకు ఉంది. భారతదేశానికి రాజకీయ సమానత్వం ఉందని బ్రిటన్ గుర్తించకపోవడమే, మేధోపరమైన రంగంలో సమాన భాగస్వాములుగా సహకరించుకోవడానికి అతిపెద్ద అడ్డంకిగా మారిందని ఆయన కూడా అంగీకరిస్తారు. దీనికి తోడు, భారతదేశంలోని ఒక వర్గం బ్రిటీష్ వారిలో అజ్ఞానం వల్ల కలిగే ఒక రకమైన వ్యంగ్యపూరిత ఉదాసీనత, మరియు తరచుగా, భారతదేశపు గత మరియు ఆధునిక మేధోపరమైన విజయాల పట్ల బలమైన పక్షపాత ధోరణి కనిపిస్తాయి. ఇది అత్యంత విషాదకరమైన విషయం; ముఖ్యంగా, పాశ్చాత్య నాగరికత ప్రభావానికి లోనైన ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే, ఆధునిక భారతదేశం ఆంగ్ల సాహిత్యాన్ని, కళలను ఎంతో ఉత్సాహంతో—బహుశా మరెక్కడా లేనంతగా—ఆదరించిందని గుర్తుచేసుకున్నప్పుడు ఇది మరింత బాధాకరంగా అనిపిస్తుంది. కాబట్టి, భారతీయ సంస్కృతిపై అవగాహన కల్పించే తన లక్ష్యంలో భాగంగా, భారతదేశ సంస్కృతి మరియు సాహిత్యం పట్ల బ్రిటీష్ వారికి ఉన్న అపోహలను, పక్షపాతాలను తొలగించడానికి మిస్టర్ థాంప్సన్ ప్రయత్నించి ఉండాల్సింది. భారతీయ సంస్కృతి పట్ల కేవలం పైపైన చూపే అభిమానం, గౌరవంతో మిస్టర్ థాంప్సన్ అనుకున్న లక్ష్యం ఎప్పటికీ నెరవేరదు.

మీ-బితా దుర్గా ప్రసాద్ –17-11-26-ఉయ్యూరు —

Posted in రచనలు | Leave a comment

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు  అసంబద్ధ  నాటక రచయిత శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -9

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు  అసంబద్ధ  నాటక రచయిత శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -9

162

‘V Anglais’ (ఫ్రెంచ్ పాఠ్యం) ఆంగ్ల అనువాదంలో ‘ది సాక్సన్’ (The Saxon)గా మారినందున, కేవలం మొదటి దానికి మాత్రమే వర్తించే రెండు వాక్యాలను అనువాదంలో సహజంగానే తొలగించారు. అయితే, దానికి పరిహారంగా అన్నట్లుగా, కొన్ని సందర్భోచితమైన మరియు అద్భుతమైన చేర్పులు ఉన్నాయి:

కానీ అసలు విషయం ఏమిటో, ప్రస్తుతం నేను చెప్పలేను—ఇది ఎలా ఉందంటే, పడకను ఎత్తుకుని నడవగలగడం ఎంత అసాధ్యమో, ఇది కూడా అంతే అసాధ్యం [ఇటాలిక్స్‌లో ఉన్న భాగం అదనపు చేర్పు];

అతని ముందు భాగం… కాదు, వెనుక భాగం… కాదు, ముందు భాగమే సరైనది, అతని ముందు భాగం దుమ్ముతో నిండి ఉంది…

చివరి ఉదాహరణలో, ఈ అదనపు చేర్పు మలోన్ (Malone) ఒక చిన్న వివరానికి సంబంధించి ఎంతగా సంకోచిస్తున్నాడో స్పష్టంగా చూపిస్తుంది; తద్వారా, అతను స్వయంగా ఈ కథను రాస్తున్నప్పుడు కలిగే అనుభూతిని ఇది కళ్లకు కట్టినట్లుగా తెలియజేస్తుంది. కొన్నిసార్లు, ఆంగ్లంలో మరింత శక్తివంతమైన వ్యక్తీకరణ కోసం ఫ్రెంచ్ మూలంలోని అర్థాన్ని గణనీయంగా మార్చడం జరిగింది: ఉదాహరణకు, “tout autour c’est le flot des emmerdés, prenant des billets… éternellement” అనే భాగాన్ని “the stench of their harassed mobs scurrying from cradle to grave to get to the right place at the right time” (తమ జీవితకాలమంతా సరైన సమయంలో సరైన చోట ఉండటానికి తొందరపడుతూ, పుట్టినప్పటి నుండి చనిపోయే వరకు పరిగెత్తే విసిగిపోయిన జనసమూహాల దుర్వాసన) అని అనువదించారు. అలాగే, “ayant traversé un marécage à pied, on se met tout simplement à tousser et à éternuer” అనే భాగాన్ని “having waded through a bog, you merely die of pneumonia” (బురద నేల గుండా నడిచి వెళ్లాక, చివరకు మీకు న్యుమోనియా వచ్చి చనిపోతారు) అని మార్చారు.

అనువాదం చాలా సందర్భోచితంగా ఉండటమే కాకుండా (ఉదాహరణకు: “parts… indissolubly bound up together, at least until death do them part” — భాగాలు… మరణం విడదీసే వరకు విడదీయలేనంతగా ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయి), చక్కని లయను కూడా కలిగి ఉంది: “these are flights for which Macmann was not yet fledged” (ఇవి అటువంటి ప్రయాణాలు—వీటి కోసం మాక్‌మాన్ (Macmann) ఇంకా సిద్ధపడలేదు/ఎగరడానికి తగినంతగా ఎదగలేదు). ఇది కొన్నిసార్లు అసలు దానికంటే

మరింత చాకచక్యంగా ఉంటుంది:

‘chattels personal’ అనేది

‘Mens matdriels’^ కంటే మెరుగైనది;

‘from the well of this unending weariness’ అనేది

‘dufond de cette fatigue sans fin’^ కంటే మెరుగైనది; మరియు

‘my sliver of sky is silvery with it yet’ అనేది

il en luit encore^ mon filet de cieL కంటే మెరుగైనది. బహుశా అన్నింటికన్నా ఉత్తమమైనవి

‘his coign of maximum vantage’ (ఫ్రెంచ్‌లో కేవలం poste d’ observation optimal) లోని షేక్స్‌పియర్ ఛాయలు.

మరోవైపు, ci-gU un pauvre con^ tout Im fut aquilon అనే తెలివైన చిన్న పదబంధం,

‘here lies

a ne’er-do-well, six feet imder heU’ లో అంతే మంచి అనువాదాన్ని పొందదు; మరియు fdtais foutue comme un

magot pales to ‘people would rxm a mile from me’ and h malin

malin et demi to ‘he had not thought of that’.

బెకెట్ అప్పుడప్పుడు తన అనువాదంలో ఫ్రెంచ్ పదాలను వదిలివేయడానికి ఇష్టపడతాడు; అయితే, ఇవి అధిక సంఖ్యలో గానీ లేదా గంభీరమైనవిగా గానీ లేవు.

165

ది నవలలు ఆఫ్ శామ్యూల్ బెకెట్

{nervositi) అనేవి మాత్రమే గమనించదగినవి. ఈ సందర్భంలో, ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఫ్రెంచ్ మర్ఫీలో బెకెట్ ‘రాకింగ్-చైర్’ అనే పదాన్ని ‘బెర్స్యూస్’గా జాగ్రత్తగా అనువదించగా, ‘మలోన్ మెర్ట్’లో అతను ఫ్రెంచ్‌లో పూర్తిగా ఆమోదయోగ్యమైన ‘అన్ రాకింగ్-చైర్’ అని చెప్పడంతో సరిపెట్టుకున్నాడు. అంతేకాకుండా, అతను ఎల్లప్పుడూ అంతగా విజయవంతం కాని నూతన పదాలను ఉపయోగించే ధోరణిని కలిగి ఉన్నాడు. ఉదాహరణకు, ‘చనిపోవడం’ అనే పదానికి బదులుగా ‘డ్ఫంగర్’ (‘డ్ఫంట్’ నుండి సృష్టించబడింది) మరియు ‘ఉల్నొమ్మబుల్’లో ‘డ్జెటర్’ మరియు ‘రెజెటన్స్’ల కలయిక అయిన ‘డ్జె-టన్స్’ వంటివి.

నేను ‘మలోన్ మెర్ట్’ యొక్క ఆంగ్ల అనువాదాన్ని కొంత వివరంగా పరిశీలించాను. దీనికి ఒక కారణం, బెకెట్ యొక్క ద్విభాషావాదం భాషా విద్యార్థులకు ఎన్నో సూచనలను, ప్రాముఖ్యతను అందిస్తుంది. మరో కారణం, 5వ అధ్యాయంలో చెప్పిన విషయాన్ని ధృవీకరించడం. అదేమిటంటే, అతని అనువాదాలు సృజనాత్మకమైనవి, ఈ రచయితకు స్వీయ-అనువాదం అనేది ఒక కొత్త అనుభూతినిస్తుంది (మరియు ఈ విషయంలో అతని నాటకాలు కూడా అంతే విజ్ఞానదాయకంగా ఉన్నాయి). ఇది అతని అసలు రచనను సవరించడంతో సమానం; సృష్టికి, అనువాదానికి మధ్య ఉన్న కాలంలో అతనిలో వచ్చిన మార్పుల వెలుగులో దానిని సవరించడం.

అందువల్ల, ఫ్రెంచ్ మూలపాఠాన్ని, ఆంగ్ల అనువాదాన్ని పోల్చి చూడటం ద్వారా, ఒకే భాషలోని విభిన్న కూర్పుల మధ్య ఉండే వ్యత్యాసాలను అధ్యయనం చేయడం ద్వారా లభించేంత విలువైన అంతర్దృష్టులను, ఒక సృజనాత్మక మేధస్సు యొక్క పనితీరు గురించి మనం పొందుతాము.

*

మరింత కచ్చితమైన శైలీపరమైన దృక్కోణం నుండి చూస్తే, ఈ నవల దాని పూర్వపు నవలలంత గొప్పది. ఉదాహరణకు, అది సౌందర్యాత్మక క్షణాలకు ఎదగగలదు:

‘యిడియిక్’ (YidiYik) ఎగురుటను సాపో చూస్తున్న దృశ్యం, ‘ఫాసిన్ పార్ టాంట్ డి బెసోయిన్, డి ఫియెర్ట్డ్, డి పేషెన్స్, డి సోలిట్యూడ్’ (fascine par tant de besoin, de fiertd, de patience, de solitude) అనేది ఒక చిరస్మరణీయమైన చిత్రం,

అనువాదంలో కొద్దిగా దెబ్బతిన్నప్పటికీ, ఈ క్రింది వాక్యం ఆంగ్లంలో కూడా చక్కగా అర్థమవుతుంది:

ఆ నీరు అప్పటికే సూర్యాస్తమయం యొక్క దూరపు కిరణాలను, నారింజ, గులాబీ మరియు ఆకుపచ్చ రంగులను తన లాలనలో ఇముడ్చుకుని, తన అలల చప్పుడులో వాటి దాహాన్ని తీర్చి, ఆపై వణుకుతున్న మడుగులలో వాటిని మళ్ళీ ప్రకాశవంతంగా వ్యాపింపజేస్తుంది.

బెకెట్ ఉపమానాలను ఉపయోగించిన తీరు కూడా బాగుంటుంది:

వారు మాటలను సరిగ్గా రైలు గార్డు తన జెండాలను లేదా లాంతరును ఉపయోగించుకున్నట్లే వాడుకున్నారు… ఇక వారి కుమారుడు ఒక సంకేతం ఇచ్చినప్పుడు, రాత పరీక్షల్లో ఘోరంగా విఫలమై, మౌఖిక పరీక్షల్లో (viva voce) నవ్వులపాలవ్వడం అనేది అత్యున్నత మేధస్సు కలిగిన వారి లక్షణమేమోనని వారు విచారంతో ఆలోచించసాగారు.

164

మలోన్ (MALONE)

అయితే, ఆయన తన సొంత నైపుణ్యాన్ని తక్కువ చేసి చూపించడానికి కూడా వెనుకాడరు:

అతను అలా ముందుకు సాగాడు—ఏ ఆధారం లేక, గాలికి కొట్టుకుపోతున్నట్లుగా, భూమిపై ఏదో ఒక శక్తి అతన్ని అటు ఇటు విసిరేస్తున్నట్లుగా. కొంతసేపు ఆగి, మళ్ళీ ప్రయాణం మొదలుపెట్టినప్పుడు, అది గాలికి కొట్టుకొచ్చిన ఒక పెద్ద గడ్డిపువ్వు (thistle-down) లాగా అనిపించింది—అది అంతకుముందు ఎక్కడైతే ఆగిందో, అక్కడి నుండి గాలి దాన్ని మళ్ళీ పైకి లేపినట్లుగా. ఇక్కడ పోలికల కోసం అనేక ఎంపికలు ఉన్నాయి.

మరో సందర్భంలో, మలోన్ వ్యంగ్యంగా ఇలా అంటాడు: “ఇదొక మంచి భాగం.” ఈ నవలలో సృజనాత్మక ప్రక్రియ (creative act) ఎంతటి తిరస్కారానికి గురవుతుందంటే, అది అంతకుముందు వచ్చిన రచనల్లోని తిరస్కారం కంటే కూడా తీవ్రమైనది. ఇది విరోధాభాసం (paradox) ఏమీ కాదు; ఎందుకంటే, ఈ పుస్తకం ఒక కృత్రిమమైన కల్పనపై (ఒక ముసలివాడు తన చివరి క్షణం వరకు ఎలాగోలా రాస్తూనే ఉండటం) ఆధారపడి ఉంది. ఆ కల్పనే, దాన్ని సృష్టించిన రచయితలోనే దాని పట్ల అసహ్యాన్ని కలిగిస్తుంది. నిజానికి, ఇటువంటి పద్ధతిని వాడటం కొత్తేమీ కాదు: 1955లో మారియాక్ (Mauriac) కూడా ఇలాంటి పద్ధతినే సమర్థవంతంగా ఉపయోగించారు. ఆయన సృష్టించిన ఒక వృద్ధుడు తన ఒప్పుకోలు వాక్యాలను (confessions) రాస్తుంటాడు—అయితే, వాక్యం మధ్యలోనే మరణం వచ్చి ఆ రచన ఆగిపోతుంది. మొదట తన భార్య కోసం, ఆ తర్వాత తన సొంత ఆత్మశుద్ధి కోసం అతను అలా రాస్తుంటాడు. ‘లె నూద్ ద విపీర్’ (Le Nœud de vipères) అనే నవలలోని ఈ క్రింది మాటలు, ‘మలోన్ మూర్’ (Malone meurt) ప్రారంభాన్ని రాసేటప్పుడు బకెట్ (Beckett) మనసులో ఉండి ఉండవచ్చు:

నేను నా చేతిని ఛాతీపై ఉంచి, నా హృదయ స్పందనను గమనిస్తున్నాను. అద్దం అమర్చిన వార్డ్‌రోబ్ వైపు చూశాను; దాని ఒక మూలలో హైపోడెర్మిక్ సిరంజి, అమైల్ నైట్రేట్ సీసా—అంటే, ఏదైనా అత్యవసర పరిస్థితి తలెత్తితే అవసరమయ్యే వస్తువులన్నీ ఉన్నాయి. నేను పిలిస్తే ఎవరైనా వింటారా? … మరణం నన్ను అకస్మాత్తుగా, తెలియకుండానే వచ్చి పట్టుకోదు; అది ఎన్నో ఏళ్లుగా నా చుట్టూ తిరుగుతూనే ఉంది. నేను దాని ఉనికిని వినగలను, దాని శ్వాసను అనుభవించగలను. అది నా పట్ల ఓపికగా ఉంది, ఎందుకంటే నేను దాన్ని ఎదిరించడం లేదు, పైగా దాని క్రమశిక్షణకు లోబడి ఉన్నాను. డ్రెస్సింగ్ గౌను ధరించి, నా జీవితాన్ని ముగింపు వైపు నడిపిస్తున్నాను. మలోన్ మరియు మారియాక్ సృష్టించిన పాత్రలు—ఇద్దరూ తమ రచనల పట్ల స్పృహ కలిగి ఉండి, కథనాన్ని వివరించే కథకులుగా కనిపిస్తారు; అయితే, వారి ఉద్దేశాలు మాత్రం వేర్వేరుగా ఉంటాయి. వీరిద్దరూ తమ రచనను మధ్యలో ఆపి, తమ శరీర స్థితి ఎలా ఉంది, వెలుతురు ఎలా తగ్గుతోంది వంటి విషయాలను మనకు తెలియజేస్తుంటారు. ఇద్దరూ ఒక నోటు పుస్తకంలో రాస్తుంటారు; మలోన్ అయితే తాను రాస్తున్న ప్రతి చిన్న విషయాన్ని మనకు వివరిస్తుంటాడు:

నా చిటికెన వేలు పెన్సిల్‌కు ముందుగా కాగితంపై కదులుతూ, అంచు దగ్గరకు రాగానే—అంటే లైన్ ముగింపు వచ్చేసిందని—నాకు హెచ్చరికలా సంకేతం ఇస్తుంది… కాగితంపై నా చిటికెన వేలు కదులుతున్నప్పుడు వచ్చే శబ్దాన్ని, ఆ తర్వాత దాని వెంటే వచ్చే పెన్సిల్ శబ్దాన్ని నేను వినగలను.

లాంబెర్ట్ కుటుంబం గురించి తాను రాసిన కథ పట్ల మలోన్ ఎంతో సంతృప్తి చెంది, తనను తాను అభినందించుకుంటాడు: ‘ఇదంతా ఎంత సహజంగా, నమ్మశక్యంగా ఉందో…’ ఇక మారియాక్ నవలలోని కథానాయకుడి గురించి, అతని మరణానంతరం అతని కుమారుడు ఇలా ప్రశంసిస్తాడు: ‘ఇందులో లోతైన మానసిక విశ్లేషణలు, ప్రకృతి వర్ణనలు ఉన్నాయి; ఇవన్నీ చూస్తుంటే, ఈ రచయితకు నిజంగానే గొప్ప సాహిత్య ప్రతిభ ఉందనిపిస్తుంది.’ కానీ, ఆ పాత్ర మాత్రం తన సొంత సామర్థ్యాల గురించి తనకు ఏమీ తెలియదన్నట్లుగా నటిస్తుంది: ‘ఒకవేళ నేను వృత్తిపరమైన రచయితనై ఉండి ఉంటే కూడా, నా పాఠశాల రోజుల గురించి ఇంత హృద్యంగా రాయడం నాకు కష్టమయ్యేదేమో…’ మారియాక్ నవలలోని చమత్కారం ఏమిటంటే, రచయిత తన పాత్రకు—ఆ పాత్రకు ఏమీ తెలియదన్నట్లుగా నటిస్తున్నప్పటికీ—తన సొంత ప్రతిభను అప్పగిస్తాడు. ‘మలోన్ డైస్’ (Malone Dies) నవలలో ఈ వ్యూహం మరింత సూక్ష్మంగా ఉంటుంది: మలోన్‌కు తాను రాయగలనని తెలుసు. అతను మనకు ఆసక్తి కలిగించే కథా శకలాలను, అలాగే ‘మానసిక విశ్లేషణలను, ప్రకృతి వర్ణనలను’ అందిస్తూ మనల్ని ఊరిస్తుంటాడు. ఇది మనకు ‘క్రాప్’ (Krapp) పాత్రను గుర్తుకు తెస్తుంది; క్రాప్ తన పాత స్వరాన్ని, అంటే తాను అసహ్యించుకునే తన గత రూపాన్ని రికార్డు చేసిన టేపును, అది వింటున్న మనకు ఆసక్తి పెరుగుతున్న తరుణంలోనే, అసహనంతో యంత్రం నుండి పీకి పారేస్తాడు. పుట్టుకతోనే రచయిత అయినవాడు మాత్రమే రచనను ఈ విధంగా తిరస్కరించగలడు; తనకున్న ప్రతిభ పట్ల బెకెట్‌కు ఉన్న ఈ విరక్తి నిజమైనదే: ‘మాటలను నిందించడంలో అర్థం లేదు, అవి వ్యక్తం చేసే విషయాల కంటే ఏమీ తక్కువ కావు’… ‘దేవుడా, ఇవన్నీ ఎంతటి పాక్షిక సత్యాలు!’… ‘ఈ ప్రలాపంలో అసలు సత్యం ఏముంది?’ — ఇలాంటి ఆత్మనిందతో కూడిన వ్యాఖ్యలు ఈ పుస్తకం నిండా కనిపిస్తాయి, వీటి జాబితాను ఇంకా ఎంతైనా పొడిగించుకుంటూ పోవచ్చు. రచయిత తాను నమ్మిన మాటలే తనను మోసం చేస్తున్నాయని భావిస్తాడు: ‘సృష్టించడం (Invent) – ఇది సరైన పదం కాదు. జీవించడం (Live) – అదీ కాదు. ఏది ఏమైనా సరే.’ అందువల్ల రచన అనేది ఒక ‘తీవ్రమైన విసుగు’గా మారుతుంది; రచయిత ఏదో ఆత్రుతతో, ‘త్వరగా పని పూర్తి చేయాలనే తొందరతో’ పిచ్చిగా రాస్తూ ఉంటాడు. కొన్నిసార్లు మలోన్ (Malone) కథ చెప్పే నాటకాన్ని ఇక కొనసాగించలేకపోతాడు: ‘అతని దేశంలో సమస్య… కాదు, నా వల్ల కాదు’ — ఇలాంటి సందర్భాల్లో, ‘ఇదంతా ఎంత అబద్ధం!’ అని అతను తనలో తాను బాధపడతాడు.

ఒకరు తమ పనిని ఎంతగా అసహ్యించుకున్నా, ఏదో ఒక అనిర్వచనీయమైన కారణం చేత రాయక తప్పదు (వాన్ వెల్డే చిత్రలేఖనం చేసినట్లుగానే). బహుశా జీవించడానికి ఈ ప్రక్రియ ఏదో ఒక రహస్య రీతిలో అవసరమేమో! ఎందుకంటే, మనం మాట్లాడటం ఆపేసిన క్షణమే మన ఉనికి అంతరించిపోతుంది; ‘ది అన్‌నేమబుల్’ (The Unnamable) పాత్రకు ఈ విషయం బాగా తెలుసు. మాడెన్ (Madden) కూడా ఇదే అంటాడు: ‘నేను మాట్లాడటం ద్వారానే ఉనికిని కాపాడుకుంటున్నాను; ప్రతిరోజూ కొంచెం ఎక్కువగా, ప్రతిరోజూ కొంచెం మెరుగ్గా.’ బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రల అనంతమైన సంభాషణల నుండి, అన్నింటికీ మించి, కొన్ని చమత్కారాలు పుట్టుకొస్తాయి:

‘నేను ఈ జాబితాను కూడా పూర్తి చేయను; ఒక చిన్న పక్షి నాకు అలా చెబుతోంది—బహుశా అదే ఆ పవిత్ర ఆత్మ (paraclete) కావచ్చు, చిలుకలాంటి పేరున్న ఆ పక్షి!’

మరియు కొన్ని భయంకరమైన (macabre) విషయాలు కూడా:

‘ఎందుకంటే, చనిపోయి సమాధి చేయబడిన వారు—మనం ఊహించిన దానికి భిన్నంగా—తిరిగి ఉపరితలానికి వస్తారని అతనికి తెలుసు; ఈ విషయంలో వారు నీటిలో మునిగిపోయిన వారిని పోలి ఉంటారు.’ 166

మలోన్

మరియు విరోధాభాసం:

జీవితం ముగిసే ఘట్టం ఎప్పుడూ ఒక కొత్త చైతన్యాన్ని ఇస్తుంది;

అలాగే, వ్యంగ్యం కూడా:

చివరికి నేను ఆకలితో, అంటే ఆకలి చావుతో చనిపోతానేమో అని ఆలోచిస్తుంటే…

… నమ్మశక్యంగా లేదు. అసహాయులైన వృద్ధుల కోసం, చివరి వరకు ఏదో ఒక దైవిక రక్షణ ఉంటుంది కదా.

ఇదొక విపత్తు…

167

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

రూపానికి సంబంధించిన ఈ ప్రశ్నలను ముగించే ముందు, రెండు చివరి విషయాలను ప్రస్తావించాలి. మొదటిది, మలోన్ తన గురించి తాను మాట్లాడుతున్నాడా (చిన్న, అస్తవ్యస్తమైన వాక్యాలు) లేదా తన కల్పిత పాత్రల గురించి మాట్లాడుతున్నాడా (మరింత గంభీరమైన, ‘కథనాత్మక’ వేగం) అనేదానికి అనుగుణంగా బెకెట్ తన రచనా శైలిని నేర్పుగా మారుస్తాడు.

అంతేకాకుండా, మలోన్ తన ముగింపుకు చేరుకుంటున్న కొద్దీ అతని రచన క్రమంగా మరింత అస్తవ్యస్తంగా మారుతుంది, మరియు అతని చివరి మాటలు, సహజంగానే, స్కాట్ చివరి మాటల వలెనే విచ్ఛిన్నమై, ఆగి ఆగి సాగుతాయి.

రెండవది, తన గురించిన మలోన్ ఆలోచనలు యాదృచ్ఛిక అనుబంధ సూత్రం ద్వారా నడపబడతాయి, అయితే అతని కథలు మరింత హేతుబద్ధమైన పద్ధతిలో ముందుకు సాగుతాయి: ఈ వ్యత్యాసం, కథన వేగంలోని వ్యత్యాసం వలెనే ముఖ్యమైనది. మొల్లాయ్ మరియు మోరాన్ లాగా అతను తన ధ్యానంలో విషయాంతరానికి వెళ్తాడని చెప్పలేము, ఎందుకంటే విషయాంతరం అంటే మొదట మొదలుపెట్టిన చోటుకే తిరిగి రావడం.

మలోన్ ఒక విషయం నుండి మరొక విషయానికి దూకుతాడు; ఒక ఆలోచన మనసులోకి వస్తే, మరొకటి తన దారికి అడ్డంగా వచ్చే వరకు ఒక సీతాకోకచిలుకలా దానిని కొంతసేపు అనుసరిస్తాడు (ఏదో ఒక విధంగా సారూప్యత ఉన్నవాటిని ఎంచుకుంటాడు), అది తన ఆస్తులకు సంబంధించినది అయితే తప్ప, అరుదుగా దాని వద్దకు మళ్ళీ తిరిగి వస్తాడు.

అయితే, తన సృష్టించిన పాత్రల పట్ల అతను మరింత విశ్వసనీయంగా ఉంటాడు, ఎందుకంటే తన కథానాయకుడు వయసు పైబడుతున్న కాలాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, అతను చివరిగా ఎక్కడ ఆపాడో అక్కడి నుండే తన కథనాన్ని మళ్ళీ కొనసాగించడంలో అరుదుగా విఫలమవుతాడు.

కానీ తన వరకు చూస్తే, మలోన్ యొక్క ధ్యానాలు, పేరులేనివాడి ధ్యానాల వలె, కేవలం అనుబంధ సూత్రం ద్వారా మాత్రమే నడపబడతాయి. 3^ మీ ^

‘మొల్లాయ్’లో ముందుగా సూచించబడిన గుర్తింపుకు సంబంధించిన ప్రశ్నలు, ‘మలోన్ డైస్’తో బెకెట్ కల్పనా సాహిత్యంలో ప్రధాన ఇతివృత్తంగా మారాయి;

నిజానికి, అతని చివరి నవలలు ప్రధానంగా ‘T’ అనే సర్వనామం యొక్క పరిశోధనకు సంబంధించినవని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు.

‘టెక్స్ట్స్ పూర్ రియన్’ (Textes pour rien) లోని అజ్ఞాత కథానాయకుడిలాగే, మలోన్ (Malone) కూడా తన వ్యక్తిత్వాన్ని పూర్తిగా మరొకరి వ్యక్తిత్వంలో విలీనం చేయాలనే బలమైన కోరికను కలిగి ఉంటాడు. సార్త్రే (Sartre) పరిభాషలో చెప్పాలంటే, ఇది ‘పూర్-స్వా’ (pour-soi – తన కోసం తాను ఉండే స్థితి) తనను తాను ‘ఆన్-స్వా-పూర్-స్వా’ (en-soi-pour-soi – తనలో తాను ఉంటూనే, తన కోసం తాను ఉండే స్థితి)గా మార్చుకోవాలని ప్రయత్నించే సందర్భం; ఇలా మారడం ద్వారా అది శాశ్వతత్వాన్ని పొందుతుందని భావిస్తాడు. మలోన్ దీనిని “నేను ఎప్పుడూ కోరుకున్న, వెతికిన, కానీ ఎప్పటికీ నన్ను అంగీకరించని ఆ అద్భుతమైన సాంగత్యం” అని పిలుస్తాడు. అంతేకాక, తనను తాను నిజంగా కనుగొనే క్రమంలో, తన నుండి తప్పించుకోవడానికి జీవితాంతం ప్రయత్నించానని అతను పేర్కొంటాడు:

నాలో తీవ్రత అనే క్రూర మృగం అటు ఇటు తిరుగుతూ, గర్జిస్తూ, ఆకలితో అలమటిస్తూ, ప్రతిదీ చిన్నాభిన్నం చేస్తుండగా… నేను ఇక ఏమాత్రం గంభీరంగా ఉండకూడదని తీవ్రంగా పోరాడాను,

జీవించాలని, కొత్తగా సృష్టించాలని ఆశించాను… కానీ ప్రతి ప్రయత్నంలోనూ నేను విచక్షణ కోల్పోయి, నా నీడలనే ఆశ్రయంగా భావించి వాటిలోకి పారిపోయాను… ఇతరుల గురించి చెప్పడం లేదా వారిలా జీవించడం ఎలాగో తెలియని విధంగానే, నా గురించి కూడా నేను ఏమీ చెప్పుకోలేకపోయాను.

అయితే, ఇప్పుడు అతను ఒక “చాలా అందమైన” ముగింపు గురించి కలలు కంటున్నాడు; అంటే, “అస్తిత్వం ముగిసే అంచున ఉన్నప్పుడు, మరొకరిగా మారడంలో విజయం సాధించడం”. ‘మలోన్ డైస్’ (Malone Dies) కథ అంతా, అతను ఇలా మారడానికి పదేపదే చేసిన ప్రయత్నాల రికార్డు మాత్రమే (“ఈ అభ్యాస పుస్తకమే నా జీవితం… దీనికి అలవాటు పడటానికి నాకు చాలా కాలం పట్టింది”). తాను ఏదైనా నేర్చుకోవాలనే ఆశతో, ‘మక్‌మాన్’ (Macmann) అనే పాత్రను సృష్టించుకున్నానని, తద్వారా “అతనిలోకి ప్రవేశించగలనని” అతను స్పష్టంగా చెబుతాడు.

తన్ను తాను తప్పించుకోవాలనే ఈ సంక్లిష్ట సమస్య (“నేను మళ్ళీ ఈ శరీరంలోకి ప్రవేశించేది, దాని సమయాన్ని తెలుసుకోవడానికి మాత్రమే… నా మనస్సు ఎక్కడో దూరంగా ఉండి, తన శిథిలాల మధ్య తిరుగుతూ, నేను మాట్లాడుకుంటున్నట్లు వింటాను…”) మరింత కష్టతరమైనది, ఎందుకంటే ‘స్వయం’ (self) అంటే ఏమిటో నిర్వచించడం అంత సులభం కాదు. ఉదాహరణకు, దీనిని ఇంద్రియాల ద్వారా గుర్తించడం సాధ్యం కాదు:

నా ఇంద్రియాలన్నీ పూర్తిగా నాపైనే కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. చీకటిగా, నిశ్శబ్దంగా, నిస్సారంగా ఉన్న నన్ను అవి పట్టుకోలేవు;

అలాగే, శరీరానికి కలిగే బాధల ద్వారా కూడా దీనిని పరిమితం చేయలేం:

రక్త ప్రవాహ శబ్దాలకు, శ్వాసకు దూరంగా, ఎవరికీ తెలియని ఏకాంతంలో నేనున్నాను. నా బాధల గురించి నేను మాట్లాడను. వాటి మధ్య లోతుల్లో దాక్కుని, నాకు ఏమీ అనిపించడం లేదు. నా తెలివిలేని మాంసానికి, నా నిర్జీవ అవశేషాలకు తెలియకుండానే, నేను అక్కడే మరణిస్తున్నాను;

మేధస్సుతో కూడా దీనిని గ్రహించడం సాధ్యం కాదు:

ఈ గందరగోళంలో ఎక్కడో ఆలోచన ఇంకా పోరాడుతోంది, కానీ అది కూడా లక్ష్యాన్ని చేరుకోలేకపోతోంది. ఎప్పటిలాగే, నేను లేని చోటనే అది నన్ను వెతుకుతోంది.

దీని గురించి చెప్పగలిగేదల్లా ఒక్కటే—ఇది వింతైన మార్పులకు లోనవుతుంటుంది:

నాకు… ఒక అంధమైన, అలసిపోయిన చేయి నా అణువుల మధ్య బలహీనంగా తడుముతూ, వాటిని తన వేళ్ల సందుల నుండి జారిపోయేలా చేస్తున్న అనుభూతి బాగా తెలుసు…

మరికొన్నిసార్లు, “నేను ద్రవంగా మారి బురదలా తయారవుతాను”, లేదా “సూది రంధ్రంలో ఇమిడిపోయేంతగా నేను గట్టిపడి, ముడుచుకుపోతాను”.

ఈ కోణంలో చూస్తే, సమస్య ‘తన్ను తాను తప్పించుకోవడం’ కాదు, ‘తన్ను తాను పట్టుకోవడం’ (నిర్వచించడం) అవుతుంది. కాబట్టి, అనివార్యంగానే మనిషి తనను తాను ఏదో ఒక దానితో బంధించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తుంటాడు.

169

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

ఒక వ్యక్తి తనది కాని మరొక ‘స్వయం’ను (self) సృష్టించుకోవాలని లేదా ఊహించుకోవాలని ప్రయత్నించినప్పుడు, అది విఫలం కాక తప్పదు. ఎందుకంటే, అలా చేసే క్రమంలో చివరకు మిగిలేది కేవలం తన సొంత జీవిత చరిత్రే (autobiography) అవుతుంది:

దీనినే నేను ‘ఆట’ అంటాను. బహుశా నేను మళ్ళీ నా గురించి మాట్లాడుకుంటున్నానేమో! మరేదైనా విషయం గురించి అబద్ధం చెప్పడం నాకు అస్సలు చేతకాదా? … నేను చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి; ఏదైనా చెప్పే ముందు ఆలోచించుకోవాలి. ఏదైనా ప్రమాదం పొంచి ఉందని అనిపించినప్పుడు, వెంటనే ఆగి, అసలు నేను ఎలా ఉన్నానో నన్ను నేను చూసుకోవాలి. నిజానికి, నేను తప్పించుకోవాలనుకున్నది ఇదే. కానీ, దీనికి వేరే మార్గం ఉన్నట్లు లేదు. ఆ ‘బురద స్నానం’ (mud-bath) తర్వాత, నా ఉనికి లేని ఈ ప్రపంచాన్ని భరించడం నాకు కొంచెం సులభం కావచ్చు.

మలోన్ (Malone) తన జాగ్రత్తల విషయంలో చాలా నిష్ఠగా ఉంటాడు:

[సాపో (Sapo) యొక్క] ఆ సముద్ర పక్షి (gull) వంటి కళ్లు నాకు నచ్చలేదు… ఇది చిన్న విషయమే అని నాకు తెలుసు. కానీ, ఇప్పుడు నాకు ప్రతి చిన్న విషయానికీ భయం వేస్తుంది. చాలా అమాయకమైనవిగా అనిపించే ఆ చిన్న చిన్న మాటలు… అవి అగాధంలోంచి పైకి లేచి, మనల్ని కూడా ఆ చీకటి అగాధంలోకి లాగేసే వరకు నిద్రపోవు.

అయినప్పటికీ, అతను తనంతట తానుగా పెట్టుకున్న పనిని మరింత కష్టతరం చేసుకుంటాడు. అప్పుడప్పుడు పాత జ్ఞాపకాల్లోకి వెళ్లడం వల్ల అలా జరుగుతుంది: ఇది చాలా ప్రమాదకరమైన అలవాటు. ఎందుకంటే, జ్ఞాపకాలు అంటువ్యాధిలాంటివి; అవి మనం సృష్టించే కల్పిత కథల్లోకి ‘జీవిత చరిత్ర’ అనే వైరస్‌ను ప్రవేశపెట్టగలవు. ఉదాహరణకు, ఒక సందర్భంలో మలోన్ తన తల్లితో కలిసి ఉన్నప్పుడు, ‘ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి విమానం ఎగురుతుండగా’ చూసిన జ్ఞాపకాన్ని గుర్తు చేసుకుంటాడు. అయితే, అతను అటువంటి జ్ఞాపకాలను సాపో (Sapo) మరియు మాక్‌మాన్ (Macmann) ల గురించిన తన కథల నుండి వేరుగా ఉంచడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. అంతేకాకుండా, తన సృష్టిలోని ఈ పాత్రలను ఎగతాళి చేస్తూ—సాపోను ఒక ‘మూర్ఖుడని’, మాక్‌మాన్‌ను ‘పూర్తిగా ప్రాపంచికమైనవాడని, తార్కిక ఆలోచనలకు ఏమాత్రం పనికిరానివాడని’ పేర్కొంటాడు. కానీ, తాను ‘ఇక్కడ, ఈ మంచం మీద’ ఉన్నానని గుర్తించే సమయం వరకు తన జీవితానికి సంబంధించిన ఏ విషయమూ గుర్తులేదని అతను చెప్పడం కొంత అనుమానాస్పదంగా అనిపిస్తుంది. నిజానికి, “ఆ కోల్పోయిన సంఘటనలను ఊహించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తూ నేను చాలాసార్లు కాలక్షేపం చేశాను” అని, అలాగే “నా చిన్ననాటి రోజులు… అప్పుడప్పుడు మెరుపులా తిరిగి గుర్తుకు వస్తుంటాయి” అని అతను అంగీకరిస్తాడు. చివరికి, అతను ఈ నటనా వైఖరిని పూర్తిగా వదిలేస్తాడు:

అవును, ఒక చిన్న జీవిని—నా చేతుల్లో పట్టుకోగలిగే ఒక చిన్న జీవిని, నా పోలికలతోనే ఉండే ఒక చిన్న జీవిని సృష్టించడానికి ప్రయత్నిస్తాను; నేను ఏమని చెప్పినా సరే,

అంతేకాకుండా, కొద్దిసేపటి తర్వాత అతను మాక్‌మాన్ యొక్క ‘సంధ్యాకాలపు జీవితం’ గురించి ప్రస్తావిస్తూ—అది ఒక రకమైన కోలుకునే దశ (convalescence) లాంటిదని, “ఒకవేళ నా జ్ఞాపకాలు నిజంగా నావే అయితే” అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు. అలాగే, తన కథానాయకుడి ప్రస్తుత వయస్సు గురించి చెబుతూ, “అతను భవిష్యత్తులో చేరుకోబోయే వయస్సుతో పోలిస్తే ఇది ఏమీ కాదు—ఇది నాకు బాగా తెలుసు, ఎందుకంటే దీని మూల్యాన్ని నేను అనుభవించాను” అని అంటాడు. అంతేకాకుండా, మాక్‌మాన్‌కు ఉన్నట్టే మలోన్ (Malone) దగ్గర కూడా ఒక ‘బౌలర్ హ్యాట్’ (bowler hat) ఉంటుంది. తాను సాపో గురించి రాసే అదే నోట్‌బుక్‌లోనే తన గురించి కూడా రాసుకుంటున్నానని అతను చెబుతాడు. దీనిని బట్టి, తాను మర్చిపోయానని భావించిన తన గత జీవితంలోని అనేక సంఘటనలు, ఇతరుల గురించి చెబుతున్నట్లుగా అతను అల్లుకునే కథల్లోనే తిరిగి కనిపిస్తుంటాయని స్పష్టమవుతుంది. అయితే, అతను ఎంతవరకు సొంతంగా కల్పించుకున్నాడు, ఎంతవరకు నిజంగా గుర్తుంచుకున్నాడు అనే విషయంలో కొంత అనిశ్చితి మిగిలే ఉంటుంది. ఈ అస్పష్టతే నవలకి ఒక సూక్ష్మమైన లోతును చేకూరుస్తుంది మరియు కల్పిత సాహిత్యం (fiction) యొక్క స్వభావంపై ఒక ఆసక్తికరమైన విశ్లేషణగా నిలవడానికి తోడ్పడుతుంది—దీనినే బ్లాంచో (Blanchot) “పుస్తకాలన్నీ ఉద్భవించే ఆ గతిశీలతకు చేరువయ్యే స్వచ్ఛమైన ప్రక్రియ” (l’approche pure du mouvement d’où viennent tous les livres) అని పేర్కొన్నారు. అయితే, ఒక విషయం మాత్రం నిశ్చయం: కల్పనా సాహిత్యం రాయడం ద్వారా తనను తాను తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నించిన మొట్టమొదటి బెకెటియన్ కథానాయకుడు మలోన్. మోరాన్ ఒక నివేదిక రాశాడు, ఎందుకంటే మొల్లాయ్ కోసం వెతుకుతున్నప్పుడు తనలో కలిగిన గొప్ప మానసిక మార్పులను అర్థం చేసుకోవడం కోసం అతని అంతరాత్మ అలా చేయమని ఆదేశించింది. మరోవైపు, మలోన్ తనకు అంతుచిక్కని ఒక గుర్తింపు కోసం అన్వేషణలో రాస్తాడు. అయినప్పటికీ, ‘లే కాల్మంట్’ కథానాయకుడిలా తన ప్రస్తుత బాధాకరమైన వాస్తవాలను తప్పించుకోవడం, మరియు ‘అన్‌నామబుల్’ లాగా, ‘విశ్వం దేనితో నిర్మించబడిందో ఆ భయంకరమైన నిశ్శబ్దాన్ని’ దూరంగా ఉంచడం వంటివి అతని ముఖ్యమైన ద్వితీయ ఉద్దేశ్యాలు.

దీని అర్థం మలోన్, మొల్లాయ్ మరియు మోరాన్‌ల కంటే నిరంకుశుల నుండి ఎక్కువ స్వేచ్ఛగా ఉన్నాడని కాదు. అతను కూడా వారిలాగే, తాను ‘అధికారంలో ఉన్న శక్తులు’ అని పిలిచే వాటిపై ఆధారపడతాడు, అయినప్పటికీ అతనితో వాటి వ్యవహారాలు మరింత రహస్యంగా ఉంటాయి. అయితే, వారి ఆజ్ఞ మేరకే తాను తన గదిలో ఉండటానికి అనుమతి లభించిందని అతను అనుకుంటాడు. మరియు అతను యూడీ వంటి ఒక రక్షకుడి గురించి ఇలా మాట్లాడతాడు: ‘బ్రతకలేని, ఇతరులు బ్రతకడాన్ని సహించలేని అతని ఒడిలోకి నేను పారిపోయాను.’ అతను, శిలువ వేయబడిన భంగిమలో నేలపై పడి ఉన్న మాక్‌మాన్ గురించి కూడా మాట్లాడతాడు; బహుశా ‘తన తల్లితో కలిసి జీవించడానికి అంగీకరించి, ఆపై ఆమెను విడిచిపెట్టినందుకు’ కాబోలు, తాను దేనికోసమో శిక్షించబడుతున్నానని అతను భావిస్తాడు. బహుశా మాలోన్ కూడా, మోలోయ్ లాగే, రాయవలసిన బాధ్యతలో ఉండవచ్చు: ఏదేమైనా, అతనికి ఒక సందర్శన ఎదురవుతుంది (‘అది వాళ్లకు వినోదాన్ని కలిగిస్తే…’ అని అతను గొణుగుతాడు) మరియు తాను ఇంతకుముందు ఎక్కడో చూసినట్లు అనిపించే ఆ సందర్శకుడు తన అభ్యాస పుస్తకాన్ని తన నుండి తీసుకుంటాడేమోనని భయపడి, దానిని దాచిపెడతాడు. ఆ వ్యక్తి ‘చిరాకు’గా కనిపిస్తున్నాడు, బహుశా వేషం మార్చుకుని ఉన్నాడేమో — అతను పాతకాలపు శైలిలో ఉన్న నల్లని సూట్, నల్లని టై, బౌలర్ టోపీ ధరించి ఉన్నాడు; జిడ్డుగా ఉన్న నల్లని జుట్టు, గడ్డం మీసాలు లేని పొడవైన ముఖం కలిగి ఉన్నాడు. మధ్యస్థ ఎత్తు, సాధారణ శరీర సౌష్ఠవం ఉన్న అతను, గట్టిగా చుట్టిన గొడుగును పట్టుకుని ఉన్నాడు — కాబట్టి, అతను వేషం మార్చుకున్న మోరాన్ కావచ్చు, లేదా యూదీ (Youdi) పంపిన మరో ఏజెంట్ కావచ్చు. అయితే, ఈ విషయంలో అసలు నిజం ఏమిటనేది…

171

శామ్్యూల్ బెకెట్ నవలలు

మలోన్ (Malone) వెల్లడించలేదు: ఆ సందర్శకుడి గుర్తింపు, అతని రాక వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం అంతుచిక్కని రహస్యంగానే మిగిలిపోయాయి

172

మలోన్

‘ఏకాంత మార్గం’: ‘అవును, అప్పట్లో రోజులు అలా గడిచిపోయాయి… వెచ్చదనం కోసం, తినదగిన చిన్న చిన్న ముక్కల కోసం వెతుకుతూ కాలం హాయిగా గడిచిపోయింది… ఆ కొద్ది ఏళ్లలో, రోజు ముగిసే సమయానికి బేకరీ యజమానులు తరచుగా దయతో ఉండేవారు’. ‘నువెల్స్’ (Nouvelles) కథల్లోని కథానాయకుడిలో కనిపించే కసి, ఇతనిలో కొంత మారింది; ఎందుకంటే ఇతను కోరుకునేది ఒక్కటే—ఎవరూ తన జోలికి రాకుండా, తనను ఒంటరిగా వదిలేయాలని. కానీ, తరచుగా ‘పెద్దవాళ్లు నన్ను వెంటాడేవారు; నీతిమంతులు నన్ను పట్టుకుని, కొట్టి, మళ్లీ ఆ ఆటలోకి, ఆ హడావిడిలోకి, ఆ ఉత్సాహభరితమైన ప్రపంచంలోకి బలవంతంగా నెట్టేవారు’.

ఈ కథానాయకుడు మానవ ప్రపంచానికి ఎంత దూరంగా ఉన్నాడో, ఇంద్రియ గోచరమైన ప్రపంచంలో కూడా అంతే అయోమయంలో ఉన్నాడు: బాహ్య వస్తువుల నుండి వచ్చే సమాచారం (sense-data) తన జ్ఞానేంద్రియాలకు చేరడానికి కొంత సమయం పడుతుందని అతను చెబుతాడు. అంతేకాదు, అటువంటి సమాచారాన్ని విశ్లేషించే సామర్థ్యాన్ని కూడా అతను పూర్తిగా కోల్పోయాడు: ‘ప్రకృతి శబ్దాలు, మానవాళి శబ్దాలు, చివరికి నా సొంత శబ్దాలు కూడా—అన్నీ కలిసిపోయి, అర్థం పర్థం లేని ఒక గందరగోళ ధ్వనిగా మారిపోయాయి’. అందుకే, ‘నా జీవితమంతా నేను కేవలం కొన్ని స్థానిక దృగ్విషయాల పరంపరగా, ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా వచ్చే సంఘటనల వరుసగా మాత్రమే మిగిలిపోయాను’ అని అతను అంటాడు. బెకెట్ సృష్టించిన ఈ పాత్రకు, అనుభవాలను క్రమబద్ధీకరించే వర్గీకరణలన్నీ (categories) విచ్ఛిన్నమైపోయాయి. ముఖ్యంగా, అతని జ్ఞాపకశక్తి అస్సలు నమ్మదగినది కాదు; కాలానికి కూడా పెద్దగా అర్థం లేకుండా పోయింది. మలోన్ ఒకచోట ఇలా అంటాడు: కొన్నిసార్లు తన సొంత శవం గదిలోంచి బయటకు తీసుకువెళ్లబడటం అతనికి కనిపిస్తుందట. ఎందుకంటే, భవిష్యత్తు వర్తమానంతో కలిసిపోయి గందరగోళానికి గురవుతుంది, ఇక వర్తమానం కూడా ఎంత కాలమో అంచనా వేయలేనంత అనిశ్చితంగా ఉంటుంది (‘కనురెప్పలు ఆర్పేంత తక్కువ సమయంలోనే, ఎన్నో రోజులు గడిచిపోతాయి’). సత్యానికి, అసత్యానికి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం కష్టం (‘చివరికి ఒక నిజమైన ప్రకటన చేసే అవకాశం లభించినట్లు అనిపిస్తున్న ఈ అరుదైన సందర్భాన్ని వదులుకోవడానికి నాకు మనసు రావడం లేదు’). అంతా రికార్డు (లిఖితపూర్వక నమోదు) మీదనే ఆధారపడి ఉంటుంది: తన పెన్సిల్‌ను కొంతకాలం పోగొట్టుకున్నప్పుడు మలోన్ ఇలా అంటాడు: ‘నేను మరపురాని రెండు రోజులను గడిపాను, కానీ వాటి గురించి ఎప్పటికీ ఎవరికీ ఏమీ తెలియదు.’ ఎందుకంటే, అతను దేనినైతే రాసి ఉంచడో, అది ఉనికిలో లేనట్లే—సరిగ్గా చెప్పాలంటే, ఎవరూ చూడని చెట్టు ఉనికిలో లేనట్లే. బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రలకు జ్ఞానమీమాంస (epistemology) అనేది ఒక హాస్యాస్పదమైన శాస్త్రం. కాబట్టి, వారు సాంప్రదాయ తత్వశాస్త్రంలోని చిక్కుముడులను వ్యంగ్యంతో చూడటం, అలాగే స్కొలాస్టిక్ తత్వశాస్త్రంలోని ‘నిహిల్ ఇన్ ఇంటెలెక్టు’ (nihil in intellectu – మేధస్సులో ఏమీ లేదు) అనే సూత్రాన్ని దాటి ఏమీ చెప్పలేని చిలుకను (బహుశా జాన్ లాక్ పేర్కొన్న చిలుకను ఉద్దేశించి కావచ్చు) చూసి నవ్వుకోవడం ఆశ్చర్యమేమీ కాదు. అతను ఏదైనా సాంప్రదాయ తాత్విక ప్రతిపాదనను చేసినప్పుడు (కింద ఇటాలిక్స్‌లో ఉన్నట్లుగా), అది వ్యంగ్యంతో కూడి ఉంటుంది:

నాకున్న వస్తువులే నన్ను బలహీనపరిచాయి; ఒకవేళ నేను వాటి గురించి మళ్ళీ మాట్లాడటం మొదలుపెడితే, నేను మళ్ళీ బలహీనపడతాను, ఎందుకంటే ఒకే విధమైన కారణాలు ఒకే విధమైన ఫలితాలకు దారితీస్తాయి.

175

శాముఎల్ బెకెట్ నవలలు

అదేవిధంగా, అతను పొడవైన కోటు ధరించిన మాక్‌మన్‌ను ‘జ్ఞానాన్ని, సంకల్పాన్ని కలిగి ఉన్న ఒక పెద్ద స్థూపం (cylinder)’ అని వర్ణిస్తాడు.

మలోన్‌లోని ద్వంద్వవాదం (dualism), అతని తాత్విక సంశయవాదం (scepticism) ఎంత లోతైనవో, అంతే ప్రాథమికమైనవి. బహుశా సమర్థనీయమేమో కానీ, అతను తన శరీరాన్ని చాలా తక్కువగా చూస్తాడు, దానికి పెద్దగా సామర్థ్యం లేదని భావిస్తాడు: ‘నేను నా శరీరానికి… అది పాటించలేదని నాకు తెలిసిన పాత ఆదేశాలనే మళ్ళీ ఇస్తాను.’ సహజమైన పొడిగింపుగా ఉండే కర్ర లేకపోతే, అతని శరీరం పనికిరాకుండా పోతుంది. మలోన్ జీవితంలో కర్రకు ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది; ఇది మోల్లోయ్ (Molloy) నవలలోని సైకిల్ వంటిది. ఎందుకంటే, శరీరం అనేది ఏదైనా బాహ్య వస్తువు (మాంసంతో సంబంధం లేని అనుబంధం) లేకుండా మనుగడ సాగించలేదు:

నేను నా కాళ్ళను, పాదాలను కొన్ని కదలికలు చేయమని కోరాను. నేను వారిని బాగా ఎరుగుదును; వారు విధేయత చూపడానికి చేసిన ప్రయత్నాన్ని నేను గ్రహించగలను. ఒక సందేశం అందినప్పటి నుండి, దానికి వారు ఇచ్చిన దీనమైన ప్రతిస్పందన వరకు—నాటకీయతతో నిండిన ఆ కొద్దిపాటి కాలం—నేను వారితో కలిసి జీవించాను.

డెకార్టెస్ తన తత్వశాస్త్రం నుండి ఒక ఐరిష్ అభిమాని కాలక్రమేణా ఎలాంటి పరిణామాలను రాబట్టాడో చూసి ఖచ్చితంగా ఆశ్చర్యపోయి ఉండేవారు. బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రల మనస్తత్వానికి, వారి ‘శరీరం-యంత్రం’ (body-machine) ఎంత దూరంగా, ఎంత పరాయిగా మారిపోయిందో ఈ క్రింది భాగం ద్వారా అర్థం చేసుకోవచ్చు. దీనికి సంబంధించిన ఛాయలు ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలోని మిస్టర్ కెల్లీ పాత్ర వర్ణనలోనే కనిపిస్తాయి:

“నా పాదాలు—సాధారణ పరిస్థితుల్లోనే నా తల (అంటే, నేను నివసించే చోటు) నుండి చాలా దూరంగా ఉండేవి—ఇప్పుడు మైళ్ల దూరంలో ఉన్నాయి. వాటిని దగ్గరకు పిలవాలన్నా, ఉదాహరణకు శుభ్రం చేయాలన్నా, కనీసం నెల రోజులకు పైగా సమయం పడుతుంది; అసలు అవి ఎక్కడ ఉన్నాయో వెతకడానికి పట్టే సమయం అదనం… నా వేళ్లు కూడా మరెక్కడో సుదూర ప్రాంతాల్లో రాస్తుంటాయి; నా పుస్తకపు పేజీల మధ్య వీచే గాలి, నాకే తెలియకుండా ఆ పేజీలను తిప్పేస్తుంది.”

ఈ శరీరంలో జీవం అంతరించిపోయే క్షణం, ఒక చెట్టు కూలిపోయినప్పుడు అది ‘మరణించే’ క్షణం లాంటిదే—ఖచ్చితంగా ఇంతే అని చెప్పలేం. మనిషి నెమ్మదిగా ‘మరణంలోకి జన్మిస్తాడు’; గ్యాంగ్రీన్ (కుళ్ళిపోయే వ్యాధి) సహాయంతో ఒక పిండం బయటకు వచ్చినట్లుగా, ‘తల ముందుగా రాగా, శ్మశానవాటికలో ఏడుస్తూ’ పుడతాడు. మరణించే ప్రక్రియను ఇక్కడ ‘బాష్పీభవనంలా నెమ్మదిగా కరిగిపోవడం’ (lingers of evaporation) అని వర్ణించారు. నిజానికి, మలోన్ (Malone) తన సూప్ అందడం ఆగిపోయిన తర్వాత కూడా, పూర్తిగా మరణించడానికి కొంత సమయం తీసుకుంటాడు. ఈ నవలలో, శరీరానికి ఉండే లైంగిక వాంఛలు ఎప్పటిలాగే హాస్యాస్పదంగా చిత్రీకరించబడ్డాయి: మాక్‌మాన్ మరియు మోల్ అనే పాత్రలు, ప్రేమలో ఉన్న వ్యక్తులకు వికృతమైన వ్యంగ్య రూపాలుగా కనిపిస్తారు. ఉదాహరణకు, “మాక్‌మాన్ తన లైంగిక అవయవాన్ని తన భాగస్వామి శరీరంలోకి, ఒక దిండును దిండు కవరులోకి కుక్కడానికి ప్రయత్నిస్తున్నట్లుగా” ఒక దృశ్యం కనిపిస్తుంది. స్విఫ్ట్ రచనల్లో కనిపించేంత తీవ్రమైన—ఒకవేళ అంత అసభ్యకరమైనది కాకపోయినా—ఈ క్రూరమైన హాస్యం బెకెట్ రచనల్లో ఏదో ఒక దశలో రాక తప్పదు; ఎందుకంటే, అంతగా బహిర్గతం కాని ఇతర వర్ణనలలో కూడా ఇటువంటి హాస్యం అంతర్లీనంగా దాగి ఉంటుంది.

175

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

అతను డబ్లిన్ సమీపంలోని కొండల వైపు చూస్తాడు: ‘అక్కడ ఎక్కడో అతను జన్మించాడు, ఒక చక్కని ఇంట్లో, ప్రేమగల తల్లిదండ్రులకు’. బహుశా, ఈ పేరులోని హీబ్రూ మూలాలు కలిగిన ఉపసర్గను మార్చి చూస్తే—లెమ్యుయెల్ నావికులపై చేసిన హత్యాపూరిత దాడిని, ఆ తర్వాత మాక్‌మాన్ మరియు ఇతరులతో కలిసి సముద్రంలోకి బయలుదేరడాన్ని—ఒక రచయిత మానవ ప్రపంచాన్ని వదిలిపెట్టి, తన సొంత సృష్టి అయిన పాత్రల (వారు మానసిక చికిత్సాలయంలోని రోగులే అయినప్పటికీ) సాంగత్యాన్ని కోరుకోవడంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

ఏది ఏమైనప్పటికీ, విచక్షణ మరియు విమర్శనాత్మక దృక్పథం దృష్ట్యా ఈ అంశాన్ని మరింత లోతుగా విశ్లేషించకపోవడమే మంచిది; ఈ నవలలో ఉన్న ఆత్మకథాత్మక అంశాలు అంత ముఖ్యమైనవి కావు, పైగా ఈ పుస్తకాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి వాటి గురించి తెలియాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. అయితే, ఇవి ‘మలోన్ డైస్’ (Malone Dies) అనే ఈ నవలను మరింత ఆసక్తికరంగా, మానవీయ కోణంతో కూడిన రచనగా మలచడంలో తోడ్పడతాయి. ఇక్కడ ‘మానవీయ’ అనే పదాన్ని విస్తృతార్థంలో తీసుకోవాలి; ఎందుకంటే, లైంగికత మరియు మరణం వంటి సున్నితమైన అంశాలను ఇందులో చాలా కఠినంగా, రాజీ పడకుండా చిత్రించారు—ఇది సాధారణ సామాజిక మర్యాదలు లేదా సున్నితత్వ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉండకపోవచ్చు. ఈ కారణం చేతనే, ‘ఫిన్ డి పార్టీ’ (Fin de Partie) లాగే, ఇది కూడా మరణం మరియు అంతం అనే వాస్తవికతను చాలా నిష్కర్షగా చూపిస్తుంది. భూమిపై మిగిలి ఉన్న జీవన చిహ్నాలను పూర్తిగా తుడిచిపెట్టాలని హ్యామ్ (Hamm) ప్రదర్శించే ధీమా, మరియు మరణం తన చేతిని ఆపే వరకు రచనను కొనసాగించే మలోన్ పట్టుదల—ఈ రెండూ వేర్వేరు మార్గాల్లో ఒకే నైతిక సత్యాన్ని తెలియజేస్తాయి: మరణమే మనకు చివరి శత్రువు, దీనిని మనం ఎప్పటికీ జయించలేము.

‘మలోన్ డైస్’ నవల, బెకెట్ సృష్టించిన కథానాయకుడి పరిణామక్రమంలో ఒక దశకు ముగింపు పలుకుతుంది; ‘వాట్’ (Watt) నవలతో మొదలైన దశ ఇది. అప్పటి నుండి బెకెట్ అగాధంలోకి చాలా లోతుగా ప్రయాణించాడు: అతను ఇకపై తన కథానాయకులు ఉనికికి సంబంధించిన వైరుధ్యాలలో చిక్కుకుపోవడాన్ని కేవలం గమనించడం లేదు; బదులుగా, వారి ప్రవాసంలోనే వారితో కలిసిపోయాడు. దీనికి మూల్యంగా, తన రచనలు తనవి కాని ఒక రకమైన ‘ఉదాసీనత’ (indifference) వల్ల దెబ్బతినేలా చేసుకున్నాడు. శిథిలావస్థలో ఉన్న ప్రపంచం గురించి మాట్లాడాలంటే, ముందుగా తన కళను కూడా ఒక శిథిలంగా మార్చుకుని, ఆపై దానిపై కొత్త నిర్మాణాన్ని చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. తన కథానాయకుల అత్యంత దుర్భర స్థితిలో వారితో భాగస్వామి అవుతూ, అతను మన కోసం కొన్ని బాధాకరమైన, అదే సమయంలో అద్భుతమైన నివేదికలను పంపుతున్నాడు. ఒకసారి ఒక ఫ్రెంచ్ ఇంటర్వ్యూలో అతను ఇలా అన్నాడు: “నేను నా మూర్ఖత్వాన్ని గ్రహించిన రోజున ‘మోలోయ్’ (Molloy) మరియు తర్వాతి రచనలను మొదలుపెట్టాను. అప్పటి నుండి, నాకు అనిపించే విషయాలను యథాతథంగా వ్యక్తం చేయడం ప్రారంభించాను.”

176

మూడవ భాగం

స్వరంగా మారిన కథానాయకుడు

‘ది అన్నేమబుల్’ (L’INNOMMABLE)

సుమారు 1949

‘టెక్స్ట్స్ ఫర్ నథింగ్’ (TEXTES POUR RIEN)

సుమారు 1950

‘ఫ్రమ్ యాన్ అబాండన్డ్ వర్క్’ (FROM AN ABANDONED WORK)

1955

‘హౌ ఇట్ ఈజ్’ (COMMENT C’EST)

1959-1960

M

ఏడవ అధ్యాయం

‘ది అన్నేమబుల్’ (పేరు పెట్టలేనిది)

“ద్రోహం చేద్దాం, ద్రోహం చేద్దాం… ఆ ద్రోహపూరిత ఆలోచనకు ద్రోహం చేద్దాం.”

మోలోయ్ (MOLLOY)

“సృజన అంతా శూన్యం నుండి ఏదో ఒకదాన్ని సృష్టించడమే.”

రాసిన్ (RACINE)

ఈ త్రయీ రచనలలో (trilogy) చివరి భాగం, కేవలం మునుపటి రచనల నుండి తార్కికంగా (దాదాపు ఊహించదగిన విధంగానే) ఉద్భవించినది మాత్రమే కాదు; ఇది బెకెట్ ఇప్పటివరకు రాసిన కల్పిత సాహిత్యం మొత్తానికి ఒక పరిణామం. అంతకుముందు వచ్చిన కథానాయకులు—వారి పేర్లు అప్పుడప్పుడు పాఠంలో కనిపిస్తుంటాయి—చివరికి తొలగిపోతారు. మిగిలేది ఒక్కటే: ఆ అస్తిత్వం యొక్క స్వచ్ఛమైన స్వరం. ఈ పాత్రలన్నింటి వెనుక ఎప్పుడూ ఉంటూ వచ్చిన ఆ అస్తిత్వం, తనకంటూ ఏమీ లేకపోవడంతో, ఈ పాత్రల చిరిగిన వస్త్రాలను ధరించడానికి ప్రయత్నించి విఫలమైంది. ‘ది అన్‌నేమబుల్’ (The Unnamable) బెకెట్ రాసిన అత్యంత వేదనాభరితమైన పుస్తకాలలో ఒకటి; ఇది పాఠకునిపై కూడా తన వేదనను రుద్దుతుంది. ఈ రచనలోని ఆవేదన మనకు అసౌకర్యాన్ని కలిగించలేదని, అందులోని ద్వేషం, దుఃఖం మరియు దయనీయ పరిస్థితులు చదవడాన్ని కొంతవరకు భరించలేనివిగా మార్చలేదని చెప్పడం నిజాయితీ లేని పని అవుతుంది. అయితే, అంతకంటే దారుణమైన విషయం ఏమిటంటే, ఈ నవలను విస్మరించాలని కోరుకోవడం. ఎందుకంటే, దీనిని రచయిత యొక్క అత్యుత్తమ రచనగా కొందరు భావిస్తారు మరియు ఇది హెరాల్డ్ పింటర్ వంటి యువ రచయితలపై ఇప్పటికే బలమైన ముద్ర వేసింది.

దీని సారాంశాన్ని సంతృప్తికరంగా వివరించడం చాలా కష్టం. అయితే, ప్రారంభ పేజీలలోనే ఒక విషయం స్పష్టమవుతుంది: ‘ది అన్‌నేమబుల్’ (పేరు లేని వ్యక్తి) తాను నివసిస్తున్న ఒక ప్రదేశం గురించి వివరిస్తూ, మానవ ప్రపంచం మరియు వారి జీవనశైలుల గురించి తనకు అవగాహన కల్పించిన తన ‘ప్రతినిధుల’ (delegates) గురించి చెబుతాడు. వీరిలో ఒకరి పేరు ‘బాసిల్’, కానీ త్వరలోనే కథానాయకుడు అతని పేరును ‘మహూద్’ (Mahood)గా మార్చేస్తాడు:

“అతడే నాకు నా గురించి కథలు చెప్పాడు, నా స్థానంలో జీవించాడు, నా నుండి బయటకు వచ్చి, తిరిగి నా దగ్గరకు వచ్చి, మళ్ళీ నాలోకి ప్రవేశించి, నాపై కథల వర్షం కురిపించాడు… అతని గొంతు తరచుగా, ఎల్లప్పుడూ నా గొంతుతో కలిసిపోయింది; కొన్నిసార్లు నా గొంతును పూర్తిగా ముంచివేసింది.”

ఆ తర్వాత, కథానాయకుడు ‘మహూద్ చెప్పిన కథలలో’ ఒకదానిని ఉత్తమ పురుష కథనంలో (first person) వివరిస్తాడు. అందులో, అతను తన ‘మిగిలి ఉన్న ఏకైక కాలుతో’ ఎలా తిరుగుతూ వచ్చాడో చెబుతాడు…

179

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

179

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

అతని కుటుంబం పడుకుని ఉన్న ఒక చిన్న గుండ్రని గది. అతను తన లోపలికి తిరిగే సర్పిలాకార మార్గాన్ని పూర్తి చేయడానికి చాలా సమయం తీసుకున్నాడు, ఆ సమయంలో అతని కుటుంబ సభ్యులందరూ ఆహార విషబాధతో మరణించారు. అతను అక్కడికి చేరుకుని, తన ఊతకర్రలతో వారి కుళ్ళిపోతున్న అవశేషాలను చిందరవందర చేసి, మళ్ళీ బయలుదేరాడు, ఈసారి బయటికి తిరిగే సర్పిలాకార మార్గంలో. మహూద్ మళ్ళీ కనిపించినప్పుడు, అతను ‘లోతైన జాడీలో పూల కట్టలా ఇరుక్కుపోయిన’ అవయవాలు లేని మొండెంలా ఉంటాడు. దక్షిణ పారిస్‌లోని వాగిరార్డ్ కబేళాల దగ్గర ఉన్న ఒక మురికి భోజనశాలకు సజీవ పతాకంగా పనిచేస్తాడు. అతని శరీరం ఎంతగా క్షీణించిందంటే, అతను తన తలను కూడా తిప్పలేడు. ఈ విషయంలో అతను స్వయంగా పేరులేనివాడినే పోలి ఉంటాడు. ఆ వాడు మళ్ళీ ఈ కథను, ఇది తనది కాదని చెప్పుకుంటూ, ప్రథమ పురుషంలో చెబుతాడు. ఆ తర్వాత, మహూద్ పేరును మరోసారి మార్చారు, ఈసారి ‘వార్మ్’ అని. ఆ జీవికి శరీరాకృతి లేకపోవడమే కాకుండా, కనీసం అవగాహన మరియు గ్రహణశక్తి కూడా ఉండవు. పేరులేనివాడు అవసరమైతే, ఒక సరీసృపంగానో లేదా గుర్రంగానో దానికి ఉనికిని కల్పించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు.

అది కేవలం ఒక ఆకారం లేని కుప్ప. బాధలోని సూక్ష్మభేదాలను ప్రతిబింబించగల ముఖం దానికి లేదు. కానీ దాని భంగిమ, అంటే అది ఎక్కువ లేదా తక్కువగా ముడుచుకుని ఉండటం, నిస్సందేహంగా నిపుణులకు భావాలను వ్యక్తపరుస్తుంది. అది అకస్మాత్తుగా గంతు వేస్తుందా, లేదా చావుకు దగ్గరైనట్లుగా తన చుట్టలను మెల్లగా లాక్కుంటుందా అనే అవకాశాలను అంచనా వేయడానికి ఇది వారికి వీలు కల్పిస్తుంది.

ఆ కుప్పలో ఎక్కడో ఒక కన్ను, ఒక అడవి గుర్రం కన్ను, ఎల్లప్పుడూ తెరిచే ఉంటుంది… ‘గోతి అగాధంలో ఒక చిన్న అస్పష్ట రూపం’గా ఉండే ‘వార్మ్’ (Worm)కు ఒక గొప్ప బలం ఉంది: ‘అతనికి ఏమీ అర్థం కాదు, ఏమీ ఆలోచించలేడు’. ఈ లక్షణమే అతన్ని నియంతల నుండి కాపాడుతుంది; ఎందుకంటే ‘వారికి ఏమి కావాలో అతనికి తెలియదు, వారు అక్కడ ఉన్నారనే విషయం కూడా అతనికి తెలియదు’. ‘అన్‌నేమబుల్’ (The Unnamable – పేరు లేనివాడు) తన జీవితంలో ఎదురైన మూడు ప్రధాన అంశాల నుండి తప్పించుకోవడానికి వార్మ్‌ను ఒక కవచంగా వాడుకోవాలని ప్రయత్నిస్తాడు. ఆ మూడు అంశాలు: మాట్లాడలేకపోవడం, మౌనంగా ఉండలేకపోవడం, మరియు ఏకాంతం. వీటితోనే అతను ఎలాగోలా సర్దుకుపోవాల్సి వచ్చింది. అయితే, ఇప్పుడు దేనితోనైనా సర్దుకుపోవడం మరింత కష్టతరమవుతోంది: అతను ‘సూక్ష్మ భేదాలను పట్టించుకోలేనంత అలసిపోయాడు’. అతని నాలుక మరింత ఉన్మాదంతో తడబడుతూ మాట్లాడుతుండగా, అతని మనస్సు క్రమంగా విచ్ఛిన్నమవుతోంది. తాను ఎంత ఒంటరిగా ఉన్నాడో అతనికి అప్పుడు స్పష్టమవుతుంది: ‘ఇతరులందరూ పూర్తిగా మాయమైపోయారు, ఇది నాకు నచ్చలేదు’ – చివరికి అతను సృష్టించుకున్న కల్పిత పాత్రలు కూడా అతనికి ఏమాత్రం సహాయపడలేకపోతున్నాయి. ఆ తర్వాత, అతను తన చుట్టూ ఉన్న భయంకరమైన నిశ్శబ్దాన్ని – ‘ఈ స్వరం తప్ప మరేమీ లేదు, అంతటా కేవలం నిశ్శబ్దం మాత్రమే ఉంది’ – పూర్తిగా గ్రహించాల్సి వస్తుంది. ఆ నిశ్శబ్దంతో అతను నిరంతరం పోరాడుతూ, ‘చివరి మాటలు, నిజమైన చివరి మాటలు’ వచ్చి, తనపై పడిన ఈ భారమైన పని (pensum) నుండి విముక్తి కలిగిస్తాయని ఆశతో ఎదురుచూస్తాడు. కానీ, అతనికి బాగా తెలిసినట్లుగా, తనపై విధించబడిన ఈ శిక్ష నుండి ఎటువంటి విముక్తి లేదు. ఈ ఆలోచనతోనే నవల ముగుస్తుంది – ధైర్యంగా, తిరుగుబాటు ధోరణితో, మరియు అత్యున్నతమైన రీతిలో:

అది నిశ్శబ్దమై ఉంటుంది, ఒక క్షణం పాటు, లేదా కొన్ని క్షణాల పాటు; లేదా అది నాదే అయి ఉండవచ్చు—శాశ్వతమైనది అనుకున్నా శాశ్వతంగా నిలవనిది, కానీ ఇప్పటికీ కొనసాగుతూనే ఉన్నది. అది నేనే కావచ్చు. నువ్వు ముందుకు సాగాలి, నేను ఇక ముందుకు సాగలేను, నువ్వు ముందుకు సాగాలి. నేను ముందుకు సాగుతాను, నువ్వు మాటలు చెబుతూనే ఉండాలి,

మాటలు ఉన్నంత వరకు, అవి నన్ను కనుగొనే వరకు, అవి నన్ను నిర్వచించే వరకు;

వింత వేదన, వింత పాపం—నువ్వు ముందుకు సాగాల్సిందే. బహుశా అప్పటికే అంతా పూర్తయిందేమో,

బహుశా వారు నన్ను ఇప్పటికే చెప్పేశారేమో, బహుశా వారు నన్ను

నా కథా ప్రారంభపు గడప వరకు, నా కథలోకి తెరిచే తలుపు ముందు వరకు చేర్చారేమో!

ఒకవేళ ఆ తలుపు తెరుచుకుంటే, అది నేనే అవుతాను, అది నిశ్శబ్దం అవుతుంది.

నేను ఎక్కడ ఉన్నానో నాకు తెలియదు. ఎప్పటికీ తెలియదు;

నిశ్శబ్దంలో ఏదీ తెలియదు. నువ్వు ముందుకు సాగాలి, కానీ నేను ముందుకు సాగలేను.

అయినా, నేను ముందుకు సాగుతాను.

*

బెకెట్ సృష్టించిన ‘మరణోన్ముఖుల చిత్రశాల’లో, ‘పేరు లేని వ్యక్తి’ (The Unnamable)

చివరి విగ్రహం. అతనికి మిగిలిన పాత్రలందరితో పరిచయం ఉంది,

కొందరిని అతను మళ్ళీ కలుసుకుంటాడు కూడా:

మలోన్ (Malone) అక్కడ ఉన్నాడు. అతని ప్రాపంచిక చైతన్యానికి ఇప్పుడు దాదాపు ఎటువంటి ఆనవాళ్లు లేవు.

అతను నా ముందు క్రమబద్ధమైన వ్యవధుల్లో కనిపిస్తుంటాడు—లేదా బహుశా నేనే అతని ముందు

తిరుగుతుండవచ్చు… ఏది ఏమైనా, మలోన్ గురించి చెప్పడానికి పెద్దగా ఏమీ లేదు,

ఎందుకంటే అతని నుండి ఇక ఆశించడానికేమీ లేదు… ఒక్కోసారి అనిపిస్తుంది,

అతను బహుశా మోలోయ్ (Molloy) ఏమో అని. బహుశా అది మోలోయ్ అయి ఉండవచ్చు,

మలోన్ టోపీని ధరించి… ఇద్దరు వ్యక్తులు… మనుషుల ఆకారంలో ఉన్న ఇద్దరు,

నా కళ్ల ముందే ఒకరికొకరు ఢీకొన్నారు… అప్పుడు సహజంగానే నాకు

మెర్సియర్-కామియర్ (Mercier-Camier) అనే జంట గుర్తుకు వచ్చింది.

‘నేను దుస్తులు ధరించి ఉన్నానా?’ అని అతను ఆలోచిస్తాడు;

‘ఈ ప్రశ్నను నేను చాలాసార్లు వేసుకున్నాను, కానీ వెంటనే

మలోన్ టోపీ గురించి, లేదా మోలోయ్ ధరించే పొడవైన కోటు గురించి,

లేదా మర్ఫీ (Murphy) వేసుకునే సూట్ గురించి మాట్లాడటం మొదలుపెట్టాను.’

దీనిని బట్టి చూస్తే, ఈ కల్పిత పాత్రలన్నింటినీ సృష్టించింది అతనే అని అర్థమవుతుంది;

మరో చోట అతను వీటిని ‘నా పిచ్చివాళ్ల సమూహం’ (my troop of lunatics) అని పిలుస్తాడు. మహూద్‌కు ముందు, “నా స్థానంలో మరికొందరు ఉండేవారు; వారు తమను తాము నేనే అని భావించేవారు. వారి మధ్య ఉన్న కుటుంబ పోలికలను బట్టి చూస్తే, ఇది తరతరాలుగా వస్తున్న ఒక వారసత్వ బాధ్యతలా అనిపిస్తుంది” అని అతను అంటాడు. కానీ ఇప్పుడు, ఈ ‘వీరుల’ కుటుంబంతో తనకున్న సంబంధాన్ని పూర్తిగా తెంచుకోవాలని అతను దృఢ నిశ్చయంతో ఉన్నాడు:

“నేను మర్ఫీని కాను, వాట్‌ను కాను, మెర్సియర్‌ను కాను—అంతేకాదు, వారి పేర్లను ఉచ్చరించడానికి కూడా నాకు మనస్కరించడం లేదు. ఇంకా ఎంతోమంది ఉన్నారు—వారి పేర్లు కూడా నాకు గుర్తులేవు—వారు నన్ను తామేనని నమ్మబలికారు. బహుశా ఒత్తిడి వల్లనో, భయం వల్లనో, లేదా అసలు ‘నేను’ ఎవరని అంగీకరించడానికి ఇష్టపడకనో, నేను వారిలా మారడానికి ప్రయత్నించి ఉండవచ్చు. కానీ, వారితో నాకు ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు.”

అతనికి… అనిపిస్తుంది.

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -17-11-26-ఉయ్యూరు —

Posted in రచనలు | Tagged , , , | Leave a comment

ఉత్సాహం లేని వివాహం(త్రివేణి)

ఉత్సాహం లేని వివాహం(త్రివేణి)

(ఒక కథ)

పురసు బాలకృష్ణన్ రచన-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(మూల తమిళ రచన నుండి రచయిత స్వయంగా అనువదించినది)

నా వివాహాన్ని నేను ఇలా పేర్కొంటుంటాను… దీని వెనుక ఏదో గొడవ ఉందేమో అని ఎవరైనా అనుకోవచ్చు. కానీ, అది నిజం కాదు. మా మధ్య ఎలాంటి అపార్థాలూ లేవు. అసలు ముఖ్య వ్యక్తిని నేనే—అంటే వరుడిని—నేను కూడా ఎంతో ఉత్సాహంగా, అందరితోనూ ఎంతో ఆప్యాయంగానే ఉన్నాను.

నిజం చెప్పాలంటే, నా వివాహాన్ని ఉత్సాహం లేకుండా చేసిన వ్యక్తి పదేళ్ల చిన్నారి పద్మ. ఆమె నా భార్య చెల్లెలు.

మేము—అంటే నా భార్య, నేను—ఊయల మీద ఎంతో సంతోషంగా కూర్చుని ఉన్నాము.

“స్త్రీలందరూ పాటలు మొదలుపెట్టవచ్చు,” అని ఒక శాస్త్రిగారు తన గంభీరమైన (గేదె అరుపును పోలిన) స్వరంతో ప్రకటించారు. ఆయన చాలా మంచి మనిషి; మహిళలు జరుపుకునే ఊయల వేడుకలు, ఆటలు, వినోద కార్యక్రమాలు—ఇలా దేనిలోనైనా సరే, ఎంతో సరదాగా కలిసిపోయి పాల్గొనడం ఆయనకు అలవాటు.

“అలమూ, అమ్మా… ఒక పాట పాడవే,” అని ఒక వృద్ధురాలు తన మనవరాలి ప్రతిభను గొప్పగా నమ్ముతూ ప్రోత్సహించింది.

“రెండు రోజులుగా నాకు జలుబు చేసింది, అమ్మమ్మా,” అని అలము సమాధానమిచ్చింది.

“పర్వాలేదులే, పాడేయ్,” అని ఆ వృద్ధురాలు మళ్లీ ప్రోత్సహించింది. ముక్కుతో పాడే ఆ వింతైన గాత్రాలను వినాల్సి వస్తుందేమోనని నేను భయపడ్డాను.

అంతలో మరొకరు, “సంపహం, నువ్వు ఒక పాట పాడవా?” అని అడిగారు.

“నా గొంతు సహకరించడం లేదు, అక్కా,” అని సంపహం బదులిచ్చింది. ఆ తర్వాత, తిరిగి తన అక్కనే పాడమని అభ్యర్థించింది.

“రాధకు మంచి గొంతు ఉంది, తను ఏదైనా పాడవచ్చు కదా!” అని ఎవరో రాధకున్న గాత్ర ప్రతిభను అందరికీ తెలిసేలా చెప్పారు.

“నేను కేవలం ‘పెట్టె’ (హార్మోనియం) తోనే పాడగలను, అమ్మా,” అని రాధ సమాధానమిచ్చింది. ఆ మాటలు పలికేటప్పుడు ఆమె చూపిన హావభావాలు, ఆ సొగసు ఎంత బాగున్నాయో!

“ఇక అసలు పాటలేమైనా వినడానికి అవకాశం ఉంటుందా?” ఒక స్వరం వినిపించింది; అది పురుష కంఠమని స్పష్టంగా తెలిసింది.

“శారదా, ఎవరూ పాడేలా లేరు. కనీసం నువ్వైనా పాడు.”

“ఏం పాడమంటావు?” అని శారద కొంచెం సంకోచిస్తూ అడిగింది.

‘ఎట్టకేలకు ఏదో ఒకటి జరగబోతోంది అన్నమాట!’ అని నాలో నేను అనుకున్నాను.

“‘రామ పట్టాభిరామ’ పాట పాడు.”

“అయ్యో, ఆ పాట నాకు ఎప్పుడూ సరిగ్గా రాదు అక్కా. అస్సలు రాదు!” అంటూ శారద తల అడ్డంగా ఊపింది.

“ఇదీ పరిస్థితి—ఎవరూ పాడరు! ఇక్కడ ఇంతమంది స్త్రీలు ఉన్నారు, సంగీతంలో మంచి శిక్షణ పొందినవారున్నారు, అందరినీ అలరించగలిగే సామర్థ్యం ఉన్నవారున్నారు—కానీ ఎవరూ పాడరు! మీ అందరికీ నేనే నేర్పిస్తాను, చూస్తూ ఉండండి!” అన్నాడు ఒక చిన్న వృద్ధుడు. పక్కనే కూర్చున్న ఒక అమ్మాయి వైపు తిరిగి, “సరే పద్మా, నువ్వు ఒక పాట పాడు. మంచి అమ్మాయి కదా నువ్వు, పాడతావుగా?” అని అడిగాడు.

ఈ పద్మ నా భార్యకు చెల్లెలు.

పద్మ ఏమాత్రం సంకోచించలేదు. ఎటువంటి తడబాటు, హడావిడి లేకుండానే పాట మొదలుపెట్టింది. గొంతును సిద్ధం చేసుకుంటున్న తీరులోనే, ఆమె అసాధారణమైన అమ్మాయి అని నాకు అనిపించింది. ఒకరి తర్వాత ఒకరుగా—పదిమంది పాడిన తర్వాత పదకొండవ వ్యక్తిగా—ఆమె పాడి ఉంటే, బహుశా నాకు ఇంతగా ఆసక్తి కలిగేది కాదేమో! కానీ, మిగిలిన వారంతా రకరకాల సాకులు చెబుతూ మమ్మల్ని ఊరిస్తుంటే, పద్మలో ఏమాత్రం బిడియం లేకపోవడం నాకు వెంటనే నచ్చింది.

ఆమె పాట మొదలుపెట్టే వరకు నేను చాలా ఉత్సాహంగా, ఉల్లాసంగా ఉన్నాను. అలముకు చలి చేసిందని, సంపహమ్‌కు గొంతు నొప్పి అని, రాధ దగ్గర ‘పెట్టె’ (హార్మోనియం పెట్టె) లేదని, శారద గుర్రంలా అటూ ఇటూ కదులుతూ అసహనంగా ఉందని—వీటన్నింటినీ తలచుకుంటూ నాలో నేను నవ్వుకుంటున్నాను. కానీ, పద్మ పాట మొదలుపెట్టగానే, ఆ ఆలోచనలన్నీ నా మనసు నుండి మాయమైపోయాయి. అక్కడ మిగిలింది శూన్యం కాదు; ఏదో ఒక విశాలమైన, అస్పష్టమైన విషాదభరితమైన భావన.

“తోటల్లో… ఆహా…” అంటూ పద్మ తన పాటను మొదలుపెట్టింది.

ఆమె పాట మొదలుపెట్టిన తరుణంలో, నేను చుట్టూ పరికించి చూశాను. అక్కడ ఉన్న మానవ దేవతల (స్త్రీల) ముఖాల్లోని అసహన భావాలను చూస్తుంటే, పద్మ పాడిన పాట వారికి నచ్చలేదని అర్థమైంది.

“ఇక్కడ పాడటానికి ఇదేనా పాట!” అని ఎక్కడి నుంచో ఒక మహిళ గొంతు వినిపించింది.

“ఏ సందర్భంలో ఏం పాడాలో తెలియాలి కదా… ఉదాహరణకు, ఊయల పాట లాంటిది ఏదైనా పాడవచ్చు కదా!” అని మరొకరు అభిప్రాయపడ్డారు.

కానీ, ఆ మాటలను ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా పద్మ తన పాటను కొనసాగించింది:

“తోటల్లో… ఆహా, ఆ తోటల్లో!

అక్కడ ఆ తోటల్లోనే వారున్నారు,

అలసి సొలసి, ప్రాణం పోయేంతలా శ్రమిస్తున్నారు—”

పాట మధ్యలో ఆమె “హిందూ స్త్రీలు” అని పాడినప్పుడు నా ఒళ్లు ఒక్కసారిగా పులకించింది; “ఏదైనా ఉపాయం లేదా!” అని ఆమె గొంతు వణుకుతూ పైకి లేచినప్పుడు నా మనసు కలత చెందింది; ఇక “గానుగలో తిరిగే పశువుల్లా వారు శ్రమిస్తూ, కృశించిపోతున్నారు” అని ఆమె పాడుతుంటే, నా కళ్లలో ఉబికి వస్తున్న కన్నీళ్లను ఆపుకోవడం నాకు కష్టమైపోయింది.

ఆ పాటలో ఆమె “హిందూ మహిళలు” అని పాడినప్పుడు నా ఒళ్లు ఒక్కసారిగా పులకించిపోయింది; “ఏదైనా ఉపాయం లేదా!” అని ఆమె గొంతు వణికినప్పుడు నా మనసు కలత చెందింది; ఇక “గానుగలో ఎద్దుల్లా వారు శ్రమిస్తూ, కృశించిపోతున్నారు” అని ఆమె పాడుతుంటే, నా కళ్లలో ఉబికి వస్తున్న కన్నీళ్లను ఆపుకోవడం నాకు కష్టమైపోయింది.

ఉత్సవాలు జరిగే వేదికలు శోకసభలుగా మారడం కేవలం కథల్లోనే వింటుంటాం. కానీ, నిజంగానే ఆ రోజు, నా దృష్టిలో ఆనందంతో ఊగుతున్న ఊయల కాస్తా విషాదంతో ఊగే ఊయలగా మారిపోయింది… కవి భారతి రాసిన ఈ పాటను నేను వినడం ఇదే మొదటిసారి.

నా మనోభావాలను గమనించకుండానే పద్మ పాట కొనసాగించింది:

“ఎక్కడో చాలా దూరంగా,

దక్షిణ సముద్రం మధ్యలో,

ఎవరూ లేని ఒక ద్వీపంలో,

ఏకాంతమైన అడవిలో,

మన మహిళలు శ్రమిస్తున్నారు,

తోటల్లో… అయ్యో, ఆ తోటల్లో!”

నాలోని ఉత్సాహం, నవ్వు, సంతోషం అన్నీ ఎక్కడికో మాయమైపోయాయి. ఈ పాటతో ఆ చిన్నారి పద్మ నా మనసును పూర్తిగా కదిలించివేసింది.

పాట మధ్యలో, నా పక్కనే కూర్చున్న నా భార్య వైపు చూశాను. ఆమె కళ్లు కన్నీటి తడితో మెరుస్తున్నాయి. నా లాగే ఆమె కూడా ఈ పాటను మొదటిసారి వింటుందేమో అనిపించింది. కానీ వెంటనే, “అది ఎలా సాధ్యం? పద్మ ఆమెకు చెల్లెలు కదా! పద్మ ఈ పాట పాడగా ఆమె ఎన్నోసార్లు విని ఉండాలి కదా!” అని నాలో నేనే అనుకున్నాను. ఏది ఏమైనా, నా పక్కన ఊయల మీద కూర్చున్న నా భార్య చాలా కలత చెంది ఉంది; ఆమె కళ్లు కన్నీళ్లతో నిండిపోయాయి… చివరకు పద్మ పాట ముగిసింది.

“పెళ్లి వేదిక మీద ఇటువంటి పాటనా!” అని ఒక సంగీత విమర్శకుడు అసహనంతో అన్నాడు. “త్యాగరాజ కీర్తనలు ఏవైనా పాడవచ్చు కదా!” అంటూ, ఆ చిన్నారికి అసలు అభిరుచి లేదని తీవ్రంగా విమర్శించాడు.

“పాపం, అది ఇంకా చిన్నపిల్ల కదా! దానికి ఏం తెలుస్తుంది?” అని పద్మను పాడమని కోరిన ఆ వృద్ధుడు సమాధానమిచ్చారు. “ఆమెకు తెలిసిన దానిని ఆమె పాడింది. మన విద్యావంతులైన మహిళలు కనీసం అంత కూడా చేయలేదు.”

ఈ మాటలకు పురికొల్పబడినట్లుగా, అక్కడ గుమిగూడిన విద్యావంతులైన మహిళల్లో ఒకరు వెంటనే ఇలా పాడటం మొదలుపెట్టారు:

“రత్నఖచితమైన ఊయల మీద

ఆయన ఎంతో ఉల్లాసంగా ఊగారు!

ఎంతో ఉల్లాసంగా, ఎంతో ఉల్లాసంగా ఆయన ఊగారు

రత్నఖచితమైన ఊయల మీద!”

నిజం చెప్పాలంటే, ఆమె స్వరం చాలా బాగుంది. కానీ, ఆమె పాడిన పాట నా చెవులకు ఒక పదునైన బాణంలా తగిలింది.

మీ-గబ్బితడుర్గా ప్రసాద్ -16-11-26-ఉయ్యూరు —

Posted in రచనలు | Leave a comment

కృతజ్ఞతాంజలి*(త్రివేణి)

కృతజ్ఞతాంజలి*(త్రివేణి)

ప్రొఫెసర్ ఎన్. ఎస్. ఫడ్కే-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ వంటి మహనీయుని స్మృతికి తగిన నివాళి అర్పించడం అంత సులభం కాదు. ఆయన వ్యక్తిత్వం చాలా సంక్లిష్టమైనది; కేవలం ఒకే కోణంలో ఆయన గొప్పతనాన్ని అంచనా వేయడం సాధ్యం కాదు. ఆయన అనేక కోణాల నుండి కాంతిని వెదజల్లే ఒక అద్భుతమైన రత్నం వంటివారు. ఆయన కవి, తత్వవేత్త, గొప్ప విద్యావేత్త, కళాభిమాని—ముఖ్యంగా సంగీతం, చిత్రలేఖనం, నృత్యం అంటే ఆయనకు ఎంతో ఇష్టం. ఆయన అద్భుతమైన కథా రచయిత, యుగపురుషుడైన నవలా రచయిత. ఆయన పలికిన ప్రతి మాటలో, రాసిన ప్రతి అక్షరంలో, చేసిన ప్రతి పనిలోనూ దృఢమైన జాతీయవాదం, తన మాతృభూమి పట్ల రాజీలేని గర్వం ప్రతిబింబించేవి. ఇలా, ఠాగూర్ ఒక సంక్లిష్టమైన వ్యక్తిత్వం కలవారు—అనేక ఉత్తమ గుణాల అరుదైన సమ్మేళనం. ప్రపంచం ఆయనను అత్యంత గొప్ప భారతీయులలో ఒకరిగా గుర్తుంచుకుంటుంది. బెంగాల్ ప్రజలు ఆయనను ‘గురుదేవ్’గా—బెంగాల్ పునరుజ్జీవనానికి మార్గదర్శిగా, శాంతినికేతన స్థాపకుడిగా స్మరించుకుంటారు. వ్యక్తిగతంగా, నా చిన్నతనంలో నా మనస్సుపై గాఢమైన ముద్ర వేసిన గొప్ప నవలా రచయితగా ఆయనను నేను ఎప్పటికీ గుర్తుంచుకుంటాను. సాహిత్యం పట్ల నాకు కలిగిన ఉత్సాహాన్ని పెంపొందించడంలో, మరికొందరితో పాటు, ఆయన కూడా పరోక్షంగా దోహదపడ్డారు.

నోబెల్ బహుమతి లభించే వరకు, బెంగాల్‌లో కూడా ఠాగూర్ పేరు అందరికీ తెలిసి ఉండేది కాదు. కాబట్టి, మహారాష్ట్రలో మాకు ఆయన గురించి నోబెల్ బహుమతి సందర్భంలోనే తెలియడం ఆశ్చర్యమేమీ కాదు. చాలామంది మరాఠీ పాఠకుల మాదిరిగానే, నేను కూడా మొదట చదివిన ఠాగూర్ రచన ‘గీతాంజలి’. అయితే, ఆ పుస్తకం నాపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపలేకపోయింది. కవితల నాణ్యతను తక్కువ చేయాలని నేను ఇలా అనడం లేదు; కేవలం, అప్పటి సాధారణ మరాఠీ పాఠకులకు ఆ కవితల్లోని భక్తి, ఆధ్యాత్మిక భావనలు కొత్తగా ఏమీ అనిపించలేదని, అందుకే ఆ రచనలోని నవ్యత వారిని అలరించలేదని మాత్రమే చెబుతున్నాను. ‘గీతాంజలి’ని చదువుతున్నప్పుడు, మన సొంత కవి-సంతుల రచనలలో ఇలాంటి కవిత్వం ఎంతో ఉందని నాకు అనిపించింది. కాబట్టి, ‘గీతాంజలి’కి ఉన్న ఏకైక ప్రత్యేకత ఏమిటంటే—అది ఆంగ్ల భాషలో అందుబాటులోకి రావడం వల్ల, భారతదేశం దాటి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న విస్తృత పాఠకలోకానికి చేరడం మాత్రమే. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఆ పుస్తకం నాపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపలేదు. కవిగా రవీంద్రనాథ్ నన్ను ఏమాత్రం కదిలించలేకపోయారు!

కానీ నేను ఆయన నవలలు చదవడం మొదలుపెట్టాక, కథ పూర్తిగా మారిపోయింది. ఆ మహనీయుని గొప్పతనం నాకు క్రమంగా బోధపడసాగింది. ఆయన ప్రతి నవలలోనూ, యవ్వన ప్రేమలోని ఆకర్షణీయమైన సౌందర్యాన్ని, భార్యాభర్తల అనుబంధంలోని మధురమైన పరిపక్వతను, ధార్మిక భక్తి, జాతీయ గర్వం వంటి ఉన్నత భావాల వైభవాన్ని, మానవ దుఃఖం, శోకాలలోని ఔన్నత్యాన్ని ఒక మహాకళాకారుడు తన పనిలో నిష్ణాతుడిగా చిత్రించడం నాకు స్పష్టంగా కనిపించింది. నేను అంతకుముందు బంకిం చంద్ర నవలలు చదివాను, ఇటీవలి సంవత్సరాలలో శరత్ చంద్ర చటర్జీ రచనలు కూడా చదివాను. కానీ, టాగోర్ పట్ల నాకు కలిగినంత ఆకర్షణ వీరెవ్వరిలోనూ కలగలేదు. బెంగాలీ నవలకు నిజమైన కళాత్మక, ఆధునిక స్పర్శను మొట్టమొదట అందించింది రవీంద్రనాథ్ టాగోరే. ఆధునిక బెంగాల్ సాహిత్యానికి కళాత్మక స్వభావంలోని సున్నితత్వాన్ని, సంపన్నతను, సాంకేతిక నైపుణ్యంలోని ఆకర్షణను, కల్పనాశక్తిని, సానుభూతిలోని సున్నితమైన పరిపక్వతను తీసుకువచ్చింది టాగోరే. ఇవి ఆయనకు ముందు బెంగాలీ నవలలో కనబడలేదు, ఆయన తర్వాత ఏ బెంగాల్ రచయిత కూడా ఆ స్థాయిలో వాటిని ప్రదర్శించలేదు.

ఉదాహరణకు, టాగోర్ గారి ‘చొఖేర్‌వాలీ’, ‘నౌకాదుబి’, ‘గౌర్ మోహన్’ లేదా ‘చార్ అధ్యాయ’ తీసుకోండి. వీటిలో ప్రతి ఒక్కదానిలోనూ విభిన్న పాత్రల మధ్య జరిగే అద్భుతమైన, చమత్కారమైన పరస్పర చర్యను మీరు గమనిస్తారు. మిమ్మల్ని ఎంతగానో ఆకట్టుకునే పరిస్థితులు మీకు ఎదురవుతాయి. మానవ దుఃఖం, ఆశయాలు, నిరాశలు, ఆనందాలు, పరవశాలు, పారవశ్యాల సంగీతం, లయ మీకు వినిపిస్తాయి. ఈ పాత్రలు, సంఘటనల సందడికి అతీతంగా, టాగోర్ వ్యక్తిత్వం మీకు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఆయన కళ్ళలో ఒక తాత్విక మెరుపు, ముఖంలో ఒక కవితాత్మక చిరునవ్వు, మానవ జీవితమనే శాశ్వత నాటకంపై తనకున్న లోతైన, విస్తృతమైన అవగాహనను మీకు అందించడానికి ఆయన ఎంతో ఆసక్తిగా ఉంటాడు!

ఒక నవలా రచయిత యొక్క నిజమైన కర్తవ్యం మనల్ని నిజమైన మానవులుగా తీర్చిదిద్దడం, ప్రకృతి సౌందర్యానికి, మానవ సంబంధాల సౌందర్యానికి మన ప్రతిస్పందన సామర్థ్యాన్ని పెంచడం అని నేను ఎల్లప్పుడూ నమ్ముతాను. దివంగత రవీంద్రనాథ్ టాగోర్ ఈ కర్తవ్యాన్ని ఒక అద్భుతమైన, అసాధారణమైన రీతిలో నెరవేర్చారు. ఆయన పేరును స్మరించుకున్నప్పుడల్లా, నా జీవితంలో ఎక్కువ భాగాన్ని అంకితం చేసిన కళాక్షేత్రానికి ఆయన ఒక గొప్ప గురువు అని భావించి, నా మనసు మౌనంగా ఆయనకు నివాళి అర్పిస్తుంది; మంచుతో కప్పబడిన ఏకాంత పర్వత శిఖరం ముందు తల వంచినట్లుగా, గాఢమైన గౌరవంతో నా శిరస్సు ఆయన ముందు వంగుతుంది.

* కొల్హాపూర్‌లోని ‘రవీంద్ర పరిషద్’ నిర్వహించిన రవీంద్ర వార్షికోత్సవ సందర్భంలో సమర్పించిన నివాళి.

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -16-11-26-ఉయ్యూరు .–

Posted in రచనలు | Leave a comment

భారతీయ అకాడమీ ఎందుకు ఉండకూడదు?(త్రివేణి )

భారతీయ అకాడమీ ఎందుకు ఉండకూడదు?(త్రివేణి )

డాక్టర్ పి. గుహ-ఠాకుర్త, ఎం.ఏ., పి.హెచ్.డి.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం .

మనకంటూ ఒక అకాడమీ ఉండాలని గంభీరంగా ఆలోచించాల్సిన సమయం ఆసన్నం కాలేదా? మనకు ఉండాల్సిన ఒక వ్యవస్థ కోసం మనం అభ్యర్థించాల్సి రావడం దురదృష్టకరం. అయితే, మన దేశంలోని ప్రముఖ మేధో కేంద్రాల్లో ఎక్కడా ఇటువంటి అకాడమీని స్థాపించాలనే ఆకాంక్ష ఉన్నట్లు నాకు ఎక్కడా కనిపించలేదు. సుమారు ఏడాది క్రితం, కలకత్తాలోని ఇంపీరియల్ లైబ్రరీకి మాజీ లైబ్రేరియన్‌గా పనిచేసిన మిస్టర్ ఐ. ఏ. చాప్‌మన్, ‘స్టేట్స్‌మన్’ పత్రికకు రాసిన ఒక లేఖను గమనించాను. భారతీయ అకాడమీ ప్రతిపాదనకు సంబంధించి నాకు తెలిసిన ఏకైక ఆలోచన ఇదే; ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, భారతీయ సాహిత్యం పట్ల ఎంతో శ్రద్ధ కలిగిన ఒక ఆంగ్లేయుడు ఈ విషయాన్ని లేవనెత్తారు.

ఒక అకాడమీ అనేది ఎవరో ఒక వ్యక్తికి కలిగిన తాత్కాలిక ఆలోచనతో ఏర్పడే సంస్థ కాదు. దేశవ్యాప్తంగా భారతీయ సంస్కృతిని ఆరాధించేవారు, దానిని ప్రేమించేవారు మరియు ఆ సంస్కృతికి ప్రతినిధులుగా ఉన్న మేధావులు గట్టిగా కోరుకున్నప్పుడు మాత్రమే ఇటువంటి సంస్థ ఉనికిలోకి రాగలదు. ఇతర దేశాల్లో ఒక అకాడమీ ఏ విధంగా అత్యున్నత మేధోపరమైన వేదికగా పనిచేస్తుందో, మన దేశంలో కూడా అటువంటి సంస్థ అవసరమని బహుశా ఇంకా ఎవరూ పూర్తిగా గుర్తించలేదేమో అనిపిస్తుంది.

నేడు భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతీయ భాషా సాహిత్యాల్లో గొప్ప చైతన్యం కనిపిస్తున్నప్పటికీ, ప్రపంచ సంస్కృతుల వేదికపై వ్యక్తిగతంగా లేదా సామూహికంగా గుర్తింపు పొందేందుకు ఆ సాహిత్యాల మధ్య పరస్పర సహకారం చాలా తక్కువగా ఉంది, లేదా అస్సలు లేదు. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, మన లక్ష్యాల మధ్య ఏకాభిప్రాయం లేదు; భారతీయ సంస్కృతికి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో నిజమైన విలువను, గుర్తింపును ఎలా సాధించాలనే దానిపై స్పష్టమైన అవగాహన లేదు. మనం “అంతర్జాతీయ సాంస్కృతిక సహకారం” గురించి గొప్పగా మాట్లాడుకుంటాం, కానీ మన లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి అవసరమైన ఒక నిజమైన జాతీయ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసుకోవాల్సిన అవసరాన్ని మాత్రం విస్మరిస్తున్నాం. ప్రస్తుతం మన ప్రాంతీయ సాహిత్యాలు తమదైన ప్రత్యేక మార్గాల్లో అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి. ఈ సాహిత్యాలలో ప్రతి ఒక్కటి దాని ప్రత్యేక సామర్థ్యాలను, అభిరుచులను అనుసరించడంలో ఎలాంటి హాని లేనప్పటికీ, రచనా కళలో అత్యున్నత ప్రమాణాలను నెలకొల్పి, ప్రతి పునరుజ్జీవన సాహిత్యం యొక్క పెరుగుదలను పర్యవేక్షించి, దాని అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించి, దాని అత్యుత్తమ ఉత్పత్తులకు ప్రపంచ సాహిత్యంలో గుర్తింపును సంపాదించి పెట్టగలరని ఆశించగల, ఎంపిక చేయబడిన కొందరు లలిత సాహిత్యవేత్తల బృందం యొక్క సహాయం, మార్గదర్శకత్వం మరియు అధికారం లేకుండా, ప్రాంతీయ లేదా మండల సంబంధమైన వాటికి భిన్నమైన నిజమైన జాతీయ సంస్కృతిని మనం ఎప్పటికీ నిర్మించలేము.

నేను పైన స్థూలంగా వివరించిన తరహా అకాడమీ లేకపోతే, ప్రపంచంలోని ఇతర నాగరిక దేశాల సంస్కృతులతో సాంస్కృతిక సమాచార మార్పిడిని, సంబంధాలను ఏర్పరచుకోవడం భారత్‌కు ఎప్పటికీ సాధ్యం కాదు. అకాడమీ ద్వారానే మనం రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ వంటి వారి అద్భుత రచనలనే కాకుండా, అభివృద్ధి చెందుతున్న యువ రచయితల ఆశాజనకమైన కృతులను కూడా ప్రపంచ దృష్టికి తీసుకురాగలము; అకాడమీ తన అధికారిక ముద్రను, ఆమోదాన్ని వేయడం ద్వారా వాటికి గుర్తింపు కల్పించగలదు. ప్రొఫెసర్ ఎడ్వర్డ్ థాంప్సన్ తన ‘ఎ లెటర్ ఫ్రమ్ ఇండియా’ (A Letter From India) అనే పుస్తకంలో ఇలా రాశారు: “ఒక రచయిత ప్రపంచంలో తక్కువ మంది మాట్లాడే భాషల్లో ఒకదానిని ఉపయోగిస్తున్నాడన్న కారణంతోనే, అతని ప్రభావం ఒక చిన్న భౌగోళిక పరిధికి మాత్రమే పరిమితం కావాల్సిన అవసరం లేదు.” కానీ, మన యువ రచయితలు సరిగ్గా ఇలాగే భావిస్తున్నారు. భౌగోళిక, భాషా పరమైన పరిమితులు, అలాగే ప్రాంతీయ పరిస్థితుల వల్ల ఎదురయ్యే అడ్డంకులు తమను కట్టిపడేస్తున్నాయని వారు తీవ్రంగా భావిస్తున్నారు. ఒక ‘భారతీయ అకాడమీ’ (Indian Academy) మాత్రమే ఈ లోపాలన్నింటినీ తొలగించగలదు. ఇది తక్కువ మంది మాట్లాడే భాషల్లో రాస్తున్న యువ రచయితల ఆశలకు, ఆశయాలకు కేంద్రబిందువుగా మారడమే కాకుండా, సాహిత్య అభిరుచికి సంబంధించి ఒక ప్రామాణిక నిర్ణేతగా కూడా వ్యవహరించగలదు. భారతదేశంలో సాహిత్య ప్రతిభ పూర్తిగా వికసించేలా ఇది అవసరమైన ప్రేరణను అందించగలదు.

భారతదేశం ఒక నవజాగృతి (renaissance) దశలో ఉందని చెబుతుంటారు, కానీ ఈ నవజాగృతి ఇంకా ఒక స్పష్టమైన రూపం, ఆకృతి, మరియు సమగ్రత లేని అస్థిర స్థితిలోనే ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. అకాడమీ దీనికి అవసరమైన ఆ రూపాలను, స్పష్టతను, మరికొన్ని ఇతర ప్రయోజనాలను కూడా చేకూర్చగలదు. భారతీయ సాహిత్యానికి, పాశ్చాత్య సాహిత్యానికి మధ్య సన్నిహిత సహకారాన్ని పెంపొందించుకోవడానికి ప్రొఫెసర్ థాంప్సన్ తన పుస్తకంలో సూచించిన అంశాలన్నింటినీ, ఈ అకాడమీ ద్వారా సాధించవచ్చు. ఉదాహరణకు, మనం ప్రాచీన మరియు ఆధునిక గద్య, పద్య రచనలతో కూడిన ‘అకాడమీ పుస్తకాలను’ తీసుకురావచ్చు; వివిధ కళా శైలులకు చెందిన చిత్రాలతో ‘భారతీయ కళా వార్షిక గ్రంథాలను’ (Academy Year Books of Indian Art) రూపొందించవచ్చు; ప్రతి ముఖ్యమైన ప్రాంతీయ భాషలోని అత్యుత్తమ రచనలతో ‘భారతీయ సాహిత్య వార్షిక గ్రంథాలను’ (Academy Year Books of Indian Literature) ప్రచురించవచ్చు; అలాగే, ఏదో ఒక ప్రాంతీయ భాషలో అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచిన రచయితకు ఏటా ‘అకాడమీ బహుమతి’ని (Academy Prize) అందించవచ్చు. ఈ విధంగా, ఈ అకాడమీ యొక్క కార్యకలాపాలన్నిటి ద్వారా మనం ప్రతి ప్రాంతీయ భాష యొక్క పురోగతిని గమనించవచ్చు, మరియు ఏ గుర్తింపు పొందిన రచయితలు కన్నుమూశారో, ఏ కొత్త రచయితలు ముందుకు సాగుతున్నారో తెలుసుకోవచ్చు. ప్రతి సంవత్సరం, ఏ భారతీయ రచయిత ప్రపంచ దృష్టికి అత్యంత అర్హుడో కూడా ఈ అకాడమీ నిర్ణయించగలదు.

ఇప్పుడు, ఈ అకాడమీని ఎవరు ఏర్పాటు చేయాలి? తెలుసుకోవలసిన మొట్టమొదటి విషయం దాదాపుగా ఇదే. అకాడమీకి మొట్టమొదటి ఎంపికగా ఎవరైనా, సహజంగానే, టాగోర్ పేరు చెబుతారు. సరోజినీ నాయుడు, సర్ ముహమ్మద్ ఇక్బాల్, అరబిందో ఘోష్, శరత్ చంద్ర చటర్జీ వంటి ఇతర పేర్లు కూడా దృష్టిని ఆకర్షిస్తాయి. కానీ, చేర్చుకోవడానికి అర్హులైన ఇతరుల గురించి మరింత లోతుగా పరిశీలిస్తే, తగినంత నిశ్చయంతో ఏమీ చెప్పలేము. ఎవరైనా ఒక జాబితాను తయారు చేయవచ్చు; కానీ జాబితాను తయారు చేయడం కంటే ఈ వ్యక్తులను ఒకచోట చేర్చడం చాలా ముఖ్యం. వారందరూ సుముఖంగా ఉన్నవారే అనడంలో నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు, కానీ వారు తమ తమ ఆసక్తులతో తీరిక లేకుండా ఉంటారు. కాబట్టి, అన్నింటికన్నా ముందుగా, వారిని ఈ ప్రాజెక్టు వైపు ఆకర్షించే పరిస్థితులను సృష్టించడం అవసరం. అకాడమీ కోసం మనం కోరుకుంటున్న వ్యక్తులలో ఎవరూ చొరవ చూపలేదన్నంత మాత్రాన, వారు అటువంటి ప్రతిపాదన పట్ల ఉదాసీనంగా ఉన్నారని, నాయకత్వం వహించడానికి వారిని ఒప్పించిన తర్వాత కూడా సహకరించరని మనం భావించకూడదు. ఎంపిక సమస్య విషయానికొస్తే, నాకు ఎలాంటి ఇబ్బంది కనిపించడం లేదు, ఎందుకంటే అకాడమీ సభ్యులు తమను తామే ఎన్నుకుంటారు, ఎందుకంటే వారు నిరూపించుకున్న మరియు గుర్తింపు పొందిన నిపుణులు. కానీ వారు పూర్తిగా సాహిత్యవేత్తలు ఉండాలా వద్దా అనే ప్రశ్నను తేల్చాల్సి ఉంది. అలా కాకపోతే, సర్ జె. సి. బోస్, సర్ ఎస్. రాధాకృష్ణన్, సర్ సి. వి. రామన్, సర్ బ్రహ్మణ్ణానాథ్ సీల్ మరియు డాక్టర్ పరంజప్యే వంటి శాస్త్రవేత్తలు మరియు తత్వవేత్తలను చేర్చుకోవాలి. మొదటి అకాడమీ సభ్యుల మొత్తం సంఖ్యను పదిగా నిర్ణయించవచ్చు, మరియు వారు సమావేశమై మొదటి కార్యాచరణ ప్రణాళికను నిర్ణయించుకున్న తర్వాత, మరికొంతమంది సభ్యులను చేర్చుకోవాలా వద్దా అని నిర్ణయించుకోవచ్చు. ఇప్పటికే మౌలికత అనే ముద్ర ఉన్న ఏదైనా రచనను సృష్టించిన వారికి మాత్రమే మనం సభ్యత్వాన్ని పరిమితం చేయకపోతే, త్వరలోనే మన అకాడమీలో కేవలం సగటు వ్యక్తులు, అహంకారులు, ప్రాంతీయ రాజకీయ నాయకులు, మతతత్వ వాచాలకులు, సాహిత్య మోసగాళ్లు మరియు విద్యా పరమైన అసంబద్ధులు మాత్రమే ఉంటారు. అసలు అకాడమీని ఏర్పాటు చేయడంలోని నిజమైన ఉద్దేశ్యం, సాహిత్య అభిరుచికి సంబంధించిన నియమాలను నిర్దేశించగల మరియు విశ్వవ్యాప్తంగా గౌరవించబడే ఒక సమర్థవంతమైన సంస్థను కలిగి ఉండటమే. భారతదేశంలో ఉన్న మేధావులను వారి ఏకాంతం నుండి వెలుగులోకి తీసుకురావాలి, తద్వారా ఏదో ఒక రోజు స్థిరమైన జ్వాలగా మారే ఒక నిప్పురవ్వను రగిలించాలనే ఆశతో. దీనిని సాధించడానికి మనకు పలుకుబడిగల ప్రమోటర్లు మరియు సోఫాలో కూర్చుని కాలక్షేపం చేసే ఔత్సాహికుల మద్దతు అవసరం లేదు. మరియు ఈ స్వచ్ఛమైన ఊటలో మనకు ఎలాంటి బురద అక్కర్లేదు. ఏదేమైనా, అకాడమీ సభ్యులలో మూడింట ఒక వంతు కంటే ఎక్కువ మంది సాహిత్యవేత్తలు కానివారు ఉండకూడదు. అకాడమీ యొక్క రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించడం మరియు దాని పనితీరుకు సంబంధించిన ఇతర అధికారిక వివరాలను, నేను క్లుప్తంగా సూచించిన పద్ధతులలో ఏర్పాటు చేయబడిన మొదటి అకాడమీ సభ్యులకు సౌకర్యవంతంగా వదిలివేయవచ్చు.

అకాడమీ యొక్క లక్ష్యాలు మరియు ఉద్దేశ్యాల విషయానికి వస్తే, ఈ క్రిందివి స్ఫురిస్తున్నాయి: (1) ఒక పత్రికను, ప్రాధాన్యంగా మాసపత్రికను నడపడం; (2) దానికి సమర్పించబడిన అత్యుత్తమ ప్రతిభ గల కొన్ని రచనలను ప్రచురించడం మరియు అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందే అవకాశం ఉన్న ఏ రచననైనా ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విదేశీ భాషలలోకి అనువదించడం; (3) భారతీయ దేశీయ భాషల స్థితిపై కాలానుగుణంగా విచారణలు నిర్వహించడం, వాటి పురోగతిని నమోదు చేయడం, వాటి ప్రగతిశీల అభివృద్ధికి మార్గాలను మరియు పద్ధతులను రూపొందించడం, ప్రతిభావంతులైన రచయితలను ప్రోత్సహించడం, మరియు ఒక దేశీయ భాషలోని రచయితలకు ఇతర దేశీయ భాషల రచయితలకు, అలాగే ప్రజలకు తమను తాము పరిచయం చేసుకోవడానికి సాధ్యమైన ప్రతి అవకాశాన్ని కల్పించడం.

భారతీయ అకాడమీ కోసం నేను ఊహించిన పనికి ఇది కేవలం ప్రాథమిక స్వరూపం మాత్రమే; మిగిలినది కాలక్రమేణా దానంతట అదే రూపుదిద్దుకుంటుంది.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-11-26-ఉయ్యూరు .–

Posted in రచనలు | Leave a comment

ముగ్గురు ఆక్స్‌ఫర్డ్ విద్వాంసులు(త్రివేణి)

ముగ్గురు ఆక్స్‌ఫర్డ్ విద్వాంసులు(త్రివేణి)

ప్రొఫెసర్ పి. శేషాద్రి, ఎం.ఏ.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

పరిచయం

ఇటీవల నేను విదేశాల్లో పర్యటించినప్పుడు ఎంతోమంది ప్రముఖులను కలిసే అవకాశం లభించింది. వారిలో విద్యా రంగానికి చెందిన కొందరు గొప్ప నాయకులు నా దృష్టిని ప్రత్యేకంగా ఆకర్షించడం సహజమే. ఆక్స్‌ఫర్డ్‌కు చెందిన ముగ్గురు సుప్రసిద్ధ విద్వాంసులు నా జ్ఞాపకాల్లో ప్రత్యేకంగా నిలిచిపోయారు: సర్ మైఖేల్ సాడ్లర్ (యూనివర్సిటీ కాలేజీ మాస్టర్), హెచ్. ఏ. ఎల్. ఫిషర్ (న్యూ కాలేజీ వార్డెన్), మరియు ప్రొఫెసర్ గిల్బర్ట్ ముర్రే (ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో గ్రీకు భాషా ఆచార్యులు). వీరిలో గిల్బర్ట్ ముర్రేతో నా పరిచయం ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో కాకుండా, జెనీవా సరస్సు ఒడ్డున ఉన్న ‘లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్’ ప్రధాన కార్యాలయంలో జరిగింది. నా పర్యటనకు సంబంధించిన జ్ఞాపకాలను నెమరువేసుకుంటున్నప్పుడు, ఒక విషయం స్పష్టమవుతోంది: విదేశీ పర్యటనల్లో కేవలం అందమైన దృశ్యాలను మాత్రమే కాకుండా, మానవ సాధించిన గొప్ప విజయాలకు నిదర్శనంగా నిలిచే స్ఫూర్తిదాయక వ్యక్తులను కలుసుకోగలగడం ఎంత అదృష్టమో కదా!

సర్ మైఖేల్ సాడ్లర్

సుమారు పదిహేనేళ్ల క్రితం, ‘కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయ కమిషన్’ ఛైర్మన్‌గా సర్ మైఖేల్ సాడ్లర్ భారతదేశానికి వచ్చినప్పటి నుంచే నాకు ఆయనతో పరిచయం ఉంది. ఈ వేసవిలో ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో ఒక ఆహ్లాదకరమైన రోజు గడిపిన తర్వాత, ఆయన అతిథిగా విందులో పాల్గొనే అవకాశం లభించింది. ఆ సుదీర్ఘ కాలం గడిచినా, ఆయన రూపంలో ఎటువంటి మార్పు రాలేదు, అలాగే ఆయన మేధస్సు కూడా ఏమాత్రం తగ్గలేదు. ఆ విందులో ఎక్కువగా విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన వ్యక్తులే ఉన్నారు. వారిలో ఒకరు గడ్డంతో కొంచెం కఠినంగా కనిపిస్తుండగా, మరికొందరు యువకులు టేబుల్ చివర కూర్చున్న సర్ మైఖేల్ సాడ్లర్ యొక్క అనుభవాన్ని, కీర్తిని చూసి ఎంతో గౌరవంతో, ఆశ్చర్యంతో ఆయన వైపు చూస్తున్నారు. సర్ మైఖేల్ మాట్లాడుతుంటే వినడం ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చింది. ఆ రోజు ఏదో సందర్భం వల్ల ముస్సోలినీ మరియు ఫాసిజం గురించి చర్చ జరిగింది. ఒక ఆంగ్లేయుడిగా ఆయనకు స్వేచ్ఛ అంటే సహజంగానే ఎంతో ఇష్టం; అందుకే, ఫాసిస్ట్ పాలనలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛా హరణాన్ని, ఒకే వ్యక్తి చేతిలో కేంద్రీకృతమైన నిరంకుశ పాలనను ఆయన ఏమాత్రం అంగీకరించలేకపోయారు. భోజన సమయంలో, సిగ్నోర్ ముస్సోలినీ పరిపాలన వల్ల అనేక రంగాలలో సామర్థ్యం పెరిగిందని, ఇటలీ చరిత్రలో ఒక కొత్త అధ్యాయం మొదలైందని కొందరు వాదించారు. అయితే, సర్ మైఖేల్ దీనితో ఏకీభవించలేదు. ఎటువంటి భౌతిక సంపద లేదా సుపరిపాలన కూడా ఇటువంటి బానిసత్వానికి పరిహారం కాలేదని ఆయన భావించారు. తాను బ్రిటన్‌లో జన్మించినందుకు అదృష్టవంతుడనని ఆయన సంతోషం వ్యక్తం చేశారు!

భోజనం తర్వాత, మేము ఆయన నివాసంలోని వెనుకవైపు ఉన్న అందమైన పచ్చిక బయలులో నడిచాము. ఆ ప్రదేశం, షెల్లీ కళాశాలలో విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు నివసించిన గదికి సరిగ్గా కింద ఉంది. సర్ మైఖేల్ ఎంతో భావోద్వేగంతో ఆ గదిని చూపించారు; షెల్లీ కాలం నాటి కిటికీ అద్దాలు ఇప్పటికీ అలాగే ఉండటం పట్ల ఆయన గర్వపడ్డారు. ఆ గొప్ప మేధావిని కళాశాల నుండి బహిష్కరించే దురదృష్టకర నిర్ణయం తన పూర్వీకులలో ఒకరు తీసుకున్నారని తెలిసి ఆయన చాలా బాధపడ్డారు. అయితే, నిష్పక్షపాతంగా వ్యవహరించాలనే ఉద్దేశంతో, అప్పట్లో నెలకొన్న ప్రజా ఆందోళనలు మరియు చర్చి ప్రభావం వంటి పరిస్థితుల వల్లనే ఆ బహిష్కరణ జరిగిందని ఆయన వివరించారు. అంతకు గంట ముందుగానే కళాశాలలో షెల్లీ స్మారక చిహ్నాన్ని చూశాను—అందులో కవి సున్నితమైన శరీరం, ఆయన స్పెజియా గల్ఫ్‌లో మునిగిపోయినప్పుడు ఎలా బయటపడిందో, అలా నగ్నంగా చిత్రీకరించబడి ఉంది. అటువంటి కళాశాలకే కాలక్రమేణా అధిపతిగా వచ్చిన సర్ మైఖేల్, తన సంస్థ చేసిన తప్పుకు ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకుంటున్నట్లు అనిపించడం కొంత ఊరటనిచ్చింది. సాయంత్రం వేళ నక్షత్రాలు ఒక్కొక్కటిగా మెరియడం మొదలైంది. సర్ మైఖేల్ అప్పటికి కూడా ఉత్సాహంగా నాతో కలిసి పచ్చిక బయలులో నడుస్తూ, భారతదేశంలోని మతపరమైన సమస్యలు, ప్రపంచవ్యాప్త ఆర్థిక మాంద్యం, ఆదాయపు పన్ను భారం మరియు ఆక్స్‌ఫర్డ్ కళాశాల భవనాల నిర్మాణ శైలుల గురించి చర్చిస్తూనే ఉన్నారు. అయితే, రైలు సమయపాలన వల్ల మా సంభాషణకు అంతరాయం కలిగింది; లండన్‌కు వెళ్లే చివరి రైలును అందుకోవాల్సి ఉండటంతో, ఎంతో అయిష్టంగానే ఆయనకు వీడ్కోలు పలికాను. ఆయన చిన్న చిన్న విషయాలను కూడా మర్చిపోలేదు; నేను నా ఓవర్‌కోట్‌ను సరిగ్గా ధరించానని, అది చలి నుండి నన్ను కాపాడుతుందని నిర్ధారించుకున్నాకే, ఆయన నన్ను ‘మాస్టర్స్ లాడ్జ్’ గేటు వద్ద వీడ్కోలు పలికారు. గౌరవనీయులు హెచ్.ఎ.ఎల్. ఫిషర్

ఒక సామ్రాజ్యపు మంత్రివర్గ సభ్యత్వం నుండి ఒక కళాశాల అధిపతి పదవికి మారడం అనేది బహుశా అనేక దేశాలలో ఆశ్చర్యపరిచే విషయం కావచ్చు, కానీ గౌరవనీయులైన శ్రీ ఫిషర్ గారి విషయంలో ఇది వాస్తవంగా జరిగింది. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం ఆయన విద్యా మండలి అధ్యక్షుడిగా ఉన్న కాలం అద్భుతమైన విస్తరణ మరియు పురోగతికి సాక్ష్యంగా నిలిచింది. ఆయన ఈ రోజు న్యూ కాలేజ్ వార్డెన్ (ప్రిన్సిపాల్)గా నియమితులయ్యారు. ఆయన తన అధ్యయన గది నుండి, పైకప్పు వరకు పుస్తకాల అరలతో నిండిన తన గది పైభాగాన్ని, క్రింద ఉన్న కళాశాల ప్రాంగణాన్ని ప్రశాంతంగా చూస్తున్నారు. అంతేగానీ, ఒకప్పుడు తాను ఎదుర్కొన్న పార్లమెంట్ సభ్యుల వరుసలను కాదు. బహుశా ఆక్స్‌ఫర్డ్‌కు ఎంత గౌరవప్రదమో, ఆ మాజీ మంత్రికి కూడా అంతే గౌరవప్రదంగా ఉన్న ఈ రికార్డును, ఈ సంవత్సరం సర్ మళ్ళీ సమం చేశారు.

తన మంత్రి పదవీకాలంలో, తాను ఆచరణాత్మకంగా తన పుస్తకాలకు దూరమయ్యాననేదే ఆయనకున్న ఏకైక విచారం అని తెలుసుకోవడం ఆనందంగా అనిపించింది. ఆయన తన వ్యక్తిగత గ్రంథాలయాన్ని నాకు చూపించారు. అది ఆయన సేకరణలో ఒక భాగం మాత్రమే. ఆయన ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించినట్లుగా, అందులో కేవలం చరిత్ర పుస్తకాలే కాకుండా, నేను బోధించే ఆంగ్ల సాహిత్యానికి సంబంధించిన పుస్తకాలు కూడా ఉన్నాయి. ప్రాచీన చరిత్రకారులు వర్ణించినట్లుగా, సిన్సినాటస్ తన నియంతృత్వ వస్త్రాలను విడిచిపెట్టినప్పుడు తన నాగలి వద్దకు తిరిగి వచ్చినట్లయితే, వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్‌లోని అధికార పీఠంపై జీవితంలోని ఆడంబరం, వైభవం అంతా అనుభవించిన తర్వాత పుస్తకాలలో ఆశ్రయం పొందినందుకు ఏమాత్రం విచారపడని ఒక ఆధునిక పండితుడు ఇక్కడ ఉన్నారు!

ప్రొఫెసర్ గిల్బర్ట్ ముర్రే

ప్రాచీన పాండిత్యాన్ని గౌరవించే ప్రతిచోటా ప్రొఫెసర్ గిల్బర్ట్ ముర్రే పేరును గౌరవిస్తారు. లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ యొక్క విద్యా నిపుణుల కమిటీలో నేను సభ్యుడిగా ఉండటానికి నన్ను ఆకర్షించిన అంశాలలో ఒకటి, ఆయన మా చైర్మన్‌గా ఉండటం. లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ కార్యాలయంలోని సమావేశ మందిరంలో ఆయన స్వయంగా నా వద్దకు వచ్చి, కొత్త సభ్యునితో కరచాలనం చేయడంతో, ఆయనతో నాకు ముందస్తు పరిచయం లేకపోయినా ఆ విషయం నాకు చాలా తేలికైంది. యువతలో లీగ్‌ను ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడానికి ఉత్తమ మార్గాలను పరిశీలించడానికి సమావేశమైన కమిటీలో, ఆయన తన ప్రారంభోపన్యాసంలో నాకు ప్రత్యేక స్వాగతం పలికేంత దయ కూడా చూపారు. యూరిపిడిస్ అనువాదకుడు, గ్రీకు సాహిత్యంపై జీవించి ఉన్న గొప్ప ప్రామాణిక వ్యక్తి అయిన ఆయనను, గడిచిపోయిన కాలపు పాత రికార్డులలో కూరుకుపోయిన ఒక మొండి పండితుడిగా ఎవరైనా పొరపాటుగా ఊహించుకోవచ్చు. కానీ సర్ గిల్బర్ట్ నేటి ప్రపంచం పట్ల అత్యంత చైతన్యంతో ఉన్నారు. ఆయన ఒక గ్రీకు పద్యం యొక్క సౌందర్యం గురించి గానీ, లేదా ఒక ప్రాచీన నాటకకర్త యొక్క పరిమితుల గురించి గానీ ఎంత సునాయాసంగా మాట్లాడగలరో, అంతే సునాయాసంగా ప్రపంచ రాజకీయాలలోని చిక్కులను గానీ, లేదా ఆధునిక జీవితంలోని భౌతిక సమస్యలను గానీ చర్చించగలరు. అందువల్ల, ఒకే కమిటీలో సభ్యత్వం అనే విశేషాధికారాన్ని అనుభవించడంతో పాటు, ఒక విందులో మరియు ఒక భోజనంలో ఆయన పక్కన కూర్చోవడం నాకు చాలా ఆనందాన్నిచ్చింది. మేము విషాద నాటకాల గురించి మరియు అనేక రంగాలలో శ్రేష్ఠత ఉన్నప్పటికీ, ఈ అంశంలో లోపించిన భారతీయ నాటక సాహిత్యం గురించి మాట్లాడుకున్నాము. కర్మ సిద్ధాంతం గురించి చర్చిస్తున్నప్పుడు, ఆయనకు దాని ఖచ్చితమైన ప్రాముఖ్యత తెలుసని, సాధారణంగా చేసే విధంగా దానిని గ్రీకుల విధివాదంతో గందరగోళపరచలేదని తెలుసుకోవడం ఆసక్తికరంగా అనిపించింది.

తన అనువాదాల గురించి మాట్లాడుతూ, పంక్తులు చదవడానికి సులభంగా ఉండేలా చూడటమే తన మొదటి ప్రాధాన్యత అని ఆయన అన్నారు. అనువాదాన్ని ఆకర్షణీయంగా చేయగలిగినంత వరకు, అసలు గ్రీకు గ్రంథంలోని పదాల సంఖ్యను మించినా ఆయన పట్టించుకోలేదు.

నా దగ్గర అప్పటికే తన పుస్తకాలన్నీ ఉన్నందున, వాటిలో దేనినీ నాకు బహుకరించే అవకాశం తనకు లభించలేదని ప్రొఫెసర్ ముర్రే విచారం వ్యక్తం చేశారు, కానీ యూరిపిడిస్ నుండి తాను త్వరలో పంపబోయే అనువాదాన్ని నాకు పంపే ఆనందం కోసం ఎదురుచూస్తున్నానని, మరియు నేను ఆ పుస్తకం యొక్క ప్రతిని కొనకూడదని ఆయన ప్రత్యేకంగా ఆత్రుతపడ్డారు.

ఈ సంవత్సరం ఆయన జెనీవాలోని సరస్సు ఒడ్డున నివసించనందున, ప్రతి ఉదయం ఈత కొట్టే తన అలవాటైన కాలక్షేపంలో పాల్గొనలేకపోతున్నందుకు విచారం వ్యక్తం చేశారు, మరియు ప్రాచీన గ్రీకుల సాహిత్యంలో మునిగి ఉన్నందున, ఆయన కూడా వారిలాగే నీటిని ఇష్టపడతారని నేను అన్నప్పుడు, ఆయన చిరునవ్వుతో అంగీకరించారు! గ్రీకు సాహిత్యాన్ని మెచ్చుకునే ఏ విషయమైనా ఆయనకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించేది. రాత్రి భోజనంలో మా జర్మన్ ఆతిథేయి, తనకు హోమర్ అంటే చాలా ఇష్టమని, అతని రచనలను తరచుగా చదువుతానని చెప్పినప్పుడు, అతని ముఖం ఎలా వెలిగిపోయిందో నేను చూడగలిగాను. విశేషమైన విశాలమైన నుదురు, గణనీయమైన మేధో పరిణతి గల ముఖంతో, ప్రొఫెసర్ ముర్రే ఏ సమూహంలోనైనా తన ప్రత్యేకతను చాటుకునే వ్యక్తిత్వాన్ని కలిగి ఉన్నారు. పరిచయం లేకుండానే నేను బహుశా ఆయన్ని గుర్తుపట్టేవాడిని. మేము నిమగ్నమై ఉన్న ఈ ప్రత్యేక పనితో సంబంధం లేకుండా, విద్యా నిపుణుల కమిటీ యొక్క భవిష్యత్ సమావేశాలలో ఆయనతో కలిసి పనిచేయడానికి నేను ఎంతో ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నానని ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు.

బోధన మరియు పాండిత్య వృత్తిలో ఉన్న ఒక అపఖ్యాతి పొందిన ప్రమాదం ఏమిటంటే, అది ఒకరిని ప్రపంచం నుండి వేరుచేసే ధోరణిని కలిగి ఉండటం. కానీ ఈ పండితులందరిలో అత్యంత విశేషమైన లక్షణం జీవితం పట్ల వారికున్న ఆసక్తి అని చెప్పవచ్చు. బోధనా వృత్తిలోని సీనియర్ సభ్యులలో, ముఖ్యంగా కళాశాలల అధిపతులుగా ఎదిగిన వారిలో సాధారణంగా కనిపించే మరో లోపం ఏమిటంటే, వారు యువత యొక్క భావాలు మరియు ఆకాంక్షలను అర్థం చేసుకోలేకపోవడం. కానీ ఇక్కడ ఆక్స్‌ఫర్డ్‌కు చెందిన ముగ్గురు పండితులు ఉన్నారు, వారి వయసు భారం మరియు విద్యా కార్యకలాపాల దినచర్యలోని కొంత మొద్దుబారే క్రమశిక్షణ ఉన్నప్పటికీ, వారి మనసులు నేటి అతి పిన్న వయస్కులైన అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్‌ల వలె తాజాగా ఉన్నాయి. రోజువారీ నిర్వహణకు సంబంధించిన అంశాలను ఉన్నత మేధోపరమైన విజయాలతో, వయసు సహజమైన వివేకాన్ని యవ్వనపు ఉత్సాహంతో, అలాగే గతం అందించిన అనుభవాన్ని భవిష్యత్తుపై ఉన్న ఆకాంక్షలతో సమర్థవంతంగా మేళవించగలిగితే—ఒక గొప్ప విద్యా నాయకుడిని రూపొందించడానికి ఇంకేమి కావాలి?

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-11-26-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Leave a comment

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి ,నవలాకారుడు ,అసంబద్ధ నాటక రచయిత శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర-8


సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి ,నవలాకారుడు ,అసంబద్ధ నాటక రచయిత శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర-8

142

అతను తనను తాను ప్రపంచానికి దూరంగా మూసివేసుకున్నాడు: ‘గత కొంతకాలంగా నేను కళ్లు తెరవలేదు, లేదా అరుదుగా మాత్రమే తెరిచాను’ అని మోలోయ్ చివరలో చెబుతాడు. ఇందులో ఆశ్చర్యమేమీ లేదు, ఎందుకంటే అతని ఇంద్రియాల లోపలి వైపు ఒక ప్రత్యేక ప్రపంచమే ఉంది; ‘నా మూసివున్న కనురెప్పల వెనుక ఒక చిన్న రాత్రి, అందులో చిన్న చిన్న వెలుగులు ఉన్నాయి’. అతను ఏదైనా ‘గ్రహించినప్పుడు’—అంటే, అస్తవ్యస్తమైన దృగ్విషయాల నుండి తనకు తెలిసిన దేనినైనా గుర్తించగలిగినప్పుడు—అది ఎప్పుడూ కొంత సమయం గడిచిన తర్వాతే జరుగుతుంది. ఇక మోరాన్ విషయానికొస్తే, అతను ‘అనేక దృగ్విషయాల ప్రవాహంలో మునిగిపోతాడు’, ఎందుకంటే ‘ప్రతి చిన్న అంశం ఒక భిన్నమైన సందేశాన్ని కేకలు వేస్తూ చెబుతుంది’. ఇలా తన మనస్సు అనే కోటలో బందీగా ఉన్న బెకెట్ సృష్టించిన కథానాయకుడికి, తన చుట్టూ జరుగుతున్న విషయాలు తెలియడం చాలా కష్టమవుతుంది. అంతేకాకుండా, అతని జ్ఞాపకశక్తి కూడా అస్థిరంగా ఉండటంతో (మోలోయ్‌కి తను నివసించే పట్టణం పేరు కూడా గుర్తుండదు), అతను ‘వేర్వేరు సందర్భాలను’ ఒకదానితో ఒకటి కలిపేసి గందరగోళానికి గురవుతుంటాడు. మోలోయ్ ఈ ఏకాంతం వల్ల బాగా ఇబ్బంది పడతాడు; ఇంద్రియ అనుభవాలకు అతను స్పందించడంలో చూపే జాప్యం వల్ల హాస్యభరితమైన సన్నివేశాలు చోటుచేసుకుంటాయి, ముఖ్యంగా పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అతని వినికిడి శక్తి సాధారణంగా బాగుంటుంది—‘ఖచ్చితమైన అర్థం లేని శబ్దాలను’ అతను ఎవరికైనా సమానంగా గ్రహించగలడు—కానీ ఎవరితోనైనా సంభాషించడం అతనికి ‘చెప్పలేనంత బాధాకరంగా’ ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఒక పదాన్ని విన్న తర్వాత, దాని అర్థాన్ని గ్రహించడానికి అతనికి కొంత సమయం పడుతుంది. అదేవిధంగా, తన కంటి ముందు స్పష్టంగా కనిపించే వస్తువులకు పేరు పెట్టడం కూడా అతనికి కష్టంగా అనిపిస్తుంది; అలాగే, ఏదైనా వస్తువును వాసన చూసినప్పుడు లేదా రుచి చూసినప్పుడు, అది ఏమిటో ఖచ్చితంగా తెలియకుండానే అలా చేస్తాడు.

నా వ్యక్తిత్వానికి సంబంధించిన స్పృహ కూడా ఒక పేరు లేని స్థితిలో చిక్కుకుపోయి, దానిని ఛేదించడం చాలా కష్టంగా ఉండేది… అప్పటికే అంతా మసకబారిపోతోంది; తరంగాలు, కణాలు—ఇక అక్కడ ‘పేరు లేని వస్తువులు’ తప్ప మరేమీ లేవు, అలాగే ‘వస్తువు లేని పేర్లు’ తప్ప మరే పేర్లు లేవు. భాష తన పనితీరును కోల్పోయే ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో, మనుషుల గురించి ఒకరికి ఉండే అవగాహన చాలా పరిమితంగా ఉండటం, తన ఉనికికి సంబంధించిన అర్థం తనకే అందని దూరంలో ఉండటం, దేశకాలాలు సాపేక్షతలోకి జారిపోవడం (ఉదాహరణకు: “నా గది, నా పడక, నా శరీరం—ఇవన్నీ నాకు ఎంత దూరంగా ఉన్నాయంటే, నా ప్రాంతం కూడా అంతే దూరంగా అనిపిస్తుంది”), మరియు కాలం తన వాస్తవికతను కోల్పోవడం (ఉదాహరణకు: “ఆ పద్నాలుగు రోజులకు ఏమైంది… అవి ఎక్కడికి మాయమయ్యాయి?”) వంటివి జరగడంలో ఆశ్చర్యం ఏముంది? చిన్న కిటికీలు మరుగుదొడ్డికి సంబంధించినవి కావడం వంటి అత్యంత అల్పమైన విషయాలు కూడా, అప్పుడప్పుడు “ఒక స్వయంసిద్ధ సత్యం (axiom) అంతటి బలంతో మన అవగాహనలోకి చొచ్చుకువస్తాయి”. అందుకే, ఏమీ పట్టించుకోకపోవడమే మంచిది: “ఏమీ తెలుసుకోలేనంత స్థితిలో ఉన్నానని గ్రహించినప్పుడే, మనసులోకి ప్రశాంతత ప్రవేశిస్తుంది”. తర్కించడం పట్ల, ముఖ్యంగా గణిత లెక్కల పట్ల మోలోయ్‌కు ఉన్న తీవ్రమైన తిరస్కార భావం, “గణితం మిమ్మల్ని మీరు తెలుసుకోవడానికి ఎలా సహాయపడుతుంది” అనే అతని వ్యంగ్య వ్యాఖ్యలో కనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా, తన నాలుగు జేబుల్లో ఉన్న పదహారు రాళ్లను ఒక క్రమపద్ధతిలో నోటిలోకి వేసుకునే సమస్యపై వేలకొద్దీ పదాలను వెచ్చించిన తర్వాత, ఆ మొత్తం లెక్కాచారాన్ని అతను ఒకే ఒక్క వాక్యంతో కొట్టిపారేస్తాడు:

“చివరికి నేను ఒక నిర్ణయానికి వచ్చాను—ఒక్క రాయిని తప్ప మిగిలిన వాటన్నింటినీ పారేశాను. ఆ ఒక్క రాయిని అప్పుడప్పుడు ఒక జేబులో, మరికొన్నిసార్లు మరో జేబులో ఉంచుకునేవాడిని; చివరికి అది కూడా ఎక్కడో పోగొట్టుకున్నాను…”

జ్ఞానానికి సంబంధించిన ఈ సమస్యలతో పాటు, వ్యక్తి తన అస్తిత్వాన్ని కోల్పోయి, మరింత విస్తృతమైన అస్తిత్వంలో కలిసిపోయే ధోరణి కూడా కనిపిస్తుంది. మోరాన్ ఇలా అంటాడు: “నేను నా గురించి కూడా లోతుగా ఆలోచించాను—గతంలో ఉన్న నాకంటే పూర్తిగా మారిపోయిన నా గురించి…”

“నేను ఒక ‘రోజు-కీటకం’ (day-fly) లాగా చాలా వేగంగా వృద్ధుడిని అయిపోతున్నానని నాకు అనిపించింది. కానీ, ‘వృద్ధాప్యం’ అనే భావన మాత్రమే అప్పుడు నా మనసులోకి రాలేదు.” మరియు

నేను చూసింది ఏమిటంటే, నేను ఏ స్థితికి దిగజారవలసి వచ్చిందో దాని నుండి నన్ను ఎల్లప్పుడూ కాపాడినదంతా ఒక ఉన్మాదపూరితమైన పతనంతో కూలిపోవడం.

కానీ ఈ అనుభూతిని ఏ మాటలు వర్ణించగలవు?

మొదట అంతా చీకటి, ఒక బరువైన దృశ్యం, రాళ్లు రాపిడికి గురవుతున్న శబ్దంలాంటిది,

ఆ తర్వాత అకస్మాత్తుగా ప్రవహించే నీటిలా మృదువుగా మారింది.

‘రాళ్ళు, పొదలు తనపైకి వరదలా ముంచెత్తుతాయి… కలప, ఆకులు, తీగలు, రాతిగుట్టలతో కూడిన ఒక పీడకల లాంటి తుఫాను’ అనే బెలాక్వా యొక్క పాత భయం, మొల్లాయ్ దృష్టిలో నిర్వాణం యొక్క ఆధ్యాత్మిక సాధ్యతను సూచిస్తుంది; అక్కడ ఆత్మ అనంతంగా విస్తరిస్తుంది:

నేను ఎవరో మాత్రమే కాదు, నేను ఉన్నాననే విషయాన్నే మరచిపోయిన సందర్భాలు ఉన్నాయి,

ఉండటమే మరచిపోయాను. అప్పుడు, నా ఉనికిని ఇంత చక్కగా కాపాడటానికి కారణమైన ఆ మూసివున్న జాడీని నేను కాను. కానీ ఒక గోడ కూలిపోయింది, నేను వేళ్ళతో, ఉదాహరణకు, మచ్చికైన కాండాలతో, ఎప్పుడో చనిపోయి కాల్చడానికి సిద్ధంగా ఉన్న కర్రలతో, రాత్రి చీకటితో, తెల్లవారుజాము ఆసన్నతతో, ఆపై శీతాకాలంలోకి ఆత్రుతగా దొర్లుతున్న ఈ గ్రహం యొక్క శ్రమతో నిండిపోయాను… ఆ శీతాకాలంలో నేను అస్థిరమైన ప్రశాంతతను.

*

ఆత్మ యొక్క అస్పష్టత, జ్ఞానం యొక్క అనిశ్చితితో నిండిన ఈ కల్పిత విశ్వంలో, స్థిరంగా ఉండే ఏకైక అంశం ఆ నిరంకుశుడు, ఆ రహస్యమైన అధిపతి. మిస్టర్ నాట్ కాలం నుండి, అతనే బెకెటియన్ కథానాయకుడి విధిని వెంటాడుతూ, చివరికి పాలిస్తాడు. గోడోట్ లాగే, అతని ఉనికి కూడా ఎన్నడూ నిశ్చయం కాదు, ఎందుకంటే అతను ఎప్పుడూ ప్రత్యక్షంగా కనిపించడు: కథానాయకులు అతని ఉనికిని కేవలం ఊహిస్తారు, తరచుగా అతని గురించి ప్రస్తావిస్తారు. మొల్లాయ్ మరియు మోరన్ ఇద్దరూ, తమ చేతులతో ఆడుకునే, మేలు కన్నా కీడు ఎక్కువ ఉన్న ఒక శక్తి గురించి మాట్లాడుతారు.

144

మోలోయ్ మరియు మోరాన్

ఈ శక్తిని అతను ‘వారు’ (they) అని పేర్కొంటాడు, కానీ వారి ప్రతినిధిగా అతనికి కనిపించే ఏకైక వ్యక్తి ‘గాహర్’ (Gaher):

“ఇప్పుడు నేను మిగిలి ఉన్న విషయాల గురించి మాట్లాడాలనుకుంటున్నాను, వీడ్కోలు పలకాలనుకుంటున్నాను, నా పనిని పూర్తి చేయాలనుకుంటున్నాను. కానీ వారికి అది ఇష్టం లేదు. అవును, అక్కడ ఒక్కరు మాత్రమే లేరు, బహుశా అంతకంటే ఎక్కువే ఉండవచ్చు. కానీ, ప్రతిసారీ వచ్చే వ్యక్తి మాత్రం ఒక్కడే. ‘అది తర్వాత చేయవచ్చు’ అని అతను చెబుతాడు.”

‘వారు’ గాహర్ ద్వారా, అతను తన కథను రాసినందుకు అతనికి ప్రతిఫలం ఇస్తారు, లేదా రాయడంలో విఫలమైనప్పుడు అతన్ని మందలిస్తారు. అందుకే ఒక సందర్భంలో, మోలోయ్ నేరుగా ఈ ‘అధికారులను’ (overlords) ఉద్దేశించి ఇలా అంటాడు:

“నేను ఏమి చేస్తున్నానో, ఎందుకు చేస్తున్నానో నాకు తెలియదు. ఆ విషయాలు నాకు మరింత అర్థం కాకుండా పోతున్నాయి. నేను దీన్ని కాదనడం లేదు—ఎందుకు కాదనాలి? పైగా ఎవరి ముందు కాదనాలి? మీ ముందు కాదనాలా—మీకు ఏదీ కాదనలేం కదా?”

తన ప్రయాణంలో, ఒకవేళ తాను అడవిలోనే ఉండిపోతే, అది ‘ఒక ఆదేశాన్ని ఉల్లంఘించినట్లు’ అవుతుందని అతనికి అనిపిస్తుంది:

“ఎందుకంటే నేను ఎప్పుడూ ఘోరమైన పాపాలు చేశాను; నన్ను ప్రేరేపించే శక్తుల పట్ల నేను ఎంతో అపరాధం చేశాను. దీని గురించి గర్వపడలేకపోయినా, బాధపడాల్సిన అవసరం కూడా నాకు కనిపించడం లేదు. కానీ, ‘ఆదేశాలు’ (imperatives) అనేవి వేరు; వాటికి లొంగిపోవడమే నాకు అలవాటు—ఎందుకో నాకు తెలియదు.”

అదేవిధంగా, ‘నియమాలకు విరుద్ధంగా’ ఎప్పుడైనా పడుకున్నప్పుడు అతనికి ఏదో అసౌకర్యంగా అనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా, తన కష్టతరమైన ప్రయాణాన్ని ‘నిజమైన కల్వరి’ (యేసు క్రీస్తు సిలువ ప్రయాణం వంటి తీవ్ర వేదన) అని వర్ణించినందుకు, అది దైవదూషణగా భావించి, తన అధికారుల దగ్గర “మీ సమక్షంలో ఇలా అనడం తప్పు కావచ్చు కానీ…” (saving your presence) అని క్షమాపణ కోరుకుంటాడు.

మోలోయ్ తాను ‘అనాదిగా వస్తున్న ప్రాయశ్చిత్తాన్ని’ (immemorial expiation) అనుభవిస్తున్నానని భావిస్తాడు; ఇందులో మనుషులందరూ అతనితో పాటు శిక్ష అనుభవిస్తున్న ‘సహ-ఖైదీలే’. ఇది బెకెట్ ఒక చోట పేర్కొన్నట్లుగా…

“స్థానిక ఒప్పందాలను ఉల్లంఘించినందుకు అనుభవించే దయనీయమైన ప్రాయశ్చిత్తం కాదు—ఇది మోసగాళ్లు అమాయకుల కోసం సృష్టించిన వ్యవస్థ కాదు…” [కానీ] ఆదిపాపం—ఆ ప్రాచీనమైన, శాశ్వతమైన పాపం—అంటే, జన్మించడమే ఒక పాపం.

జన్మించడం ఒక పాపం కాబట్టి, అది జన్మించిన వ్యక్తికి ఒక విపత్తు వంటిది: మోలోయ్ తల్లి తన గర్భధారణ సమయంలో అతడిని బయటకు పంపేయాలని ప్రయత్నించింది, కానీ విఫలమైంది; ఎందుకంటే “విధి నన్ను మరింత కఠినమైన పరిస్థితుల్లోకి నెట్టాలని నిర్ణయించుకుంది.” “నేను ఆమెను క్షమిస్తున్నాను,” అని అతను ఉదారంగా అంటాడు, “గర్భధారణ ప్రారంభ నెలల్లో నన్ను కొంచెం ఇబ్బంది పెట్టి, నా సుదీర్ఘ జీవిత చరిత్రలో భరించగలిగే ఏకైక కాలాన్ని—అంటే కష్టమైనా సరే భరించగలిగే ఆ కాలాన్ని—పాడు చేసినందుకు.” ఎందుకంటే, కనీసం ఆమె తన వంతు ప్రయత్నంగా తన జననాన్ని ఆపాలని చూసింది, “ఒక్క విషయం తప్ప…”

సామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

“మరియు ఆమె మళ్ళీ అలా చేయనందుకు—అంటే, నా వల్ల ఆమె అలా చేయలేకపోయింది కాబట్టి—నేను ఆమెను అభినందిస్తున్నాను,” అని అతను జోడిస్తాడు.

తమకు విధించిన శిక్ష గురించి, ఈ కథానాయకులకు అంతకు మించిన స్పష్టమైన సమాచారం ఏదీ లభించదు. “ఇది నా తప్పే… కానీ ఏ తప్పు?” అని మోలోయ్ ప్రశ్నిస్తాడు; “క్షమాపణ కోరుతున్నాను… దేని కోసం క్షమాపణ?” అని మోరాన్ అడుగుతాడు. మోరాన్‌కు తన యజమాని ‘యూడి’ (Youdi) నుండి ఒక నిర్దిష్టమైన పని అప్పగించబడింది—మోలోయ్‌కు అప్పగించిన అజ్ఞాత పర్యవేక్షకుల పని కంటే ఇది కొంత స్పష్టమైనది. అయినప్పటికీ, అతను దీనిని ఇలా వర్ణిస్తాడు: “ఇదొక లక్ష్యం… ఇది మూలంలోనే అజ్ఞాతమైనది; దీనికి పనిచేసే దీనమైన వ్యక్తులు కనుమరుగైపోయినా, ఇది మాత్రం అలాగే కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.” మోరాన్ తరచుగా తిరుగుబాటు భావనలకు లోనవుతుంటాడు:

నేను అకస్మాత్తుగా తిరుగుబాటు ధోరణితో ఆలోచించాను—ఈ పనిని అంగీకరించేలా నన్ను ప్రేరేపించింది ఏమిటి? కానీ అప్పటికే నేను అంగీకరించేశాను, మాట ఇచ్చేశాను. ఇక ఆలస్యమైపోయింది. గౌరవం! నా అసమర్థతను గొప్పగా చెప్పుకోవడానికి నాకు ఎంతో సమయం పట్టలేదు.

మరొక సందర్భంలో, తన కొడుకును తనపై రుద్దినందుకు అతను యూడిపై “తీవ్ర ఆగ్రహంతో మండిపడతాడు” మరియు అతని పట్ల “ద్వేషాన్ని” పెంచుకుంటాడు… మరియు అతని హృదయంలో ‘తిరస్కారభావం’ ఉంది:

యూడీ (Youdi) నాకు ఎలాంటి శిక్షలు విధిస్తాడోనని ఆలోచించగానే, నాకు విపరీతమైన నవ్వు వచ్చింది. ఆ నవ్వు ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే నా శరీరం వణికిపోయింది, కానీ అది నిశ్శబ్దమైన నవ్వు; అదే సమయంలో నా ముఖ కవళికలు మాత్రం యథాప్రకారం విషాదంతో, ప్రశాంతతతో నిండి ఉన్నాయి.

అయితే, అతను ఎప్పుడూ ఇంత ధైర్యంగా ఉండడు: “యూడీ నన్ను చూసుకుంటాడు, అతను నాకు శిక్ష పడకుండా కాపాడతాడు” అని అతను దీనంగా గొణుగుతాడు—అడవిలో జరిగిన హత్యకు సంబంధించి! యూడీ అతన్ని ఎందుకు కాపాడకూడదు? ఎందుకంటే, మోలోయ్ (Molloy) కూడా యూడీ సంరక్షణలో ఉన్న వ్యక్తిగానే పేర్కొనబడ్డాడు కదా!

మోరాన్ (Moran) చాలా గంభీరంగా, పట్టుదలతో తన పనిని (pensum) పూర్తి చేస్తాడు. “నా పరిధిలోకి రాని ఈ అల్పమైన రాత పనిని” అతను పూర్తి చేస్తాడు: “అతను నివేదిక అడిగాడు కదా, ఇక అతనికి ఆ నివేదిక దక్కుతుంది.” నిజానికి, అతను యూడీకి భయపడి ఇలా చేయడం లేదు; బదులుగా, బెకెట్ (Beckett) సృష్టించిన పాత్రలకు అత్యంత ముఖ్యమైన అంశంగా మారిన అతని అంతరాత్మ, అతనికి ఇలా చేయమని చెబుతోంది:

నేను వింటున్న ఆ అంతరాత్మకు, తన మాటను వినిపించడానికి గాబర్ (Gaber) వంటి మధ్యవర్తి అవసరం లేదు. అది నాలోనే ఉండి, నాది కాని ఒక లక్ష్యం కోసం—నేను ఎప్పుడూ ఎలాగైతే నమ్మకమైన సేవకుడిగా ఉన్నానో—అలాగే చివరి వరకు కొనసాగమని నన్ను ప్రోత్సహిస్తోంది.

ఇకపై తాను ఈ అంతరాత్మ మాటను నమ్మకంగా అనుసరిస్తానని మోరాన్ భావిస్తాడు; చివరికి, అదే అతనికి మిగిలిన ఏకైక ఆశ:

నాకు కొన్ని విషయాలు చెబుతున్న ఒక స్వరం గురించి నేను చెప్పాను. ఇప్పుడు ఆ స్వరం నాకు బాగా అర్థమవుతోంది, అది ఏమి కోరుకుంటున్నదో నాకు తెలుస్తోంది. అది నన్ను నివేదిక రాయమని చెప్పింది. అంటే, గతంతో పోలిస్తే ఇప్పుడు నేను మరింత స్వేచ్ఛగా ఉన్నానా? నాకు తెలియదు. కాలక్రమేణా తెలుసుకుంటాను. అతను లూస్ ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు, మోలోయ్ స్వరం అతనికి ‘ఇక్కడి నుండి బయటకు వెళ్ళు, మోలోయ్’ వంటి ఆచరణాత్మక సూచనలు ఇస్తుంది, మరియు అడవి అంచున అతనికి ధైర్యం చెబుతుంది. కానీ అది ఒక సాధారణ స్వరం కాదని, బదులుగా అది ‘ఒక రకమైన చైతన్యం’ లేదా ‘ప్రవాహంలో ఏదో తప్పు జరిగింది’ అని అతను నొక్కి చెబుతాడు.

ఆ స్వరం వ్యక్తిగతమైనది మరియు స్నేహపూర్వకమైనది కాగా, మోలోయ్ ప్రస్తావించిన ‘లెక్కలేనన్ని చీకటి ఆత్మలు’ నిర్వ్యక్తిగతమైనవి మరియు సాధారణంగా శత్రుత్వంతో కూడినవి. కథానాయకుడు ఆ రెండింటి మధ్య చిక్కుకొని, ఒకసారి ఒకదానికి, మరోసారి మరొకదానికి లొంగిపోతూ, అస్థిరమైన స్థితిలో నిలబడతాడు.

144

ఇది పాత నిబంధన దేవుడైన యాహ్వే (Yahweh)కి చేరువలో ఉండే ఒక మెట్టు మాత్రమే. ‘గేబర్’ (Gaber) అనే పేరు, దేవుని దూతయిన ‘గాబ్రియేల్’ (Gabriel)ని గుర్తుకు తెస్తుంది; గాబ్రియేల్ జకరియాకు, కన్య మరియకు, మరియు దానియేలుకు దేవుని సందేశాన్ని అందించిన దూత. గాబ్రియేల్ ‘దేవుని సన్నిధిలో నిలబడతాడు’. అలాగే, ‘గేబర్’ కూడా ‘యూడి’ (Youdi)పై అటువంటి గాఢమైన ఆధారపడటంతోనే జీవిస్తున్నాడని చెప్పడానికి ఒక నిదర్శనం ఉంది: మోరాన్‌ను కలిసిన తర్వాత, గేబర్ ఎంత హఠాత్తుగా తిరిగి పిలవబడతాడంటే, తాను ఆర్డర్ చేసిన రెండో గ్లాసు బీరును కూడా మర్చిపోయి వెళ్ళిపోతాడు. తన ప్రయాణంలో, మోరాన్ ఒక వ్యక్తిని కలుసుకుని చంపేస్తాడు. ఆ వ్యక్తి చూడటానికి మోరాన్‌లాగే ఉండటమే కాకుండా, అతనిలాగే మొరటుగా, మర్యాద లేని పద్ధతిలో ప్రవర్తిస్తాడు. ఈ సంఘటన తర్వాత, మోరాన్ క్రమంగా తన అసలు వ్యక్తిత్వం నుండి మారి, ‘మోల్లాయ్’ (Molloy)ని పోలిన వ్యక్తిగా తయారవుతాడు. నిజానికి, ఆ ‘మోల్లాయ్’ మొదటి నుండే అతనికి ప్రతిరూపంగా (double) ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది:

అప్పుడు నాకు మోల్లాయ్ గురించి తెలిసింది, కానీ అతని గురించి పెద్దగా ఏమీ తెలియదు… అతను ఆయాసపడుతుండేవాడు; నాలో అతను ఉద్భవించినప్పుడు, నా శరీరం కూడా ఆయాసంతో నిండిపోయేది… అతను ఎలుగుబంటిలా అటు ఇటు ఊగుతుండేవాడు… అతను భారీగా, స్థూలకాయంతో ఉండేవాడు… నిరంతరం కదులుతూనే ఉండేవాడు. అతను ఎప్పుడూ విశ్రాంతి తీసుకోవడం నేను చూడలేదు… ఇలాగే అతను చాలా కాలం విరామాల తర్వాత నా దగ్గరకు వచ్చేవాడు. అప్పుడు నాలో కేవలం కోలాహలం, భారీతనం, ఆగ్రహం, ఊపిరాడని స్థితి, మరియు అవిశ్రాంతమైన, ఉన్మాదపూరితమైన, వ్యర్థమైన ప్రయత్నాలు మాత్రమే ఉండేవి… అతను అదృశ్యమవుతున్నప్పుడు—అతని శరీరం మొత్తం ఒక పెద్ద ఆర్తనాదంలా అనిపించేటప్పుడు—నాకు కొంచెం బాధగా అనిపించింది.

మనం పైన చూసినట్లుగా, అతని ‘వేట’ (అతను వెతుకుతున్న లక్ష్యం) అతని అంతరాత్మలోని అగాధాల్లోనే దాగి ఉంది. ప్రారంభంలో క్రమశిక్షణతో, నియమాలను పాటిస్తూ ఉండే అతను, చివరికి వచ్చేసరికి మతం పట్ల, కాలం పట్ల పూర్తిగా ఉదాసీనంగా మారిపోతాడు. మొదట్లో ‘ఏదైనా అర్థం కాకపోతే అది అతనికి బాధ కలిగించేది’, కానీ చివరికి వచ్చేసరికి ఆ బాధ కూడా ఉండదు. వేటగాడు (Moran) తనలో వచ్చిన మార్పులు చాలా తీవ్రమైనవని గుర్తించినప్పటికీ, తాను ఇంకా అదే వ్యక్తిగా ఉన్నానని భావిస్తాడు. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే, అతను వెతుకుతున్న ‘వేట’ (అంటే Molloy) అతని అంతరాత్మలోకి ప్రవేశించి, అతనిని పూర్తిగా ఆవహించినట్లు కనిపిస్తుంది:

శారీరక కోణంలో చూస్తే, నేను వేగంగా గుర్తుపట్టలేనంతగా మారిపోతున్నాననిపించింది… అయినప్పటికీ… నిజం చెప్పాలంటే, నేను ఎవరో నాకు తెలుసు మాత్రమే కాదు, నా అస్తిత్వంపై నాకు గతంలో ఎన్నడూ లేనంత స్పష్టమైన అవగాహన కలిగింది—అది లోతుగా గాయపడి, అనేక వ్రణాలతో నిండి ఉన్నప్పటికీ!

Molloy ఇలా అంటాడు: “నా జీవితమంతా నేను నా తల్లి దగ్గరకు వెళ్లడానికే ప్రయత్నిస్తున్నాననిపిస్తుంది… నేను ఏదో వదిలేసినట్లు, వేరే పనుల్లో నిమగ్నమైనట్లు కనిపించినప్పుడు కూడా… నిజానికి నేను నా ప్రణాళికలను సిద్ధం చేసుకుంటూ, ఆమె ఇంటికి వెళ్లే మార్గం కోసం వెతుకుతూనే ఉన్నాను.” అయితే, తన కథ చివరలో, అతను లాటిన్ భాషలో ‘నిమిస్ సెరో’ (nimis sero) అనే ఒక హెచ్చరికను వింటాడు—అంటే, “బహుశా అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైపోయి ఉండవచ్చు.” కాబట్టి, Moran ఎలాగైతే Molloyగా మారడం ద్వారానే అతడిని కనుగొనగలిగాడో, అలాగే Molloy కూడా తన తల్లి ఇంటికి చేరుకుని, ఆమె పడకపై ఆమె స్థానంలోనే పడుకుంటాడు—కానీ, అసలు ఆమెకు ఏమైందో అతనికి తెలియదు.

అందువల్ల, ‘Molloy’ నవలను ఒక వ్యక్తి తన నిజమైన స్వరూపాన్ని వెతుక్కునే ప్రయాణంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. Moran, Molloy ‘C’ అని పిలిచిన గడ్డం ఉన్న వ్యక్తికి సహాయం చేసి, తనలాగే కనిపించే మరొక వ్యక్తిని ‘C’ దగ్గర ఉన్నటువంటి కర్రతో కొట్టి చంపేస్తాడు. చివరికి, అతను మరింత ఆరోగ్యవంతుడిగా, మరింత నిజాయితీ గల వ్యక్తిగా తిరిగి వస్తాడు. తన ఉపచేతన మనస్సులో ఉన్న ఆ ‘ఎలుగుబంటి వంటి వ్యక్తి’తో (గతంలో అతను “నాకు పూర్తిగా భిన్నమైన వ్యక్తి” అని పేర్కొన్న వ్యక్తితో)—అంటే Molloyతో—అతను రాజీ పడతాడు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, తాను వేటాడాలని ఆదేశించబడిన ఆ అసహ్యించుకోదగ్గ, ఒంటరిగా వదిలేయబడిన, ధైర్యవంతుడైన, మొండివాడైన బహిష్కృతుడితో (Molloyతో) అతను సయోధ్య కుదుర్చుకుంటాడు. ఇది ఒక మానసిక విజయం; అయితే, దీనిని ఒక విముక్తిగా పరిగణిస్తే, ఆ విముక్తి ప్రతికూలమైనది—అంటే, ఇది విస్తరణ కాదు, సంకోచం. ఇది వ్యక్తి తనలోకి తాను ముడుచుకుపోవడం, మరింత నిస్సారమైన—అదే సమయంలో మరింత వాస్తవికమైన—అస్తిత్వంలోకి ప్రవేశించడం. బెకెట్ ఒక గాఢమైన నిరాశావాది; కాబట్టి, కొత్త మరియు మెరుగైన ఉదయాలు వస్తాయని ఆయన నమ్మరు. మానవునికి మిగిలి ఉన్న ఏకైక మార్గం—నాడో (Nadeau) పేర్కొన్నట్లుగా—’అత్యంత నిశ్చయమైన మానవ వాస్తవికత’ అయిన ‘శూన్యం’ (neant) వైపు వెనక్కి తగ్గడమే. బెకెట్ సృష్టించిన ప్రధాన పాత్రలన్నీ ఇటువంటి తిరోగమనం కోసమే అన్వేషిస్తాయి, దాని కోసం పరితపిస్తాయి. మనం చూసినట్లుగా, బెలాక్వా, మర్ఫీ మరియు వాట్—వీరంతా ఈ ప్రయత్నంలో విభిన్న రీతుల్లో విఫలమవుతారు. మోరాన్ మాత్రమే విజయం సాధించినట్లు అనిపించినప్పటికీ, అతని విజయం నిష్ఫలమైనది; అది అతడిని ఒక భయంకరమైన స్వేచ్ఛలోకి, అంటే ‘మలోన్’ (Malone) మరియు ‘ది అన్‌నేమబుల్’ (The Unnamable) పాత్రలు అనుభవించే శాశ్వత ఏకాంతంలోకి నెట్టివేస్తుంది. ఇటువంటి స్థితిలో, బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రకు మిగిలి ఉన్న ఏకైక ఆయుధాలు—అతని చమస్సు (wit) మరియు మేధస్సు మాత్రమే. ఇక్కడ పోరాట క్షేత్రం మారింది; ఇప్పుడు పోరాటం బాహ్య ప్రపంచంతో కాదు, తన సొంత కల్పిత లోకంలోని చీకటి శక్తులతో జరుగుతుంది—ఆ శక్తులు అతడిని ఒక అస్పష్టమైన, అంధకారమయమైన అగాధంలో బంధించి, శాసించాలని చూస్తుంటాయి. ఇప్పుడు మనం ‘మలోన్’తో కలిసి ఈ అగాధంలోకి ప్రవేశిస్తాం. సాహిత్య చరిత్రలోనే అత్యంత వేదనభరితమైన మానసిక సంఘర్షణల మార్గంలో సాగే ఈ ప్రయాణం ముగిసిన తర్వాతే, మనం తిరిగి బయటపడతాం. 1951లో బి. పింగాడ్ ఇలా అన్నారు: ‘మొల్లాయ్ (Molloy) ఒక వికృతమైన, కలవరపరిచే పురాణగాథలా కనిపిస్తుంది; దీని మూలాలు రహస్యమైనవి’. జార్జెస్ బటాయ్, మొల్లాయ్‌లోని ఈ పౌరాణిక స్వభావాన్ని మరింత నొక్కి చెబుతూ ఇలా అన్నారు:

‘కర్రల సాయంతో బాధాకరంగా ఊగుతూ నడిచే ఈ భయంకర రూపమే ఆ సత్యం—దీనితోనే మనం వ్యాధిగ్రస్తులమయ్యాం. ఇది మన నీడలాగే మనల్ని అవిశ్రాంతంగా వెంటాడుతుంది. ఈ రూపం పట్ల మనకున్న భయమే మన కదలికలను, మన సరళమైన వైఖరులను, మనం పలికే స్పష్టమైన వాక్యాలను నిర్ణయిస్తుంది… ఇది తప్పించుకోలేని అగాధం; ఇది మన మానవ ప్రదర్శనలను ఆకర్షించి, ఆపై తనలో లీనం చేసుకుంటుంది. ఇది విస్మృతి, ఇది అసమర్థత.’

ఈ లక్షణం వల్ల, మరియు ఇందులో ఉన్న సౌష్టవం (symmetry) వల్ల…

ఇది పాత నిబంధన దేవుడైన యాహ్వే (Yahweh)కి చేరువలో ఉండే ఒక మెట్టు మాత్రమే. ‘గేబర్’ (Gaber) అనే పేరు, దేవుని దూతయిన ‘గాబ్రియేల్’ (Gabriel)ని గుర్తుకు తెస్తుంది; గాబ్రియేల్ జకరియాకు, కన్య మరియకు, మరియు దానియేలుకు దేవుని సందేశాన్ని అందించిన దూత. గాబ్రియేల్ ‘దేవుని సన్నిధిలో నిలబడతాడు’. అలాగే, ‘గేబర్’ కూడా ‘యూడి’ (Youdi)పై అటువంటి గాఢమైన ఆధారపడటంతోనే జీవిస్తున్నాడని చెప్పడానికి ఒక నిదర్శనం ఉంది: మోరాన్‌ను కలిసిన తర్వాత, గేబర్ ఎంత హఠాత్తుగా తిరిగి పిలవబడతాడంటే, తాను ఆర్డర్ చేసిన రెండో గ్లాసు బీరును కూడా మర్చిపోయి వెళ్ళిపోతాడు. తన ప్రయాణంలో, మోరాన్ ఒక వ్యక్తిని కలుసుకుని చంపేస్తాడు. ఆ వ్యక్తి చూడటానికి మోరాన్‌లాగే ఉండటమే కాకుండా, అతనిలాగే మొరటుగా, మర్యాద లేని పద్ధతిలో ప్రవర్తిస్తాడు. ఈ సంఘటన తర్వాత, మోరాన్ క్రమంగా తన అసలు వ్యక్తిత్వం నుండి మారి, ‘మోల్లాయ్’ (Molloy)ని పోలిన వ్యక్తిగా తయారవుతాడు. నిజానికి, ఆ ‘మోల్లాయ్’ మొదటి నుండే అతనికి ప్రతిరూపంగా (double) ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది:

అప్పుడు నాకు మోల్లాయ్ గురించి తెలిసింది, కానీ అతని గురించి పెద్దగా ఏమీ తెలియదు… అతను ఆయాసపడుతుండేవాడు; నాలో అతను ఉద్భవించినప్పుడు, నా శరీరం కూడా ఆయాసంతో నిండిపోయేది… అతను ఎలుగుబంటిలా అటు ఇటు ఊగుతుండేవాడు… అతను భారీగా, స్థూలకాయంతో ఉండేవాడు… నిరంతరం కదులుతూనే ఉండేవాడు. అతను ఎప్పుడూ విశ్రాంతి తీసుకోవడం నేను చూడలేదు… ఇలాగే అతను చాలా కాలం విరామాల తర్వాత నా దగ్గరకు వచ్చేవాడు. అప్పుడు నాలో కేవలం కోలాహలం, భారీతనం, ఆగ్రహం, ఊపిరాడని స్థితి, మరియు అవిశ్రాంతమైన, ఉన్మాదపూరితమైన, వ్యర్థమైన ప్రయత్నాలు మాత్రమే ఉండేవి… అతను అదృశ్యమవుతున్నప్పుడు—అతని శరీరం మొత్తం ఒక పెద్ద ఆర్తనాదంలా అనిపించేటప్పుడు—నాకు కొంచెం బాధగా అనిపించింది.

మనం పైన చూసినట్లుగా, అతని ‘వేట’ (అతను వెతుకుతున్న లక్ష్యం) అతని అంతరాత్మలోని అగాధాల్లోనే దాగి ఉంది. ప్రారంభంలో క్రమశిక్షణతో, నియమాలను పాటిస్తూ ఉండే అతను, చివరికి వచ్చేసరికి మతం పట్ల, కాలం పట్ల పూర్తిగా ఉదాసీనంగా మారిపోతాడు. మొదట్లో ‘ఏదైనా అర్థం కాకపోతే అది అతనికి బాధ కలిగించేది’, కానీ చివరికి వచ్చేసరికి ఆ బాధ కూడా ఉండదు. వేటగాడు (Moran) తనలో వచ్చిన మార్పులు చాలా తీవ్రమైనవని గుర్తించినప్పటికీ, తాను ఇంకా అదే వ్యక్తిగా ఉన్నానని భావిస్తాడు. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే, అతను వెతుకుతున్న ‘వేట’ (అంటే Molloy) అతని అంతరాత్మలోకి ప్రవేశించి, అతనిని పూర్తిగా ఆవహించినట్లు కనిపిస్తుంది:

శారీరక కోణంలో చూస్తే, నేను వేగంగా గుర్తుపట్టలేనంతగా మారిపోతున్నాననిపించింది… అయినప్పటికీ… నిజం చెప్పాలంటే, నేను ఎవరో నాకు తెలుసు మాత్రమే కాదు, నా అస్తిత్వంపై నాకు గతంలో ఎన్నడూ లేనంత స్పష్టమైన అవగాహన కలిగింది—అది లోతుగా గాయపడి, అనేక వ్రణాలతో నిండి ఉన్నప్పటికీ!

Molloy ఇలా అంటాడు: “నా జీవితమంతా నేను నా తల్లి దగ్గరకు వెళ్లడానికే ప్రయత్నిస్తున్నాననిపిస్తుంది… నేను ఏదో వదిలేసినట్లు, వేరే పనుల్లో నిమగ్నమైనట్లు కనిపించినప్పుడు కూడా… నిజానికి నేను నా ప్రణాళికలను సిద్ధం చేసుకుంటూ, ఆమె ఇంటికి వెళ్లే మార్గం కోసం వెతుకుతూనే ఉన్నాను.” అయితే, తన కథ చివరలో, అతను లాటిన్ భాషలో ‘నిమిస్ సెరో’ (nimis sero) అనే ఒక హెచ్చరికను వింటాడు—అంటే, “బహుశా అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైపోయి ఉండవచ్చు.” కాబట్టి, Moran ఎలాగైతే Molloyగా మారడం ద్వారానే అతడిని కనుగొనగలిగాడో, అలాగే Molloy కూడా తన తల్లి ఇంటికి చేరుకుని, ఆమె పడకపై ఆమె స్థానంలోనే పడుకుంటాడు—కానీ, అసలు ఆమెకు ఏమైందో అతనికి తెలియదు.

అందువల్ల, ‘Molloy’ నవలను ఒక వ్యక్తి తన నిజమైన స్వరూపాన్ని వెతుక్కునే ప్రయాణంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. Moran, Molloy ‘C’ అని పిలిచిన గడ్డం ఉన్న వ్యక్తికి సహాయం చేసి, తనలాగే కనిపించే మరొక వ్యక్తిని ‘C’ దగ్గర ఉన్నటువంటి కర్రతో కొట్టి చంపేస్తాడు. చివరికి, అతను మరింత ఆరోగ్యవంతుడిగా, మరింత నిజాయితీ గల వ్యక్తిగా తిరిగి వస్తాడు. తన ఉపచేతన మనస్సులో ఉన్న ఆ ‘ఎలుగుబంటి వంటి వ్యక్తి’తో (గతంలో అతను “నాకు పూర్తిగా భిన్నమైన వ్యక్తి” అని పేర్కొన్న వ్యక్తితో)—అంటే Molloyతో—అతను రాజీ పడతాడు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, తాను వేటాడాలని ఆదేశించబడిన ఆ అసహ్యించుకోదగ్గ, ఒంటరిగా వదిలేయబడిన, ధైర్యవంతుడైన, మొండివాడైన బహిష్కృతుడితో (Molloyతో) అతను సయోధ్య కుదుర్చుకుంటాడు. ఇది ఒక మానసిక విజయం; అయితే, దీనిని ఒక విముక్తిగా పరిగణిస్తే, ఆ విముక్తి ప్రతికూలమైనది—అంటే, ఇది విస్తరణ కాదు, సంకోచం. ఇది వ్యక్తి తనలోకి తాను ముడుచుకుపోవడం, మరింత నిస్సారమైన—అదే సమయంలో మరింత వాస్తవికమైన—అస్తిత్వంలోకి ప్రవేశించడం. బెకెట్ ఒక గాఢమైన నిరాశావాది; కాబట్టి, కొత్త మరియు మెరుగైన ఉదయాలు వస్తాయని ఆయన నమ్మరు. మానవునికి మిగిలి ఉన్న ఏకైక మార్గం—నాడో (Nadeau) పేర్కొన్నట్లుగా—’అత్యంత నిశ్చయమైన మానవ వాస్తవికత’ అయిన ‘శూన్యం’ (neant) వైపు వెనక్కి తగ్గడమే. బెకెట్ సృష్టించిన ప్రధాన పాత్రలన్నీ ఇటువంటి తిరోగమనం కోసమే అన్వేషిస్తాయి, దాని కోసం పరితపిస్తాయి. మనం చూసినట్లుగా, బెలాక్వా, మర్ఫీ మరియు వాట్—వీరంతా ఈ ప్రయత్నంలో విభిన్న రీతుల్లో విఫలమవుతారు. మోరాన్ మాత్రమే విజయం సాధించినట్లు అనిపించినప్పటికీ, అతని విజయం నిష్ఫలమైనది; అది అతడిని ఒక భయంకరమైన స్వేచ్ఛలోకి, అంటే ‘మలోన్’ (Malone) మరియు ‘ది అన్‌నేమబుల్’ (The Unnamable) పాత్రలు అనుభవించే శాశ్వత ఏకాంతంలోకి నెట్టివేస్తుంది. ఇటువంటి స్థితిలో, బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రకు మిగిలి ఉన్న ఏకైక ఆయుధాలు—అతని చమస్సు (wit) మరియు మేధస్సు మాత్రమే. ఇక్కడ పోరాట క్షేత్రం మారింది; ఇప్పుడు పోరాటం బాహ్య ప్రపంచంతో కాదు, తన సొంత కల్పిత లోకంలోని చీకటి శక్తులతో జరుగుతుంది—ఆ శక్తులు అతడిని ఒక అస్పష్టమైన, అంధకారమయమైన అగాధంలో బంధించి, శాసించాలని చూస్తుంటాయి. ఇప్పుడు మనం ‘మలోన్’తో కలిసి ఈ అగాధంలోకి ప్రవేశిస్తాం. సాహిత్య చరిత్రలోనే అత్యంత వేదనభరితమైన మానసిక సంఘర్షణల మార్గంలో సాగే ఈ ప్రయాణం ముగిసిన తర్వాతే, మనం తిరిగి బయటపడతాం. 1951లో బి. పింగాడ్ ఇలా అన్నారు: ‘మొల్లాయ్ (Molloy) ఒక వికృతమైన, కలవరపరిచే పురాణగాథలా కనిపిస్తుంది; దీని మూలాలు రహస్యమైనవి’. జార్జెస్ బటాయ్, మొల్లాయ్‌లోని ఈ పౌరాణిక స్వభావాన్ని మరింత నొక్కి చెబుతూ ఇలా అన్నారు:

‘కర్రల సాయంతో బాధాకరంగా ఊగుతూ నడిచే ఈ భయంకర రూపమే ఆ సత్యం—దీనితోనే మనం వ్యాధిగ్రస్తులమయ్యాం. ఇది మన నీడలాగే మనల్ని అవిశ్రాంతంగా వెంటాడుతుంది. ఈ రూపం పట్ల మనకున్న భయమే మన కదలికలను, మన సరళమైన వైఖరులను, మనం పలికే స్పష్టమైన వాక్యాలను నిర్ణయిస్తుంది… ఇది తప్పించుకోలేని అగాధం; ఇది మన మానవ ప్రదర్శనలను ఆకర్షించి, ఆపై తనలో లీనం చేసుకుంటుంది. ఇది విస్మృతి, ఇది అసమర్థత.’

ఈ లక్షణం వల్ల, మరియు ఇందులో ఉన్న సౌష్టవం (symmetry) వల్ల…

154

మలోన్

మాక్‌మన్‌ వైపు దృష్టి సారించవలసి వస్తుంది. అతడిని మళ్ళీ చూడలేక,

తరువాత అతడు, కుండపోత వర్షంలో, ఆశ్రయానికి ‘చాలా దూరంగా’ నేలపై బోర్లా పడి ఉన్న అతడిని కనుగొంటాడు.

ఆ బాధాకరమైన భంగిమ నుండి, మోలాయ్ పాకుతూ అడవి అంచుకు చేరుకున్నప్పుడు చేయాలనుకున్నట్లే, అతడు చివరకు దొర్లుకుంటూ తప్పించుకుంటాడు.

జీవనోపాధి సంపాదించడంలో మాక్‌మన్ కూడా మ్యాడెన్ లాగే అసమర్థుడని బ్రాకెట్లలో మనకు చెప్పబడింది, ఎందుకంటే కనీసం కలుపు తీయడం, వీధులు శుభ్రం చేయడం వంటి పనులు కూడా అతని సామాన్యమైన సామర్థ్యాలకు మించినవిగా నిరూపించబడ్డాయి. ఆ తర్వాత మనం మాక్‌మన్‌ను మరోసారి వదిలి, అతన్ని వెతకడానికి వెళ్తాము. అతను తర్వాత ‘ఒక రకమైన ఆశ్రమంలో’ ఉంటాడు. అది డబ్లిన్ సమీపంలోని సెయింట్ జాన్ ఆఫ్ గాడ్ హౌస్ అనే ప్రైవేట్ మానసిక ఆసుపత్రి అని తెలుస్తుంది. దాని గురించే వైహే తన ‘మర్ఫీ’ నవలలో ప్రస్తావించాడు.

అతను ఇక్కడ మోల్ అనే ‘ముఖంలోనూ, శరీరంలోనూ తీవ్ర వికారంగా ఉన్న ఒక చిన్న ముసలమ్మ’ సంరక్షణలో ఉంటాడు.

కొద్దికాలంలోనే, తమ సంపూర్ణ నపుంసకత్వానికి వెనుకాడకుండా, ఈ ఇద్దరూ ఒక సంబంధాన్ని మొదలుపెడతారు. అది ఎంత తీవ్రరూపం దాల్చిందంటే, అది మోల్ మరణాన్ని వేగవంతం చేస్తుంది. మోల్ ‘రెచ్చగొట్టే ఉత్తరాలు’ రాస్తుంది, వాటికి మాక్‌మన్‌ ప్రేమ పద్యాలతో జవాబిస్తాడు. కానీ వారి ‘పొడిబారిన, బలహీనమైన కవితలు’ వారికి ‘ఒక రకమైన విషాదకరమైన సంతృప్తిని’ ఇవ్వడానికి ఎక్కువ కాలం నిలవవు. ఎందుకంటే మోల్‌కు త్వరలోనే వాంతులు కావడం మొదలవుతుంది. అవి ఎంత తరచుగా వస్తాయంటే, ‘అర శతాబ్దం చిన్నదానిలా కనిపిస్తే గర్భవతి అనుకునేవారు’. ఆ తర్వాత ఆమె కడుపు నొప్పితో బాధపడుతూ, కడుపును పట్టుకుంటుంది. ఒక ఉదయం లెమ్యూల్ అనే వ్యక్తి, ఆమె చనిపోయిందని, మరియు తాను ఆమె స్థానాన్ని తీసుకున్నానని మాక్‌మన్‌కు తెలియజేస్తాడు.

ఈ లెమ్యూల్, మాగ్డలీన్ మెంటల్ మెర్సీసీట్‌లోని పురుష సోదరుడైన ‘బామ్’ క్లించ్‌ను గుర్తుచేస్తాడు, ఎందుకంటే అతను చిరాకుగా, హింసాత్మకంగా మరియు పూర్తిగా తెలివిగా లేడు. ఈ దశలో మలోన్ అనుభవించే వేదన తీవ్రతరమవుతుంది

(‘నా స్వరం చచ్చిపోయింది, ఇక మిగిలినవి కూడా అలాగే అంతరిస్తాయి’), అతని నొప్పులు

మరింత తీవ్రమవుతాయి (‘భరించలేనంతగా ఉన్నాయి… నిజంగా చెప్పాలంటే…

తీవ్రమైన మైగ్రేన్ లాంటి బాధ’), అతను ‘కష్టంతో శ్వాస వదులుతాడు’ మరియు త్వరలోనే

తన తలను అటు ఇటు తిప్పలేని స్థితికి చేరుకుంటాడు. రాయడం అసాధ్యమైనంత కష్టతరమవుతుంది:

‘కొనసాగించడానికి ప్రయత్నించు… ఇంకా… చివరి ప్రయత్నం’ అని అనుకుంటూ,

అంతం దగ్గర పడుతుండగా, అతను ‘ఇక నేను “నేను” అని అనను’ అని ప్రకటిస్తాడు.

లెమ్యుయెల్, మాక్‌మాన్ అనే వ్యక్తిని—అతను ఒక ఎండిన ముళ్ల పొద నుండి కొమ్మను

తుంచాడన్న కారణంతో—కొట్టి హింసిస్తాడు; అంతేకాకుండా తన సంరక్షణలో ఉన్న

ఇతర రోగుల పట్ల కూడా క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తాడు. ఒకరోజు, లేడీ పెడల్ అనే మహిళ

లెమ్యుయెల్ బృందం కోసం పడవలో ద్వీపాలకు ఒక విహారయాత్రను ఏర్పాటు చేస్తుంది.

అక్కడికి చేరుకోగానే, లెమ్యుయెల్ అకస్మాత్తుగా హింసాత్మకంగా మారి,

తన దగ్గరున్న గొడ్డలితో ఇద్దరు నావికులను చంపేస్తాడు. సూర్యాస్తమయం తర్వాత,

నడుము ఎముక విరిగిన లేడీ పెడల్‌ను ఆ ద్వీపంలోనే వదిలేసి,

తన సంరక్షణలో ఉన్న రోగులతో ఉన్న పడవను నీటిలోకి నెట్టేస్తాడు.

అందరూ కలిసి రాత్రివేళ సముద్రంలోకి తేలుకుంటూ వెళ్ళిపోతారు.

155

శామ్యుయెల్ బెకెట్ నవలలు

లెమ్యుయెల్ తన గొడ్డలిని చూస్తాడు—‘దానిపై ఉన్న రక్తం ఎప్పటికీ ఆరదు’.

ఆ గొడ్డలితో అతను ఇక ఎవరినీ తాకడు (‘ఇక ఎప్పటికీ’—ఈ రెండు పదాలతోనే

నవల ముగుస్తుంది). మలోన్ ఉపయోగిస్తున్న పెన్సిల్‌లో కేవలం గ్రాఫైట్ (లెడ్)

మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది; బహుశా అతను మరణించే క్షణానికి అది కూడా

పూర్తిగా అరిగిపోయి ఉంటుంది. అతని కథానాయకుడు, ‘లా ఫిన్’ (La Fin)

కథలోని నాయకుడిలాగే, చివరకు విశాల సముద్రంలో తేలుతూ మిగిలిపోతాడు.

లెమ్యుయెల్ ఎవరు, అతను దేనికి ప్రతీక అనేది ఒక రహస్యంగానే మిగిలిపోతుంది;

కానీ బెకెట్ రచనల్లో కనిపించే అనేక చిక్కుముడులలో ఇది ఒకటి మాత్రమే.

ఉదాహరణకు, అడవిలో మోల్లోయ్ విన్న ఆ ‘గోంగ్’ (గంట) శబ్దం దేనిని సూచిస్తుంది? లేదా, తన గదిలో తేలేముందు తనకు జరిగిన చివరి సంఘటనగా మలోన్ (Malone) భావించే ఆ దెబ్బ సంగతేమిటి? ‘మక్‌మాన్’ (Macmann) అంటే ‘మానవ పుత్రుడు’ (son of man) అని, ‘మలోన్’ (Malone) అంటే ‘నేను ఒక్కడినే’ (me alone) అని అర్థమా? — ఒకవేళ ఇది నిజమే అయినా, ఇటువంటి ఊహలు మనకు పెద్దగా స్పష్టతనివ్వవు. బెకెట్ నవలలు ఇలాంటి అంతుచిక్కని అంశాలతో నిండి ఉంటాయి; వీటిలోని ఆకర్షణకు అదే ఒక కారణం. అయితే, పదేపదే కనిపించే అంశాలను — అవి పైకి ఎంత అల్పంగా అనిపించినా సరే — జాగ్రత్తగా గమనించడం ద్వారా, ఈ నవలల్లోని రహస్యాలను కొంతవరకు పరిధిలోకి తీసుకురావచ్చు. కాబట్టి, మలోన్ తాను కేవలం మోలోయ్ (Molloy) మాత్రమే కాకుండా, మర్ఫీ (Murphy) వంటి మరికొందరు కథానాయకుల పునర్జన్మ అని పదేపదే సూచించడం గమనార్హం:

… ఒక రాత్రి [నక్షత్రాల] వైపు చూస్తుండగా, అకస్మాత్తుగా నేను లండన్‌లో ఉన్నట్లు అనిపించింది. నేను నిజంగా లండన్ వరకు వెళ్ళానా?

… పిచ్చివారితో కూడా నేను విఫలమయ్యాను, అతి తక్కువ తేడాతో (ఒక వెంట్రుక వాసిలో) తప్పిపోయింది.

… లండన్‌లో ఒక వృద్ధ బట్లర్ కూడా ఉండేవాడు — మళ్ళీ లండన్ ప్రస్తావన వచ్చింది… అతనికి ఏదో పేరు ఉన్నట్లు గుర్తు.

అదేవిధంగా, ‘మెర్సియర్ ఎట్ గార్నియర్’ (Mercier et Garnier) నవలలో వాట్ (Watt) అనే పాత్ర గట్టిగా పిలిచే వింత వ్యక్తి ‘మిస్టర్ క్విన్’ (Mr. Quin) గురించి కూడా రెండు చోట్ల ప్రస్తావన వస్తుంది:

… నా దుస్తులు ఏమయ్యాయి? నా ఓవర్‌కోట్, ప్యాంటు, ఇంకా మిస్టర్ క్విన్ నాకు ఇచ్చిన ఫ్లానెల్ వస్త్రం — ఇక తనకు అవసరం లేదని చెప్పి ఆయన ఇచ్చాడు కదా, అవి ఏమయ్యాయి?

… రాత్రంతా ఆ వెధవ క్విన్ (Quin) గురించే కలలు వచ్చాయి, అని [ఆ సాక్సన్] అన్నాడు.

‘మోలోయ్’ (Molloy) నవలలో మోరాన్ (Moran) ప్రస్తావించే ‘యార్క్’ (Yerk) లాగే, ‘మిస్టర్ క్విన్’ కూడా బెకెట్ రచనల్లో ఒక ప్రత్యేక పాత్రగా ఎక్కడా కనిపించడు; కానీ, ఈ కథానాయకులు మాత్రం…

^ బహుశా ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) లోని ‘కాపర్ క్విన్’ (Capper Quin) అనే పాత్రను ఉద్దేశించి బెకెట్ ఇలా రాసి ఉండవచ్చు: పైన పేర్కొన్న 20, 29-51 పేజీలను చూడండి.

156

మలోన్

వారి గురించి బెకెట్‌కు మాత్రమే తెలుసు — బహుశా వారు ఆయన రాసిన ఇతర రచనల్లో ఉండి ఉండవచ్చు, కానీ ఆ రచనలు తర్వాత వదిలివేయబడ్డాయో లేదా నాశనం చేయబడ్డాయో తెలియదు.

‘నువెల్స్’ (Nouvelles) సంపుటిలోని అంశాలు కూడా ఇక్కడ కనిపిస్తాయి; ఉదాహరణకు, ‘లా ఫిన్’ (La Fin) కథలోని ‘శాండ్‌మ్యాన్’కు చెందిన గాడిద:

నా ఛాయాచిత్రం. ఇది నా ఫోటో కాదు, కానీ బహుశా నేను కూడా ఎక్కడో దగ్గరలోనే ఉండి ఉండవచ్చు. ఇది ఒక గాడిద ఫోటో — ముందు నుండి, చాలా దగ్గరగా తీయబడింది. ఇది సముద్ర తీరంలో ఉంది; నిజానికి అది సముద్రం కాకపోవచ్చు, కానీ నా దృష్టిలో మాత్రం అది సముద్రమే.

బెకెట్ రచనల్లో తరచుగా కనిపించే వస్తువుల జాబితా ఇక్కడ కూడా కనిపిస్తుంది:

… టోపీ … అది ఊడిపోకుండా ఉండటానికి, ఒక దారంతో కోటు పైభాగంలోని బటన్‌కు కట్టి ఉంచబడింది. …

… నా దగ్గర ఉన్న వస్తువుల్లో ఒకప్పుడు ఒక చిన్న సీసా ఉండేది. దానిపై ఎలాంటి లేబుల్ లేదు, అందులో కొన్ని మాత్రలు ఉన్నాయి. విరేచనకారులా? లేక ప్రశాంతతనిచ్చే మందులా? సరిగ్గా గుర్తులేదు.

ఈ చివరి అంశం ‘లె కాల్మాంట్’ (Le Calmant) కథను గుర్తుకు తెస్తుంది. అలాగే, మాక్‌మాన్ ధరించే కోటు అంచు నేలను తాకుతూ, అతను నడిచేటప్పుడు ఏదో పొడవైన వస్త్రంలా శబ్దం చేస్తూ ఉంటుంది — ఈ సుదీర్ఘమైన కోటుకు వెల్వెట్ కాలర్ ఉంటుంది మరియు ఇది ఆకుపచ్చ రంగులో ఉంటుంది; సరిగ్గా ‘లె కాల్మాంట్’లో ఉన్నట్లుగానే! అదేవిధంగా, ‘ఎల్ ఎక్స్‌పల్సే’ (L’Expulsé) కథలోని కథానాయకుడిలాగే, తాను కూడా ఒక బండిలో (cab) ప్రయాణించి ఉంటానని మలోన్ భావిస్తాడు. ఇక మాక్‌మాన్ ఒక నది ఒడ్డున కూర్చుంటాడు — ఇది ‘లా ఫిన్’లోని నదిని పోలి ఉంటుంది, అక్కడ సముద్ర పక్షులు (gulls) వ్యర్థ పదార్థాల కోసం ఆత్రుతగా ఎగబడి వాలుతుంటాయి.

అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, మలోన్ తన ముందు వచ్చిన పాత్రను పదేపదే ప్రస్తావిస్తాడు: అతనిలాగే, తాను కూడా “బహుశా ఒక అంబులెన్స్‌లో, లేదా ఏదో ఒక వాహనంలో” వచ్చి ఉంటానని అనుకుంటాడు. ఇవి తెలిసిన మాటలే, కానీ ఆ తర్వాత ఇలా అంటాడు: “బహుశా నేను అడవిలోనే ప్రాణాలు వదిలి ఉంటాను… అవును, ఇప్పుడు అడవి గురించి మాట్లాడుతుంటే, ఏదో ఒక అడవి ఉన్నట్లు నాకు అస్పష్టంగా గుర్తుకొస్తోంది.” ‘కర్రలకు నేను ఎంతగా రుణపడి ఉన్నానంటే,’ అని అతను పేర్కొంటాడు, ‘ఆ రుణభారం ఎంత గొప్పదంటే, అవి నాకు ఇచ్చిన దెబ్బలను కూడా నేను దాదాపు మర్చిపోయాను.’ అతని దగ్గర ఉన్న వస్తువులు, ‘మొల్లాయ్’ (Molloy) పాత్రకు పునర్జన్మ ఎత్తిన వ్యక్తి దగ్గర ఉండవచ్చు అని మనం ఊహించేలాగే ఉన్నాయి: ఒక ‘చప్పరించే రాయి’ (sucking-stone), ‘ఒక చిన్న వెండి కత్తి ఉంచే స్టాండ్’ (దీనినే మొల్లాయ్, లూస్ అనే పాత్ర దగ్గర నుండి దొంగిలించాడు), ‘రక్తపు మరకలున్న’ ఒక కర్ర, ‘సైకిల్ బెల్ పైభాగం’, మరియు ఒకప్పుడు నడవడానికి ఉపయోగించిన కర్రలలో మిగిలిపోయిన ‘సగం కర్ర’ (half-crutch) వంటివి అతని వద్ద ఉన్నాయి.

మొల్లాయ్‌తో పోలికలు ఉన్నప్పటికీ, ‘మలోన్’ (Malone) తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వం కలిగిన పాత్ర. శారీరకంగా అతను చాలా వృద్ధుడు (ఎనభై నుండి వంద ఏళ్ల మధ్య వయస్సు ఉంటుంది) మరియు తీవ్రమైన క్షీణదశలో ఉన్నాడు: ‘నా శరీరం—బహుశా సరిగ్గా చెప్పాలంటే—అశక్తమైనది (impotent);’ అది దాదాపు ఏ పనీ చేయలేదు, కేవలం ‘నా చేతులు, ఒకసారి సరైన స్థితిలో ఉంచితే, కొంత బలాన్ని ప్రయోగించగలవు’ అంతే. ఈ చేతులు అందనంత దూరంలో ఉన్న వస్తువులతో సంబంధం ఏర్పరచుకోవడానికి, అతను తన కర్రపైనే ఆధారపడతాడు. అతని చూపు, వినికిడి శక్తి చాలా బలహీనంగా ఉన్నాయి; పళ్లు లేవు కానీ ఒళ్లంతా వెంట్రుకలు ఉన్నాయి; బట్టలు ఎప్పుడో పోయాయి, అందుకే దుప్పట్ల మధ్య అతను నగ్నంగా ఉంటాడు. (‘నేను స్నానం చేయను, కానీ నాకు మురికి కూడా అంటదు,’ అని అతను వివరిస్తాడు.) బెకెట్ సృష్టించిన ఈ కథానాయకుడు, తన శరీరాన్ని ఉపయోగించుకునే సామర్థ్యాన్ని దాదాపు పూర్తిగా కోల్పోయాడు, చివరకు మిగిలిన బట్టల ముక్కలు కూడా అతని నుండి తొలగించబడ్డాయి. ఈ విషయంలో మలోన్ ఎలాగైతే మొల్లాయ్‌కి కొనసాగింపుగా ఉంటాడో, అలాగే ‘అన్‌నేమబుల్’ (The Unnamable) అనే పాత్ర మలోన్‌కు కొనసాగింపుగా ఉంటుందని మనం చూడవచ్చు.

మలోన్ ధైర్యవంతుడు మరియు దృఢమైన వ్యక్తిత్వం కలవాడు. తనకు అందే సూప్ (ఆహారం) ఆగిపోవడాన్ని కూడా అతను తాత్విక దృక్పథంతో స్వీకరిస్తాడు; ఇది తాను ఎప్పటి నుండో ఎదురుచూస్తున్న మరణానికి ఒక నిర్దిష్ట సమయాన్ని నిర్ణయించినట్లుగా అతను భావిస్తాడు. అతని కర్ర పోగొట్టుకోవడం అనేది ఒక ‘విపత్తు’, దీనిని అతను వ్యంగ్యంతో స్వీకరిస్తాడు. అతని సంపూర్ణ ఏకాంతం అతనికి ఎటువంటి ఒంటరితనాన్ని కలిగించదు; అంతేకాకుండా, అతన్ని ‘కోపంతో, అసహ్యంతో’ చూసే సందర్శకుడు కూడా అతన్ని పెద్దగా కలవరపరచడు. మేధావి కావడంతో, అతను తన మేధస్సును ఆయుధంగా వాడుకోగలడు: బెంచ్‌పై ఉన్న మాక్‌మాన్ భంగిమను ‘కొలోసస్ ఆఫ్ మెమ్నాన్’ (ఉషస్సు యొక్క ప్రియతమ కుమారుడు)తో పోల్చగలడు; లుక్రెటియస్‌ను (‘సువే మారి మాగ్నో’ – *suave mari magno* అని) సందర్భోచితంగా ఉటంకించగలడు; తన కిటికీకి, వుర్జ్‌బర్గ్‌లోని టిపోలో చిత్రించిన పైకప్పుకు మధ్య పోలికను చూడగలడు; అలాగే, తన కర్ర పడిపోవడాన్ని ఒక ‘విపత్తు’గా (ప్రాచీన అర్థంలో ‘catastrophe’) పేర్కొంటూ చమత్కరించగలడు. అయితే, అతని వ్యక్తిత్వంలో అంత ఆమోదయోగ్యం కాని మరొక కోణం కూడా ఉంది—అదే ఇతరుల వ్యక్తిగత జీవితాలను రహస్యంగా గమనించే అలవాటు (దీనిని బెక్వెట్ లైంగిక చర్యకు సంబంధించిన వ్యంగ్య చిత్రణ కోసం ఒక అవకాశంగా మలుచుకున్నారు). అంతేకాకుండా, ఏదో ఒక రోజు ఒక చిన్న బాలికను పట్టుకుని, తనను ‘ముద్దు పెట్టుకోమని, నిమరమని, తన ముందు బట్టలు విప్పమని…’ బలవంతం చేయాలని అతను ఆశిస్తుంటాడు.

ఈ నవల ఐర్లాండ్‌లో (దీనిని ‘ద్వీపం’ అని పేర్కొంటారు) జరుగుతుంది; మరీ ముఖ్యంగా డబ్లిన్ నగర పరిసర ప్రాంతాల్లో ఇది సాగుతుంది. ఇక్కడ మాక్‌మాన్ ఉన్న స్టిల్లోర్గాన్ ఆశ్రయం ఉంది; ఉత్తర డబ్లిన్‌లో గ్లాస్నెవిన్ స్మశానవాటిక ఉంది—ప్రేమ వల్ల తాము (మాక్‌మాన్ మరియు మోల్) అక్కడికి చేరుకుంటామని మాక్‌మాన్ కలలు కంటాడు (ఈ అంశం ఫ్రెంచ్ మూలంలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది). అలాగే, కారిక్‌మైన్స్‌కు పశ్చిమాన ఉన్న కొండల్లో రాతి పని చేసే వారి తరతరాల కుటుంబాలు నివసిస్తుంటాయి. వారి గుడిసెల్లో వెలిగే దీపాలు, కుక్కల మొరుగుడు శబ్దాలు—రాత్రిపూట తన ఎత్తైన కిటికీ దగ్గర నిలబడిన చిన్న వయసు మలోన్‌ను ఎంతగానో ముగ్ధుడిని చేస్తాయి.

158

మలోన్

చివరగా, ‘గోపురాలతో నిండిన’ డన్ లాగోయిర్ (Dun Laoghaire) గురించి చెప్పాలి; ఇది ఆశ్రమం (asylum) నుండి విహారయాత్రకు వెళ్లేవారు బయలుదేరే రేవు పట్టణం. మాక్‌మాన్ (Macmann) ఉన్న పట్టణం డబ్లిన్ నగరమేనని స్పష్టమవుతుంది—మురికిగా ఉండే లిఫీ (Liffey) నది, దాని ఒడ్డున ఉన్న గిడ్డంగులు, మరియు బట్ బ్రిడ్జ్ (Butt Bridge) అన్నీ ఈ పుస్తకంలో కనిపిస్తాయి. అయితే, ఫ్రెంచ్ మూలపాఠంలో కూడా మలోన్ అంగుళాలు, మైళ్లు, పెన్నీల గురించి ఆలోచిస్తూ, కార్క్ (Cork) నగర మేయర్ గురించి, బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ గురించి ప్రస్తావించినప్పటికీ, అతను వాస్తవానికి ఫ్రాన్స్‌లో ఉండి రాస్తున్నాడు. అతను పేర్కొనే పండుగలు ఫ్రెంచ్ క్యాలెండర్‌లోని ముఖ్యమైన రోజులు: సెయింట్ జాన్ ది బాప్టిస్ట్ దినోత్సవం, జూలై 14 (ఫ్రెంచ్ జాతీయ దినోత్సవం), అసంప్షన్ (Assumption) పండుగ, మరియు సాంప్రదాయ క్రైసాంథెమం (chrysanthemum) పూలతో జరుపుకునే ‘ఆల్ సెయింట్స్ డే’ (All Saints’ Day). సాపో (Sapo) కూడా ఒక ఫ్రెంచ్ పాఠశాల విద్యార్థికి ఉండే లక్షణాలన్నింటినీ కలిగి ఉంటాడు; అతను కలిసే రైతులు కూడా ఖచ్చితంగా ఫ్రెంచ్ వారే. చివరి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో వోక్లూస్ (Vaucluse) ప్రాంతంలో తనకు తెలిసిన ఒక కుటుంబాన్ని తాను నమూనాగా తీసుకున్నానని బెకెట్ (Beckett) నాతో చెప్పారు. అయితే, ఈ విషయం తెలియకపోయినా, లాంబెర్ట్ (Lambert) కుటుంబం ఎక్కడ నివసిస్తుందో సులభంగానే అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఫ్రెంచ్ రైతుల మధ్య పందులకు మిగిలిపోయిన ఆహార పదార్థాలను తినిపించి లావుగా పెంచి, డిసెంబర్ లేదా జనవరి నెలల్లో వాటిని వధించడం ఒక ఆచారం. కాబట్టి, ఈ సమయం మాన్స్యూర్ లూయిస్ (Monsieur Louis)కు చాలా ముఖ్యమైన రోజులు; ఆ ప్రాంతంలో ఆయన ‘పందులను వధించే వ్యక్తిగా’ (bleeder and disjointer of pigs) బాగా పేరు పొందారు.

ఆయన బయలుదేరేటప్పుడు, ముందు రాత్రి పొయ్యి దగ్గర ఎంతో శ్రద్ధగా పదును పెట్టిన పెద్ద కత్తులను తన చేతి కింద పెట్టుకుని తీసుకువెళ్లేవాడు. పని చేసేటప్పుడు తన ఆదివారం నాటి దుస్తులు (Sunday suit) పాడవకుండా ఉండటానికి, కాగితంలో చుట్టిన ఏప్రాన్‌ను జేబులో పెట్టుకునేవాడు… ఇలాంటి పనుల కోసం వెళ్లి, రాత్రి చాలా ఆలస్యంగా ఇంటికి చేరుకునేవాడు. అప్పటికే అతను మద్యం మత్తులో ఉండి, సుదీర్ఘ ప్రయాణం మరియు ఆ రోజు జరిగిన సంఘటనల వల్ల పూర్తిగా అలసిపోయి ఉండేవాడు. లూయిస్ తాగి ఇంటికి రావడం, అతను చేపట్టిన పని (యాత్ర) విజయవంతమైందని అతని కుటుంబానికి తెలియజేస్తుంది. అదేవిధంగా, ఫ్రాన్స్‌లో ఏ రైతు అయినా సంత నుండి మద్యం మత్తు లేకుండా తిరిగి వస్తే, అది అతనికి ఏమాత్రం లాభదాయకం కాని (mauvais marché) వ్యవహారమని మాటలతో చెప్పనవసరం లేకుండానే అర్థమవుతుంది. అంతేకాకుండా, లూయిస్ తన కుటుంబాన్ని—ముఖ్యంగా తన భార్యను—ఒక రైతు కుటుంబ యజమానిగా చాలా కఠినంగా (ఇనుప పిడికిలితో అన్నట్లుగా) శాసిస్తాడు. అతని భార్య పొరుగువారు పప్పుధాన్యాల విషయంలో తనను మోసం చేశారేమోనని అనుమానిస్తుంటే, లూయిస్ పాతబడిన లేదా పనికిరాని జంతువులను (knacker వద్ద) కొని, వాటితో చావు వచ్చేంతవరకు పని చేయించుకుంటాడు; రాత్రిపూట తన మేకలను ఇతరుల పొలాల్లోకి వదిలేసి మేత మేయిస్తాడు. ఇలాంటి ప్రవర్తనలో వారిద్దరూ చూపే అనుమానం, చొరవ, మరియు కుతంత్రాలు—మొపాసా (Maupassant) తన రచనల్లో ఫ్రాన్స్ గ్రామీణ ప్రజల ప్రధాన లక్షణాలుగా వర్ణించిన అంశాలను ప్రతిబింబిస్తాయి.

159

శాముఎల్ బెకెట్ నవలలు

ఈ నవలలో మనం ఇంతకుముందే గమనించిన ఒక అంశాన్ని చూడవచ్చు—దీనినే మనం ‘ది అన్‌నేమబుల్’ (The Unnamable) నవలలో కూడా చూస్తాం—అదేమిటంటే, ఫ్రెంచ్ మరియు ఐరిష్ అంశాల మధ్య ఉన్న అద్భుతమైన సమ్మేళనం. దీని మూలాల్లో ఐరిష్ నేపథ్యం ఉంటుంది, అది కూడా ఐర్లాండ్‌లోని ఒక చిన్న ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితం (బెకెట్ పోర్టోరాలో గడిపిన కాలం ఆయన రచనలపై ఎటువంటి ముద్ర వేయలేదనిపిస్తుంది). రచయిత తన అంతరాత్మలోని ఈ పొర నుండే అత్యంత లోతైన, అర్థవంతమైన సన్నివేశాలను తీసుకుంటారు. అందుకే, ‘సాపో’ (Sapo) మరియు అతని ప్రపంచం ఫ్రెంచ్ నేపథ్యాన్ని కలిగి ఉండగా, ‘మ్యాక్‌మాన్’ (Macmann) మరియు అతని పరిసరాలు ఐరిష్ నేపథ్యాన్ని కలిగి ఉండటం సహజమే.

ఈ పుస్తకంలో కూడా మనకు ఇప్పటికే తెలిసిన కొన్ని సంకేతాలు కనిపిస్తాయి; వీటిలో మానసిక చికిత్సాలయం (mental asylum) అత్యంత స్పష్టమైనది. బెలాక్వా (Belacqua) ఉన్న పోర్ట్రేన్ (Portrane), మర్ఫీ (Murphy) ఉన్న ‘M.M.M.’, మరియు వాట్ (Watt) చివరగా ఆశ్రయం పొందిన చోటు తర్వాత, ఇప్పుడు మ్యాక్‌మాన్ నివసించే ప్రదేశం మనకు కనిపిస్తుంది. లెమ్యుయెల్ సంరక్షణలో ఉన్న కొందరి గురించి బెకెట్ ఇచ్చిన క్లుప్త వర్ణనలను ఉదహరించడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది:

మొదటి గదిలో, చాలా చిన్న వయసున్న ఒక యువకుడు పాత రాకింగ్ కుర్చీలో [మర్ఫీలాగే] కూర్చుని ఉన్నాడు. అతని చొక్కా పైకి మడిచి ఉంది, చేతులు తొడల మీద ఉన్నాయి. కళ్లు వెడల్పుగా తెరిచి లేకపోతే, అతను నిద్రిస్తున్నాడేమో అనిపించేది… రెండవ గదిలో… ఒక వ్యక్తి ఉన్నాడు. అతనిలో చెప్పుకోదగ్గ ప్రత్యేకతలు అతని ఎత్తు, బిగుతుగా ఉన్న శరీరం, మరియు ఏదో ఒక దాని కోసం నిరంతరం వెతుకుతున్నట్లుగా, అదే సమయంలో ఆ ‘ఏదో’ ఏమిటో తెలియక అయోమయంలో ఉన్నట్లుగా కనిపించే అతని తీరు… అతన్ని ‘శాక్సన్’ (ఫ్రెంచ్‌లో ‘L’Anglais’ – ఆంగ్లేయుడు) అని పిలిచేవారు, కానీ అతను నిజానికి అస్సలు అటువంటివాడు కాదు… మూడవ గదిలో, సన్నగా ఉన్న ఒక చిన్న వ్యక్తి అటు ఇటు అడుగులు వేస్తున్నాడు. అతని చేతి మీద కోటు మడిచి ఉంది, చేతిలో గొడుగు ఉంది. అతని తల మీద తెల్లని, మెత్తని జుట్టు అందంగా ఉంది. అతను తనలో తానే ప్రశ్నలు వేసుకుంటూ, ఆలోచిస్తూ, సమాధానాలు చెప్పుకుంటున్నాడు.

‘మర్ఫీ’ నవలలో తప్ప, మతిస్థిమితం లేని వ్యక్తులను ఇంత ఓపికగా గమనించడం లేదా ఇంత ఖచ్చితంగా వర్ణించడం మరెక్కడా కనిపించదు. పైన పేర్కొన్న విషయాలను రాసేటప్పుడు, బెకెట్ మనసులో ఖచ్చితంగా ‘టేల్ ఆఫ్ ఏ టబ్’ (Tale of a Tub) లోని ప్రసిద్ధ భాగం ఉండి ఉంటుందని భావించకుండా ఉండలేం:

[బెడ్‌లామ్ – పిచ్చివారి ఆసుపత్రిలో] ఒక వ్యక్తి తన గది కొలతలను చాలా గంభీరంగా తీసుకుంటున్నాడు; ఇతను ముందుచూపు, అంతర్దృష్టి కలిగిన వ్యక్తి… అతను క్రమబద్ధమైన అడుగులతో నడుస్తూ, చాలా గంభీరంగా, ఒక పద్ధతి ప్రకారం మీ దగ్గర ఒక పెన్నీ (డబ్బు) అడుగుతాడు; కష్టకాలం గురించి, పన్నుల గురించి ఎక్కువగా మాట్లాడుతుంటాడు… ఇప్పుడు, ఇటువంటి లక్షణాలున్న వ్యక్తిని నగరంలోకి, తన తోటి మనుషుల మధ్యకు పంపితే, అతని పరిస్థితి ఎలా ఉంటుంది! ఇక నాలుగవ వ్యక్తిని చూడండి; అతను తనలో తానే లోతుగా ఏదో మాట్లాడుకుంటున్నాడు, అప్పుడప్పుడు తన బొటనవేళ్లను కొరుకుతున్నాడు. అతని ముఖంలో ఏదో పనిలో నిమగ్నమైనట్లు, ఏదో ప్రణాళిక వేస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఒక్కోసారి చాలా వేగంగా నడుస్తూ, తన చేతుల్లో ఉన్న కాగితం వైపు తీక్షణంగా చూస్తున్నాడు… ఇక్కడ ప్రతి విభాగంలోనూ ఎంతటి సమగ్రమైన రాజసభ నైపుణ్య వ్యవస్థ వర్ణించబడిందో చూడండి! కానీ, తప్పుగా అన్వయించడం వల్ల అదంతా పూర్తిగా వృథా అయిపోయింది!

(పిచ్చికి సంబంధించిన ఒక అవాంతర ప్రస్తావన)

అయితే, ఎక్కడ…

158

161

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

మోల్ యొక్క రెండు శిలువ ఆకారపు చెవిపోగుల (దొంగలు) గురించి, వాటి మధ్య ఉన్న ఆమె ఒంటరి పంటి గురించి ఒక వ్యంగ్యం ఉంది; ‘బహుశా ప్రసిద్ధ త్యాగానికి ప్రతీకగా, దానిపై డిల్ చెక్కబడి ఉంటుంది’.

^ ★

మలోన్ డైస్‌కు సంబంధించి తలెత్తే అత్యంత ఆసక్తికరమైన శైలీపరమైన ప్రశ్నలు అనువాదానికి సంబంధించినవి. ఒక రచయిత విదేశీ భాషలో రాసి, దాదాపు పదేళ్ల కాలవ్యవధి తర్వాత తన రచనను మాతృభాషలోకి అనువదించడం అనే దృగ్విషయం సాహిత్యంలో చాలా అరుదైనది, అందుకే ఇది ఎంతో ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది. ఎందుకంటే, ఇతరుల రచనలను అద్భుతంగా అనువదించగల సామర్థ్యం ఉన్న వ్యక్తిగా, బెకెట్ తన సొంత రచనను సంతృప్తికరంగా అనువదించుకోవడానికి మరెవరికన్నా ఎంతో మెరుగైన స్థితిలో ఉండటమే కాకుండా, నవలపై అతని తదుపరి అభివృద్ధి మరియు భావాలు అతన్ని ముందుకు నడిపించిన కొద్దీ, తన రచన యొక్క శైలిని మార్చడానికి లేదా సవరించడానికి అతనికి ఒక ప్రత్యేకమైన అవకాశం కూడా లభించింది.

రూబీ కోన్ మొదట గమనించినట్లుగా, అతను ఈ అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకుని, ఆ పుస్తకంలో మరింత కఠినమైన, చేదు ధోరణిని నింపాడు. దీన్ని స్పష్టంగా చూపించడానికి రెండు ఉదాహరణలు సరిపోతాయి: లేడీ పెడల్ యొక్క ‘వాయిడ్ లా రియాంటే సీజన్’ అనే పాటలో, ఆంగ్లంలో చేర్చబడిన ‘ఏలుయా క్రీస్తు రాజు’ అనే పంక్తి ఉంటుంది, మరియు ‘నే పౌసెజ్ పా నామ్ డి డియు’ అనేది ‘క్రీస్తు పేరిట మీరంతా దేనికోసం ఒత్తిడి చేస్తున్నారు?’గా మారుతుంది.

బెకెట్ కొన్నిసార్లు తన అసలు రచనను చాలా అజాగ్రత్తగా చూస్తాడు,

కొన్నిసార్లు వాటిని సులభంగా ఆంగ్లంలోకి అనువదించలేనందున,

కొన్నిసార్లు గుర్తించదగిన కారణం ఏమీ లేకుండా, మొత్తం వాక్యాలను (ఒక సందర్భంలో ఒక పూర్తి పేరాను) వదిలివేస్తాడు. అయితే, మేడమ్ బెకెట్ ఎందుకు అలా చేశాడో అర్థం చేసుకోవడం సులభం. లూయిస్ తన చేతులతో చేసిన సైగ ఇక్కడ అనువదించబడలేదు (మూల పాఠంలో: *les écartait de ses flancs* — అంటే ఆమె వాటిని తన పక్కటెముకల నుండి దూరంగా జరిపింది; ఒకవేళ నాకు మీ భాషా స్వభావం ఇంకా తక్కువగా తెలిసి ఉంటే, ఆమె వాటిని ‘విస్తరించింది’ అని చెప్పేవాడిని — ఇది మలోన్ తాను రాస్తున్న భాష తనది కాదని భావిస్తున్నాడనడానికి ఒక ఆసక్తికరమైన సూచన). అయితే, ఆ తర్వాత వచ్చే భాగాన్ని ఎందుకు వదిలేశారు? నిజమే, అందులోని సంక్షిప్తతను అనువాదంలో ప్రతిబింబించడం కష్టమే కావచ్చు, కానీ:

“నేను ఈరోజే చనిపోగలను, ఒకవేళ నేను కోరుకుంటే—కేవలం కొంచెం ప్రయత్నం చేయడం ద్వారా, *si je pouvais vouloir, si je pouvais pousser* [ఈ చివరి పదబంధాలు ఫ్రెంచ్ మూలంలో మాత్రమే ఉన్నాయి],”

మరియు, ఖచ్చితంగా ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఈ క్రింది భాగాన్ని ఎందుకు వదిలేశారు?

“ఇక, నా గురించి—మరియు నాలోని ఆ మరొకరి గురించి, అంటే నా ‘చిన్న’ అస్తిత్వం గురించి—నేను చెబుతున్నానంటే (*et que je mangerai comme j’ai mangé les autres*), అది ఎప్పటిలాగే, ప్రేమ లేకపోవడం వల్లనే…”

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -16-11-26-ఉయ్యూరు.–

Posted in రచనలు | Leave a comment

విశ్వరూపt(త్రివేణి)

విశ్వరూపt(త్రివేణి)

రచన: ఎస్. వి. రామమూర్తి, ఐ.సి.ఎస్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

తన చుట్టూ తాను చూసే బహుళత్వానికి, సహజ ప్రవృత్తి మరియు సంప్రదాయాల ద్వారా తాను విశ్వసించాలని నేర్పబడిన ఏకత్వానికి మధ్య మానవునిలో ఒక సంఘర్షణ ఉంటుంది. మానవునికి తన చుట్టూ ఉన్న ఇతర శరీరాలు మరియు వస్తువుల నుండి వేరుగా ఉండే ఒక శరీరం ఉంది. అతనిలో తన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని చూసే భాగం, ఆ ప్రపంచంలోని మిగతా అన్నింటి నుండి తనను తాను వేరుగా చూసుకుంటుంది. తన ప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని గుర్తించడమే అతని అనుభవంలో మరియు ఆలోచనలో ప్రాథమికమైనది. తన చుట్టూ కూడా అతను పదార్థపు ముక్కలను చూస్తాడు, వాటిలో ప్రతిదానికీ దాని స్వంత ప్రత్యేక అస్తిత్వం ఉంటుంది మరియు అది ఇతరుల నుండి వేరుగా తన వ్యక్తిత్వాన్ని నిలుపుకుంటుంది. అతను మరియు ప్రపంచం రెండూ బహుళత్వపు ఒక విశాలమైన రాశి. అయినప్పటికీ, ఆది నుండి, విశ్వంలో ఒక ఏకత్వం యొక్క మెరుపులు మానవునికి కనిపిస్తాయి, అది మొదట స్థూల రూపాల్లో వ్యక్తమై, తరువాత హేతుబద్ధీకరించబడి దైవ భావనగా రూపుదిద్దుకుంటుంది. చాలా మంది నాగరిక మానవులు, తాము చూసే ప్రపంచంపై ఉన్న నమ్మకంతో పాటు, తాము చూడని దేవునిపై ఉన్న నమ్మకాన్ని తమ జీవితంలో శాసిస్తారు. దృశ్యమానానికి, అదృశ్యానికి మధ్య ఉన్న ఈ సంఘర్షణ, మానవుడు నిరంతరం పరిష్కరించాల్సిన ఒక సమస్యను సృష్టిస్తుంది.

ఈ సమస్య కేవలం సిద్ధాంతపరమైనది కాదు. దీనికి తీవ్రమైన ఆచరణాత్మక ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇది మానవుని అవగాహనను, అతని భావనను, అతని ప్రవర్తనను మరియు తన దృష్టిని ఏకీకృతం చేయాలనే తపనను ప్రభావితం చేస్తుంది. ఈ ప్రపంచం సంబంధం లేని అస్తిత్వాల సముదాయమైతే, తనకంటే పెద్దవైన, శక్తివంతమైన ఉనికిల మధ్య మానవుడు తనను తాను చిన్నవాడిగా, ఒంటరివాడిగా భావిస్తాడు. ఒక జంతువుగా, అతను బలహీనుడు. ప్రకృతి యొక్క అపారమైన శక్తులను ఎదుర్కోవడానికి అతని మేధోశక్తి ఒక పోరాటంగా మారుతుంది. అతను నక్షత్రాల ప్రపంచంలో ఒక చిన్న చుక్క వంటి గ్రహానికి బంధించబడి ఉన్నాడు. అతని జీవితం స్వల్పమైనది. అతని మరణం నిశ్చయమైనది. అతనికి తెలియని కారణాల వల్ల అతని ఉత్తమ ఉద్దేశాలు, ప్రయత్నాలు తరచుగా నిష్ఫలమవుతాయి. అతను కొంత గర్వపడదగిన పురోగతిని సాధించి ఉంటాడు. కానీ అంతులేని అగాధాలు, భారీ విజయాలు ఉన్న ఈ ప్రపంచంలో, తన పేదరికాన్ని కౌగిలించుకునే ఒక పేదవాడిలా అతను అలా చేస్తాడు. ఒకవేళ మానవుడు ఈ విశ్వంలో భాగం కాకపోతే, ఒకవేళ ఈ విశ్వం దానిని క్రమబద్ధంగా ఉంచి, అవసరమైనప్పుడు నాశనం చేసే ఒక మార్గదర్శక చైతన్యం యొక్క ఫలితం కాకపోతే, మానవుడు జీవించడానికి మరియు పోరాడటానికి ఆనందకరమైన, నిరంతర ప్రేరణను పొందలేడు.

ఈ విధంగా మానవుడు, తన చుట్టూ ఉన్న మనుషులు మరియు వస్తువులతో తనకున్న బంధుత్వంపై ఎక్కువ లేదా తక్కువ నమ్మకం ద్వారా తనలోని వేరు అనే భావనను సరిదిద్దుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. పైకి సంబంధం లేనివిగా కనిపించే లెక్కలేనన్ని సంఘటనల నుండి, అతను ఏకరూపతలను గమనిస్తూ, వాటినే నియమాలుగా పేర్కొంటున్నాడు. అతని తర్కంతో ఏకీభవించే ఈ నియమాలు, అతనికి తాను ఒక విస్తృతమైన అస్తిత్వమనే భావనను కలిగిస్తాయి. తద్వారా అతను తన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచంతో తాను ఏకమైనట్లుగా మరింత ఎక్కువగా భావించగలుగుతాడు. అవగాహన ద్వారా కలిగే ఇటువంటి ఐక్యతే జ్ఞాన యోగ మార్గం.

మరలా, అతను ప్రపంచాన్ని శక్తుల వ్యక్తీకరణగా చూస్తాడు; వాటికి భావోద్వేగ విధేయతను చూపడం ద్వారా వాటితో ఏకత్వాన్ని పొందుతాడు. ప్రపంచంతో ఈ విధంగా ఏకం కావడమే భక్తి యోగ మార్గం. మరోవైపు, మరింత సాధారణంగా, మానవుడు తనలాంటి వారి పట్ల సరైన ప్రవర్తనా మార్గాలను గ్రహించి, తన వేరుగా ఉన్న ఆత్మ నుండి వ్యతిరేక ప్రేరణలు ఎదురైనప్పటికీ వాటిని అనుసరిస్తాడు. ప్రేమ, దానం, దయ, కర్తవ్యం, త్యాగం వంటి భావాలు కర్మ యోగ మార్గాన్ని అనుసరించే ఆచరణాత్మక జీవితపు దారంలో అల్లుకుపోయి ఉంటాయి.

చివరగా, తమకు ప్రసాదించబడిన శారీరక, మానసిక లేదా ఆధ్యాత్మిక సాధనాల నుండి ఉద్భవించిన బహుళత్వపు దృష్టి ఎంత వాస్తవమో, ఏకత్వపు దృష్టి కూడా అంతే వాస్తవమని భావించి, ఆ సాధనాలను సక్రమంగా ఉపయోగించడం ద్వారా ఈ వైరుధ్యభరితమైన దృష్టిని సమన్వయం చేయడానికి ప్రయత్నించిన వారు కూడా ఉన్నారు. బహుళత్వాన్ని, ఏకత్వాన్ని సమన్వయం చేసే ఈ మార్గమే రాజ యోగ మార్గం.

ఈ యోగ రూపాలు వ్యక్తిగతమైనవి. ఒక జాతి వీటిని అనుసరించినప్పుడు, అవి నాగరికతను సృష్టిస్తాయి. మానవుడు అనుసరించినప్పుడు, అవి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.

వాస్తవానికి, బహుళత్వ దృష్టిపై ఆధారపడిన జ్ఞాన సముదాయం విజ్ఞానశాస్త్రం, మరియు ఏకత్వ దృష్టిపై ఆధారపడినది మతం. వాటి మూలాలలో, అవి ఒకదానికొకటి వేరుగా ఉంటాయి. కానీ అవి ఒకదానికొకటి వ్యతిరేకం కావు, ఎందుకంటే అవి ఒకదాని వైపు మరొకటి పయనిస్తాయి. తన చుట్టూ ఉన్న బహుళ భేదాలను మానవుడు గ్రహించడంలోనే విజ్ఞానశాస్త్రానికి ఆధారం ఉంది. ఇది పరిశీలకులందరి దృష్టిని, వస్తువులన్నింటి కదలికను వ్యవస్థీకరించడమే. కానీ ఈ ప్రయత్నం యొక్క లక్ష్యం ఏకత్వం వైపు ఉంటుంది. విజ్ఞానశాస్త్రం మనుషుల మరియు వస్తువుల కార్యకలాపాలను అతికొద్ది నియమాలకు కుదించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. విజ్ఞానశాస్త్రం బాహ్య ప్రపంచంలోని జ్ఞానమంతటినీ ఒకే నియమంగా వ్యవస్థీకరించగలిగితే, ప్రపంచ ఏకత్వానికి ప్రతీకగా నిలిచే ఆ ఒక్క నియమమే నిజంగా దైవ వ్యక్తీకరణ అవుతుంది. మరోవైపు, మతానికి ఆధారమైన ఏకత్వ భావన అనేది, ఒక మతాన్ని అనుసరించేవారు సరైనదిగా స్వీకరించవలసిన ఆలోచన, భావన మరియు ప్రవర్తనల సముదాయానికి కేవలం ఒక ప్రారంభ బిందువు మాత్రమే. కొన్నిసార్లు పూర్వనిర్ధారణ తర్కం ద్వారా, మరికొన్నిసార్లు జాతిపరమైన అనుభవాల పరీక్ష ద్వారా, ఆచరణలో సరైన జీవన విధానాలు ప్రతి మత నాయకులచేత అభివృద్ధి చేయబడి, వారి అనుచరుల ముందు ఉంచబడతాయి. విజ్ఞానశాస్త్రం మరియు మతం రెండూ బహుళత్వం మరియు ఏకత్వం యొక్క కలయికను కోరుకుంటాయి, కానీ అవి వ్యతిరేక దిశల నుండి ప్రారంభమవుతాయి. బహుళత్వానికి మరియు ఏకత్వానికి మధ్య ఉన్న మార్గం సుదీర్ఘమైనది మరియు కష్టతరమైనది. అత్యంత ధైర్యవంతులు తప్ప మిగతా అందరి విషయంలో, విజ్ఞానశాస్త్రం ప్రాథమికంగా బహుళత్వాన్ని విశ్వసించడానికి, మరియు పరిశీలకుల బహుళత్వం ఎంతవరకు చూడగలదో అంతవరకే ఏకత్వాన్ని విశ్వసించడానికి మొగ్గు చూపుతుందని బహుశా ఊహించవచ్చు. అదేవిధంగా మతంలో కూడా, ఏకత్వాన్ని గ్రహించేవాడు తన బహుళత్వ దృష్టిలో మసకబారడానికి మొగ్గు చూపుతాడు. విజ్ఞానశాస్త్రాన్ని సరిదిద్దే మార్గం మరింత విజ్ఞానశాస్త్రం, మరియు మతం మరింత మతం. అవి పూర్తయినప్పుడు, ఒకటి మరొకటిగా ఉంటాయి. అసంపూర్తిగా ఉన్నప్పుడు, అవి ప్రమాదకరమైన షార్ట్-సర్క్యూట్‌కు గురవుతాయి.

విజ్ఞానశాస్త్రం మరియు మతం యొక్క పాక్షిక దృష్టిని నివారించడానికి, తత్వశాస్త్ర పద్ధతిని ఆశ్రయించడం మరియు విజ్ఞానశాస్త్రం, మతం రెండూ సేకరించిన బహుళత్వం మరియు ఏకత్వానికి సంబంధించిన విషయాలను అధ్యయనం చేయడం అవసరం. అస్తిత్వాల, వర్గాల, గుణాల బహుళత్వంలో విస్తృతమైన వైవిధ్యం ఉంది. విజ్ఞానశాస్త్రం, అస్తిత్వాల బహుళత్వాన్ని దేశకాలాల చతుర్మితీయ చట్రంలో అమర్చడం ద్వారా వాటిలో ఒక క్రమాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. అది పదార్థాన్ని దేశకాలంలోని వంపులుగా చూస్తుంది. దీనికి సంబంధించి జీవం మరియు మనస్సు యొక్క స్థానం గురించి అది సందేహాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది. పదార్థం మరియు దేశకాలాలకు, విద్యుత్తుకు మరియు చలనానికి మధ్య ఉన్న సంబంధం గురించి అది కొన్ని పరికల్పనలను పరిశీలనలో ఉంచింది. అది సంఘటనలను గురుత్వాకర్షణ, విద్యుత్ బలం, ఉష్ణం మొదలైన నియమాల వంటి చాలా సంక్షిప్తమైన నియమాల సముదాయంగా కుదించింది. భౌతిక గుణాలను భౌతిక అస్తిత్వాలకు ముడిపెట్టారు. కానీ జ్ఞాన ఐక్యత అన్వేషణలో నైతిక విలువల స్థానం అపరిష్కృతంగా మిగిలిపోయింది. అందువల్ల విజ్ఞానశాస్త్రం ఒక అసంపూర్ణ నిర్మాణం; తమ ఆధారాన్ని కోల్పోవాల్సి వస్తే ఆకాశాన్ని అందుకోవడానికి ప్రయత్నించకుండా, నేలపై స్థిరంగా నిలబడే మనుషుల అంకితభావంతో కూడిన శ్రమ ద్వారా ఇది మరింతగా నిర్మించబడుతోంది.

మతం మాత్రం విశ్వం యొక్క ఏకైక వాస్తవికత అయిన దేవుడిపై తన నమ్మకాన్ని దృఢంగా పాటిస్తుంది. కొన్నిసార్లు, ఈ ఐక్యతను అంతర్లీనంగా ఉన్న దేవుని రూపంలో విశ్వం యొక్క నిర్మాణంగా చూస్తారు. కొన్నిసార్లు, ఈ ఐక్యత భేదాలను గ్రహించడం ద్వారా కాకుండా వాటిని నిర్మూలించడం ద్వారా సాధించబడుతుంది, దాని ఫలితంగా దేవుడు ప్రపంచానికి అతీతుడవుతాడు. ఎక్కడైతే విజ్ఞానశాస్త్రం బహుళత్వాన్ని ధృవీకరించి, తాను గ్రహించని ఐక్యతను పరిగణనలోకి తీసుకోవడానికి నిరాకరిస్తుందో, అక్కడ విజ్ఞానశాస్త్రానికి, మతానికి మధ్య సయోధ్యకు ఆస్కారం ఉండదు. ఎక్కడైతే మతం దేవుడిని ధృవీకరించి, ప్రపంచాన్ని తిరస్కరిస్తుందో, అక్కడ కూడా అటువంటి సయోధ్యకు తక్షణ అవకాశం ఉండదు. తాను చూసినదాన్ని ధృవీకరిస్తూనే, భౌతికంగా చూడనిదాన్ని తిరస్కరించని విజ్ఞానశాస్త్రానికి, దేవుడిని ధృవీకరిస్తూనే బహుళత్వ ప్రపంచాన్ని కూడా ధృవీకరించే మతానికి మధ్య సయోధ్య సాధ్యమవుతుంది. విజ్ఞానశాస్త్రానికి, మతానికి మధ్య సయోధ్య కుదిర్చే ఉద్యమం దేవుని అంతర్లీనతపై ఆధారపడిన మతం వైపు నుండే రావాలి. అప్పుడు దేవుని అంతర్లీనతకు, అతీతత్వానికి మధ్య మరో సయోధ్య కుదరవలసి ఉంటుంది.

ఇప్పుడు మనం వివిధ రకాల బహుళత్వాల నుండి ఐక్యతను గ్రహించే మార్గాలను పరిశీలిద్దాం.

ఉనికిని బహుళత్వంగా మరియు ఏకత్వంగా చూడటం అనేది, ఉనికికి బహుళత్వం లేదా ఏకత్వం అనే గుణం ఏదీ లేదనే అభిప్రాయానికి ఒక అడుగు దూరంలో ఉంటుంది. ఏకత్వం అనేది బహుళత్వానికి అత్యంత సరళమైన రూపం. అది గుణం లేకపోవడానికి ఒక మూర్త రూపం కూడా, ఎందుకంటే ఏకత్వానికి, తన ఉనికి తప్ప వేరే గుణం ఉండదు. కాబట్టి ఉనికికి రెండు ముఖాలు ఉంటాయి – పరిణామానికి మూలమైనది మరియు పరిణామానికి గమ్యమైనది. హిందూ తత్వంలో ఇవే శక్తి మరియు పురుషుడు. పురుషుడు అంటే ఉనికి యొక్క ఏకత్వం, శక్తి యొక్క కోరికలన్నీ, పరిణామ ప్రక్రియలన్నీ దానిలోకి దారితీస్తాయి. పురుషుడు మరియు శక్తి గుణం లేని ఒక అస్తిత్వాన్ని ఏర్పరుస్తాయి, దీనిని అర్ధనారీశ్వరునిగా వ్యక్తిగతీకరించవచ్చు, ఆయన పురుషుడు కాదు, స్త్రీ కాదు, అయినప్పటికీ రెండూనూ. కాబట్టి ప్రపంచం అనేది శక్తి పురుషుడిని అన్వేషించే ప్రక్రియ. శక్తి నుండి పురుషునికి వెళ్లే మార్గంలో పదార్థం ఉంటుంది. పురుషునికి వెళ్లే మార్గంలో ఆత్మ ఉంటుంది. మానవుడు పదార్థం నుండి ఆత్మకు ఒక వారధి. మానవుడు శక్తి నుండి పురుషునికి జరిగే ప్రక్రియలో ఒక భాగం. అతడు పదార్థం గుండా ప్రవహించే బహుళత్వపు పోగులను సమీకరించి, పురుషునిలో విలీనమయ్యే ఆత్మ యొక్క ఏకత్వాన్ని అన్వేషిస్తాడు. ఆలోచనలో, భావనలో, క్రియలో, శీలంలో బహుళత్వం నుండి ఏకత్వాన్ని సాధించడానికి చేసే అతని పోరాటంలో మానవుని ప్రాథమిక స్వభావం వ్యక్తమవుతుంది. పురుషుడైన భగవంతుని వైపు నడిపించేదే మానవునికి మంచిది, సత్యమైనది మరియు సామరస్యమైనది. భగవంతుని నుండి దూరం చేసి, బహుళత్వంలోకి, వేర్పాటులోకి విచ్ఛిన్నం వైపు నడిపించేదే చెడ్డది, అసత్యమైనది మరియు అపశ్రుతితో కూడినది. భగవంతుడు మానవుని విశ్వానికి కొలమానాన్ని అందిస్తాడు. అతని శక్తి మరియు పురుష అనే ద్వివిధ స్వభావం మానవుని నైతిక జీవితానికి, అభివృద్ధికి మరియు దాని విపర్యయానికి కూడా దిశానిర్దేశం చేస్తుంది. మానవుడు ఎక్కడి నుండి వచ్చాడు? విశ్వశక్తి నుండి, శక్తి గర్భం నుండి. అతడు ఎలా జీవిస్తాడు? శక్తి నుండి పురుషునికి, బహుళత్వం నుండి ఏకత్వానికి, మంచి, సత్యం, సౌందర్యం, సామరస్యం అనే మార్గాన్ని అన్వేషిస్తూ. అతడు ఎక్కడికి పయనిస్తాడు? పురుషునిలోకి, భగవంతునిలో విలీనమవుతూ. మానవుని జీవితం, విశ్వపు జీవితం అనేది, శక్తి తన ప్రభువైన పురుషుడిని ప్రసన్నం చేసుకుని, తద్వారా పరిణామ గుణం యొక్క పరిమితులు లేని స్వచ్ఛమైన అస్తిత్వాన్ని పొందే మార్గమే.

ఉనికి పరిణామంలోకి కరిగి, తిరిగి ఉనికిలోకి రూపాంతరం చెందే అటువంటి ప్రపంచంలో, మూడు కీలకమైన దశలు ఉన్నాయి. ఉనికి పరిణామంలోకి కరగడమే సృష్టి. పరిణామం యొక్క ప్రవాహమే ప్రపంచ పోషణ. పరిణామం ఉనికిలో విలీనం కావడమే దాని వినాశనం. ఈ విధంగా, హిందూ తత్వంలో ఈ మూడు ప్రక్రియలు బ్రహ్మ, విష్ణు మరియు శివుల కార్యాలుగా ప్రతీకాత్మకంగా చెప్పబడ్డాయి.

అప్పుడు మనకు మూడు రకాల ప్రపంచ దృక్పథాలు సాధ్యమవుతాయి: ప్రపంచం యొక్క బహుళత్వాన్ని ధృవీకరించే విజ్ఞానశాస్త్రం, దేవుని ఏకత్వాన్ని ధృవీకరించే మతం, మరియు విజ్ఞానశాస్త్రం, మతం రెండింటితో నిర్మించబడిన మరొక దృక్పథం. ఇది విశ్వం యొక్క బహుళత్వాన్ని మరియు దేవుని ఏకత్వాన్ని రెండింటినీ ధృవీకరిస్తుంది; ఈ మతం పదార్థం లేదా ఆత్మతో కాకుండా పదార్థ-ఆత్మతో వ్యవహరిస్తుంది; దీనిలోని మానవుని దృష్టి దేవుని విశ్వరూపానికి ప్రతీకగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే మానవుని దృష్టి దాని విషయాలలో బహుళమైనది, అయినప్పటికీ దాని పాత్ర అయిన తనలోనే ఏకీకృతమై ఉంటుంది. ఇది ఈశ్వరుని ప్రతిరూపం, ఆయన తన నిర్మాణంలో విశ్వం యొక్క అనంతమైన బహుళత్వాన్ని కలిగి ఉండి, దానిని తన ఉనికి యొక్క ఏకత్వంలో నిలుపుతాడు. హిందూమతం విశ్వరూప ధర్మం, ఆ విశ్వరూపంలోనే దైవం అంతర్లీనంగా ఉంటుంది. హిందువు దృష్టిలో, ఈ ప్రపంచం ఒక ప్రవాహం. అది తాను ప్రవహించే పదార్థాన్ని గానీ, తాను ప్రవహించే చైతన్యాన్ని గానీ విస్మరించలేదు. విశ్వరూపంలో అన్ని రకాల శక్తులకు, అన్ని అస్తిత్వాలకు, అన్ని రకాల జీవులకు, అన్ని పరిణామ గుణాలకు చోటు ఉంది. అయినప్పటికీ, అన్ని మతాలు నిలబడే దైవ ఏకత్వాన్ని అది ఎన్నటికీ అధిగమించలేదు. విజ్ఞానశాస్త్రం మరియు మతం మధ్య సయోధ్య కోసం రెండు విభిన్న ఆలోచనా ఖండాలు అన్వేషిస్తున్నాయి. ఆ సయోధ్య, పురాతనమైనప్పటికీ నూతనమైన హిందూమత దృష్టిలో సాధ్యమవుతుంది.

స్తబ్దత అనే ‘ప్రళయం’ నుండి భారతదేశం బయటపడుతున్న ఈ తరుణంలో, గతంలో కంటే ఇప్పుడు ఈ విశ్వరూప దృష్టి మరింత అవసరం. నటరాజు విగ్రహాన్ని భావన చేసి, రూపుదిద్దడంలో దక్షిణ భారత కళాకారుడు విశ్వరూపానికి ఇచ్చిన మూర్త రూపాన్ని భారతదేశం మునుపెన్నడూ లేనంతగా తన ముందు ఉంచుకోవాలి.

నేను నటరాజు ముందు కూర్చుని కలలు కంటున్నాను. నేను కూర్చుని ఉండగా, ప్రభువు నిద్ర సంకెళ్లను తెంచుకోవడం చూస్తున్నాను. ఆయన తన శరీరాన్ని కదిలిస్తున్నాడు. లయ తరంగాలు ఆయన అవయవాల గుండా ప్రవహిస్తున్నాయి. శబ్దాలు ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి. రంగులు మెరుస్తాయి. అతని చుట్టూ జీవజ్వాలలు ఉదయించి అస్తమిస్తాయి. సృష్టికి అధిపతియైనవాడు పరిణామ నృత్యంలోకి ప్రవేశిస్తాడు. శక్తి పురుషుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడం ప్రారంభిస్తుంది.

ఆ ప్రభువు నృత్యం ఒక విశ్వాన్ని సృష్టిలోకి పిలుస్తుంది. నక్షత్రాలు ప్రజ్వరిల్లుతాయి. గ్రహాలు గిరగిరా తిరుగుతాయి. మరియు వాటిలో, మానవులైన చిన్న చిన్న రేణువులలో ఆ ప్రభువు తన ప్రతిబింబాన్ని మెరిపిస్తాడు. ఈ రేణువులు విశ్వమంతటా వెర్రిగా తిరుగుతూ, దాని సామరస్యాలను లెక్కిస్తూ, కొలుస్తూ, పేర్లు పెడుతూ ఉంటాయి. మరియు, ఇదిగో, అవి పరిణామ చలనం నుండి, సాక్షాత్తు ప్రభువు అయిన ఒక ఉనికి దర్శనాన్ని పిలిచాయి. పరిణామ నృత్యం సృష్టికి అధిపతియైన ప్రభువులో విలీనమైంది. శక్తి పురుషుడిని గెలుచుకుంది.

నేను ఆ కల నుండి మేల్కొన్నప్పుడు, నటరాజు నిలబడి చిరునవ్వుతో కనిపిస్తాడు; నాట్యం చేస్తూనే—అయినా నాట్యం చేయనట్లు.

బెంగళూరు,

27 అక్టోబర్ 1940.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –15-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

కావలసింది – ఒక నిజమైన సోషలిజం*(త్రివేణి)

కావలసింది – ఒక నిజమైన సోషలిజం*(త్రివేణి)

జోసెఫ్ బిబ్బీ-ఆంగ్ల రచనకు నానువాదం

(సంపాదకులు, బిబ్బీస్ యాన్యువల్)

ప్రపంచాన్ని ఎలా సంస్కరిస్తారని కన్ఫ్యూషియస్‌ను అడిగినప్పుడు, “వస్తువులను వాటి సరైన పేర్లతో పిలవడం ద్వారా” అని ఆయన సమాధానమిచ్చారు. నేటికీ, తప్పుడు పేర్లతో పిలవబడే ఉద్యమాల కార్యకలాపాలతో మనం ఇబ్బంది పడుతున్నామన్నది స్పష్టమే. ప్రత్యేకించి, మనం “సోషలిజం” అనే పదాన్ని ఉపయోగించే విషయంలో ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

సామూహిక ఉద్యమాలు తమకు నచ్చిన పేర్లను లేదా నినాదాలను స్వీకరించి, వాటి పేర్లతో ఎటువంటి ప్రత్యేక సంబంధం లేని కార్యకలాపాలకు వాటిని జోడించినప్పుడు, అది ఒక విచారకరమైన మోసపూరిత భావనను సూచిస్తుంది. ఎందుకంటే, సత్యం మరియు నిజాయితీ అనే మార్గదర్శక స్ఫూర్తి లేకుండా ఏ వ్యక్తి, వర్గం లేదా దేశం కూడా ఏ యోగ్యమైన విజయాన్ని సాధించలేదు. మా దృష్టిలో, “సోషలిజం” అని పిలవబడే ఉద్యమం యొక్క బలహీనత ఇక్కడే ఉంది. ఎందుకంటే, దాని కార్యకలాపాలలో చాలా వరకు సామాజిక పురోగతిని పెంపొందించడానికి బదులుగా వాస్తవానికి దానిని వెనక్కి నెడతాయి.

ఒక నిజమైన సోషలిజం, చెప్పనవసరం లేదు, సద్భావన మరియు స్నేహభావం అనే స్ఫూర్తితో ప్రేరేపించబడి, నిర్దేశించబడిన విజయ పద్ధతుల వైపు ఆలోచనలను, దృష్టిని మళ్లించాలి. అలాగే, అది వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ మరియు స్వాతంత్ర్యానికి విఘాతం కలిగించే పద్ధతుల ద్వారా పురోగతిని కోరకూడదు. అది హేతువుకు, న్యాయానికి విజ్ఞప్తి చేస్తుంది, మరియు ఈ విధంగా ఐక్యత మరియు సామరస్య స్థితిని తీసుకురావడానికి ప్రయత్నిస్తుంది, ఇది సామూహిక ఆనందం మరియు పురోగతికి ఎల్లప్పుడూ ఒక అనివార్యమైన షరతు.

మెరుగైన సామాజిక వ్యవస్థను స్థాపించాలనే కోరిక ప్రశంసనీయం, కానీ ఆ లక్ష్యాన్ని సాధించాలంటే, అన్నింటికంటే ముందుగా, కన్ఫ్యూషియస్ “స్వర్గపు శాసనాలు” అని పిలిచిన ప్రకృతి నియమాలపై స్పష్టమైన అవగాహన కలిగి ఉండటం అవసరం. మనుషులు మరియు దేశాలు తమ లోపల లేదా వెలుపల విరోధ స్ఫూర్తిని పెంపొందించుకోవడం ద్వారా కాకుండా, పారిశ్రామిక మరియు సామాజిక సామరస్యాన్ని సమానంగా కలిగించే గుణాలను తమలో తాము అభివృద్ధి చేసుకోవడం ద్వారా ఉన్నత స్థాయికి ఎదుగుతాయి.

మొదటి ముఖ్యమైన ప్రశ్న ఏమిటంటే, సేవలు మరియు వస్తువుల స్వేచ్ఛా మార్పిడి యొక్క ప్రస్తుత వ్యవస్థ ఈ సూత్రానికి పూర్తిగా అనుగుణంగా ఉందా లేదా, మరియు అంతర్గత అభివృద్ధి లేదా బాహ్య ఒత్తిడి, ఈ రెండింటిలో ఏది ఆశించిన పరిస్థితులను తీసుకురావడానికి ఎక్కువ అవకాశం ఉంది. మానవ పురోగతికి మూలమైన వ్యక్తిగత చొరవ, సామర్థ్య నైపుణ్యాల అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడానికి ‘స్వేచ్ఛా వినిమయం’ పద్ధతి ఎంతగానో దోహదపడుతుందని నిజాయితీగా చెప్పవచ్చు; మరోవైపు, బలవంతం మీద లేదా బయటి సహాయంపై ఆధారపడటం మీద ఆధారపడిన కార్యకలాపాలు ఈ లక్ష్య సాధనకు చాలా తక్కువగా దోహదపడతాయనడంలో ఎవరికీ సందేహం లేదు.

గత రెండు దశాబ్దాలుగా ఐరోపా దేశాలు—మన దేశంతో సహా—బలవంతపు పద్ధతులను విస్తృతంగా ప్రయోగించి చూశాయి. అంతర్జాతీయ మరియు సామాజిక శ్రేయస్సును నిర్ణయించే సూత్రాల పట్ల మనందరికీ ఉన్న అజ్ఞానం కారణంగా, నేడు మనం భారీ మూల్యాన్ని చెల్లిస్తున్నాము. ఈ సమస్య మొదట ఒక దేశం తన స్వార్థ ప్రయోజనాలను నెరవేర్చుకోవడానికి పొరుగు దేశాలతో గొడవలకు దిగి, బలవంతంగా తనకు అనుకూలమైన స్థానాన్ని (“better place in the sun”) దక్కించుకోవాలని ప్రయత్నించినప్పుడు మొదలైంది. యుద్ధం ద్వారా అంతర్జాతీయ శ్రేయస్సు లభిస్తుందని ఆశించడం ఎంత అవివేకమో, ఒక కుటుంబంలో కలహాల వల్ల ఆ కుటుంబానికి సంతోషం, క్షేమం కలుగుతాయని ఆశించడం కూడా అంతే అవివేకమని అనుభవం నిరూపించింది. “మనమందరం ఒకరికొకరం భాగస్వాములము” (members one of another) అనే విషయాన్ని మనం ఎప్పటికీ మర్చిపోకూడదు. ఒక సమూహంలోని ఏ ఒక్క సభ్యుడికి హాని జరిగినా, దాని వల్ల కలిగే నష్టాన్ని, బాధను మిగిలిన సభ్యులు కూడా పంచుకోవాల్సిందే. ప్రాణాలను, సంపదను నాశనం చేయడానికి వెచ్చించిన శక్తిని సృజనాత్మక పనుల కోసం ఉపయోగించి ఉంటే, నేడు ఐరోపా ప్రజలు మరింత మెరుగైన, సుసంపన్నమైన జీవితాన్ని గడిపేవారనేది ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు.

ఈ వినాశకరమైన అనుభవం, వ్యక్తుల మాదిరిగానే దేశాలకు కూడా తమ పొరుగువారి శ్రేయస్సుతో సంబంధం లేని ప్రత్యేక ప్రయోజనాలు ఏవీ ఉండవని అందరికీ స్పష్టం చేసిందని మేము భావిస్తున్నాము. అలాగే, ఏదైనా ఒక వర్గం తమ స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం, మొత్తం సమాజ శ్రేయస్సుకు విరుద్ధమైన పద్ధతులను అనుసరించడం ఎంత మూర్ఖత్వమో ఇతర అనుభవాలు కూడా నిరూపించాయి. ఈ వాస్తవం మన పారిశ్రామిక పరిస్థితులకు కూడా వర్తిస్తుంది. పారిశ్రామిక రంగంలో ఒక వర్గం మరొక వర్గంతో గొడవ పడటం అనేది, దేశాల మధ్య జరిగే యుద్ధం ఎంత హానికరమో, అంత హానికరమైనది; ఇది మొత్తం సమాజ శ్రేయస్సుకు విరుద్ధం మాత్రమే కాదు, ఆయా వర్గాల సొంత ప్రయోజనాలకు కూడా ఏమాత్రం ఉపయోగపడదు. దీనిని బట్టి మనం గ్రహించాల్సిన మరో ముఖ్య విషయం ఏమిటంటే, మెరుగైన పారిశ్రామిక పరిస్థితులు ఏర్పడాలంటే, కేవలం మాటల్లోనే కాకుండా ఆచరణలో కూడా నిజమైన ‘సోషలిజం’ (Socialism) అమలు కావాలి. ఇది వర్గ పోరాటాలకు బదులుగా, పరస్పర సద్భావనను, సోదరభావాన్ని ప్రోత్సహించేదిగా ఉండాలి. మనకు ఖచ్చితంగా ఒక జీవన తత్వశాస్త్రం అవసరం; ఇది ప్రపంచ సమాజ శ్రేయస్సును కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి మరియు సామాజిక సద్గుణాల వృద్ధిని, వికాసాన్ని ప్రోత్సహించాలి. ఎందుకంటే, స్వార్థపూరిత ధోరణి అనేది ప్రతి వ్యక్తి, ప్రతి వర్గం మరియు ప్రతి దేశం యొక్క సంక్షేమానికి ఎల్లప్పుడూ హానికరమే.

నేడు ప్రపంచం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలకు మూలకారణాన్ని వెతకాలనుకునే వారికి, అది వివిధ దేశాల మధ్య, అలాగే ప్రతి దేశంలోని భిన్న సమూహాల మధ్య నెలకొన్న సహృద్భావం మరియు సద్భావన లోపంలోనే కనిపిస్తుంది. దాదాపు ప్రతి దేశం కూడా, కేవలం తమ స్వంత జాతీయ ప్రయోజనాల గురించి ఆలోచించడమే నిజమైన దేశభక్తి అని నమ్ముతోంది; అలాగే, చాలామంది తాము కేవలం తమ సొంత వర్గ ప్రయోజనాలకే ప్రాధాన్యతనివ్వడం ద్వారా నిజమైన ‘సోషలిస్టు’లుగా మారామని భావిస్తున్నారు.

విశాలమైన మరియు ఉదారమైన దృక్పథం అనే ప్రాణవాయువు లేని, మూసివున్న గదుల వంటి విభజిత ప్రపంచంలో మనం ఇకపై జీవించలేము. మనం సంకుచిత ప్రయోజనాల పరిధిని దాటి చూడాలి; మంచి ఫలితాలను సాధించాలంటే ప్రతి దేశం, ప్రతి వర్గం ఒకదానితో ఒకటి సామరస్యంగా పనిచేయాలని గుర్తించాలి.

మన దేశం విషయంలో ఇది మరీ ముఖ్యమైన విషయం. మన భౌగోళిక స్థితి దృష్ట్యా, మన ఉనికి పూర్తిగా మన శ్రమతో తయారైన ఉత్పత్తులను ప్రపంచ బహిరంగ మార్కెట్లలో విక్రయించగల సామర్థ్యంపైనే ఆధారపడి ఉంది. దీన్ని విజయవంతంగా చేయాలంటే, పారిశ్రామిక సంఘర్షణల కోసం శక్తిని వృథా చేసుకోకూడదు. ఆ శక్తిని మన వ్యక్తిగత మరియు సామూహిక సామర్థ్యాలను పెంపొందించుకోవడానికి ఉపయోగిస్తే, అది ఎంతో ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. ఇది ప్రతి కార్మికుడికి, నిర్వాహకుడికి ఎంత ముఖ్యమో, ప్రజా శ్రేయస్సుకు కూడా అంతే ముఖ్యం. మన దైనందిన పనిలో సేవా దృక్పథాన్ని పెంపొందించుకున్నప్పుడే, ప్రపంచ మార్కెట్‌లో మంచి డిమాండ్ ఉండే నాణ్యమైన మరియు విలువైన వస్తువులను మనం తయారు చేయగలము. సేవలు మరియు వస్తువుల స్వేచ్ఛా మార్పిడి వల్ల కలిగే లోపాల గురించి, లేదా ‘డిమాండ్ మరియు సరఫరా’ సూత్రాల గురించి మనం ఎంత విమర్శించినా, ప్రకృతి నియమాలను మార్చే శక్తి మనకు లేదు. అంతేకాకుండా, స్వేచ్ఛా మార్పిడి కంటే మెరుగైన పద్ధతి ఏదైనా ఉంటుందని అనుకోవడం కష్టం; ఎందుకంటే బలవంతపు పద్ధతులు ఐక్యతకు, సామరస్యానికి అవసరమైన పరిస్థితులను ఏమాత్రం సృష్టించలేవు.

కాబట్టి, మనకున్న ఏకైక ఆశ ఏమిటంటే—సంఘర్షణలను విడనాడి, మన నైపుణ్యాలను మరియు సామర్థ్యాలను మెరుగుపరుచుకోవడం. సాధారణ కార్మికుడికి లేదా సగటు పెట్టుబడిదారుడికి ఈ మాటలు అంతగా నచ్చకపోవచ్చు; కానీ, మనం మన పూర్వపు ఆర్థిక శ్రేయస్సును తిరిగి పొందాలన్నా, మన ఉత్పత్తులకు స్వేచ్ఛా మార్కెట్‌ను కనుగొనాలన్నా, కలహపూరిత ధోరణులను విడనాడి—సమర్థత, పొదుపు మరియు పరస్పర సహకారాల మీద ఎక్కువ ఆధారపడక తప్పదు. మనం మనల్ని ఒక పారిశ్రామిక సమాజంగా భావించుకోవాలి; ఇందులో మెరుగైన పరిస్థితుల వైపు సాగే ప్రయాణంలో ప్రతి ఒక్కరికీ ఒక బాధ్యత ఉంటుంది. అటు యజమాని అయినా, ఇటు కార్మికుడైనా—ఎవరైనా సరే, తమ పనిలో నిర్లక్ష్యాన్ని లేదా అసమర్థతను ప్రదర్శిస్తే, అటువంటి ప్రవర్తనను సమాజం ఒక సామాజిక నేరంగా పరిగణిస్తుంది.

నేటి సోషలిస్ట్ ట్రేడ్ యూనియన్ ఉద్యమంలోని అనేక కార్యకలాపాలను గమనించిన ఎవరైనా, అందులో…

మన ప్రస్తుత పరిస్థితిని గంభీరంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కర్లేదు. అదృష్టవశాత్తూ, అన్ని వర్గాలకు చెందిన వివేకవంతులైన వ్యక్తులు ఈ అంశంపై తమ ఆలోచనలను, దృష్టిని కేంద్రీకరిస్తున్నారు. అయితే, ఒక విషయం స్పష్టమైంది: వ్యక్తికి, దేశానికి, మరియు దేశాల సమూహానికి—అంటే మొత్తం మానవాళికి—మరింత సమగ్రమైన, పరిపూర్ణమైన జీవనం లభించాలంటే, మనలో ప్రతి ఒక్కరిలోనూ నిగూఢంగా ఉన్న సామర్థ్యాలను మనం పెంపొందించుకోవాలి. అంతేకాకుండా, ప్రకృతికి సంబంధించిన మౌలిక సూత్రాలను మనం మరింత లోతుగా అర్థం చేసుకోవాలి; ఎందుకంటే, నిజమైన పురోగతి సాధించాలంటే ఈ ప్రకృతి నియమాలను పాటించడం అత్యవసరం.

తెలిసిన విషయాల నుండి తెలియని విషయాల వైపు ఆలోచిస్తూ, ఒక ప్రాథమిక కణంలో ఏ నియమాలు వర్తిస్తాయో, అదే నియమాలు ఒక జీవిలోనూ పనిచేస్తాయని గ్రహిస్తే, ఒక చక్కని కుటుంబ వ్యవస్థ—అంటే ప్రాథమిక సామాజిక సమూహం—ఎంతో విలువైన పాఠాలను అందిస్తుందని చెప్పవచ్చు. పెద్ద పెద్ద సామాజిక వ్యవస్థలలో సరైన స్ఫూర్తిని ఎలా అన్వయించాలో, తద్వారా మంచి ఫలితాలను ఎలా సాధించాలో ఈ కుటుంబ వ్యవస్థ మనకు చూపిస్తుంది. ఇందులో ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే, ప్రతి కుటుంబం ‘స్వేచ్ఛా పూర్వక ఇచ్చిపుచ్చుకునే’ (free exchange) సూత్రంపై ఆధారపడి ఉంటుంది, బలవంతంపై కాదు; కుటుంబంలోని ప్రతి సభ్యుడు ఈ వ్యవస్థను తన సొంత ఇష్టంతోనే ఎంచుకుంటాడు. అంతేకాకుండా, ఈ సమూహంలోని ప్రతి వ్యక్తి, తన ప్రస్తుత ఎదుగుదలకు అవసరమైన శిక్షణను పొందడమే కాకుండా, భవిష్యత్తులో జరగబోయే తదుపరి పరిణామ దశకు అవసరమైన లక్షణాలను తన వ్యక్తిత్వంలో పెంపొందించుకుంటున్నాడు.

కుటుంబ వ్యవస్థలో ఏకరూపత కంటే వైవిధ్యమే ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది; ఇది ప్రజాస్వామ్యం కంటే ఒక క్రమానుగత వ్యవస్థ (hierarchy) లాగా ఉంటుంది. ఈ ప్రాథమిక సమూహంలో సభ్యులందరినీ కలిపి ఉంచేది వారి మధ్య ఉండే అనురాగం లేదా ప్రేమభావం. ఈ వైవిధ్యభరితమైన నిర్మాణం ఉన్నప్పటికీ, వారి మధ్య ఉండే ఈ అనురాగమే సామరస్యాన్ని సాధ్యం చేస్తుంది.

మన ఈ ప్రతిపాదన సరైనదే అయితే, తదుపరి ముఖ్యమైన ప్రశ్న ఏమిటంటే—కుటుంబంలోని ఈ స్ఫూర్తిని పారిశ్రామిక లేదా అంతర్జాతీయ స్థాయి వంటి పెద్ద సామాజిక వ్యవస్థలలో కూడా అదే విజయంతో ఎలా అన్వయించవచ్చు? సిద్ధాంతపరంగా చూస్తే, ఇందులో పెద్దగా ఇబ్బందేమీ ఉండకూడదు. ఎందుకంటే, ప్రతి పరిశ్రమ, పరిశ్రమల సమూహం, ప్రతి దేశం, మరియు దేశాల సమూహం—వీటన్నింటిలోనూ వ్యక్తులే ఉంటారు. ఒక సాధారణ కుటుంబంలో లాగే, ఇక్కడ కూడా వ్యక్తులు వివిధ పరిణామ దశలలో, వైవిధ్యభరితమైన లక్షణాలతో ఉంటారు. ప్రతి వ్యవస్థలోనూ పరిణామ క్రమంలో వేర్వేరు దశలలో ఉన్న పురుషులు, మహిళలు కలిసి ఉంటారు. మరియు ప్రతి ఒక్కరూ తమ వ్యక్తిగత మరియు సామూహిక ఆనందం మరియు శ్రేయస్సు కోసం ఒకరిపై ఒకరు సమానంగా ఆధారపడి ఉంటారు.

ప్రతి సామూహిక సమూహంలో ఇప్పుడు ఉన్నత స్థానాల్లో ఉన్నవారందరూ, పెరుగుదల మరియు అభివృద్ధి యొక్క మునుపటి దశల గుండా వెళ్ళారని, మరియు తగిన సమయంలో, వారి స్వంత ప్రయత్నాల కొలమానానికి అనుగుణంగా, క్రమంగా పైకి మరియు ముందుకు సాగుతారని గ్రహించినప్పుడు, ఈ ఏర్పాటులో ఎటువంటి అన్యాయం కనిపించదు. ఏదైనా ఒక నిర్దిష్ట సంస్థలో మనం పరిపాలనా పదవులు అని పిలిచే వాటిని పొందిన వారు, పెరుగుదల మరియు అభివృద్ధి యొక్క క్రమబద్ధమైన ప్రక్రియలకు లోబడి అలా చేశారు. జీవన పాఠశాలలో తదుపరి ఉన్నత స్థాయిలకు వారి భవిష్యత్ పురోగతి, కొత్త పరిస్థితి విధించే పరీక్షలకు వారు సరిసమానంగా ఉన్నారా లేదా అనే దానిపై పూర్తిగా ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ దశలో ఏదైనా వైఫల్యం వ్యక్తిగత పురోగతిని మరింత ఉన్నత స్థాయికి చేరడాన్ని నిరోధించడమే కాకుండా, యావత్ మానవ జాతి నెమ్మదిగా పయనిస్తున్న మానవ పరిపూర్ణత యొక్క ఉన్నత సంపూర్ణత వైపు సాధారణ కదలికను కూడా అడ్డుకుంటుంది.

ఈ సందర్భంలో పెరుగుదల సూత్రాన్ని మహద్గురువు ఇలా చెప్పినప్పుడు చక్కగా వ్యక్తీకరించారు: “ఎందుకంటే ఎవరికి ఎక్కువ ఇవ్వబడిందో, వారి నుండి ఎక్కువ ఆశించబడుతుంది.” తప్పిపోయిన కుమారుని ఉపమానం, తమ సేవను సామూహిక ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించడంలో నిర్లక్ష్యం వహించి, ఇతరుల మేలును పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా పొరపాటున తమ స్వప్రయోజనాలను మాత్రమే చూసుకునే వారిపై కలిగే వినాశకరమైన ప్రభావాన్ని కూడా హృదయవిదారకంగా వివరిస్తుంది.

ఈ విధంగా, సువ్యవస్థితమైన కుటుంబం, ఇతర సామూహిక సంస్థలు సామాజిక పురోగతికి మరియు తద్వారా ప్రాంతీయ శ్రేయస్సుకు ఏ విధంగా మెరుగైన తోడ్పాటును అందించగలవో అనే నిజమైన పద్ధతులపై ఉపయోగకరమైన సూచనలను అందిస్తుందని చూడవచ్చు. పారిశ్రామిక శ్రేయస్సు చాలా వరకు ఉన్నత పదవులలోకి వచ్చే వ్యక్తుల రకంపై ఆధారపడి ఉంటుందనే వాస్తవాన్ని కూడా ఇది స్పష్టంగా సూచిస్తుంది. ఇది మన పారిశ్రామిక, రాజకీయ మరియు మత సంస్థలకు సమానంగా వర్తిస్తుంది, ఎందుకంటే అవన్నీ కుటుంబ సూత్రంపైనే ఏర్పడ్డాయి. ఉత్తమ ఫలితాలను సాధించాలంటే, వాటి కార్యకలాపాలు సంస్థ లేదా పార్టీ ప్రయోజనాలకు అతీతంగా విస్తృత శ్రేయస్సు గురించి ఆలోచించే కుటుంబ పద్ధతులు మరియు స్ఫూర్తితో నడిపించబడాలి.

న్యాయమైన మరియు క్రమబద్ధమైన చట్టానికి లోబడి ఫలితాలు లభించే ప్రపంచంలో మనం జీవిస్తున్నామనేది ఒక వాస్తవం నుండి స్పష్టమవుతుంది: ఒకవేళ అలా కాకపోయి ఉంటే, ఈ విశ్వం ఒక అస్తవ్యస్తంగా ఉండేది, కానీ వాస్తవానికి ఇది ఒక బృహత్ విశ్వం. మరియు ఈ క్రమబద్ధమైన పురోగతి వ్యవస్థ మానవ అనుభవాలన్నింటికీ వర్తిస్తుంది. వ్యక్తులుగా, వర్గాలుగా, దేశాలుగా మనం విత్తిన దాని ఫలాన్నే చివరికి కోస్తాము.

మన ఆస్థాన కవి ఈ విషయాన్ని చాలా స్పష్టంగా గ్రహించి ఇలా రాశారు: –

“నేను ఆలోచించేది, చేసేది,

లేదా సృష్టించేది, పాడుచేసేది, ఆశీర్వదించేది, లేదా నాశనం చేసేది ఏదైనా,

గతంలోని సోమరితనం మరియు ప్రయత్నానికి

న్యాయంగా రావలసిన శాపమో లేదా ఆశీర్వాదమో.

నా జీవితం అనేది నేను అనుభవించిన లేదా జయించిన దుర్గుణాల మొత్తానికి ఒక నిదర్శనం.”

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –14-11-26-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Leave a comment

విద్య: ఒక జ్ఞాపకం(త్రివేణి)

విద్య: ఒక జ్ఞాపకం(త్రివేణి)

ఎస్. రామసుబ్బన్ రచన-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(1)

ఈ శరదృతువు సాయంత్రం, కిటికీలోంచి బయటకు చూస్తుంటే, గాలికి అటుఇటు ఊగుతున్న ఎండిపోయిన చెట్లు కనిపిస్తున్నాయి. అప్పుడు నాకు పదహారేళ్ల అమాయకపు ‘విద్య’ గుర్తుకొచ్చింది; ఆ జ్ఞాపకం ఎంతో వేదనతో కూడుకున్నది.

చాలా ఏళ్ల క్రితం జరిగిన విషయమది, ఏదో మరో ప్రపంచంలో జరిగినట్లుగా అనిపిస్తుంది. ఇప్పుడు విద్య పెద్దదై, ఒక స్త్రీగా మారి ఉంటుందేమో! ఆమెకు పెళ్లయిందేమోనని కూడా అనిపిస్తుంది. కానీ, ‘T–’ పట్టణంలోని వేదాచల అయ్యర్ గారి ఇంట్లో నేను చూసిన ఆ అమాయకపు, కష్టపడే అమ్మాయిగా తప్ప, ఆమెను మరోలా ఊహించుకోవడం నాకు అసాధ్యం.

అప్పట్లో నేను యువకుడిని; నా మనసులో గొప్ప ఆశయాలు ఉండేవి, కానీ రక్తంలో వేడి కూడా ఎక్కువే! ఒక పని మీద నేను ‘T–’కి వెళ్లాల్సి వచ్చింది. మా నాన్నగారు రాసిచ్చిన పరిచయ లేఖ ఉండటంతో, వేదాచల గారి చిన్న, అందమైన బంగళాలో నాకు బస దొరికింది. అదొక ఆహ్లాదకరమైన ఇల్లు. వేదాచల గారు మా నాన్నగారికి చిన్ననాటి స్నేహితులు. వారు యవ్వనంలో చేసిన అల్లరి పనులను, సాహసాలను ఆయన ఎంతో ఉద్వేగంతో, మధ్య మధ్యలో నిట్టూరుస్తూ నాకు చెప్పారు. ఆయన భార్య రాజమ్మగారు, కాస్త ఎక్కువగా మాట్లాడే స్వభావం కలవారైనప్పటికీ, ఎంతో ఆప్యాయంగా ఉండేవారు. ఆ ఇల్లు పిల్లల నవ్వులతో నిండి ఉండేది; అక్కడ చాలామంది పిల్లలు ఉండేవారు. వారిలో అందరికంటే పెద్దదైన శకుంతల చాలా సున్నితంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉండేది. ఆమె స్థానిక బాలికల పాఠశాలలో చదువుకుంటోంది. నేను వచ్చిన రోజు సాయంత్రం, ఆమె నన్ను కనుమూలగా గమనిస్తూనే ఉంది. నేను ఆమె వైపు చూడగానే, సిగ్గుతో వెంటనే చూపు తిప్పుకునే తీరు చాలా సరదాగా అనిపించింది. విద్యను నేను మొదటిసారి రాత్రిపూట చూశాను; వంట చేసే మహిళతో కలిసి ఆమె మాకు వడ్డించింది. కానీ, అప్పుడు నేను సంభాషణలో పూర్తిగా మునిగిపోవడమే కాకుండా, శకుంతల (అందరూ ఆమెను ‘సాకు’ అని పిలిచేవారు) ఆకర్షణలో చిక్కుకుపోవడంతో, విద్యను పెద్దగా గమనించలేదు

ఆ ఇంట్లో ఒక మూలన నాకు ఒక గదిని కేటాయించారు. మరుసటి రోజు మధ్యాహ్నం, కేవలం కుతూహలంతో నేను నా గదిలోంచి బయటకు వచ్చి ఆవరణలోకి అడుగుపెట్టాను. అక్కడికి దగ్గరలోనే వంటగది ఉంది. నా గదికి, వంటగదికి మధ్య ఉన్న చిన్న తోటలో, ఎర్రని పూలతో నిండిన పొడవైన, సన్నని ‘అరళి’ (గన్నేరు) మొక్కలు ఉన్నాయి. అవి గాలికి ఊగుతూ, వంగుతూ… కేవలం అరళి మొక్కలకు మాత్రమే సాధ్యమయ్యే ఒక ప్రత్యేకమైన సొగసును ప్రదర్శిస్తున్నాయి. అప్పుడు కూడా ఇప్పుడున్నట్టే శరదృతువు, గాలి బలంగా వీస్తోంది. అయినా సరే, ఆ మొక్కల సన్నని కాండాలకు అతుక్కుని ఉన్న ముళ్ల వంటి ఆకులు, ఎర్రని పూలు… ఆ వాతావరణాన్ని ధైర్యంగా, అందంగా ఎదిరిస్తూ నిలబడ్డాయి. అప్పుడే విద్య చేతిలో ఒక వాడిన పాత్ర పట్టుకుని వంటగదిలోంచి బయటకు వచ్చింది. పనిమనిషి కడుగుతుందేమో అన్నట్లుగా, ఆ పాత్రను వంటగది ముందు ఉంచింది. అలా పాత్రను ఉంచి, నిటారుగా నిలబడి, సిగ్గుతో కూడిన చిరునవ్వుతో తిరిగి వంటగదిలోకి వెళ్తున్నప్పుడు… ఆమెను నేను పూర్తిగా చూసే అవకాశం దొరికింది.

ఆమె వయసు సుమారు పదహారేళ్లు ఉండవచ్చు. సన్నగా, కొంచెం పొడవుగా, అందమైన జుట్టుతో, నల్లని ఛాయతో ఉంది. ఆమె ముఖంలో ఒక సున్నితమైన, అమాయకమైన భావం ఉంది; అది ఎంతటి కఠిన హృదయాన్నైనా కరిగించగలదు. అయితే, ఆమె విషయంలో ఒక వింత విషయం నా దృష్టిని ఆకర్షించింది. ఆమె శరీర ఆకృతిని బట్టి చూస్తే కనీసం పదహారేళ్లు ఉంటారని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది, కానీ ఆమె చీర కట్టుకోలేదు. దానికి బదులుగా, చాలా చిన్న వయసు అమ్మాయిలు ధరించే ‘పావాడై’ (లంగా), ‘చిత్తడై’ (ఓణి/పై వస్త్రం) వేసుకుని ఉంది. ఆమెను చూస్తుంటే, ఆమె పనిమనిషి కాదని అనిపించింది—బహుశా ఆమె ముఖంలోని ఆ భావమే అలా అనిపించిందేమో! ఒకవేళ ఆమె పనిమనిషి కాకపోతే, మరి ఎవరై ఉంటారు? బంధువా? లేక మిస్టర్ వేదాచలం పోషిస్తున్న అనాథా?

నేను ఇలా ఆలోచిస్తూ నిలబడినప్పుడు, రాజమ్మ గొంతు స్పష్టంగా, తీక్షణంగా వినిపించింది:

“విద్యా, విద్యా!”

అప్పుడే నాకు ఆమె పేరు తెలిసింది. రాజమ్మ పిలవగానే విద్య వెంటనే సమాధానం చెప్పలేదు. ఆమె ఒక నిమిషం ఆలస్యం చేయడంతో, రాజమ్మ కొంచెం విసుగ్గా మళ్ళీ పిలిచింది:

“విద్య, విద్యా–పిలిస్తే పలకకుండా ఎంత ధైర్యం ఈ అమ్మాయికి!”

ఆ తర్వాత, వంటగది తలుపు ముందు గరిటెను పడేసి, విద్య ఉపిరి పీల్చుకోలేనంత వేగంగా లోపలికి పరిగెత్తుకుంటూ రావడం కనిపించింది. ఆమె సిగ్గుపడుతూ నవ్వుతూ, కొంచెం గట్టిగా ఇలా అంది:

“వస్తున్నాను అత్తయ్యా, వస్తున్నాను.”

అంటే, విద్య వేదాచలం కుటుంబానికి ఏదో ఒక రకమైన మేనకోడలు అన్నమాట. మరి అలాంటప్పుడు ఆమెకు ‘పావాడ-చీతాడై’ (సాంప్రదాయ బాలికల దుస్తులు) ఎందుకు? వేదాచలంకు ఆమెకు కనీసం ఒక చౌకైన చీర కొనిచ్చే స్తోమత లేదా? పైగా, ఇంత చిన్న వయసులోనే ఆమెతో వంట చేయించడం, వడ్డించడం వంటి పనులు ఎందుకు చేయిస్తున్నారు? నా గదిలోకి తిరిగి వెళ్తున్నప్పుడు, ఆ అమ్మాయి పరిస్థితిని తలచుకుని నా మనసులో తెలియని బాధ కలిగింది.

(2)

మరుసటి రోజు ఆదివారం. ఉదయం విద్య మాకు డ్రాయింగ్ రూమ్‌లో కాఫీ తీసుకువచ్చినప్పుడు, నేను ఆమెను నిశితంగా గమనించాను. ఆమె ముఖంలో వచ్చిన మార్పు నన్ను ఆశ్చర్యపరిచింది; అంతకుముందు రోజు ఉన్న ఆ సున్నితత్వం, అమాయకత్వం ఏవీ లేవు—ఆ ముఖం ఎటువంటి భావాలు లేని శూన్యంతో నిండి ఉంది. డ్రాయింగ్ రూమ్ బయట వరండాలో చిన్న పిల్లలు ఆడుకుంటూ గొడవ పడుతున్నారు; ఆ అల్లరి భరించలేనంతగా ఉంది. “అల్లరి పిల్లలు! అందరినీ చెడామడా కొట్టేయాలనిపిస్తోంది,” అని రాజమ్మ అన్నప్పటికీ, ఆ గోల ఆపమని కనీసం వారిని అడగలేదు కూడా. ఆదివారం కావడంతో, సాకుకు బడికి వెళ్లే తొందర లేదు. ఆమె డ్రాయింగ్ రూమ్‌లోనే కూర్చుని, ఏమీ మాట్లాడకుండా చాలా పద్ధతిగా ఉంది. అప్పుడప్పుడు నా వైపు చూస్తూ, సహజమైన సిగ్గుతో కూడిన ఒక రకమైన చమత్కారమైన చూపులను విసిరింది—అది ఏమాత్రం కృత్రిమంగా లేదు, ఆమె బాల్య స్వభావంలోనే భాగంలా అనిపించింది. ఆమె కట్టుకున్న చీర ఆమె చిన్నారి శరీరానికి ఎంతో చక్కగా అమరి ఉంది. మేము మాట్లాడుకుంటుండగా, ఏదో గుర్తుకొచ్చినట్లుగా రాజమ్మ అకస్మాత్తుగా “విద్య, విద్యా!” అని పిలిచింది. ఆ అమ్మాయి ఆయాసపడుతూ లోపలికి రాగానే, రాజమ్మ కటువుగా ఇలా అంది:

“విద్య, అందరూ కాఫీ తాగేశాక కప్పులను ఎప్పుడు సర్దుతావు? ఎంత చెప్పినా వినవు కదా, నీకు బుద్ధి ఎప్పుడు వస్తుందో!”

విద్య టేబుల్ మీద ఉన్న కప్పులను సర్దుతుండగా, నేను కనుమూలగా ఆమె వైపు చూశాను. ఆమె ముఖంలో అప్పటిలాగే ఎలాంటి భావాలూ లేవు. నా చూపు సాకు వైపు మళ్లగా, ఆమె నా వైపు చూసి సున్నితంగా నవ్వింది. ఇక వేదాచలం విషయానికొస్తే, ఏమీ జరగనట్టే ఆయన నిశ్చలంగా కూర్చుని ఉన్నారు. విద్య అనుభవిస్తున్న ఒంటరితనం పట్ల నా మనసులో ఒక్కసారిగా జాలి కలిగింది.

“అస్సలు కృతజ్ఞత లేని పిల్ల!” అని రాజమ్మ నాతో ఫిర్యాదు చేసింది. “మేము తన కోసం ఇంత చేస్తున్నా, నేను చెప్పే మాటలో ఒక్కటి కూడా వినదు.”

“బహుశా చిన్నపిల్ల కాబట్టి అలా చేస్తుందేమో,” అని విద్య తరపున ఏదో ఒకలా మాట్లాడాను. “కొంచెం పెద్దయ్యాక, బహుశా మరింత బాధ్యతగా ప్రవర్తిస్తుందేమో.”

“చిన్నపిల్లా!” అని రాజమ్మ ఆశ్చర్యంగా అంది. “తనకు పదహారేళ్లు దాటాయి. సాకుకు ఇంకా పద్నాలుగేళ్లే కదా, అయినా ఎంత చక్కగా ప్రవర్తిస్తుందో చూడు!”

నేను సాకు వైపు చూశాను; ఆమె సిగ్గుతో ముఖం ఎర్రబారగా చాలా బాగుంది. ఆ క్షణానికి విద్యను పూర్తిగా మర్చిపోయాను. ఆ తర్వాత మేము ఇతర విషయాల గురించి హాయిగా మాట్లాడుకున్నాం. మేము మాట్లాడుకుంటున్నంత సేపూ, వరండా నుండి పిల్లల నవ్వులు, అరుపులు వినిపిస్తూనే ఉన్నాయి. అది విన్న రాజమ్మ, “అల్లరి పిల్లలు! వీళ్లకు దెబ్బలు పడాల్సిందే!” అని అంది.

ఉదయం భోజనం తర్వాత, నేను ఏ పని మీదైతే ‘T–’ పట్టణానికి వచ్చానో, ఆ పని కోసం బయటకు వెళ్లాల్సి వచ్చింది. మధ్యాహ్నం తిరిగి వచ్చేసరికి, బయట తిరగడం వల్ల, పైగా శరదృతువు గాలికి కళ్లలోకి పడుతున్న దుమ్ము వల్ల బాగా అలసిపోయాను. డ్రాయింగ్ రూమ్‌లో రాజమ్మను చూడగానే…

ఆమె మిఠాయిలను ఎంతో ఆత్రుతగా తింటున్న తీరు, నా ప్రశ్నలకు సమాధానమిచ్చిన విధానం చూస్తుంటే, ఆమె ఎనిమిదేళ్ల చిన్నారిలా అనిపించింది. ఆమె రాజమ్మ సోదరీమణులలో ఒకరి సవతి కుమార్తె అని తెలిసింది. ఆమె తల్లిదండ్రులు మరణించారు; తండ్రి తరపు అమ్మమ్మ బతికే ఉన్నప్పటికీ, ఆమెకు వయసు పైబడటంతో ఈ చిన్నారిని చూసుకోలేని స్థితిలో ఉంది. అలా ఆమె వేదాచలం కుటుంబంతో కలిసి జీవించాల్సి వచ్చింది.

“ఎంత మంచి అమ్మాయివి నువ్వు!” అని నేను ఆమెతో అన్నాను. “నిజం చెప్పాలంటే, నిన్ను మొదటిసారి చూసినప్పుడే నాకు నువ్వు బాగా నచ్చేశావు. వీళ్లందరికీ నీపై ఎందుకు అంత అయిష్టం ఉంటుందో అర్థం కావడం లేదు! కానీ, వాళ్ల గురించి అస్సలు పట్టించుకోకు. వాళ్లంతా మూర్ఖులు—ముఖ్యంగా సాకు!”

మెల్లమెల్లగా, ఆమె పెదవులపై చిరునవ్వును తీసుకురాగలిగాను. ఆమె నన్ను పూర్తిగా నమ్మి, ఒక చిన్నపిల్లలా ఎంతో స్వేచ్ఛగా నాతో మాట్లాడింది. ఆమెకు నేను ఒక సోదరుడిలా అనిపించాను. ఆమెకు కొంత ఓదార్పునివ్వగలిగాననే భావన నాలో ఒక రకమైన గర్వాన్ని, పవిత్రమైన అనుభూతిని కలిగించింది. నేను ఆమె భుజంపై మెల్లగా తట్టి, ఆమె గడ్డాన్ని పైకి ఎత్తి నా వైపు చూసేలా చేశాను.

కానీ, ఒక్కసారిగా అంతా మారిపోయింది. నా మనసులోకి, శరీరంలోకి ఏదో ఒక రాక్షస శక్తి ప్రవేశించినట్లు అనిపించింది. ఆమె ధరించిన దుస్తుల (పావడాయి, చితడాయి) చాటున, ఆమె యవ్వనపు ఆకృతి ఒక్కసారిగా నా కళ్లకు స్పష్టంగా, ఉద్వేగభరితంగా కనిపించింది. నేను ఆమె చేతులను గట్టిగా పట్టుకుని ఇలా అన్నాను:

“విద్య, నేను నిన్ను ప్రేమిస్తున్నాను, ప్రేమిస్తున్నాను… నిన్ను పెళ్లి చేసుకుంటాను… ఇకపై నీ కష్టాలన్నీ తీరిపోతాయి.”

కానీ, ఆ మాటలు నా పెదవులపైనే తడబడ్డాయి. ఆమె తన సున్నితమైన, అమాయకపు ముఖాన్ని నా వైపు ఎత్తి చూసింది; ఆ కళ్లలో కొత్త ఆశ మెరిసింది. కానీ, నా చూపుల్లోని వికృతమైన తీవ్రతను గమనించగానే, ఆమె ముఖం రంగు మారింది. నమ్మలేనంత ఆశ్చర్యంతో, భయంతో ఆమె నా వైపు చూసింది. భయంతో, బాధతో ఆమె శరీరం మొత్తం వణికిపోవడం నేను గమనించాను… ఆ ఇంట్లో ఎవరూ లేరు. యవ్వనపు అంచున నిలబడిన ఒక యువతి యొక్క అమాయకపు మనస్సు—అది ఎంత సున్నితమైనదంటే, ఏ పూవునైనా సరే, అంతకంటే సులభంగా తుంచేయవచ్చు, అంతకంటే సులభంగా పాడుచేయవచ్చు… ఆ అమాయక మనస్సుకు తన అజ్ఞానం తెలియదు, అది ఎంతో నమ్మకంతో నిండి ఉంటుంది… మరుసటి రోజు నేను బయలుదేరినప్పుడు, నా మనస్సు దుఃఖంతో, నిరాశాభావంతో నిండిపోయింది; ఎవరి ముఖం వైపు చూసే ధైర్యం కూడా నాకు లేకపోయింది. నన్ను సాగనంపడానికి అందరూ వరండాలో గుమిగూడారు—విద్య తప్ప మిగిలిన వారంతా అక్కడ ఉన్నారు. “వెళ్లి వస్తాం,” అని వేదాచల దంపతులు అన్నారు; పిల్లలు “టా-టా” అని అరిచారు; కారులో నేను వెళ్తుండగా సాకు నవ్వుతూ చేయి ఊపి వీడ్కోలు పలికింది… కానీ, విద్య ఎక్కడ?

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –14-11-26-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Leave a comment

ఇటీవలి రెండు సామాజిక చిత్రాలు(త్రివేణి)

ఇటీవలి రెండు సామాజిక చిత్రాలు(త్రివేణి)

– శంకర కృష్ణ చెట్టూర్-ఆంగ్ల రాచనకు నా అనువాదం

కొన్ని నెలల క్రితం, భారతీయ టాకీ చిత్రాలలో కనిపిస్తున్న కొన్ని ధోరణుల గురించి నేను వ్యాఖ్యానించాను. అప్పటి నుండి, నేను ఇటీవల రెండు భారతీయ చిత్రాలను చూశాను. ఇవి రెండూ తమిళ భాషలో వచ్చిన సామాజిక చిత్రాలు. వీటిలో ఒకటి భారతీయ చలనచిత్రాల భవిష్యత్తుపై నాకు గొప్ప ఆశను కలిగిస్తుండగా, మరొకటి మన భారతీయ టాకీ చిత్రాల అభివృద్ధిలో ఉండకూడదని వివేకవంతులైన ప్రేక్షకులు కోరుకునే అన్ని లక్షణాలను కలిగి ఉంది. నేను ప్రస్తావిస్తున్న ఆ చిత్రాలు: రాయల్ టాకీస్ (మధురై) వారి ‘చింతామణి’ మరియు అసందాస్ క్లాసికల్ టాకీస్ (కలకత్తా) వారి ‘మోడ్రన్ యూత్’. ఈ రెండు చిత్రాలను పోల్చి చూడటం మరింత ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే వీటి కథాంశాలు సమాంతరంగా సాగుతాయి. రెండింటిలోనూ ఒక పురుషుడి పతనానికి, అధోగతికి ఒక చెడు స్త్రీ—అంటే ఒక నర్తకి—కారణమవుతుంది. అయితే, ‘చింతామణి’ చిత్రంలో, అతడిని పతనానికి గురిచేసిన అదే స్త్రీ, చివరకు అతడికి విముక్తిని కలిగిస్తుంది. అదే సమయంలో, ‘మోడ్రన్ యూత్’ చిత్రంలో, కథానాయకుడిని దుర్గుణాల బారి నుండి రక్షించి, అతడికి తిరిగి విచక్షణను ప్రసాదించే బాధ్యతను అతని ధైర్యవంతురాలైన భార్య చేపడుతుంది. ఆమె అతడిని తిరిగి కుటుంబం వైపు, గృహ జీవితం వైపు మళ్లించడమే కాకుండా, మతం మరియు నైతికత పట్ల అతనికి ఉండాల్సిన పాతకాలపు గౌరవభావాన్ని కూడా పునరుద్ధరిస్తుంది.

‘చింతామణి’ చిత్రంలో, కథానాయిక ఒక నర్తకి. ఆమె తన కుల సంప్రదాయం వల్ల (మరియు డబ్బు కోసం ఎంతకైనా తెగించే, కఠిన హృదయురాలైన తల్లి ఒత్తిడి వల్ల) తనకు ఏమాత్రం ఇష్టం లేని, దుర్మార్గమైన జీవితాన్ని గడపవలసి వస్తుంది. నిజానికి ఆమె అంతరాత్మలో శ్రీకృష్ణుని పట్ల భక్తిభావం కలిగి ఉంటుంది. ఒక సన్యాసి పాడుతున్న ఆధ్యాత్మిక గీతాన్ని విన్నప్పుడు ఆమెలో కలిగే స్పందన ద్వారా, ఆమెలోని ఆ భక్తి తపనను మనం అందంగా చూడవచ్చు. ఈ పాట వచ్చే సన్నివేశానికి ముందు, ఆమె చాలా తెలివిగా అల్వార్ శెట్టి అనే అమాయకపు వ్యక్తిని ఒప్పించి, అతని దగ్గర ఉన్న విలువైన ఆభరణాలను తీసుకునే ఘట్టం ఉంటుంది. ఈ నేపథ్యంలో, ఆ పాట మరింత అర్థవంతంగా, నాటకీయ వ్యంగ్యంతో (dramatic irony) కూడి ఉంటుంది. ఇక్కడే మనకు అసలైన ‘చింతామణి’ పరిచయమవుతుంది. అయితే, భౌతిక ప్రపంచపు ఆకర్షణలు ఇంకా బలంగా ఉండటంతో, చింతామణి తన మాజీ ప్రేమికుడైన మనోహర్‌ను ఉపయోగించుకుంటుంది. అతని డబ్బుతో ఆమె పూర్తిగా చెల్లాచెదురైంది. అతని సహాయంతో, ఒక అత్యంత ధనవంతుడైన, వివాహితుడైన వ్యక్తికి పరిచయం పొందుతుంది. స్థానిక గుడిలో ఒక అద్భుతమైన అభినయ ప్రదర్శనతో, (అతనికి చదువుపై ఆసక్తి, స్త్రీల పట్ల ఉదాసీనత ఉన్నప్పటికీ) అతని మనసును పూర్తిగా గెలుచుకుంటుంది. ఈ సన్నివేశం యొక్క ఛాయాగ్రహణం అద్భుతంగా ఉంది. చింతామణి ప్రదర్శనకు ఆళ్వార్ చెట్టి, మనోహర్, కథానాయకుడు మరియు ప్రేక్షకుల ప్రతిచర్యలను చూపే ఉప-నాటకం చూడటానికి అత్యంత ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. కథానాయకుడు కూడా మంచి గాయకుడే, చింతామణి ముఖం, హావభావాలు తన కళ్ల ముందు నాట్యం చేస్తుండగా, అతను మైమరచి ఇంటికి వెళ్తాడు. ఈ దశలో, తన ఉప్పొంగిన భావాలకు వెలిబుచ్చుతూ అతను సందర్భానుసారంగా ఒక పాట పాడతాడు. త్వరలోనే అతను చింతామణి వలలో చిక్కుకుంటాడు; అతను ఒక దంతపు పెట్టెలో విలువైన ఆభరణాన్ని ఇచ్చి ఆమెను కలుస్తాడు. చింతామణి చాకచక్యంగా మనోహర్‌ను తప్పించుకుని, అతడిని తన ప్రేమికుడిగా అంగీకరిస్తుంది. ఆ క్షణం నుండి, అతను తన భార్యను, అనారోగ్యంతో మంచాన పడిన తన తండ్రిని, తన స్నేహితుడైన మనోహర్‌ను పూర్తిగా మరచిపోతాడు. అతను చింతామణిని ఒక వైభవోపేతమైన భవనంలో స్థిరపరిచి, ఆమెతో గంటల తరబడి ప్రేమగా, సుఖంగా గడుపుతాడు. ఒక రాత్రి పొద్దుపోయాక తిరిగి వచ్చేసరికి, తన భార్య ఏడుస్తూ, తండ్రి కుప్పకూలిపోవడం చూస్తాడు. తండ్రి తన ఆస్తిపాస్తులన్నింటినీ కోడలికి అప్పగిస్తాడు, కానీ ఆమె మాత్రం భక్తిశ్రద్ధలతో దాన్ని తన భర్త పాదాల వద్ద ఉంచుతుంది. ఇది చూసి ఉద్వేగానికి లోనైన ఆ వృద్ధుడు మూర్ఛపోయి చనిపోతాడు. కన్నీళ్లతో బ్రతిమాలుతున్న భార్యకు, కొడుకుకు మధ్య రాజీ కుదురుతున్నట్లు అనిపించినప్పుడు, ఉరుములతో కూడిన తుఫాను విరుచుకుపడుతుంది. ఆ ఉరుములను ఎదుర్కోవడానికి తన చింతామణి ఒంటరిగా ఉందని ఆ తుఫాను కథానాయకుడికి గుర్తు చేస్తుంది. తన భార్య కౌగిలి నుండి విడిపించుకుని, అతను చింతామణి ఇంటికి పరుగెత్తుతాడు. చనిపోయిన తన మామ తనను పిలుస్తున్నట్లు దర్శనం పొందిన ఆ పేద భార్య, నదిలో దూకి ప్రాణాలు విడిచింది. ఉప్పొంగి ప్రవహిస్తున్న ఆ నది నాయకుడి ప్రయాణానికి అడ్డుగా నిలిచింది. పడవ లేదా తెప్ప ఏదీ అందుబాటులో లేకపోవడంతో, నీటిపై కొట్టుకొస్తున్న ఒక శవాన్ని ఆసరాగా చేసుకుని అతను నదిని దాటి, చింతామణి భవనం మెట్ల వద్దకు చేరుకున్నాడు. ఆ శవాన్ని వదిలేసి, తోట గోడపై వేలాడుతున్న తీగను పట్టుకుని లోపలికి ఎక్కడానికి ప్రయత్నించాడు; కానీ, అతను తీగ అని భ్రమపడింది నిజానికి ఒక పాము. ఒళ్లంతా తడిసి, చొక్కాకు ఆ పాము రక్తం అంటుకోగా, అతను హుటాహుటిన చింతామణి గదిలోకి వెళ్లాడు. తన తండ్రి మరణవార్తను ఆమెకు తెలియజేయగా, భార్యను ఒంటరిగా వదిలేసి వచ్చినందుకు ఆమె అతడిని మందలించింది. అప్పుడు అతను నదిని దాటేందుకు శవాన్ని ఉపయోగించుకున్న వింత అనుభవాన్ని వివరించాడు. చింతామణి అతనితో కలిసి నది ఒడ్డుకు వెళ్లగా, అక్కడ కనిపించిన ఆ శవం తన సొంత భార్యదేనని గుర్తించింది. విచారణలో, అతను తీగ అని పట్టుకున్నది కూడా పామేనని తేలింది. తన తప్పులను, వాటి వల్ల ఎదురైన భయంకరమైన పరిణామాలను గ్రహించిన చింతామణికి జ్ఞానోదయం కలిగింది; అదే రాత్రి ఆమె కలలో శ్రీకృష్ణుడు కనిపించాడు. ఆమె లోపలికి వెళ్లి, తన విలువైన వస్త్రాలను విడిచిపెట్టి, సన్యాసిని వేషధారణను స్వీకరించింది. నాయకుడు ఆమెను తన సొంతమని కోరగా, ఆమె అతడిని తిరస్కరించింది. ఇకపై తాను శ్రీకృష్ణుడి భక్తురాలినని, తమరిద్దరినీ ఇంతటి ఘోర పాపాలకు దారితీసిన ఈ పాపభూయిష్టమైన శరీరం ఇకపై కేవలం భగవంతుని సేవకే అంకితమని స్పష్టం చేసింది. చంద్రకాంతి ఆమె ముఖంపై ప్రసరిస్తుండగా, గాలికి ఆమె జుట్టు రెపరెపలాడుతుండగా, తాను ఎంతో అన్యాయం చేసిన ఆ దురదృష్టవంతురాలి మృతదేహం ముందు, ఆమె ఒక ప్రతీకార దేవతలా నిలబడింది.

గొప్ప ముగింపు తర్వాత వచ్చే ఈ సన్నివేశాలు పూర్తిగా అనవసరమైనవని, కళాత్మక ప్రభావాన్ని పాడుచేస్తాయని నేను అంగీకరిస్తాను. నిరక్షరాస్యులు, చదువుకోని ప్రజలకు కథానాయకుడి మార్పు యొక్క పూర్తి అర్థాన్ని వివరించడానికి ఇవి బహుశా అవసరమై ఉండవచ్చు. అంతవరకూ బాగానే ఉంది. కానీ, చింతామణి తన పశ్చాత్తాపాన్ని ప్రకటిస్తూ, అక్రమంగా సంపాదించిన సంపదను తన పూర్వ ప్రియులందరికీ తిరిగి ఇచ్చేస్తూ బహిరంగ వీధిలో నడిచే సన్నివేశం అత్యంత అసభ్యకరంగా ఉంది. అలాగే, ఆమెతో తమకున్న లావాదేవీల గురించి, తమ సంపదను ఎలా కోల్పోయారో మనోహర్, ఆళ్వార్ చెట్టిలు ఒప్పుకోవడం కూడా అంతే. ఇది కేవలం మహిళా విజిలెన్స్ అసోసియేషన్ కోసం చేసే ప్రచారం మాత్రమే, చిత్రంలో కళాత్మకంగా దీనికి ఏమాత్రం స్థానం లేదు.

ఈ చిత్రాన్ని వివరిస్తూ, అశ్వత్థామ (చింతామణి) మరియు కథానాయకుడు (త్యాగరాజ భాగవతార్) నటన నా మదిలో కలిగించిన ముద్రలను తెలియజేయడానికి ప్రయత్నించాను. అత్యంత కష్టమైన, సూక్ష్మమైన పాత్రను పోషించడంలో అశ్వత్థామ చెప్పుకోదగ్గ విజయాన్ని సాధించారు. ఆమె తన పాటలలో నింపిన గాఢమైన భావోద్వేగం, కొన్ని సాంకేతిక లోపాలను పూర్తిగా కప్పివేసింది. ఆమెకు అద్భుతమైన గాత్రం ఉంది; ఆమె మాట్లాడే గొంతులో గ్రెటా గార్బో తరహా బొంగురుతనం ఉంది. త్యాగరాజ భాగవతార్ నటన, గానం రెండూ బాగున్నాయి. మనోహర్‌గా వై. వి. రావు, హాస్య పాత్రలో ఆళ్వార్ చెట్టి కూడా విశేష ప్రతిభ కనబరిచారు. బాధిత భార్య పాటలు కొంత సాగదీసినట్లుగా ఉన్నప్పటికీ, భర్త విడిచిపెట్టినప్పుడు ఆమె పడిన వేదనను చక్కగా చిత్రీకరించారు మరియు ఆత్మహత్యకు ముందు ఆమె ఆవేశం నమ్మశక్యంగా ఉంది. ఈ చిత్రంలో ఒకరకమైన గ్రీక్ కోరస్‌గా కనిపించే సన్యాసి మరియు అతని భార్య, వారి సమర్థవంతమైన గానం మరియు నటనకు కూడా ప్రశంసలకు అర్హులు.

ఇప్పుడు నేను ‘మోడరన్ యూత్’ విషయానికి వస్తాను. స్థానిక పత్రికలలో ఈ చిత్రం చాలా ఎక్కువగా ప్రశంసించబడింది. కథ దాదాపు ఉన్మాదపూరితమైన అసాధ్యాలతో నిండి ఉంది; కథలో సంక్లిష్టతలను ఏమాత్రం పొంతన లేకుండా ప్రవేశపెట్టారు; మరియు నిర్మాణంలో ఉన్న అతి నాటకీయత దాని కళాత్మక విలువను గణనీయంగా తగ్గిస్తుంది. వితంతువైన తల్లి సాంప్రదాయ పద్ధతులలో పెంచుతున్న ఒక అమాయక పల్లెటూరి యువకుడి కథ ఇది. మద్రాసులో విద్యాభ్యాసం చేసినప్పటికీ, అతను ఎడ్లబండిపై గ్రామానికి చేరుకుంటాడు; తన తల్లికి, గ్రామ పెద్దలకు, మరియు ఆ ప్రాంతంలోని ఒక సాధువుకు తగిన గౌరవాన్ని ప్రదర్శిస్తాడు. కాలక్రమేణా, తన తల్లి కోరిక మేరకు, వారి కుటుంబ స్నేహితుడి కుమార్తెను వివాహం చేసుకుంటాడు. దురదృష్టవశాత్తూ, ఐ.సి.ఎస్. (I.C.S.) పరీక్షకు ఎంపిక కావడంతో, అతను లండన్‌కు వెళ్లాల్సి వస్తుంది. అక్కడ మొదట్లో అతను తన గ్రామీణ సంప్రదాయబద్ధమైన ప్రవర్తనను కొనసాగిస్తాడు; ప్రతిరోజూ ఉదయం పూజ సమయంలో అతను పాడే భక్తిగీతాలను ఎంతో ఉత్సాహంగా ఆలపించడం చూసి, అతని గది కిటికీల బయట ఉన్న లండన్ నగరవాసులు ఆశ్చర్యానికి, వినోదానికి లోనవుతారు. అయితే, ఒక ఆధునిక స్నేహితుడు అతన్ని నైట్ క్లబ్‌కు తీసుకెళ్లి, కొందరు ఇంగ్లీష్ యువతులకు పరిచయం చేస్తాడు. వారి ఆకర్షణీయమైన చూపులకు లొంగిపోయిన అతను, తన ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించేంతగా షాంపైన్ సేవిస్తాడు. ఆ తర్వాత అతను విచ్చలవిడి జీవితానికి అలవాటు పడతాడు (ఒక టాక్సీలో ఇద్దరు యువతులతో కలిసి తిరగడం వంటి అభ్యంతరకరమైన పనులు కూడా చేస్తాడు). ఈ క్రమంలో, తన తల్లి కష్టపడి కూడబెట్టిన ఆస్తిని మొత్తం ఖర్చు చేసేస్తాడు. ఇక పంపడానికి డబ్బు లేదని తల్లి నుంచి టెలిగ్రామ్ అందగానే, అతని స్నేహితురాళ్లు అతన్ని వదిలి వెళ్లిపోతారు. ఐ.సి.ఎస్. పరీక్షలను పూర్తి చేయలేకపోయిన అతను, కేవలం ‘బారిస్టర్ రాము’గా మాత్రమే భారతదేశానికి తిరిగి వస్తాడు. లండన్‌లో అతను గడిపిన విచ్చలవిడి జీవితం, సాధారణ భారతీయ విద్యార్థులు చేసే పనుల కంటే (లేదా వారి ఊహలకు కూడా అందని విధంగా) చాలా ఎక్కువ స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ, కథలో భాగంగా దీన్ని అంగీకరించవచ్చు. కానీ, మద్రాసులో అతను ప్రవర్తించిన తీరు మాత్రం నమ్మశక్యం కాని విధంగా ఉంటుంది. తన తల్లి అతన్ని చూడటానికి వచ్చినప్పుడు, అతను ఆమెను చాలా అసభ్యంగా, కఠినంగా తిరస్కరిస్తాడు. ఒక స్నేహితుడు—అతను స్వయంగా ఒక విటుడు—రాము గౌరవార్థం ఏర్పాటు చేసిన గార్డెన్ పార్టీలో, అతన్ని ఒక నృత్యకారిణికి పరిచయం చేస్తాడు. ఆ నృత్యకారిణి నిజానికి ఆ స్నేహితుడి ప్రియురాలే అయినప్పటికీ, రాము మాత్రం ఆమెకు తాను ఒక్కడినే ప్రేమికుడినని భ్రమపడతాడు. ఈ విషయాన్ని రాము అనుకోకుండా తెలుసుకుంటాడు. అయితే, కథలో ఒక మలుపుగా, అతని భార్య ఒక యువకుడి వేషధారణలో, రాము వద్ద క్లర్క్ ఉద్యోగం కోసం దరఖాస్తు చేసుకునే వ్యక్తిగా వస్తుంది. ఆమె అతని ఆర్థిక పరిస్థితిని చక్కదిద్ది, అప్పు ఇచ్చిన వారితో మాట్లాడి సమస్యను పరిష్కరిస్తుంది. ఈ దశలో, నాట్యకారిణి అందమైన యువ గుమస్తా ప్రేమలో పడి, అతనితో (లేదా ‘ఆమె’తో) తీవ్రంగా ప్రవర్తిస్తుంది. అతన్ని ముద్దుపెట్టుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా బారిస్టర్ రాము ఆమెను చూస్తాడు. రాము ఆ నాట్యకారిణిని బయటకు గెంటేసి, తన గుమస్తాను మందలిస్తాడు. చివరగా, ఆ గుమస్తా తానే రాము భార్య అని వెల్లడించే సన్నివేశం వస్తుంది, అప్పుడు తల్లి కొడుకుల మధ్య హృద్యమైన రాజీ కుదురుతుంది.

కానీ ఇదంతా చాలావరకు అతిశయోక్తి. లండన్‌లో విచ్చలవిడిగా జీవించే ఒక యువకుడు (అతని మనోభావాలు దెబ్బతినడం వల్ల) తల్లి పట్ల తెలియకుండానే చల్లగా మారవచ్చు, కానీ ఈ సినిమాలో రాము తన తల్లిని చూసిన విధంగా అతను ఆమెను తిరస్కరించే అవకాశం లేదు. అది చాలా అస్వాభావికంగా, అతి నాటకీయంగా ఉంది. నిజ జీవితంలో వ్యక్తుల సంబంధాలను వర్ణించే భావోద్వేగాలలోని సూక్ష్మభేదాల గురించి నాటక రచయితలకు ఏమాత్రం అవగాహన లేదని ఇది స్పష్టం చేసింది. చల్లదనం, ఉదాసీనతను ప్రదర్శించడం కష్టం; అందుకే తిరస్కరించడం, దూషించడం అనే సులభ మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు. ఈ సినిమా మొత్తం చూసేవారిపై ఒక బలమైన ముద్ర వేస్తుంది.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –13-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

సుందర తిరువాంకూరు(త్రివేణి)

సుందర తిరువాంకూరు(త్రివేణి)

– ఎన్. కె. వెంకటేశ్వరన్-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

తిరువాంకూరును సందర్శించిన ఎవరూ, దాని సౌందర్యాన్ని మెచ్చుకోకుండా తిరిగి వెళ్లలేదు. ఇది నిశ్శబ్దంగా వ్యక్తమయ్యే ప్రశంస. హిమాలయాల్లో వైభవం ఉంది, గంగా మైదానాల్లో విశాలత ఉంది, మధ్యభారతంలో వైవిధ్యాల సమ్మేళనం ఉంది, హైదరాబాద్‌లో అప్పుడప్పుడు కనిపించే అద్భుత దృశ్యాలు ఉన్నాయి, మైసూరులో ప్రకృతి వైభవం కనువిందు చేస్తుంది; కానీ తిరువాంకూరులో కనిపించే ప్రశాంత సౌందర్యం మరెక్కడా కనిపించదు. తిరువాంకూరును ఏమని పిలవాలో ఆలోచిస్తుంటే ఎన్నో దృశ్యాలు నా కళ్ల ముందు కదలాడుతున్నాయి. కొందరు దీనిని ‘భారతదేశపు ఉద్యానవనం’ (Garden of India) అని పిలిచారు; వారితో నాకు ఎలాంటి విభేదమూ లేదు, కానీ నా దృష్టిలో ఇది ప్రకృతికే సొంతమైన ఒక విహారవనం (Pleasure-garden) అని చెప్పవచ్చు.

తమిళనాడు నుండి కేరళలోకి ప్రవేశించే యాత్రికుడికి ఒక కొత్త ప్రపంచం కనిపిస్తుంది. కేరళలోని మూడు విభాగాలైన తిరువాంకూరు, కొచ్చిన్ మరియు బ్రిటిష్ మలబార్‌లలో, తిరువాంకూరు అతి పెద్దదే కాకుండా అత్యంత సుందరమైనది కూడా. బ్రిటిష్ మలబార్‌లోని ప్రకృతి దృశ్యాల్లో ఒక రకమైన లేత ఛాయ (pallor) కనిపిస్తుంది; కొచ్చిన్ నిస్సందేహంగా అందమైనదే, కానీ తిరువాంకూరులో ఒక ప్రత్యేకమైన తాజాదనం, సౌందర్యం ఉన్నాయి.

తమ జీవితకాలమంతా తిరువాంకూరులోనే నివసించే వారికి, తమ ప్రాంతం ఎంత అందంగా ఉంటుందో తెలియకపోవచ్చు; అలాగే, ఎన్నడూ ఇక్కడికి రాని వారికి దానిని ఊహించుకోవడం కూడా కష్టమే. నేను ప్రపంచాన్ని చూసి తిరిగి వచ్చిన తర్వాతే, దీని అసలు అందాన్ని గ్రహించగలిగాను. అప్పుడే నాకు మొదటిసారిగా అనిపించింది—ఈ ప్రాంతం మరెక్కడా చూడని ఒక వినమ్రమైన వైభవంతో నిండి ఉందని! ఇక్కడ ప్రతిచోటా కనిపించే తాజాదనం, సున్నితత్వం, స్వచ్ఛమైన సౌందర్యం నా మనసును మంత్రముగ్ధాన్ని చేశాయి; నా కళ్లను ఒక అద్భుతమైన ఆనందంతో నింపేశాయి. నిజానికి, ఒక రోజు ఉదయం నిద్రలేవగానే తిరువాంకూరు ఎంతో ప్రసిద్ధి చెంది ఉండటం చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయాను. అంతేకాదు, చాలా కాలంగా దాగి ఉండి, అకస్మాత్తుగా వెలుగులోకి వచ్చిన ఈ కీర్తిలో, ఏదో ఒక రకంగా—వాస్తవంగానో లేదా ఊహాజనితంగానో—నాకు కూడా భాగం ఉందని అనిపించి, నా ఆనందం మరింత రెట్టింపు అయ్యింది. ట్రావెన్‌కోర్‌లో మీరు ఎక్కడికి వెళ్లినా, ఏమాత్రం కళావిహీనంగా లేదా సాధారణంగా అనిపించే చిన్న భూభాగం కూడా మీకు కనిపించదు. మొత్తం ప్రాంతాన్ని ఒకే దృశ్యంగా ఊహించుకుంటే, అది వెండిలా మెరిసే జల్లులతో తడిసి, స్వచ్ఛమైన సెలయేర్లతో సుసంపన్నమై, నిరంతరం పచ్చని ప్రకృతి ఒడిలో ఉట్టిపడుతూ, రకరకాల మొక్కలు, చెట్లు, దట్టమైన ఆకులు, గుత్తులు గుత్తులుగా వేలాడే పండ్లతో అలరారే ఒక అద్భుత లోకంలా కనిపిస్తుంది. తూర్పున పశ్చిమ కనుమల మసకబారిన పర్వత శ్రేణుల నుండి—అక్కడక్కడా ఆకాశపు నీలి గుమ్మటాన్ని చీల్చుకుంటూ పైకి లేచిన శిఖరాలతో—పడమరన తీరాన్ని తాకుతూ, ఇసుక తిన్నెలపై పాల నురుగును చిలకరించే నీలి సముద్రం వరకు; ఉత్తరాన కొచ్చిన్ రాష్ట్రం నుండి—అక్కడ కొబ్బరి చెట్లు రాజకీయ సరిహద్దులనే కనుమరుగు చేస్తాయి—దక్షిణాన కేప్ కొమోరిన్ (కన్యాకుమారి) వరకు—ఇక్కడ సముద్రాలు సంగమిస్తూ, భూమి మరియు జలాలు కలిసే అద్భుత దృశ్యంతో భారతదేశం ముగుస్తుందో—అక్కడ, అంటే ట్రావెన్‌కోర్‌లో, అత్యంత వేడి నెలల్లో కూడా చల్లదనం, పచ్చదనం వెల్లివిరుస్తూ, మిమ్మల్ని అక్కడ కాసేపు ఆగి సేదతీరమని ఆహ్వానిస్తాయి. ట్రావెన్‌కోర్‌ను సముద్రానికి, కొండలకు మధ్య అందంగా ఒదిగి ఉన్న ఒక నిరంతర వసంతకాలంగా మీరు భావించవచ్చు; ఒకవేళ అలా కాకపోయినా, ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఆహ్లాదకరమైన ప్రాంతాలలో ఒకటి అనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు.

ట్రావెన్‌కోర్ సౌందర్యంలో ఎక్కడా విరామం లేదని, అదొక అఖండ చిత్రపటం అని, క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, దానిలోని ఆకర్షణలన్నీ కలిసి ఒకేసారి మనస్సుపై గాఢమైన ముద్ర వేస్తాయని చెప్పవచ్చు. అయితే, ఈ అద్భుతమైన ‘ఉద్యాన రాష్ట్రం’లో ఒక చోటు నుండి మరో చోటుకు పక్షుల వలె సంచరిస్తున్నప్పుడు, ఆ సమగ్ర సౌందర్యంలోనే అనేక ప్రత్యేకమైన అందాలు దాగి ఉన్నాయని, వాటిని ఒక్కొక్కటిగా అనుభూతి చెందవచ్చని మనకు అర్థమవుతుంది. వీటిలో అన్నింటికంటే ముఖ్యమైనవి ట్రావెన్‌కోర్ ‘బ్యాక్‌వాటర్స్’ (వెనుక జలాశయాలు).

భూమికి, సముద్రానికి మధ్య జరిగిన సంఘర్షణ ఫలితంగా ఏర్పడిన ఈ జలాశయాలు, లోయర్ ట్రావెన్‌కోర్ ఉత్తర సరిహద్దుల నుండి తిరువనంతపురం సమీపం వరకు సుమారు 150 మైళ్ల పొడవునా, ఒక మధుర సంగీతంలా విస్తరించి ఉంటాయి. పక్కనే అరేబియా సముద్రం అలలతో హోరెత్తుతుంటే, ఈ జలాశయాలు మాత్రం మృదువైన వెన్నెలలో, నిశ్శబ్దమైన నక్షత్రభరిత ఆకాశం కింద ప్రశాంతంగా నిద్రిస్తున్నట్లు కనిపిస్తాయి. వీటి ఒడ్డున కొబ్బరి చెట్ల అడవులు దట్టంగా పెరిగి, కంటికి కనిపించేంత దూరం వరకు పచ్చని తరంగాల్లా లోపలికి విస్తరించి ఉంటాయి. ఈ ‘అంతర్గత సముద్రాలు’ మొత్తం 160 చదరపు మైళ్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్నాయి. వీటిలో అతి పెద్దది ‘వేంబనాడ్ కాయల్’ (వేంబనాడ్ సరస్సు) – ఇది 52 మైళ్ల పొడవు, దాదాపు 10 మైళ్ల వెడల్పు కలిగి ఉంటుంది. ఇక కొల్లం జిల్లాలో ఉన్న ‘అష్టముడి కాయల్’ (ఎనిమిది శాఖలు కలిగిన సరస్సు) – దీనిని ట్రావెన్‌కోర్ యొక్క ‘లోచ్ లోమండ్’ (స్కాట్లాండ్‌లోని ప్రసిద్ధ సరస్సు) అని పిలుస్తారు – ఇది పచ్చని వృక్షసంపద మధ్య మెరిసే ఒక రత్నంలా ఉంటుంది. అయితే, ఈ బ్యాక్‌వాటర్స్‌ను కేవలం భౌగోళిక అలంకారాలుగా మాత్రమే భావించకూడదు; ఎందుకంటే, ఇవి లేకపోతే కొబ్బరి చెట్లు ఇంతలా పెరగలేవు. కొబ్బరి చెట్లు లేకపోతే, ట్రావెన్‌కోర్‌కు ప్రత్యేక గుర్తింపునిచ్చే ఆ సమృద్ధి, ఆ వైభవం ఉండేవి కావు. అంతేకాకుండా, ఇవి ఎంతో ఉపయోగకరమైన, అందమైన జలమార్గాలను అందిస్తాయి; ఇవి సముద్రంలాగే విశాలంగా, స్వేచ్ఛగా ఉంటూనే, సముద్రంలోని ప్రమాదాలకు తావులేకుండా సురక్షితంగా ఉంటాయి.

మలబార్ ప్రాంతపు సహజ భౌగోళిక స్వరూపంలో ఈ బ్యాక్‌వాటర్స్ ఒక ‘అంతరాయం’ (లేదా అదనపు భాగం) వంటివి. ఒకప్పుడు ఇవన్నీ సముద్రంలోనే భాగంగా ఉండేవి. మలబార్ భారతదేశంలోని అత్యధిక వర్షపాతం నమోదయ్యే ప్రాంతాలలో ఒకటి. ఇక్కడి నేలలోని వదులైన మట్టితో నిండిన నదులు, సముద్రపు అలలను కంటికి కనిపించని రీతిలో వెనక్కి నెడుతున్నాయి. ఈ బ్యాక్‌వాటర్స్ యొక్క ప్రధాన ప్రాంతమైన కొచ్చిన్ మరియు క్విలాన్ మధ్య, నదులు భూగర్భంలో సముద్రంలోకి ప్రవహిస్తున్నాయనేది దాదాపు శాస్త్రీయంగా నిశ్చితమైన విషయం. అయినప్పటికీ, నదులు సముద్రంలోకి చొచ్చుకుపోయిన పరిధిని సూచిస్తూ కొత్త తీరాలను ఏర్పరచినప్పటికీ, సముద్రం పాక్షికంగా మాత్రమే వెనక్కి తగ్గింది. ఈ భూభాగాల వెనుక ఉన్న నిస్సారమైన, ప్రశాంతమైన సముద్రపు ప్రాంతాలనే ట్రావన్‌కోర్ బ్యాక్‌వాటర్స్ అని పిలుస్తారు.

ప్రవహించే లేదా నిశ్చలంగా ఉండే ఏ ఇతర జలాశయంలోనూ ఈ బ్యాక్‌వాటర్స్‌లో ఉన్నంత ప్రశాంతమైన సౌందర్యం ఉండదు. అవి ఆకాశపు నిర్మలమైన నేలలా కనిపిస్తాయి మరియు సంచరించే మేఘంలా కలత చెందిన మనసుకు శాంతిని చేకూరుస్తాయి. అవి పగటిపూట మెల్లగా ప్రకాశిస్తాయి, నక్షత్రాల కింద తళతళలాడతాయి మరియు వాతావరణం అనుకూలంగా ఉంటే, అవి సగం దాగి ఉన్న నీలిరంగు కాంతిలా మెరుస్తాయి. రుతుపవనాలు ఉగ్రరూపం దాల్చినప్పుడు లేదా సముద్రపు గాలి భూమిని హోరున వీచినప్పుడు మాత్రమే, వారి అలవాటైన ప్రశాంతతకు భంగం కలుగుతుంది.

భారతదేశం మొత్తంలో పొందగలిగే అత్యంత ఆనందదాయకమైన విషయాలలో ఒకటి, దేశవాళీ జలాల్లో దేశవాళీ పడవలో చేసే ‘విహారయాత్ర’. ఆ పడవ తొందరపాటు, వేగం యొక్క వ్యర్థతకు ఒక గుణపాఠం. అది కదలికకు ఉండే పరిచితమైన లక్షణాలేవీ లేకుండా కదులుతుంది. అది నిద్రపోతూ, కదులుతూ, తన నిశ్శబ్దపు ఆకర్షణతో మిమ్మల్ని కాసేపటికే నిద్రపుచ్చుతుంది. దానిలో మీరు తేలియాడే గూడులో ఉంటారు. ఒకవేళ మేల్కొన్నాక, ఆప్యాయంగా కౌగిలించుకుంటున్నట్లుగా మిమ్మల్ని చుట్టుముట్టి ఉన్న పచ్చని కొబ్బరి చెట్ల అద్భుత దృశ్యాన్ని చూస్తూ ఉంటారు. ఈ జలాల్లో నావికుడికి కాలంతో పనేమీ ఉండదు. అది నిశ్చలంగా, అర్థరహితంగా నిలిచిపోతుంది. తాను ఎక్కడి నుంచో రాలేదని, ఎక్కడికీ వెళ్లలేదని, చివరకు జీవితపు ఆత్రుత, ఆందోళనలకు అతీతుడయ్యానని అతను అన్నిటికన్నా సంతోషకరమైన భ్రమను అనుభవిస్తాడు. భూమి, నీటి నిద్రాణ సౌందర్యాల నడుమ ఈ జీవవృక్షాలు ఒక స్వప్నం.

తిరువనంతపురం, క్విలాన్‌ల మధ్య సముద్ర తీరంలోని వర్కల వంటి ఎన్నో అందమైన ప్రదేశాలను, దృశ్యాలను వర్ణించాలంటే నాకు చాలా సమయం పడుతుంది. అక్కడ భూమి ఒక కొండచరియతో అంతమవుతుంది, అది కింగ్ లీర్ నాటకంలో ఒక ఉత్తమ కుమారుడు తన దురదృష్టవంతుడైన తండ్రి కోసం సృష్టించిన కల్పనను గుర్తు చేస్తుంది; ఆ ఎత్తైన కొండచరియ నీడలో సముద్రం మంత్రముగ్ధురాలై పడుకున్నట్లు కనిపిస్తుంది; మరియు ఆ విశాలమైన, ఎత్తైన పీఠభూమి అంతటా ప్రకృతి ఒక సౌందర్య దేవతలా తన అత్యంత సుందరమైన కానుకలను పంచుతుంది; లేదా పీర్‌మేడ్ వంటి మనోహరమైన కొండ ప్రాంతాలు, ఇక్కడ పచ్చిక బయళ్ళు, పర్వతాలు అద్భుతంగా కలిసిపోయి ఆహ్లాదకరమైన గాలులను వీస్తాయి; లేదా తిరువనంతపురంలోని ప్రసిద్ధ ‘శంకుముఖం’ సముద్ర తీరం, సముద్రం మరియు ఇసుక, విశాలమైన ప్రదేశం, దృశ్యం మరియు పరిసరాలు, వంకరటింకర అలలు, సరళ వృక్షాల ఆకుల మధ్య నిరంతర గీతంగా వికసిస్తున్న గాలుల కలయికతో ప్రపంచంలోని ఏ తీరానికీ సాటిరానిది. నేను ఇప్పుడు ట్రావన్‌కోర్ ప్రజల విశిష్టమైన గుణాల గురించి మాట్లాడను; ప్రజల దృష్టిలో నిలిచే వారి గురించి గానీ, ప్రస్తుత రాజకీయాల్లో ప్రముఖంగా కనిపించే వారి గురించి గానీ కాదు; కానీ సంతోషకరమైన, ఏకాంత గ్రామాలలో నివసిస్తూ, ఆధునిక నాగరికతలోని అంటువ్యాధి ధోరణుల బారిన ఇంకా పెద్దగా పడని, తత్ఫలితంగా ఆ ప్రాంతపు సహజ సౌందర్యానికి మరింత వన్నె తెచ్చే సామాన్య ప్రజల గురించి మాట్లాడతాను. కానీ ఒక విషయం గురించి నేను చెప్పాలనుకుంటున్నాను…

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –13-11-26-ఉయ్యూరు —

Posted in రచనలు | Leave a comment

–రెండు తెలుగు జానపద గేయాలు(త్రివేణి)

–రెండు తెలుగు జానపద గేయాలు(త్రివేణి)

అనువాదం: ప్రొఫెసర్ రాయప్రోలు సుబ్బారావు-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్)

[సరళమైన, మధురమైన పదాలతో కూడిన ఈ జానపద గేయాలు ఎంతో అందమైన, ఆహ్లాదకరమైన దృశ్యాలను కళ్ళముందు ఉంచుతాయి. ఇందులో చంద్రుడిని ‘మామ’గా సంబోధించి, ఆయనను ‘వెన్నెల పాలు’ తీసుకురమ్మని కోరడం జరుగుతుంది. ఆ పాలను శిశువు యొక్క ‘బంగారు పాత్రల’ వంటి కళ్ళలో నింపితే, పాపాయికి హాయిగా నిద్ర పడుతుందని భావన. – రా.సు.]

I

నీలి కొండల నడుమ అద్దాల బాట ఉంది;

ఆ అద్దాల బాటలో ఒక అందమైన శ్వేత సౌధం ఉంది;

ఆ సౌధం అవతల, పాలతో నిండిన ఒక ప్రకాశవంతమైన సరస్సు ఉంది;

ఆ పాల సరస్సులో అలల మీద పూలు నాట్యం చేస్తున్నాయి;

అయ్యో! ఆ పూలు మధురమైన పాలతో నిండి తొణికిసలాడుతున్నాయి!

చందమామ మామా! నీ వెండి చేతులతో ఆ పాలను తీసుకురా,

నా పాపాయి బంగారు పాత్రల వంటి కళ్ళలో వాటిని నింపు!

II

గొల్ల మామా! తలపాగా అంచులు గాలిలో ఎగురుతుండగా,

ఏదో విలువైన వస్తువు పోగొట్టుకున్నట్లుగా ఎక్కడికి అంత వేగంగా వెళ్తున్నావు?

నీ భార్య పెరుగు అమ్మడానికి వెళ్ళింది, ఆమె ఇంట్లో లేదు!

ఆగు, కాసేపు ఆగు, నీతో ఒక మాట చెప్పాలి.

నీ పాల కుండను మేము తాగేస్తామని భయపడుతున్నావా?

నీ ముత్యాల సౌధం వరదలో మునిగిపోలేదు,

నీ పాల పశువుల మంద కూడా కంచె దాటి ఎక్కడికీ వెళ్ళిపోలేదు!

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –13-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

వీణా ధనం(త్రివేణి)

వీణా ధనం(త్రివేణి)

రచన: దివంగత శ్రీపాద రామమూర్తి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

[ఈ వ్యాసం ప్రచురణ వెనుక ఒక విషాద ఘట్టం ఉంది. ధనమ్మాళ్‌కు ఈ ఘన నివాళులర్పించిన రామమూర్తి, త్రివేణి పత్రికకు ఆ వ్యాసం పంపిన వారం రోజులకే, నవంబర్ నెల మొదట్లోనే కన్నుమూశారు. ఆయన మద్రాసు శాసనసభకు ముఖ్య విలేకరిగా పనిచేశారు, మరియు ఒక నిష్ణాతుడైన పండితుడు, విమర్శకుడు కూడా. ఆయనకు లలిత కళలంటే ఎంతో ఇష్టం. త్రివేణి, ది హిందూ మరియు ఇతర పత్రికలకు ఆయన అందించిన రచనలను ప్రజలు ఎల్లప్పుడూ ఆసక్తిగా చదివేవారు. ఆయన రూపంలో దక్షిణ భారతదేశం ఒక గొప్ప సంగీత విద్వాంసుడిని కోల్పోయింది.–కె.]

ఆధునిక జీవితపు హడావిడి, దాని బహుముఖ కార్యకలాపాలు, వేగంగా మారుతున్న విలువల నడుమ, అర్ధ శతాబ్దానికి పైగా స్వచ్ఛమైన, నిష్కళంకమైన శాస్త్రీయ సంగీత సారాన్ని మాత్రమే స్వీకరించి, ఆస్వాదించి, ఆకళింపు చేసుకుని, వివేకవంతులైన ప్రపంచానికి అందించిన వీణారంగపు పట్టాభిషిక్త రాణి శ్రీమతి ధనమ్మాళ్ గారి మరణంతో కలిగిన అపారమైన నష్టాన్ని మనం పూర్తిగా గ్రహించలేకపోవచ్చు. ఆమె రమ్యమైన రాగాలు, వృత్తిపరమైన మరియు ఔత్సాహిక సంగీత ప్రియులైన రెండు తరాల మేధావులపై అడ్డుకోలేని ఆకర్షణను కలిగించాయి. దివంగత తిరుక్కోడిక్కావల్ కృష్ణ అయ్యర్ మరియు ట్రిచి గోవిందస్వామి పిళ్ళై వంటి ప్రముఖ దిగ్గజాలు, మార్గదర్శకులకు ఆమె ఆరాధ్య ఆదర్శంగా నిలిచారు. ఆమె ఉన్నత శ్రేణి సంగీత నిపుణులకు సైతం అతీతమైన కళాకారిణి, మరియు రాగ కళ యొక్క అత్యున్నత రూపాల వ్యాఖ్యానం, వివరణ రంగంలో సర్వోన్నతంగా నిలిచారు. ఆమె నైపుణ్యం గల చేతులలో వీణ ఒక కొత్త జీవాన్ని, శక్తిని, పరిధిని, ఆకర్షణను సంతరించుకుంది; ఆమె ఆ వాద్యానికి ప్రాణం పోస్తున్నట్లుగా అనిపించేది; ఆమె మంత్రముగ్ధులను చేసే సంగీతంలోని మాయ మమ్మల్ని ఇంతవరకు తెలియని, అనుభూతి చెందని, గ్రహించలేని పారవశ్యపు, స్వప్నమయ ప్రశాంతత యొక్క దివ్యలోకాలకు తీసుకువెళ్ళేది. వీణ యొక్క స్వర సూక్ష్మతలు అత్యంత ప్రభావవంతంగా వినబడే తన సొంత గదిలోని అనియంత్రిత స్వేచ్ఛలో ఆమె అత్యుత్తమంగా రాణించేది. శుక్రవారాల్లో, భారతదేశంలోని ఈ మరియు ఇతర రాష్ట్రాల నుండి, కొన్నిసార్లు ఇతర ఖండాల నుండి కూడా వచ్చే సంగీతకారులు, ఔత్సాహికులు మరియు కళాభిమానులకు, స్త్రీపురుషులకు ఆమె ఇల్లు ఒక పుణ్యక్షేత్రంగా ఉండేది; చివరిగా వచ్చిన ప్రముఖ విదేశీ సందర్శకుడు డాక్టర్ ఆర్నాల్డ్ బేక్. సంగీతంలో అపారమైన ప్రావీణ్యం కలిగినప్పటికీ, ఆమె తన జీవిత చరమాంకం వరకు ఎంతో ఉత్సాహంతో, నిష్ఠతో, ఒక పవిత్ర సేవాభావంతో తన కళను ఆరాధించారు. సంగీత దేవత పట్ల ఆమెకు ఉన్న భక్తిపూర్వక గౌరవం, తన అద్భుతమైన సంగీతాన్ని ఆలపించే ముందు ఆమె సృష్టించే ప్రశాంతమైన వాతావరణం, భావరాగభరితమైన మధుర స్వరాల నిరంతర ప్రవాహం, మరియు అందులోని వైవిధ్యభరితమైన మెరుగులు—ఇవన్నీ శ్రోతలను మంత్రముగ్ధులను చేసేవి. వారిని లౌకిక జీవితంలోని సంఘర్షణలు, చింతల నుండి పైకి లేపి, ఒకానొక ఆనందమయ, శాశ్వతమైన ఉన్నత స్థితికి చేర్చేవి. ఇంతగా ప్రశంసలు పొందిన ఆమె సంగీతంలోని ప్రత్యేకత ఏమిటి? వందలాది మంది విద్యావంతులు, కళాభిజ్ఞులు కేవలం గంటసేపు ఆమె గానాన్ని వినడం కోసం ఎటువంటి కష్టాలనైనా భరించడానికి ఎందుకు సిద్ధపడేవారు? ఈ ప్రశ్నకు పూర్తిస్థాయిలో, సంతృప్తికరంగా సమాధానం చెప్పడం చాలా కష్టం; ఎందుకంటే, నిజమైన కళ తనలోని కళా నైపుణ్యాన్ని బయటకు తెలియకుండా దాచి ఉంచుతుంది. అటువంటి రహస్యాన్ని పూర్తిగా విశ్లేషించడం నిపుణులకు కూడా సాధ్యం కాదు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఆమె సంగీతంలోని ప్రధాన లక్షణాలు, ఆమెకు లభించిన ప్రత్యేక అవకాశాలు, మరియు ఆమె ఒక అనితరసాధ్యమైన శైలిని రూపొందించుకోవడానికి దోహదపడిన విస్తృతమైన రాగ సంపద గురించి పాఠకులకు ఒక అవగాహన కల్పించే ప్రయత్నం ఇక్కడ చేయబడుతోంది.

కళాసారమంతా సరళతలోనే ఉందనే సుప్రసిద్ధ సత్యం, ధనమ్మాల్ సంగీత ప్రదర్శనలో ఎంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుందంటే, పైపైన చూసేవారికి కూడా అది సులభంగానే అర్థమవుతుంది. నిజానికి, ఆమె ఆలపనలను, కృతులను వినే ఎవరికైనా మొదటగా తట్టే అంశం—వాటిలో ఉండే పారదర్శకత, మరియు అవి ఎంతో సహజంగా, లలితంగా సాగిపోయే తీరు. అయితే, ఆమె శైలిని అనుకరించాలని సాహసించే ఏ సంగీతజ్ఞుడైనా, వెంటనే ఒక నిరాశకు లోనవ్వక తప్పదు. ఎందుకంటే, తాను పట్టుకోవాలని ఆశించిన ఆ సంగీత సౌందర్యం ఒక మృగతృష్ణలా, అందని ద్రాక్షలా మిగిలిపోతుందని వారికి త్వరలోనే అర్థమవుతుంది. ఆమె సంగీతం పైకి ఎంతో ప్రశాంతంగా, సులభంగా అనిపించినప్పటికీ, దాని లోతుల్లో అంతుచిక్కని గాంభీర్యం దాగి ఉంటుంది; ఎంతటి మేధావికైనా ఆ లోతులను పూర్తిగా అంచనా వేయడం సాధ్యం కాదు. దశాబ్దాల తరబడి ఆమె సంగీతాన్ని విన్న నిపుణులు కూడా, ఆమె సంగీత ప్రపంచంలోని కనీసం అంచును కూడా అందుకోలేక విఫలమయ్యారు. ఆమె రాగాలలోని సరళత ఎంత గొప్పదంటే, అవి ఎంతో సులభంగా అనిపించినప్పటికీ, వాటిలోని సూక్ష్మతను శాస్త్రీయ విశ్లేషణతో వివరించడం గానీ, లేదా ఎవరైనా అనుకరించడం గానీ అసాధ్యం. వృత్తిపరమైన సంగీతజ్ఞులకు ఆమె ఒక ఈర్ష్యాపాత్రంగా, కళాభిమానులకు ఒక అందని ఆదర్శంగా నిలిచారు. అదే సమయంలో, ఏ దేశంలోనైనా, ఏ కాలంలోనైనా చాలా అరుదుగా ఉండే, అత్యున్నత కళాభిరుచి కలిగిన రసిక హృదయులకు ఆమె సంగీతం ఒక ఓదార్పుగా, ఆరాధనీయమైన కేంద్రబిందువుగా నిలిచింది. సరళతలో ఉండే ఈ అనితరసాధ్యమైన సౌందర్యం కేవలం సంగీతానికే పరిమితం కాదు; సాహిత్యం, శిల్పం, చిత్రలేఖనం వంటి ఇతర కళారూపాల్లో కూడా ఇది కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు కాళిదాసు, షేక్స్‌పియర్ లేదా రవివర్మలను తీసుకుంటే—వారి రచనల్లోని ఇతివృత్తాలు ఎంతటి గొప్పగా ఉంటాయో, వాటిని వ్యక్తీకరించే పద్ధతులు అంత సరళంగా ఉంటాయి. కానీ, వారి సృజనాత్మకతను ఎవరైనా అనుకరించగలరా? ధనమ్మాల్‌ది ప్రధానంగా ఒక వ్యాఖ్యాన శైలి (interpretation) అని చెప్పవచ్చు, స్వతంత్ర సృజన (creative art) అని ఖచ్చితంగా చెప్పలేకపోయినప్పటికీ, ఈ సత్యం ఆమె విషయంలో కూడా సంపూర్ణంగా వర్తిస్తుంది. ఆమెకు ఇది సాధ్యమైంది, ఎందుకంటే, తన సుదీర్ఘ అనుభవం మరియు విస్తారమైన సంగీత పరిజ్ఞానం వల్ల, ఆమె ప్రతి రాగం యొక్క మూలాన్ని గ్రహించి, ప్రాచీన గురువుల రచనలలో నిక్షిప్తమైన దానిలోని అనేక కోణాలను దృశ్యమానం చేసుకోగలిగింది. ఆ రచనలను నేర్చుకునే ఏ అవకాశాన్నీ ఆమె వదులుకోలేదు. అందుకే ఆమె ప్రదర్శించిన ప్రతి ‘ఆలపణ’ అదే ‘రాగం’ యొక్క ఒక కొత్త కోణాన్ని ఆవిష్కరించింది మరియు ఆమె ప్రదర్శన ఎల్లప్పుడూ నిరంతర తాజాదనం, వ్యక్తిత్వంతో కూడుకుని ఉండేది. ఇటీవలి కాలంలో ఏ విద్వాంసుడికీ ఈ లక్షణం ఉన్నట్లు తెలియదు. అందుకే ఆమె గానంలో ఏకధ్వని లోపించలేదు. ప్రతి ‘రాగం’ యొక్క విశిష్ట లక్షణాలను వ్యక్తపరచడం కన్నా దాచిపెట్టే వికారమైన అదనపు అంశాలతో అది నిండిపోలేదు. ఆమె ప్రధానంగా వాద్యకారిణి అయినప్పటికీ, వివిధ ‘స్వరాల’ శాస్త్రీయ స్వర విలువలను అతిగా ఆరాధించలేదు. ఎందుకంటే ‘రాగభావం’ అనేది కళాత్మకమైనది, భావోద్వేగభరితమైనది, దానిని మొత్తంగా అనుభూతి చెందవచ్చు, ఆస్వాదించవచ్చు మరియు వ్యక్తపరచవచ్చు కానీ, స్పష్టమైన మేధోపరమైన లేదా శాస్త్రీయ విశ్లేషణకు అది అతీతమైనదని ఆమె విశ్వసించారు. ఒక సవాలుగా, ఆమె ఒకసారి ‘ప్రతి మధ్యమ’ మినహా, ఆరోహణ మరియు అవరోహణ స్వరాలన్నింటిలోనూ ‘సావేరి’ (ఒక ప్రసిద్ధ ‘ఔడవ-సంపూర్ణ’) రాగాన్ని, ప్రతి ఫ్రెట్‌పై వంపును తగిన విధంగా ఉపయోగిస్తూ వాయించారు. అయినప్పటికీ, ‘సావేరి’ ప్రతి మలుపులోనూ స్పష్టంగా మరియు నిస్సందేహంగా ప్రతిధ్వనించింది. ఆమె ‘శివ శివ యానరాద’ను వాయించడంలో ప్రత్యేక ఆనందాన్ని పొందుతూ, అందులో వచ్చే ‘గాంధార’ యొక్క స్వర విలువ ఖచ్చితంగా ఏమిటో తన ప్రేక్షకులలోని సంగీత గణిత శాస్త్రవేత్తలను అడిగేవారు. ఉన్నత శ్రేణి కళాకారులందరూ శాస్త్రీయ ‘స్వరం’ యొక్క పరిమితులను గ్రహించి, దానిని తమ కళాత్మక భావనపై ఆధిపత్యం చెలాయించడానికి అనుమతించకుండా, నేర్పుగా ఉపయోగించాల్సిన ఒక రకమైన ధ్వని పదార్థంగా చూస్తారు.

ఆమె ప్రావీణ్యం సంపాదించిన అనేక ఉత్తర భారతీయ రాగాలకు అదనంగా, దక్షిణ భారతదేశంలో 60 సంవత్సరాలకు పైగా సాగిన సంగీత సృష్టిలో భాగమైన ఆ విశిష్టమైన సంగీత సంపద యొక్క స్వభావాన్ని, పరిధిని ఇప్పుడు మనం అంచనా వేయడానికి ప్రయత్నిద్దాం. ఆమె నిజంగా ఒక రాగాల విజ్ఞాన సర్వస్వం, ఈ రాష్ట్రంలో రెండు మూడు తరాల సంగీత ప్రగతికి ఒక సజీవ నిదర్శనం. స్ఫూర్తిదాయకమైన త్రయం ప్రారంభించిన పునరుజ్జీవనం తరువాత అత్యున్నత స్థాయికి చేరిన శాస్త్రీయ రాగాల సారంతో ఆమె బాల్యంలో పోషించబడింది; పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, మహా వైద్యనాథ అయ్యర్, కృష్ణ భాగవతార్, భీష్ఢార్ కోయిల్ సుబ్బరాయర్ వంటి కళా దిగ్గజాల మధ్య ఆమె సంగీత యవ్వనాన్ని గడిపి, వారి ఉత్తమ బాణీలను ఆకళింపు చేసుకుంది; జీవితాంతం కర్ణాటక సంగీత ఉన్నత సంప్రదాయాలలో మునిగి, కొత్త రాగాల పట్ల తీరని తపనతో, ఆమె తన సమకాలీనులందరినీ మరుగునపరిచే ఒక సంగీత దిగ్గజంగా ఎదగడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. ఆమె అసాధ్యమైన ప్రదర్శనతోనే కాక, ఆమె సంగీత భాండాగారం యొక్క అపరిమితమైన విస్తృతి మరియు గొప్ప వైవిధ్యంతో కూడా ఆమె ఈ ఘనత సాధించింది. ఆమె ప్రారంభ శిక్షణకు దోహదపడిన సంగీత దిగ్గజాల సంఖ్య అపారమైనప్పటికీ, ఆమె జ్ఞానాన్ని సుసంపన్నం చేసి, ఆమె శైలిని తీర్చిదిద్ది, ఆమె కళాత్మక దృష్టిని విస్తృతం చేసిన ‘వాగ్యాకథలు’ పరిధి, లోతు మరియు నాణ్యతలో అసంఖ్యాకంగా ఉన్నాయి. భక్తి గీతాలు

వీణ ధనమ్మాల్  గురించి మరిన్ని విశేషాలు

వీణ ధనమ్మాళ్ (తమిళం : வீணை தனம்

Posted in రచనలు | Leave a comment

నాటక కళపై కొన్ని ఆలోచనలు(త్రివేణి )

నాటక కళపై కొన్ని ఆలోచనలు(త్రివేణి )

రచన: గజాననన్ కథార్దేకర్-ఆంగ్ల రచన కు నా అనువాదం

మనం చూసే జీవితం అనేక రూపాల్లో సంపూర్ణంగా, వైవిధ్యంగా ఉంటుంది, కానీ కళ మరింత సంపూర్ణంగా, సుసంపన్నంగా ఉంటుంది. జీవితం భౌతిక పరిస్థితులచే పరిమితం చేయబడింది, కానీ మనస్సు మరియు భావోద్వేగాల సృష్టి అయిన కళకు పరిమితులు లేవు. ఊహకు పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉన్నచోట, అద్భుతమైన కలలు పుడతాయి మరియు జీవితం ఇంతవరకు తాకని ప్రాంతాలకు మనం చేరుకుంటాము.

జీవితాన్ని సజీవ వాస్తవికతతో ప్రదర్శించడమే నాటక నిర్మాతల ఆదర్శంగా కనిపిస్తుంది. తన తండ్రి కళ్ళద్దాలు పెట్టుకుని, తానూ గొప్పవాడిననే భావనతో విర్రవీగే పిల్లాడిని ముద్దుగా ‘చిన్న నటుడు’ అని పిలుస్తారు. అతనికి ఈ బిరుదును సంపాదించిపెట్టే అనుకరణ కళే, గుర్తింపు పొందిన నటన కళ. ఈ కళ, దాని స్వభావరీత్యా, నాటక కళతో సన్నిహితంగా ముడిపడి ఉంది, అందువల్ల మనం రంగస్థలంపై జీవితాన్ని అనుకరించాలనే ఒక పిచ్చిని చూస్తాము. విషయాలు ఎంత ఖచ్చితంగా, సంప్రదాయబద్ధంగా ఉంటే, నాటక నిర్మాతకు అంత ఎక్కువ సంతృప్తి లభిస్తుంది: మరియు ఆ సంతృప్తి భావనలోనే కళాభివృద్ధికి ఒక తీవ్రమైన ప్రమాదం కనిపిస్తుంది. జీవితాన్ని అనుకరించడానికి కళను ఉపయోగించడం దాని ఆదర్శాన్ని, ఉద్దేశ్యాన్ని సంకుచితం చేయడమే. ఇదంతా మీరు నాటకరంగానికి దేనికోసం వెళ్తారనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మీరు జీవితాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగా, ప్రకృతిని సాధారణంగా, మరియు భావోద్వేగాలను మామూలుగా, సంప్రదాయబద్ధంగా వ్యక్తపరిచే విధంగా చూడాలనుకుంటే, ఆధునిక నాటకరంగానికి వెళ్ళండి. మీరు ఆ తరహా ఉత్తమమైన దానికి వెళితే సంతృప్తి చెందుతారు. అక్కడ, ఆ కాలానికి చెందిన వెలికితీసిన ఆధారాల నుండి సృష్టించబడిన, ఆ శతాబ్దపు దుస్తులను ఒక చారిత్రక నాటకంలో యథాతథంగా చిత్రీకరించడాన్ని మీరు చూస్తారు. బహుశా, మీరు సున్నిత మనస్కులైతే, కొన్ని రంగులు మీ కళ్ళకు ఇబ్బంది కలిగించవచ్చు, కానీ మీరు మీ తిరుగుబాటును అదుపులో ఉంచుకోవాలి, ఎందుకంటే అక్కడ కళ ఖచ్చితత్వానికి పరిమితమై ఉంటుంది.

ఆధునిక నాటకరంగం దాని అత్యుత్తమ రూపంలో నిజంగా ఆనందదాయకంగా ఉంటుంది; కానీ అది మాత్రమేనా అని ఆశ్చర్యపోవాల్సి వస్తుంది. జీవితం—మాంసం, రక్తం ఉన్న జీవితం—ఆకర్షణీయమైనది. దుఃఖంలో కూడా ఒక అందం ఉంటుంది. తలపై కట్టెల మోపు మోస్తున్న ఒక ముసలమ్మ మునక నుదుటిపై ఒక జీవితకాలపు కథ లిఖించబడి ఉంటుంది. ఒక కన్య ముఖంపై చిత్రించబడిన ప్రేమ ఉదయానికి మాటలతో వర్ణించలేని కవిత్వం ఉంటుంది. పిల్లలకు మాత్రమే సహజమైన ఆ అమాయకపు చేష్టలు, అల్లరి పనులు—ఇవన్నీ మానవ జీవితంలోని చిన్న చిన్న దృశ్యాలే. అయితే, అప్పుడప్పుడు మనకు ఈ లౌకిక ప్రపంచం కంటే ఎంతో అద్భుతమైన మరొక లోకం దర్శనమిస్తుంది; అదే కలల ప్రపంచం. అక్కడ మానవుల కంటే అందమైన నృత్యం చేసే ఆత్మలు కనిపిస్తాయి, ప్రకృతిలో కనిపించే రంగుల కంటే మిన్నైన రంగులు కనిపిస్తాయి, ప్రేమ కంటే కూడా ఎంతో సుందరమైన భావోద్వేగాలు కనిపిస్తాయి. ఇలాంటి దృశ్యాలను రంగస్థలంపై ఆవిష్కరించడమే కళాత్మక కృషి; ఇది కేవలం జీవితానికే పరిమితం కాని ఒక ఉన్నతమైన కళ.

ఈ కళను సాధారణత నుండి విముక్తి చేయడానికి, మనం ఉన్నత లక్ష్యాలను పెట్టుకోవాలి. మనం మన ఊహాశక్తిని పెంపొందించుకోవాలి మరియు అమూర్త ప్రపంచంలో జీవించాలి.

హృదయవిదారకంగా, చింతలతో, అణచివేతకు గురై, ఆకాంక్షలతో, నిరాశలతో నిండిన వందలాది, వేలాది మంది ప్రజలు ప్రతి రాత్రి నాటకశాలకు వెళ్తారు.

ప్రతిదీ మనోహరంగా ఉండే ఆ మహోన్నత లోకాలకు నాటకశాల వారిని తీసుకువెళ్ళగలిగితే, అక్కడ వారు జీవితాన్ని ఉన్నత స్థానం నుండి చూస్తారు, అక్కడ దుఃఖం తన బాధ అనే రెక్కలను విప్పి వారిని ఒక అనుభవం నుండి మరొక అనుభవానికి తీసుకువెళుతుంది, చివరికి వారు విజయమనే మంచు శిఖరాలను చూస్తారు:

విషాదంతో నిండిన మానవాళిని నాటకశాల ఓదార్చి, ఉద్ధరించగలిగితే, అది మానవ సంబంధాలలో మరింత సామరస్యాన్ని తీసుకురాదా?

చంద్రుడు తన ప్రశాంతమైన కాంతిని మన ప్రపంచంపై ప్రసరింపజేసినప్పుడు, మన ఆలోచనలు మరింత ఉన్నత శిఖరాలకు ఎగసిపోతాయి. మానవ నిర్మాణం లో పరిసరాలు పెద్ద పాత్ర పోషిస్తాయి. అందమైనది పరిపూర్ణమైనది మరియు పరిపూర్ణత అందమైనది. అలాంటప్పుడు మనుషుల చుట్టూ అందమైన దృశ్యాలను ఎందుకు ఉంచకూడదు, తద్వారా వారు అందమైన ఆలోచనలతో నిండి, కొద్దిగానైనా పరిపూర్ణత వైపు పయనిస్తారు?

ఆత్మకు, శరీరానికి మధ్య జరిగే సంఘర్షణ, అందమైన దానికి, వికారమైన దానికి మధ్య జరిగే సంఘర్షణ వంటిది. కానీ సంఘర్షణ అనేది స్వతహాగా కళాత్మకమైనది కాదు. ఆత్మ వికాసం ద్వారా శరీరాన్ని కూడా జయించవచ్చు. మన మనస్సులను అందమైన చిత్రాలతో, అందమైన భావోద్వేగాలతో, అందమైన ఆలోచనలతో, అందమైన ప్రతీకలతో నింపుకుందాం, తద్వారా మన జీవితం నుండి వికారమైనది తొలగిపోతుంది. “ప్రతీకల ద్వారానే, తెలిసి తెలియక, మనిషి జీవిస్తాడు, పని చేస్తాడు, మరియు తన ఉనికిని కలిగి ఉంటాడు” అని కార్లైల్ అంటాడు. మరియు ప్రతీకాత్మక విలువను ఉత్తమంగా గుర్తించి, దానికి అత్యున్నత గౌరవం ఇవ్వగల యుగమే అత్యంత శ్రేష్ఠమైనది.

ఈ ఆదర్శాలను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే, రంగస్థలంపై ‘అనుకరణ’కు బదులుగా ‘సృజనాత్మకంగా’ ఉండవలసిన అవసరం వెంటనే అనుభూతి చెందుతుంది. మీరు మితిమీరిన వాస్తవికతను ప్రదర్శించవచ్చు మరియు నిజమైన కళాకారులు ఉద్దేశించిన ఉదాత్తమైన ప్రభావాన్ని ఎప్పటికీ సాధించలేరు. మీరు రంగస్థలంపై ఒక భావనను అనేక విధాలుగా ప్రదర్శించవచ్చు; కళలోని వాస్తవికతకు మరియు ఆదర్శవాదానికి విలక్షణమైన వాటిలో రెండింటిని తీసుకుందాం. ఉదాహరణకు, ఒమర్ ఖయ్యామ్ చెప్పిన ఈ భావాన్ని తీసుకోండి:

“ఎందుకంటే లోపల, బయట, పైన,

చుట్టూ, కింద,

ఇదంతా ఒక మాయ తప్ప మరేమీ కాదు

నీడల ప్రదర్శన,

ఒక పెట్టెలో ప్రదర్శించబడుతుంది, దాని

కొవ్వొత్తియే సూర్యుడు

దాని చుట్టూ మనం మాయారూపాలను సృష్టిస్తాము

ఆకారాలను వస్తూ పోతూ ఉండేలా చేస్తాము.”

మీరు దీనిని రంగస్థలంపై రెండు విధాలుగా ప్రదర్శించవచ్చు: ఒకటి, ఒక వ్యక్తికి పర్షియన్ వేషధారణ వేసి, ఆ దుస్తులలోని ప్రతి మడత కచ్చితంగా పర్షియన్ పద్ధతిలో ఉండేలా జాగ్రత్తపడాలి! – అతనిపై మరియు అతని పాదాల వద్ద లైట్లను వెలుగులతో నింపి, ఒక పర్షియన్ దీపం ముందు ఈ పంక్తులను చదివించాలి. లేదా మీరు ఈ భావాన్ని మరో విధంగా కూడా ప్రదర్శించవచ్చు, ఉదాహరణకు ఇలా: రంగస్థలం మధ్యలో, పైనుంచి వేలాడదీసిన ఒక పెద్ద దీపాన్ని, దాని ఇరువైపులా అద్భుతమైన ఆకారాలతో తిరిగేలా చేయండి; దాని కింద, ముత్యాలు మరియు ఆభరణాల రాశి మధ్యలో వైన్ సీసాలను ఉంచండి; మధ్యలో ఉన్న ఆ ఒక్క దీపం తప్ప మరే ఇతర కాంతి లేనప్పుడు, పర్షియన్ లేదా అరబిక్ వస్త్రాలు ధరించినప్పటికీ, వదులుగా, పలుచగా ఉండే వస్త్రాలు వేసుకున్న ప్రజలు ఉద్భవించనీ; వారు ఆ విచిత్రమైన దీపం చుట్టూ ఆత్రంగా, గుడ్డిగా నృత్యం చేసి, క్రమంగా చీకటిలో అదృశ్యం కావనీ. ఒకరకంగా చెప్పాలంటే, మాటలు ఎక్కడినుంచో రానీ, ఆ తర్వాత ఆ దృశ్యం మసకబారనీ. ఈ రెండు ప్రదర్శనలు, వాటి వాటి రంగాలలో ఏవీ ఉత్తమమైనవి కానప్పటికీ, బహుశా నా ఉద్దేశాన్ని స్పష్టం చేయడానికి, మరియు వాటికవే మాట్లాడటానికి సరిపోతాయి.

గోర్డాన్ క్రెయిగ్ వాస్తవిక దృక్పథంతో నటించే నటుల గురించి ఇలా విమర్శిస్తారు: “వీరు తమ కళను సంగీతం వంటి ఒక స్వతంత్ర కళగా ఎన్నడూ భావించరు. వీరు ప్రకృతిని యథాతథంగా ప్రతిబింబించడానికి ప్రయత్నిస్తారే తప్ప, ప్రకృతి సహాయంతో కొత్తగా సృష్టించాలని లేదా కల్పించాలని అస్సలు ఆలోచించరు. ఉదాహరణకు, ఒక ముద్దులోని కవిత్వాన్ని, పోరాటంలోని తీవ్రతను, లేదా మరణం తెచ్చే ప్రశాంతతను ప్రేక్షకులకు అందించాలనుకున్నప్పుడు, వీరు చేసేదల్లా కేవలం వాటిని యథాతథంగా, ఒక ఛాయాచిత్రంలా కాపీ కొట్టడమే—ముద్దులను అనుకరించడం, పోరాటాలను నటించడం, లేదా మరణాన్ని అభినయించడం వంటివి చేస్తారు. ఆలోచిస్తే, ఇదంతా ఎంత తెలివితక్కువతనంగా అనిపించదు? ఒక భావనలోని అంతరార్థాన్ని, దాని మూలతత్వాన్ని ప్రేక్షకులకు చేరవేయలేక, కేవలం అసలు వస్తువుకు ఒక నిర్జీవమైన నకలును మాత్రమే చూపించే కళ ఎంత పేలవమైనది! ఇది ఎంతటి పరిమితమైన నైపుణ్యం!”

ప్రతీకాత్మక (symbolic) స్వభావం కలిగిన నాటకాలను రూపొందించడం అంత సులభమైన పని కాదు; ఇది స్వయంగా నాటక కళలో ఆరితేరిన స్టానిస్లావ్‌స్కీకి కూడా ఒక కఠినమైన సవాలే. ఆయన ఇలా అంటారు: “ప్రతీక (symbol) అనేది ఒక కఠినమైన అంశం. అది మేధస్సు నుండి కాకుండా, అంతరాత్మ నుండి పుట్టినప్పుడు మాత్రమే సార్థకమవుతుంది… ఒక పాత్రను వందల సార్లు ప్రదర్శించి, దాని సారాన్ని స్పష్టంగా స్ఫటికీకరించి, ఆ స్ఫటికాన్ని పరిపూర్ణం చేసి, దాని ద్వారా ఆ పాత్రలోని అంతరార్థాన్ని ప్రేక్షకులకు అందించగలగాలి. ప్రతీకలు మరియు విలక్షణమైన శైలులు (grotesque) భావోద్వేగాలను, జీవితాన్ని ఏకం చేస్తాయి. ఇవి ఒక పాత్రలోని బహుముఖ అంశాలను అత్యంత ప్రకాశవంతంగా, ధైర్యవంతంగా మరియు సంక్షిప్త రూపంలో మన ముందు ఉంచుతాయి.”

హిందువుల జీవన విధానంలో ప్రతీకాత్మకత అంతర్భాగమై ఉంటుంది. అయితే, ఈ ప్రతీకాత్మకత అనే ఉన్నత స్థితి నుండి కళా వికృతం (travesty of art) వైపు జారిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంది. భారతదేశంలో ఒక కొత్త నాటక రంగాన్ని పటిష్టంగా నిర్మించాలంటే, స్టానిస్లావ్‌స్కీ, కోపో వంటి ప్రతిభావంతులు, అలాగే క్రెయిగ్ వంటి నిర్మాణాత్మక విమర్శకులు అవసరం; అంటే, సూక్ష్మ దృష్టి, సున్నితమైన అభిరుచి, మరియు తెలివైన కల్పనా శక్తి కలిగిన వ్యక్తులు కావాలి. ఈ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి, కాలక్రమేణా ఏమవుతుందో ఎవరికి తెలుసు? శతాబ్దాల క్రితం శ్రీకృష్ణుని వేణుగానం గోపికలను ఎలా ఆకర్షించిందో, అలాగే భవిష్యత్తులో నటరాజు నాట్యం కూడా అందరినీ తనవైపు ఆకర్షించవచ్చునేమో!

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –12-11-26-ఉయ్యూరు .–

Posted in రచనలు | Leave a comment

ఆధ్యాత్మిక అనుభవం యొక్క విలువ(త్రివేణి )

ఆధ్యాత్మిక అనుభవం యొక్క విలువ(త్రివేణి )

రచన: స్వార్ట్జ్ డేవిడ్ మలైపెరుమాన్, ఎం.ఏ. (మద్రాస్)-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

బి.డి., పి.హెచ్.డి. (చికాగో)

ఆదికాలం నుండే మానవజాతిలో మరింత సమృద్ధమైన జీవితాన్ని పొందాలనే ఒక రహస్యమైన, అస్పష్టమైన లేదా ఆకస్మికమైన వాంఛ ప్రబలంగా ఉంది. మానవాళి ఆనందం కోసం, ఒత్తిడి నుండి విముక్తి కోసం, ఈ ప్రపంచంలోని కష్టనష్టాల నుండి విశ్రాంతి కోసం పరితపించింది. అలవాటు మరియు దినచర్య, సామాజిక స్థిరత్వానికి అవసరమైనప్పటికీ, అవి అనివార్యంగా వ్యక్తిపై ఒక నిర్జీవ ప్రభావాన్ని కలిగిస్తాయి. అందువల్ల వ్యక్తి జీవితంలోని ఏకరీతి నుండి తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. అందువల్ల మానవాళి మత్తుపదార్థాలు, రహస్య ఆచారాలు మరియు ఆరాధనలు, ఉన్మాద నృత్యం, ధ్యానం, మానవ సహవాసం, స్త్రీపురుష ప్రేమ, మతపరమైన ఆరాధన మరియు ప్రకృతితో అనుబంధంలో ఉత్సాహాన్ని వెతుక్కుంది. ఈ అనుభవాలన్నింటిలోనూ, వ్యక్తి తనను తాను అధిగమించి, మరింత గొప్పదైన మరియు ఉన్నతమైన దానిని ధ్యానించి, ఆస్వాదించేలా చేసే ఒక ప్రేరణ కోసం వెతుకుతాడు. మానవాళిని సవాలు చేసే ఒక రహస్యమయమైన అంతరలోకం ఉంది. ఒకరు ఈ అనుభవ రంగానికి ప్రేమతో లేదా బలమైన భావోద్వేగంతో స్పందించినప్పుడు, వారిని అతీంద్రియ శక్తి గలవారు అని చెప్పవచ్చు. అతీంద్రియ అనుభవంలో అత్యంత ముఖ్యమైన లక్షణం సంపూర్ణత్వ భావన. సంపూర్ణతకు సంబంధించిన అతీంద్రియ దృష్టికి అనేక మార్గాలు మరియు వ్యక్తీకరణలు ఉన్నాయి. సౌందర్యానుభూతి, మానవ సహవాసంలోని అతీంద్రియత, శృంగార ప్రేమ, అతీంద్రియ ఆరాధన మరియు ప్రవచనాత్మక అనుభవం వంటి ఉత్తమమైన అతీంద్రియ అనుభవాల పట్ల మనకు ఆసక్తి ఉంది.

విలువలను మరొక లోకంలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయేవిగా పరిగణించలేము, అలాగే వాటిని సాధనాలు మరియు లక్ష్యాలుగా విభజించలేము. అవి భావోద్వేగ సంతృప్తులు లేదా తృతీయ గుణాలతో కూడి ఉండవు. విలువలు పరస్పరం సంబంధం ఉన్న కార్యకలాపాల వ్యవస్థలో, ఆచరణ ద్వారా ఏర్పడిన ఆనందాల యొక్క కారణ సంబంధాలలో అంతర్లీనంగా ఉంటాయి. అవి గుర్తించదగిన కార్యకలాపాల మధ్య పరస్పర మద్దతు, అభివృద్ధి మరియు అర్థవంతమైన సంబంధాలను కలిగి ఉంటాయి. జీవితంలో ఏకీకరణ అనేది ఒక ప్రాథమిక వాస్తవం. సహచర్యం, స్నేహం, ప్రేమ, కళ మరియు ఆరాధన వంటి ఉన్నత స్థాయిలలో, ఈ పరస్పర సంబంధాలు మరింత క్లిష్టంగా పనిచేస్తాయి. అతీంద్రియవాదుల దేవుడు అర్థవంతమైన సంబంధాల పెరుగుదలను సూచిస్తాడు. కేవలం సంపూర్ణత్వ భావన మాత్రమే ‘దేవుడిని వెల్లడిస్తుంది’ కాదు. దానికి బదులుగా, పెరుగుతున్న పరస్పర సంబంధాన్ని ఆనందంగా అభినందించడమే పరమ విలువను అందిస్తుంది.

అతీంద్రియ అనుభవం ఆనందం, శాంతి మరియు సామరస్యాన్ని అందించే, పెరుగుతున్న సంబంధాల యొక్క విస్తృత దృశ్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తుంది. మొత్తం జీవితం తనకంటే అతీతమైన దేనిచేతనో స్పృశించబడుతుంది, ఇది విస్తృత సంబంధాలు మరియు దృక్కోణాల ఆవిర్భావానికి దోహదపడుతుంది. అప్పుడు ఒక వ్యక్తి సమస్త విశ్వంతో, మానవులతో మరియు ప్రకృతితో తనకున్న బంధాన్ని గ్రహిస్తాడు. కొన్ని సందర్భాల్లో, గతం మరియు వర్తమానంలోని వివిధ విషయాలు మరియు సంఘటనలతో పాటు భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన వాటి మధ్య పెరుగుతున్న పరస్పర సంబంధం పట్ల అనియంత్రితమైన ప్రశంస కలుగుతుంది. ఉదాహరణకు, గొప్ప హీబ్రూ ప్రవక్తల విషయంలో వలె, ఇవి గణనీయంగా ప్రకాశవంతమవుతాయి. సామాజిక-మతపరమైన అనుభవం యొక్క కొత్త అనుసంధానం మరియు సంశ్లేషణ ఆవిర్భవించి, జీవితానికి సమగ్రతను మరియు సమస్యల పరిష్కారాన్ని అందిస్తుంది. సంప్రదాయ కట్టుబాట్లకు దూరంగా, వక్రీకరించే విధేయతల నుండి విముక్తి పొంది, విస్తృత శ్రేణి అనుభవాలకు అందుబాటులో ఉండటం వల్ల, అతీంద్రియవాదులు విప్లవాత్మకమైన మౌలికతతో ముందుకు వస్తారు. ఈ అనుభవం నైతిక సున్నితత్వాన్ని మరియు విశ్వం పట్ల సామాజిక వైఖరిని ప్రోత్సహిస్తుంది. గొప్ప అతీంద్రియవాదుల దృష్టి మరియు ఉత్సాహం జీవితం మరియు సమాజం యొక్క ఆచరణాత్మక పునర్నిర్మాణంలో ఉపయోగించబడ్డాయి. మహమ్మద్, అరేబియాలోని యుద్ధ తెగల వల్ల చీలిపోయిన సామాజిక వ్యవస్థను తిరస్కరించి, ప్రపంచవ్యాప్త ఇస్లాం సౌభ్రాతృత్వానికి మార్గం చూపారు; బుద్ధుడు తన ధ్యానం నుండి మేల్కొని బ్రాహ్మణ పురోహిత వర్గపు సంప్రదాయవాదాన్ని తిరస్కరించి, సంఘానికి పునాది వేశారు; ఏసు దైవ రాజ్యాన్ని ప్రకటించడానికి, దైవజనుల ఎంపిక అనే సామాజిక వ్యవస్థను తిరస్కరించారు. పద్నాలుగో శతాబ్దపు యోగులు మరియు వారి శిష్యులు, మతంలోని అంతర్గత స్వభావానికి పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యతతో సంస్కరణ ఉద్యమానికి మార్గం సుగమం చేశారు.

విజ్ఞానశాస్త్రం యొక్క మేధోపరమైన భావన అయిన జీవ ఐక్యత, “ఋషి యొక్క ప్రగాఢ విశ్వాసం”గా మారుతుంది. ఆనందపు ఉప్పొంగడం ఒక కొత్త గీతంగా వికసిస్తుంది మరియు యోగి ఆ అనుభవం నుండి లభించే విలువలను పంచుకోవడానికి ఇతరులను ఆహ్వానిస్తాడు. క్రీస్తు, బుద్ధుడు మరియు రామకృష్ణుడు గొప్ప నైతిక శక్తిని కలిగి ఉన్న తమ సువార్తను ప్రచారం చేయడానికి తమ అనుభవాలను శిష్యులతో పంచుకున్నారు. అటువంటి అనుభవాలను పంచుకోవడంలో వారు కవిత్వం, రూపకం లేదా అలంకారిక భాషను ఉపయోగించవలసి వచ్చింది.

గొప్ప యోగులు మరియు ప్రవక్తల జీవితంలో, అనుభవంలో చరిత్ర ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా నిలుస్తుంది. ఈ విస్తృత సంబంధ భావన, యోగికి చరిత్రలో మరియు ప్రకృతిలో ఉన్న తన లోతైన మూలాలను గుర్తు చేస్తుంది. చరిత్రలోని గొప్ప మలుపులలో, ఒక ఆశయం కోసం లేదా అంతకంటే అనంతమైన, యోగ్యమైన విధేయత కోసం తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేయడానికి సిద్ధపడిన పురుషులు ఉద్భవించారు; నిరంతరం పిలుస్తున్న ‘అగ్ని స్తంభాన్ని’ నిస్సంకోచంగా అనుసరించిన దార్శనికులు; బహిరంగంగా ముందుకు వచ్చి, “నేను కాదు, దేవుడే నాలో జీవిస్తున్నాడు,” “ప్రభువు ఇలా సెలవిస్తున్నాడు” అని ప్రకటించిన పురుషులు. ఒక భయంకరమైన ఏకాంత క్షణంలో సంకుచిత సంబంధాల ప్రపంచాన్ని తిరస్కరించి, ‘దేవుని నగరాన్ని’ నిర్మించడానికి ప్రయత్నించిన వారి సుదీర్ఘ పరంపరలో తమను తాము చేర్చుకున్నది వీరే. వారే మానవాళిని గొప్పగా మార్చినవారు. ఆధ్యాత్మిక ప్రవక్తల సమగ్ర అనుభవాల ద్వారా, చెదిరిన ఆశలు, విచ్ఛిన్నమైన ఐక్యత, నిరాశ మరియు భ్రమలు తొలగిపోయి, ఐక్యతగా మరియు ఆశాభావంగా రూపాంతరం చెందాయి.

ఆధ్యాత్మిక అనుభవం వ్యక్తిత్వ సమగ్రతకు మరియు ఏకీకరణకు దోహదపడుతుంది. ఒత్తిడి మరియు ఉద్రిక్తతల నుండి విముక్తి, స్పందించేవారికి లభించే చైతన్యవంతమైన శక్తిని ప్రేరేపిస్తుంది. “ప్రభువు కొరకు కనిపెట్టువారు నూతన బలము పొందుదురు.” వ్యక్తిగత శక్తిని పెంచి, దానిని అత్యున్నత మానసిక-శారీరక స్థాయికి ఉత్తేజపరిచే సామర్థ్యం గల యోగులకు గాంధీజీ ఉత్తమ ఉదాహరణలలో ఒకరు. ప్రార్థన, ధ్యానం మరియు ఉపవాసం అనేవి ఆధ్యాత్మిక బలాన్ని పొందే మార్గాలు. ఉదాహరణకు, యోగ పద్ధతిలో, శరీర శక్తి తగ్గుతుంది, కండరాలకు పరిమితమైన శక్తి మాత్రమే అందుతుంది, మరియు పుర్రెలోని స్వయంప్రతిపత్తి గల విభాగానికి దాని శారీరక విధులను నిర్వహించడానికి చాలా తక్కువ శక్తి అవసరం అవుతుంది; ఈ తగ్గిన శక్తి సరఫరా ఉన్నత స్థాయిలో ఉపయోగించబడుతుంది. వ్యక్తిగత శక్తిని పెంచడమే కాకుండా, యోగ అనుభవం అంతర్గత సంఘర్షణను పరిష్కరించడానికి మరియు వ్యక్తిత్వాన్ని ఉన్నత స్థాయిలో ఏకీకృతం చేయడానికి సహాయపడుతుంది, ఒకరి ఆలోచన మరియు భావనను మెరుగుపరుస్తుంది, ఒకరి ఆత్మగౌరవాన్ని బలపరుస్తుంది మరియు అర్థవంతమైన సంబంధాలతో ఒకరిని ఉత్తేజపరుస్తుంది.

పెరుగుతున్న పరస్పర సంబంధం, అలాగే అవకాశాల దృష్టి వెలుగులో, విషయాలు విస్తృత దృక్పథంతో చూడబడతాయి, ఇది నొప్పి మరియు బాధల రూపాంతరాన్ని సాధ్యం చేస్తుంది. హెబ్రీ ప్రవక్త, యెహెజ్కేలు, ఆ ఒత్తిడితో కూడిన రోజులలో ఇశ్రాయేలు ప్రజల బాధలను మార్చి, వారికి కొత్త ఆశ మరియు ధైర్యాన్ని ఇచ్చారు.

నేటి నాగరికత పెరుగుతున్న సంక్లిష్టతకు, దానికి అనుగుణంగా స్పందించే మానవ జీవి సామర్థ్యానికి మధ్య వ్యత్యాసం నెలకొంది. ఈ నేపథ్యంలో, ఆధ్యాత్మికవేత్తలు పదేపదే చాటిచెప్పిన విలువలు—ఆనందం, శాంతి, శక్తి, సామరస్యం, బాధను రూపాంతరం చెందించే సామర్థ్యం, మరియు ఒక బృహత్తర వ్యవస్థలో తాము అంతర్భాగమనే దృఢ విశ్వాసం—వీటి తీవ్రమైన కొరత కనిపిస్తోంది.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –12-11-26-ఉయ్యూరు .–

Posted in రచనలు | Leave a comment

నిరుద్యోగులు(త్రివేణి)

నిరుద్యోగులు(త్రివేణి)

– ఎస్. వి. రామమూర్తి, ఐ.సి.ఎస్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

‘నిరుద్యోగులు’ అని మనం అన్నప్పుడు, మనకు మొదటగా గుర్తుకు వచ్చే వర్గం ఆంగ్ల విద్యనభ్యసించిన వారిలోని నిరుద్యోగులు. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో ఐరోపాలో ఆర్థిక, రాజకీయ మరియు సామాజిక రంగాలలో భారీ మార్పులు సంభవించాయి. అదే శతాబ్దంలో భారతదేశ పరిపాలనా బాధ్యతలను ఇంగ్లాండ్ చేపట్టినప్పుడు, అది భారత పరిపాలనా వ్యవస్థలో ఐరోపా పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టింది. ఈ పద్ధతులను అమలు చేయడానికి ఆంగ్ల విద్య ఒక సాధనంగా ఉపయోగపడింది. ఆంగ్ల విద్య ద్వారా మంచి ఆదాయం లభించే ఉద్యోగాలు పొందవచ్చని భారతీయ మేధావి వర్గాలు గ్రహించాయి. దీనితో, పాత విద్యా విధానం నుండి కొత్త విద్యా విధానం వైపు యువత పెద్ద సంఖ్యలో తరలివచ్చారు. అయితే, గత ప్రపంచ యుద్ధం ఈ పరిణామాలకు అడ్డుకట్ట వేసింది. గత రెండు దశాబ్దాలుగా, పరిపాలనా అవసరాలకు అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ సంఖ్యలో విద్యావంతులు తయారయ్యారు. ఇది భారతదేశంలోనే కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగింది. ఉదాహరణకు, గత రెండు దశాబ్దాలలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించే వారి సంఖ్య భారతదేశంలో మరియు అమెరికాలో రెండు నుండి మూడు రెట్లు పెరగగా, జపాన్‌లో ఆరు రెట్లు పెరిగింది. ఉన్నత విద్య పెరగడానికి, తద్వారా విద్యావంతులలో నిరుద్యోగం ఏర్పడటానికి దారితీసిన కారణాలు భారతదేశంలోనూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగానూ దాదాపు ఒకేలా ఉన్నాయి. కానీ, భారతదేశంలో దీని ప్రభావం మరింత తీవ్రంగా ఉంది. ఆంగ్ల విద్య, భారత్‌ను తమ పద్ధతుల్లో పాలించడానికి బ్రిటీషర్లకు తోడ్పడటమే కాకుండా, భారతీయులు పాశ్చాత్య సంస్కృతితో మమేకం కావడానికి కూడా ఒక మార్గంగా నిలిచింది. భారతదేశంలో వేల సంవత్సరాలుగా పేరుకుపోయిన అపారమైన అనుభవాలు, జ్ఞాన సంపదలు; ప్రాచీన ఐరోపా సంపదలతోనూ, ముఖ్యంగా పునరుజ్జీవనోద్యమం (Renaissance) తర్వాత ఐరోపాలో వచ్చిన శక్తివంతమైన మార్పులతోనూ సంపర్కంలోకి వచ్చాయి. ఒక సామ్రాజ్యం కామన్వెల్త్‌గా పరిణామం చెందుతున్న తరుణంలో జరిగిన ఈ కలయిక, ప్రపంచ సంస్కృతి వికాసానికి ఎంతో ఆశాజనకంగా అనిపించింది. అయితే, ఆంగ్ల విద్యనభ్యసించిన వారిలో నిరుద్యోగం పెరగడం వల్ల, ఈ సాంస్కృతిక కలయిక కష్టతరం కావడమే కాకుండా, దానికి వ్యతిరేకమైన ధోరణులు కూడా తలెత్తుతున్నాయి.

ఇటీవలి కాలంలో మనం తరచుగా వింటున్న మరో నిరుద్యోగ వర్గం ఉంది—అదే ఆధునిక పారిశ్రామిక పట్టణ కార్మిక వర్గం. గత ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత, భారతదేశంలో పారిశ్రామిక అభివృద్ధి వేగవంతమైంది. భారీ పరిశ్రమలకు సంబంధించిన ఆవర్తన ఉపాధి మరియు నిరుద్యోగ సమస్య భారతదేశంలో కూడా కనిపిస్తోంది. భారతీయ కర్మాగార కార్మికులు అనుభవించే బాధ అత్యంత వాస్తవమైనది; వారు దీనికి వ్యతిరేకంగా తీవ్రంగానే తిరుగుబాటు చేస్తారు. గ్రామంలో ఉన్నప్పుడు ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ ద్వారా కార్మికుడికి లభించిన భద్రత, అతను కొత్త ఉపాధి కోసం పట్టణానికి తరలివెళ్లినప్పుడు ఇక లభించదు. గ్రామంలో ఉన్నట్లుగా తక్కువ ఖర్చుతో, సరళంగా జీవించడం అతనికి సాధ్యం కాదు. పట్టణాల్లోని అవకాశాలు అతనికి కొత్త రకమైన భోగవిలాసాల పట్ల కోరికలను కలిగిస్తాయి. గ్రామాలతో పోలిస్తే, పట్టణాల్లో నిరుద్యోగాన్ని భరించడం మరింత కష్టతరంగా ఉంటుంది.

తరువాత, పాతకాలపు పారిశ్రామిక కార్మికులలోని నిరుద్యోగుల విషయం ఉంది, వీరు కొన్నిసార్లు పట్టణాలలో, కానీ తరచుగా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఉంటారు. చేనేత కార్మికుల నిరుద్యోగం ప్రత్యేకంగా దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది, ఎందుకంటే అత్యధిక ప్రజలకు ఉపాధి కల్పించే ఏకైక పాతకాలపు పరిశ్రమ ఇదే. కానీ నూలు వడికేవారు, కమ్మరివారు, వడ్రంగివారు మొదలైన ఇతర చేతివృత్తులవారు కూడా బాధపడుతున్నారు. వారు తయారుచేసే వస్తువులు యంత్రాలతో తయారైన వస్తువులంత చౌకగా ఉండవు. వారు తయారుచేసే వస్తువుల మోజు తగ్గిపోతోంది. గ్రామీణ పారిశ్రామిక జీవనం యొక్క విచ్ఛిన్నం గ్రామాన్ని ఒక క్యాన్సర్ లాగా తినేస్తోంది. పని తక్కువగా ఉండే కాలాల్లో పరిశ్రమల నుండి వ్యవసాయానికి లభించే జీవనాధారం తొలగిపోతుంది. వికేంద్రీకృత గ్రామీణ పరిశ్రమ వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు అందించగల చలనశీలత కోల్పోతుంది. ఎవరి ద్వారా పాత విజ్ఞానం, పాత కళలు గ్రామంలోకి ప్రవహించాయో ఆ గ్రామ చేతివృత్తులవారు కృశించిపోయినప్పుడు, గ్రామంలోకి కొత్త ఆలోచనలు ప్రవహించే మార్గాలు మూసుకుపోతాయి. పరిశ్రమల అభివృద్ధి ద్వారా గ్రామ వనరులకు గ్రామంలోని మేధస్సును అన్వయించుకునే అవకాశం కనుమరుగైంది.

తరువాత, గ్రామీణ రైతులలోని నిరుద్యోగుల వంతు వచ్చింది. వారు చాలా కాలంగా సహనంతో కూడిన బాధలను, దీర్ఘకాలిక అల్ప ఉపాధిని అనుభవిస్తున్నారు. ప్రతి సంవత్సరం ఒక సంక్షోభమే, ఎందుకంటే పంటకాలం అనుకూలంగా ఉండవచ్చు లేదా ఉండకపోవచ్చు. ఒకప్పుడు వర్ధిల్లి, ఇప్పుడు కుటీర పరిశ్రమలను చేపట్టలేని రైతుకు, సంవత్సరంలో సగం కాలం చేయడానికి పని ఉండదు. అయినప్పటికీ, గ్రామాల చుట్టూ కొత్త ఆలోచనలు, జీవనవిధానం ఉద్భవిస్తున్నాయి. గ్రామం యొక్క నిరాడంబరత, దాని సంతృప్తి, దాని స్వయం సమృద్ధి, దాని జీవన నిర్మాణం – ఇవన్నీ కలత చెందుతున్నాయి. గతంలో రైతులు ప్రతికూల రుతువులు, చెడ్డ పాలకులు, తప్పుడు పద్ధతుల వల్ల బాధపడ్డారు. కానీ గ్రామం అటువంటి చెడుల నుండి రక్షణ కవచాలను నిర్మించుకుంది. అటువంటి రక్షణ కవచాలు ఇప్పుడు పనిచేయడం లేదు.

చివరగా, పాత విజ్ఞానాన్ని అనుసరించే పండితులు, వైద్యులు, కళాకారులు వస్తారు. వీరి వస్తువులు భారతదేశంలోని కొత్త ధనవంతుల మధ్య ఆదరణ పొందడం లేదు, అమ్ముడుపోవడం లేదు. కొత్త విజ్ఞానం యొక్క ఉధృతి కారణంగా ఈ రకమైన నిరుద్యోగం గమనించబడదు. అయినప్పటికీ, ఇది అత్యంత విషాదకరం. ఇక్కడ గాలి, వెలుతురు, ఆహారం లేకపోవడం వల్ల భారతీయ జీవనపు ఆకులు, కొమ్మలు మాత్రమే కాకుండా, దాని మూలాలే ఎండిపోతున్నాయి. శతాబ్దాలుగా భారతదేశం జీవితాన్ని అన్వేషించి, అర్థం చేసుకుని, దానిపై ప్రయోగాలు చేసిన చరిత్రను తుడిచిపెట్టేస్తుందని ఎవరూ ఆశించలేరు. మన జీవితాన్ని పునర్నిర్మించకుండా, దానికి అనుబంధంగా, పునఃసర్దుబాటు చేయడానికి, పునఃదిశానిర్దేశం చేయడానికి ఐరోపా సహాయపడుతుందని మనం ఆశించవచ్చు. అయినప్పటికీ, అవివేకంతో కూడిన దుబారాతో, మనం మన జీవితంలోని సృజనాత్మక మూలాలను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నాము.

ఇక్కడ నిరుద్యోగంతో బాధపడుతున్న ఐదు వర్గాల సమూహం ఉంది. ఒకవైపు, పట్టణాలలో నివసిస్తూ, విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ఆరాధిస్తూ, ఉన్నత జీవన ప్రమాణాలను కోరుకుంటూ, వ్యక్తి స్వేచ్ఛను నొక్కిచెప్పే ఆధునిక పరిపాలకులు, ఆధునిక చేతివృత్తి కళాకారులు ఉన్నారు. మరోవైపు, ప్రధానంగా గ్రామాలలో నివసిస్తూ, మత ఆచారాలను పాటిస్తూ, నిరాడంబరమైన, దాదాపు నిరాడంబరమైన జీవితాన్ని గడుపుతూ, ఉమ్మడి కుటుంబంలో భద్రతను పొందే పాతకాలపు చేతివృత్తి కళాకారులు, సాంప్రదాయ పద్ధతులను అనుసరించే రైతులు, పాత విజ్ఞానాన్ని నిలబెట్టేవారు ఉన్నారు. వారు పరస్పర విరుద్ధమైన ఆలోచనలు, వైఖరులతో కూడిన రెండు ప్రపంచాలకు, రెండు జీవన విధానాలకు చెందినవారు. భారతదేశం ఈ రెండు జీవన విధానాలలో ఒకదానితో ఏర్పడిందని మనం ఊహించగలిగితే, దేశవ్యాప్తంగా ఒకే జీవన ప్రమాణాన్ని కలిగి ఉండటం సాధ్యమవుతుంది. ఉపాధి రూపంలో దేశ వనరులను, ఆ నమూనా అనుమతించే వ్యత్యాసాలకు లోబడి సమానంగా పంపిణీ చేయవచ్చు. ప్రజలు ఒకరితో ఒకరు పోల్చుకుంటే మంచి ఉపాధి పొందుతారు, కానీ మరో దేశ పౌరులతో పోలిస్తే వారు తక్కువ ఉపాధిలో ఉండవచ్చు. యూరప్‌లోని కొన్ని దేశాలలో, వారి నియంతలు ఒక నిర్దిష్ట జీవన విధానాన్ని వారిపై రుద్దడం వల్ల, నిరుద్యోగం లేకపోవడం అనేది ఆ దేశ జనాభాకు సాపేక్షంగా ఉంటుంది తప్ప, మరో దేశ జనాభాకు కాదు.

కానీ ఇంతటి సరళమైన పరిష్కారం ఆచరణ సాధ్యం కాదు. మనుషుల లాగే సత్యానికి కూడా రెండు పార్శ్వాలు ఉంటాయి. విరుద్ధాల కలయికే జీవానికి ఆధారం. స్తబ్దతకు, నిరుద్యోగానికి దారితీసే కొత్త మరియు పాత జీవన విధానాల మధ్య ఉన్న సంఘర్షణను విస్మరించడం ద్వారా భారతదేశంలోని సమస్యను పరిష్కరించలేము.

ఇతర చోట్ల లాగే, భారతదేశంలో కూడా మన నిరుద్యోగ సమస్యలకు తాత్కాలిక ఉపశమనాలను అందించడానికి ప్రయత్నించాము. ఉన్నత విద్యను అభ్యసించే వారి సంఖ్యను తగ్గించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. కానీ శిక్షణ పొందిన వారి సేవల కోసం ఎన్నో సమస్యలు ఎదురుచూస్తున్నప్పుడు, ఇది అంత తెలివైన పని కాదనిపిస్తుంది. చదువుకున్న వారిని, వారి చదువు ప్రయోజనం లేని రంగాల వైపు మళ్లించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. కానీ చదువుకున్న వారు రైతులుగా, వడ్రంగులుగా, నేతపనివారుగా మారడానికి కాదు, వారిని ఇప్పుడున్న దానికంటే మెరుగైన కార్మికులుగా తీర్చిదిద్దడానికే అవసరమని అనిపిస్తుంది. పారిశ్రామిక కార్మికుల నిరుద్యోగాన్ని, లాభాలను మెరుగ్గా పంపిణీ చేయడం ద్వారా, భీమా వ్యవస్థల ద్వారా నయం చేయాలని చూస్తున్నారు. ఇవి దుష్పరిణామాన్ని నివారించకపోగా, దాని తర్వాతే వస్తాయి. రైతుల స్వల్ప ఆదాయాలను, మెరుగైన పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా, రక్షణాత్మక సుంకాలను విధించడం ద్వారా పెంచాలని చూస్తున్నారు. అయితే, రైతు తన ముసలి శరీరంలోకి కొత్త మెదడును నింపుకోవడం కష్టంగా భావిస్తాడు, మరియు సుంకాలు కొన్నిసార్లు రెండు వైపులా పనిచేస్తాయి. పాత జ్ఞానం ఉన్నవారు ఇప్పటికీ ఒక అస్పష్టమైన స్థితిలోనే ఉన్నారు.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –12-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి ,నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటక రచయిత శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -6

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి ,నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటక రచయిత శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -6

104

దేవుడు ఈ విధంగా తన జీవితాన్ని సులభతరం చేస్తున్నాడనే విషయాన్ని బెకెట్ చాలా సున్నితంగా, సమర్థవంతంగా చిత్రీకరించారు. దీనివల్ల మనకు కలిగే అసహ్యం కాస్తా జాలిగా మారుతుంది; ఈ జాలి కథానాయకుడి పట్ల ఎంత ఉందో, మన పట్ల కూడా అంతే ఉందని చెప్పవచ్చు.

అంతేకాకుండా, కథానాయకుడి కథనం అతనికి వ్యతిరేకంగా ఉన్న అతి విశ్వాసం గల ప్రపంచాన్ని విమర్శించడానికి ఒక సాధనంగా ఉపయోగపడుతుంది. ఉదాహరణకు, ఒక కమ్యూనిస్ట్ వక్త కథానాయకుడిని చూపిస్తూ, అతను సమాజానికి పనికిరాని వ్యక్తని, చెత్త కుప్పలో పడాల్సినవాడని, పెట్టుబడిదారీ సమాజ బాధితుడని ప్రేక్షకులతో అన్నప్పుడు, కథానాయకుడు అక్కడి నుండి ఇలా అంటూ వెళ్లిపోతాడు:

“కానీ సాధారణంగా చెప్పాలంటే, అది ఒక ప్రశాంతమైన మూల; అక్కడ సందడి ఉన్నా, మరీ రద్దీగా లేదు… అతను బహుశా ఏదో మత పిచ్చి ఉన్నవాడై ఉంటాడు, అంతకు మించి వేరే కారణం ఏమీ కనిపించలేదు. బహుశా పిచ్చివాళ్ల ఆసుపత్రి నుండి తప్పించుకుని వచ్చినవాడేమో. అతని ముఖం బాగుంది, కొంచెం ఎర్రగా ఉంది;”

ఈ సందర్భంలో, ఆ వక్త చేసిన వ్యాఖ్యల్లో కొంత నిజం ఉన్నప్పటికీ, ఎటువంటి హాని చేయని ఆ వ్యక్తి పట్ల మనకు ఎక్కువ సానుభూతి కలుగుతుంది. ఎందుకంటే, ‘సార్వత్రిక మెరుగుదల’ (universal improvement) అనే సిద్ధాంతాలను ప్రచారం చేసే వ్యక్తుల జోక్యం వల్ల అతని ప్రశాంతత దెబ్బతింటుంది. అదే సమయంలో, కథానాయకుడి వ్యక్తిత్వం ఆకర్షణీయంగా లేకపోవడం వల్ల, పాఠకుడు అతనితో పూర్తిగా ఏకీభవించకుండా జాగ్రత్త వహించేలా బెకెట్ చేశారు. బెకెట్ ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే—అస్పష్టత (ambiguity) మరియు వ్యంగ్యం (irony) వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించి, కథానాయకుడి పట్ల మనకున్న దృక్పథాన్ని నిరంతరం పునఃసమీక్షించుకునేలా చేయడం. మనం అతడిని పూర్తిగా తిరస్కరించలేము, అలాగని పూర్తిగా అంగీకరించనూలేము. తద్వారా, అనారోగ్యం, పేదరికం, ఒంటరితనం, వృద్ధాప్యం మరియు మరణం వంటి—మనం సాధారణంగా చాలా సులభంగా అంగీకరించే—వాస్తవాల గురించి మనకున్న నమ్మకాలను ప్రశ్నించుకునేలా ఆయన మనల్ని ప్రేరేపిస్తారు. అంతేకాదు, ఈ అంశాల పట్ల మనలో దాగి ఉన్న అపరాధ భావాలను లేదా భయాలను ఎదుర్కొనేలా చేస్తారు. జాన్ క్రూయిక్‌షాంక్ పేర్కొన్నట్లుగా, కాము (Camus) తన ‘ది స్ట్రేంజర్’ (L’Étranger) నవలలో మెర్సో (Meursault) పట్ల ఉద్దేశపూర్వకంగా అస్పష్టమైన వైఖరిని అవలంబించడం ద్వారా, మరణం అనే సార్వత్రిక విషాదాన్ని మనకు గుర్తు చేస్తారు. బెకెట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ కల్పిత సాహిత్యం ద్వారా, సమాజం నుండి బహిష్కరించబడిన వ్యక్తిగా ఉండటం అంటే ఏమిటో మనం మరింత స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోగలము. అంతకంటే ముఖ్యంగా, సమాజాన్ని కేవలం మురికి కాలువలు, చెత్త కుప్పల వంటి అట్టడుగు స్థాయి నుండి చూసే వారికి, మన సమాజం ఎంత కపటంగా, ఎంత క్రూరంగా కనిపిస్తుందో కూడా మనకు అవగతమవుతుంది. అయితే, రచయిత ఉద్దేశపూర్వకంగానే కథనంలో అస్పష్టతను పాటించడం వల్ల, కథానాయకుడు గానీ లేదా సమాజం గానీ పూర్తిగా చెడ్డవిగానో లేదా పూర్తిగా మంచివిగానో మనకు కనిపించవు. స్విఫ్ట్ రచనల్లో కనిపించే ఆ తీవ్రమైన ఉగ్రత—అంటే పైకి ప్రశాంతంగా అనిపించే శైలి వెనుక ప్రమాదకరంగా, అస్థిరంగా దాగి ఉండే ఆవేశం—ఇక్కడ పెద్దగా కనిపించదు.

‘మొల్లాయ్’ (Molloy), ‘మలోన్ డైస్’ (Malone Dies) వంటి రచనల్లో మాత్రం, స్విఫ్ట్ శైలికి ప్రత్యేకమైన ఆ క్రూరత్వం మరియు తటస్థతల సమ్మేళనం అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తుంది. అదే సమయంలో, ‘నువెల్స్’ (Nouvelles) సంపుటిలోని కథల్లో, బెకెట్ కఠినమైన ముగింపులను నేరుగా చెప్పకుండా అంతర్లీనంగానే ఉంచేస్తారు; అందుకే కథానాయకుడి జీవన ప్రయాణం అనే ప్రశాంత ఉపరితలంపై పెద్దగా అలజడులు కనిపించవు.

అయినప్పటికీ, ‘నువెల్స్’ కథానాయకుడు తనను వేధించే వారిని ఉద్దేశించి కొన్ని పదునైన వ్యాఖ్యలు చేస్తుంటాడు. స్విఫ్ట్ రచనల్లో కూడా, వ్యంగ్య ముసుగును (దీనినే ఎవాల్డ్ ‘ఐరోనిక్ మాస్క్’ అని పిలిచారు) ఉపయోగించి చేసే సూక్ష్మ విమర్శలతో పాటు, మరింత ప్రత్యక్షమైన ఆగ్రహాన్ని కూడా మనం చూడవచ్చు. ఎందుకంటే, గలివర్ ఎప్పుడూ అమాయకుడిలా నటిస్తూ తన సృష్టికర్త లక్ష్యిత వ్యక్తులను విమర్శించడమే కాకుండా, కొన్నిసార్లు స్వయంగానే సమాజంలోని అక్రమాలను, అసంబద్ధతలను ఎత్తిచూపగలడు. అదే విధంగా, బహిష్కరించబడిన కథానాయకుడు, తనను బయటకు పంపినవారు తన టోపీని ఉంచుకోకుండా తన వెనుకే విసిరేశారని గ్రహించినప్పుడు, ‘వారి దేవుడి ప్రకారం, వారు చాలా సరైనవారే’ అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు. ఆ తర్వాత అతను ఆకాశం వైపు చూస్తూ ‘d^oic nous vient^’ అని, ‘le fameux secours’ అని అంటాడు. మరియు ‘ది సెడేటివ్’లో, నేల మీద మరణంతో పోలిస్తే నీటిలో మునిగి చనిపోవడంలో ఉన్న ప్రయోజనం ఏమిటంటే, కాకులలా కాకుండా పీతలు ఎప్పుడూ మరీ త్వరగా రావు అని అంటాడు.

వ్యంగ్యాన్ని ఈ విధంగా విభిన్నంగా ఉపయోగించడంతో పాటు, ‘నౌవెల్స్’ శైలిలో గమనించవలసిన మరో లక్షణం ఉంది: కథనం యొక్క అప్రధానమైన, స్వప్న స్వభావాన్ని నొక్కి చెప్పడం తప్ప మరే ఇతర కారణం లేకుండా, ఊహించని విధంగా అసంబద్ధమైన వివరాలను పాఠంలో చొప్పించడం. నేను ఎక్సెల్మాన్స్V మరియు గెయులింక్స్ గురించి ప్రస్తావించాను, మరియు ఈ విధమైన అసంగతత్వం అకస్మాత్తుగా చోటుచేసుకోవడానికి ఇంకా అనేక ఇతర ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ‘ది ఎండ్’లో ఎటువంటి ముందస్తు హెచ్చరిక లేకుండా, ఎర్ర గడ్డం ఉన్న ఒక పట్టణ ప్రణాళికాధికారికి పిత్తాశయం తొలగించబడటంతో, అతను యవ్వనంలో మూడు రోజుల తర్వాత మరణించాడని మనం వింటాము.

అంతేకాకుండా, అత్యంత ప్రాథమికమైన కథన మార్పులు కూడా ఇప్పుడు అనవసరంగా పరిగణించబడుతున్నాయి. ఎందుకంటే, ‘ది ఎండ్’లో కథానాయకుడు పర్వతాలలోని గుడిసె నుండి ఎలా బయలుదేరి పట్టణానికి వెళ్లే ప్రధాన రహదారికి తిరిగి వచ్చాడో మనకు చెప్పబడలేదు. మరియు ‘ది సెడేటివ్’లో సంఘటనలు ఒక కలలో వలె ఎటువంటి సంబంధం లేకుండా ఒకదాని తర్వాత ఒకటి జరుగుతాయి (నేను ఏమి చేస్తున్నానో తెలుసా? అని అతను సందర్భోచితంగా అడుగుతాడు).

ఈ కథలన్నింటిలోనూ ప్రధాన ఇతివృత్తం ‘ప్రవాసం’ (లేదా బహిష్కరణ). కథానాయకుడికి వ్యతిరేకంగా ‘ఇతరులు’ నిరంతరం పనిచేస్తుంటారు; అతడిని ఒక చోట నుండి వెళ్లగొట్టడం, మరొక చోట తలుపులు ముఖం మీదే వేసేయడం, మోసం చేయడం, దోచుకోవడం (వీధి బాలలు అతడు అడుక్కుని సంపాదించిన సొమ్మును కూడా దొంగిలిస్తారు), బహిరంగ వేదికల మీద నిలబడి అతడిని దూషించడం వంటివి చేస్తుంటారు. అంతేకాదు, చట్టాన్ని ప్రయోగించి అతడిని వేధిస్తారు—పోలీసులు అతడికి అతిపెద్ద ముప్పుగా పరిణమిస్తారు. శాంతిభద్రతలకు భంగం కలిగిస్తున్నాడని, ఫుట్‌పాత్‌లకు అడ్డుగా ఉన్నాడని, నిరంతరం గమనించాల్సిన అనుమానాస్పద వ్యక్తి అని వారు అతడిపై నిందలు వేస్తారు. తన పట్ల చూపే ద్వేషానికి ప్రతిగా కథానాయకుడు కూడా ద్వేషంతోనే స్పందిస్తాడు. తన పట్ల ఇతరులకు కలిగే అసహ్యాన్ని—అది ఎంత నీచమైన, అల్పమైన ప్రవర్తనతో కూడినదైనప్పటికీ—ఒక రకమైన గంభీరమైన సంతృప్తితో గమనిస్తుంటాడు. పిల్లలంటే అతడికి అసహ్యం; ముఖ్యంగా తన సొంత కొడుకును చూసినప్పుడు {వాడిని అతను ‘అసహ్యకరమైన వేశ్యాపుత్రుడు’ అని పిలుస్తాడు} మరింత అసహ్యించుకుంటాడు. తాను ఇంతటి కఠినమైన, విరక్తితో కూడిన మనిషిగా మారడంలో ఆశ్చర్యం ఏముందని ప్రశ్నించుకుంటాడు—అతడు ఏకాంతాన్ని, దాక్కుని ఉండటాన్ని, పడుకునే స్థితిలోనే గడపడాన్ని ఇష్టపడతాడు. అందరి విమర్శలకు, ఎగతాళికి గురికావడం అతడికి అలవాటైపోయింది {అతడు తరచుగా గట్టిగా, ఎలాంటి దురుద్దేశం లేని ఆరోగ్యకరమైన నవ్వుతో నవ్వుతుంటాడు}. అతడికి ఉన్న ఏకైక కోరిక ఏమిటంటే—కృత్రిమ కాంతి వెలుగుతున్న ఒక గదిలో హాయిగా, వెచ్చగా ఉండటం; అక్కడకే ఎవరైనా భోజనం తెచ్చివ్వాలి, తద్వారా తాను బయటకు వెళ్లాల్సిన అవసరమే ఉండకూడదు. “అదృష్టవశాత్తూ, నాకు ఎవరి ప్రేమ, ఆప్యాయతలు అవసరం లేదు” అని అతను అంటాడు. ఇతరులతో మాట్లాడాల్సి వచ్చినప్పుడు అతనికి ఇబ్బంది కలుగుతుంది, ఎందుకంటే అతని భాష వింతగా ఉంటుంది—అందులో అచ్చులు మాత్రమే ఉంటాయి, హల్లులు ఉండవు. అంతేకాదు, లోకరీతులు అతనికి తరచుగా అర్థం కావు; ఉదాహరణకు, ఒక లాయర్ కార్యాలయంలోని కార్యదర్శిని చూసి, ఆమె ఏదో అద్దెకు దొరికే స్త్రీ (వేశ్య) అని అతను పొరబడతాడు. అయినప్పటికీ, తన ఈ పరాయీకరణ (alienation) మధ్యలో కూడా, ‘బెలాక్వా’ (Belacqua) పాత్రలో మనం గమనించినట్లుగానే, మానవ సంబంధాల కోసం ఒక బలమైన, అణచిపెట్టలేని కోరికను అతను ప్రదర్శిస్తుంటాడు. ఒక నావికుడు తనతో మాట్లాడితే చాలు, అది ఒక గొప్ప లాభంగా భావిస్తాడు. అంతెందుకు, తాను ఆ పట్టణానికి చెందినవాడినని అబద్ధపు గుర్తింపును కూడా సృష్టించుకుంటాడు. ఒక అపరిచితుడిని ఉద్దేశించి, “మీరు ఇక్కడ ఎక్కువ కాలం ఉండాలనుకుంటున్నారా?” అని అడుగుతాడు—ఈ వాక్యం చాలా చక్కగా కుదిరిందని అతనికి అనిపిస్తుంది. సాధారణంగా చెప్పాలంటే, పట్టణాలు అతనికి శత్రుపూరితంగా, అపరిచితంగా అనిపిస్తాయి; బహిరంగ ఆకాశం, గ్రామీణ ప్రాంతాలు కొంత మెరుగ్గా అనిపించవచ్చు (అయితే అవి కూడా ఈ ‘సార్వత్రిక వ్యర్థం’—*merde universelle*—లో భాగమే). ఏది ఏమైనప్పటికీ, తాను ఇంకా ఈ ప్రపంచంలోనే ఉన్నాననే ఒక అస్పష్టమైన నమ్మకం తప్ప, అతనికి మరేమీ మిగలదు. అతని జీవనం అత్యంత కనిష్ట అవసరాలకు మాత్రమే పరిమితమై ఉంటుంది—రోజుకు ఒక సీసా పాలు లేదా అంతకంటే తక్కువ. పూర్తి పేదరికం కూడా అతనికి పెద్ద భయాన్ని కలిగించదు.

అతని శరీరం కూడా అతన్ని వదిలిపోతుంటుంది (ఇది ‘వాట్’ (Watt) పాత్ర విషయంలోనూ కనిపిస్తుంది, కానీ ఇక్కడ మరింత స్పష్టంగా ఉంటుంది). పుండ్లు, తామర, గడ్డలు, పేలతో అతని శరీరం కుళ్ళిపోతూ, చైతన్యం కోల్పోయి, గడియారంలో స్ప్రింగ్ వదిలేసినట్లుగా క్రమంగా క్షీణిస్తుంది. (కార్టీసియన్ తత్వవేత్తలు శరీరాన్ని తరచుగా గడియారంతో పోల్చేవారు; అంతేకాకుండా, “కాళ్లకు కదలిక అందగానే నేను ముందుకు కదిలాను” వంటి వ్యాఖ్యలు కార్టీసియన్ శరీరధర్మ శాస్త్రం నుండి ప్రేరణ పొందినవే). ఒకానొక దశలో, అతని శరీరం అతనికి ఎంతగా పరాయిదైపోతుందంటే, దానికి ఐదు లేదా ఆరు కాళ్లు ఉన్నాయని కూడా చెప్పబడుతుంది.

అంతేకాకుండా, వ్యక్తిగత గుర్తింపు స్థిరంగా ఉండదు. గతాన్ని, వర్తమానాన్ని కలిపే ఏకైక వారధి అయిన జ్ఞాపకశక్తి కూడా పూర్తిగా క్షీణించి, ఏమాత్రం పనికిరాకుండా పోతుంది (“నేను ఎప్పుడు చనిపోయానో కూడా నాకు తెలియదు”). పేర్లు, అంకెలు, ప్రదేశాలు అతనికి అస్సలు గుర్తుండవు. ఉదాహరణకు, తాను ఉన్న పట్టణం గతంలో ఉన్నదేనా అని చెప్పడం కూడా అతనికి కష్టమవుతుంది—”బహుశా ఇది పూర్తిగా వేరే పట్టణం కావచ్చు.” జీవితానికి, మరణానికి మధ్య వ్యత్యాసం ఎంత అస్పష్టంగా ఉంటుందంటే—’మలోన్’ (Malone) అన్నట్లుగా, జీవితం మరియు మరణాల మధ్య సరిహద్దులు దాదాపు లేవు. ఈ మాటలు ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) లో ఎంత నిజమో, ఇక్కడ కూడా అంతే నిజం. ఆ పుస్తకంలో బెలాక్వా (Belacqua) అనే పాత్ర, మరణానంతరం—అంటే తెర అవతలి వైపున—ఆ అమ్మాయిలను, ముఖ్యంగా లూసీని కలుసుకోవాలని, వారు అక్కడ పవిత్రమై, రూపాంతరం చెంది ఉంటారని ఆశించేవాడు. ఎంతటి ఆశ! కానీ మరణం అతడిలోని ఆ అమాయకత్వాన్ని అప్పుడే తుడిచిపెట్టేసింది…

అంతేకాదు, అసమర్థుడైన అనస్థీషియా నిపుణుడి వల్ల అతనికి మరణానంతరం ‘కొత్త రకమైన ఉదాసీనత’ (a new lease of apathy) లభించిందనే ఆసక్తికరమైన ఆలోచన కూడా మనకు గుర్తుకు వస్తుంది. బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రలకు వారి బాధల నుండి అకస్మాత్తుగా విముక్తి లభించదు; ఎందుకంటే మరణం అనేది కేవలం గర్భం నుండే మొదలై, జీవితాంతం కొనసాగే శరీర క్షీణతను (putrefaction) పూర్తి చేస్తుంది తప్ప, మనస్సును మాత్రం తుడిచిపెట్టదు. ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలో ఆధ్యాత్మికత (spiritualism) గురించి, ‘వాట్’ (Watt) నవలలో మిసెస్ ప్రైసీ ఆత్మ గురించి ప్రస్తావనలు ఉండటానికి కారణం ఇదే. ‘ది సెడేటివ్’ (The Sedative), ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) వంటి రచనలు కూడా ఇదే కోవకు చెందుతాయి; ఇవి ఒక రకమైన ‘లింబో’ (limbo) లేదా మధ్యస్థ స్థితి నుండి మనస్సు పంపే మంత్రోచ్ఛారణల వంటివి. బెకెట్ సృష్టించిన నరకం (Inferno) అనేది డాంటే వర్ణించినట్లుగా పోపులు, కాముకులతో నిండిన హింసాత్మక గది కాదు; ఇది ఒక శాశ్వతమైన, ఏకాంతమైన, నిలిచిపోయిన స్థితి. ఆయన రాసిన మూడు కథలు (Nouvelles) సమాధి అవతలి వైపు నుండి చెప్పబడినవి (వీటిని వినేవారిని ‘జీవించి ఉన్న ఆత్మలు’—Ames vives—అని సంబోధిస్తారు). ఈ కథల్లో కనిపించే విచిత్రమైన అర్థరాహిత్యానికి కారణం ఇదే: ‘అన్నీ చెప్పేశాం, మళ్ళీ మొదటి నుంచీ మొదలుపెట్టాలి’ (tout est dit, tout sera à recommencer) అని ‘ది సెడేటివ్’లో కథానాయకుడు అంటాడు. ఇది ‘ది అన్నేమబుల్’లోని ప్రధాన ఇతివృత్తానికి ముందస్తు సూచనగా నిలుస్తుంది. ఏదో ఒకటి చెప్పాలనే తపనతో, కథానాయకుడు తన మనస్సులోకి వచ్చిన దేనినైనా చెబుతూ పోతాడు—ఒకసారి గుర్రపు బండిలో తిరిగిన రోజు గురించి, మరొకసారి తన చివరి రోజుల గురించి, చివరగా పూర్తిగా అర్థం లేని మరో కథను ఇలా చెబుతూనే ఉంటాడు…

109

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

…ఆమోదంతో, వక్త భిక్షగాడిపై విసిరే ‘espece d’immole’ (ఒక రకమైన బలిపశువు/అభాగ్యుడు) అనే నింద—అంటే ‘సిలువ వేయబడిన వెధవ’ (you crucified bastard) వంటి మాట.

♦ ♦ ♦

‘నువెల్స్’ (Nouvelles – చిన్న కథలు/కథానికలు) గురించి పైన చేసిన చర్చ, బెకెట్ రచనలను పరిశీలించేటప్పుడు వీటిని విస్మరించకూడదని స్పష్టం చేస్తోంది. ఇవి అనేక కోణాల్లో ఆసక్తికరమైనవి: బెకెట్ తన కల్పిత సాహిత్యంలో ఒక కొత్త శైలిని అభ్యసించి, సరికొత్త భాషను మొదటిసారిగా ప్రయోగించిన రచనలు ఇవి. ‘సమాజం నుండి బహిష్కరించబడిన వ్యక్తి’ (hero as outcast) అనే ఆయన ప్రధాన ఇతివృత్తాన్ని అత్యంత శక్తివంతంగా, హృదయవిదారకంగా ఆవిష్కరించిన రచనలు ఇవి. అంతేకాకుండా, ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) వంటి రచనలకు, అలాగే బెకెట్ కల్పిత సాహిత్యంలో వచ్చిన తాజా పరిణామాలకు ఇవి దిశానిర్దేశం చేస్తాయి. అంతేకాక, జోనాథన్ స్విఫ్ట్ ఉపయోగించిన వ్యంగ్య పద్ధతులను—తెలిసో తెలియకో—బెకెట్ ఇందులో అన్వయించారు. దురదృష్టవశాత్తూ, ఈ కథలు ఫ్రాన్స్‌లో కూడా అంతగా ప్రాచుర్యంలో లేవు. ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడిన రెండు కథలు ఇంకా ఒక సంపుటిగా వెలువడలేదు. వీటిలో అత్యంత ముఖ్యమైనది, అదే సమయంలో అత్యంత క్లిష్టమైనది అయిన ‘లె కాల్మంట్’ (Le Calmant) ప్రస్తుతం రచయిత మరియు మిస్టర్ సీవర్ (Mr. Seaver) ద్వారా అనువాద దశలో ఉంది. ఈ ‘నువెల్స్’ త్వరలోనే తమకు తగిన స్థానాన్ని పొందుతాయని, అంటే బెకెట్ రాసిన త్రయానికి (trilogy) తోడుగా ఒక సంపుటిగా వెలువడుతాయని ఆశిద్దాం; ఎందుకంటే, ఆ త్రయానికి ఇవి ఎంతో అవసరమైన పరిచయంగా పనిచేస్తాయి.

II మెర్సియర్ అండ్ కామియర్ (Mercier and Camier)

‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) లోని ‘మెర్సియర్-కామియర్’ అనే జంట (pseudo-couple) గురించి నాకు సహజంగానే ఆలోచన వచ్చింది.

‘మెర్సియర్ అండ్ కామియర్’ అనేది, ‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ విమెన్’ (Dream of Fair to Middling Women) లాగే, మధ్యలోనే పక్కన పెట్టేసిన (ప్రచురణకు నోచుకోని) ఒక పాণ্ডులపి. ఇది జాగ్రత్తగా సవరించబడి, ముద్రణ ద్వారా పాఠకుల విశ్లేషణలకు, విమర్శలకు బహిర్గతమైన నవల కాదు. కాబట్టి, దీనికి సంబంధించి రచయిత ఉద్దేశాలను గౌరవించాలి. బెకెట్ కల్పిత సాహిత్యం రాసిన కాలక్రమంలో ఇది ఏ స్థానంలో ఉందో, ఆ క్రమంలోనే నేను దీని గురించి ఇక్కడ చర్చిస్తున్నానంటే, దానికి కారణం—ఇందులోని కొన్ని అంశాలు ఆయన ప్రచురిత రచనలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉండటమే. అందువల్ల, రచయిత ప్రచురించకూడదని భావించిన ఈ నవల గురించి మరీ లోతుగా, అనవసరమైన వివరాలతో చర్చించకుండా, కేవలం ప్రస్తుత సందర్భానికి అవసరమైన అంశాలకే నా విశ్లేషణను పరిమితం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తాను.

మొదటి ఫ్రెంచ్ కథానాయకులు

‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ (Mercier et Camier) నవల మొత్తం కథాంశం ఒక ప్రయాణం చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఇది సముద్రాలను దాటాల్సిన అవసరం లేని, సరిహద్దుల అడ్డంకులు లేని—భౌతికంగా చాలా సులభమైన ప్రయాణం. ఈ ప్రయాణాన్ని శీర్షికలో పేర్కొన్న ఇద్దరు వ్యక్తులు చేపడతారు. కామియర్ ఒక రకమైన ప్రైవేట్ డిటెక్టివ్. అయితే, కథ మొదలయ్యే సమయానికే అతను తన వృత్తిని వదిలేయాలని నిర్ణయించుకుంటాడు. కొద్దిసేపటికే, తన వద్ద ఉన్న ‘కాలెపిన్’ (calepin—ఇది సాధారణ నోట్‌బుక్ కాదు, డిటెక్టివ్‌లు వాడే, సాధారణంగా బటన్లతో మూసి ఉంచే చిన్న డైరీ వంటిది) లోని పేజీలన్నింటినీ చింపి పారేస్తాడు. (గబెర్ అనే పాత్ర కూడా తన సందేశహారక వృత్తిలో ఇలాంటి డైరీనే ఉపయోగిస్తుంది). కామియర్ పొట్టిగా, లావుగా ఉండి, చిన్న కళ్లు, ఎర్రబారిన ముఖం, పలచని జుట్టు కలిగి ఉంటాడు. మరోవైపు మెర్సియర్ పొడవుగా, సన్నగా ఉండి, గ్రే రంగులో అస్తవ్యస్తంగా ఉన్న గడ్డం, పెద్ద ముక్కు, లోతుకు వెళ్ళిన కళ్లు, మురికిగా ఉన్న జుట్టుతో కనిపిస్తాడు. మొదటి వ్యక్తి ఒక ‘పెటిట్ ప్లెథోరిక్’ (petit pléthorique—స్థూలకాయుడు), రెండో వ్యక్తి ఒక ‘గ్రాండ్ ఎక్స్‌సాంగ్యూ’ (grand exsangue—క్షీణించిన, రక్తహీనతతో ఉన్న వ్యక్తి). వీరిద్దరి మధ్య ఉన్న ఏకైక పోలిక వారి వయస్సు మాత్రమే; వీరిద్దరూ వృద్ధులు. వారి ప్రయాణంలో ఎదురైన మొదటి ఆటంకం ఏమిటంటే, వారు కలుసుకోవాల్సిన ప్రదేశం వద్ద ఒకరి కోసం ఒకరు వెతుకుతూ దాదాపు గంట సమయాన్ని వృథా చేసుకుంటారు. మెర్సియర్ ఒక చోట నిలబడి ఉండగా, కామియర్ అతడి కోసం వేరే చోట వెతుకుతుంటాడు; అలాగే కామియర్ ఒక చోట ఉంటే, మెర్సియర్ అతడి కోసం మరో చోట వెతుకుతుంటాడు. ఈ సన్నివేశంలో, శామ్యూల్ బెకెట్ తన రచన ‘వాట్’ (Watt) లో కనిపించే తరహాలో, చాలా ఖచ్చితమైన వివరాలతో—వారి రాక, నిష్క్రమణ సమయాలను పోల్చి చూపే ఒక పట్టికను కూడా అందిస్తారు. ఆ తర్వాత, వర్షం పడుతుండటంతో ఆ రోజంతా వృథా అవుతుంది. వారు రాత్రిపూట ‘హెల్ఫెన్’ (Hélène) అనే ఒక అస్పష్టమైన వ్యక్తిత్వం కలిగిన మహిళా పాత్రకు చెందిన ఫ్లాట్‌లో బస చేస్తారు; ఆ ఫ్లాట్ ఆ తర్వాత వారికి ఒక స్థావరంగా మారుతుంది. వారిద్దరికీ ఆమెతో సన్నిహిత శృంగార సంబంధాలు ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, ముఖ్యంగా కామియర్‌కు. ఆమెకు అనారోగ్యంగా అనిపించినప్పుడు, కామియర్ ఆమెతో “ఇది శుభసూచకం” (c’est d’un bon augure) అని అంటాడు. చివరకు వారు తమ ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిస్తారు, కానీ మెర్సియర్‌కు అసహనం కలిగించేలా, కామియర్ వారిని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలుకు బదులుగా, ప్రతి స్టేషన్‌లోనూ ఆగే ఒక సాధారణ రైలులో ఎక్కిస్తాడు. బహుశా పూర్తిగా, శాశ్వతంగా ఆ ప్రదేశాన్ని వదిలి వెళ్లడానికి కామియర్‌కు మనసు అంగీకరించకపోవడం వల్లనేమో, అతను అలా చేస్తాడు. ఆ రైలులో వారు ‘మాన్స్యూర్ మాడెన్’ (Monsieur Madden) అనే ఒక విసుగు పుట్టించే వ్యక్తికి బందీలవుతారు; అతను తన జీవిత కథను వారికి వినిపించాలని పట్టుబడతాడు. వారు ఒక గ్రామంలో దిగి అక్కడి సత్రంలో బస చేస్తారు, కానీ తెల్లవారుజామునే అక్కడి నుండి బయలుదేరి ఒక పొలంలో కూర్చుంటారు. అక్కడ కామియర్ తన దగ్గర ఉన్న నోట్లను పారేస్తాడు, అలాగే వారి దగ్గర ఉన్న ఏకైక రెయిన్‌కోట్‌ను కూడా వదిలేస్తారు. తమ ఇతర వస్తువులైన సంచి (haversack), సైకిల్, గొడుగుల కోసం తిరిగి పట్టణానికి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుంటారు (వారిద్దరి దగ్గర కలిపి ఒక్కొక్కటి మాత్రమే ఉంటాయి—తమ వస్తువులు మాయమైపోతాయనే వారి నిరంతర ఆందోళన, బెకెట్ తర్వాతి నవల ‘మలోన్ డైస్’ (Malone Dies) లోని ఇతివృత్తాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది). ఈ దశలో సమయం గడిచే కొద్దీ, కాలం గురించిన స్పృహ అస్పష్టమవుతుంది—”వారు సమయం గురించిన స్పృహను కోల్పోయారు” (ils avaient perdu la notion du temps)—కానీ చివరకు, వారు పట్టణానికి చేరుకుని, మళ్లీ హెల్ఫెన్ ఫ్లాట్‌ అనే ఆశ్రయాన్ని పొందుతారు. అక్కడి నుండి వారు త్వరలోనే మళ్లీ బయలుదేరుతారు, కానీ ఈసారి విడివిడిగా వెళ్తారు; గ్యానియర్ గొడుగుకు అవసరమైన మరమ్మతులు చేయించడానికి వెళ్లగా, మెర్సియర్ తమ సంచిని, సైకిల్‌ను వెతకడానికి వెళ్తాడు. ఆ తర్వాత గ్యానియర్ ఒక బార్‌లో కనిపిస్తాడు, అక్కడ…

115

H

శాミュエル・ベケット యొక్క నవలలు

“అలా జరగదని ఆశిస్తున్నాను,” అన్నాడు మెర్సియర్.

“మనకు నిద్ర అవసరం,” అన్నాడు గామియర్.

“నిజమే,” అన్నాడు మెర్సియర్.

‘ఎన్ అటెండెంట్ గోడో’ (En attendant Godot) నాటకంలోని సంభాషణ శైలులు కూడా ఇక్కడ కనిపిస్తాయి:

“నేను నీ మాటలకు అడ్డుతగిలాను,” అన్నాడు మెర్సియర్.

“నేనే నీ మాటలకు అడ్డుతగిలాను,” అన్నాడు గామియర్.

“కాదు, అలా కాదు,” అన్నాడు మెర్సియర్.

“అవును, అలానే,” అన్నాడు గామియర్.

ఇందులోని సంఘటనలు కూడా ఆ నాటకంలోని వాటిని గుర్తుకు తెస్తాయి: ఒకరు కౌగిలించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తే, మరొకరు దాన్ని తిరస్కరించడం; కలల గురించి చెప్పే విషయాలను వినడానికి ఇష్టపడకపోవడం; “మనం దేవుడికి ఏం చేశాం?” — “మనం ఆయనకు అపకారం చేశాం” వంటి సంభాషణలు; “మనం అతన్ని కొట్టలేదా?” అనే ప్రశ్న; మరియు చివరగా, క్రీస్తు మరియు దొంగల ప్రస్తావన.

అంతేకాకుండా, ‘వాట్’ (Watt) నవల వరకు వచ్చిన అన్ని నవలల్లో లాగే, ఇక్కడ కూడా కథకుడు తరచుగా జోక్యం చేసుకుంటాడు. మొదటి వాక్యలోనే, తాను కోరుకుంటే మెర్సియర్ మరియు గామియర్ల ప్రయాణాన్ని వివరించగలనని (ఎందుకంటే “నేను వారి వెంట, ఎల్లప్పుడూ ఉన్నాను” కాబట్టి) చెప్పే ఒక పాత్రగా అతను కనిపిస్తాడు. ఆ తర్వాత కూడా వారిని ఎప్పుడూ దృష్టిలో ఉంచుకుంటూ, వారి పనులపై తరచుగా వ్యాఖ్యానిస్తుంటాడు. ఇతర కొన్ని అంశాల మాదిరిగానే, ‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ (Mercier et Camier) కూడా భవిష్యత్తు వైపు కాకుండా గతం వైపు చూస్తుంది (ఉదాహరణకు, దీనిలోని సాపేక్షంగా ఉల్లాసభరితమైన వాతావరణం, దీన్ని ఇతర నవలల కంటే ‘మర్ఫీ’ (Murphy)కి దగ్గరగా ఉంచుతుంది). అయితే, కథకుడు తన సొంత కథనాన్ని తానే బలహీనపరుచుకుంటూ, రద్దు చేసుకునేలా చేసే వ్యాఖ్యలు మాత్రం ఆయన తర్వాతి రచనల్లో కనిపించే శైలికి దగ్గరగా ఉంటాయి. ఒక చోట అతను “que cela pue l’artifice” (ఇది కృత్రిమత్వంతో దుర్వాసన కొడుతోంది) అని గొణుగుతాడు; మరొక చోట ఇలా అంటాడు:

“సాహిత్య రచనకు పూనుకున్నప్పుడు మనిషి దేనికి సిద్ధపడుతున్నాడో అతనికి తెలుసు—అది ఎంతటి నిరాశలకు దారితీస్తుందంటే, ఒక చిత్రకారుడైతే తన కుంచెలను ఏకంగా తన పిరుదుల్లోనే గుచ్చుకునేంతటి తీవ్రమైన నిరాశ అది.”

ఈ వ్యాఖ్య (చిత్రలేఖనం కంటే సాహిత్య రచన మరింత లోతైన నిరాశలకు దారితీస్తుందని ఇది సూచిస్తుంది) ‘డ్యుతుయిట్ సంభాషణలు’ (Duthuit dialogues, 1949) మరియు చిత్రకారుల పట్ల, ముఖ్యంగా బ్రామ్ వాన్ వెల్డే (Bram van Velde) పట్ల బెకెట్‌కు ఉన్న సానుభూతిని గుర్తుకు తెచ్చుకున్నప్పుడు మరింత అర్థవంతంగా మారుతుంది. బెకెట్ ఒక సందర్భంలో బ్రామ్ వాన్ వెల్డే గురించి మాట్లాడుతూ, “వ్యక్తీకరణ అనేది అసాధ్యమైన పని అనే దృఢ నమ్మకంతో చేతులు కట్టుకుపోని మొదటి వ్యక్తి ఇతనే” అని పేర్కొన్నారు. చివరగా, ‘నూవెల్స్’ (Nouvelles)లో కూడా కనిపించే ఒక వాక్యం ఇందులోనూ కనిపిస్తుంది: “ఇక ముగించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది… మొత్తానికి, అంతా అయిపోయింది.” ఇది చాలా కాలం పాటు సాగుతున్న కథ పట్ల కథకుడికి కలిగిన అసహనాన్ని సూచిస్తుంది.

శైలి విషయానికి వస్తే, ‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ నవలలో కొన్ని విషాద ఛాయలు ఉన్నప్పటికీ, ఇది ఎంతో హృద్యంగా, హాస్యభరితంగా సాగుతుంది. ఇందులోని కొన్ని పాత్రలు చాలా వినోదాత్మకంగా, చక్కగా చిత్రించబడ్డాయి: ఉదాహరణకు, వ్యంగ్య స్వభావం కలిగిన రైతు ‘మాన్స్యూర్ మాడెన్’ (Monsieur Madden); అలాగే ‘మాన్స్యూర్ కొనేర్’ (Monsieur Conaire) అనే పాత్ర—ఇతను దాదాపు ‘పోజో’ (Pozzo)ను పోలి ఉంటాడు, ఎంతలా అంటే, తన వయస్సు ఎంతో ఊహించమని ఇతరులను అడిగేంతగా! ఒక ఆసక్తికరమైన సన్నివేశంలో, కృత్రిమ గర్భధారణ (artificial insemination) పట్ల చర్చి వైఖరి గురించి ఒక కేఫ్‌లో జరుగుతున్న ఉత్సాహభరితమైన చర్చను కామియర్ వింటాడు; అందులో ఏదో ఒకటి చెప్పాలని ప్రయత్నించినా, అది సాధ్యం కాదు. ఈ నవలలో ప్రధానాంశం—సహజంగానే—ఒక ప్రయాణం. ఈ ప్రయాణం కథానాయకులను ఎక్కడికీ చేర్చదు; పైగా, వారి మధ్య ఉన్న బంధం విచ్ఛిన్నం కావడానికి మాత్రమే దారితీస్తుంది. బెకెట్ రచనల్లో ‘ప్రయాణం’ అనే ఇతివృత్తం పదేపదే కనిపిస్తుంది. డబ్లిన్ నగరంలో బెలాక్వా చేసిన అనాలోచిత సంచారాల నుంచి, మర్ఫీ లండన్‌కు పారిపోవడం, వాట్ అనే పాత్ర ‘నిస్సారమైన భూముల్లో తడబడుతూ సాగే చీకటి ప్రయాణం’ వరకు—ఇవన్నీ ఇందులో భాగమే. చివరకు ‘మోలోయ్’ (Molloy) నవలలో ఈ ఇతివృత్తం పరిపూర్ణ రూపం దాల్చుతుంది. అందులో మోలోయ్, మోరాన్ అనే ఇద్దరు వ్యక్తులు చేసే సుదీర్ఘమైన, బాధాకరమైన ప్రయాణాలు ఎక్కడికీ చేరుకోవు; కేవలం వారి శరీరాలు క్షీణించి, మనస్సులు ఏకాంతంలోకి జారిపోవడానికి మాత్రమే కారణమవుతాయి. ఇటువంటి ప్రయాణం ఒక క్రూరమైన దైవం విధించిన శిక్షాకాండ (calvary) లాంటిది. నవలలో ఒక చోట దీనిని ‘la malignité universelle’ (సార్వత్రిక దుష్టత్వం) అని పేర్కొంటారు. దీనిని చూసి మెర్సియర్ కోపంతో పిడికిలి బిగించి, “quant à toi, je t’emmerde” (నీ సంగతి చూస్తా, పోయి చావూ!) అని తిట్టగా, దానికి కామియర్ చమత్కారంగా, “lui est inemmerdable, omni-omni-inemmerdable” (అతడిని ఏమీ అనలేం, అసలు అతడిని ఏమీ చేయలేం!) అని సమాధానమిస్తాడు. ఇటువంటి ప్రయాణం, ఒక రకంగా చెప్పాలంటే, నిష్ఫలమైన అన్వేషణకు ప్రతీక; ‘వెతకండి, మీకు దొరుకుతుంది’ అనే మాటను అపహాస్యం చేసేలా ఉంటుంది.

‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ (Mercier et Camier) నవల ఒకవైపు ‘మోలోయ్’ను గుర్తుకు తెస్తే, మరోవైపు ‘వాట్’ (Watt) నవలను కూడా గుర్తుకు తెస్తుంది. ముఖ్యంగా, తెలిసిన విషయాలపై తెలియని అంశాలు చూపే విధ్వంసకర ప్రభావాన్ని ఇది నొక్కి చెబుతుంది. నవల ప్రారంభంలోనే, “మనకు ఎప్పటికీ తెలియని విషయాలు కొన్ని ఉంటాయి” అని చెబుతారు. చివరలో, “ఇకపై ఏదీ ఖచ్చితంగా తెలిసే అవకాశం లేదు” అని పేర్కొంటారు. ఎందుకంటే, ప్రయాణం ఎంతగా విపత్కరంగా మారుతుందో, దాని గురించి తెలుసుకోవడం అంతకంతకూ కష్టతరమవుతుంది.

అయితే, ఈ ఇద్దరు వ్యక్తులు—’నువెల్’ (Nouvelles) కథల్లోని పాత్రలు అనుభవించే తీవ్రమైన బహిష్కరణను (exile) ఎదుర్కోరు. వీరు పార్కు సంరక్షకులు, బార్‌టెండర్లు, మరియు పోలీసుల వల్ల కొంత అసహనానికి గురవుతారేమో కానీ, వీరి పరిస్థితికి కారణం ఎవరూ వీరిని బలవంతంగా సమాజం నుంచి వెలివేయడం కాదు; వీరే స్వయంగా సమాజం నుంచి తప్పుకోవాలని నిర్ణయించుకోవడం. ఉదాహరణకు, వీరే పార్కు సంరక్షకుడు తమ సైకిళ్ల గురించి చేసే హెచ్చరికలను ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా నిర్లక్ష్యంగా వ్యవహరిస్తారు; అంతేకాక, ఒక పోలీసుపై దాడి చేసి అతడిని చంపేస్తారు. మరోవైపు, ఇతరుల నుంచి ఎదురయ్యే సాధారణ ప్రతికూల వైఖరి వల్ల వీరికి పెద్దగా ఇబ్బందులు కలిగినట్లు కనిపించదు.

రూబీ కోన్ ఈ కథను శరీరానికి (గార్నియర్) మరియు మనస్సుకు (మెర్సియర్) మధ్య జరిగే సంభాషణగా విశ్లేషించారు. దురదృష్టవశాత్తూ, ఇలాంటి స్పష్టమైన గుర్తింపును నెలకొల్పడం కష్టమనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు, గార్నియర్ భౌతిక అంశానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నట్లు అనిపించవచ్చు; ఎందుకంటే…

116

మొదటి ఫ్రెంచ్ వీరులు

అయితే, వాట్ తిరిగి కనిపించడమే అన్నింటికన్నా ముఖ్యమైనది.

ప్రారంభంలో, మెర్సియర్ మరియు గేమియర్ ఫ్రాక్-కోట్ మరియు టోపీ ధరించి బిగుసుకుపోయినట్లు నడుస్తున్న ఒక వ్యక్తిని చూస్తారు, బహుశా అతనే వాట్ కావచ్చు. ఏదేమైనా, అతను చివర్లో ఖచ్చితంగా కనిపిస్తాడు, పొడవుగా, వయసు పైబడిన, చిరిగిన బట్టలు వేసుకున్న మరియు దుర్వాసనతో ఉన్న ఒక వ్యక్తి. అతను ఆ ఇద్దరితో, తన గురించి ఇంకా పెద్దగా ఎవరికీ తెలియదని, కానీ ఒక రోజు బాగా తెలుస్తుందని చెబుతాడు. అయితే, అందరికీ మాత్రం తెలియదని అతను వ్యంగ్యంగా అంటాడు, ఎందుకంటే అతని కీర్తి లండన్ లేదా కుక్-టౌల్జా (టార్న్ విభాగంలోని ఒక చిన్న గ్రామం) నివాసులకు చేరే అవకాశం చాలా తక్కువ. అతను గేమియర్‌తో, తనకు అతను ఊయలలో నుంచే తెలుసని చెబుతాడు. ఆ తర్వాత మెర్సియర్, తనకు ఒకప్పుడు మర్ఫీ అనే వ్యక్తి తెలుసని, అతను వాట్‌ను కొద్దిగా పోలి ఉండేవాడని, అయితే అతను చాలా చిన్నవాడని మరియు పదేళ్ల క్రితం రహస్యమైన పరిస్థితులలో మరణించాడని చెబుతాడు (మెర్సియర్ చెప్పిన విషయాలు సరైనవే: మర్ఫీ నిజానికి 1955లోనే మరణించాడు). ఈసారి వాట్ ఒక పెద్ద బౌలర్ టోపీని, ఒక బరువైన కోటును ధరించి ఉన్నాడు, దాని కింద అతను బహుశా నగ్నంగా ఉన్నాడు. అతను తన సహచరులను తీసుకువెళ్లిన బార్‌లో, వాట్ కథలో వివరించబడిన వ్యర్థమైన అన్వేషణను సంగ్రహంగా చెబుతాడు: “నేను కూడా నీకోసమే వెతుకుతున్నాను, కానీ నేను దేనికోసమో నమ్ముతున్నాను” – మరియు తాను వారి నుండే పుడతానని, వారి నుండే పుట్టానని, ఏమీ లేనివాడు దేనినీ కోరుకోడని, తనకున్న శూన్యాన్ని తనకు వదిలిపెట్టాలని మాత్రమే కోరుకుంటాడని జతచేస్తాడు. బహుశా ఇక్కడ వాట్ మోలోయ్ లేదా మలోన్ గురించి, నిశ్చయంగా అతని తరువాతి కథానాయకులలో ఒకరి గురించి ప్రస్తావిస్తున్నాడేమో. అప్పుడు

అతను జీవితాన్ని దూషిస్తూ రెండు అవమానకరమైన మాటలు అరుస్తాడు: మొదటిది క్షమించబడుతుంది, రెండవది

గందరగోళానికి కారణమవుతుంది. వాట్ చివరి మాటలైన

వివే క్విన్\ వారి చెవుల్లో మారుమోగుతుండగా మెర్సియర్ మరియు గేమియర్ తప్పించుకుంటారు. కొద్దిసేపటి తర్వాత మెర్సియర్

గేమియర్‌తో తాను చర్మ వ్యాధుల ఆసుపత్రి దగ్గర వాట్‌ను కలిశానని చెబుతాడు; మరియు

తాను కథానాయకుడిగా ఉన్న నవల వెలుపల వాట్ యొక్క చివరి పునరాగమనం దీంతో ముగుస్తుంది. కానీ అతని ప్రస్తావన మరికొన్ని సార్లు వస్తుంది, ముఖ్యంగా మొల్లాయ్ మరియు మోరన్‌ల ద్వారా.

ఈ దృగ్విషయానికి ఒక సరళమైన వివరణ కోసం ప్రయత్నించాల్సిన అవసరం లేదు, ఎందుకంటే శామ్యూల్ బెకెట్ కల్పన యొక్క ప్రత్యేక ప్రపంచంలో, తర్వాతి కథానాయకులు ఒకరినొకరు తెలుసుకోవడం మరియు కొన్నిసార్లు సంభాషించుకోవడం సహజమే కాకుండా, సముచితం మరియు అనివార్యం కూడా అని ఎవరైనా సులభంగా అంగీకరిస్తారు. పేర్ల పరస్పర ప్రస్తావన ద్వారా ఈ విధంగా అనుసంధానించబడిన పుస్తకాలు (ఇప్పటికే చెప్పినట్లుగా, తాజా నవల ‘కామెంట్ కాస్ట్’లో కూడా బెలాక్వా పేరు పదేపదే కనిపిస్తుంది) ఒక సంవృత వలయాన్ని, ఒక ఐక్యతను, దాదాపు ఒకే విస్తృత నవలను ఏర్పరుస్తాయి. ఇది క్రమంగా బాహ్య ప్రపంచానికి, మొదట డబ్లిన్ మరియు లండన్‌లకు, ఆపై ‘నౌవెల్స్’ మరియు ‘మెర్సియర్ ఎట్ గేమియర్’ల యొక్క అనిర్దిష్టమైన కానీ అస్పష్టంగా ఐరిష్ వాతావరణానికి అనుసంధానించబడుతుంది. చివరకు మనం మన మనస్సు యొక్క పరిమితుల్లోకి చేరుకుంటాము. ఆ మనస్సు, జ్ఞాపకాల యొక్క పెళుసైన అనిశ్చితి ద్వారా మాత్రమే మానవ ప్రపంచానికి దూరంగా అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. దీనిని ‘హౌట్ డాన్స్ లా లూమియర్’ అని పిలుస్తారు. ఇది ఒక సుదీర్ఘమైన మరియు కనికరం లేని నవల, ఇది ఒక కథానాయకుడి యొక్క సారాంశమైన వ్యక్తిత్వం కోసం అన్వేషిస్తుంది. ఆ కథానాయకుడి యొక్క క్రమమైన ఆవిర్భావాలు మొదట స్థాపించబడి, ఆపై విస్మరించబడకుండా, అన్నీ విశ్వసనీయంగా గుర్తుంచుకోబడి, నమోదు చేయబడతాయి.

117

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు ♦ ♦ ♦

‘మెర్సియర్ ఎట్ గేమర్’ ప్రధానంగా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఇది ‘మొల్లాయ్’లో తర్వాత కనిపించే ప్రయాణం అనే ఇతివృత్తాన్ని మొట్టమొదటిసారిగా సమగ్రంగా వివరిస్తుంది,

అంతేకాకుండా ఇది వాట్ తిరిగి రావడానికి మరియు ‘నౌవెల్స్’ కథానాయకుడి సంక్షిప్త పునరాగమనానికి వేదికగా కూడా నిలుస్తుంది. ఇది హృదయానికి హత్తుకునేలా, గంభీరంగా ఉంటూనే, తరచుగా నవ్వు పుట్టించేలా ఉంటుంది. ఇది ఆయన రాసిన త్రయీ రచనల (trilogy) వలె కాకుండా, ‘మర్ఫీ’ (Murphy) తరహాలో కొంత తేలికైన శైలిలో సాగుతుంది. నిజానికి, ఇందులో ‘ఎన్ అటెండెంట్ గోడో’ (En attendant Godot – ‘గోడో కోసం వేచి ఉండగా’) నాటకంలోని ఛాయలు కనిపిస్తున్నప్పటికీ, బেকেట్ ఈ నవలను ప్రచురించకుండా నిలిపివేయడానికి అదే ప్రధాన కారణం అయి ఉండకపోవచ్చు. బహుశా ఆయనకు ఈ రచన స్వయంగా నచ్చకపోయి ఉండవచ్చు; ఎందుకంటే, ఇది ‘నువెల్స్’ (Nouvelles) లో కనిపించే ఏకాంతానికి సంబంధించిన ఆ గాఢమైన, స్వచ్ఛమైన అనుభూతిని ప్రతిబింబించలేదు. ఇది ‘నువెల్స్’కు, ‘మోలోయ్’ (Molloy) నవలకు మధ్య ఒక అంతరాయంలా (hiatus) మిగిలిపోయింది. ‘రూప సౌందర్యం పట్ల అమితమైన అనురక్తి’ (amour fou pour la beauté formelle) కలిగిన బেকেట్‌కు, అటువంటి అంతరాయం అస్సలు నచ్చలేదు. నిజానికి, ‘మోలోయ్’ పాత్రకు అసలైన నమూనా మెర్సియర్ (Mercier) లేదా గార్నియర్ (Garnier) కాదు; ‘ది ఎండ్’ (The End) కథలోని ఆ అసహ్యకరమైన, అనారోగ్యంతో బాధపడే బిచ్చగాడే దీనికి అసలైన మూలరూపం.

118

అధ్యాయం 5

మోలోయ్ మరియు మోరాన్

… నా నీచమైన వంశంలో నేనే చివరివాణ్ణి, మనిషినీ కాను, మృగాన్నీ కాను,

మోలోయ్

… ఇది పిల్లల కథ.

అదే పుస్తకం

బেকেట్ రాసిన అత్యంత అద్భుతమైన నవల ‘మోలోయ్’, 1951 ఏప్రిల్‌లో పారిస్‌లోని ‘ఎడిషన్స్ డి మిన్యుయిట్’ (Editions de Minuit) ప్రచురణ సంస్థ ద్వారా వెలువడింది. ఈ సంస్థ ద్వారా ప్రచురితమైన ఆయన మొదటి రచన ఇదే; అంతేకాకుండా, ఆయనకు మంచి గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టిన మొదటి పుస్తకం కూడా ఇదే. అంతకుముందు వచ్చిన రచనలలా కాకుండా, ‘మోలోయ్’ ప్రచురితమైనప్పటి నుండే వాణిజ్యపరంగా కొంత విజయాన్ని అందుకోవడమే కాకుండా, విమర్శకుల ప్రశంసలను కూడా విశేషంగా పొందింది. జార్జెస్ బటాయ్, మాక్స్-పోల్ ఫుచెట్, రాబర్ట్ కాంటర్, మారిస్ నాడో మరియు జీన్ పౌయిల్లన్ వంటి ప్రముఖ ఫ్రెంచ్ విమర్శకులు ఈ నవలను ఎంతో మెచ్చుకున్నారు. ఈ నవల ద్వారా శామ్యూల్ బেকেట్ ఒక ముఖ్యమైన రచయితగా గుర్తింపు పొందారు. అంతేకాదు, సాధారణంగా విదేశీయులకు అంత సులభంగా అటువంటి గౌరవాన్ని ఇవ్వని ఫ్రెంచ్ సాహిత్య ప్రపంచంలో, ఆయన ఒక ఫ్రెంచ్ రచయితగానే పరిగణించబడి, ఆ సాహిత్యానికి విలువైన సహకారాన్ని అందించిన వ్యక్తిగా నిలిచారు. ఉదాహరణకు, నడేయు,

అవెక్ ”మోలోయ్ ^ ఇల్ ఎస్ ^ ఎటాబ్లిట్ పర్మి లెస్ గ్రాండ్స్ ఎక్రివై

119

శాముUEL బెకెట్ నవలలు

జర్మన్ ఆక్రమణ కాలంలో (Occupation) ఈ ప్రచురణ సంస్థ అనేకసార్లు పుస్తకాల జప్తులకు (saisies) గురైనప్పటికీ, నేటికీ ‘లా గాంగ్రీన్’ (La Gangrène), ‘లా క్వెశ్చన్’ (La Question) వంటి పుస్తకాలను ప్రచురిస్తూనే ఉంది; ఇవి అప్పటి అధికార వర్గాలకు ఎంతో ఇబ్బందికరంగా మారాయి. మార్సెల్ ప్రూస్ట్ లేదా ఫ్రాంజ్ కాఫ్కాల రచనలు తమ చేతికి ముసాయిదా (manuscript) రూపంలో వచ్చి ఉంటే, వాటిలోని గొప్పతనాన్ని తాను గుర్తించగలిగేవాడినో కాదోనని తనకు ఎప్పుడూ సందేహమేనని మాన్స్యూర్ లిండన్ ఒక సందర్భంలో పేర్కొన్నారు. అందుకే, సంస్థ బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత, ఇతర ప్రచురణకర్తలు తిరస్కరించిన ‘మోలోయ్’ (Molloy) నవల ముసాయిదాను ఆయన ఎంతో ఆసక్తితో, సానుకూల దృక్పథంతో చదివారు. ఇది ఒక అద్భుతమైన సృజన అని వెంటనే గ్రహించిన ఆయన, బెకెట్‌తో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. ఈ ఒప్పందం బెకెట్‌కు మంచి గుర్తింపును తీసుకురావడమే కాకుండా, విలువైన కొత్త రచనలను గుర్తించి, వాటికి అండగా నిలవగల ప్రచురణకర్తగా లిండన్‌కు మంచి పేరును, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కూడా అందించింది. బెకెట్ రాసిన ఫ్రెంచ్ పుస్తకాలన్నింటినీ ప్రచురించే ‘ఎడిషన్స్ ద మిన్విట్’ (Editions de Minuit) సంస్థ, నేడు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పేరుగాంచింది. రాబ్-గ్రిల్లె, బ్యూటర్, పింగెట్, సైమన్ వంటి ఇతర నవలా రచయితలను కూడా ఈ సంస్థ ఆకర్షించగలిగింది. లిండన్ తన రచయితలను కేవలం రచయితలుగానే కాకుండా స్నేహితులుగా భావిస్తారు. రచయితల కృతులను అంగీకరించేలా పాఠకలోకాన్ని సిద్ధం చేయడమే తన బాధ్యత అని ఆయన నమ్ముతారు. రచయితలు తాము రాసే రచనలను పాఠకులు స్వీకరిస్తారో లేదో అని ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని, అది కేవలం ప్రచురణకర్త చూసుకోవాల్సిన విషయమని ఆయన గట్టిగా నమ్ముతారు. ఒక రకంగా చెప్పాలంటే, ఆయన తన పాత్రను ఒక మిషనరీ (సేవా దృక్పథం కలిగిన వ్యక్తి) లాగా భావిస్తారు. బెకెట్‌ను పరిచయం చేయడానికి ఆయన సరైన వ్యక్తి; ఈ విషయంలో ఆయన చేసిన కృషి ఎంతో విలువైనది, దాని ప్రాముఖ్యతను ఎంత చెప్పినా తక్కువే అవుతుంది.

* * *

‘మోలోయ్’ (Molloy) అనేది ఒక త్రయానికి (trilogy) మొదటి భాగమని అందరికీ తెలిసిన విషయమే; ఈ త్రయంలో ‘మలోన్ డైస్’ (Malone Dies), ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) అనే మరో రెండు నవలలు కూడా ఉన్నాయి. రచయిత కోరుకున్నట్లుగానే, ఇప్పుడు ఇవన్నీ కలిపి ఒకే సంపుటిగా ఆంగ్లంలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ మూడు నవలలు 1946 మరియు 1949 మధ్య కాలంలో రచించబడ్డాయి. ఆ సమయంలో బెకెట్ అత్యంత ఏకాగ్రతతో పని చేసేవారు; ‘ఎల్యుథెరియా’ (Eleutheria) మరియు ‘గోడో’ (Godot) వంటి నాటకాలు కూడా ఇదే కాలంలోనే రూపుదిద్దుకున్నాయి. ఈ కాలం చివరలో ‘టెక్స్ట్స్ పూర్ రియన్’ (Textes pour rien) రచనలు వెలువడ్డాయి. రచయిత పేర్కొన్న దాని ప్రకారం, వీటి రచన క్రమం ఇలా ఉంది:

‘మోలోయ్’ (Molloy) – ‘ఎల్యుథెరియా’ (Eleutheria – మధ్యలో వదిలివేయబడింది) – ‘మలోన్ మ్యూర్ట్’ (Malone meurt) – ‘ఆన్ అటెండెంట్ గోడో’ (En attendant Godot) – ‘ది అన్నామినబుల్’ (L’Innommable) – ‘టెక్స్ట్స్ పూర్ రియన్’ (Textes pour rien).

తర్వాతి అధ్యాయాలలో, ఈ త్రయంలోని ప్రతి నవల గురించి విడివిడిగా చర్చిస్తాం. అయితే, బెకెట్ రచనలలోని ఇతర అంశాల కంటే కూడా, ఇవి ఒకే సమగ్ర రచనగా కలిసి ఉంటాయి.

120

మోలోయ్ మరియు మోరాన్

‘మోలోయ్’ నవలలో అత్యంత స్పష్టమైన అంశం ఏమిటంటే, ఇది రెండు భాగాలుగా—లేదా రెండు సుదీర్ఘ అధ్యాయాలుగా—విభజించబడి ఉండటం. ఈ రెండు అధ్యాయాలలోనూ కథనం ఉత్తమ పురుష (first-person) శైలిలో సాగుతుంది. మొదటి భాగంలో కథకుడు ‘మోలోయ్’ (చివరికి మనకు తెలిసే పేరు ఇది), రెండో భాగంలో ‘జాక్ మోరాన్’ (బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రలలో క్రైస్తవ నామం కలిగిన అతికొద్ది పాత్రల్లో ఇతను ఒకడు) తమ కథలను చెబుతారు.

మొదటి భాగం ప్రారంభంలో, మోలోయ్ తాను తన తల్లి గదిలో ఉన్నానని చెబుతాడు. అక్కడికి అతడిని ఒక వాహనంలో—బహుశా అంబులెన్స్‌లో—తీసుకువచ్చారు; ఎందుకంటే, అతను నడవడం మానేసి సరిగ్గా ‘గత ఏడాది’ అయ్యింది. ఇప్పుడు తన తల్లి ఉన్న చోట అతను ఉంటున్నాడు, కానీ ఆమెకు ఏమైందో అతనికి తెలియదు. తన కథను వ్రాసి ఇవ్వాలని ఒక వ్యక్తి వస్తుంటాడని, అతను వారానికి ఒకసారి వచ్చి తాను రాసిన పేజీలను తీసుకువెళ్తుంటాడని మోలోయ్ చెబుతాడు. ఆ తర్వాత, ఒక రకమైన దృశ్య రూపంలో, తన చివరి ప్రయాణం ఎలా మొదలైందో అతను వివరిస్తాడు. తాను ఒక కొండ శిఖరం మీద, ఒక బండరాయి నీడలో, ‘బెలాక్వా లాగానో, లేదా సోర్డెల్లో లాగానో, నాకు గుర్తులేదు’ అని వంగి కూర్చున్నానని అతను చెప్పాడు.

అక్కడి నుండి అతను ఒక పల్లెటూరి దారిలో ఒకరి వైపు ఒకరు నడుచుకుంటూ వస్తున్న ఇద్దరు మనుషులను చూశాడు.

వారు కలుసుకుని, కొన్ని మాటలు మార్చుకుని, ఆపై ఎవరి దారి వారు వెళ్ళిపోయారు.

ఫ్రెంచ్ మూలపాఠంలో, ఈ మనుషులను A మరియు B గా పేర్కొన్నారు.

1954 నాటి ఇంగ్లీష్ న్యూ వరల్డ్ రైటింగ్ సారాంశంలో కూడా వారు చాలావరకు A మరియు B గానే ఉన్నారు.

కానీ 1955 నాటి ప్రామాణిక అనువాదంలో వారు A మరియు C గా మారారు. ఇది బహుశా ఏబెల్ మరియు కైన్‌ల గురించిన ప్రస్తావన కావచ్చు. వారి గాథ (మొట్టమొదట 1954లో ‘డాంటే అండ్ ది లాబ్‌స్టర్’లో ప్రస్తావించబడింది) దేవుని అనుగ్రహాల అనూహ్య స్వభావం పట్ల బెకెట్‌కు ఉన్న ఆసక్తిని వివరిస్తుంది. ఎందుకంటే, ఎటువంటి స్పష్టమైన కారణం లేకుండా తన బలి కంటే తన సోదరుడి బలికే ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం చూసిన తర్వాత కైన్ ‘భూమి నుండి శపించబడ్డాడు’. కానీ A మరియు C లు వరుసగా కామియర్ మరియు మెర్సియర్‌లను కూడా గుర్తుచేసుకుంటారు: వారు ‘బహుశా ఒకరికొకరు తెలుసు’, ఒకరు పొట్టిగా, మరొకరు పొడవుగా ఉంటారు, వారిలో కనీసం ఒకరైనా వృద్ధుడిగా కనిపిస్తారు, మరియు A, వ్రాతప్రతిలో ఒక చోట కామియర్ లాగా, తన తలను ఛాతీపై వంచి నడుస్తాడు. (అంతేకాకుండా, గోడోలో చాలా చెప్పబడిన ఇద్దరు దొంగలను కూడా A మరియు C సూచిస్తారు, ఎందుకంటే మొల్లాయ్ తరువాత వారిని ‘మెస్ డ్యూ లారన్స్’ (నా ఇద్దరు దొంగలు) అని స్పష్టంగా ప్రస్తావిస్తాడు.)

C అనే వ్యక్తి ఒక వంకర టోపీని ధరించి ఉంటాడు, దానిని మోరాన్ కథలో తరువాత చూసినప్పుడు, ‘ఆకారం మరియు రంగులో చాలా అసాధారణంగా ఉంది… నేను ఇంతకు ముందెన్నడూ చూడని విధంగా ఉంది’ అని వర్ణిస్తాడు, మరియు అతను ఒక లావుపాటి కర్రను పట్టుకొని ఉంటాడు, దానిని మొల్లాయ్ తరువాత అడవి అంచున అతని గురించి మళ్ళీ ఆలోచించినప్పుడు గద అని పిలుస్తాడు, మరియు ఈ గదను చేతిలో పట్టుకొని C అడవిలో మోరాన్‌ను సమీపిస్తాడు. కాబట్టి, ఆ ప్రాథమిక దర్శనం కథలోని మిగిలిన భాగం కోసం ఎంతో ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంటుంది;

కానీ మోల్లాయ్ త్వరలోనే, తాను ‘నా సిగ్గును కప్పుకోవడానికి పనికొచ్చే చింపిరి గుడ్డలు’ అని పిలిచే వాటిని పక్కన పడేసి,

నిద్రలేచిన వెంటనే తాను బయలుదేరాలని నిర్ణయించుకున్నానని చెబుతాడు.

122

మోలోయ్ అండ్ మోరాన్

అతను తన కథను తన తల్లి గదిలో కూర్చుని చెబుతుంటాడు, కానీ ఈలోగా ఆమెకు ఏమైందో అతనికి తెలియదు. ఇలా, మొదటి భాగం ముగింపు ప్రారంభానికి దారితీస్తుంది, అలాగే ప్రారంభం ముగింపుతో ముడిపడి ఉంటుంది; దీనివల్ల ఈ కథ ఒక వలయాకారంలో సాగుతుంది.

పైకి చూసినప్పుడు, రెండవ భాగం పూర్తిగా భిన్నంగా కనిపిస్తుంది. కథకుడు వెంటనే తన పేరును వెల్లడిస్తాడు. అతను చాలా పద్ధతులు పాటించే వ్యక్తి, ఆచరణాత్మక కాథలిక్, తన ఆస్తిపాస్తుల పట్ల గర్వపడే ఒక సంపన్న గృహస్థుడు. అంతేకాకుండా, అతను ఒక రహస్య సంస్థలో (దీనిని ‘యూడి’ అనే వ్యక్తి నడుపుతుంటాడు) పనిచేసే ఉద్యోగి. మనం చదవబోయే నివేదికను సిద్ధం చేయమని ఈ సంస్థే అతన్ని కోరుతుంది. మోరాన్ కథ ఒక వేసవి ఆదివారం మొదలవుతుంది. ఆ సంస్థకు చెందిన దూత ‘గేబర్’, మోరాన్ విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న సమయానికి వచ్చి, వెంటనే తన కుమారుడితో (అతని పేరు కూడా జాక్వెస్) బయలుదేరమని అతనికి అత్యవసర ఆదేశాలు ఇస్తాడు. వారు ‘మోలోయ్’ అనే వ్యక్తి కోసం వెతకాలి—గేబర్ ఆ పేరును ‘మోలోయ్’ అని చెప్పినప్పటికీ, మోరాన్‌కు అది ‘మూస్’ (MoUose) అనిపిస్తుంది; ఎందుకంటే, ఆ వ్యక్తి అతనికి అపరిచితుడు కాదు. ఆ ఆదివారం అంతటా, మోరాన్‌లో ఆందోళన పెరుగుతూ పోతుంది. మొదట్లో గేబర్ దీనిని కేవలం ‘అర్థం లేని విషయం’ అని కొట్టిపారేసినప్పటికీ, ఇది సాధారణమైన వ్యవహారం కాదని త్వరలోనే తేలిపోతుంది. దీనివల్ల మోరాన్ మొదట ఆందోళనకు, ఆపై అయోమయానికి గురవుతాడు. చివరకు, “నాకు పిచ్చి పడుతోంది” అని, “సాధారణంగా చాలా తెలివిగా ఉండే నేను, ఇప్పుడు తడబడుతున్నాను” అని అతను అంగీకరిస్తాడు. ఆదివారం జరగాల్సిన చివరి ప్రార్థనా సమావేశాన్ని (mass) కోల్పోవడంతో, అతను ప్రత్యేకంగా ప్రార్థనలో పాల్గొంటాడు, కానీ దానివల్ల అతనికి ఎటువంటి ఉపశమనం లభించదు. ఆలస్యంగా తిన్న భోజనం అతని కడుపులో భారంగా తయారవుతుంది. ఎంతో కష్టపడి, శ్రమతో అతను ప్రయాణానికి సిద్ధమవుతాడు. బాత్‌రూమ్‌లో తన కుమారుడికి ఎనిమా (enema) ఇస్తున్న సమయంలో, అతని మోకాలిలో ఒక్కసారిగా తీవ్రమైన నొప్పి కలుగుతుంది. మోరాన్ చేసే పని ఏమిటంటే, కొంతమంది వ్యక్తులను వెతికి పట్టుకోవడం—ఉదాహరణకు, ఒక సందర్భంలో ‘యెర్క్’ (Yerk) అనే వ్యక్తిని వెతకడం—ఆపై వారికి సంబంధించి అందిన ప్రత్యేక సూచనల మేరకు వ్యవహరించడం; కొన్నిసార్లు అతను ఒక నివేదికను కూడా సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. “నేను గనుక అంత సులభంగా మాట్లాడేవాడినైతే, మీకు ఎన్ని కథలు చెప్పగలనో!” అని అతను అంటాడు. “నా తలలో ఎంతమంది వ్యక్తుల సందడి ఉందో, మరణశయ్యపై ఉన్నవారి గ్యాలరీయే నాలో ఉంది! మర్ఫీ, వాట్, యెర్క్, మెర్సియర్… ఇలా ఇంకా ఎంతోమంది.” అంటే, బెకెట్ సృష్టించిన ముందరి పాత్రల గురించి మోరాన్‌కు ఇప్పటికే బాగా తెలుసు; ఒకానొక దశలో, “వీరంతా ఒకరోజు స్వర్గంలో మళ్ళీ కలుస్తారేమో… మోలోయ్, అతని తల్లి, యెర్క్, మర్ఫీ, వాట్, గార్నియర్, ఇంకా మిగిలిన వారంతా?” అని అతను తనలో తాను ప్రశ్నించుకుంటాడు. అయితే, మోలోయ్ విషయానికి వస్తే, అతడిని కనుగొన్న తర్వాత ఏమి చేయాలో మోరాన్‌కు స్పష్టత లేదు; ఎందుకంటే, ఆ విషయంలో గాబర్ (Gaber) ఏమి చెప్పాడో అతనికి గుర్తులేదు. చివరికి అది అతనికి ఎప్పటికీ తెలియదు కూడా.

ప్రయాణం మొదలుపెట్టిన కొద్ది కాలానికే, మోరాన్ మోకాలిలో మళ్ళీ నొప్పి మొదలై, కాలు చచ్చుబడిపోతుంది. ప్రయాణానికి ఆటంకం కలగకుండా ఉండటానికి, అతను తన కొడుకును దగ్గరలోని పట్టణానికి పంపి సైకిల్ తీసుకురమ్మంటాడు; ఆ అబ్బాయి మూడు రోజుల పాటు తిరిగి రాడు. ఈ సమయంలో మోరాన్‌కు రెండు ముఖ్యమైన సంఘటనలు ఎదురవుతాయి. మొదటిది, మోలోయ్ ‘C’ అని పేర్కొన్న వ్యక్తి—లేదా అతడిని పోలిన మరొక వ్యక్తి—అడవిలో మోరాన్ దగ్గరకు వచ్చి, కొంచెం రొట్టె అడుగుతాడు. ఆ వ్యక్తి చేతిలో ఒక పెద్ద కర్ర లేదా గద ఉంటుంది, ఒంటిపై లావుపాటి కోటు ఉంటుంది. అతని చూపులో ఒక రకమైన చల్లని తీవ్రత ఉంటుంది—”అలాంటి చూపును నేను అంతకుముందెన్నడూ చూడలేదు.” అంతేకాకుండా…

అతని ముఖం తెల్లగా, ఎంతో హుందాగా ఉంది; అది చూస్తుంటే నాకేదో అనిపించింది… అతని తలపై మురికిగా ఉన్న తెల్లని జుట్టు దట్టంగా, చెల్లాచెదురుగా ఉంది. అతని ముఖం కూడా మురికిగా, వెంట్రుకలతో నిండి ఉంది—అవును, అది పాలిపోయి, ఒక రకమైన గంభీరతను కలిగి ఉండి, మురికిగా, వెంట్రుకలతో నిండి ఉంది. అతని ఉచ్చారణ ఏదో పరాయి దేశం వారిలా, లేదా చాలా కాలంగా మాట్లాడటం మానేసిన వ్యక్తిలా ఉంది.

ఈ వర్ణనను బట్టి చూస్తే, ఆ వ్యక్తి మెర్సియర్‌లా అనిపిస్తాడు; బహుశా అతనే కావచ్చు. మోరాన్ అతనికి ఒక ముక్క రొట్టెను ఇచ్చి, ప్రతిగా అతని చేతిలో ఉన్న కర్ర బరువును చూసేందుకు అనుమతి కోరుతాడు. ఆ తర్వాత ఆ వ్యక్తి అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోతాడు:

అతను వేగంగా, అస్థిరమైన అడుగులతో నడిచాడు. తరచుగా తన దిశను మార్చుకుంటూ, ఆ కర్రను ఏదో అడ్డుగా ఉన్నట్లుగా ఈడ్చుకుంటూ వెళ్ళాడు. నేను అక్కడే నిలబడి, అతను వెళ్ళే వైపు చూస్తూ ఉండిపోవాలని, కాలం అక్కడే స్తంభించిపోవాలని కోరుకున్నాను. ఒక ఎడారి మధ్యలో, మధ్యాహ్నపు ఎండలో నిలబడి, అతను క్షితిజ సమాంతర రేఖపై ఒక చిన్న చుక్కలా కనిపించేంత వరకు అతన్నే చూస్తూ ఉండాలని అనిపించింది. నేను చాలా సేపటి వరకు బయటే గడిపాను.

మరుసటి రోజు, మోరాన్ ఒక బలమైన కర్రను తీసుకుని, దానితో మంటను కదుపుతుండగా, పూర్తిగా భిన్నమైన మరొక వ్యక్తి అతన్ని సమీపిస్తాడు:

అతను పొట్టిగా, దృఢమైన శరీరంతో ఉన్నాడు. అతను ముదురు నీలం రంగులో ఉన్న, వికారమైన కత్తిరింపు కలిగిన ఒక లావుపాటి సూటును (డబుల్ బ్రెస్ట్ ఉన్నది), మరియు విపరీతంగా వెడల్పుగా ఉన్న నల్లని బూట్లను ధరించి ఉన్నాడు… అయితే, ఇవన్నీ ఒక ఎత్తు అయితే, అతని ముఖం మరొక ఎత్తు—దురదృష్టవశాత్తూ, అది కొంతవరకు నా ముఖాన్ని పోలి ఉంది… అదే చిన్నపాటి, సరిగ్గా పెరగని మీసం, అదే చిన్నపాటి, కుతంత్రం తెలిసిన కళ్ళు, అదే వింతగా ఉబ్బిన ముక్కు, మరియు సన్నని ఎర్రని పెదవులు. “నీకు నాలుక లేదా?” అని అతను అడిగాడు. “నాకు నువ్వు తెలియదు” అని నేను అన్నాను. నేను నవ్వాను. కావాలని చమత్కారంగా ఏమీ అనలేదు.

అతను మోరాన్‌ను, కర్ర పట్టుకున్న ఆ వృద్ధుడు అటుగా వెళ్ళడం చూశావా అని అడుగుతాడు. మొరాన్, ‘శరీరమంతా వణికిపోతూ’, కాదని సమాధానమిచ్చి, ఆ పొట్టి వ్యక్తిని తన దారి నుండి పక్కకు వెళ్లమని ఆదేశిస్తాడు; కానీ దానివల్ల ఎటువంటి ఫలితం ఉండదు. అప్పుడు అతను ఆ వ్యక్తిని కర్రతో కొట్టి చంపేస్తాడు. ‘అతను ఇక నాలా లేడు’ అని మొరాన్ స్పష్టమైన ఉపశమనంతో అంటాడు; అంతేకాకుండా, అతని బిగుతుగా ఉండే కాలు, కనీసం కొంత సేపటి వరకైనా, మళ్లీ సాధారణ స్థితిలో వంగుతుంది.

తన కొడుకు సైకిల్‌తో తిరిగి వచ్చినప్పుడు, జరిగిన విషయాల గురించి వాడు ఏమీ చెప్పడు.

124

మొల్లాయ్ మరియు మోరన్

సంఘటనలు జరిగి, చివరికి, కొడుకు గుర్రం మీద, తండ్రి వాహనం మీద ప్రయాణిస్తూ,

వారు మొల్లాయ్ ప్రాంతానికి చేరుకుంటారు. ఒక పెద్ద గొడవ తర్వాత, ఒక రాత్రి జాక్వెస్ తన తండ్రిని వదిలి వెళ్ళిపోతాడు, ఆ వెంటనే గేబర్ ప్రత్యక్షమై మోరన్‌ను ఇంటికి తిరిగి రమ్మని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. సహజంగానే మోరన్, తన యజమాని యూడీ తన మీద కోపంగా ఉన్నాడో లేదో అని ఆందోళన చెందుతాడు:

కానీ లేదు, యూడీ తనలో తానే నవ్వుకుంటూ, గేబర్‌తో ‘జీవితం ఒక అందమైన విషయం… మరియు ఎప్పటికీ ఆనందాన్నిచ్చేది’ అని చెబుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది.

‘అతను మానవ జీవితం గురించి చెప్పాడని అనుకుంటున్నావా?’ అని మోరన్ అడుగుతాడు, కానీ గేబర్ అప్పటికే అదృశ్యమైపోతాడు.

అప్పుడు మోరన్, పెరుగుతున్న బలహీనతతో బాధపడుతూ, తన తిరుగు ప్రయాణాన్ని ప్రారంభిస్తాడు. ఒక సాయంత్రం, కుండపోత వర్షంలో, ఒక రైతు బెదిరిస్తూ మోరన్‌ను తన భూమి నుండి వెళ్ళిపొమ్మని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. తన పసికందును కోల్పోయినప్పుడు తన భార్యను కాపాడిన టర్డీ మాడోనా వద్దకు నేరుగా ఒక సరళరేఖలో వెళ్తానని మొక్కుబడి తీర్చుకుంటున్నట్లు నటించడం ద్వారా మాత్రమే మోరన్ ఆ హింస నుండి తప్పించుకుంటాడు (వాస్తవానికి దీనికి విరుద్ధంగా జరిగిందని స్పష్టమవుతోంది, ‘నేను నైనేట్‌ను మిస్ అవుతున్నానని కాదు’ అని అతను నిస్సారంగా జతచేస్తాడు). ఈ విధంగా మోరన్ క్షేమంగా ఇంటికి చేరుకుంటాడు. అతని ఇల్లు నిర్మానుష్యంగా ఉంది, అతని తేనెటీగలు చనిపోయి ఉన్నాయి మరియు అతని కోళ్లు అదుపు లేకుండా తిరుగుతున్నాయి. అతను చేరుకునేసరికి వసంతకాలం; అతను మే మరియు జూన్ నెలలను తన తోటలో గడుపుతాడు, మరియు ఆగష్టులో, తన నివేదిక రాసిన తర్వాత, మళ్ళీ వెళ్ళిపోవాలని, స్వేచ్ఛ పొందడానికి ప్రయత్నించాలని, తన పురుషత్వాన్ని తిరస్కరించి, భూమికి దగ్గరగా జీవించాలని నిశ్చయించుకుంటాడు. అందువల్ల, నివేదిక గురించి మొదట్లో మరియు చివర్లో కూడా ప్రస్తావించబడిన ఈ రెండవ భాగం కూడా వలయాకారంలో ఉంటుంది.

ఈ కథా నేపథ్యం మనకు ఇప్పటికే తెలిసిన ఒక గ్రామీణ ప్రాంతం: కోట గోడలు, వంపు తిరిగిన ప్రవేశ ద్వారాలు కలిగిన ఒక పట్టణం (మొల్లాయ్ జన్మస్థలం), డబ్లిన్ లాగా రెండు కాలువలచే చీల్చబడి ఉంది, మరియు కొండలు (వాటిని పర్వతాలు అని కూడా పిలుస్తారు)^, మైదానం, అడవి మరియు సముద్రంతో కూడిన గ్రామీణ ప్రాంతం.

ఆ ప్రాంతం నిస్సందేహంగా ఐర్లాండే, దానిని మరోసారి ‘ద్వీపం’ అని పిలుస్తారు, కానీ

మొల్లాయ్ దాని గురించి తాను కొద్ది కాలం క్రితమే బాగా తెలిసినట్లుగా మాట్లాడతాడు:

అక్కడి వాతావరణం గురించి, లైంగిక విషయాల పట్ల అక్కడి ప్రజల మౌనం గురించి అతను, ‘బహుశా నా కాలం నుండి పరిస్థితులు మారిపోయాయి’ అని అంటాడు.

మరోసారి, నాణేలు పౌండ్లు, షిల్లింగ్‌లు మరియు పెన్స్‌లుగా ఉన్నాయి. స్థలాల పేర్లు — టిక్సిర్డీ, బ్యాలీ మరియు హోల్ — ఆంగ్లంలోని అశ్లీల పదాలు, మరియు వ్యక్తుల పేర్లు ఐరిష్ లేదా ఫ్రెంచ్ భాషకు చెందినవి: జాక్వెస్ పేరు ఫ్రెంచ్, మరియు మోరన్ పేరు ఐరిష్. ఈ రెండింటి కలయిక ఆ రచన యొక్క ఫ్రాంకో-ఐరిష్ స్వభావాన్ని సూచిస్తుంది. బెకెటియన్ పేర్ల విషయానికి వస్తే, థామ్స్ డబ్లిన్ డైరెక్టరీ ఉపయోగకరమైన సమాచారాన్ని అందిస్తుందని గమనించడం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. అక్కడ మనకు దాదాపు అన్ని ప్రధాన పేర్లు అధిక సంఖ్యలో కనిపిస్తాయి, ఎందుకంటే స్పష్టమైన పేర్లతో పాటు…

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-11-26-ఉయ్యూరు .–

Posted in రచనలు | Tagged , , , | Leave a comment

–అజ్ఞాత సోదరి- -కవిత (త్రివేణి)

–అజ్ఞాత సోదరి- -కవిత (త్రివేణి)

రచన: శ్రీమతి పద్మావతి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(బాలకవయిత్రి పద్మావతి, బెర్హంపూర్‌కు చెందిన శ్రీ నాభి రామకృష్ణారావు గారితో వివాహం జరిగిన పది రోజుల తర్వాత, ఏప్రిల్ 1920లో కన్నుమూశారు. ఆమె మరణ దుఃఖంలో, ఆ యువకుడు తన ప్రియమైన వధువు యొక్క నోట్-బుక్‌లను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి, ఆమె కవితలలో అధిక భాగానికి టైప్‌స్క్రిప్ట్ తయారుచేశారు. శ్రీ హరింద్రనాథ్ చటోపాధ్యాయ గారిచే వాటిని సంకలనం చేయించిన తర్వాత ప్రచురించాలని ప్రతిపాదించబడింది. అయితే, ఈలోగా, శ్రీ రామకృష్ణారావు గారు ఎంతో దయతో వాటిలో కొన్నింటిని తన చిన్ననాటి స్నేహితుడైన సంపాదకుడు త్రివేణి గారికి అందజేశారు. ఏప్రిల్ 1928లో, సుప్రసిద్ధ కళాసాహిత్య విమర్శకుడైన శ్రీ జి. వెంకటాచలం గారు “పద్మావతి: బాలకవయిత్రి” అనే శీర్షికతో ఒక వ్యాసాన్ని అందించారని పత్రిక పాఠకులకు గుర్తుండే ఉంటుంది. –సంపాదకుడు, త్రివేణి).

(1)

ఎంత ప్రకాశవంతమైన కళ్ళతో లెవోనా,

విషాదపు కన్నీరు కార్చే లెవోనా,

ఒక చీకటి వేసవి రాత్రి లెవోనా

తాను కోల్పోయిన ప్రియురాలి కోసం దుఃఖించింది.

“ఓ గాలి, ఆమె మధురమైన గుసగుసలు వినేదానా,

నా గర్వించదగిన ప్రేమకు కారణమేమిటి?

గాలి, నీ దయను నాకు చెప్పు.”

ఓ గాలి, నా ప్రియురాలి హృదయం తెలిసినదానా,

అయినా ఆ ఉధృతమైన గాలి ప్రతిధ్వనించింది

“నీ కోసం కాదు లెవోనా,

లేదు, నా ప్రియమైన లెవోనా.”

“ఓ ఆమె ఉదయపు శ్వాసను పీల్చే పువ్వులారా,

ఆమె ఏ ప్రేమ మాటలు గుసగుసలాడింది?

మీరు ఆమె నవ్వుతున్న కళ్ళను చూశారు

ఓ వికసించే పువ్వులారా, అవి నా కోసమేనా?”

“ఓ ఆమె పాదాల చుట్టూ నాట్యం చేసే అలలారా,

ఓ ఆమె స్ఫటికపు కళ్ళకు వెలుగునిచ్చే అలలారా,

నాకు తెలియని ఆ చూపులు ఏవి?

ఆమె నిట్టూర్పుల అర్థం ఏమిటో మీకు బాగా తెలుసు?”

అయినా ఆ ఉధృతమైన అలలు చుట్టూ ప్రతిధ్వనించాయి

నీ కోసం కాదు లెవోనా,

లేదు నా ప్రియమైన లెవోనా!”

“అయ్యో!” అయ్యో!” లెవోనా విలపించింది,

నిన్ను తెలుసుకున్న నాకు ఎంత కష్టమో

నిన్ను ఎంతగానో ప్రేమించాను – చాలా బాగా, చాలా బాగా,

కానీ సోదరీ, నీవు నిజాయితీపరురాలివి కాదు.

(2)

చంద్రుడు పైకి పాకాడు, నేను పాడాను,

నీకోసం ఒక పాట పాడాను;

దగ్గరకూ దూరంగా వెతికాను, వ్యర్థమే

నా దగ్గరకు వస్తావా?

ప్రేమ అంటే ఏమిటో తెలుసుకునేలోపే

నా నుండి చాలా దూరంగా మాయమయ్యావు,

నీ పేరు తెలుసుకునేలోపే

నువ్వు నాకు శూన్యం.

ఒక కలలా మాయమయ్యావు, అయినా ప్రేమిస్తున్నాను,

జ్ఞాపకం ఎంత మధురం.

(3)

తూర్పు గాలి చల్లగా, నిస్తేజంగా వీస్తోంది

నా హృదయం లోపల విచారంగా, అలసిపోయి ఉంది.

ఇసుక వెంబడి సముద్రం ఉప్పొంగుతోంది,

నన్ను ఎగతాళి చేయడానికి వెన్నెల తీరం మెరుస్తోంది.

తిరిగి రా, ఓ! నా దగ్గరకు తిరిగి రా!

నీవు లేనిదే ఈ ప్రపంచం శూన్యం,

పువ్వులు వాడిపోతాయి, గాలి రోదిస్తుంది,

నీవు ఏమై ఉన్నావో అది ఒక కథగా మిగిలిపోతుంది.

నక్షత్రం ఏమై ఉందో, నీవు కూడా అదే.

నా నక్షత్రానికి నేను ఏమి ఇస్తానో, అదే నీకు ఇస్తాను.

నా నక్షత్రం కోసం నేను ఎంతో శ్రద్ధగా ఎదురుచూస్తాను, ప్రేమిస్తాను;

దాని కోసమే నేను జీవిస్తున్నాను, నీ కోసమే జీవిస్తున్నాను.

(4)

ఓ ప్రపంచమా, ఎంతో మధురంగా శ్వాసించే నా ప్రపంచమా,

ఈ ప్రపంచం నాకు ఎందుకు ఇంత చేదుగా ఉంది!

ఓ నక్షత్రాలారా, అస్తమించని నా నక్షత్రాలారా,

మీ చిరునవ్వుల ముఖాలను ఎందుకు దాక్కుంటున్నారు!

చంద్రుడు చల్లగా, ప్రకాశవంతంగా వెలుగుతున్నాడు,

నాకు అది శాశ్వతమైన రాత్రి.

(5)

దారిపై అడుగుల చప్పుడు వినబడుతోంది,

నీ కోసం ఎంతో కాలంగా ఎదురుచూస్తున్నాను;

ఒక తెల్లని వస్త్రం గది అంతటా మెల్లగా పాకుతోంది,

కానీ నీవు ఆమెవి కాదు.

(6)

(కౌగిలించుకొని)…ఎవరి కోసం అని ఎందుకు అడుగుతున్నావు

నా హృదయం ఎవరి కోసం తపిస్తుందో నీకు తెలిసినప్పుడు.

ఇల్లు మధురం, ఓ మధురమైన ఇల్లు!

కానీ నా తల్లి కన్నా మధురమైనది, నీవు మధురమైన దానివి. కళ.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –11-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

–నిరుద్యోగులు(త్రివేణి)

–నిరుద్యోగులు(త్రివేణి)

– ఎస్. వి. రామమూర్తి, ఐ.సి.ఎస్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

‘నిరుద్యోగులు’ అని మనం అన్నప్పుడు, మనకు మొదటగా గుర్తుకు వచ్చే వర్గం ఆంగ్ల విద్యనభ్యసించిన వారిలోని నిరుద్యోగులు. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో ఐరోపాలో ఆర్థిక, రాజకీయ మరియు సామాజిక రంగాలలో భారీ మార్పులు సంభవించాయి. అదే శతాబ్దంలో భారతదేశ పరిపాలనా బాధ్యతలను ఇంగ్లాండ్ చేపట్టినప్పుడు, అది భారత పరిపాలనా వ్యవస్థలో ఐరోపా పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టింది. ఈ పద్ధతులను అమలు చేయడానికి ఆంగ్ల విద్య ఒక సాధనంగా ఉపయోగపడింది. ఆంగ్ల విద్య ద్వారా మంచి ఆదాయం లభించే ఉద్యోగాలు పొందవచ్చని భారతీయ మేధావి వర్గాలు గ్రహించాయి. దీనితో, పాత విద్యా విధానం నుండి కొత్త విద్యా విధానం వైపు యువత పెద్ద సంఖ్యలో తరలివచ్చారు. అయితే, గత ప్రపంచ యుద్ధం ఈ పరిణామాలకు అడ్డుకట్ట వేసింది. గత రెండు దశాబ్దాలుగా, పరిపాలనా అవసరాలకు అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ సంఖ్యలో విద్యావంతులు తయారయ్యారు. ఇది భారతదేశంలోనే కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగింది. ఉదాహరణకు, గత రెండు దశాబ్దాలలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించే వారి సంఖ్య భారతదేశంలో మరియు అమెరికాలో రెండు నుండి మూడు రెట్లు పెరగగా, జపాన్‌లో ఆరు రెట్లు పెరిగింది. ఉన్నత విద్య పెరగడానికి, తద్వారా విద్యావంతులలో నిరుద్యోగం ఏర్పడటానికి దారితీసిన కారణాలు భారతదేశంలోనూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగానూ దాదాపు ఒకేలా ఉన్నాయి. కానీ, భారతదేశంలో దీని ప్రభావం మరింత తీవ్రంగా ఉంది. ఆంగ్ల విద్య, భారత్‌ను తమ పద్ధతుల్లో పాలించడానికి బ్రిటీషర్లకు తోడ్పడటమే కాకుండా, భారతీయులు పాశ్చాత్య సంస్కృతితో మమేకం కావడానికి కూడా ఒక మార్గంగా నిలిచింది. భారతదేశంలో వేల సంవత్సరాలుగా పేరుకుపోయిన అపారమైన అనుభవాలు, జ్ఞాన సంపదలు; ప్రాచీన ఐరోపా సంపదలతోనూ, ముఖ్యంగా పునరుజ్జీవనోద్యమం (Renaissance) తర్వాత ఐరోపాలో వచ్చిన శక్తివంతమైన మార్పులతోనూ సంపర్కంలోకి వచ్చాయి. ఒక సామ్రాజ్యం కామన్వెల్త్‌గా పరిణామం చెందుతున్న తరుణంలో జరిగిన ఈ కలయిక, ప్రపంచ సంస్కృతి వికాసానికి ఎంతో ఆశాజనకంగా అనిపించింది. అయితే, ఆంగ్ల విద్యనభ్యసించిన వారిలో నిరుద్యోగం పెరగడం వల్ల, ఈ సాంస్కృతిక కలయిక కష్టతరం కావడమే కాకుండా, దానికి వ్యతిరేకమైన ధోరణులు కూడా తలెత్తుతున్నాయి.

ఇటీవలి కాలంలో మనం తరచుగా వింటున్న మరో నిరుద్యోగ వర్గం ఉంది—అదే ఆధునిక పారిశ్రామిక పట్టణ కార్మిక వర్గం. గత ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత, భారతదేశంలో పారిశ్రామిక అభివృద్ధి వేగవంతమైంది. భారీ పరిశ్రమలకు సంబంధించిన ఆవర్తన ఉపాధి మరియు నిరుద్యోగ సమస్య భారతదేశంలో కూడా కనిపిస్తోంది. భారతీయ కర్మాగార కార్మికులు అనుభవించే బాధ అత్యంత వాస్తవమైనది; వారు దీనికి వ్యతిరేకంగా తీవ్రంగానే తిరుగుబాటు చేస్తారు. గ్రామంలో ఉన్నప్పుడు ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థ ద్వారా కార్మికుడికి లభించిన భద్రత, అతను కొత్త ఉపాధి కోసం పట్టణానికి తరలివెళ్లినప్పుడు ఇక లభించదు. గ్రామంలో ఉన్నట్లుగా తక్కువ ఖర్చుతో, సరళంగా జీవించడం అతనికి సాధ్యం కాదు. పట్టణాల్లోని అవకాశాలు అతనికి కొత్త రకమైన భోగవిలాసాల పట్ల కోరికలను కలిగిస్తాయి. గ్రామాలతో పోలిస్తే, పట్టణాల్లో నిరుద్యోగాన్ని భరించడం మరింత కష్టతరంగా ఉంటుంది.

తరువాత, పాతకాలపు పారిశ్రామిక కార్మికులలోని నిరుద్యోగుల విషయం ఉంది, వీరు కొన్నిసార్లు పట్టణాలలో, కానీ తరచుగా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఉంటారు. చేనేత కార్మికుల నిరుద్యోగం ప్రత్యేకంగా దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది, ఎందుకంటే అత్యధిక ప్రజలకు ఉపాధి కల్పించే ఏకైక పాతకాలపు పరిశ్రమ ఇదే. కానీ నూలు వడికేవారు, కమ్మరివారు, వడ్రంగివారు మొదలైన ఇతర చేతివృత్తులవారు కూడా బాధపడుతున్నారు. వారు తయారుచేసే వస్తువులు యంత్రాలతో తయారైన వస్తువులంత చౌకగా ఉండవు. వారు తయారుచేసే వస్తువుల మోజు తగ్గిపోతోంది. గ్రామీణ పారిశ్రామిక జీవనం యొక్క విచ్ఛిన్నం గ్రామాన్ని ఒక క్యాన్సర్ లాగా తినేస్తోంది. పని తక్కువగా ఉండే కాలాల్లో పరిశ్రమల నుండి వ్యవసాయానికి లభించే జీవనాధారం తొలగిపోతుంది. వికేంద్రీకృత గ్రామీణ పరిశ్రమ వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు అందించగల చలనశీలత కోల్పోతుంది. ఎవరి ద్వారా పాత విజ్ఞానం, పాత కళలు గ్రామంలోకి ప్రవహించాయో ఆ గ్రామ చేతివృత్తులవారు కృశించిపోయినప్పుడు, గ్రామంలోకి కొత్త ఆలోచనలు ప్రవహించే మార్గాలు మూసుకుపోతాయి. పరిశ్రమల అభివృద్ధి ద్వారా గ్రామ వనరులకు గ్రామంలోని మేధస్సును అన్వయించుకునే అవకాశం కనుమరుగైంది.

తరువాత, గ్రామీణ రైతులలోని నిరుద్యోగుల వంతు వచ్చింది. వారు చాలా కాలంగా సహనంతో కూడిన బాధలను, దీర్ఘకాలిక అల్ప ఉపాధిని అనుభవిస్తున్నారు. ప్రతి సంవత్సరం ఒక సంక్షోభమే, ఎందుకంటే పంటకాలం అనుకూలంగా ఉండవచ్చు లేదా ఉండకపోవచ్చు. ఒకప్పుడు వర్ధిల్లి, ఇప్పుడు కుటీర పరిశ్రమలను చేపట్టలేని రైతుకు, సంవత్సరంలో సగం కాలం చేయడానికి పని ఉండదు. అయినప్పటికీ, గ్రామాల చుట్టూ కొత్త ఆలోచనలు, జీవనవిధానం ఉద్భవిస్తున్నాయి. గ్రామం యొక్క నిరాడంబరత, దాని సంతృప్తి, దాని స్వయం సమృద్ధి, దాని జీవన నిర్మాణం – ఇవన్నీ కలత చెందుతున్నాయి. గతంలో రైతులు ప్రతికూల రుతువులు, చెడ్డ పాలకులు, తప్పుడు పద్ధతుల వల్ల బాధపడ్డారు. కానీ గ్రామం అటువంటి చెడుల నుండి రక్షణ కవచాలను నిర్మించుకుంది. అటువంటి రక్షణ కవచాలు ఇప్పుడు పనిచేయడం లేదు.

చివరగా, పాత విజ్ఞానాన్ని అనుసరించే పండితులు, వైద్యులు, కళాకారులు వస్తారు. వీరి వస్తువులు భారతదేశంలోని కొత్త ధనవంతుల మధ్య ఆదరణ పొందడం లేదు, అమ్ముడుపోవడం లేదు. కొత్త విజ్ఞానం యొక్క ఉధృతి కారణంగా ఈ రకమైన నిరుద్యోగం గమనించబడదు. అయినప్పటికీ, ఇది అత్యంత విషాదకరం. ఇక్కడ గాలి, వెలుతురు, ఆహారం లేకపోవడం వల్ల భారతీయ జీవనపు ఆకులు, కొమ్మలు మాత్రమే కాకుండా, దాని మూలాలే ఎండిపోతున్నాయి. శతాబ్దాలుగా భారతదేశం జీవితాన్ని అన్వేషించి, అర్థం చేసుకుని, దానిపై ప్రయోగాలు చేసిన చరిత్రను తుడిచిపెట్టేస్తుందని ఎవరూ ఆశించలేరు. మన జీవితాన్ని పునర్నిర్మించకుండా, దానికి అనుబంధంగా, పునఃసర్దుబాటు చేయడానికి, పునఃదిశానిర్దేశం చేయడానికి ఐరోపా సహాయపడుతుందని మనం ఆశించవచ్చు. అయినప్పటికీ, అవివేకంతో కూడిన దుబారాతో, మనం మన జీవితంలోని సృజనాత్మక మూలాలను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నాము.

ఇక్కడ నిరుద్యోగంతో బాధపడుతున్న ఐదు వర్గాల సమూహం ఉంది. ఒకవైపు, పట్టణాలలో నివసిస్తూ, విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ఆరాధిస్తూ, ఉన్నత జీవన ప్రమాణాలను కోరుకుంటూ, వ్యక్తి స్వేచ్ఛను నొక్కిచెప్పే ఆధునిక పరిపాలకులు, ఆధునిక చేతివృత్తి కళాకారులు ఉన్నారు. మరోవైపు, ప్రధానంగా గ్రామాలలో నివసిస్తూ, మత ఆచారాలను పాటిస్తూ, నిరాడంబరమైన, దాదాపు నిరాడంబరమైన జీవితాన్ని గడుపుతూ, ఉమ్మడి కుటుంబంలో భద్రతను పొందే పాతకాలపు చేతివృత్తి కళాకారులు, సాంప్రదాయ పద్ధతులను అనుసరించే రైతులు, పాత విజ్ఞానాన్ని నిలబెట్టేవారు ఉన్నారు. వారు పరస్పర విరుద్ధమైన ఆలోచనలు, వైఖరులతో కూడిన రెండు ప్రపంచాలకు, రెండు జీవన విధానాలకు చెందినవారు. భారతదేశం ఈ రెండు జీవన విధానాలలో ఒకదానితో ఏర్పడిందని మనం ఊహించగలిగితే, దేశవ్యాప్తంగా ఒకే జీవన ప్రమాణాన్ని కలిగి ఉండటం సాధ్యమవుతుంది. ఉపాధి రూపంలో దేశ వనరులను, ఆ నమూనా అనుమతించే వ్యత్యాసాలకు లోబడి సమానంగా పంపిణీ చేయవచ్చు. ప్రజలు ఒకరితో ఒకరు పోల్చుకుంటే మంచి ఉపాధి పొందుతారు, కానీ మరో దేశ పౌరులతో పోలిస్తే వారు తక్కువ ఉపాధిలో ఉండవచ్చు. యూరప్‌లోని కొన్ని దేశాలలో, వారి నియంతలు ఒక నిర్దిష్ట జీవన విధానాన్ని వారిపై రుద్దడం వల్ల, నిరుద్యోగం లేకపోవడం అనేది ఆ దేశ జనాభాకు సాపేక్షంగా ఉంటుంది తప్ప, మరో దేశ జనాభాకు కాదు.

కానీ ఇంతటి సరళమైన పరిష్కారం ఆచరణ సాధ్యం కాదు. మనుషుల లాగే సత్యానికి కూడా రెండు పార్శ్వాలు ఉంటాయి. విరుద్ధాల కలయికే జీవానికి ఆధారం. స్తబ్దతకు, నిరుద్యోగానికి దారితీసే కొత్త మరియు పాత జీవన విధానాల మధ్య ఉన్న సంఘర్షణను విస్మరించడం ద్వారా భారతదేశంలోని సమస్యను పరిష్కరించలేము.

ఇతర చోట్ల లాగే, భారతదేశంలో కూడా మన నిరుద్యోగ సమస్యలకు తాత్కాలిక ఉపశమనాలను అందించడానికి ప్రయత్నించాము. ఉన్నత విద్యను అభ్యసించే వారి సంఖ్యను తగ్గించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. కానీ శిక్షణ పొందిన వారి సేవల కోసం ఎన్నో సమస్యలు ఎదురుచూస్తున్నప్పుడు, ఇది అంత తెలివైన పని కాదనిపిస్తుంది. చదువుకున్న వారిని, వారి చదువు ప్రయోజనం లేని రంగాల వైపు మళ్లించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. కానీ చదువుకున్న వారు రైతులుగా, వడ్రంగులుగా, నేతపనివారుగా మారడానికి కాదు, వారిని ఇప్పుడున్న దానికంటే మెరుగైన కార్మికులుగా తీర్చిదిద్దడానికే అవసరమని అనిపిస్తుంది. పారిశ్రామిక కార్మికుల నిరుద్యోగాన్ని, లాభాలను మెరుగ్గా పంపిణీ చేయడం ద్వారా, భీమా వ్యవస్థల ద్వారా నయం చేయాలని చూస్తున్నారు. ఇవి దుష్పరిణామాన్ని నివారించకపోగా, దాని తర్వాతే వస్తాయి. రైతుల స్వల్ప ఆదాయాలను, మెరుగైన పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా, రక్షణాత్మక సుంకాలను విధించడం ద్వారా పెంచాలని చూస్తున్నారు. అయితే, రైతు తన ముసలి శరీరంలోకి కొత్త మెదడును నింపుకోవడం కష్టంగా భావిస్తాడు, మరియు సుంకాలు కొన్నిసార్లు రెండు వైపులా పనిచేస్తాయి. పాత జ్ఞానం ఉన్నవారు ఇప్పటికీ ఒక అస్పష్టమైన స్థితిలోనే ఉన్నారు.

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –11-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

.ది ట్రిపుల్ స్ట్రీమ్( త్రివేణి )ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

.ది ట్రిపుల్ స్ట్రీమ్( త్రివేణి )ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

నా ప్రేమ కొరకు సక్రమంగా శ్రమించేవాడు

చివరికి విజయం సాధిస్తాడు! కానీ ఇందులో గనుక

నీ పిరికి హృదయం విఫలమైతే, నీ వైఫల్యాన్ని నా వద్దకు తీసుకురా!

– దివ్య గీతం

‘త్రిధార’ 1

కళాశాలలో గాంధీజీ

పన్నెండేళ్లకు పైగా క్రితం, గాంధీజీ మొదటిసారి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పర్యటించినప్పుడు, ఆయన మచిలీపట్నంలోని జాతీయ కళాశాలలో రెండు ప్రశాంతమైన రోజులు గడిపారు. అక్కడి విశాలమైన ఖాళీ ప్రదేశాలు, పచ్చిక బయళ్ళు, తాటాకు కుటీరాల వరుసలు ఆయనను ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి. ఆ చిరస్మరణీయమైన రోజులలో ఆయన, ఆ కళాశాల యొక్క నిస్వార్థ వ్యవస్థాపకుడైన కోపల్లె హనుమంతరావును ప్రేమించడం నేర్చుకున్నారు. అది ఒకే రకమైన భావాలు గల వ్యక్తుల కలయిక; తమ దార్శనికతను వాస్తవ రూపంలోకి తీసుకురావడానికి ప్రయత్నిస్తున్న దార్శనికుల సమావేశం. హనుమంతరావు ఏడాదిలోపే కన్నుమూశారు, అప్పటి నుండి ఆ కళాశాల ఎన్నో ఒడిదుడుకులతో కూడిన చరిత్రను కలిగి ఉంది. కానీ గాంధీజీకి అది ఆధునిక భారతదేశానికి ఒక గొప్ప వారసత్వంగా ఎల్లప్పుడూ ఆకర్షణీయంగానే అనిపించింది. కాబట్టి, ఈ నెల మొదట్లో ఢిల్లీలో, తన కఠినమైన పర్యటనల సమయంలో ప్రతి సోమవారం, మంగళవారం ఆయనకు అవసరమైన సంపూర్ణ నిశ్శబ్దాన్ని, శాంతిని కల్పించి, ఆయనకు స్వాగతం పలకడానికి కళాశాల మరోసారి సిద్ధమవుతోందని చెప్పినప్పుడు ఆయన ఎంతో సంతోషించారు.

ఆయన 17వ తేదీ సాయంత్రం వచ్చినప్పుడు, ఆయనకు కేవలం హనుమంతరావు మాత్రమే కనిపించలేదు; వ్యవస్థాపకుడికి ఆదిమ స్నేహితుడు, సహోద్యోగి అయిన డాక్టర్ పట్టాభిషిక్తరామయ్య వెల్లూరు జైలులో ఉన్నారు. అసలు కార్యకర్తల బృందంలో, గాంధీజీకి స్వాగతం పలకడానికి శ్రీ కృష్ణారావు మాత్రమే హాజరయ్యారు. కాలచక్రంలో ఒక విచిత్రమైన మలుపు ఏమిటంటే, ఈ పర్యటనకు కేవలం ఒక నెల ముందు మాత్రమే ప్రిన్సిపాల్‌గా కళాశాలలో తిరిగి చేరిన సంపాదకుడు త్రివేణి, ఆ ప్రముఖ అతిథితో ఇరవై నిమిషాల ఇంటర్వ్యూలో ఆతిథ్యం ఇచ్చి, సిబ్బందిని పరిచయం చేసి, సంస్థ పనితీరు వివరాలను వివరించవలసి వచ్చింది. ఒక కొత్త ప్రిన్సిపాల్‌కు అదెంతటి గౌరవం, ఆయన పనికి ఎంతటి ఆశీర్వాదం! గాంధీజీ తన బస కోసం చేసిన ఏర్పాట్ల పట్ల సంతృప్తి వ్యక్తం చేసి, యువ వాలంటీర్లు చేపట్టిన ‘మౌన వ్రతం’ను అభినందించారు. ఇది చాలదన్నట్లు, ఆయన ‘త్రివేణి’ పత్రిక ఖర్చులు గడుస్తున్నాయా, ఎప్పటిలాగే మద్రాసు నుండి ప్రచురితమవుతోందా అని దయతో అడిగి తెలుసుకొని, ‘నేను జైలులో ఉన్నప్పుడు కూడా మీ పత్రికను అందుకునేవాడిని’ అని వ్యాఖ్యానించారు. అటువంటి శుభసూచకంగానే, ప్రధాన సంపాదకుని రూపంలో కళాశాల ‘త్రివేణి’తో అనుసంధానమైంది.

కానీ మా జ్ఞాపకాలలో చిరకాలం నిలిచిపోయేది ప్రార్థనల సమయంలోని మరపురాని దృశ్యం. ప్రతిరోజూ రెండుసార్లు, వందలాది మంది స్త్రీపురుషులు, పిల్లలతో సహా, ఆయనను ఒక్కసారి చూడటానికి గంటల తరబడి వేచి ఉండేవారు. ఆయన మా అతిథి గృహం దగ్గరున్న మామిడి చెట్టు కింద పద్మాసనంలో కూర్చుని, హృద్యమైన గీతానందుకో లేదా మధురమైన గీతానందుకో తన సృష్టికర్తతో సంభాషించేవారు. ఆ క్షణాలలో మన ఆలోచనలు దాదాపు అప్రయత్నంగా, రెండు వేల ఐదు వందల సంవత్సరాల క్రితం ఈ భూమిపై నడిచిన ఆయన వైపు మళ్ళేవి – జ్ఞానోదయ మార్గం కోసం సన్యాసిగా మారిన ఆ యువరాజు.

సర్వత్రా అసంతృప్తి

ఎట్టకేలకు, సంయుక్త కమిటీ కృషి ముగిసింది. బ్రిటన్ యొక్క తూర్పు అధీన ప్రాంతం ప్రయోజనం కోసం మరో భారత ప్రభుత్వ చట్టాన్ని రూపొందించాల్సిన బాధ్యత ఇప్పుడు పార్లమెంటుపై ఉంది. భారతదేశం ‘కోల్పోయిన అధీన ప్రాంతం’ అవుతుందనే భయం ఇక లేదు, ఎందుకంటే బ్రిటీష్ మరియు భారతీయ అభిప్రాయాలలోని సంప్రదాయవాద వర్గాలు భారతదేశ స్వాతంత్ర్య దినాన్ని వాయిదా వేయడానికి కుట్ర పన్నాయి. ప్రతిఒక్కరి ప్రయోజనాలు తగినంతగా రక్షించబడ్డాయి; రాకుమారులు, భూస్వాములు, ప్రభుత్వ అధికారులు, మతవాదులు – వీరందరూ భవిష్యత్ భారతదేశంలో ముఖ్యమైన కారకాలుగా గుర్తించబడ్డారు. కానీ నిజమైన పురోగతికి, కేంద్రంలో లేదా రాష్ట్రాలలో పరిపాలన గమనాన్ని నిర్దేశించే అధికారం సామాన్య పౌరుడికి ఉండటానికి, తరతరాల భారత దేశభక్తులు ఆకాంక్షించి, బాధపడిన ఆ స్వరాజ్యానికి సంబంధించిన కనీస ఆనవాళ్లు కూడా ఎక్కడా కనిపించడం లేదు. భారత ప్రతినిధి బృందంలోని సభ్యులు తమ నిరసనను నమోదు చేసి, మరింత ప్రగతిశీల దృక్పథం కోసం విజ్ఞప్తి చేశారు. సర్ తేజ్ బహదూర్ సప్రూ గారి మెమోరాండం భారతీయ ప్రగతివాదుల వాదనను అత్యంత స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది. వీటన్నిటికీ మించి, శ్వేతపత్రంపై శ్రీ సి. వై. చింతామణి గారి తీవ్రమైన ఖండన కూడా ఉంది. ఈ కరడుగట్టిన ఉదారవాది ‘బ్రిటిష్ అహంకారం, స్వార్థం ఇంకా జయించబడలేదు’ అని భావిస్తున్నాడు, కానీ ఆ ఆశించిన పరిపూర్ణతను ఎలా సాధించగలమో మాత్రం అతను చెప్పలేకపోతున్నాడు. కాంగ్రెసేతర ప్రచారకులు ఒక ఉమ్మడి వేదికపైకి వచ్చి, కొత్త రాజ్యాంగాన్ని నిరపాయకరంగా మార్చడానికి మార్గాలను, ఉపాయాలను అన్వేషించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు, ఎందుకంటే దానిని ప్రయోజనకరంగా మార్చగలమనే ఆశ వారికి లేదు.

ఈ రాజకీయ భావోద్వేగాల వెల్లువ అంతటిలోనూ కాంగ్రెస్ నిష్క్రియంగా ఉంది. రాజ్యాంగ సంస్కరణల ప్రశ్నపై దానికి ఆసక్తి లేదు. సభ్యుల నుండి సరైన అభ్యర్థన గానీ లేదా ప్రధాన కార్యదర్శి స్వచ్ఛంద చర్య గానీ లేకుండా అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ సమావేశం జరగదు. కానీ కాంగ్రెస్ శ్రేణులలో అసంతృప్తి అంతకంతకూ గళం విప్పుతోంది, అయినప్పటికీ అసమ్మతివాదులను అనుసరించడం వల్ల ఏమి సాధించగలరో చెప్పడానికి ఇంకా చాలా తొందరపాటు అవుతుంది. అందువల్ల పరిస్థితి గందరగోళంగా ఉంది. జాతీయ శక్తికి కొత్త దిశానిర్దేశం చేయడానికి, ప్రతిచర్య శక్తులను ఎదుర్కోవడానికి ఇప్పుడు, మరెప్పుడూ లేనంతగా, నాయకత్వం అవసరం.

నూతన భావజాలం

కొంతకాలం పాటు పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ దానిని అందిస్తారని ఆశించారు.

ఉదయ్ శంకర్

ఈ ప్రతిభావంతుడైన కళాకారుడు దక్షిణ భారతదేశంలో కొద్దికాలం గడపడం, ప్రశంసాత్మకమైన లేదా ప్రతికూలమైన అసంఖ్యాకమైన వ్యాఖ్యలకు దారితీసింది. అంతేకాకుండా, యాదృచ్ఛికంగా భారతదేశపు శాస్త్రీయ నృత్య కళపై కూడా ఆసక్తి పెరిగింది. సంపాదకుడు మద్రాసులో లేకపోవడం వల్ల, ఉదయ్ శంకర్‌ను కలుసుకోవడానికి గానీ, ఆయన నృత్యాలను వీక్షించడానికి గానీ అవకాశం లభించలేదు. సహజంగానే, ఉదయ్ శంకర్ గురించిన ఏ చర్చలోనైనా ఇది ఆయనను ప్రతికూల స్థితిలో ఉంచుతుంది. భారతీయ కళలో ఒక నూతన శకం ప్రారంభమైందని విశ్వసించే వారందరితో పాటు, మేము కూడా ఉదయ్ శంకర్ రాకను ఒక గొప్ప ప్రాముఖ్యత కలిగిన సంఘటనగా స్వాగతిస్తున్నాము. భారతీయ నృత్యానికి పాశ్చాత్య దేశాల గౌరవప్రదమైన దృష్టిని సంపాదించి పెట్టడమే ఒక చిన్న ఘనత కాదు; ఆ నృత్య వ్యాఖ్యానానికి తీవ్రమైన అభిరుచితో తనను తాను అంకితం చేసుకోవడమే ఉదయ్ శంకర్ యొక్క ప్రత్యేక కీర్తి. అతని నృత్యం భరతుని నాట్యశాస్త్ర నియమాలకు పూర్తిగా అనుగుణంగా ఉందా, దానికి అజంతా లేదా మలబార్ కథకళి స్ఫూర్తినిచ్చాయా, అసలు కథకళి నూటికి నూరు శాతం శాస్త్రీయమైనదా అనే ప్రశ్నలు ప్రధానమైన విషయాన్ని స్పృశించవు. ఒక ఆధునిక భారతీయ కళాకారుడు, ప్రాచీనుల సాంకేతికతకు ప్రతి విషయంలోనూ కట్టుబడి ఉండకుండా, శరీరం యొక్క సుందరమైన, లయబద్ధమైన కదలికల ద్వారా తన ఆత్మను వ్యక్తపరచడానికి స్వేచ్ఛ కలిగి ఉన్నాడా? అప్పుడప్పుడు సాంప్రదాయ పద్ధతి నుండి వైదొలగడం ద్వారా, అతను తన కళకు గొప్పతనాన్ని, జీవశక్తిని అందించగలిగితే, అతని కళ భారతీయతను లేదా శాస్త్రీయతను కోల్పోతుందా? ఉదయ్ శంకర్ నృత్యానికి, వివిధ భారతీయ భాషలలో ప్రాముఖ్యత పొందుతున్న నూతన కవిత్వంలో సారూప్యత ఉంది. సంప్రదాయానికి ఖచ్చితంగా కట్టుబడి ఉండటం ఏ విధంగానూ ఉత్తమమైనది కాదు; మరియు కవిత్వంలో వలె నృత్యంలోనూ, ఒక నిజమైన కళాకారుడు ఎల్లప్పుడూ కొత్త మార్గాలను అన్వేషిస్తూ, తనదైన ఒక సాంకేతికతను అభివృద్ధి చేసుకుంటాడు. ఉదయ్ శంకర్ ఈ కోవకు చెందినవాడని మేము భావిస్తున్నాము. ఈ దృక్కోణంలో, అతనిపై వచ్చిన విమర్శలలో చాలా వరకు అర్థరహితంగా కనిపిస్తాయి. ఆయన స్వయంగా మద్రాసులో ఒక భరతనాట్య ప్రైవేట్ ప్రదర్శనను చూసి, తన తదుపరి పర్యటనలో ఆ కళను మరింత క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేయాలనే కోరికను వ్యక్తం చేశారని మాకు తెలిసింది. అందువల్ల, నకిలీ మరియు అర్థరహితమైన కదలికలను శాస్త్రీయ భారతీయ నృత్యంగా ప్రచారం చేయాలనే కోరిక ఆయనకు ఉందని ఆపాదించడం అనుచితం. ఒక మార్గదర్శి అనేక అడ్డంకులను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది. భారతీయ నృత్యాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేసే క్రమంలో ఉదయ్ శంకర్, భిన్న దృక్పథాలు కలిగిన వ్యక్తుల నుండి విమర్శలను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. ఆయన ఈ విమర్శలను సరైన స్ఫూర్తితో స్వీకరిస్తారని, తన గొప్ప లక్ష్య సాధన నుండి ఏమాత్రం పక్కకు తప్పుకోరని మేము నమ్ముతున్నాము.

వెంకట కవికి సన్మానం

గత దసరా పండుగ సమయంలో, ఆంధ్ర ప్రాంతానికి చెందిన కవులు, కళాకారులు మరియు పండితులు మచిలీపట్నంలో సమావేశమై, అత్యంత విశిష్ట కవి అయిన వెంకట కవికి ఆయన అరవయ్యవ ఏట అడుగుపెట్టిన సందర్భంగా ఘనంగా సన్మానించారు. వెంకట కవి మరియు తిరుపతి కవి సహాధ్యాయులు; వీరు గొప్ప పండితులైన బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి వద్ద శిష్యరికం చేశారు. కౌమారప్రాయంలోనే వీరు ‘జంట కవులు’గా తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచంలోకి ప్రవేశించారు. విజయనగర సంస్థానాధీశులు, దివంగతులైన ఆనంద గజపతి వంటి రాజుల ఆస్థానాల్లో వీరు ప్రదర్శించిన పాండిత్యం, పద్నాలుగో శతాబ్దంలో శ్రీనాథుడు సాధించిన సాహిత్య విజయాలను గుర్తుకు తెస్తుంది. సుదీర్ఘ సాహిత్య ప్రస్థానంలో, వీరు తెలుగు కవిత్వాన్ని ‘ప్రబంధ’ సంప్రదాయం అనే సంకెళ్ల నుండి విముక్తం చేసి, ఒక నూతన సాహిత్య పునరుజ్జీవనానికి బాటలు పరిచారు. వీరి శిష్యులలో ఒకరైన శ్రీ లక్ష్మీకాంతం గారు పేర్కొన్నట్లుగా, వీరి కవిత్వం పాత కాలపు ముగింపును మరియు కొత్త కాలపు ఆరంభాన్ని ఒకేసారి సూచిస్తుంది. నేడు ఆంధ్రలో ఉన్న ప్రముఖ రచయితలలో చాలామంది వీరి వద్ద శిష్యరికం చేసినవారే లేదా వీరి నుండి స్ఫూర్తి పొందినవారే. నేటి యువ కవులలో కొందరు కొత్త మార్గాల్లో పయనిస్తున్నారు; అయితే, వెంకట కవికి వారి శైలి అంతగా నచ్చడం లేదు. నిజానికి, ఇది ఆయన గతంలో చేసిన కృషి నుండే సహజంగా పరిణామం చెందిన మార్గమని ఆయన గుర్తించలేకపోతున్నారు.

దురదృష్టవశాత్తూ, తిరుపతి కవి కొన్నేళ్ల క్రితమే మనల్ని విడిచి వెళ్లారు. కానీ, ఆయనను కూడా గౌరవించే ఉద్దేశంతోనే ఈ ప్రత్యేక కార్యక్రమం జరిగిందని అందరూ భావించారు. ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న ఆయన కుమారుడు, ఎంతో హృద్యమైన మాటలతో వెంకట కవికి తన నివాళులర్పించారు. ఈ సాహిత్య ఉత్సవాల సందర్భంగా, జంట కవుల సమగ్ర రచనలను కొత్త ముద్రణగా తీసుకురావాలని నిర్ణయించారు. సాహిత్య సంపదగా నిలిచే ఈ రచనల ప్రచురణ కోసం మేము ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నాము.

డిసెంబర్ 31, 1933.

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –11-11-26-ఉయ్యూరు .–

Posted in రచనలు | Leave a comment

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటకకర్త శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -5


సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటకకర్త శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -5

78

ఇది బెకెట్ సృష్టించిన కథానాయకుడి ప్రయాణంలో—బెలాక్వా యొక్క డబ్లిన్ నుండి పిర్న్ (Pirn) అనే బురదమయమైన పాతాళలోకం వరకు సాగే ఆ బాధాకరమైన, కష్టతరమైన మార్గంలో—అతడిని మరో అడుగు ముందుకు తీసుకువెళ్తుంది.

‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) లో ఉన్నంత ప్రముఖంగా కాకపోయినా, ‘వాట్’ (Watt) లో కూడా లైంగిక అంశాలు కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు, మిస్టర్ గ్రేవ్స్ తన భార్యతో సఖ్యంగా ఉండలేకపోవడం అనే విషయాన్ని ఒక ప్రధానాంశంగా తీసుకుంటారు; దీనికి పరిష్కారంగా ‘బాండో’ (Bando) అనే మందును వాడమని ఆర్థర్ ఒక ప్రకటనకర్త శైలిలో చమత్కారంగా సిఫార్సు చేస్తాడు. అలాగే, మిస్టర్ లూయిట్‌ను పరీక్షించడానికి ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ, మిస్టర్ నాకీబాల్ తనను తాను గోక్కుంటూ ఎంతో ఏకాగ్రతతో ఉండటాన్ని గమనించి, ఇలా అంటుంది: “ఎంతటి జీవశక్తి! ఈ వయసులో కూడా! బహిరంగ జీవనం అంటే ఇదే మరి! అద్భుతం!” అయితే, వీటన్నింటిలోనూ అతి పెద్ద లైంగిక హాస్యాస్పద సన్నివేశం—వాట్ మరియు చేపలు అమ్మే శ్రీమతి గోర్మన్ మధ్య సాగే అసంపూర్ణమైన బంధం:

దీని కంటే ముందుకు వారు వెళ్లలేదు—అలా వెళ్లాలని ఒకటి కంటే ఎక్కువ సందర్భాల్లో వారు భావించినప్పటికీ. ఎందుకు? వారి హృదయాల్లో—వాట్ హృదయంలో, శ్రీమతి గోర్మన్ హృదయంలో—గత అనురాగాల లేదా పాత తప్పుల తాలూకు ప్రతిధ్వని వినిపించిందేమో! “అంతటి సుందరమైన, అరుదైన, మధురమైన, సున్నితమైన పుష్పాన్ని… శారీరక తృప్తి అనే మురికి కూపంలోకి లాగవద్దు, పాడు చేయవద్దు” అని ఆ ప్రతిధ్వని వారిని హెచ్చరించిందేమో! అలా అనుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే, అత్యంత సాధారణమైన శారీరక కలయికకు కూడా అవసరమైన శక్తి వాట్‌కు లేదు, తగినంత సమయం శ్రీమతి గోర్మన్‌కు లేదు. జీవితంలోని, ప్రేమలోని వ్యంగ్యం ఇదే! సమయం ఉన్నవాడికి శక్తి లేదు, శక్తి ఉన్న ఆమెకు సమయం లేదు! దీనితో పాటు మిస్టర్ లూయిట్ (Mr. Louit) స్వలింగ సంపర్కానికి సంబంధించిన వ్యంగ్య అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, లైంగిక విషయాల పట్ల ఒక రకమైన ఉదాసీనత లేదా తిరస్కార దృక్పథం కనిపిస్తుంది. స్వలింగ ఆకర్షణ, హస్తప్రయోగం వంటి వాటి నుండి, వైవాహిక ప్రేమ (దీనిని కథలో ఒక చోట వ్యంగ్యంగా ‘ఏకాంత వ్యభిచారం’ అని పిలుస్తారు) వరకు—కామవాంఛకు సంబంధించిన అన్ని రూపాలను ఈ నవలలో ఒక రకమైన వ్యంగ్య పరిశీలనకు గురిచేశారు. ‘వాట్’ (Watt) తర్వాత వచ్చిన రచనలలో, ఇటువంటి తేలికపాటి వ్యంగ్యం కంటే చాలా కఠినమైన విశ్లేషణలు కనిపిస్తాయి.

అయితే, ‘వాట్’ నవలలో ప్రవాసం మరియు లైంగికతకు సంబంధించిన అంశాల కంటే, మరెంతో కీలకమైన ప్రశ్న ఒకటి ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. అదేమిటంటే—జ్ఞానాన్ని పొందడంలో ఉన్న కష్టం, లేదా భౌతిక వస్తువుల గురించి తెలుసుకోవడం వంటి అత్యంత సాధారణ విషయాలను కూడా తెలుసుకోవడం అసాధ్యం అనే అంశం.

ఈ సందర్భంలో, ‘వాట్’ ఎందుకు మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) ఇంటికి ఆ విచిత్రమైన ప్రయాణం మొదలుపెట్టాడో మనకు తెలియదు. ఫ్రాంజ్ కాఫ్కా రాసిన ‘ది క్యాజిల్’ (The Castle) నవలలోని ‘కె.’ (K.) పాత్రలాగా ఎవరైనా అతడిని పిలిపించారా, లేక సేవకుని కోసం వచ్చిన వార్తాపత్రిక ప్రకటనను చూసి అతను వెళ్లాడా? ఏదీ స్పష్టంగా తెలియదు. మనకు తెలిసినంత వరకు, ఒక వేసవి సాయంత్రం అతను చాలా తక్కువ డబ్బుతో నగరాన్ని వదిలి బయలుదేరుతాడు; మరుసటి రోజు తెల్లవారుజాము లోపే అతను ఆ ఇంటికి చేరుకుంటాడు. త్వరలోనే అతనికి ఒక రహస్యం ఎదురవుతుంది—ఎందుకంటే, “తాను మిస్టర్ నాట్ ఇంటికి ఎలా చేరుకున్నానో ‘వాట్’కు ఎప్పటికీ తెలియదు.” అతను వెనుక తలుపు గుండా లోపలికి వచ్చాడని అతనికి తెలుసు, కానీ ఆ వెనుక తలుపు ఎలా తెరుచుకుందో మాత్రం అతనికి ఎప్పటికీ తెలియదు—అస్సలు తెలియదు, ఏమాత్రం తెలియదు. అదేవిధంగా, ఆర్సెన్ సరిగ్గా ఏ క్షణంలో వంటగదిలోకి ప్రవేశించాడో కూడా అతనికి ఎప్పటికీ తెలియదు. రాకపోకలకు, అక్కడ ఉండటానికి, తిరిగి వెళ్ళిపోవడానికి సంబంధించిన ఎన్నో చిన్న చిన్న విషయాలు తన కళ్లముందే జరుగుతున్నా, తన జీవితకాలంలో వాటి గురించి తనకు ఏమీ తెలియకపోవడం విచిత్రమని అతను భావిస్తాడు. (నిజానికి, ఈ పుస్తకంలో తరచుగా ఏదైనా సంఘటన లేదా ఆచారం గురించి ప్రస్తావించినప్పుడు, “దీనికి గల కారణాలు తెలియవు” అని చెబుతారు, లేదా ఏదైనా ఒక వివరణ ఇచ్చినప్పటికీ, అది కేవలం “మేధస్సుకు నచ్చేలా చెప్పిన ఒక కల్పిత కారణం” మాత్రమే అని పేర్కొంటారు.) ఆర్సెన్ స్వయంగా వాట్ (Watt) వైపు చాలాసేపు చూస్తూ ఉండిపోతాడు; వాట్ కూడా ఆర్సెన్ వేషధారణను చాలా సూక్ష్మంగా గమనిస్తాడు. ఆ తర్వాత ఆర్సెన్ అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయి, కొద్దిసేపటికే ప్రయాణానికి సిద్ధమైన దుస్తులతో తిరిగి వస్తాడు. అప్పుడు అతను మిస్టర్ న…





వృక్షం తిరిగి డాఫ్నే (Daphne) గా మారినట్లు, పాత వస్తువు మళ్ళీ పాత చోటకే తిరిగి వచ్చినట్లు! కోరుకున్న వస్తువును పొందడం కంటే, దాని కోసం పరితపించడమే ఎంతో ఆనందదాయకమని (ఎడారిలో ఉన్న తాగుబోతు వ్యక్తి అత్యంత సంతోషంగా ఉంటాడన్నట్లుగా) ఒక అవగాహన కలగడం, అలాగే ‘అస్తిత్వంలో లేని దాని ఉనికిని’ గ్రహించడం ఇందులో కనిపిస్తుంది. ఆర్సెన్ తన సుదీర్ఘ ప్రసంగం చివరలో, వాట్ అనుభవాలు కూడా తన అనుభవాల లాగే ఉంటాయని సూచిస్తాడు: “నిజం చెప్పాలంటే, మనందరికీ ఒకే విధమైన అనుభవాలు ఎదురవుతాయి—ముఖ్యంగా మనలాంటి పరిస్థితుల్లో ఉన్నవారికి. ఆ పరిస్థితులు ఎలాంటివైనా సరే, మనం వాటిని తెలుసుకోవాలని అనుకుంటే చాలు.”

వాట్, మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) ఇంటికి రావడానికి ప్రధాన కారణం మతపరమైన అన్వేషణేనని స్పష్టమవుతోంది. అతను తన అన్వేషణ గురించి సామ్ (Sam) తో ఇలా చెబుతాడు (అతని విలక్షణమైన, తిరగబడిన భాషలో):

“ఆయన్ని కనుగొనేందుకు నాకున్న కొద్దిపాటి దానిని వదిలేశాను. ఆయన్ని తెలుసుకునే క్రమంలో, నాకు తెలిసిన కొద్దిపాటి విషయాలను మర్చిపోయాను. ఆయన్ని పొందేందుకు, నాకున్న దానిని తిరస్కరించాను. ఆయన్ని ప్రేమించేందుకు, నాకున్న దానిని త్యజించాను. ఈ శరీరం నిరాశ్రయమైంది, ఈ మనస్సు దేనినీ పట్టించుకోదు, చేతులు ఖాళీ, హృదయం శూన్యం. ఇలాంటి స్థితిలోనే నేను ఆయన దగ్గరకు వచ్చాను—ఆ ఆలయానికి, ఆ గురువు దగ్గరకు, ఆ మూలానికి… అంటే, ‘శూన్యం’ (nought) దగ్గరకు.”

శ్రమపడుతున్న యేసుక్రీస్తుతో వాట్‌కు ఉన్న పోలికను ఆర్సెన్ గమనిస్తాడు. ఈ పోలిక మరింత స్పష్టంగా ఇలా వ్యక్తమవుతుంది: “అతని ముఖం రక్తసిక్తమై ఉంది, చేతులు కూడా రక్తంతో నిండి ఉన్నాయి, తలపై ముళ్ల కిరీటంలా ముళ్లు గుచ్చుకుని ఉన్నాయి.” సరిగ్గా ఇదే స్థితిలో, వాట్ ‘నాట్’ (Knott) అనే ‘శూన్యం’ వద్దకు చేరుకుంటాడు. ఆ రోజు అతనికి “గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా, పూర్తిగా భిన్నమైన రోజు”గా అనిపిస్తుంది. అతను అక్కడకు చేరుకున్నప్పుడు, ప్రపంచం ఇంకా అతని పేర్లను, అతను ఏర్పరచుకున్న వర్గీకరణలను అంగీకరిస్తూనే ఉంటుంది:

పద్నాలుగు లేదా పదిహేనేళ్ల వయస్సు నుండి, వాట్ జీవితంలో జరిగిన ఏ సంఘటన గురించి కూడా, వెనక్కి తిరిగి చూసుకున్నప్పుడు “అప్పుడు జరిగింది ఇదే” అని చెప్పడానికి అతను ఏమాత్రం సంకోచించలేదు;

ఎందుకంటే, అప్పటికి ఇంకా వస్తువులు తమ లక్షణాలనే ప్రహసనంలో కనుమరుగైపోయే సంకేతాలను చూపడం మొదలుపెట్టలేదు. కానీ వాట్, మిస్టర్ నాట్ వద్ద పనిలో చేరిన కొద్ది కాలానికే, ఒక సంఘటన జరుగుతుంది. దానికి ఎటువంటి అర్థాన్ని ఆపాదించలేకపోయిన వాట్, తన జ్ఞానాత్మక సామర్థ్యాలు వినాశకరంగా కుప్పకూలిపోవడాన్ని ఆ సంఘటన ద్వారానే గుర్తిస్తాడు.

ఒక వృద్ధుడు, మధ్య వయస్కుడైన మరొక వ్యక్తి ఆ ఇంటికి వచ్చి, తమను తాము ‘గాల్స్’ (తండ్రీకొడుకులు) అని, పియానోలను బాగు చేసేవారని (పియానో-ట్యూనర్లు) పరిచయం చేసుకుంటారు. వారిలో యువకుడు పియానోను సరిచేసే పనిని పూర్తి చేస్తాడు. ఆ తర్వాత, ఆ పియానో, దాన్ని బాగు చేసిన వ్యక్తి, మరియు దానిపై వాయించే వ్యక్తి—వీరి భవితవ్యం గురించి వారు నిరాశాజనకమైన వ్యాఖ్యలు చేసుకుని, అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోతారు. పైకి చాలా సరళంగా అనిపించే ఈ సంఘటన, వాట్‌కు మాత్రం ఏమాత్రం సరళంగా అనిపించదు. ఆ సంఘటనలోని కాంతి, శబ్దం, తాకిడి, లయ వంటి అంశాలు క్రమంగా తమ అర్థాన్ని—అత్యంత ప్రాథమికమైన అర్థాన్ని కూడా—కోల్పోతాయి.

అది కేవలం కాంతి వస్తువులపై చేసే వ్యాఖ్యగా, నిశ్చలత కదలికపై చేసే వ్యాఖ్యగా, నిశ్శబ్దం శబ్దంపై చేసే వ్యాఖ్యగా, మరియు వ్యాఖ్య మరొక వ్యాఖ్యపై చేసే వ్యాఖ్యగా మారిపోతుంది. బాహ్య అర్థం ఇలా బలహీనపడటం వాట్‌పై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. దీనివల్ల, జరిగిన సంఘటనకు సంబంధించి మరొక అర్థాన్ని వెతకాల్సిన అవసరం అతనికి కలుగుతుంది—అంటే, ఆ సంఘటన ఏ రూపంలో జరిగిందో, ఆ రూపం నుండే ఏదో ఒక అర్థాన్ని రాబట్టాలని అతను ప్రయత్నిస్తాడు. ఎంత అల్పమైన, ఎంత అసంభవమైన అర్థమైనా సరే, వాట్‌కు సరిపోయేది… ఎందుకంటే, తన ప్రాయపడిన జీవితమంతా అతను కేవలం పైపైన కనిపించే అర్థాల (face values) మధ్యే—కనీసం అతని దృష్టిలోనైనా—దుర్భరంగా జీవించాడు.

“అవును, నాకు గుర్తుంది, అప్పుడు అదే జరిగింది” అని చెప్పగలగాలనే కోరిక అతనికి కలుగుతుంది. కానీ ఆ కోరిక తీరదు. గాల్స్ సంఘటన తర్వాత మరికొన్ని సంఘటనలు జరుగుతాయి; ఇవి “చాలా అద్భుతమైన రూపం కలిగి ఉండి, అసలు అర్థం ఏమిటో అంతుచిక్కనివి”గా ఉంటాయి. వీటిని “కాలం అంతరిక్షంతో ఆడుకునే సరళమైన క్రీడలు”గా అంగీకరించడానికి వాట్ సిద్ధపడడు. దానికి బదులుగా, “అసలు వాటి అర్థం ఏమిటి?” అని కాకుండా—”వాటికి ఏ అర్థాన్ని ఆపాదించవచ్చు?” అని అన్వేషించాల్సిన బాధ్యత తనపై ఉందని అతను భావిస్తాడు. ఎందుకంటే, అతడిని నిజంగా కలవరపరిచే విషయం ఏమిటంటే—‘ఏమీ కాని ఒకానొక సంగతి, అత్యంత స్పష్టమైన రూపంతో… ఏదో ఒక వాస్తవమైన వస్తువుకు ఉండే స్పష్టతతో, దృఢత్వంతో సంభవించింది’—అదే అతని ఆవేదనకు కారణం.

వాట్ (Watt) వాస్తవానికి తన ఇంద్రియాలకు అందే ప్రతి సమాచారం పట్ల అప్రమత్తంగా ఉంటాడు; అతడిని ‘కుతూహలంతో తల్లడిల్లిపోయే వ్యక్తి’గా కూడా వర్ణించారు. అయితే, మొదటి అంతస్తులో అయినా, కింది అంతస్తులో అయినా—మొత్తం మీద అతనికి లభించిన ఫలితాలు మాత్రం చాలా స్వల్పం.

దీనికి అనేక బలమైన కారణాలు ఉన్నప్పటికీ, వాట్ దృష్టిలో రెండు కారణాలు ముఖ్యమైనవి: మొదటిది, అతని ఇంద్రియాలకు అందుబాటులో ఉన్న విషయాలు చాలా తక్కువగా ఉండటం; రెండవది, అతని ఇంద్రియాలే క్షీణ దశలో ఉండటం. అక్కడ చూడటానికి, వినడానికి, వాసన చూడటానికి, రుచి చూడటానికి లేదా తాకడానికి ఏ కొంచెం అవకాశం ఉన్నా, ఒక రకమైన మత్తులో ఉన్న మనిషిలా వాట్ వాటిని చూశాడు, విన్నాడు, వాసన చూశాడు, రుచి చూశాడు, తాకాడు.

అంతేకాకుండా, ఏ విషయాలూ స్థిరంగా ఉండవు; ఉదాహరణకు, ‘మెట్లు ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండవు’, ‘మెట్ల సంఖ్య రోజురోజుకూ మారుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది’. అలాగే, ‘మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) నివాసం నుండి కనిపించే మేఘాలు కూడా, వాట్‌కు అలవాటైన మేఘాలలా లేవు’.

ఏదేమైనా, మిస్టర్ నాట్ తీసుకునే ఆహారానికి సంబంధించిన అత్యంత సాధారణ, చిన్న చిన్న విషయాల గురించి వాట్ కొంత తెలుసుకోగలుగుతాడు. ఈ ‘అంశాన్ని’ అతను మాటల్లోకి చక్కగా అనువదించగలిగినప్పటికీ, మిస్టర్ నాట్ అనే వ్యక్తి గురించి అతనికి ఏమాత్రం అవగాహన లేదు; అసలు ఆయన ఎలాంటివారో ఊహించుకోవడానికి కూడా వాట్‌కు వీలు పడదు. ఒకరోజు వారు తోటలో కలుసుకున్నప్పుడు కూడా, వాట్ మిస్టర్ నాట్ ముఖాన్ని చూడలేకపోతాడు. దీనితో, ‘మిస్టర్ నాట్‌ను ముఖాముఖి చూడగలననే ఆశను, భయాన్ని కూడా వాట్ క్రమంగా వదిలేస్తాడు’. అదే సమయంలో, మిస్టర్ నాట్ ఆరోగ్యం గురించి తెలుసుకోవడానికి ఆయన స్నేహితుడొకరు ఫోన్ చేసినప్పుడు, ఆ సంఘటనకు సరిపోయే వివరణను వెతకడానికి వాట్ ఇక ఏమాత్రం శ్రమపడడు. ఎందుకంటే, గతంలో ఎన్నోసార్లు అతను ‘బ్లో-ల్యాంప్‌తో డబ్బాలను తెరిచి చూసినప్పుడు, అవి ఖాళీగా ఉండటం’ అతనికి పదేపదే ఎదురైన అనుభవమే. చివరికి, ఆర్థర్ రాకతో అతను గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో తన సేవలను ముగించి బయటకు వచ్చినప్పుడు, అతను పూర్తిగా అలసిపోయి ఉంటాడు; ‘మరింత అనారోగ్యంతో, మరింత ఒంటరిగా’ ఉంటాడు. మనం చూసినట్లుగా, “వాస్తవాలను అర్థం చేసుకోవాలనే అతని ఆత్రుతలో ఏమీ మిగలలేదు.” అతను కనుగొన్న విషయాలు ఇవే: పదాలు వాస్తవాలకు సరిగ్గా సరిపోకపోవడం; తర్కం అనేది అటు ఇటు మారగల స్వభావం కలిగి ఉండటం (‘అసంబద్ధత అనే భావన కలిగినప్పుడు, దాని వెంటే అనివార్యత అనే భావన కలగడం అరుదు కాదు… అలాగే, అనివార్యత అనే భావన కలిగినప్పుడు, దాని వెంటే అసంబద్ధత అనే భావన కలగడం కూడా అరుదు కాదు’); ప్రతి శ్రేణి (series) అనంతంగా సాగుతూ వేదన కలిగించడం; మరియు సంఖ్యల విషయంలో అనిశ్చితి (‘ఇక్కడ ఇచ్చిన అంకెలు తప్పు. కాబట్టి, వాటి ఆధారంగా చేసిన లెక్కలు రెట్టింపు తప్పుగా మారాయి’).

మొదటి అంతస్తులో, తన విధుల్లో భాగంగా అతను ప్రతిరోజూ మిస్టర్ నాట్‌తో కలిసి పనిచేయాల్సి ఉంటుంది. కానీ, మిస్టర్ నాట్ గురించి అతనికి ఏమీ తెలియదు. మిస్టర్ నాట్ నిశ్శబ్దంలో, చీకటిలో జీవిస్తుంటాడు; అతను వెళ్ళిన చోటల్లా అంతా మసకబారుతుంది, మొద్దుబారిపోతుంది, నిశ్చలమవుతుంది, స్పృహ కోల్పోతుంది. మిస్టర్ నాట్‌తో తనకున్న సంబంధాన్ని వాట్ ఇలా వివరిస్తాడు (అతని విచిత్రమైన భాషలోనే ఇక్కడ పేర్కొంటున్నాను):

పక్కపక్కనే ఇద్దరు వ్యక్తులు. రోజంతా, రాత్రి కొంత సమయం. మూగగా, మొద్దుబారి, అంధులుగా. నాట్ వాట్‌ని చూస్తాడా? లేదు. వాట్ నాట్‌ని చూస్తాడా? లేదు. వాట్ నాట్‌తో మాట్లాడతాడా? లేదు. నాట్ వాట్‌తో మాట్లాడతాడా? లేదు. మరి మేమేం చేశాం? ఏమీ లేదు, ఏమీ లేదు, ఏమీ లేదు. రాత్రి కొంత సమయం, రోజంతా. ఇద్దరు వ్యక్తులు, పక్కపక్కనే.

‘ఒకటి—అతనికి ఏమీ అవసరం లేదు; రెండు—అతనికి ఏమీ అవసరం లేదని గమనించే ఒక సాక్షి ఉన్నాడు. వాట్ గమనించినంత వరకు, మిస్టర్ నాట్‌కు మరేమీ అవసరం లేదు.’ తన గురించి తనకు ఏమీ తెలియదు కాబట్టి, మిస్టర్ నాట్‌కు ఒక సాక్షి అవసరమయ్యాడు… తద్వారా అతను ఉనికిని కోల్పోకుండా ఉండగలడు. అంటే, తన ఉనికిని కొనసాగించుకోవడానికి అతను తన సేవకుల దృష్టిపైనే ఆధారపడి ఉంటాడు. అతని ఉనికి చాలా బలహీనమైనది; అతను ఉంటున్న ఇల్లే అతనికి కొత్తగా అనిపిస్తుంది, పైగా అతని భౌతిక రూపం కూడా నిరంతరం మారుతూ ఉంటుంది. అతని అలవాట్లు చాలా సాధారణంగా ఉన్నప్పటికీ, అతను విచిత్రమైన వ్యక్తిగా కనిపిస్తాడు. మొదటి అంతస్తులో ఉన్న సమయంలో, వాట్‌కు ‘ఆర్థర్ టీ’ (Arthur’s tea) పట్ల విపరీతమైన ఆసక్తి కలుగుతుంది—నిజానికి దీనికి, అక్కడ జరుగుతున్న ఇతర విషయాలకు ఎలాంటి సంబంధం ఉండదు. మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) దగ్గర ఉండటం వల్ల, వాట్‌కు ఇప్పుడు ఒక రకమైన ‘నిశ్చల స్థితి’ (ataraxy) కలుగుతుంది. ఒకప్పుడు అతన్ని తీవ్రంగా అయోమయానికి గురిచేసిన వింత విషయాలు—ఉదాహరణకు, ఎర్స్కిన్ గదిలో (ఇప్పుడు వాట్ ఉంటున్న గదిలో) ఉన్న చిత్రం—ఇప్పుడు అతనికి ఏమాత్రం వింతగా అనిపించవు.

‘నాట్’ అనే శూన్యంతో కలిగిన కలతపెట్టే అనుభవం వల్ల అతను మొద్దుబారిపోతాడు. ఆ ఇంటిని విడిచిపెట్టేటప్పుడు తాను బాధపడాలో లేదో కూడా అతనికి అర్థం కాదు. అతను కన్నీళ్లు కార్చినప్పటికీ, అవి త్వరలోనే ఆవిరైపోతాయని గ్రహిస్తాడు. ఆర్సెన్ (Arsene) ముందే చెప్పినట్లుగా, మిస్టర్ నాట్ దగ్గర ఉన్నప్పుడు వాట్ పొందిన జ్ఞానం ‘చెప్పడానికి వీలులేని, వర్ణనాతీతమైన’ స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. రైల్వే స్టేషన్‌కు చేరుకున్నాక, తన నడకను పోలిన ఒక వ్యక్తి రావడం చూసి, అతను మళ్ళీ పాత అలవాటు ప్రకారం ‘ఆ వ్యక్తి అసలు రూపం ఏమిటి?’ అని తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తాడు. అయితే, ఈ ఒక్క పొరపాటు తప్ప, స్టేషన్ వెయిటింగ్ రూమ్‌లోని స్పర్శ, వాసనలకు సంబంధించిన విషయాల పట్ల అతను చాలా సంయమనంతో వ్యవహరిస్తాడు. మిస్టర్ నాట్ దగ్గర గడిపిన కాలం అతని అమాయకత్వాన్ని పూర్తిగా తుడిచిపెట్టేసింది; ప్రపంచం అనిశ్చితితో, రహస్యాలతో నిండి ఉందని, గొప్ప సహనంతో మాత్రమే కొన్ని చిక్కుముడులను విడదీయగలమని అతను ఇప్పుడు పూర్తిగా అర్థం చేసుకున్నాడు. అందుకే, వెయిటింగ్ రూమ్‌లో కూర్చుని, అక్కడ ఉన్న గందరగోళం నుండి ఒక కుర్చీ, ఒక చిత్రం ప్రత్యక్షమయ్యే వరకు అతను వేచి ఉంటాడు; ఇకపై ఏ విషయాన్నీ తొందరపెట్టాల్సిన అవసరం లేదని అతను భావిస్తాడు. అయితే, మిగిలిన విషయాల్లో ఆయన పరిస్థితిలో పెద్దగా మార్పు లేదు: ‘శూన్యం నుండి రావడం, తిరిగి శూన్యంలోకి వెళ్లడం’—నాట్స్ (Knott’s)కు ఆయన చేసిన ప్రయాణం, ‘మసకబారిన మనస్సుతో, నిస్సారమైన భూముల్లో సాగిన ప్రయాణం’ వంటిది. ఎవరికి తెలుసు, ఈ కథ మొత్తం..

87

శామ్UEL బెకెట్ నవలలు

‘pke’ (అయితే అది ఏ పదమో ఆయన పేర్కొనలేదు) అని పలకడం వల్ల, ఆ ఉచ్చారణ జర్మన్ శైలిలో కాకుండా వెల్ష్ శైలిలో వినిపించింది. అంతేకాకుండా, విట్‌జెన్‌స్టెయిన్ రచనలను తాను ‘గత రెండేళ్ల కాలంలోనే’ చదివానని ఆయన చెప్పారు.

‘నిచ్చెన’ (ladder)కు సంబంధించిన జోక్‌కు ఇతర ప్రస్తావనలు ‘వాట్’ (Watt) నవలలో 16వ పేజీలోనూ, ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలో 188వ పేజీలోనూ కనిపిస్తాయి; పైన 81వ పేజీని కూడా చూడండి.

* * *

2. ‘వాట్’ నవలను చదువుతున్నప్పుడు కలిగే మరో ప్రశ్న ఏమిటంటే, ఈ నవల రాయడంలో బెకెట్‌పై కాఫ్కా (Kafka) ప్రభావం ఎంతవరకు ఉంది? ‘కంపారిటివ్ లిటరేచర్’ (Comparative Literature – యూజీన్, ఒరెగాన్, వసంతకాలం 1961) పత్రికలో రూబీ కోన్ రాసిన ఒక అద్భుతమైన, సమగ్రమైన వ్యాసంలో, కాఫ్కా రాసిన ‘ది క్యాజిల్’ (The Castle – కాఫ్కా రచనల్లో బెకెట్ స్వయంగా జర్మన్ మూల భాషలో చదివిన ఏకైక సుదీర్ఘ రచన ఇది) మరియు ‘వాట్’ — ఈ రెండింటిలోనూ ‘అన్వేషణ’ (quest) అనే ఇతివృత్తం కనిపిస్తుందని పేర్కొన్నారు. యూరోపియన్ సాహిత్యంలో ఈ ఇతివృత్తం చాలా సాధారణమైనది. రూబీ కోన్ ఇలా అంటారు: “ఈ రెండు నవలల్లోనూ, అతీంద్రియ శక్తులు మానవ ప్రయత్నాలకు లొంగనివిగా ఉంటాయి.” ఈ శక్తులు మానవ ప్రయత్నాల పట్ల ఏమాత్రం చలించవు; ఎందుకంటే “ఈ ప్రపంచానికి చెందిన సాధనాలు [మిస్టర్ ఎమోట్‌కు] జ్ఞానాన్ని అందించవు”, అలాగే అవి ‘ది క్యాజిల్’ నవలలోని ‘K’ పాత్రకు ఆ కోటను చేరుకునేలా చేయవు. ‘ది క్యాజిల్’కు, ‘వాట్’కు మధ్య స్పష్టమైన పోలికలు ఉన్నాయన్నది నిజమే, కానీ దీని అర్థం మొదటి రచన రెండో దానిపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపిందని చెప్పలేం. అయితే, ఒక సందర్భంలో, ఈ రెండు పుస్తకాలలోని వ్యక్తీకరణలు ఎంత దగ్గరగా ఉన్నాయంటే, ఇది కేవలం యాదృచ్ఛికం అని అనుకోవడానికి వీలులేదు. నేను ఈ క్రింది భాగాలను ఉదహరిస్తున్నాను; మొదటిది ‘వాట్’ నుండి, రెండోది ‘ది క్యాజిల్’ నుండి తీసుకున్నవి. రెండోది దాదాపు మొదటి దానికి అనువాదం లేదా పునఃప్రతిపాదనలా ఉంటుంది:

‘గాల్స్’ (Galls)కు సంబంధించిన సంఘటన—ఇది చాలా కాలం క్రితం జరిగింది, మరొకరి జీవితంలోని ఒక క్షణం మాత్రమే; సరిగ్గా చెప్పబడలేదు, సరిగ్గా వినబడలేదు, పైగా సగం కంటే ఎక్కువ మర్చిపోబడింది.

{‘వాట్’ (Watt), 1958, పేజీ… 81)

ఇది ఎంతో కాలం క్రితం జరిగిందేమో, లేదా అసలు నాకే జరగలేదేమో, లేక ఎవరైనా చెబుతుంటే విన్నానేమో, లేదా నేనే దీన్ని మర్చిపోయానేమో అని నాకు అనిపించింది. (The Castle, 1951 ముద్రణ, పుట 76)

అయితే, ఈ రెండు పుస్తకాల మధ్య ముఖ్యమైన తేడాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ‘నేరం’ (guilt) అనే అంశం ‘వాట్’ (Watt) నవలలో కనిపిస్తుంది (చూడండి: పుట 127), కానీ ‘ది క్యాజిల్’ (The Castle) నవలలో ఉన్నంత ప్రాముఖ్యత ఇందులో ఉండదు. కాఫ్కా రచనల్లో ‘నేరం’ అనేది కథానాయకుడు చిక్కుకున్న మొత్తం పరిస్థితికి వర్తిస్తుంది; అతని బాధ్యత (లేదా అపరాధ భారం) ఈడిపస్ (Oedipus) పాత్రకు ఉన్నంత విస్తృతమైనది. బెకెట్ సృష్టించిన పరిస్థితులు దీనికి భిన్నమైనవి; ఎందుకంటే, మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) ఇంట్లో ‘వాట్’ శిక్షను అనుభవిస్తున్నాడని ఎక్కడా చెప్పబడలేదు. అంతేకాకుండా, రూబీ కోన్ (Ruby Cohn) పేర్కొన్న ఆసక్తికరమైన పోలికలు ఉన్నప్పటికీ, మిస్టర్ నాట్ పాత్ర ‘క్లామ్’ (Klamm) లాంటిది కాదు. ‘క్లామ్’ ఒక భయంకరమైన వ్యక్తి—అతను పైకి హాని లేనివాడిగా కనిపిస్తూ, భౌతికంగా ఎవరికీ అందకుండా ఉంటూ, అందరిలోనూ భయాన్ని కలిగిస్తుంటాడు.

88

వాట్ (WATT)

‘ది క్యాజిల్’ నవలలో ‘కె’ (K.) తనకున్న విపరీతమైన అలసట వల్ల (బర్గెల్‌తో జరిగిన సంభాషణలో) తనకు దొరికిన ఏకైక అవకాశాన్ని కోల్పోతాడు; ఇలాంటి పరిస్థితి అందరికీ తెలిసిన పీడకలల్లో (nightmares) తరచుగా కనిపిస్తుంటుంది. కానీ, ‘వాట్’ పాత్ర అటువంటి నైతిక బలహీనత వల్ల విఫలం కాలేదు; అతని ప్రయత్నం మొదటి నుంచీ వ్యర్థమైనది కాబట్టే అతను విఫలమయ్యాడు. ‘వాట్’ లాగే మనం కూడా—నిజంగా ఉనికిలో ఉన్న ఒక క్రూరమైన దేవుని వల్ల కాకుండా—తెలుసుకోవాలనే, ఆశించాలనే, నమ్మాలనే మన తీవ్రమైన తపనలో భాగంగా, ‘నాట్’ (Knott) లేదా ‘గోడో’ (Godot) వంటి భ్రమలను పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించి, తద్వారా హాస్యాస్పదమైన బాధలకు గురవుతాము. కాబట్టి, ‘ది క్యాజిల్’తో పోలిస్తే ‘వాట్’ మరింత హాస్యభరితమైన పుస్తకం. బెకెట్ రాసిన చాలా రచనల్లో ఇదే కనిపిస్తుంది; అక్కడ హాస్యం అనేది, లేకపోతే అత్యంత భారంగా అనిపించే విపత్తు భావనను ఎప్పటికప్పుడు సమతుల్యం చేస్తూ ఉంటుంది. శైలీపరంగా చూస్తే, ఈ రెండు నవలల మధ్య పెద్దగా పోలికలు లేవు. బెకెట్ స్వయంగా (రూబీ కోన్ పేర్కొన్న దాని ప్రకారం) ఇలా అన్నారు: “కాఫ్కా రచనారూపం శాస్త్రీయమైనది (క్లాసిక్), అది ఒక స్టీమ్-రోలర్ లాగా సాగిపోతుంది — దాదాపు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది.” దీనికి తోడు, కాఫ్కా సాంప్రదాయ కాలక్రమాన్ని అనుసరిస్తారని, అధ్యాయాలను కార్యకారణ సంబంధంతో అనుసంధానిస్తారని రూబీ కోన్ వివరిస్తారు. మనం గమనించినట్లుగా, ‘వాట్’ (Watt) నవలలో ఇటువంటి దృఢమైన నిర్మాణం కనిపించదు. ఇందులో నాలుగు అధ్యాయాలు, రెండు దశలు (గ్రౌండ్ ఫ్లోర్ మరియు మొదటి అంతస్తు — ‘గోడో’ (Godot) మరియు ‘హ్యాపీ డేస్’ (Happy Days) నాటకాలలోని రెండు అంకాలను పోలి ఉంటాయి) అనే ఒక సమతుల్య చట్రం ఉన్నప్పటికీ, అందులో పొంతన లేని విషయాలు అనేకం కనిపిస్తాయి.

అయితే, ఈ రెండు నవలలు ఒక విషయంలో పోలి ఉంటాయి: ఇవి రెండూ ఒక రకమైన ‘పురాణగాథల’ (myths) వంటివి. వీటిని అర్థం చేసుకోవడం అనేది చాలా సూక్ష్మమైన, సంక్లిష్టమైన ప్రక్రియ. ఎందుకంటే, ఇవి స్పష్టమైన అర్థాన్ని ఇవ్వకుండానే, మనసును అనేక స్థాయిలలో కలవరపరిచే శక్తిని కలిగి ఉంటాయి. ఇవి ఒక నిర్దిష్ట అర్థం లేని ‘ప్రతీక’ (symbol) వలె పనిచేస్తాయి; మన ఆశలు, భయాల ద్వారా మనమే ఆ ప్రతీకకు ఒక అర్థాన్ని ఆపాదిస్తాము.

ఈ అంశంపై చివరి మాటను మారిస్ నాడో (Maurice Nadeau) ఇలా చెప్పారు:

“కాఫ్కా సృష్టించిన పాత్ర ఒక అపరాధ భారాన్ని మోస్తుంది—బహుశా ఆ అపరాధం ఏమిటో దానికి తెలియకపోవచ్చు, కానీ అది ఏదో ఒక తప్పు చేసి ఉంటుంది; ఆ తప్పుకు క్షమాపణ కోసం అది అస్పష్టంగా, చీకటిలో తడబడుతూ వెతుకుతుంటుంది. అదే బెకెట్ సృష్టించిన పాత్ర మాత్రం నిర్దోషి; అది తనలో తాను పరిపూర్ణంగా ఉండి, ఎటువంటి అర్థం లేని, ఏ విధమైన అతీత క్రమశిక్షణ (transcendent order) లేని ఒక ప్రపంచంలో చిక్కుకుపోయింది… బెకెట్ రచనల్లో, ప్రపంచం వినాశనం వైపు పయనిస్తున్న క్రమంలోనే, మనిషి కూడా విచ్ఛిన్నమైపోతాడు.”

(టెంప్స్ మోడెర్న్స్ – Temps Modernes, జనవరి 1952)

89

అధ్యాయం 4

మొదటి ఫ్రెంచ్ కథానాయకులు

“ఆ వాక్యం అద్భుతమైన రూపాన్ని కలిగి ఉంది.” ‘ముఖ్యమైనది ఆ రూపమే.’

శాミュエル・ベケット నుండి హెరాల్డ్ హాబ్సన్‌కు, 1956

ఫ్రాన్స్ విముక్తి పొందడంతో, యుద్ధం మొదలైన తర్వాత మొదటిసారిగా ఐర్లాండ్‌లో ఉన్న తన తల్లిని సందర్శించే అవకాశం బెకెట్‌కు లభించింది; కానీ తిరిగి వచ్చేటప్పుడు…

ఈ కథలను పరిశీలించడానికి ముందు, బెకెట్ తన రచనా మాధ్యమంగా ఫ్రెంచ్‌ను స్వీకరించడం వల్ల తలెత్తిన సమస్యలను మనం మొదట పరిగణించాలి. అటువంటి మార్పు నిజంగా ఒక అద్భుతమైన సంఘటన, కానీ సాహిత్య చరిత్రలో ఇది ఏమాత్రం ప్రత్యేకమైనది కాదు: ఎందుకంటే ఎడ్వర్డ్ గిబ్బన్ ‘డిక్లైన్ అండ్ ఫాల్’ను అదే భాషలో రచించే ఉద్దేశ్యంతో ఫ్రెంచ్‌లో ఒక డైరీ రాశాడు, మరియు విలియం బెక్‌ఫోర్డ్ తన ‘వాతెక్’ను ఫ్రెంచ్‌లో రాశాడు, ఈ విషయం మౌర్మ్‌కు ఆశ్చర్యాన్ని మరియు ఆసక్తిని కలిగించింది, అతను ‘వాతెక్’కు రాసిన తన ముందుమాటలో దానిని “అన్ డెస్ ఎక్రిట్స్ లెస్ ప్లస్ ఇంటరెస్సాంట్స్ క్వి ఐంట్ ఎటి జాడిస్ కంపోజెస్ ఎన్ ఫ్రాంగైస్” అని పేర్కొన్నాడు. అయితే, బెకెట్ ఫ్రెంచ్‌ను స్వీకరించడం మనం అనుకున్నంత ఆకస్మికంగా లేదా హఠాత్తుగా జరగలేదు, అలాగే ఉదాహరణకు, బెక్‌ఫోర్డ్ విషయంలో జరిగినంత ఊహించని విధంగా కూడా జరగలేదు. నిజానికి, బెకెట్ యుద్ధానికి ముందు మర్ఫీని ఫ్రెంచ్‌లోకి అనువదించాడు (అతని స్నేహితుడు ఆల్ఫ్రెడ్ పెడ్రాన్, నార్మలియన్ మరిశామ్యు ట్రినిటీలో అప్పుడప్పుడు లెక్చరర్ సహాయంతో), ఆ సమయంలో అతను ఫ్రెంచ్‌లో కవిత్వం కూడా రాస్తున్నాడు^ మరియు అతను రాసే సమయానికి

సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -9-11-26-ఉయ్యూరు .

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి ,నవాలాకారుడు అసంబద్ధ నాటకకర్త  శామ్యూల్ బెకెట్ జీవితచరిత్ర -6

91

వాట్ (Watt) రచనల్లో ఫ్రెంచ్ భాషా ప్రభావాలు (gallicisms) ఇప్పటికే చొరబడుతున్నాయి. వాటిలో కొన్ని స్పష్టమైన ఉదాహరణలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

“I do not rise, not having force” (ఇక్కడ ‘force’ అనే పదం ఫ్రెంచ్ ‘la force’ నుండి వచ్చింది),

“I was not found under a cabbage” (ఇది ఆంగ్లంలో ‘under a gooseberry bush’ అనే పదబంధానికి, ఫ్రెంచ్ ‘dans un choux’ అనే పదబంధానికి కలిపిన ఒక హాస్యభరితమైన రూపం).

“But does the penny fare end here, … at a merely facultative stop?” (ఇక్కడ ‘facultative stop’ అనేది ఫ్రెంచ్ ‘arrêt facultatif’ నుండి వచ్చింది).

“Certain fish, in order to support the middle depths . . ,” (ఇక్కడ ‘support’ అనే పదం ఫ్రెంచ్ ‘supporter’ నుండి వచ్చింది).

“He quoted as well from his ancestors’ experience as from his own” (ఇక్కడ ‘as well … as’ అనే నిర్మాణం ఫ్రెంచ్ ‘aussi bien … que’ నుండి వచ్చింది).

“… we should ever have embraced . . . and never on the mouth” (ఇక్కడ ’embrassed’ అనే పదం ఫ్రెంచ్ ’embrasser’ నుండి వచ్చింది).

“. . . dives from dreadful heights , . . before a numerous public” (ఇక్కడ ‘numerous public’ అనేది ఫ్రెంచ్ ‘public nombreux’ నుండి వచ్చింది).

“Mrs. Penny-a-hoist Pirn, . . . that old put” (ఇక్కడ ‘put’ అనేది ఫ్రెంచ్ పదం ‘putain’కు సంక్షిప్త రూపం).

వీటిలో కొన్ని ఫ్రెంచ్ ప్రభావాలు—ముఖ్యంగా చివరగా పేర్కొన్నది—స్పష్టంగా హాస్యభరితమైన ఉద్దేశంతో వాడబడ్డాయి. నిరంతరం ఫ్రెంచ్ భాష వింటూ జీవించే వ్యక్తికి, ‘facultative stop’ వంటి పదబంధాలు వినడానికి వినోదాత్మకంగా అనిపించవచ్చు. (ఫ్రాన్స్‌లో ఉండే బ్రిటీష్ విద్యార్థులు కూడా తరచుగా ఇలాంటి హాస్యాన్ని ప్రయోగిస్తుంటారు.) అయితే, ‘as well … as’ వంటి మరికొన్ని ఫ్రెంచ్ ప్రభావాలు, రచయితకు అలవాటుగా మారిన ఒక మానసిక స్థితి వల్ల ఏర్పడినట్లు కనిపిస్తున్నాయి. ఆక్యుపేషన్ (దేశం ఆక్రమణకు గురికావడం) కారణంగా ఆయన ఆంగ్ల భాషా వాతావరణానికి దూరమై, నిరంతరం ఫ్రెంచ్ భాషలోనే ఆలోచిస్తూ, జీవిస్తూ ఉండేవారు. దీనివల్ల, ఆయన ఆంగ్లంలో రాయడానికి కూర్చున్నప్పుడు కూడా, తెలియకుండానే కొన్ని ఫ్రెంచ్ తరహా పదబంధాలు ఆయన రచనల్లోకి చొరబడేవి. (లో

అటువంటి పరిస్థితులు ఇది ఒక సాధారణ అనుభవం.) ఇది ఇంకా-

వాట్ సులభంగా ఫ్రెంచ్‌లోకి అనువదించాడని గమనించడం మరింత ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది,

బెకెట్, అతని చివరి ఆంగ్లంలో ఇది మరింత సూచన

నవల, అప్పటికే మరింత స్పష్టంగా ఫ్రెంచ్ వైపు కదులుతోంది

యాస.

మళ్ళీ, మేము సూట్‌లో ఖచ్చితమైన ఆంగ్లిసిజమ్‌లను కనుగొన్నాము

1946, అయితే డెఫినిటివ్ 1955 వెర్షన్‌లో. లా ఫిన్ ^ ఇవి కలిగి ఉంటాయి

పూర్తిగా తొలగించబడింది. ఇక్కడ ప్రధాన ఆంగ్లిసిజమ్స్ ఉన్నాయి

సరిదిద్దబడిన సంస్కరణతో పాటు గమనించవచ్చు:

92

మొదటి ఫ్రెంచ్ హీరోలు

1946; je vous suis టైస్ ohligd పోర్ ces v^tements;

1955: je vous suis recordssant\

1946: అన్ పెటిట్ గార్గన్ . . . demauda నేను సా మేరే లా వచ్చింది డి సెల;

1955: అన్ పెటిట్ గార్గన్ . . . డిమాండ్ కే స మేరే వ్యాఖ్య సెల డ్డాయి

సాధ్యం;

1946: il qffrit d’envoyer chercher un టాక్సీ;

1955: ఇల్ ప్రపోసా డి ఎన్‌వాయర్ చెర్చర్ అన్ టాక్సీ;

1946: లెస్ లాంగ్స్ మోయిస్ డి కాహ్నే, obUtdrds en అన్ ఇన్‌స్టంట్ I

1955; లెస్ లాంగ్స్ మోయిస్ డి ప్రశాంతత, అండంటిస్ ఎన్ ఇమ్ తక్షణం! (ఆబ్లిట్^రెర్, ద్వారా

బెకెట్ అంటే ‘తుడిచిపెట్టబడింది’, సాధారణంగా సాంకేతికత మాత్రమే ఉంటుంది

‘రద్దు (ఒక స్టాంపు)’ యొక్క అర్థం.)

1946: il rep6ta I’histoire . . . que j ’avals oubli^e. మైమ్ అలోర్స్ సి’డిటైట్

comme si je I’entendais పోర్ లా ప్రీమియర్ ఫోయిస్;

1955; il rdpdta I’histoire . . . je I’avais obliee, c’^tait comme si je

I’entendais పోర్ లా ప్రీమియర్ ఫోయిస్; {గమనిక: ‘even then’ (అప్పటికి కూడా) అనే అర్థాన్ని ఇచ్చే పదం ఇక్కడ వదిలివేయబడింది.}

1946: il etait très amical et hospitalier;

1955: il etait bon. {‘amical’ (స్నేహపూర్వకమైన) అనే పదాన్ని సాధారణంగా ఒక వైఖరి లేదా దృక్పథం వంటి వాటికి మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు; ఈ సందర్భంలో ‘hospitalier’ (ఆతిథ్యమిచ్చే) కంటే ‘accueillant’ (ఆదరించే/స్వాగతించే) అనే పదం మరింత సముచితంగా ఉంటుంది.}

ఈ ఉదాహరణలను బట్టి చూస్తే, బెకెట్ రాసిన ప్రారంభ ఫ్రెంచ్ గద్యంలో కొన్ని ఆంగ్ల శైలి ప్రభావాలు (anglicisms) ఉన్నాయని అర్థమవుతోంది. పదేళ్ల తర్వాత, తన కొత్త భాషా మాధ్యమంపై మరింత పట్టు సాధించినప్పుడు, ఆయన వీటిని పూర్తిగా తొలగించేలా జాగ్రత్త వహించారు. ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవల అనువాదంలో కూడా, ఆశించినట్లుగానే, ఫ్రెంచ్ శైలిలో ఇంకా కొంత ఆంగ్ల ఛాయ కనిపిస్తుంది; అంటే, అది ఇంకా పూర్తిగా ఫ్రెంచ్ భాషా సహజత్వానికి అలవాటు పడలేదు. అయితే, ‘మర్ఫీ’ విషయంలో ఇలా జరగడానికి ప్రధాన కారణం—మూల రచనలోని దట్టమైన, అనేక సూచనలతో కూడిన శైలిని, ఎటువంటి మార్పులు లేకుండా ఫ్రెంచ్‌లోకి అనువదించాలనే ప్రయత్నం కావచ్చు. నిజానికి, ఫ్రెంచ్ భాషా స్వభావం ఇటువంటి క్లిష్టమైన శైలికి భిన్నమైనది, కాబట్టి ఈ ప్రయత్నం మొదట్లోనే విఫలమయ్యేది. ముఖ్యంగా ఒక వాక్యాన్ని తీసుకుంటే, అందులో ఉన్న మతపరమైన ధ్వనులు ఆంగ్ల పాఠకులకు అర్థమవుతాయి, కానీ అదే వాక్యాన్ని ఫ్రెంచ్‌లోకి అక్షరాలా అనువదించినప్పుడు దాని ప్రభావం పూర్తిగా తగ్గిపోతుంది:

ఆమె టెలిఫోన్ బూత్ నుండి కోపంగా బయటకు వచ్చేసింది; ఆమె నడుము కదలికలు కూడా ఎంతో ఉత్సాహంగా ఆమెను అనుసరించాయి. ఆమె చుట్టూ ఉన్న ప్రేమాసక్తులైన వ్యక్తుల నుండి వచ్చిన ‘అగ్ని బాణాలు’ (ప్రేమ వాంఛలు), ఒక చిన్న దీపపు జ్వాల ఆరిపోయినట్లుగా చల్లారిపోయాయి.

Elle quitta le kiosque en coup de vent, voluptueusement suivie de ses hanches, etc. Comme un lumignon furent éteints les traits enflammés des affamés d’amour.

95

శాముఎల్ బెకెట్ నవలలు

ఇటువంటి భాషా చమత్కారాలు ఆంగ్లంలో వినోదాన్ని కలిగిస్తాయి, కానీ ఫ్రెంచ్ పాఠకులకు ఇవి అంతగా నచ్చకపోవచ్చు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, బెకెట్ తన అనువాదంలో వీలైనన్ని ఎక్కువ హాస్యోక్తులను యథాతథంగా ప్రతిబింబించేలా చాలా ప్రయత్నించారు. అయితే, ఇంగ్లాండ్‌లో కంటే ఫ్రాన్స్‌లో ఆయన పుస్తకానికి ఇంకా తక్కువ స్పందనే లభించింది. ఇప్పుడు ‘ఎడిషన్స్ డి మిన్యుయిట్’ (Editions de Minuit) సంస్థ దీని ప్రచురణ బాధ్యతలను ‘బోర్డాస్’ (Bordas) నుండి స్వీకరించినప్పటికీ, ఫ్రాన్స్‌లో ఈ పుస్తకాన్ని చదివేవారు చాలా తక్కువగానే ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. రూబీ కోన్ ఒక విలువైన వ్యాసంలో ఈ అంశాన్ని లోతుగా విశ్లేషించినట్లుగా, అనువదించడం సాధ్యం కాని చోట బెకెట్ ఆ భాగాలను తొలగించి, ఇతర చోట్ల దానికి తగినట్లుగా మార్పులు చేయడం ద్వారా సరిసమానమైన ప్రభావాన్ని తీసుకురావడానికి ప్రయత్నించారు. ఉదాహరణకు, ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలోని ఒక హాస్యోక్తిని (‘why did the barmaid champagne? -because the stout porter bitter’) ఆయన తొలగించి, దాని స్థానంలో కేవలం ‘il fit une pl’ అనే వాక్యాన్ని మాత్రమే ఉంచారు.

95

శామ్యుల్ బెకెట్ నవలలు

‘Je tenais vaine la corde du cou’ (1946) అనే పదబంధానికి బదులుగా, ‘Je montai sur Vdne’ (1946) మరియు ‘Je m’agrippais à la crête du Vencolure’ (1955) వంటి ప్రయోగాలు కనిపిస్తాయి.

అంతేకాకుండా, ‘La Fin’తో పోలిస్తే ‘Suite’ సాధారణంగా మరింత ఎక్కువ పదాలతో కూడి ఉంటుంది. ఇది చాలా సుదీర్ఘమైనది (దీనిలో కొంత భాగం మాత్రమే ముద్రించబడింది), అంతేకాక కొన్ని చోట్ల మరింత ఆడంబరంగా కూడా ఉంటుంది; ఉదాహరణకు, కేవలం ‘je demanderais’ (నేను అడుగుతాను) అని చెప్పడానికి బదులుగా, ‘je présenterai ma requête’ (నేను నా అభ్యర్థనను సమర్పిస్తాను) అని పేర్కొనబడింది.

వాక్య నిర్మాణంలో చేసిన మార్పులకు కారణాలను ఎల్లప్పుడూ ఖచ్చితంగా వివరించడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు, కానీ మొత్తం మీద రెండు ప్రధాన కారణాలు ఈ మార్పులకు దారితీసినట్లు కనిపిస్తాయి. మొదటిది, కథ జరిగే పరిస్థితుల గురించి స్పష్టతను లేదా ఖచ్చితత్వాన్ని తగ్గించాలనే ఉద్దేశ్యం. దీనికి అనేక ఉదాహరణలు ఉన్నాయి: ‘fournisseurs’ (సరఫరాదారులు – ఒక నిర్దిష్ట పట్టణానికి చెందినవారు) అనే పదం మరింత సాధారణమైన ‘commerçants’ (వర్తకులు)గా మారింది; ‘pendant des années’ (కొన్ని సంవత్సరాల పాటు) అనే పదం మరింత అస్పష్టమైన ‘pendant longtemps’ (చాలా కాలం పాటు)గా మార్చబడింది. అలాగే, “ఒకరోజు నేను ఎంత బలహీనంగా ఉన్నానంటే, లేవలేకపోయాను; ఆ ఆవు లేకపోతే ఖచ్చితంగా స్పృహ తప్పి ఉండేవాడిని” అనే సుదీర్ఘ వాక్యాన్ని కుదించి, “ఒకరోజు నేను లేవలేకపోయాను. ఆ ఆవు నన్ను కాపాడింది” అని మార్చారు. అంతేకాకుండా, అనిశ్చితిని మరింత పెంచడానికి “non, faux, enfin, je ne sais pas” (కాదు, తప్పు, అసలు… నాకు తెలియదు) వంటి పదబంధాలను చేర్చారు. రచయిత తన 1946 నాటి కథలో అతిగా వివరాలు, ఖచ్చితత్వం ఉన్నాయని భావించిన కొన్ని వాక్యాలను (ఒక సందర్భంలో అయితే ఒక పూర్తి పేరానే) తొలగించారు. ఉదాహరణకు, కథానాయకుడు లండన్ ప్రాంతంలో ఉండి ఉంటే (ఏ ఇతర ఐరిష్ వ్యక్తిలాగే), అతను యూస్టన్-కింగ్స్ క్రాస్-ఇస్లింగ్టన్ ప్రాంతంలో బస చేయడానికి ప్రయత్నించేవాడు అనే వివరాలను తొలగించడం గమనార్హం. సవరణలకు రెండవ సాధారణ కారణం మరిన్ని నుండి ఉద్భవించింది

ఉల్లాసాన్ని, చక్కదనం లేదా కేవలం సవ్యత యొక్క భావాన్ని అభివృద్ధి చేసింది

శైలి: క్యూ సినిఫియే సిసి? విభేదించు. Est-ce అన్ సాఫ్ కండ్యూట్? అవుతుంది

1955లో మరింత ఉత్సాహభరితమైన qiHest-ce que dest, dis^-je, un sauf-

వాహిక?’, మరియు je me mis les autres vetements మరింత అవుతుంది

సొగసైన జె ఫినిస్ డి ఎం^హాబిలర్’, మరియు డెస్ట్ అలోర్స్ క్యూ జె రెగస్ ది మోర్

వ్యాకరణపరంగా సరైన లేదా సాహిత్య cefut alors que je regus.

బెకెట్ రచనలలోని పాఠ్య భేదాలను (variants) పరిశీలించే అవకాశం ఉన్న చోటల్లా కనిపించే ఈ శైలీకృత మెరుగుదల—దీనికి సంబంధించిన అన్ని వివరాలను కింద ఉన్న గ్రంథ పట్టికలో పేర్కొన్నాను—ఆయన తన గద్య శైలిని ఎంత శ్రద్ధగా, సూక్ష్మంగా తీర్చిదిద్దుకున్నారో స్పష్టం చేస్తుంది. ఆయన కోరుకున్న విధంగా పనిచేసే, పాఠకుని దృష్టిని అసలు ఉద్దేశం నుండి మళ్లించే అనవసరమైన ప్రదర్శనాత్మక మెరుపులు లేని ఒక సమర్థవంతమైన గద్య సాధనాన్ని ఆయన రూపొందించుకున్నారు (గతంలో ‘మర్ఫీ’ లేదా ‘వాట్’ వంటి రచనల్లో ఇలాంటి మెరుపులు ఉండేవి). అంతేకాకుండా, తన ఫ్రెంచ్ భాషను మరింత శుద్ధి చేసుకోవడం ద్వారా—అంటే, ఫ్రెంచ్ ‘మర్ఫీ’లో చేసినట్లుగా, ఎటువంటి ప్రత్యేక ప్రయోజనం లేకుండా కేవలం వినోదం కోసం స్లాంగ్ (slang) పదాలను, అసభ్యతలను విచ్చలవిడిగా వాడే ప్రలోభానికి లొంగిపోకుండా ఉండటం ద్వారా—ఆయన తన రచనల్లోని తిట్లు, శాపనార్థాలు మరియు అసభ్య పదాలకు ఒక శక్తివంతమైన, పేలుడు వంటి ప్రభావాన్ని కల్పించగలిగారు. ఇవి చాలా వరకు సరైన, సొగసైన భాషా ప్రయోగాల మధ్యలో ఉంచబడతాయి. దీనికి ఒక చక్కని ఉదాహరణగా, కింది ధ్యానపూర్వకమైన శైలికి, ఆ తర్వాత వచ్చే ఒక స్త్రీ యొక్క ఊహించని, క్రూరమైన అసభ్య పద ప్రయోగానికి మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్ని చూడవచ్చు:

“ఎడతెరిపి లేని వర్షంతో కూడిన రోజు ముగిసే వేళ, సూర్యుడు బయటకు వచ్చి ఆకాశం కాస్త ప్రశాంతంగా మారినప్పటికీ, అప్పటికే సమయం మించిపోవడంతో ఆ వెలుతురు ఏమాత్రం ఉపయోగపడదు—అలాంటి వింతైన వెలుగు అది. అప్పుడు భూమి నుండి ఒక శబ్దం వస్తుంది, అది ఎలా ఉంటుందంటే…” సూపిర్స్ ఎట్ లెస్ డెమి ^రెస్

గూట్టెస్ టోంబెంట్ డు సియెల్ విడ్6 ఎట్ సాన్స్ నౌజ్. అన్ పెటిట్ గార్గన్, టెండెంట్

లెస్ మెయిన్స్ ఎట్ లెవంట్ లా టి ^ టె వెర్స్ లే సియెల్ బ్లూ, డిమాండ కె స ఎం ^రే వ్యాఖ్య

cela 6tait సాధ్యం. ఫౌస్-నౌస్ లా పైక్స్, డిట్-ఇయుఇ.

అంతేకాకుండా, ఫ్రెంచ్ హీరోలు సాధారణంగా మాట్లాడటం మనం త్వరలో గమనించవచ్చు

సరిగ్గా (వాట్ కూడా చేసినట్లు), ఇతర వ్యక్తులు, ముఖ్యంగా

poUcemen ఎవరితో వారు పరిచయంలోకి వస్తారు, చేయవద్దు: ఇది పనిచేస్తుంది

బహిష్కరించబడిన హీరోలను క్రూడ్ నుండి మరింత వేరు చేయడానికి,

మిగిలిన మానవజాతి తెగను శపించాడు. ఒక సమయంలో, ఉదాహరణకు,

pohte preciosite ఉన్న హీరో Vheure juste^ de కోసం ఎవరినైనా అడుగుతాడు

gr&celj అయితే మరొక సమయంలో ఒక పోహ్‌స్‌మ్యాన్ అతనికి వద్దు అని అసభ్యంగా చెప్పాడు

అతను నడుస్తున్నప్పుడు మొత్తం పేవ్‌మెంట్‌ను తీయడం, ముతకగా జోడించడం

si vous యునెటైస్ పాస్ఫౌటు డి సర్క్యులర్ కమే టౌట్ లే మోండే. . . vous

feriez mieux డి Rester chez vous. ఈ పరికరం ఒక నిర్దిష్ట స్థాయికి దారి తీస్తుంది

హాస్యం మొత్తం. అయితే, హీరో అతనిని వ్యక్తపరిచినప్పుడు-

స్వీయ అసభ్యంగా లేదా హింసతో, ప్రభావం రెట్టింపుగా అద్భుతమైనది:

ఆన్ దేవ్రైట్ అమ్^నాగర్, డాన్స్ లెస్ రూస్ పాసంటేస్, డెస్ పిస్టెస్ రిజర్వ్స్ కె

ces సేల్స్ పెటిట్స్ ^tres [సాధారణంగా పిల్లలు], లూర్ లాండౌస్, సెర్సియాక్స్,

సూసెట్‌లు, పాటినెట్‌లు, ట్రోటినెట్‌లు, పెప్6లు, మెమ్6లు, నామరూపాలు, బాలన్‌లు, టౌట్

ఎల్98

మొదటి ఫ్రెంచ్ కథానాయకులు

ఇంగ్లీషులోని పరోక్షమైన, మూడవ పురుషలో సాగే, సంక్లిష్టమైన వాక్యాలకు బదులుగా ఫ్రెంచి భాషలో వాక్యాలు వచ్చాయి. అయితే, ‘అతడు’ (he) అనే స్థానంలో ‘నేను’ (je) అని మారినప్పటికీ, ఆ గద్యం ఏమాత్రం వ్యక్తిగతమైనదిగా మారలేదు; పైగా, అది మరింత సార్వత్రికమైన అర్థాన్ని సంతరించుకుంది. మారిస్ నాడో ఒక సందర్భంలో ఇలా అన్నారు: “మన చెవుల్లో వినిపించే అతని స్వరం, నిజానికి మన సొంత స్వరమే—చివరకు అది మనకు దొరికింది.”

కాబట్టి, బెకెట్ కల్పిత సాహిత్యంలో ‘వాట్’ (Watt) ఒక కీలక మలుపుగా నిలుస్తుంది. ఇది ఆయన తన మాతృభాషకు వీడ్కోలు పలుకుతూ రాసిన రచన. అదే సమయంలో, తర్వాతి కాలంలో ఆయన మరొక భాషలో, మరొక సాహిత్య సంప్రదాయానికి అందించబోయే కొన్ని ముఖ్యమైన రచనలకు ఇది నాంది పలికింది. తన రచనకు అవసరమైన పనిముట్టును (భాషా శైలిని) సిద్ధం చేసుకున్న తర్వాత, ఆయన దానితో సంతృప్తి చెంది ఉంటారని చెప్పవచ్చు; ఎందుకంటే, ‘వాట్’ తర్వాత ఆయన ఇంగ్లీషులో కల్పిత సాహిత్యాన్ని రాయడానికి చేసిన ఏకైక ప్రయత్నం—’ఫ్రమ్ యాన్ అబాండన్డ్ వర్క్’ (From an abandoned work – 1955) అనే శీర్షికతో మిగిలిపోయిన ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే. ఇది ఆయన మొదలుపెట్టి, మధ్యలోనే వదిలేసిన ఒక ఇంగ్లీషు నవలలోని మిగిలిన అంశం.

‘లా ఫాన్’ (La Fin – ‘ది ఎండ్’ / ముగింపు) కథ, మొదటి పురుషలో సాగుతుంది. బెకెట్ రాసిన ఫ్రెంచి కల్పిత సాహిత్యం అంతా (‘మెర్సియర్ ఎ కామియర్’ మినహా) ‘నేను’ అనే కోణంలోనే ఉంటుంది. ఇందులో, పేరు తెలియని కథానాయకుడిని ఒక ‘ధార్మిక సంస్థ’ (charitable institution) నుండి బయటకు పంపించే సన్నివేశం ఉంటుంది. అతను తన ప్రయాణాన్ని మొదలుపెట్టడానికి కొంత డబ్బును, అలాగే ఒక మరణించిన వ్యక్తికి చెందిన దుస్తులను—వాటి నుండి అప్పటికే క్రిమిసంహారక మందుల వాసన వస్తూ ఉంటుంది—అతనికి ఇస్తారు. ఆ దుస్తుల్లో బూట్లు, సాక్సులు, ప్యాంటు, చొక్కా, కోటు మరియు బౌలర్ టోపీ ఉంటాయి. తన పడకను విడదీసేటప్పుడు, అక్కడి నుండి వెళ్లకూడదని అతను గొడవ చేస్తాడు, కానీ వెంటనే భయపడి, తిరిగి రావడానికి ప్రయత్నించకూడదని హెచ్చరిక అందుకుంటాడు. వర్షం ఆగే వరకు కొంతసేపు ఆ భవన ప్రాంగణంలో (cloister) ఉండటానికి అనుమతి లభించినప్పటికీ, ఆ తర్వాత అతడిని అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోమని ఆదేశిస్తారు. బయటకు వచ్చిన అతనికి, ఆ పట్టణం ఏమాత్రం గుర్తుపట్టలేని విధంగా మారిపోయి కనిపిస్తుంది. అతని ఆడంబరమైన ప్రవర్తన ఉన్నప్పటికీ, అతనికి ఉండటానికి చోటు దొరకదు. చివరికి అతను ఒక నేలమాళిగను కనుగొంటాడు. అక్కడ అతను చాలా సంతృప్తిగా జీవిస్తాడు. అతని గ్రీకు (లేదా టర్కిష్) యజమానురాలు అతనికి ఆహారాన్ని తెచ్చి ఇస్తుంది మరియు రోజుకు ఒకసారి అతని మలపాత్రను ఖాళీ చేస్తుంది. కొంతకాలం తర్వాత, ఆరు నెలల అద్దెను ముందుగా చెల్లించినందుకు బదులుగా అద్దెలో తగ్గింపును ఆమె అందించి, వెంటనే అదృశ్యమవుతుంది.

ఆ కథానాయకుడు ఆ వ్యక్తి పందితో గదిని పంచుకోవడానికి ముందుకొచ్చినప్పటికీ, కొత్త ఇంటి యజమాని అతన్ని వెంటనే బయటకు గెంటేస్తాడు.

అతను ఊరూరా తిరుగుతూ ఉంటాడు. చివరికి, ఒకప్పుడు తనకు తెలిసిన ఒక గాడిద ఉన్న వ్యక్తి తన సముద్ర గుహను పంచుకోమని అతన్ని ఆహ్వానిస్తాడు. కానీ ఆ కథానాయకుడు సముద్రాన్ని భరించలేక, వెంటనే ఆ వ్యక్తి పర్వతాలలో వదిలిపెట్టిన గుడిసెలో నివసించడానికి వెళ్ళిపోతాడు. వేసవి తర్వాత శీతాకాలం వస్తుంది, మరియు అతను ఆకలితో దాదాపు చనిపోతాడు. అప్పుడు, అతను ఎలాగోలా పాలు పితికిన ఒక ఆవు అతన్ని కాపాడుతుంది. చివరికి అతను పట్టణ వీధుల్లో భిక్షాటన చేయడం మొదలుపెడతాడు.

99

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

నదికి సమీపంలో ఉన్న ఒక పాడుబడిన ఎస్టేట్‌లోని షెడ్డులో రాత్రిపూట నిద్రపోతాడు. అతను పడుకునే పడవ వల్ల, ఆకలితో ఉన్న నీటి ఎలుకల నుండి అతనికి రక్షణ లభిస్తుంది.

తన అంతం సమీపిస్తోందని అతను గ్రహించగలడు:

కదలడానికి కూడా శక్తి లేనంత బలహీనంగా, సోమరిగా అనిపించడంతో అతను బయటకు వెళ్లడం క్రమంగా తగ్గిస్తాడు.

అతనికి దర్శనాలు కలగడం మొదలవుతాయి. అందులో, తాను తన పడవలో సముద్రంలోకి జారుకుంటూ వెళ్లడం, నీటిని లోపలికి రానివ్వడానికి ఒక రంధ్రం చేయడం, ఆపై ఒక చిన్న సీసాలో తాను మోస్తున్న మత్తుమందును మింగడం చూస్తాడు.

సముద్రం, ఆకాశం, పర్వతాలు మరియు ద్వీపాలు ఒక పెద్ద సంకోచంలో అతన్ని మూసుకుని, సంపీడనం చేసి, ఆపై అంతరిక్షంలోకి చెల్లాచెదురవుతున్నట్లు అతనికి అనిపిస్తాయి. అతను చెప్పగలిగే అసలైన కథను—లేదా మరింత ఖచ్చితమైన కథను, ఎందుకంటే ఇది మనో ప్రపంచం, ఇక్కడ పరమ సత్యాలు ఉండవు—చెప్పకుండా వదిలేశాడు, అందుకు అతనికి ఎటువంటి పశ్చాత్తాపం లేదు. ఆ అసలు కథలో, అతను చెప్పినట్లుగా అతని జీవితం నాటకీయంగా ముగియదు; బదులుగా, అది క్రమంగా క్షీణిస్తూ పోతుంది—ముగింపును ఆహ్వానించే ధైర్యం లేక, కొనసాగించే శక్తి కూడా లేక—చలి, నిస్సత్తువల మధ్య నెమ్మదిగా రూపాంతరం చెందుతూ, ‘లె కాల్మంట్’ (The Sedative) ప్రారంభమయ్యే సమయానికి అతను ఏ అస్పష్ట స్థితిలో ఉన్నాడో, ఆ స్థితికి చేరుకుంటుంది.

ఈ కథ అతను ఎప్పుడు మరణించాడో తనకు సరిగ్గా తెలియదని చెప్పడంతో మొదలవుతుంది; బహుశా తొంభై ఏళ్ల వయసులో అయి ఉండవచ్చు, అప్పటికే అతను బాగా కృశించిపోయి ఉన్నాడు. తన శరీరం కుళ్ళిపోతున్న శబ్దాలను వింటూ పడుకోవడానికి భయపడి, అతను తనకు తాను ఒక కథను చెప్పుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటాడు—ఒక ఉపశమన కథ (sedative story). అయితే, ఈ కథలో అతను తన నిజ జీవితంలో ఉన్న వయసు కంటే మరింత ముసలివాడిగా ఉంటాడు. ఒకవేళ మరణం తర్వాత తిరిగి భూమిపైకి రావడం అనే అంశం ఇందులో ఉన్నా, నిజానికి మరణం తర్వాత తిరిగి భూమిపైకి రావడం సాధ్యమని అతను భావించడు. కాబట్టి, అతను చెప్పబోయే కథ వాస్తవానికి అది చెప్పబడుతున్న క్షణంలోనే జరుగుతుంది, కానీ అతను దానిని భూతకాలంలో చెబుతాడు—ఏదో ఒక పురాణగాథ లేదా ప్రాచీన నీతికథలాగా. ఎందుకంటే, తాను ఎలా తయారయ్యాడో ఆ కాలపు స్థితిని, ఈ సాయంత్రం అతను మరొక కాలపు స్థితిగా మార్చుకోవాలనుకుంటాడు. పాఠకుడిని ఎంత గందరగోళానికి గురిచేయవచ్చో ఊహించుకుంటూ, అతను ఒక వ్యంగ్యపూరితమైన, రెచ్చగొట్టే వాక్యాన్ని విసురుతాడు: “అహ, మీ కాలాల సంగతి చూస్తాను ఆగండి, కాలంతో ఆడుకునే వెధవలారా!” త్వరలోనే అతను భవిష్యత్ కాలాన్ని కూడా వాడటం మొదలుపెడతాడు (అందుకే “ఇప్పుడు నేను భవిష్యత్ కాలాల్లో చిక్కుకుపోయాను” అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు). ఆ తర్వాత, అతను తన అసలు కథను ప్రారంభించి, మొత్తం కథను భూతకాలంలోనే (past historic) కొనసాగిస్తాడు. అతను ‘పోర్ట్ దే బెర్జర్స్’ (porte des Bergers) ద్వారా తన పట్టణంలోకి ప్రవేశిస్తాడు. అక్కడ అంతటా వెలుగులు నిండి ఉన్నాయి, కానీ ఎవరూ లేరు—ఆ ప్రాంతం పూర్తిగా నిర్మానుష్యంగా ఉంది. అతను తన తండ్రికి చెందిన ఆకుపచ్చ రంగు పొడవైన కోటును ధరించి ఉన్నాడు; ఆ కోటు చాలా గట్టిగా ఉండటం, పైగా అతను పొట్టిగా ఉండటంతో, దాని అంచు నేలకు తగులుతూ వెళ్తోంది. అతను రేవు ప్రాంతానికి వెళ్తాడు; అక్కడ ఏదైనా నావికుడితో కొన్ని మాటలు మాట్లాడి, ఆ విషయాలను తిరిగి తన గుడిసెకు తీసుకువెళ్లాలని అతని ఆశ.

100

మొదటి ఫ్రెంచ్ వీరులు

101

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

వైద్యుడైన డాక్టర్ నై, ఒక ‘విషాద వ్యక్తి’గా వర్ణించబడ్డారు. బహుశా ‘నేను నన్ను రక్షించుకోలేను’ అనే మాటలు పదేపదే ఆయన మనసులో మెదులుతుండటం దీనికి కారణం కావచ్చు. ఆయన తనను తాను ‘రక్షించుకోలేకపోవడానికి’ కారణం, ఆయనను ఇప్పటికీ వేధిస్తున్న బాల్యకాలపు ఒక మానసిక గాయం (ట్రామా). ఆయన వైద్య వృత్తిలో ఉన్నప్పుడు, ఆయన సూచించిన శస్త్రచికిత్స తర్వాత ఒక బాలుడు మరణిస్తాడు. ఆ బాలుడి తల్లి, మిసెస్ బ్రే, ఒకప్పుడు డాక్టర్ నై వద్ద నర్సుగా పనిచేసిన వ్యక్తి అని వెల్లడవుతుంది. తన కుమారుడికి చికిత్స చేస్తున్న క్రమంలో డాక్టర్ నై ఆమెను తరచుగా కలుస్తుంటారు. వారిద్దరూ ఒక పాత జ్ఞాపకం వల్ల ఇబ్బంది పడుతుంటారు; ఆ జ్ఞాపకమే డాక్టర్ నై మానసిక గాయానికి మూలమనిపిస్తుంది. ఈ జ్ఞాపకం దేనికి సంబంధించినదంటే—చిన్నతనంలో డాక్టర్ నై, మిసెస్ బ్రేను వివాహం చేసుకోవాలనే ఆత్రుతతో త్వరగా పెద్దవాడవ్వాలని కోరుకుంటాడు. చివరకు, ఆమె ఒక విషయాన్ని బయటపెడుతుంది:

అది ఆయన బాల్యానికి సంబంధించిన ఒక చిన్న, అత్యంత వ్యక్తిగతమైన విషయం. దీని గురించి ఇక్కడ వివరంగా చెప్పనవసరం లేదు, కానీ ఈ విషయాన్ని వెల్లడించడం ద్వారా డాక్టర్ నై—ఆ విషాద వ్యక్తి—ఏదో గొప్ప ఉపశమనం లభిస్తుందని ఆశిస్తారు.

మిసెస్ బ్రే పట్ల డాక్టర్ నైకి చిన్నతనంలో ఉన్న అనుబంధానికి మూలమైన ఈ మానసిక గాయం, బెకెట్ సృష్టించిన అనేక పాత్రలలో కనిపించే ‘గర్భస్థ స్థితికి తిరిగి వెళ్లాలనే తపన’ (nostalgia for the womb) నుండి పుట్టి ఉండవచ్చు. బహుశా, ఆ చిన్నతనంలోనే ఆయనలో కలిగిన శృంగారభరితమైన భావాలను ఆ నర్సు ప్రోత్సహించి ఉండవచ్చు. ఆ జ్ఞాపకం వారిద్దరినీ తరువాతి జీవితంలో కూడా వేధిస్తూనే ఉంటుంది; చివరకు యాదృచ్ఛికంగా వారు మళ్లీ కలుసుకోవడం, ఆ జ్ఞాపకం నుండి విముక్తి పొందే అవకాశం వారికి లభిస్తుంది. కాబట్టి, బెకెట్ రాసిన మరో కథలో (పదేళ్లకు పైగా ముందు రాసినది) జరిగిన సంఘటనకు, ఈ కథలోని అంశం ఒక స్పష్టమైన ప్రతిధ్వనిగా కనిపిస్తుంది. ★ 5k

పైన పేర్కొన్న కథల సారాంశాలలో, అన్ని కథలలోనూ కనిపిస్తున్న కథానాయకుడు దాదాపు ఒకే వ్యక్తి అని భావించడం జరిగింది. ఇలా భావించడం సమంజసమే అనిపిస్తుంది; మొదటి కారణం, మిస్టర్ బెకెట్ స్వయంగా వీటిని ఒకే జీవితానికి చెందిన మూడు దశలుగా (లేదా ‘ఫస్ట్ లవ్’ లేదా ‘ప్రెమియర్ అమూర్’ అనే వ్యంగ్య శీర్షిక గల కథను కూడా కలిపితే నాలుగు దశలుగా)—అంటే ప్రాథమిక దశ, మరణం మరియు ‘లింబో’ (మధ్యస్థ స్థితి)—పరిశీలించవచ్చని పేర్కొన్నారు. రెండవ కారణం, కథల అంతటా ఒకే ప్రధాన పాత్ర ఉందనడానికి అంతర్గత ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, ‘ది సెడేటివ్’ (The Sedative) మరియు ‘ది ఎండ్’ (The End) అనే రెండు కథలలోనూ, కథానాయకుడు ఎంతో ఇష్టపడే అతని టోపీ, ఒక దారంతో అతని కోటు బటన్ హోల్‌కు కట్టబడి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, ఈ రెండు కథలలోనూ అతని దగ్గర ఒక చిన్న సీసా (phial) ఉంటుంది; అందులో ప్రశాంతతను చేకూర్చే మందు ఉంటుంది (‘Le Calmant’ అనే శీర్షిక, కథ అతనికి ప్రశాంతతను చేకూరుస్తుందనే అర్థాన్ని మరియు ఒక ముద్దుకు ప్రతిఫలంగా అతనికి లభించే ఆ మందు సీసాను—రెండింటినీ సూచిస్తుంది). ‘ది ఎండ్’ కథలో అతను ఆ మందును మింగుతాడు. ‘ది ఎక్స్‌పెల్డ్’ (The Expelled) కథలో చూసినట్లుగా, ఆ వ్యక్తి ఒక అశ్వశాలలో (stable) నిద్రిస్తాడు; ‘ది ఎండ్’ కథలో కూడా అతను ఒక అశ్వశాలలోనే బట్టలు శుభ్రం చేసుకునే బ్రష్‌ను కనుగొని, “అశ్వశాలలు ఎప్పుడూ నాకు రక్షణగా నిలిచాయి” అని వ్యాఖ్యానిస్తాడు. చివరగా, ‘ది ఎండ్’ మరియు ‘ది ఎక్స్‌పెల్డ్’ రెండింటిలోనూ కథానాయకుడి తల పైభాగంలో పుండ్లు ఉంటాయి; అయితే ‘ది ఎక్స్‌పెల్డ్’లో కేవలం ఒకే ఒక పుండు ఉండగా, ‘ది ఎండ్’ నాటికి అవి అనేక పుండ్లుగా మారతాయి. అంతేకాకుండా, ఈ కథలన్నీ దాదాపు ఒకే విధమైన నేపథ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి. కథానాయకుడికి తన యవ్వనం నుండే తెలిసిన ఒక పట్టణం ఇందులో కనిపిస్తుంది; దీనిని అతను మైదాన ప్రాంతంలో ఉన్న, గోడలతో చుట్టబడిన నగరంగా వర్ణిస్తాడు. ఆ ప్రాంతానికి దూరంగా పర్వతాలు, దగ్గరలో సముద్రం, అలాగే నదీ ముఖద్వారాలు, ఓడరేవు, ద్వీపాలు మరియు భూభాగాలు (promontories) ఉంటాయి. కథానాయకుడు ‘వాట్’ (Watt) పాత్రకు పునర్జన్మ అని ఎక్కడా స్పష్టంగా చెప్పకపోయినప్పటికీ, అటువంటి సూచనలు తరచుగా కనిపిస్తాయి: వాట్ లాగే ఇతను కూడా కాళ్లు గట్టిగా ఉంచి వెడల్పుగా నడుస్తాడు, పాలు తాగుతాడు, ఎలుకలంటే భయపడడు, లావుపాటి కోటు ధరిస్తాడు, అంతేకాకుండా (కనీసం ‘సూట్’ (Suite) వెర్షన్‌లో—’లా ఫిన్’ (La Fin)లో ఈ వివరాలు లేవు) ఒక ప్రత్యేకమైన టోపీని కూడా ధరిస్తాడు. ‘ది ఎండ్’ (The End) కథలో ఇతనిని బయటకు పంపే ‘ధార్మిక సంస్థ’ (charitable institution), వాట్ ఉన్న పిచ్చివాసుల ఆశ్రమం (asylum) లాంటిది కాదు. అయినప్పటికీ, కథా నేపథ్యం ఐర్లాండ్‌లోనే ఉన్నట్లు అనిపిస్తుంది; ఎందుకంటే ఇందులో వాడే కరెన్సీ షిల్లింగ్‌లు, పెన్నీలు, మరియు పాత్రల పేర్లు (నిడర్, వీర్, వార్డ్, మాక్స్‌వెల్, జో బ్రీమ్ లేదా బ్రీన్) ఖచ్చితంగా ఫ్రెంచ్ పేర్లు కావు. అంతేకాకుండా, ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే—’లా ఫిన్’ కథలో కథానాయకుడు కోపంతో “ఎక్సెల్‌మాన్స్!” (Exelmans!) అని అరిచినప్పుడు, మిస్టర్ వీర్‌కు ఆ పేరు అర్థం కాదు. నిజానికి, ఈ కథలు ఒక నిర్దిష్ట దేశంలో జరిగినట్లు చెప్పబడలేదు; కథలోని కలల వంటి (oneiric) స్వభావానికి ఈ అనిశ్చితి చాలా అవసరం. ఒకవేళ ఇది ఏదైనా ఒక ప్రాంతానికి చెందినది అయితే, అది ఐర్లాండ్ అని చెప్పవచ్చు. ప్రదేశం విషయంలో ఉన్నట్లే, కాలం విషయంలో కూడా స్పష్టత ఉండదు: రోజులు లేదా నెలల పేర్లు ఎక్కడా పేర్కొనబడవు, కేవలం అరుదుగా మాత్రమే రుతువుల మార్పు గురించి ప్రస్తావన ఉంటుంది. ‘ది ఎండ్’ కథలో రెండు సంఘటనల మధ్య ఎంత సమయం గడిచిందో తెలియదు, ఇక ‘ది సెడేటివ్’ (The Sedative) కథలో అయితే కాలానికి సంబంధించిన సూచనలతో కావాలనే గందరగోళం సృష్టించబడింది.

కాలం, ప్రదేశాల విషయంలో ఎంత అనిశ్చితి ఉందో, కథానాయకుడి వ్యక్తిత్వంలో కూడా అంతే అనిశ్చితి కనిపిస్తుంది. మొదటగా గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, అతనికి పేరు లేదు. ఈ నామరహితత్వంతో పాటు, అతని వ్యక్తిత్వంలో కూడా మార్పులు వస్తుంటాయి—జీవితపు ఉత్తమ దశలో ఉన్న, కొంత ఆత్మవిశ్వాసం కలిగిన వ్యక్తి నుండి, ‘ది ఎండ్’ కథలో కనిపించే ఒంటరి, దీనమైన బిచ్చగాడి స్థాయికి అతను క్రమంగా, ఎవరికీ తెలియకుండానే మారిపోతాడు. మొదటి వ్యక్తిలో ఒక విధమైన క్రూరత్వంతో కూడిన పిరికితనం కనిపిస్తుంది;

105

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

అతను పిల్లలను హింసించి చంపడాన్ని చూడాలని కోరుకుంటాడు, కానీ స్వయంగా

అందులో నేరుగా పాల్గొనడానికి మాత్రం ఇష్టపడడు.

సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-11-26-ఉయ్యూరు —

Posted in రచనలు | Leave a comment

మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి ‘’ఉత్తరరామ చరిత ‘’పరిచయం

మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి ‘’ఉత్తరరామ చరిత ‘’పరిచయం

19వ శతాబ్దపు ద్వితీయార్థంలో ఆంధ్ర సాహిత్య వసుంధరను తన బహుముఖ ప్రజ్ఞతో అలరించిన మహాకవి, అష్టావధాని, వాగ్గేయకారుడు మరియు న్యాయవాది దాసు శ్రీరాములు (1846–1908) గారు. సంస్కృత మూల కావ్యాలను, నాటకాలను ఆంధ్రీకరించడంలో ఆయనది వేరొక శైలి. సంస్కృతంలో భవభూతి ప్రణీతమైన విశ్వవిఖ్యాత నాటకం “ఉత్తరరామచరితము”ను దాసు శ్రీరాములు గారు తెలుగు పద్య కావ్యంగా/తెలుగు నాటకానువాదంగా అత్యంత మనోహరంగా తెనిగించారు.

భవభూతి కరుణ రస ప్రధానంగా రచించిన ఈ ఇతివృత్తాన్ని ఆంధ్ర భాషలోకి అనువదించడంలో శ్రీరాములు గారు ప్రదర్శించిన కవితా శిల్పం, భాషా పటిమ, రసపోషణలపై సమగ్ర వ్యాసం:

1. ఉపక్రమణిక & కావ్య నేపథ్యం

సంస్కృత సాహిత్యంలో “ఉత్తరే రామే చరితే భవభూతిర్విశిష్యతే” (ఉత్తరరామచరిత రచనలో భవభూతి అత్యుత్తముడు) అనే ప్రసిద్ధి ఉంది. శ్రీరాముడి పట్టాభిషేకం తదనంతరం జరిగిన సీతా పరిత్యాగం, కుశలవుల జననం, అశ్వమేధయాగం, చివరకు శ్రీరామసీతల పునఃసమాగమం వరకూ సాగే కరుణరసార్థ్ర ఘట్టమిది.

దాసు శ్రీరాములు గారు ఈ మహోన్నత నాటకాన్ని అనువదిస్తూ, మూలంలోని తీవ్రమైన భావోద్వేగాలను, రస ప్రవాహాన్ని తెలుగుదనపు సొగసుతో సమర్థంగా ఆంధ్రీకరించారు.

2. కరుణ రస పోషణ – ఏకో రసః కరుణ ఏవ

భవభూతి “ఉత్తరరామచరితం”లో శృంగార, వీర రసాల కంటే కరుణ రసానికే అగ్రతాంబూలమిచ్చాడు. దాసు శ్రీరాములు గారు ఆ కరుణ రస తీవ్రతను తెలుగు పద్యాలలో అచ్చంగా ఒలికించారు.

సీతా వియోగంతో రఘురాముడు పడే అంతర్మథనాన్ని, శోకాన్ని కవి ధ్వనిపూర్వకంగా వర్ణించారు:

“ఏకో రసః కరుణ ఏవ నిమిత్తభేదాత్

భిన్నః పృథక్ పృథ గివాశ్రయతే వివర్తాన్…”

అనే మూల శ్లోక భావాన్ని శ్రీరాములు గారు తెలుగు పద్యంలో నిబద్ధం చేస్తూ, జగత్తులోని రసాలన్నీ కరుణ రసంలోనే అంతర్లీనమవుతాయని, నీటి అలలు, బుడగలు వేర్వేరుగా కనిపించినా అన్నీ జలమయమే అయినట్లు సమస్త భావాలు కరుణ రస వివర్తాలేనని అద్భుతంగా ఆంధ్రీకరించారు.

3. జనక-కౌసల్యల సమాగమం & భావోద్వేగం

తృతీయ, చతుర్థ అంకాల్లో సీతా పరిత్యాగం తర్వాత సంభవించిన శోక ఘట్టాలు అత్యంత హృదయవిదారకంగా ఉంటాయి. కౌసల్యాదేవి, జనక మహారాజు ఒకరినొకరు కలుసుకున్నప్పుడు వారి పూర్వ వైభవాన్ని, ప్రస్తుత దుఃఖ స్థితిని కవి మనోజ్ఞంగా వర్ణించారు.

  • ఔచిత్య పాలన: మూలంలోని సంస్కృత సమాసాలను యథాతథంగా దింపకుండా, ప్రసాద గుణం కలిగిన అచ్చతెలుగు పదాలతో పాటుగా ప్రౌఢమైన కవితారీతులను మిళితం చేసి పద్యాలను నడిపించారు.
  • పాత్రోచిత సంభాషణలు: శ్రీరాముని కర్తవ్య నిర్వహణ (రాజధర్మం) మరియు వ్యక్తిగత శోకం నడుమ నలిగిపోయే సత్యసంధతను దాసు శ్రీరాములు గారు తన న్యాయవాద అనుభవానికి సాహిత్య దృష్టిని జోడించి పాత్రల ద్వారా పలికించారు.

4. పద్య శిల్పము & భాషా సౌందర్యము

దాసు శ్రీరాములు గారి అనువాద శైలి స్వతంత్ర కావ్య శోభను సంతరించుకుంటుంది. ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూల విక్రీడితం వంటి వృత్తాలతో పాటు సీస పద్యాలను కూడా కావ్యంలో సముచితంగా నిర్వహించారు.

సీతారాముల పూర్వ ప్రేమకథను, పంచవటి ప్రాంతంలో వారు గడిపిన క్షణాలను రాముడు స్మరించుకునే ఘట్టంలో కవి వాడిన శబ్దాలంకారాన్ని, భావచిత్రణను పరిశీలిస్తే:

  • విరహ వేదనలో రాముని నోటి నుండి వెలువడే మాటలలో దైన్యం, గంభీరత రెండూ సమపాళ్లలో ధ్వనిస్తాయి.
  • సంస్కృత మూలానికి హాని కలగకుండా, తెలుగు కవితా సంప్రదాయానికి అనుగుణమైన అనువాద శైలిని దాసు శ్రీరాములు గారు ఎంచుకున్నారు.

5. సమకాలీన అనువాదాలతో పోలిక & విశిష్టత

19వ శతాబ్దం చివరలో ఉత్తరరామచరితమును ఇతర పండితులు (వావిలాల వాసుదేవశాస్త్రి మొదలైనవారు) నాటకరూపంలో ఆంధ్రీకరించగా, దాసు శ్రీరాములు గారు నాటకీయతను కాపాడుతూనే కావ్య శోభ చెడకుండా స్వతంత్ర అనువాద పటిమను చాటారు.

  • ప్రసాద గుణము: కఠిన సంస్కృత సమాసాల సంకెళ్ళను తెంపి, శ్రోతలకు/పాఠకులకు రసాస్వాదన సులభమయ్యేలా అనువదించడం వీరి ప్రధాన లక్షణం.
  • ధారాశుద్ధి: దాసు శ్రీరాములు గారి శైలిలో సహజమైన ధార ఉంటుంది. ఆశుకవిత్వంలో ప్రసిద్ధి చెందినవారు కావడంతో పద్య నడకలో ఎక్కడా యతిప్రాసల భారం గానీ, కృత్రిమత్వం గానీ కనిపించవు.

ఉత్తరరామచరితలో అత్యంత కీలకమైన మరియు హృదయ విదారకమైన ఘట్టం సీతా పరిత్యాగం. లోకాపవాదం (ప్రజల అపనిందలు) భరించి, రాచరిక ధర్మం కోసం శ్రీరాముడు సీతాదేవిని అడవులకు పంపవలసి వచ్చిన అత్యంత సంకట పరిస్థితిని దాసు శ్రీరాములు గారు పద్యాలలో అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు.

ఈ ఘట్టంలోని కొన్ని ముఖ్యమైన భావాలు మరియు పద్యాల విశేషాలు:

1. రాముని ధర్మసంకటం – ఆత్మవేదన

ప్రజలు సీతాదేవి శీల శంకన గురించి మాట్లాడుకుంటున్నారనే వార్త రామునికి అందినప్పుడు, ఆయన గుండె పగిలినంత పనవుతుంది. భర్తగా సీత పట్ల ఆయనకు ఉన్న ప్రేమ ఒక వైపు, రాజుగా ప్రజాధర్మం మరొక వైపు ఆయనను తీవ్ర క్షోభకు గురిచేస్తాయి.

పద్య భావం: “అయ్యో! నా ప్రాణాలకంటే మిన్నగా భావించే, పవిత్రురాలైన నా సీతను లోకులు నిందిస్తున్నారా? వంశ పవిత్రతను కాపాడవలసిన రాజైన నేను, ఈ నిందను ఎలా భరించగలను? లోకాపవాదం వల్ల నా ఇంటి దీపాన్ని నేనే చేతులారా ఆర్పవలసి వస్తోందా? ఈ విధి ఎంత క్రూరమైనది!”

  • వివరణ: రాముడు తన వ్యక్తిగత సుఖాన్ని, భార్యాప్రేమను పక్కన పెట్టి, కేవలం రాజధర్మం కోసం తీసుకున్న అత్యంత కఠినమైన నిర్ణయమిది. ఈ పద్యంలో రాముని అంతర్మథనం, కన్నీరు పాఠకుల చేత కంటతడి పెట్టిస్తుంది.

2. లక్ష్మణుని ఆజ్ఞాపించడం (సీతను అడవిలో విడిచిపెట్టమని చెప్పడం)

గర్భిణి అయిన సీతాదేవిని గంగ దాటించి, వాల్మీకి ఆశ్రమ సమీపంలో విడిచిపెట్టి రమ్మని లక్ష్మణుడికి ఆజ్ఞాపించే అత్యంత భారమైన సందర్భం:

పద్య భావం: “ఓ లక్ష్మణా! నా నోటితో ఈ మాట చెప్పడానికి నా నాలుక రావడం లేదు. కానీ తప్పదు. ప్రజల అపవాదును తొలగించడానికి సీతను అయోధ్యకు దూరంగా, తపస్సులు నివసించే పుణ్యారణ్యంలో విడిచిపెట్టి రమ్ము. ఈ పాపం నాది, దీనికి మూల్యం నేను జీవితాంతం అనుభవిస్తాను.”

  • వివరణ: లక్ష్మణుడు అన్న ఆజ్ఞను విని దిగ్భ్రాంతి చెందడం, కన్నీరు మున్నీరు కావడం ఈ ఘట్టంలో చాలా భావోద్వేగంతో వర్ణించబడింది. లక్ష్మణుడికి సీతంటే తల్లితో సమానమైన గౌరవం; అలాంటి వదినను అడవిలో వదిలిపెట్టమనేసరికి ఆయన పడే వేదన వర్ణనాతీతం.

3. సీతాదేవి అమాయకత్వం – గంగమ్మకు విన్నపం

తనకు రాబోయే విపత్తు తెలియక, గంగా నదిని దాటుతున్న సమయంలో సీతాదేవి పలికే మాటలు, ఆమె పవిత్రతకు నిదర్శనంగా నిలుస్తాయి:

పద్య భావం: “ఓ తల్లి గంగాదేవి! నా భర్త శ్రీరామచంద్రుడు సర్వదా సుఖంగా, ధర్మబద్ధంగా వర్ధిల్లాలి. అయోధ్య ప్రజలు ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా ఉండాలి. నా భర్తను విడిచి నేను క్షణమైనా ఉండలేను కదా, నా ఈ ప్రయాణం కేవలం పూజల నిమిత్తమే అనుగ్రహించు తల్లి!”

  • వివరణ: తనకు రాబోయే అరణ్యవాస దుస్థితి ఏమిటో తెలియని ఆ రాచకుమారి, అంతటి కష్టకాలంలో కూడా అయోధ్య ప్రజల క్షేమాన్ని, రాముడి విజయాన్ని కోరుకోవడం ఆమె మహోన్నత చరితకు ప్రతీక. ఈ విప్రలంభ శృంగార, కరుణ రస సమ్మిళిత ఘట్టం దాసు శ్రీరాములు గారి కలం ద్వారా తెలుగు పాఠకుల హృదయాలను పిండేస్తుంది.

దాసు శ్రీరాములు గారి “ఉత్తర రామ చరితము” అనువాదం తెలుగు సాహిత్య రంగంలో ఒక విశిష్టమైన ఘట్టం. భవభూతి హృదయాన్ని ఆవిష్కరిస్తూనే, ఆంధ్ర భాషా సౌందర్యాన్ని, పద్య మాధుర్యాన్ని నింపి వారు అందించిన ఈ కావ్యం సంస్కృత అనువాద కావ్యాలలో శ్రేష్ఠమైనదిగా నిలిచిపోతుంది.

దాసు శ్రీరాములు గారి జీవిత విశేషాలు & సాహిత్య సేవ ఈ వీడియోలో మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి బహుముఖ ప్రజ్ఞ, వారి కావ్య రచనలు మరియు సాహిత్య సేవ గురించిన సమగ్ర వివరాలు లభిస్తాయి.

దీపావళి శుభాకాంక్షలతో

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్-8-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

మధ్యయుగపు ఒక సాధువు(త్రివేణి)

మధ్యయుగపు ఒక సాధువు(త్రివేణి)

దేవాన్ బహదూర్ కె. ఎస్. రామస్వామి శాస్త్రి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

దక్షిణ భారతదేశం కేవలం సంస్కృతంలో రచనలు చేసి, నేటికీ భారతదేశంలో ప్రాచుర్యంలో ఉన్న మూడు ప్రధాన తాత్విక సిద్ధాంతాలను స్థాపించిన గొప్ప తత్వవేత్తలనే కాకుండా, స్థానిక భాషలలో—ముఖ్యంగా తమిళంలో—అద్భుతమైన భక్తి కవితలను, పాటలను అందించిన మధుర కవులను కూడా లోకానికి పరిచయం చేసింది. నాయనార్లు మరియు నలుగురు శైవ సమయాచార్యుల జీవితాల గురించి, వారి రచనల గురించి నేను ఇప్పటికే ఇతర చోట్ల వివరించాను; కాబట్టి, ఇక్కడ నేను కేవలం పట్టణత్తు పిళ్ళైయార్ గురించి మాత్రమే చర్చిస్తాను.

తమిళనాడులో మధ్యయుగ కాలానికి చెందిన సాధువులలో, ఆధ్యాత్మిక వేత్తలలో పట్టణత్తు పిళ్ళైయార్‌కు ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఆయన జీవితానికి సంబంధించి లభించిన ప్రామాణిక ఆధారాల ప్రకారం, ఆయన సుమారు క్రీస్తుశకం తొమ్మిదవ మరియు పదకొండవ శతాబ్దాల మధ్య జీవించినట్లు తెలుస్తోంది. ఆయన తంజావూరులోని కావేరిపట్టణంలో, అత్యంత ధనవంతులైన కుటుంబంలో జన్మించారు. అందుకే తమిళ భక్తి సాహిత్యంలో ఆయనను సంపదకు అధిదేవత అయిన కుబేరుని అవతారంగా పేర్కొంటారు. వివాహ వయస్సు వచ్చినప్పుడు, ఆయన కూడా అంతే సంపన్నమైన కుటుంబానికి చెందిన స్త్రీని వివాహం చేసుకున్నారు. వారికి సంతానం కలగలేదు, కానీ పిళ్ళైయార్ మరియు ఆయన భార్య గౌరవప్రదమైన, ఉన్నతమైన జీవితాన్ని గడుపుతూ అందరిచేత పూజలందుకున్నారు. ఆయన జీవితం ప్రారంభ దశలో జరిగిన ఒక సంఘటన, దైవానుగ్రహం వల్ల ఆయనలో ఉన్నతమైన చైతన్యాన్ని మేల్కొల్పింది. ఆయన తనకున్న ఆస్తులన్నింటినీ పేదలకు దానం చేసి, సన్యాస జీవితాన్ని స్వీకరించారు. ఆయన ఊరి చివర ఉన్న మండపంలో నివసించడం మొదలుపెట్టారు. ఒకసారి రాజు ఆయన వద్దకు వచ్చి, “ఈ జీవన మార్పు వల్ల మీరు పొందిందేమిటి?” అని అడగగా, పిళ్ళైయార్ ఇలా సమాధానమిచ్చారు: “మార్పు ఏమిటంటే—ఇప్పుడు నేను కూర్చుని ఉన్నాను, మీరు నా ముందు నిలబడి ఉన్నారు.”

తల్లి మరణానంతరం, ఆయన అనేక పుణ్యక్షేత్రాలను సందర్శిస్తూ, ఇంటింటికీ వెళ్లి భిక్ష స్వీకరిస్తూ, దేవుని కీర్తిస్తూ మధురమైన, సరళమైన భక్తి గీతాలను ఆలపించేవారు. చిదంబరంలో ఉన్నప్పుడు ఆయన ‘కోయిల్ నాన్మణిమాలై’ (Koyil Nanmanimalai) అనే అద్భుతమైన భక్తి కావ్యాన్ని రచించి గానం చేశారు. ఈ కావ్యంలో చండేశ్వర నాయనార్, చిరుతొండ నాయనార్ మరియు ఇతర భక్తుల జీవితాలకు సంబంధించిన ప్రస్తావనలు కనిపిస్తాయి. శియాలికి ఆయన చేసిన తీర్థయాత్రను స్మరిస్తూ ‘తిరుక్కళుమల ముమ్మణికోవై’ (Tirukkazhumala Mummanikkovai) అనే అద్భుతమైన కావ్యాన్ని ఆయన రచించారు. కాంచీపురంలో ఆయన తన అత్యంత ప్రసిద్ధ కావ్యాలలో మూడింటిని కూర్చారు. దైవిక ప్రేరణతో ఆయన మద్రాసు సమీపంలోని తిరువొత్తియూరుకు చేరుకుని, ధ్యాన ప్రార్థనలతో కూడిన జీవితాన్ని గడిపారు.

అక్కడే ఆయన భౌతిక జీవితం ముగిసింది. తిరువొత్తియూరులో ఉన్నప్పుడు, ఆయన తరచుగా గొర్రెల కాపరి పిల్లలతో ఆడుకునేవారు. ఒకరోజు ఆయన వారిని తనను ఇసుకలో పాతిపెట్టమని కోరారు. వారు అలాగే చేయగా, ఆయన మరొక చోట ఉన్న ఇసుక కుప్పలోంచి బయటకు వచ్చారు. ఇలాగే మరికొన్నిసార్లు జరగగా, ప్రతిసారీ ఆయన బయటకు వచ్చేవారు. కానీ చివరిసారిగా ఆయన బయటకు రాలేదు. ఆ ఇసుకను తొలగించి చూడగా, అక్కడ ఒక ‘లింగం’ మాత్రమే కనిపించిందని చెబుతారు. నేడు ఆ పవిత్ర స్థలంలో ఒక ఆలయం ఉంది.

ఆయన కవితలలోని విశిష్ట లక్షణాలు ఏమిటంటే—వాటిలోని సరళత, సూటిదనం, మరియు వైరాగ్యంతో కూడిన భక్తిభావాల అద్భుత సమ్మేళనం. ఇవి అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన భాషలో, ఎంతో మధురమైన ఛందస్సులో కూర్చబడ్డాయి. మానవ హృదయంలో ఉండే అల్పత్వం మరియు గొప్పతనాల కలయికను, అలాగే లౌకికత మరియు దైవికతల మధ్య ఊగిసలాడే స్వభావాన్ని ఆయన ఎంతగానో ఎరిగినవారు. అందుకే, నేటికీ వాడుకలో ఉన్న అనేక సామెతలు, లోకోక్తులు ఆయన కవితల నుండే పుట్టాయంటే ఆశ్చర్యం లేదు. అటువంటి కొన్ని కవితలను ఇక్కడ అనువదిస్తున్నాను:

“అంతరాత్మలో ఆనందామృతం ఉప్పొంగి, నా స్వభావంలోని కఠినత్వాన్ని కరిగించివేస్తోంది. ఎవరికీ అగోచరుడైన ఆ పరమాత్ముడు, నా అంతరాత్మనే తన ఆలయంగా చేసుకుని అందులో ప్రవేశించాడు. ఆయన జటాజూటాన్ని, విభూతి పూసిన శరీరాన్ని, సంధ్యాకాలపు ఆకాశంలా మెరిసే స్వర్ణవర్ణాన్ని, మరియు చిదంబరంలో (తిల్లై అంబలం) ఆయన చేసే పరమాద్భుత నృత్యాన్ని నేను దర్శించాను. ఇకపై, నా జీవితకాలంలో ఎవరి ముందునూ యాచకుడిగా నిలబడి, అసత్యమైన పొగడ్తలతో ఇతరులను కీర్తించే పని చేయను.” (కోయిల్ నాన్మణిమాలై)

“పుగలి (శియాలి) లో వెలసిన నా స్వామి కరుణాసముద్రుడు; నా ప్రేమ అనే నది ఆయనలోకే ప్రవహిస్తుంది. ఆయనే సర్వస్వం. నీలకంఠుడైన ఆ స్వామిని ప్రేమించి, ఆరాధించే భక్తుల సాటికి దేవతలు కూడా రారు.” (తిరుక్కళుమల ముమ్మణికోవై)

శివపరమాత్మ యొక్క పాదపద్మాల వర్ణన ఇక్కడ ఉంది:

“ఒక పాదం స్వర్గలోకంలోని వాడని, నూతనంగా వికసించిన పద్మంలా ఎర్రగా ఉంటుంది. దీనికి ధరించిన అందెల (పాయల) ధ్వని మధురంగా ఉంటుంది. ఇది మృత్యుదేవుడైన యముడి శక్తిని సైతం నశింపజేస్తుంది. విష్ణుమూర్తి వరాహరూపం దాల్చి, భూమిని లోతుగా తవ్వుకుంటూ వెళ్ళినా ఆయనకు ఈ పాదం కనిపించలేదు. భక్తులు కేవలం ఒక్క పత్రాన్ని (ఆకును) సమర్పించినా, వారికి పరమపదాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. మరొక పాదం అడుగు భాగంలో ఎర్రగా, కల్పవృక్షపు లేత చిగురును నెయ్యిలో ముంచితే ఎంత మృదువుగా, సుందరంగా ఉంటుందో అలా ఉంటుంది. ఆ పాదానికి ధరించిన అందెల బరువు వల్ల, మరియు దేవతా స్త్రీలు సమర్పించిన దివ్య పుష్పాల బరువు వల్ల అది మరింత ఎర్రగా మారుతుంది.” (తిరువిడైమరుదూర్ ముమ్మణికోవై)

చాలా కాలం పాటు తన వద్ద పెరిగిన ఒక ఆత్మ (జీవి) కోసం వెతుకుతున్న భూదేవికి సమాధానంగా, కవి ఇలా అంటారు. ఈ మాటలు వర్డ్స్‌వర్త్ రాసిన ప్రసిద్ధ ‘ఓడ్ ఆన్ ఇంటిమేషన్స్ ఆఫ్ ఇమ్మోర్టాలిటీ’ (Ode on Intimations of Immortality) కవితను గుర్తుకు తెస్తాయి:

“నీవు నిన్న వచ్చి ఉంటే, మెరుపు తీగలా సున్నితమైన, అందమైన శరీరం కలిగిన ఆ ఆత్మను, మరియు ఆమె ప్రభువును నా గృహంలో చూసి ఉండేదానివి. నేడు వారు ఆ కొండను దాటి కాంచీపురానికి (కాంచీవరం) వెళ్ళిపోయారు. అక్కడ సాక్షాత్తు విష్ణుమూర్తి, వేదాలు బోధించే పరమ సత్య స్వరూపుడైన ఆ దైవాన్ని ఆరాధిస్తుంటాడు.” (తిరువేకంబముడైయార్ తిరువందాది)

సంపద పట్ల మన వైఖరి ఎలా ఉండాలో ఈ పద్యం తెలియజేస్తుంది:

“మనం భూమిపైకి వచ్చేటప్పుడు దేనినీ వెంట తీసుకురాలేదు, అలాగే మరణించేటప్పుడు దేనినీ వెంట తీసుకువెళ్లలేము. మధ్యకాలంలో లభించే ఈ అల్పకాలిక సంపదను, దేవుడు తన ఇతర బిడ్డలకు (ఇతర జీవులకు) పంచమని మనకు ఇచ్చాడనే విషయాన్ని గ్రహించని ఆ మూర్ఖులకు నేనేమని చెప్పాలి? ఆ సంపదను ఎలా వివేకంతో, సముచితంగా ఇతరులకు పంచాలో కూడా వారికి తెలియదే!” (తిరువేకంబమాలై)

ఇక్కడ ఒక అందమైన ప్రార్థనను పేర్కొంటున్నాను:

“ఓ చిదంబర నివాసి, దైవిక గురువు! ఏ జీవిని హింసించకూడదని (చంపకూడదని) నాకు నేర్పండి.” “ఎవరైనా చంపిన ప్రాణి మాంసాన్ని నేను తినకుండా నాకు నేర్పండి. కపటం, చాడీలు చెప్పడం, దొంగతనం చేయడం వంటివి నేర్చుకోకుండా నాకు నేర్పండి. దుర్మార్గులతో కలవకుండా నాకు నేర్పండి. కనీసం నిద్రలో కూడా అబద్ధాలు పలకకుండా నాకు నేర్పండి. కఠినమైన మాటలు వినకుండా నాకు నేర్పండి. స్త్రీల పట్ల మోహమనే వలలో చిక్కుకోకుండా నాకు నేర్పండి. నా జీవితంలో ఇటువంటి దైవిక భాగ్యాన్ని నాకు ప్రసాదించండి.”

ముగింపుగా, భగవంతుని ప్రేమించే భక్తుని హృదయపూర్వక ఆర్తిని ప్రతిబింబించే ‘పట్టినత్తార్ అరుట్-పులంబల్’ (Pattinathar Arut-Pulambal) నుండి కొన్ని అందమైన పద్యాలను ఇక్కడ పేర్కొంటున్నాను. ఇది ఆత్మ తన ప్రియసఖితో జరిపే సంభాషణ (స్వీయగతం) రూపంలో ఉంటుంది:

“నా ఇంద్రియాలను అదుపులోకి తెచ్చి, అనేక జన్మల బంధాలను తెంచే గురువుగా ఆయన వచ్చారు, ఓ నా ప్రియసఖీ!

ఆయన ఈ శరీరమనే కోటను—అందులోని ఆరు చక్రాలను (మూలాధారాది కేంద్రాలు) మరియు యాభై ఒక్క అక్షరాలను (బీజాక్షరాలు)—దహించివేశారు, ఓ నా ప్రియసఖీ!

నాతో పాటు పుట్టిన ఈ తత్వాలన్నీ నశించిపోయాయి. ఇప్పుడు నేను ఒంటరిని. కానీ, నేను ఇక ఒంటరిని కాను, ఓ నా ప్రియసఖీ!

ఆయన గురువుగా వచ్చారా? లేక నా బంధువులందరినీ అంతం చేయడానికి వచ్చారా? ఆయన ఒక రూపంతో వచ్చారా? లేక రూపం లేని స్థితిలో వచ్చారా, ఓ నా ప్రియసఖీ!

నా బంధుమిత్రులందరూ ఒకేచోట అంతమయ్యారు! రాళ్లతో కట్టిన ఈ శరీర కోట ఇప్పుడు కాలిపోయిన బూడిద కుప్పగా మారింది, ఓ నా ప్రియసఖీ!

ఓ! నన్ను నేను తెలుసుకున్నాను! పరమానందాన్ని అనుభవించడం నేర్చుకున్నాను. నా అంతరంగంలో ఇప్పుడు మరెవరూ లేరు. నేను అనంతమైన దైవిక ఆకాశంతో ఏకమయ్యాను. ఈ ప్రపంచమంతా ఒక నిర్మానుష్య అడవిలో పడే వెన్నెల ఆటలా అనిపిస్తోంది.

నేను ఇక ఒంటరి కన్యను కాను; ఆయనతో ఐక్యమైన ఆనందమయిని, ఓ నా ప్రియసఖీ!”

దీపావళి శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –8-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

వాస్తవికవాద స్ఫూర్తి(త్రివేణి)

వాస్తవికవాద స్ఫూర్తి(త్రివేణి)

రచన: ఆర్. కె. నారాయణస్వామి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాద ౦

ఆదిమ రచయిత (ఈ పదాన్ని నేను విస్తృత అర్థంలో వాడుతున్నాను) మానవాళి అనుభవం, పరిశీలనల సారాన్ని మాత్రమే తీసుకుని, తన కళా రసవాదంతో దానికి రూపాంతరం చెందించి, చివరికి మనకు విశాలమైన, అద్భుతమైన ఒకదాన్ని అందించారు. అందులోని రూపాలు లోపలికి, బయటికి కదులుతూ, తమ వైభవంలో దైవత్వాన్ని తలపించేలా ఉండేవి.

కానీ ఆ ప్రణాళికలో ఒక తీవ్రమైన లోపం ఉంది. అది మనకు జీవితం పట్ల ఒక అవాస్తవిక దృక్పథాన్ని ఇచ్చింది. అది అసత్యం కాదు, కానీ అవాస్తవికం; అది ఒక అబద్ధం యొక్క అసత్యం కాదు, కానీ ఒక కల యొక్క అవాస్తవికత. నిస్సందేహంగా, అది జీవితం పట్ల (మనకు అత్యంత సన్నిహితమైన జీవితం పట్ల) మన ఆసక్తిని ఏమాత్రం తగ్గించలేదు, అలాగని దాన్ని పెంచడానికి కూడా ఏమీ చేయలేదు. అది మన మనస్సులను, జీవితాన్ని మానవత్వం మరియు దాని సహజమైన రహస్యం పరంగా కాకుండా, దేవపురుషులు మరియు వారి కార్యాల పరంగా ఆలోచించేలా శిక్షణ ఇచ్చింది. అది మన ఊహాశక్తిని ఉత్తేజపరిచింది, మరియు దాని విస్తృతి, శక్తితో మనల్ని అబ్బురపరిచి, పులకింపజేసింది. కానీ అదే సమయంలో, అది మన పాదాలను, వాటిని మోపే ఆ చిన్న గోధుమ రంగు మట్టి ముద్దను కూడా మరచిపోయేలా చేసింది.

క్షీణదశలో ఉన్న క్లాసిసిజం, ప్రాచీన కళాకారుల రూప పరిపూర్ణత  మెరుగు స్థానాన్ని భర్తీ చేసిన మితిమీరిన కఠినత్వంతో గుర్తించబడింది. జీవితం నుండి ఇంకా కొంత దూరం ఉండేది, కానీ ప్రాచీనులు తాము రూపాంతరం చెందించిన వాటికి ఇచ్చిన ఆధ్యాత్మిక స్థాయి మాత్రం అందులో లేదు.

పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం చివరిలో కళాత్మక  కల్పనా ప్రపంచంపై విరుచుకుపడిన రొమాంటిసిజం తరంగం, పాత ప్రమాణాలు మరియు పద్ధతులన్నింటినీ పూర్తిగా ముంచివేసింది. అది సాహిత్యాన్ని జీవితం నుండి మరింత దూరం చేసే కృత్రిమత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తిరుగుబాటు. ఈ ఉద్యమం కళలో సహజత్వం  స్వేచ్ఛాయుతత్వం అనే ఆదర్శానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. కళాకారుడు ఇకపై తన పవిత్ర స్థలం నుండి బయటకు తొంగి చూడాల్సిన అవసరం లేదు, కానీ అతను “అలవాటు అనే నిద్రాణస్థితి నుండి మనసు యొక్క దృష్టిని మేల్కొల్పి, మన ముందున్న ప్రపంచంలోని సౌందర్యం మరియు అద్భుతాల వైపు మళ్లించడం ద్వారా… రోజువారీ విషయాలకు నూతనత్వపు ఆకర్షణను ఇవ్వడానికి” ప్రయత్నించాడు.

పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం చివరిలో కళాత్మక  కల్పనా ప్రపంచాన్ని ముంచెత్తిన రొమాంటిసిజం తరంగం, పాత ప్రమాణాలు  పద్ధతులన్నింటినీ పూర్తిగా ముంచివేసింది. అది సాహిత్యాన్ని జీవితానికి మరింత దూరం చేసే కృత్రిమత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన తిరుగుబాటు. ఈ ఉద్యమం కళలో సహజత్వం  స్వేచ్ఛాయుతత్వం అనే ఆదర్శాలకు ప్రతీకగా నిలిచింది. కళాకారుడు ఇకపై తన మందిరం నుండి బయటకు తొంగి చూడనవసరం లేదు, కానీ అతను “నిత్యజీవితంలోని వస్తువులకు నూతనత్వపు ఆకర్షణను ఇవ్వడానికి” ప్రయత్నించాడు. . . అలవాట్ల నిద్రాణస్థితి నుండి మనసు యొక్క దృష్టిని మేల్కొల్పి, మన ముందున్న ప్రపంచంలోని సౌందర్యం మరియు అద్భుతాల వైపు దానిని మళ్లించడం ద్వారా.

అయితే, ఈ స్ఫూర్తికి పూర్తి స్థాయి వ్యక్తీకరణ లభించింది మన కాలంలో మాత్రమే. ఇది వాస్తవికవాద యుగం. నేడు, కళాకారుడికి జీవితం  తన కర్తవ్యం పట్ల ఒక కొత్త భావన ఉంది. జీవితంలో కనిపించే అస్థిరత  కుదుపుల ద్వారా, అతను ఒక సమతుల్యతను, లయను గ్రహిస్తాడు;  దాని మొరటుతనం ద్వారా ఒక సంక్లిష్టమైన క్రమాన్ని చూస్తాడు. అతని ఆత్మ మరింత సుసంగతమైనది,  అతని గ్రహణశక్తి మనకంటే సూక్ష్మమైనది. ఇతరులు కేవలం నీరసమైన సాధారణ విషయాలను చూసే చోట, అతను ఒక సున్నితమైన సౌందర్యాన్ని చూస్తాడు మరియు ఒక సుకుమారమైన లయను వింటాడు. అతను జీవితాన్ని దాని ముఖ్యమైన భాగాల ముక్కలుగా ఏరి, ఆపై వాటిని కత్తిరించి, విస్తరించి అద్భుతమైన నమూనాలుగా మార్చడు. అతను కేవలం జీవితంలోకి తన చేతిని ముంచి, దానిలోని ఒక ముక్కను బయటకు తీసి, తన ప్రతిభ అనే కాంతిలో దానిని పైకి ఎత్తి పట్టుకుంటాడు. ఇక్కడ జీవితం చాలా గొప్పది అనే సూచన ఉంది. ఉన్నది ఉన్నట్లుగా. కళాకారుడికి జీవితం ఇకపై ముడిసరుకు కాదు. అతను దానిని సరిగ్గా చూడగలిగితే, అది ఒక పూర్తిస్థాయి ఉత్పత్తి. ఉన్నది ఉన్నట్లుగానే, జీవితం దాని సౌందర్యం, వింత వ్యంగ్యంతో అబ్బురపరుస్తుంది. “కళ  సాహిత్యం యొక్క ఉద్దేశ్యం, మన సేవకులు మన జీవనోపాధిని చేసిపెట్టే స్థితికి మనల్ని విద్యావంతులను చేయడం కాదు. దానికి బదులుగా, మనకు జీవితం పట్ల మరింత ఉద్వేగభరితమైన భావనను  జీవించే శక్తిని ఇవ్వడమే” అని ఒక రచయిత (‘ట్రెడిషన్ అండ్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ ఇన్ ప్రెజెంట్-డే లిటరేచర్’లో) అంటారు.

“అదే సమయంలో, వాస్తవికవాదం పట్ల ఉన్న తీవ్రమైన భక్తి ఆధునిక సాహిత్యంలో లెక్కలేనన్ని విపరీతాలకు దారితీసిందని అంగీకరించాలి. కొత్త విలువలను అందుకోవడానికి చేసే ఏ ప్రయత్నంలోనైనా ఇటువంటివి బహుశా అనివార్యం.” ఉత్తమంగా చూస్తే అవి సత్యాన్వేషణలో చేసే అంధమైన, వెర్రి ప్రయత్నాలు, అధమంగా చూస్తే అవి అసాధారణతలు. కానీ అవి ఇప్పటికే అంతరించిపోకపోతే, త్వరలోనే అంతరించిపోతాయి.

దీపావళి శుభాకాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –8-11-26-ఉయ్యూరు —

Posted in రచనలు | Leave a comment

దీపావళి అంటే టపాసులే కాదు –రేడియో ప్రసంగం 08.11.2026 -7:30AM ఆకాశవాణి విజయవాడ

దీపావళి అంటే టపాసులే కాదు –రేడియో ప్రసంగం 08.11.2026 -7:30AM ఆకాశవాణి విజయవాడ

Posted in రచనలు | Leave a comment

–సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటక రచయిత శామ్యూల్  బెకెట్ జీవిత చరిత్ర-4

–సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటక రచయిత శామ్యూల్  బెకెట్ జీవిత చరిత్ర-4

61

మిస్టర్ మిక్స్ రాకతో, ఆయన గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో ఆర్థర్ స్థానాన్ని భర్తీ చేస్తారు; అదే సమయంలో ఆర్థర్ పదోన్నతి పొంది మొదటి అంతస్తులో వాట్ స్థానంలోకి వెళ్తారు. ఎందుకంటే, మిస్టర్ నాట్ వద్ద పనిచేసే సేవకులు ఆయన ఇంటిని తమ శాశ్వత ఆశ్రయంగా మార్చుకోవడానికి వీలులేదు. కొత్త వ్యక్తి రాగానే, వారు తమ స్థానాన్ని వదిలి వెళ్లాల్సి ఉంటుంది—గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో ఉన్నవారు మొదటి అంతస్తుకు మారాలి, లేదా ఇప్పటికే మొదటి అంతస్తులో ఉన్నవారు బయటి ప్రపంచంలోకి తిరిగి వెళ్ళిపోవాలి. ‘రాక అనేది నిష్క్రమణ నీడలో ఉంటుంది, నిష్క్రమణ అనేది రాక నీడలో ఉంటుంది’. వాట్ వేసవి కాలంలో వచ్చి, మళ్ళీ వేసవి కాలంలోనే వెళ్ళిపోతాడు; కానీ, తాను వచ్చిన వేసవికి, వెళ్ళిపోయిన వేసవికి మధ్య ఎన్ని సంవత్సరాలు గడిచాయో అతనికి తెలియదు.

మిస్టర్ నాట్ ఇంట్లో తాను ఎంతకాలం గడిపానో, గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో ఎంతకాలం, మొదటి అంతస్తులో ఎంతకాలం, మొత్తం మీద ఎంతకాలం ఉన్నానో వాట్‌కు ఎప్పటికీ తెలియదు. అది చాలా సుదీర్ఘమైన కాలంలా అనిపించిందని మాత్రమే అతను చెప్పగలడు.

ఆర్సెన్ ముందుగానే ఊహించినట్లుగానే, వాట్ మిస్టర్ మిక్స్‌కు ఎటువంటి విషయాలూ వివరించడానికి ప్రయత్నించలేదు; కనీసం వీడ్కోలు పలికేటప్పుడు చెప్పాల్సిన ఆ కొన్ని సాధారణ మాటలను కూడా అతను అనలేదు—అయితే, ఆ మాటలకు అక్కడ ఉండిపోయే వ్యక్తికి, అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయే వ్యక్తికి ఎంతో అర్థం ఉంటుంది.

మిస్టర్ నాట్ ఇంటి నుండి బయటపడిన తర్వాత, వాట్ రైల్వే స్టేషన్‌కు చేరుకుంటాడు. సిగ్నల్‌మెన్ అనుమతితో రాత్రంతా వెయిటింగ్ రూమ్‌లో గడుపుతాడు. మరుసటి రోజు ఉదయం, పోర్టర్ ఒక్కసారిగా తలుపును బలంగా తెరవడంతో వాట్ దిగ్భ్రాంతికి గురవుతాడు. అతన్ని తేరుకునేలా చేయడానికి రైల్వే సిబ్బంది ఒక బకెట్ మురికి నీటిని అతనిపై విసరబోతారు, కానీ అది వారి చేతుల్లోంచి జారిపడి అతనికి గాయాలవుతాయి. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఆ సంఘటనను పట్టించుకోకుండా అతను లేచి నిలబడి, రైలు మార్గంలో చివరి స్టేషన్ వరకు టికెట్ కొనుక్కుంటాడు. రైలు వచ్చి అతన్ని తీసుకువెళ్ళిపోతుంది; ఇక అక్కడ మిగిలిన రైల్వే సిబ్బంది, తాము ఇంకా బతికే ఉన్నామన్న సంతోషంలో మునిగిపోతారు.

“ఏది ఏమైనా,” అన్నాడు మిస్టర్ గోర్మన్, “జీవితం మరీ అంత చెడ్డదేమీ కాదు!” అతను తన చేతులను పైకి ఎత్తి, ఆరాధనా భావంతో చాచాడు. ఆ తర్వాత వాటిని తిరిగి తన ప్యాంటు జేబుల్లో పెట్టుకున్నాడు. “చివరికి అంతా తేలేది ఇదే కదా,” అన్నాడు అతను…

“ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కూడా దేవుడు లేడని అంటుంటారు!” అన్నారు మిస్టర్ కేస్.

ఈ అతిశయోక్తికి ముగ్గురూ హృదయపూర్వకంగా నవ్వుకున్నారు.

♦ jk

ఈ విచిత్రమైన, రహస్యభరితమైన కథా నేపథ్యం ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలోని నేపథ్యం కంటే చాలా అస్పష్టంగా ఉంటుంది: మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) ఇల్లు ఐరిష్ గ్రామీణ ప్రాంతంలో, గుర్రపు పందాల మైదానం (racecourse) పక్కన, సముద్రానికి దగ్గరగా, అలాగే ఒక రైల్వే స్టేషన్‌కు సమీపంలో ఉందని మాత్రమే మనకు తెలుస్తుంది. ఈ రైల్వే స్టేషన్ ఒక నగరానికి—బహుశా డబ్లిన్‌కు—నేరుగా అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. అయితే, ఈ ఇంటికి బయటి ప్రపంచంతో ఉండే సంబంధాలు చాలా తక్కువ; ఇది భూగోళంపై ఎక్కడా లేనట్లుగా అనిపిస్తుంది. లించ్ (Lynch) కుటుంబం వంటి బయటి వ్యక్తులపై ఈ ఇల్లు ఆధారపడి ఉండటం కూడా అత్యంత అవాస్తవికంగా, విడ్డూరంగా ఉంటుంది.

ఈ నవలలోని ప్రధాన పాత్రలైన వాట్ (Watt), సామ్ (Sam) మరియు మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) కంటే, ఇతర చిన్న పాత్రలు బహుశా ఉద్దేశపూర్వకంగానే మరింత స్పష్టంగా చిత్రించబడ్డాయి. మొదటి సేవకుడైన ఆర్సెన్ (Arsene), తన వీడ్కోలు ప్రసంగంలో నిరాశావాద దృక్పథాన్ని వ్యక్తపరుస్తాడు. అతను జీవితాన్ని “ఆద్యంతం ఒక విసర్జిత పదార్థం (ordure)”గా భావిస్తాడు. అంతేకాకుండా, తన సేవా కాలంలో అప్పుడప్పుడు తన నోటి నుండి వచ్చిన “చేదు, మరియు చెప్పడానికి కూడా సిగ్గుపడేలా దైవదూషణతో కూడిన మాటల” గురించి ప్రస్తావిస్తాడు. మరోవైపు, ఆర్థర్ (Arthur) చాలా ప్రశాంతమైన స్వభావం కలవాడు; అతను తోటలో మిస్టర్ గ్రేవ్స్‌తో (Mr. Graves) సరదాగా కబుర్లు చెప్పడానికి సిద్ధంగా ఉంటాడు. ఇక ఎర్స్కిన్ (Erskine) విషయానికి వస్తే, అతను పూర్తిగా మౌనంగా ఉంటాడు. వాట్ అతని కింద, గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో పనిచేస్తున్నప్పుడు, ఎర్స్కిన్ అరుదుగా మాత్రమే వాట్‌తో ఒక్క మాట మాట్లాడటానికి ఇష్టపడతాడు. మిస్టర్ స్పైరో — ఇతను ధారాళంగా మాట్లాడే, ఉదార దృక్పథం కలిగిన కాథలిక్ లే-మ్యాన్ (మతపరమైన హోదా లేని భక్తుడు); లేడీ మెక్‌కాన్ — కఠినమైన స్వభావం గల గృహిణి; మరియు మిసెస్ గోర్మన్ — చేపలు అమ్మే మహిళ — వీరందరికీ వారిదైన ప్రత్యేక లక్షణాలు ఉన్నాయి. అలాగే, రైల్వే ఉద్యోగులైన స్టేషన్ మాస్టర్ మిస్టర్ గోర్మన్ (జూనియర్), సిగ్నల్‌మ్యాన్ మిస్టర్ కేస్, మరియు పోర్టర్ మిస్టర్ నోలన్ కూడా తమదైన ప్రత్యేకతలను కలిగి ఉంటారు. ముఖ్యంగా, వీరి ఐరిష్ యాస ‘వాట్’ (Watt) నవలలో ఎంత సహజంగా ఉంటుందంటే, బెకెట్ రాసిన ‘ఆల్ దట్ ఫాల్’ (All that Fall) అనే రేడియో నాటకంలోని పాత్రల యాసతో సమానంగా, అత్యంత ప్రామాణికంగా అనిపిస్తుంది.

మరోవైపు, ‘వాట్’ పాత్ర చాలా అస్పష్టంగా, ఉద్దేశపూర్వకంగానే ఒక చిక్కుముడిలా ఉంటుంది. ఇతను ‘మర్ఫీ’ (Murphy) పాత్రకు పునర్జన్మ అని స్పష్టంగా పేర్కొనబడింది (లండన్‌లో మరణించే సమయంలో అతనికి నక్షత్రాల పేర్లు బాగా తెలుసునని చెప్పబడింది) — అంటే, బెకెట్ సృష్టించిన తర్వాతి పాత్రల మాదిరిగానే, ‘వాట్’ కూడా తన పూర్వ పాత్రతో ముడిపడి ఉన్నాడు. అయినప్పటికీ, ‘మర్ఫీ’కి ఉన్నంత స్పష్టమైన వ్యక్తిత్వం ‘వాట్’కు లేదు. ఇతను ఎక్కడా ఒక నమ్మదగిన, సజీవమైన మనిషిలా కనిపించడు; బదులుగా, ఒక నీడలాంటి వ్యక్తిగా కనిపిస్తాడు. అతని జీవితంలో జరిగే సంఘటనలలో అతనే స్వయంగా పాల్గొంటున్నట్లు అనిపించదు — ఉదాహరణకు, మిస్టర్ స్పైరో అతనితో మాట్లాడినప్పుడు, ‘వాట్’ నుండి ఎటువంటి ప్రతిస్పందనా కనిపించదు. నిజానికి, శామ్ (Sam)కు చెప్పిన గందరగోళమైన కథనం మినహాయిస్తే, ఈ పుస్తకంలో అతను కేవలం మూడు లేదా నాలుగు సార్లు మాత్రమే మాట్లాడతాడు. అంతేకాకుండా, ఇతరులతో వ్యవహరించేటప్పుడు అవసరమైతే, ఇతరులను చూసి నేర్చుకున్నట్లుగా, తన ముఖంపై కృత్రిమంగా ఒక చిరునవ్వును పుట్టించుకోవాల్సి వస్తుంది. అయితే, ఇది సహజమైన లేదా స్వచ్ఛందమైన భావవ్యక్తీకరణలా అనిపించకపోగా, చాలామందికి ఇది కేవలం ‘పళ్ళ మధ్య నుండి గాలిని పీల్చుకునే ఒక వింత చర్య’ (sucking of the teeth) లాగా మాత్రమే కనిపిస్తుంది. అతను మాట్లాడేటప్పుడు, ఒక ‘అసాధారణ యాస’తో, వ్యాకరణ నియమాలను చాలా జాగ్రత్తగా పాటిస్తూ మాట్లాడుతాడు (ఉదాహరణకు, పోర్టర్ మిస్టర్ నోలన్ ‘The nearest end’ అని అంటే, వాట్ మాత్రం ‘The ‘nearer’ end’ అని అంటాడు). దీనికి కారణం—మిసెస్ నిక్సన్ చెప్పినట్లుగా—అతను ‘ఒక విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకున్న వ్యక్తి’ (యూనివర్సిటీ మ్యాన్) కావడం కావచ్చు.

65

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

అతను స్పష్టంగా అంతర్ముఖుడు (ఇంట్రోవర్ట్). అతని ప్రపంచంలో ఈ స్వరాలు ఎంతగా నిండిపోయాయంటే, అవి మర్ఫీ (Murphy) ఊహల్లోని దృశ్యాల మాదిరిగానే అతని ఉనికిలో భాగమైపోయాయి. గమనించదగ్గ విషయం ఏమిటంటే, మర్ఫీ తన అంతరాంతర ప్రపంచంలోకి వెళ్లడాన్ని దృశ్యపరమైన అంశాలతో (ఉదాహరణకు, బెలక్వా తన బండరాయి చాటున కూర్చుని ధ్యానంలో ఉండటం వంటివి) వర్ణిస్తే, వాట్ (Watt) విషయంలో అది వినడానికి సంబంధించినదిగా—అంటే అంతర్గత సంభాషణలను వినే ప్రక్రియగా—ఉంటుంది. ఈ ఇతివృత్తం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం, కథానాయకుడికి చుట్టూ ఉన్న భౌతిక ప్రపంచంతో ఎటువంటి సంబంధం లేదని, అతను దాని నుండి వేరుగా ఉన్నాడని నొక్కి చెప్పడమే. వాట్ ప్రదర్శించే నిష్క్రియత్వం కూడా అతను ప్రపంచానికి ఎంత దూరంగా ఉన్నాడో తెలియజేస్తుంది:

మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) దగ్గర ఉన్నా, లేకపోయినా వాట్‌కు ఎటువంటి తేడా ఉండేది కాదు. ఆయనతో ఉన్నప్పుడు అతను సంతృప్తిగా ఉండేవాడు, ఆయనకు దూరంగా ఉన్నప్పుడు కూడా అంతే సంతృప్తిగా ఉండేవాడు. రాత్రిపూట ఆయన దగ్గర నుండి వెళ్ళేటప్పుడు గానీ, మళ్ళీ ఉదయం ఆయన దగ్గరకు వచ్చేటప్పుడు గానీ, వాట్ ఎప్పుడూ ఎటువంటి ఉపశమనాన్ని గానీ లేదా విచారాన్ని గానీ వ్యక్తం చేయలేదు.

అదేవిధంగా, ఎవరైనా అతని పట్ల శత్రుపూరితంగా ప్రవర్తించినా, అతను వారిపై ఎటువంటి ద్వేషాన్ని లేదా కక్షను పెంచుకోలేదు:

ఒక చిన్న ఉదాహరణ చెప్పాలంటే, ఎవరైనా కళ్ళలోకి ఉమ్మి వేసినా, అతని ప్యాంటు పట్టీలు (braces) తెగిపోయినా, లేదా అతని మీద బాంబు పడినా—వీటిలో దేని పట్ల కూడా అతని మనసులో ఎటువంటి అసహనం లేదా కోపం చోటు చేసుకోలేదు.

మరో సందర్భంలో, మిస్టర్ నాట్ ఇంటికి మొదట వచ్చినప్పుడు, గాల్ (Gall) తండ్రీకొడుకుల రాక వంటి వింత సంఘటనల పట్ల వాట్ కొంత ‘ఆందోళన’ చెందాడు. కానీ, కింది అంతస్తులో తన పని కాలం ముగిసే సమయానికి, “మెరుగుపడాలనే అతని ఆందోళన, కోలుకోవాలనే అతని తపన… వీటిలో ఏమైనా మిగిలాయా? ఏమీ మిగలలేదు” అని పేర్కొనబడింది. మిస్టర్ నాట్ ఇంట్లో అతను గడిపిన చివరి కాలం ముగిసే సమయానికి కూడా ఇదే భావన మళ్ళీ కనిపిస్తుంది:

పై అంతస్తులో జరిగిన వింత సంఘటనల గురించి—అవి కింది అంతస్తులో ఉన్న వాట్‌ను ఎంతగానో ఆలోచింపజేశాయో—వాటికి ఎటువంటి వివరణ దొరకలేదు. కానీ అవి

ఇక వాట్‌ను ఏమాత్రం ఆందోళనకు గురిచేయలేదు.

కాబట్టి, వాట్ చాలా నిష్క్రియమైన వ్యక్తి. మరోవైపు సామ్ మరింత చురుకైనవాడు; వాట్ కథనానికి సంబంధించిన సమస్త సమాచారాన్ని సేకరించే కఠినమైన బాధ్యత అతనిదే. అతను తనను తాను వాట్‌కు ‘ప్రతినిధి’ (లేదా ‘నోరు’) అని చెప్పుకుంటాడు, కానీ వాట్ అందించిన సమాచారాన్ని స్వీకరించడంలోనూ, తిరిగి చెప్పడంలోనూ తనకు పెద్దగా సామర్థ్యం లేదని కూడా పేర్కొంటాడు. దీనికి తోడు, ఆ సమయంలో సామ్‌కు వినికిడి శక్తి తగ్గడం, వాట్ చాలా వేగంగా, అతి తక్కువ స్వరంతో మాట్లాడటం, మరియు ఈ మొత్తం కథను చెప్పడానికి ‘కొన్ని సంవత్సరాల’ సమయం పట్టడం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే…

ఇక్కడ చర్చించిన విషయాలే కాకుండా, మిస్టర్ ఎర్స్‌కైన్ సంస్థలో వాట్ ప్రవేశించినప్పటి నుండి, అతను అక్కడి నుండి నిష్క్రమించే వరకు జరిగిన వాట్ అనుభవాలన్నింటినీ క్రోడీకరించడంలో ఎంతటి కష్టాలు ఎదురయ్యాయో కొంతవరకు అర్థం చేసుకోవచ్చు.

వాట్ చెప్పిన కథను నమోదు చేయడానికి సామ్ ఒక నోట్‌బుక్‌ను ఉపయోగించాడు. దీనివల్ల కూడా పొరపాట్లు దొర్లే అవకాశం ఉంది:

వాట్ నాకు చెప్పిన విషయాల్లో కొన్నింటిని నేను వదిలేసి ఉండవచ్చు; నిజానికి, అప్పట్లో నా చిన్న నోట్‌బుక్‌లో ప్రతి విషయాన్ని చాలా జాగ్రత్తగా రాసుకున్నాను. వాట్ చెప్పినంత సుదీర్ఘమైన కథను నమోదు చేసేటప్పుడు—ఎంత జాగ్రత్తగా రాసుకున్నా సరే—కొన్ని విషయాలు తప్పిపోకుండా ఉండటం, అలాగే అసలు చెప్పని విషయాలను పొరపాటున చేర్చకుండా ఉండటం చాలా కష్టం. సామ్ గురించి మనకు తెలిసే విషయాలు చాలా తక్కువ; అతనికి ‘మెరిసే పుర్రె’ ఉందని, మానసిక రోగిగా అతను ఒక ‘అందమైన యూనిఫాం’ ధరిస్తాడని మాత్రమే తెలుస్తుంది. అయితే, అతను గానీ, వాట్ (Watt) గానీ ఆ సంస్థలోని ‘ఇతర పనికిమాలిన వ్యక్తులతో’ (scum) ఎటువంటి సంబంధం పెట్టుకోరు.

ఆ వ్యక్తులు నడవాలో, కారిడార్లలోనో గుంపులుగా చేరి, విపరీతమైన శబ్దాలు చేస్తూ, స్పష్టంగా విచారంతో కుమిలిపోతూ, నిరంతరం బంతితో ఆడుకుంటూ ఉంటారు.

సామ్ మరియు వాట్ కేవలం వాతావరణం వారిద్దరికీ అనుకూలంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే కలుసుకుంటారు.

వారికి నచ్చే వాతావరణం అంటే—బలమైన గాలి, ప్రకాశవంతమైన ఎండ రెండూ కలిసి ఉండటం. అయితే, వాట్‌కు గాలి ముఖ్యమైతే, సామ్‌కు ఎండ ముఖ్యం. దీని ఫలితంగా, ఎండ అంతగా ప్రకాశవంతంగా లేకపోయినా, గాలి బలంగా ఉంటే వాట్ పెద్దగా ఫిర్యాదు చేసేవాడు కాదు. అలాగే, తగినంత ప్రకాశంతో కూడిన ఎండ తగిలినప్పుడు, గాలి బలంగా ఉన్నప్పటికీ, అది ఇంకాస్త బలంగా ఉంటే బాగుండేదేమో అని అనిపించినా, సామ్ ఆ గాలిని క్షమించేసేవాడు. కాబట్టి, వారు చిన్న తోటలో నడుస్తూ, బహుశా మాట్లాడుకుంటూ, ఇద్దరూ సమానమైన ఆనందాన్ని పొందే సందర్భాలు చాలా అరుదుగా ఉండేవని స్పష్టమవుతోంది.

ఒకసారి వారు కలుసుకున్నప్పుడు, వారి పనులు క్రూరంగా (sadistic) ఉంటాయి: వారు ఎలుకలకు పక్షుల గుడ్లను, కప్పలను, ఇంకా ఎగరడం రాని పక్షి పిల్లలను ఆహారంగా పెడతారు.

మేము దగ్గరకు రాగానే, ఆ ఎలుకలు ఎంతో నమ్మకంతో, ఆప్యాయతతో మా చుట్టూ గుమిగూడేవి. అవి మా ప్యాంటు కాళ్ల మీదుగా పైకి పాకుతూ, మా ఛాతీపైకి వచ్చి చేరేవి. అప్పుడు మేము వాటి మధ్య కూర్చుని, మా చేతులతోనే వాటికి ఒక లావుపాటి కప్పను లేదా పక్షి పిల్లను ఆహారంగా ఇచ్చేవాళ్ళం. లేదా, మా గుండెపై హాయిగా విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న ఒక లావుపాటి ఎలుక పిల్లను అకస్మాత్తుగా పట్టుకుని, దానినే దాని తల్లికో, తండ్రికో, తోబుట్టువులకో, లేదంటే అంత అదృష్టం లేని మరేదైనా బంధువు ఎలుకకో ఆహారంగా ఇచ్చేసేవాళ్ళం. ఇలాంటి సందర్భాల్లోనే,

అభిప్రాయాలను పంచుకున్న తర్వాత, మేము దేవునికి అత్యంత దగ్గరగా ఉంటామని అంగీకరించుకున్నాం.

ఈ చివరి వ్యాఖ్యలో వ్యక్తమయ్యే వ్యంగ్యపూరితమైన తీవ్రతను బట్టి చూస్తే,

మూడవ భాగంలో ఉన్న ఆ ధ్యానానికి సామ్ (Sam) రచయిత అనిపిస్తుంది.

అదేవిధంగా,

మిస్టర్ నాట్ తన గదిలో, ఇంట్లో, లేదా తోటలో ఉన్నప్పుడు ధరించే దుస్తులు చాలా వైవిధ్యంగా, అత్యంత వైవిధ్యంగా ఉండేవి. కొన్నిసార్లు బరువైనవి, మరికొన్నిసార్లు తేలికైనవి; కొన్నిసార్లు హుందాగా, మరికొన్నిసార్లు అస్తవ్యస్తంగా; కొన్నిసార్లు సాదాసీదాగా, మరికొన్నిసార్లు రంగురంగులవిగా; కొన్నిసార్లు మర్యాదపూర్వకమైనవి, మరికొన్నిసార్లు వింతైనవి (ఉదాహరణకు, ఆయన ధరించే స్కర్టు లేని ఈత దుస్తులు) ఇలా రకరకాలుగా ఉండేవి. తరచుగా ఆయన తన ఇంటి గదుల్లో, మెట్ల మీద, లేదా నడవాలో తిరుగుతున్నప్పుడు, లేదంటే పొయ్యి దగ్గర కూర్చున్నప్పుడు, తలపై టోపీని లేదా క్యాప్‌ను ధరించేవారు; కొన్నిసార్లు తన అస్తవ్యస్తమైన జుట్టును అదుపులో ఉంచడానికి నెట్‌ను కూడా వాడేవారు. మరికొన్నిసార్లు ఆయన తల మీద ఏమీ ఉండేది కాదు.

కాబట్టి,

వాట్ అప్పుడప్పుడు ప్రవేశ ద్వారం వద్ద లేదా తోటలో చూసే వ్యక్తి, ప్రతిసారీ ఒకేలా ఉండేవాడు కాదు. వాట్ గమనించినంత వరకు, ఆ వ్యక్తి శరీర లావు, ఛాయ, ఎత్తు, చివరికి జుట్టు కూడా చాలా భిన్నంగా ఉండేవి. అంతేకాదు, ఆయన కదిలే తీరు లేదా కదలకుండా ఉండే పద్ధతి కూడా ప్రతిసారీ వేర్వేరుగా ఉండేది. ఒకవేళ అది మిస్టర్ నాట్ అని వాట్‌కు తెలిసి ఉండకపోతే, ఆ వ్యక్తి ప్రతిసారీ ఒకే వ్యక్తి అని అతను ఏమాత్రం ఊహించలేకపోయేవాడు.

మిస్టర్ నాట్ దైనందిన జీవితం చాలా కఠినమైన నియమాలతో కూడి ఉంటుంది, కానీ ఆ చట్రం లోపల ఆయన తనకు కొంత స్వేచ్ఛను ఇచ్చుకుంటారు. ఏడాది పొడవునా, ప్రతిరోజూ మధ్యాహ్నం సరిగ్గా పన్నెండు గంటలకు మరియు సాయంత్రం సరిగ్గా ఏడు గంటలకు, ఆయనకు ఆహారం ఒక గిన్నెలో, చల్లగా వడ్డించబడుతుంది. అయితే, ఆ గిన్నెను డైనింగ్ రూమ్‌లో ఉంచిన ఒక గంట తర్వాత తిరిగి తీసేస్తారు. మిస్టర్ నాట్ ఆ ఆహారాన్ని తినవచ్చు, తినకుండా వదిలేయవచ్చు, లేదా కొంత భాగం మాత్రమే తినవచ్చు; కానీ ఆయన ఏది చేసినా, ఆహారాన్ని వడ్డించడం మరియు తిరిగి తీసేయడం అనే సమయపాలన మాత్రం ఎల్లప్పుడూ ఖచ్చితంగా పాటించబడుతుంది. అతని భోజనంలో కొంత భాగం లేదా మొత్తం మిగిలిపోతే, దానిని ఒక ఆకలితో ఉన్న కుక్కకు పెడతారు. ఈ కుక్కను ప్రతిరోజూ సాయంత్రం వేళ, స్థానిక నిరుపేద కుటుంబానికి చెందిన ఆర్ట్ మరియు కాన్ లించ్ అనే ఇద్దరు వ్యక్తులు ఇంటి వెనుక తలుపు వద్దకు తీసుకువస్తారు. మిస్టర్ నాట్ భోజనం ఎలా తయారవుతుందో (వారానికి ఒకసారి అన్ని పదార్థాలను కలిపి వండుతారు), లించ్ కుటుంబం ఆ కుక్కను ఎలా చూసుకుంటుందో, మరియు వారు స్వయంగా ఎలా జీవిస్తున్నారో వాట్, శామ్‌కు చాలా వివరంగా చెబుతాడు. ఈ మొత్తం వ్యవస్థ పనితీరులో ఒక హాస్యాస్పదమైన, కఠినమైన అనివార్యత కనిపిస్తుంది. సేవకుల కదలికలలో కూడా ఇదే తరహా అనివార్యత ఉంటుంది—వారు నేల అంతస్తు నుండి మొదటి అంతస్తుకు, అక్కడి నుండి బయటి ప్రపంచానికి వెళ్లే విధానంలో ఇది స్పష్టమవుతుంది. ఎంతలా అంటే,

చాలా కాలం క్రితం మరణించిన వారి నుండి, ఇంకా పుట్టబోయే తరాల వరకు విస్తరించి ఉన్న ఈ సుదీర్ఘమైన క్రమబద్ధత గొలుసులో, ‘యాదృచ్ఛికం’ (arbitrary) అనే భావన కేవలం ‘ముందే నిర్ణయించబడిన యాదృచ్ఛికం’గా మాత్రమే మనుగడ సాగించగలదు.

అంతులేని సేవకులు, కుక్కలు మరియు కుక్కలను చూసుకునే వ్యక్తుల పరంపరలో—ఒకరు తమ ముందున్న వారి బాధ్యతలను స్వీకరించి, ఆ తర్వాత వాటిని తమ తర్వాతి వారికి అప్పగిస్తుండగా—మిస్టర్ నాట్ మాత్రమే శాశ్వతమైన, మార్పులేని అంశంగా కనిపిస్తారు. అయితే, పుస్తకంలోని అనుబంధ భాగంలో (addenda) ఒక సందర్భం వస్తుంది: అందులో ఆర్థర్ తోటలో ఒక వృద్ధుడిని కలుసుకుంటాడు. ఆ వృద్ధుడు, ఒకప్పుడు మిస్టర్ నాట్ కూడా లేని కాలం ఒకటి ఉండేదని సూచిస్తాడు. ఎందుకంటే, ఆ వృద్ధుడికి మిస్టర్ నాట్ తండ్రి గుర్తు ఉంటారు; అంతేకాక, అతను ఆర్థర్‌ను ప్రస్తుత మిస్టర్ నాట్ అని పొరబడతాడు. ఆర్థర్ ఈ విషయాన్ని వాట్‌కు తెలియజేస్తాడు—తాను ఒకప్పుడు ‘నాట్ కుటుంబం’ వద్ద పనిచేసిన ఒక వృద్ధుడిని కలిశానని చెబుతాడు:

‘నాట్ కుటుంబం’ అనే మాటలను వాట్ వినడం ఇదే మొదటిసారి.

ఒకప్పుడు ఈ మాటలు అతనికి నచ్చి ఉండేవి; అలాగే, మిస్టర్ నాట్ కూడా ఒక పురుగుల వరుస (vermicular series) లాంటి క్రమంలో ఒక భాగమేననే ఆలోచన అతనికి నచ్చేది. కానీ ఇప్పుడు కాదు. మొదటి అంతస్తులో ఉన్న మిస్టర్ నాట్‌ను గమనించిన వాట్ (Watt)కు పెద్దగా సమాచారం ఏమీ లభించదు. మిస్టర్ నాట్ తాను నివసించే గదిలోని ‘దృఢమైన, అభిరుచి గల’ ఫర్నిచర్ అమరికను తరచుగా మారుస్తుంటాడని వాట్ తెలుసుకుంటాడు. అయితే, ఆయన చుట్టూ ఉండే ‘శూన్యమైన నిశ్శబ్దం, గాలి ఆడని విషాదఛాయ’ మాత్రం ఏమాత్రం మారకుండా అలాగే ఉండిపోతాయి. అంతేకాకుండా, మిస్టర్ నాట్ అకస్మాత్తుగా తన గది నుండి మాయమై, తిరిగి అంతే రహస్యంగా ప్రత్యక్షమవుతుంటాడు. ఆయన కనిపించినప్పుడు, ఏదో ఒక భాషలో తనలో తానే గొణుగుతూ లేదా పాడుకుంటూ ఉంటాడు. భాషా పరిజ్ఞానం బాగా ఉన్న వాట్‌కు కూడా ఆ భాష అర్థం కాదు; అయినప్పటికీ, ఆ శబ్దాలను విన్నప్పుడు వాట్‌కు ఎంతో ఆనందం కలుగుతుంది—‘వెదురు పొదలపై (లేదా రెల్లు గడ్డిపై) పడే వర్షపు చినుకుల శబ్దం, లేదా అలల తాకిడికి ప్రతిస్పందించే తీరం ఇచ్చే అనుభూతి’ లాంటి ఆనందం అది. మిస్టర్ నాట్ అప్పుడప్పుడు…

70

WATT

…‘అసాధారణమైన ఉత్సాహంతో, ఒంటి అవయవాల కదలికలతో కూడిన, ప్రత్యేకమైన లయబద్ధమైన (dactylic) ఉద్వేగభరిత పదాలను’ ఉచ్చరిస్తుంటాడు. వీటిలో ముఖ్యమైనవి: “ఎక్సెల్‌మాన్స్! కేవెండిష్! హబ్బకుక్! ఎకిమోస్!” (Exelmans! Cavendish! Habbakuk! Ecchymosel!). అయితే, ఆయన ఎవరితోనూ నేరుగా సంభాషించినట్లు కనిపించదు. ఎర్స్కిన్‌తో ఆయన మాట్లాడటం వాట్ ఎప్పుడూ వినలేదు; అలాగే, వాట్‌కు, అతని యజమాని మిస్టర్ నాట్‌కు మధ్య ఎటువంటి సంభాషణ జరగదు. మిస్టర్ నాట్ ఎంతటి ప్రతికూల వ్యక్తిత్వం కలవాడంటే, కథనం చెప్పే క్రమంలో సామ్ (Sam) కొన్నిసార్లు ఆయన పేరును వాట్ పేరుతో పొరబడతాడు. నవల ముగిసే సమయానికి, వాట్‌కు ఎలాగైతే మిస్టర్ నాట్ అంతుచిక్కని వ్యక్తిగా మిగిలిపోయాడో, మనందరికీ కూడా ఆయన అలాగే అంతుచిక్కనివాడిగా, ఆయన అసలు స్వరూపం మనకు అందనంత దూరంలో ఉన్నట్లుగా అనిపిస్తుంది. ఈ రహస్య స్వభావం వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యాన్ని కింద చర్చిద్దాం. అయితే, దాని గురించి చర్చించే ముందు, మిస్టర్ నాట్ పాత్ర ఉన్న ఈ రచనలోని రూపపరమైన అంశాల గురించి కొంత తెలుసుకోవాలి.

♦ ♦

‘వాట్’ (Watt) నవల శైలి, అంతకుముందు వచ్చిన నవలల శైలి కంటే చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది. అయితే, మర్ఫీ (Murphy) రచనల్లో కనిపించే పొదుపైన శైలిని, అలాగే సందర్భానుసార పరివర్తనలను (transitions) వదిలివేసే పద్ధతిని ఇక్కడ కూడా గమనించవచ్చు:

ఆ పెద్దమనిషి మరొక చేయి కూడా వృథాగా పోవడం లేదని నిర్ధారించుకోవడానికి మిస్టర్ హ్యాకెట్ ఒక అడుగు ముందుకు వేయగా, ఆయనకు ఒక ఆశ్చర్యకరమైన విషయం తెలిసింది…

71

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

కిటికీలోంచి బయటకు చూస్తున్నాడు… వింటున్నట్లుగా అనిపించే, కానీ కాంతిహీనమైన కళ్లతో ఆకాశం వైపు చూస్తున్నాడు. ఆ ఆకాశం అక్కడక్కడా ఒక గుమ్మటం, ఒక గోపురం, ఒక పైకప్పు లేదా ఒక శిఖరం మీద ఆనుకుని ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది.

మరోవైపు—ఇది చాలా ముఖ్యమైన విషయం—ఈ పుస్తకంలోని చాలా సంఘటనలు అనవసరమైన, అతి జాగ్రత్తతో కూడిన సుదీర్ఘ వివరణలతో చెప్పబడ్డాయి:

చివరకు, అకస్మాత్తుగా అతను వికెట్ (ప్రవేశ మార్గం/గేటు) మీద దృష్టి సారించాడు.

వాట్ ఆ వికెట్ ఎక్కి, తన సంచులతో సహా ప్లాట్‌ఫారమ్‌పైకి చేరుకున్నాడు. ఎందుకంటే, వికెట్ ఎక్కకముందే అతను ముందుచూపుతో తన సంచులను వికెట్ అవతలి వైపునకు విసిరి, అవి నేల మీద పడేలా చేశాడు.

ఇప్పుడు సురక్షితంగా, తన సంచులతో స్టేషన్ లోపలికి చేరుకున్న వాట్, మొదట చేసిన పని ఏమిటంటే—వెనక్కి తిరిగి, తాను ఇప్పుడే వచ్చిన దారి వైపు వికెట్ గుండా చూడటం.

‘వాట్’ (Watt) నవలను చదివేటప్పుడు పాఠకుడికి వెంటనే తట్టే అంశం—ఇలాంటి సూక్ష్మమైన పరిపూర్ణత మరియు అత్యంత ఖచ్చితత్వం. నవల అంతటా ఇలాంటి ఉదాహరణలు చాలా ఉన్నాయి, కాబట్టి అవి ఏయే రూపాల్లో ఉంటాయో విడివిడిగా అన్వేషించాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్నిసార్లు ఈ పరిపూర్ణత, కొంత పాతకాలపు, అధికారిక లేదా అలంకారిక (baroque) శైలిలో ఉండే భాషా ప్రయోగాల్లో కనిపిస్తుంది:

ఆ మహిళ ఆ వ్యక్తి చెవులను పట్టుకుంది, ఆ వ్యక్తి చేయి ఆమె తొడ మీద ఉంది, మరియు ఆమె నాలుక అతని నోటిలో ఉంది;

అదేవిధంగా, కుక్కలు చనిపోవు, బదులుగా అవి ‘ప్రకృతికి చెల్లించాల్సిన అప్పును తీర్చుకుంటాయి’; ఒక చిన్న చెక్క వంతెన ఒక కాలువలోని ‘చీకటి జలాల మీద విస్తరించి’ ఉంటుంది.

ఖచ్చితత్వానికి మరొక సాధారణ రూపం ఏమిటంటే—ఒక పరిస్థితికి సంబంధించిన అన్ని వాస్తవాలను సమగ్రంగా వివరించడం. ఏదైనా ముఖ్యమైన విషయం పొరపాటున వదిలిపోతుందేమోనన్న ఆందోళన ఇందులో కనిపిస్తుంది:

మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) మిగిల్చిన ఆహారాన్ని తినడానికి తెచ్చిన ఆ కుక్క, దాదాపు ఎప్పుడూ గొలుసుతోనే కట్టబడి ఉండేది, కాబట్టి దానికి చెప్పుకోదగ్గ వ్యాయామం ఏదీ లభించలేదు. ఇది అనివార్యం. ఒకవేళ ఆ కుక్కను స్వేచ్ఛగా వదిలి, దాని ఇష్టం వచ్చినట్లు తిరగనిచ్చి ఉంటే, అది దారి మీద ఉన్న గుర్రపు పేడను, నేల మీద విరివిగా దొరికే మిగతా చెత్తనంతా తిని, బహుశా దాని ఆకలిని శాశ్వతంగా పాడుచేసుకునేది, లేదా అంతకంటే దారుణంగా, పారిపోయి మళ్ళీ ఎప్పటికీ తిరిగి వచ్చేది కాదు.

ఈ సంపూర్ణత తరచుగా ఒక పీడకల లాంటి అనుభూతిని కలిగిస్తుంది:

చిత్రకారుడు దేనిని చిత్రించాలనుకున్నాడో అని అతను ఆశ్చర్యపోయాడు (వాట్‌కు చిత్రలేఖనం గురించి ఏమీ తెలియదు), ఒక వృత్తం మరియు దాని కేంద్రం ఒకదానికొకటి వెతుక్కోవడమా,

లేదా ఒక వృత్తం మరియు దాని కేంద్రం వరుసగా ఒక కేంద్రాన్ని మరియు ఒక వృత్తాన్ని వెతుక్కోవడమా,

72

వాట్

లేదా ఒక వృత్తం మరియు దాని కేంద్రం వరుసగా దాని కేంద్రాన్ని మరియు ఒక వృత్తాన్ని వెతుక్కోవడమా, లేదా ఒక వృత్తం మరియు దాని కేంద్రం వరుసగా ఒక కేంద్రాన్ని మరియు దాని వృత్తాన్ని వెతుక్కోవడమా, లేదా ఒక వృత్తం మరియు దాని కేంద్రం కాని దాని కేంద్రం మరియు దాని వృత్తాన్ని వరుసగా, [ఇలాగే కొనసాగుతుంది].

ఈ చిత్రం (ఎర్స్కిన్ గదిలోనిది) సూచించగల అన్ని రకాల విషయాలను మనకు ఈ విధంగా వివరించినట్లే, ఒక కమిటీలోని ఐదుగురు సభ్యులు ఒకరినొకరు చూసుకునే అనేక విధాల గురించి, పైలట్ నాట్ కిటికీ నుండి తలుపుకు, మంచానికి, నిప్పు దగ్గరకు చేయగల అన్ని రకాల విభిన్న కదలికలు మరియు కదలికలలోని వైవిధ్యాల గురించి, మరియు అతను తన ఫర్నిచర్ అయిన టాల్-బాయ్, వాష్‌స్టాండ్, నైట్‌స్టూల్ మరియు డ్రెస్సింగ్-టేబుల్ వంటి వాటి స్థానాలను మార్చగల అన్ని రకాల విషయాల గురించి కూడా మనకు వివరించబడింది. ఈ వర్ణనలు తరచుగా అనేక పేజీల వరకు విస్తరించి ఉంటాయి.

కానీ ఈ రకమైన వివరాలు మాత్రమే కచ్చితత్వాన్ని సాధించడానికి ఉన్న ఏకైక మార్గం కాదు: ఒక పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడి మాదిరిగా పునరావృతం చేయడం తరచుగా ఉపయోగించబడుతుంది, ఉదాహరణకు, ఈ వాక్యంలో ‘క్లాస్ప్’ అనే పదం:

అతను కుక్క గిన్నె కోసం, గిన్నె అంచులను గట్టిగా పట్టుకునే క్లాస్ప్‌ల సహాయంతో బిగించగల ఒక చిన్న మూతను తయారుచేశాడు;

మరియు ఈ వాక్యంలో ‘not’ (కాదు/లేదు) అనే పదం:

దీని గురించి తెలిసిన కొద్దిపాటి విషయాల్లో కూడా ఇంకా అన్నీ చెప్పబడలేదు. చాలా విషయాలు చెప్పారు, కానీ అన్నీ కాదు. గాల్ (Gall) తండ్రీకొడుకుల విషయానికి వస్తే, ఇంకా చెప్పాల్సినవి పెద్దగా ఏమీ లేవు;

మరియు ఈ వాక్యంలో ‘never’ (ఎప్పటికీ… కాదు/చాలలేదు) అనే పదం:

ఆర్ట్ (Art), కాన్ (Con) ఇద్దరూ పొగాకు చుట్టలను (tobacco twist) బాగా నమిలేవారు. వారికి ఎంత పొగాకు ఉన్నా సరిపోయేది కాదు, అస్సలు సరిపోయేది కాదు.

ఇలా సరళమైన పదాలను పదేపదే వాడటం, కథనంలో అక్కడక్కడా విరామ చిహ్నాలతో వాటిని చేర్చడం—ఇది బెకెట్ (Beckett) శైలికి ప్రత్యేకమైన లక్షణం. ఇది మొదట ‘వాట్’ (Watt) అనే రచనలో కనిపిస్తుంది. అదేమిటంటే, కథనంలో కామాల మధ్య ‘ఓహ్’ (oh), ‘నో’ (no), లేదా ‘వాజ్ ఇట్ నాట్’ (was it not – అలా కాదా?) వంటి పదబంధాలను చొప్పించడం:

వాట్ (Watt) గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌ను చూడటం మానేసిన క్షణంలోనే, దానిపై ఆసక్తిని కూడా కోల్పోవడం నిజంగా ఒక అదృష్టకరమైన యాదృచ్ఛిక సంఘటన—అవును కదా?

దీనిని ఒక ప్రవర్తనా సూత్రంగానో లేదా తిరుగుబాటుకు ఒక ఉదాహరణగానో భావించేంత అమాయకుడు కాడు అతను. అస్సలు కాదు! ఎందుకంటే, తనకు చెప్పిన పనిని చేయడానికి వాట్ ఎప్పుడూ సిద్ధంగానే ఉండేవాడు.

అంతేకాకుండా, ‘సబ్జంక్టివ్’ (subjunctive – ఊహాజనిత లేదా సంభావ్యతను తెలిపే) క్రియా రూపాలను జాగ్రత్తగా వాడటం, అలాగే వీలైన చోటల్లా కామాలను ఉంచడం (ఇది దాదాపు చదువురాని వ్యక్తి రాసే పద్ధతిని పోలి ఉంటుంది)…

73

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

వాటిని ఉంచిన విధానం), వాట్‌కు ఒక నిశితమైన, అతి జాగ్రత్తగల కోణాన్ని ఇస్తుంది, ఇది మిగిలిపోయిన ఆహారాన్ని పారవేయడం వంటి భారీ కల్పనల యొక్క శ్రమతో కూడిన వివరణను వర్ణిస్తుంది మరియు నిజానికి సాధ్యం చేస్తుంది, ఇందులో కుక్క మరియు దాని పూర్వ చరిత్ర గురించి అంత వివరంగా చెప్పడం అవసరం. ఈ సంపూర్ణత యొక్క ఉద్దేశ్యం అంతటా హాస్యభరితంగా ఉంటుంది; నిజానికి వాట్ యొక్క చాలా విచిత్రమైన హాస్యం దాని శైలి యొక్క ప్రత్యేకతల నుండి వస్తుంది. ఉదాహరణకు, ప్రహసన అంశాలు, గంభీరమైన ముఖంతో మరియు అతిశయోక్తితో కూడిన అధికారిక పదాలలో చెప్పినప్పుడు మరింత ప్రహసనంగా మారతాయి:

అతను గుర్తుచేసుకోగలడు… అతని చనిపోయిన తండ్రి ఒక అడవిలో, మోకాళ్లపైకి మడిచిన ప్యాంటుతో మరియు చేతిలో బూట్లు మరియు సాక్సులతో అతనికి కనిపించిన సమయం; … లేదా, సున్నితమైన పెంపకంతో పెరిగిన, కానీ మంచి శరీర సౌష్ఠవం గల ఒక వృద్ధురాలు, (ఎందుకంటే ఆమె కాలు మోకాలికి బాగా పై వరకు తీసివేయబడింది), అతను కనీసం మూడు వేర్వేరు సందర్భాలలో తన పట్టుదలతో వెంబడించిన తరువాత, తన చెక్క కాలును విప్పుకుని, తన ఊతకర్రను పక్కన పెట్టిన సమయం.

ఈ హాస్యాస్పదమైన సంఘటన, వాట్ రచనలలో తరచుగా కనిపించే సాహిత్య మరియు వ్యావహారిక శైలుల విచిత్రమైన మిశ్రమంలో చెప్పబడటం వల్ల మరింత ఆసక్తికరంగా మారింది.

అతని ఈల శబ్దం అంత తీవ్రంగా లేకపోయి, అతని ప్రవేశం అంత ప్రతిధ్వనించకుండా ఉండి ఉంటే, అతను తలుపు వెనుక నుండి, ఎవరో చెప్తున్న సోలో-క్వి యొక్క కలవరపరిచే శబ్దాన్ని విని, జాగ్రత్తగా ముందుకు సాగి ఉండేవాడు. కానీ లేదు, అతను తాళం తిప్పి, తన బూటుతో తలుపును బలంగా ఢీకొట్టాడు, దాంతో అది చాలా వేగంగా లోపలికి ఎగిరిపడింది.

ఈ రకమైన శైలీపరమైన హాస్యంతో పాటు, రచయిత చేసే వ్యాఖ్యల రూపంలో మరింత స్పష్టమైన హాస్యం కూడా ఉంటుంది:

“అధికారీ, దేవుడే సాక్షి, దానిపై అతని చేయి ఉంది,” అని అతను కేక వేశాడు.

దేవుడు ప్రమాణం చేయలేని సాక్షి.

లేదా కథనంలో అక్కడక్కడా చొప్పించిన చమత్కారాల రూపంలో కూడా ఇది కనిపిస్తుంది:

ఆహారాన్ని తీసుకోవడానికి సహాయపడే పరికరాలుగా పరిగణించే స్పూన్, కత్తి, చివరకు ఫోర్క్‌లను ఉపయోగించడానికి ఆమె ఎన్నడూ అలవాటు పడలేకపోయింది; ఆమెకు మంచి సిఫార్సులు (రెఫరెన్స్‌లు) ఉన్నప్పటికీ ఇది జరిగింది.

సహజంగానే, ఇందులో కొంత హాస్యం ‘అసభ్యకరమైనది’ లేదా ‘రుచి లేనిది’ అనిపించే కోణంలో ఉంటుంది:

74

వాట్ (WATT)

‘వాట్’ (Watt) నవ్వులో ఒక ప్రత్యేకత ఉంది; అది ఎప్పుడూ ఒంటరిగా రాదు. కొద్దిసేపటికే మరొక నవ్వు దానిని అనుసరిస్తుంది—అయితే రెండోసారి వచ్చే నవ్వు మొదటి దానికంటే కాస్త తక్కువ తీవ్రతతో ఉంటుంది. ఈ విషయంలో అది ఒక ‘పాదరసం’ (గాలి వదలడం) లాంటిది.

బెకెట్ రాసిన ఇతర రచనల మాదిరిగానే, ‘వాట్’లో కూడా వ్యంగ్యం (irony) కనిపిస్తుంది; అయితే ఇది సాధారణం కంటే కొంచెం సూక్ష్మంగా, అంతర్లీనంగా ఉంటుంది:

[ఎర్నెస్ట్ లూయిట్] కాలేజీ బర్సర్‌కు అత్యంత సన్నిహితుడు. వారిద్దరి మధ్య ఉన్న సాన్నిహిత్యం (దీనిని అంతకంటే తక్కువగా పిలవలేం) ఉమ్మడి అభిరుచులపై, బహుశా ఉమ్మడి అలవాట్లపై కూడా ఆధారపడి ఉండేది. విద్యా వాతావరణంలో ఇటువంటి అలవాట్లు చాలా సాధారణం. వీటిలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన (లేదా విచిత్రమైన) అలవాటు ఏమిటంటే, నిద్ర లేవగానే బ్రాందీ తాగడం; వారు తరచుగా ఒకరికొకరు తోడుగా ఈ పని చేసేవారు.

ఇందులో అనుకరణలు (parodies) కూడా కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు, డెఫో రాసిన ‘రాబిన్సన్ క్రూసో’ శైలిని పోలి ఉండే ఈ భాగాన్ని చూడండి:

నేను కంచెకు ఎంత దగ్గరగా వచ్చానంటే, కావాలనుకుంటే ఒక కర్రతో దానిని తాకగలిగే స్థితిలో ఉన్నాను. పిచ్చివాడిలా అటు ఇటు చూస్తుండగా, పైన పేర్కొన్న కాలువలు లేదా జలసంధులలో ఒకటి నా ముందు ఉందని స్పష్టంగా గ్రహించాను. అక్కడ నా తోట సరిహద్దు, మరొకరి తోట సరిహద్దు ఒకే మార్గంలో సాగుతున్నాయి.

ఈ పుస్తకంలో, ఇతర రచనల్లో లాగే, బైబిల్ శైలిని అనుకరించే సందర్భాలు తరచుగా కనిపిస్తాయి. పైన పేర్కొన్న ఎలుకల సన్నివేశంలో ఇలా ఉంటుంది: ‘…అప్పుడు మేము వాటి మధ్య కూర్చుని, వాటికి తినడానికి ఆహారం ఇచ్చేవాళ్లం’. నిజానికి, ఇక్కడ శైలి అనేది సందర్భాన్ని బట్టి, మానసిక స్థితిని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. ఎర్నెస్ట్ లూయిట్ కథలో విద్యాసంబంధిత భాషను హాస్యపూర్వకంగా అనుకరించడం (parody) కనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఈ రచనలో అప్పుడప్పుడు చవకబారు పద్యాలు (doggerel) కూడా కనిపిస్తాయి. వీటిలో అత్యంత విశేషమైనది, ఏడేళ్ల జైలు శిక్ష పడిన గ్రెహాన్ అనే న్యాయవాది తన నెల్లీ కోసం రాసిన పాట:

నీ కోసం, ప్రియ నెల్లీ, నీడలు కమ్మిన వేళ,

జగ్-జగ్! జగ్-జగ్!

బంధీనైన నేను,

నా చపల చిత్తంతో నిన్నే తలచుకుంటున్నాను.

ఆమె ఇంకా బైర్న్‌తో తిరుగుతోందా?

హైడ్ తన చేతిని ఆమె వస్త్రాల మధ్య ఉంచుతున్నాడా,

గతంలోలాగే? అని నేను అడగగా, ప్రతిధ్వని ఇలా సమాధానమిస్తుంది: “ఖచ్చితంగా!”

‘వాట్’ (Watt) నవల, అంతకుముందు వచ్చిన రచనల కంటే శైలీపరంగా మరింత అద్భుతమైన నైపుణ్యంతో కూడినది. ఇందులో సాహిత్యపరమైన ఉల్లేఖనాలు చాలా వరకు తగ్గిపోయాయి; కానీ పద్యాలు, వ్యంగ్యానుకరణలు (parody and pastiche), చమత్కారం, మరియు విరోధాభాసలను (paradox) పద్ధతి ప్రకారం ఉపయోగించడం వంటి అంశాలు కలిసి, ఈ గద్యానికి ఎంతో సంక్లిష్టతను చేకూర్చాయి. ఉదాహరణకు, ఈ క్రింది భాగాన్ని చూడండి:

వాట్ కళ్లు కన్నీళ్లతో నిండిపోయాయి. వాటిని ఆపడం అతనికి సాధ్యం కాలేదు. ఆ కన్నీళ్లు అతని చెక్కిళ్లపై ఉన్న గాడుల వెంట ఏ ఆటంకం లేకుండా, నిరంతర ధారగా ప్రవహించాయి; ఇది అతనికి ఎంతో ఉపశమనాన్ని ఇచ్చింది.

ఈ సందర్భంలో, అత్యంత సాధారణమైన విషయంగా పేర్కొనే ‘అతి తక్కువ చేసి చెప్పే’ (understatement) శైలి గమనించదగ్గది. ఉదాహరణకు:

వాట్ గొడ్డలితోనో, ఇనుప కడ్డీతోనో, లేదా కొంచెం పేలుడు పదార్థంతోనో తలుపును పగలగొట్టగలిగేవాడేమో! కానీ అలా చేస్తే ఎర్స్కిన్‌కు అనుమానం కలిగే అవకాశం ఉంది, అది వాట్‌కు ఇష్టం లేదు.

ఇలాంటి వైవిధ్యభరితమైన శైలులను ఉపయోగించడం వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం, సాహిత్య సృజన అనే ప్రక్రియనే ఒక రకంగా ఎండగట్టడం లేదా దానిలోని కృత్రిమత్వాన్ని బయటపెట్టడం అనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు, నాలుగు భాగాల సుష్ట నిర్మాణంలోనే ఉన్నప్పటికీ, అప్రస్తుత విషయాలు స్టెర్న్ ప్రభావం బలంగా ఉందని సూచించేంత ఉత్సాహంతో, తరచుగా చేపట్టబడ్డాయి; ఎందుకంటే ఈ పద్ధతిని ట్రిస్ట్రామ్ షాండీలో ఉపయోగించినంత నైపుణ్యంతోనూ, ఉద్దేశపూర్వకంగానూ వాట్‌లోనూ వాడారు. ఉదాహరణకు, ఎర్నెస్ట్ లూయిట్ కథ ముప్పై పేజీల పొడవైన ఒక పెద్ద అప్రస్తుత విషయంగా ఉంటుంది.

76

WATT

ఫ్యురెటిఫెర్ (Furetifere) మరియు ముఖ్యంగా స్టెర్న్ (Sterne) శైలిని పోలి ఉండే ఈ నవల, ‘మానవులుగా గుర్తించదగిన వ్యక్తుల గురించి, వారికి తెలిసిన పరిస్థితులలో కథను చెప్పడాన్ని’ తిరస్కరిస్తుంది. ఇందులో అప్రస్తుతమైన అంశాలు—అంటే ప్రధాన కథాంశానికి సంబంధం లేని చిన్న కథలు, పాటల ముక్కలు, వస్తువుల సుదీర్ఘ జాబితాలు, అలాగే తార్కిక (మరియు అహేతుకమైన) అవకాశాల కలయికలు—చొప్పించబడ్డాయి. అంతేకాకుండా, పుస్తకంలోని మిగిలిన భాగాల్లో చోటు దక్కని విషయాలను చేర్చడానికి ఇందులో ఒక ‘అపెండం’ (అనుబంధం) విభాగం కూడా ఉంది. అంతేకాక, ఇది ప్రధాన పాత్రల కంటే గౌణ పాత్రలకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనిస్తుంది. చివరగా, ఇందులో ఎటువంటి స్పష్టమైన చర్య (action) గానీ, కథ ఒక ముగింపు వైపు సాగడం గానీ కనిపించదు—‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలో కనిపించే తీవ్రమైన ముగింపు వంటిది ఇక్కడ ఉండదు. అయినప్పటికీ, ఈ బలహీనమైన, ఉద్దేశపూర్వకంగానే అస్థిరంగా మరియు అర్థరహితంగా సాగే కథనం; శైలిలోని క్లిష్టతలు; మరియు అత్యంత కష్టతరమైన విషయాలను చాలా జాగ్రత్తగా, సున్నితత్వంతో हाताळిన తీరు—ఇవన్నీ కలిసి ఈ నవలలోని ప్రధానాంశాలను నమ్మశక్యంగా పాఠకుల ముందు ఉంచుతాయి. ఇప్పుడు మనం ‘వాట్’ (Watt) నవలలోని ఈ ప్రధానాంశాల వైపు, అంటే దాని తాత్విక అంతరార్థం వైపు దృష్టి సారిద్దాం.

★ * Jfc

‘వాట్’ నవలలో అత్యంత స్పష్టమైన అంశం—పాఠకుడికి వెంటనే తట్టే విషయం—ఏమిటంటే, కథానాయకుడు మిగిలిన మానవాళి నుండి పూర్తిగా వేరుపడి (alienated) ఉండటం. నవల ప్రారంభంలోనే, అతను తన తోటి మనుషులకు ఒక రహస్యమైన, అస్పష్టమైన వ్యక్తిగా కనిపిస్తాడు. మిస్టర్ హ్యాకెట్, అలాగే మిస్టర్ మరియు మిసెస్ నిక్సన్—వీరెవరూ అతను ఎవరో లేదా అతను ఏం చేస్తాడో నిర్ణయించుకోలేకపోతారు. ముఖ్యంగా మిస్టర్ హ్యాకెట్, ‘వాట్’ గురించి ఏదైనా సమాచారం తెలుసుకోవాలనే కుతూహలంతో దాదాపు ఆత్రుతకు లోనవుతాడు:

అతను ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ ఇంతగా ఆసక్తికి (లేదా కుతూహలానికి) లోనవ్వలేదు; నిజానికి, ఇంతటి తీవ్రమైన కుతూహలాన్ని అతను ఎప్పుడూ అనుభవించలేదు. అసలు తనను ఇంతగా ఆకర్షించిన లేదా కుతూహలానికి గురిచేసిన ఆ విషయం ఏమిటో కూడా అతనికి అర్థం కాలేదు. ‘నన్ను ఇంతగా ఆకర్షిస్తున్నది ఏమిటి?’ అని అతను ప్రశ్నించుకుంటాడు… ‘నేను కుతూహలంతో, ఆశ్చర్యంతో రగిలిపోతున్నాను.’ కాబట్టి, వాట్ (Watt) అనే వ్యక్తి మిస్టర్ హ్యాకెట్‌కు మరియు ఆయన స్నేహితులకు ఒక అపరిచితమైన వ్యక్తి. మిస్టర్ నిక్సన్ “నేను అతడిని నా జీవితకాలమంతా ఎరిగినట్లు అనిపిస్తుంది” అని చెప్పినప్పటికీ, ఆయన గురించి ఆయన పెద్దగా ఏమీ చెప్పలేకపోతాడు: “అతని గురించి ఎవరూ ప్రస్తావించరు, కొందరు వ్యక్తులు అలా ఉంటారు కదా!” అని అంటాడు. చివరకు, మిస్టర్ హ్యాకెట్ పదే పదే అడగడంతో విసిగిపోయి, “చెప్తున్నాను కదా, అతని గురించి ఏమీ తెలియదు. ఏమీ తెలియదు!” అని గట్టిగా అంటాడు. చివరికి, “అతను ఎవరో తెలిస్తే ఏంటి? మనకు దానివల్ల వచ్చే నష్టం లేదా లాభం ఏముంది?” అని అనుకుంటూ ఆ స్నేహితులు ఆ విషయాన్ని వదిలేస్తారు.

వాట్ ప్రజల్లో కుతూహలాన్ని రేకెత్తించడమే కాకుండా, వారిలో కోపాన్ని కూడా కలిగిస్తాడు. కథ ప్రారంభంలో, వాట్ ప్రయాణిస్తున్న ట్రామ్‌కార్ కండక్టర్ అతనిపై అరుస్తాడు; మిస్టర్ నిక్సన్ కూడా అలాగే ప్రవర్తిస్తాడు. వాట్ దాదాపు పడగొట్టబోయిన పాల డబ్బాల వ్యక్తి (పోర్టర్), అతని అజాగ్రత్తను చూసి తిడతాడు. లేడీ మెక్‌కాన్, వాట్ బహిరంగ రహదారిపై నడుచుకుంటూ వెళ్తుంటే, కేవలం అతను చూడటానికి నచ్చలేదన్న కారణంతోనే అతనిపై రాయి విసురుతుంది. పుస్తకం చివరలో, రైల్వే కార్మికులు తమ వద్ద ఉన్న వ్యర్థాల బకెట్‌తో అతడిని గాయపరుస్తారు. అతను స్పృహలోకి వచ్చినప్పుడు, వారు “ఎవడవురా నువ్వు? అసలు నీకు ఏం కావాలి?” అని అడగాలని అనుకుంటారు, కానీ వాట్ ఇచ్చే ఏకైక సమాధానం తన టోపీని తలపై పెట్టుకోవడం మాత్రమే. నిజానికి, అతను తన చుట్టూ ఉన్న వ్యక్తుల గురించి ఏమాత్రం పట్టించుకోకుండా ప్రవర్తిస్తుంటాడు. టికెట్ కౌంటర్ వద్ద ఒక వ్యక్తిని చూసినప్పుడు మాత్రమే టికెట్ అడుగుతాడు; అంతకు మించి, తన గురించి ఇతరులు చర్చించుకుంటున్నప్పుడు లేదా అక్కడ జరుగుతున్న గందరగోళాన్ని అతను అస్సలు పట్టించుకోడు. అదేవిధంగా, పుస్తకం ప్రారంభంలో, పోర్టర్ పాల డబ్బాలను అటు ఇటు కదుపుతుంటే, వాట్ ఆ పని వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యాన్ని అర్థం చేసుకోలేక, “అతను డబ్బాలను సర్దుతున్నాడు” అని మాత్రమే అనుకుంటాడు. లేదా బహుశా ఇది అవిధేయతకు, లేక విధి నిర్వహణలో ఏదైనా నిర్లక్ష్యానికి దారితీసిన శిక్ష కావచ్చు. చివరలో రైల్వే సిబ్బంది అతడిని ‘టోపీ, సంచులతో ఉన్న సుదీర్ఘమైన, తడి కల’ (long wet dream with the hat and bags) అని ఎగతాళిగా పిలుస్తారు. ఇక అతడి స్థానంలో వచ్చిన మిస్టర్ మిక్స్ (Mr. Micks) అయితే, ఇతడిని చూసి భయంతో వణికిపోతాడు.

ఈ ప్రవాస స్థితి పట్ల వాట్ (Watt) ఏమాత్రం పట్టించుకోడు. తన సొంత శరీరమే తనను వదిలి వెళ్తుండగా, ఇక దీని గురించి అతడు ఎందుకు చింతించాలి?

వాట్ మూత్ర విసర్జన చేసి అప్పటికే రెండు గంటలు దాటిపోయింది… సాధారణంగా ప్రతి గంటకూ ఒక అత్యవసరమైన, ఒక రకమైన ‘అద్భుతమైన’ మూత్ర విసర్జన చేసే వ్యక్తి అతడు. తన శరీరానికి, బాహ్య ప్రపంచానికి మధ్య ఉన్న ఈ చివరి క్రమబద్ధమైన అనుసంధానం—అంటే మూత్ర విసర్జన—కూడా ఇప్పుడు బలహీనపడి, పూర్తిగా తెగిపోనుందని గ్రహించినప్పుడు, అతడిలో ఒకే సమయంలో విషాదం, ఆనందం రెండూ కలిగాయి.

కాబట్టి, వాట్ చివరికి ఒక మానసిక చికిత్సాలయంలో—కిటికీలు లేని, శరీర ఉష్ణోగ్రతతో వేడిగా ఉండే, నిశ్శబ్దంతో నిండిన, మెత్తని గోడలు కలిగిన గదిలో—అంటే మర్ఫీ (Murphy) భావించినట్లుగా ‘ఆనందాన్ని ఇచ్చే అంతర్గత నివాసాల్లో’—చేరడం పెద్ద వింతేమీ కాదు.

వాట్ అనుభవిస్తున్న ఈ ప్రవాస స్థితి, మర్ఫీ మానసిక రోగులతో కలిసి పంచుకోవాలని ఆశించిన స్థితి వంటిదే. అయితే, వాట్ ఈ స్థితికి చేరుకోవడానికి ఎంతో బాధను అనుభవించాల్సి వచ్చింది. అంతేకాకుండా, మర్ఫీ ఊహించినట్లుగా, ఈ ‘తీవ్రమైన మానసిక వికృతి’ (slap-up psychosis) వాట్‌కు ఏమాత్రం ఆనందాన్ని ఇచ్చినట్లు కనిపించదు. నిజానికి, మానవ ప్రపంచం నుండి వాట్ పూర్తిగా వేరుపడి, ఒక సంపూర్ణ ప్రవాస స్థితికి చేరుకున్నాడంటే, దానికి కారణం మిస్టర్ నాట్ (Mr. Knott) వద్ద అతడు గడిపిన కాలమే. ఆ కాలం వాట్ కోసం వస్తువుల ప్రపంచాన్ని, తర్కాన్ని, పేర్ల వ్యవస్థను పూర్తిగా నాశనం చేసింది.

సశేషం

దీపావళి శుభాకాంక్షలతో

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -8-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Tagged , , , | Leave a comment

శ్రీ ఎస్.వి.భుజంగరాయ శర్మ గారి ‘’తిక్కన సూర్యోయదయాలు’’పై లఘు సమీక్ష

శ్రీ ఎస్.వి.భుజంగరాయ శర్మ గారి ‘’తిక్కన సూర్యోయదయాలు’’పై లఘు సమీక్ష

ఎస్.వి.భుజంగరాయ శర్మగారు మహాభారతంలోని తిక్కన సోమయాజి కవిత్వ శైలిని, ముఖ్యంగా ఆయన వర్ణించిన సూర్యోదయ ఘట్టాలను లోతుగా పరిశోధించి అందించిన విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ తెలుగు సాహిత్యంలో ఎంతో విశిష్టమైనది.

తిక్కనగారు స్వభావానుసిద్ధమైన, మనోహరమైన వర్ణనలకు ప్రాధాన్యమిచ్చారు. ఆయన సూర్యోదయ వర్ణనలు కేవలం ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని ప్రతిబింబించడమే కాక, ఆయా సన్నివేశాలలోని పాత్రల మనోభావాలకు, సందర్భ ఘనతకు అద్దం పడతాయి.

తిక్కన గారి సూర్యోదయాలు – ఎస్.వి.భుజంగరాయ శర్మగారి సమగ్ర విశ్లేషణ

1. వర్ణనా విధానం – ప్రకృతి మరియు నాటకీయత

తిక్కన గారి ప్రతి సూర్యోదయ వర్ణనలోనూ ఒక నాటకీయత కనిపిస్తుంది. కేవలం ప్రాతఃకాల వర్ణనగా కాకుండా, నాటి సంఘటనల ప్రాముఖ్యతను సూచించే విధంగా అరుణోదయ కాలాన్ని చిత్రించారు. చీకటి విడిపోవడం, కమలాలు వికసించడం, పక్షుల కలరవాలు వంటి అంశాలను జీవం ఉట్టిపడేలా వర్ణించడంలో తిక్కన సిద్ధహస్తులు.

2. ప్రసిద్ధ పద్యాలు & వ్యాఖ్యాన ఉదాహరణలు

ఉదాహరణ 1: సూర్యోదయ శోభ మరియు కాంతుల వ్యాప్తి సూర్యుడు ఉదయించే వేళ తూర్పు దిక్కున కాంతులు ప్రసరించే తీరును, ఆ వెలుగులో ప్రకృతి లయబద్ధంగా మారే విధానాన్ని తిక్కన అత్యంత సహజ సుందరంగా వివరిస్తారు.

పద్యం: అరుణుఁడు దోఁచెఁ దూర్పున నహంకృతిమై నభమంతయున్ మహా తరుణ మరీచి పూరములఉ దారకలన్ మఱుఁగుజ్జు చేసె భా స్కరబింబమున్ వెలిఁగె గాఢతమంబుల నెల్లఉ బాపి భూ భరముఉ హరింపఁగా సమయు భాస్కరు రూపముఉ బోలి లీలలన్.

  • అర్థం/విశ్లేషణ: తూర్పు దిక్కున అరుణోదయం కాగానే అంధకారం తొలగిపోయి, నక్షత్రాలు తమ కాంతిని కోల్పోయి అదృశ్యమవుతాయి. సూర్యుడి కాంతి పుంజాలు లోకంలోని సమస్త చీకట్లను పారద్రోలి జగత్తుకు కొత్త చైతన్యాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.

ఉదాహరణ 2: ప్రభాత సమయ స్వభావ వర్ణన సూర్యోదయంతో పాటే ప్రకృతిలో జరిగే మార్పులు – తామరలు వికసించడం, పక్షులు మేల్కొనడం వంటి దృశ్యాలను తిక్కన గారు మనోహరమైన శబ్దాలంకారాలతో వర్ణిస్తారు.

పద్యం: వికసిత పద్మినీ నికర విభ్రమ కారణ మై, సురారి హృ ద్వికసన హేతువై, సకల దిజ్ముఖ రంజక మై, ప్రభాత దీ పిక యయి, భాస్కరుండు పొడమెన్ దివి నద్భుత రూప శోభతో వికసిత హేమ కుంభ సమ విగ్రహ కాంతి విరాజమానుఁడై.

  • అర్థం/విశ్లేషణ: సూర్యుడి ఆగమనం పద్మాలకు వికాసాన్ని ఇస్తుంది. సకల దిక్కులను ప్రకాశవంతం చేస్తూ, ఆకాశంలో ఒక అద్భుతమైన బంగారు కుంభంలా మార్తాండుడు ప్రకాశిస్తున్నాడని భుజంగరాయ శర్మగారు ఈ పద్యంలోని సౌందర్యాన్ని విశ్లేషించారు.

3. భుజంగరాయ శర్మగారి వ్యాఖ్యాన ముఖ్య పాఠాలు:

  • రసౌచిత్యం: తిక్కన వర్ణించిన సూర్యోదయాలు కేవలం అలంకారప్రాయం కావు; ఆయా సందర్భాలలో కథా రసానికి అనుగుణంగా కాంతిని, ఉత్సాహాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.
  • తెలుగుదనం: సంస్కృత సమాస భూయిష్టమైన శైలికి దూరంగా, అచ్చతెలుగు నుడికారంతో, సులభ శైలిలో కంటికి కట్టినట్లు వర్ణించడం తిక్కన ప్రత్యేకత.
  • పాత్రల మనోభావాలు: యుద్ధ ఘట్టాలలోని అరుణోదయాలు సమర ఉత్సాహాన్ని నింపితే, శాంతి పర్వాలలోని వేకువజాము ప్రశాంతతను పంచుతుంది.

భుజంగరాయ శర్మగారు తిక్కన వర్ణనలలోని ఈ శిల్ప సౌందర్యాన్ని లోతుగా పర్యవేక్షించి, “తిక్కన గారి సూర్యోదయాలు” పరిశోధన ద్వారా తెలుగు సాహిత్య లోకానికి అందించారు.

నరక చతుర్దశి శుభాకాంక్షలతో

Posted in రచనలు | Leave a comment

మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి మంజరీ మధుకరీయం కావ్యం

మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి మంజరీ మధుకరీయం కావ్యం

తెలుగు సాహితీ వికాసంలో XIX వ శతాబ్దపు చివర, XX వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలో బహుముఖ ప్రజ్ఞను ప్రదర్శించిన మహానీయులలో దాసు శ్రీరాములు (1846 – 1908) గారు అగ్రగణ్యులు. వారు కవి, పండితులు, నాటకకర్త, న్యాయవాది మరియు సమాజ సంస్కర్త. వారు రచించిన ప్రసిద్ధ స్వీయ స్వతంత్ర కావ్యాలలో “మంజరీ మధుకరీయం” ఒకటి.:

1. నేపథ్యం మరియు ప్రక్రియ

తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రబంధ యుగం ముగిసిన తర్వాత వచ్చిన నవ్య కావ్యాలలో మంజరీ మధుకరీయం విశిష్ట స్థానాన్ని పొందింది. ఇది ఒక శృంగారభరితమైన ఊహాత్మక (Fictional) శ్రవ్య కావ్యము.

కవి దీనిని శృంగార రస ప్రధానంగా, సంప్రదాయ ప్రబంధ శైలి మరియు ఆధునిక భావాల కలబోతగా మలిచారు. ప్రధాన పాత్రలైన మంజరి (నాయిక) మరియు మధుకరుడు (నాయకుడు) ల ప్రేమకథను ఆధారంగా చేసుకుని ఈ కావ్యం నడుస్తుంది.

2. ఇతివృత్తం

కావ్యంలో కథానాయిక మంజరి రూపలావణ్యాలు, శీల సంపద కలిగిన విద్యావతి. నాయకుడు మధుకరుడు ధీరోదాత్త లక్షణాలు కలిగిన సుగుణాల రాశి.

వారిద్దరి మధ్య చిగురించిన ప్రణయం, విరహం, నడుమ వచ్చిన కొన్ని ఆటంకాలు మరియు చివరకు వారి పరిణయం (వివాహం)తో కథ సుఖాంతమవుతుంది. ప్రకృతి వర్ణనలు, నాయికానాయకుల మనోభావాల చిత్రీకరణ ఈ కావ్యానికి జీవగర్ర.

3. సాహిత్య గుణాలు మరియు శైలి

దాసు శ్రీరాములు గారు శబ్దాలంకారాల కంటే అర్థాలంకారాలకు, భావ గాంభీర్యానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.

  • శృంగార రస పోషణ: ప్రధాన రసం శృంగారమైనప్పటికీ, అది ఎక్కడా హద్దులు దాటి భాసించదు. విప్రలంభ శృంగారం (విరహం) మరియు సంభోగ శృంగారం రెండింటినీ చక్కగా నిరూపించారు.
  • ప్రకృతి వర్ణనలు: ప్రబంధ సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా ఇందులో ఋతువులు, చంద్రోదయం, సూర్యాస్తమయం మరియు వసంత కాల వర్ణనలు మనోహరంగా ఉంటాయి.
  • భాషా సౌందర్యం: సంస్కృత సమాస భూయిష్ఠమైన పదజాలంతో పాటు అచ్చతెలుగు నుడికారాలను కూడా సమర్థవంతంగా ఉపయోగించారు.

4. పద్యాల ఉదాహరణలు

ఉదాహరణ 1: నాయిక (మంజరి) రూప వర్ణన

మంజరి అపారమైన సౌందర్యరాశి. ఆమె సౌందర్యాన్ని కవి ఉపమాలంకారంతో వర్ణించిన ఒక ప్రసిద్ధ పద్యం:

పద్యం: కన్నుల జిగి చేత కమలమ్ములను గెల్చి

మోము చందమునందు ముదము గూర్చి

నడకల జెలువమున హంసల నణగద్రొక్కి

వెలయు నీ చెలి రూపు వింత యగుచు.

  • భావం: ఆమె తన కన్నుల కాంతితో పద్మాలను జయించింది; తన ముఖ సౌందర్యంతో చంద్రుని బోలి సంతోషాన్ని కలిగిస్తోంది; నడకల అందంతో హంసల గర్వాన్ని అణచివేసింది. ఈ విధంగా ఆమె రూపం అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన సౌందర్యంతో విరాజిల్లుతోంది.

ఉదాహరణ 2: ప్రణయ విరహ వర్ణన

మధుకరుని విరహ వేదనను, మనోవ్యధను కవి ఉత్పలమాల వృత్తంలో అత్యంత రసవత్తరంగా చిత్రించారు:

పద్యం: మార శరుల చేత మానస మందగా

కాక యెట్లు తాళు కలత జెంది

కంటికిన్ నిదురయు కానరాదై యయ్యె

వసంత సమయమున కాంత లేక.

  • భావం: మన్మథ బాణాల దెబ్బకు మనస్సు వికలమైపోతుండగా, ఈ వసంత కాలంలో ప్రియురాలు చెంత లేక నిద్ర కూడ కంటికి రాకుండా ఉండి, ఈ కలతను ఎట్లు తాళగలడు?

ఉదాహరణ 3: నాయికా నాయకుల సంభాషణ

నాయికా నాయకులు కలుసుకున్న సందర్భంలో వారి మధ్య జరిగే చాటు మధుర సంభాషణను కవి ఎంత ముచ్చటగా రాశారో ఈ క్రింది పద్యంలో చూడవచ్చు:

పద్యం: చిరునగవుల తోడ జూచు నీ నయనాల

నన్ను బాంధవునిగా నెన్నుకొనుము

నీదు మనసునందు నిలిపిన కోరికల్

నెరవేర్చు బాధ్యత నాది యనుచు.

  • భావం: చిరునవ్వులతో చూసే నీ కళ్లతో నన్ను నీ ఆత్మీయునిగా భావించు. నీ మనస్సులో ఉన్న కోరికలను నెరవేర్చే బాధ్యత నాదే అని నాయకుడు అభయమిచ్చే ఘట్టం ఇది.

దాసు శ్రీరాములు గారి “మంజరీ మధుకరీయం” కావ్యం సంప్రదాయ సాహిత్యపు పరిమళాలను కాపాడుతూనే, ఆధునిక కవితా రీతులకు పునాది వేసింది.

కవి యొక్క నిండైన శబ్ద విజ్ఞానానికి, రసానుభూతికి, ధారాళమైన పద్య నిర్వహణకు ఈ కావ్యం ఒక నిదర్శనం. తెలుగు ప్రబంధ వర్ణనాత్మక కావ్యాల వరుసలో ‘మంజరీ మధుకరీయం’ ఒక విలక్షణమైన కావ్య రత్నంగా నిలిచిపోతుంది.

నరక చతుర్దశి శుభా కాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –7-11-26-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Leave a comment

–సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటక కర్త సాముఎల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -3

–సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటక కర్త సాముఎల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -3

41

THE NOVELS OF SAMUEL BECKETT

to be killed by a risky gas-connection. But such questions are

futile. Murp

ప్రమాదకరమైన గ్యాస్ కనెక్షన్ వల్ల మరణించడం వంటి ప్రశ్నలు అడగడం వ్యర్థం. ‘మర్ఫీ’ (Murphy) అనేది ఒక మంచి కథగా ఉండాలని ఉద్దేశించినది కాదు; ఇది ఒక ఐరిష్ వ్యక్తి ‘నిర్వాణం’ కోసం చేసే విషాద-హాస్య అన్వేషణను, అతని వైఫల్యాన్ని, హాస్యాస్పదమైన మరణాన్ని, మరియు అతని భౌతిక అవశేషాలు ఒక ‘జిన్-పాలెస్’ (మద్యపానశాల) నేలపై పడి ఉన్న సిగరెట్ ముక్కలు, వాంతుల మధ్య చెల్లాచెదురుగా పడి ఉండటాన్ని చిత్రించే రచన. నిజానికి, ఇందులో హాస్యం ఉన్నప్పటికీ, ఇది ఒక నిరాశావాద దృక్పథం కలిగిన పుస్తకం. ఉదాహరణకు, సీలియా (Celia) పాత్ర గతి విషాదకరమైనది; ఎందుకంటే, మర్ఫీని నిజంగా ప్రేమించిన ఏకైక వ్యక్తి ఆమెనే అయినప్పటికీ, అతన్ని కనుగొన్న కొద్ది కాలానికే ఆమె అతన్ని కోల్పోతుంది.

ఈ నవల శైలి, రచయిత మునుపటి రచన ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) కంటే మెరుగ్గా ఉంటుంది. ఇందులో కూడా ఇతర రచనల నుండి తీసుకున్న సూచనలు (allusions), ఉల్లేఖనాలు (quotations) ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి, కానీ అవి అర్థాన్ని అస్పష్టం చేయవు. అంతేకాకుండా, రచనలో ఒక కొత్త పొదుపుతనం కనిపిస్తుంది; ఉదాహరణకు, అనవసరమైన పరివర్తనలు (transitions) ఇందులో లేవు. దీనికి ఒక ఉదాహరణ ఇక్కడ ఉంది (డబ్లిన్‌లోని ఒక కేఫ్‌లో నీరీ (Neary) తన కష్టాల గురించి వైలీ (Wylie)కి చెబుతున్న సందర్భం ఇది):

నీరీ మళ్ళీ తన తలని చేతుల్లో దాచుకున్నాడు.

‘కాథ్లీన్,’ అన్నాడు వైలీ, ‘ప్రొఫెసర్‌కు అసలు విషయం (చెడు వార్త) చెప్పు.’

‘ఎనిమిది ఆర్లు నలభై ఎనిమిది, రెండు రెండ్లు పదహారు… మొత్తం ఒక పౌండు,’ అంది కాథ్లీన్.

వీధిలోకి వచ్చాక నీరీ ఇలా అడిగాడు, ‘వైలీ, నువ్వు ఎందుకంత దయగా ఉన్నావు?’

ఒకవేళ రచయిత ఇలా పొదుపుగా రాయకుండా ఉండి ఉంటే, ఈ చిన్న సన్నివేశంలో ‘వైలీ వెయిట్రెస్‌ను పిలిచాడు’, ‘వెయిట్రెస్ బిల్లు లెక్కించి ఇలా చెప్పింది’ వంటి అదనపు వాక్యాలు ఉండేవి. ఇటువంటి అనవసరమైన వివరాలను తొలగించడం వల్ల, వెయిట్రెస్ బిల్లు తయారు చేస్తున్నప్పుడు గొణిగిన మాటలను నేరుగా చేర్చడం ద్వారా సన్నివేశం మరింత స్పష్టంగా, సజీవంగా మారింది. అదే సమయంలో, ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని కూడా రచయిత సూక్ష్మంగా చెప్పారు: నీరీని కేఫ్‌కు ఆహ్వానించిన వైలీ, చివరకు బిల్లు చెల్లించే బాధ్యతను మాత్రం తన అతిథి (నీరీ) పైనే వదిలేశాడు. ‘మర్ఫీ’ (Murphy) శైలిలోని మరో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, అందులో అప్పుడప్పుడు కనిపించే కవితాత్మకత. ఇది ప్రకృతిలోని అందాన్ని అద్భుతమైన దృశ్యాలుగా మలచడంలో బెకెట్‌కు ఉన్న నైపుణ్యం నుండి, అలాగే మానవ హృదయంలో తలెత్తే సంక్షోభాలలోని గాఢమైన వేదనను ఆయన గుర్తించగలగడం నుండి ఉద్భవిస్తుంది. మొదటి అంశానికి ఒక ఉదాహరణ ఇక్కడ ఉంది:

ఆకులు పైకి లేచి చెల్లాచెదురు కాసాగాయి, పై కొమ్మలు గాలికి హోరుమన్నాయి; ఆకాశం విడిపోయి, అక్కడక్కడా కనిపించే లేత నీలిరంగు చుక్కల మధ్య మేఘాలు గడ్డకట్టినట్లుగా మారాయి. పొగ స్తంభంలా తూర్పు దిశగా వంగి అదృశ్యమైపోయింది. చెరువు ఒక్కసారిగా బూడిద రంగు, తెలుపు రంగుల కలయికతో—నీరు, పక్షులు, పడవల కదలికలతో—ఒక చిన్నపాటి గందరగోళానికి (panic) లోనైనట్లు కనిపించింది.

42

మర్ఫీ

ఇక రెండో అంశానికి సంబంధించి (సెలియా బయటకు వెళ్ళిన సమయంలో మర్ఫీ వచ్చి వెళ్ళాడని ఆమెకు ఇంటి యజమానురాలు చెబుతోంది):

‘అతను తన సంచిని, కుర్చీని తీసుకువెళ్ళాడు,’ అని మిస్ కారిడ్జ్ చెప్పింది, ‘కానీ ఎక్కువసేపు వేచి ఉండలేకపోయాడు.’

అక్కడ ఎప్పటిలాగే నిశ్శబ్దం ఆవరించింది. సెలియా ముఖంలోని భావాలను మిస్ కారిడ్జ్ నిశితంగా గమనిస్తోంది; సెలియా మాత్రం మెట్ల పక్కన ఉన్న రైలింగ్‌పై తన చేయి ఎలా ఉందో అన్నట్లుగా దాన్ని పరిశీలిస్తోంది.

‘ఏదైనా సందేశం ఇచ్చాడా?’ అని చివరకు సెలియా అడిగింది.

‘నాకు వినిపించడం లేదు,’ అని మిస్ కారిడ్జ్ అంది.

‘మిస్టర్ మర్ఫీ ఏదైనా సందేశం ఇచ్చారా?’ అని సెలియా అడిగింది, అటువైపు నుండి తిరిగి మరో మెట్టు పైకి ఎక్కుతూ…

‘అవును,’ అని మిస్ కారిడ్జ్ చెప్పింది, ‘నువ్వు అడిగావు కాబట్టి చెబుతున్నాను—తను క్షేమంగానే ఉన్నానని, త్వరలోనే రాస్తానని చెప్పమన్నాడు.’ ఇది అబద్ధం. మిస్ కారిడ్జ్ చూపే జాలికి హద్దులు లేవు, కానీ అది కేవలం దానధర్మాలకే పరిమితం.

ఇదే ఆ సందేశం అని పూర్తిగా అర్థం కావడంతో, సెలియా నెమ్మదిగా మెట్లు ఎక్కుతూ ముందుకు సాగింది. మిస్ కారిడ్జ్ స్విచ్‌పై వేలు ఉంచి, ఆమెనే చూస్తూ నిలబడింది. మెట్లు తిరిగే చోట సెలియా శరీరం కంటికి కనిపించకుండా పోయింది, కానీ మిస్ కారిడ్జ్ ఇంకా ఆమె చేతిని చూడగలిగింది—ఆ చేయి రైలింగ్‌ను గట్టిగా పట్టుకోవడం, కొంచెం జారడం, మళ్ళీ గట్టిగా పట్టుకోవడం, ఆపై మరికొంచెం జారడం ఇలా కొనసాగింది. బెకెట్ గద్యం పొదుపైన శైలి మరియు కవితాత్మకమైన సంయమనం (understatement) రెండింటి నుండీ బలాన్ని పుంజుకుంటుంది. విషాదకరమైన సంఘటనలను ఆయన ఎప్పుడూ అతిగా వర్ణించరు; పైగా, వాటిని చాలా నిష్కర్షగా, ఎటువంటి భావోద్వేగం లేకుండా చెబుతారు—ఇది పైకి చూసేవారికి కఠినంగా లేదా నిర్దయగా అనిపించవచ్చు. కానీ, నిజానికి అలా కాదు అనడానికి నిదర్శనం, నవల చివరలో కనిపించే సున్నితమైన సానుభూతితో కూడిన ఈ సన్నివేశం (కెన్సింగ్టన్ గార్డెన్స్‌లో, పార్కు మూసివేసే సమయానికి కొంచెం ముందు, మిస్టర్ కెల్లీ అనే బలహీనమైన వృద్ధుడు తన గాలిపటాన్ని కోల్పోతాడు):

మిస్టర్ కెల్లీ తూలుతూ లేచి నిలబడ్డాడు, తన చేతులను పైకి, వెడల్పుగా విసిరి, నీటి వైపు వెళ్లే దారిలో వణుకుతూ నడిచి వెళ్ళాడు—అతను ఒక భయంకరమైన, దీనమైన దృశ్యంగా కనిపించాడు… చెలియా అతడిని చెరువు అంచున పట్టుకుంది. గాలిపటం దారం చివర నీటి ఉపరితలాన్ని తాకుతూ, ఒక్కసారిగా పైకి ఎగిరి, సాయంత్రపు చీకటిలో ఉత్సాహంగా అదృశ్యమైపోయింది. మిస్టర్ కెల్లీ ఆమె చేతుల్లోనే నీరసించిపోయాడు. ఎవరో ఒక కుర్చీని తీసుకురాగా, దానిలో అతడిని కూర్చోబెట్టారు. చెలియా గాలికి ఎదురుగా ఉన్న ఇరుకైన దారిలో శ్రమపడుతూ నడిచింది, ఆపై ఉత్తర దిశగా ఉన్న విశాలమైన కొండ వైపు తిరిగింది. ఇంటికి వెళ్లడానికి అంతకంటే చిన్న దారి ఏదీ లేదు. ఆమె పసుపు రంగు జుట్టు ముఖంపై పడింది… ఆమె కళ్లు మూసుకుంది.

అంతా ముగిసింది.

శామ్్యూయెల్ బెకెట్ నవలలు

ఈ రచనలోని మానవీయత నిరంతరం చమత్కారంతో కూడి ఉంటుంది (అనేక ఉదాహరణలలో ఒకటి ఇక్కడ ఉంది):

ఆ మంచం చాలా చిన్నది. వారిద్దరూ ఎలా సర్దుకుపోతారో మిస్ కారిడ్జ్‌కు అస్సలు అర్థం కాలేదు. అత్యాశతో ప్రేరేపితం కానప్పుడు, మిస్ కారిడ్జ్ ఊహాశక్తి చాలా బలహీనంగా ఉండేది.

అంతేకాకుండా, ఇందులో వ్యంగ్యం కూడా కనిపిస్తుంది:

వైలీ మరియు మిస్ కౌనిహాన్ ముఖాముఖి కలిశారు; ఇది వారిద్దరికీ ఒక కఠినమైన అనుభవం.

“నీచుడా!” అని మిస్ కౌనిహాన్ ముందుగానే విరుచుకుపడింది.

“కుక్కా!” అని వైలీ బదులిచ్చాడు.

వీరిద్దరూ ఒకే పెద్ద సమూహానికి చెందినవారు.

ఇటువంటి వ్యంగ్యం పుస్తకం అంతటా కనిపిస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఈ రచనలోని గద్యం ఎంత గాఢంగా ఉంటుందంటే, ఇందులోని హాస్యాన్ని సులభంగానే కోల్పోయే అవకాశం ఉంది; నిజానికి, ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలను శ్రద్ధగా చదివితే మంచి ప్రతిఫలం దక్కుతుంది. పాఠ్యంలోని వివరాలను గమనిస్తే, అడుగడుగునా చమత్కారాలు కనిపిస్తాయి. అలాగే, ఈ రచనలో పొందుపరిచిన సంక్లిష్టమైన సూచనలు (allusions) దీనికి మరింత సమృద్ధిని చేకూరుస్తాయి. బెకెట్ గద్యం అనేక ప్రతిధ్వనులతో నిండి ఉంటుంది, ముఖ్యంగా క్రైస్తవ మతపరమైన అంశాలకు సంబంధించినవి:

అతను అది శుక్రవారమేనని పదేపదే అనుకుంటున్నాడు—అదే రోజున శిక్ష అమలు జరుగుతుంది, ప్రేమ చిగురిస్తుంది, ఉపవాసాలు పాటిస్తారు. అలా బామ్ (Bom), టికిల్‌పెన్నీని (Ticklepenny) విడిచిపెట్టి, మర్ఫీని అతని మూర్ఖత్వానికి వదిలేశాడు. ఒక దొంగ రక్షించబడ్డాడన్న విషయాన్ని కూడా గుర్తుంచుకోండి (చూడండి: ‘వెయిటింగ్ ఫర్ గోడో’ – Waiting for Godot).

బైబిల్ మాత్రమే కాకుండా, డాంటే, షేక్స్‌పియర్ మరియు ఇతర రచయితల రచనల ప్రతిధ్వనులు ఇందులో ఎన్నో ఉన్నాయి; ఆసక్తిగల పాఠకులు వీటిని సులభంగానే కనుగొనగలరు. ‘మర్ఫీ’లో ఈ సూచనలు కొన్నిసార్లు అతిగా మారి, కేవలం కొందరికి మాత్రమే అర్థమయ్యే రహస్యార్థాలుగా మారవచ్చు, కానీ మొత్తమ్మీద బెకెట్ వీటిని చాలా సమర్థవంతంగా ఉపయోగించారు:

“ఓ, ఒకవేళ నీ దగ్గర నా ప్రియుడి గురించి ఏవైనా వార్తలు ఉంటే… చెప్పు, చెప్పు, నిన్ను వేడుకుంటున్నాను!” అని మిస్ కౌనిహాన్ అడిగింది. ఆమె విపరీతంగా పుస్తకాలు చదివే అలవాటున్న వ్యక్తి.

ప్రకృతి అనే ‘సున్నితమైన పరిచారిక’ (nature’s soft nurse) ఇచ్చే ఉపశమనం కోసం చేసే ప్రయత్నాలు, మర్ఫీ దృష్టిలో ప్రకృతి ఇచ్చే ఆహ్వానాల నుండి వెనక్కి తగ్గడంగానే కనిపించాయి. ప్రతిఘటనలో ఉన్నవారి అనుభవంలో, పగటిపూట వారు తమ పనులను చక్కదిద్దుకున్నప్పుడు, సంరక్షణకు సంబంధించిన ఆర్థిక వ్యవస్థ మరింత మెరుగ్గా నిర్వహించబడింది.

*

‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలోని ప్రదేశాలు, అంతకుముందు వచ్చిన పుస్తకాలలో మాదిరిగానే, ఎంతో జాగ్రత్తగా, సూక్ష్మ వివరాలతో చిత్రీకరించబడ్డాయి. నవల ప్రారంభంలో మర్ఫీ నివసించే చోటు…

ఇది వెస్ట్ బ్రాంప్టన్ మ్యూ (West Brompton Mews) లో ఉంది. సెలియాతో అతను కలిసిన ప్రదేశం చెల్సియా అని స్పష్టంగా పేర్కొనబడింది. వారు కలిసి ఉన్న గది ఇస్లింగ్‌టన్‌లోని బ్రూవరీ రోడ్డులో ఉంది; ఇది యార్క్ వే మరియు కలేడోనియన్ రోడ్డులకు సమాన దూరంలో, పెంటన్‌విల్లే జైలు మరియు మెట్రోపాలిటన్ క్యాటిల్ మార్కెట్ (పశువుల సంత)కు దగ్గరగా ఉంటుంది. ఈ రెండు ప్రదేశాల మధ్య ఒక సంబంధాన్ని మనం గమనించాల్సి ఉంటుంది; ఎందుకంటే, మూగ జీవులు—ముఖ్యంగా వధశాలలకు వెళ్లే దారిలో ఉన్న పశువులు—బెకెట్ రచనలలో కరుణకు పాత్రమైన అంశాలు. ‘మోల్లోయ్’ (Molloy) మరియు ‘ది అన్నేమబుల్’ (The Unnamable) అనే పాత్రలు రెండూ కూడా ఈ పశువుల అరుపులు, బాధలను చూసి చలించిపోతాయి. డబ్లిన్‌లో, నీరీ (Neary) అనే వ్యక్తి, 1916 నాటి తిరుగుబాటు వీరుల స్మారకార్థం జనరల్ పోస్ట్ ఆఫీసులో ఏర్పాటు చేసిన కుచులైన్ (Cuchulain) విగ్రహం పిరుదుల మీద తన తలని బాదుకుంటుండగా వైలీ (Wylie) చూస్తాడు. అప్పుడు అక్కడ విధుల్లో ఉన్న పోలీసులను (Civic Guard) వారించి, ఆ వ్యక్తి స్టిల్‌ఆర్గన్‌లోని ‘హౌస్ ఆఫ్ సెయింట్ జాన్ ఆఫ్ గాడ్’ (ఒక మానసిక చికిత్సాలయం)కు చెందినవాడని, అతడిని వెంటనే అక్కడికి తిరిగి పంపిస్తానని చెప్పి వారి ఆగ్రహాన్ని చల్లారుస్తాడు. ఇదే తరహాలో, ‘మాగ్డలెన్ మెంటల్ మెర్సీసీట్’ (Magdalen Mental Mercyseat) అనే మానసిక చికిత్సాలయం గురించి కూడా చాలా వివరంగా వర్ణించబడింది. దీని ద్వారా, ఒక మానసిక చికిత్సాలయం లోపలి భాగం ఎలా ఉంటుందో పాఠకులకు ఒక స్పష్టమైన అవగాహన కలుగుతుంది. (అయితే, బెకెట్ మాటల్లోనే చెప్పాలంటే, “పరువు నష్టం దావా” పడకుండా ఉండేందుకు ఒక ముఖ్య విషయాన్ని స్పష్టం చేయాలి: ‘బెత్లెమ్ రాయల్ హాస్పిటల్’ కేవలం బెకెట్ కథకు ఒక ప్రేరణగా మాత్రమే ఉపయోగపడింది; ‘మెర్సీసీట్’ మరియు దాని భవనాల గురించి ఆయన చేసిన వర్ణన పూర్తిగా కల్పితం.)

ప్రదేశం మరియు సమయానికి సంబంధించిన ఈ సూక్ష్మమైన ఖచ్చితత్వంతో పాటు, ఇందులో సజీవమైన పాత్రల సృష్టి కూడా కనిపిస్తుంది. పాత్రలను చిత్రించడంలో, ముఖ్యంగా వ్యంగ్య ధోరణిలో పాత్రలను మలచడంలో బెకెట్‌కు ఉన్న నైపుణ్యానికి ఇది మరో నిదర్శనం. ఉదాహరణకు, వైలీ అనే పాత్రను తీసుకుంటే, అతను వాల్టర్ డ్రాఫ్టిన్ (Walter Draftin) తరహాలోనే ఇంద్రియ సుఖాల కోసం పరితపించే ఒక సాధారణ వ్యక్తి, కానీ డ్రాఫ్టిన్‌లో ఉండే తెలివితేటలు ఇతనిలో ఉండవు. మిస్ కాయిమిహాన్—కామం, ఆశయం, లోభం అనే ప్రాణాంతక పాపాలకు నిలయమైన ఈమె—దుర్మార్గపు మూర్తీభవనం. ఈమె ఒక కఠినమైన అహంకారి; అయితే, ‘తన శరీరంలోని సున్నితమైన భాగాలు (erogenous zones) మరియు మర్ఫీపై తనకు ఉన్న అవసరం’ అనే అంశాల ద్వారా మాత్రమే ఈమె బలహీనపడుతుంది. మర్ఫీ ఆమెకు ఒక మంచి ఆదాయాన్ని, అలాగే ఉన్నత సమాజంలో ఒక స్థానాన్ని కల్పించగలడని ఆమె నమ్ముతుంది. నిజానికి, ఆమె ఒక రకమైన ‘విఫలమైన మేడమ్ వెర్డురిన్’ (Madame Verdurin manquie) లాంటిది—అంటే, ఉన్నత వర్గాల సామాజిక వర్గాలకు నాయకత్వం వహించాలని ఆశించే వ్యక్తి. (అయితే, ఒక విచిత్రమైన, ఏకాంతవాసిలా బతికే వ్యక్తిని—‘సీడీ సోలిప్సిస్ట్’ని—అలాంటి ఉన్నత సామాజిక వర్గానికి చేరువ చేసే మెట్టుగా ఆమె ఎలా భావించిందో, అది ఈ పుస్తకంలోని ఒక చిన్న రహస్యం). ఆమెలో ఒక కాక్‌టెయిల్ పార్టీ హోస్టెస్‌కు ఉండాల్సిన కృత్రిమమైన ఆధునికత కనిపిస్తుంది, కానీ ఆమెకు సరైన విద్య లేకపోవడం ఒక లోపం. సామాజిక నరకంలో ఆమె ఒక ‘స్మెరాల్డినా’ (Smeraldina) వంటి పాత్ర; స్మెరాల్డినాలో ఉండే శారీరక ఉత్సాహం ఆమెలో తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఆ లోటును ఆమె తన ఆశయంతో, అత్యాశతో భర్తీ చేసుకుంటుంది—ఈ దుర్గుణాలు స్మెరాల్డినాకు లేవు. ఆమె పట్ల మరీ కఠినంగా ఉండకూడదనుకుంటే, ఈ నవలలో ఆమె ఒక ‘ద్వంద్వ వ్యక్తిత్వం కలిగిన మనిషి’ (Mr. Facing-both-ways) అని చెప్పవచ్చు. ఆమె తన మాటల ద్వారానే నిరంతరం తనను తాను దోషిగా నిలబెట్టుకుంటుంది:

ఆమె ఇంకా ఇలా అంటుంది: తాను ఒక యువకుడిని—అంత మంచి యువకుడిని—వదులుకోలేనని, ఎందుకంటే అతను పెద్ద మొత్తంలో సంపదను కూడబెడుతున్నాడని (అతను అలా చేయడం లేదని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు కాబట్టి), తద్వారా తనకు అలవాటైన చిన్న చిన్న విలాసాలకు ఎటువంటి లోటు ఉండదని ఆమె నమ్ముతుంది. అంతేకాకుండా, తాను అతడిని ఎంతో ప్రేమిస్తున్నానని కూడా చెబుతుంది. అయితే, అతడిని వదిలేయాలంటే దానికి బలమైన కారణాలు ఉండాలని, ఉదాహరణకు… అతను నమ్మకద్రోహానికి పాల్పడటం లేదా ఆర్థికంగా పూర్తిగా విఫలం కావడం వంటి తిరుగులేని సాక్ష్యాధారాలు ఉంటే తప్ప, తాను అతడిని వదిలిపెట్టలేనని ఆమె పేర్కొంటుంది. తన మీసాలు లేకుండా మరింత యవ్వనంగా కనిపిస్తున్న మిస్టర్ నీరీకి, పరిస్థితిపై తనకున్న ఈ — ఆహ్ — మార్పు చెందిన అభిప్రాయాన్ని తెలియజేయడానికి లభించిన ఆ సంతోషకరమైన అవకాశాన్ని ఆమె స్వాగతించింది.

నీరీ గురించి మనకు పెద్దగా ఏమీ తెలియదు, అతను అప్మోనియాలో బోధిస్తాడనే విషయం తప్ప.

అతను ఆ సామర్థ్యాన్ని చాలా పొదుపుగా ఉపయోగించేవాడు,

ఉదాహరణకు, అతనికి తాగాలనిపించి దొరకనప్పుడు, లేదా గేల్స్ మధ్య పడి తప్పించుకోలేనప్పుడు,

లేదా నిరాశాజనకమైన లైంగిక వాంఛల వేదనను అనుభవించినప్పుడు.

నిజానికి అతను ‘నిరాశాజనకమైన లైంగిక వాంఛల వేదనకు’ బాగా లోనవుతాడు,

ఎందుకంటే ఒక స్త్రీ కోసం నిట్టూర్చడం, ఆపై ఆమె తన కోరికలకు తలొగ్గిన వెంటనే లేదా అంతకంటే ముందే ఆమెపై విరక్తి చెందడం అతనికి అలవాటు.

ఈ నవలలోని అనేక చిన్న పాత్రలు స్పష్టంగా మన కళ్ళ ముందు మెదులుతాయి, ఉదాహరణకు, సీలియా తాత మరియు దాదాపు మంచాన పడిన మిస్టర్ కెల్లీ, అతని దృష్టిని… ఒక్క క్షణంలో… సమీకరించడం సాధ్యం కాలేదు. అతని దృష్టి చెదిరిపోయింది. కొంత భాగం మళ్ళీ తోక ఊపుతున్న అతని తల వెనుక భాగం మీద; కొంత భాగం లంగరు వేస్తున్న అతని చేతులు కాళ్ళ మీద; కొంత భాగం అతని బాల్యం మీద; ఇంకా ఇలాగే. వీటన్నింటినీ గుర్తుకు తెచ్చుకోవాల్సి ఉంటుంది.

మిస్టర్ కెల్లీ నిజానికి మలోన్‌లోని మలోన్‌ను అసాధారణంగా పోలి ఉంటాడు.

మరణం:

అతనికి తొంభై ఏళ్ళు దాటినట్లు ఒక్క రోజు కూడా కనిపించలేదు, మంచం దీపం నుండి వచ్చే కాంతి కిరణాలు అతని పుర్రెపై ఉన్న వెంట్రుకలు లేని గుండ్రని బొంతల మీద పడి, అతని చిక్కిపోయిన ముఖంపై నీడను ఏర్పరిచాయి. అతనికి ఆలోచించడం కష్టంగా అనిపించింది, అతని శరీరం ఒక విశాలమైన ప్రదేశంలో విస్తరించి ఉన్నట్లు అనిపించింది, అతను జాగ్రత్తగా గమనించకపోతే శరీర భాగాలు చెదిరిపోయి కనిపించకుండా పోతాయేమో అనిపించింది, అవి ఎక్కడికో వెళ్ళిపోవాలని తహతహలాడుతున్నట్లు అతనికి అనిపించింది. అతను అప్రమత్తంగా, కలవరపడుతూ ఉన్నాడు, అతని అప్రమత్తత కూడా కలవరపడింది, అతను తన మనసులో ఇక్కడ, అక్కడ అని మెరుపులా, వేగంగా ఆలోచనలు చేశాడు.

46

మర్ఫీ

అదే విధంగా కూపర్ కూడా కొంతవరకు మొల్లాయ్ లేదా మాక్‌మన్‌ను పోలి ఉంటాడు:

కూపర్‌లో కనిపించే ఏకైక మానవతా లక్షణం ఏమిటంటే, అతనికి మద్యపాన వ్యసనం పట్ల విపరీతమైన కోరిక ఉండటం.

కథానాయకుడి కంటే పాత్రకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. బెకెట్ యొక్క కల్పిత రచనలన్నీ వాటి హీరో చుట్టూ పూర్తిగా తిరుగుతాయి, మరియు మర్ఫీ కథ ఎంతగా అంటే, అది అతని మీదే ఆధారపడి ఉంటుంది.

అతను ఒక యువకుడు, గల్లీ కళ్ళతో మరియు పసుపు రంగు ఛాయతో ఉంటాడు.

అతను తీవ్రమైన గుండెపోటులతో (అతని గుండె ఎంత అస్థిరంగా ఉందంటే నీరీ అతని కోసం ఏమీ చేయలేకపోయాడు) మరియు బెలాక్వా లాగా మెడ మరియు పాదాల నొప్పులతో బాధపడతాడు. అతను ఎప్పుడూ టోపీ ధరించడు (దాని వల్ల మేల్కొన్న పొర జ్ఞాపకాలు చాలా బాధాకరంగా ఉండేవి, ముఖ్యంగా అతను దానిని తీసివేయవలసి వచ్చినప్పుడు) మరియు అతని సూట్, మొదట నల్లగా ఉండేది, ఇప్పుడు వెర్డిగ్రిస్ రంగులో ఉంది, మరియు గొట్టం ఆకారంలో ఉండి, ‘స్వేచ్ఛ విషయంలో గర్వించదగిన మరియు వంగని స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది’. తన ఆధ్యాత్మిక కార్యకలాపాలు కాకుండా, అతనికి జ్యోతిష్యం మరియు చదరంగంపై మాత్రమే ఆసక్తి ఉంది. సెలియా ఎమ్ఎమ్ ను కలిసినప్పుడు అతను మొదటి దాని అధ్యయనంలో మునిగిపోతాడు, మరియు అతను మాగ్డలీన్ మెంటల్ మెర్సీసీట్‌లో మిస్టర్ ఎండన్‌తో కలిసి రెండవ దానిని ఆడతాడు.

భవిష్యత్తు తన కోసం గొప్ప విషయాలను దాచి ఉంచిందని మర్ఫీ నమ్ముతాడు,

కానీ ప్రస్తుతం అతను బెలాక్వా వలె సోమరి అయిన ఒక ‘క్రోమ్ ఎమెరిటస్’.

అతను సహనశీలి (‘వ్యక్తిత్వంలోని ఊహించలేని విషయాల పట్ల అతని గౌరవం అపారమైనది’) మరియు దృఢమైనవాడు (‘పోరాడుతూ చనిపోవడం అనేది అతని మొత్తం ఆచరణ, విశ్వాసం మరియు ఉద్దేశానికి పూర్తి విరుద్ధం’). అతను కూడా బెలాక్వా వలె తన కాలంతో ఏకీభవించడు: అతని వాగిటస్ కూడా అపస్వరంలో ఉండేది, మరియు ఇప్పుడు పెద్దవాడయ్యాక అతను తన తోటి మనుషుల నుండి ‘అసహ్యంతో కూడిన ఎగతాళి’ని ఎదుర్కొంటాడు, మరియు అతని విచిత్రమైన రూపం కారణంగా అతను బ్రూవరీ రోడ్డులో నెమ్మదిగా నడుస్తుండగా ఫుట్‌బాల్ ఆడే అబ్బాయిలు అతన్ని అనుకరించి, ఎగతాళి చేస్తారు.

గతంలో అతను వేదాంత విద్యార్థిగా ఉండేవాడు, ‘విలియం ఆఫ్ చాంపో యొక్క తీవ్ర దైవభ్రాంతివాదాన్ని (అప్పుడప్పుడు) అనుసరించేవాడు’,

‘రాత్రిపూట బిషప్ బూవియర్ యొక్క ‘సప్లిమెంట్ అడ్ ట్రాక్టాటమ్ డి మ్యాట్రిమోనియో’ గ్రంథాన్ని తన దిండు కింద పెట్టుకుని మేల్కొని ఉండేవాడు… లేదా క్రీస్తు యొక్క వాక్యమైన ‘ఇది పూర్తయింది’ గురించి ధ్యానించేవాడు’. ఇది అతని ప్రస్తుత ఆధ్యాత్మిక అన్వేషణలకు వివరణ కావచ్చు.

ఎందుకంటే మర్ఫీ, బెలాక్వా వలె కానీ మరింత పట్టుదలతో, అందువల్ల మరింత విజయంతో, ఇంద్రియ ప్రపంచపు ఒత్తిళ్ల నుండి తనను తాను వేరుచేసుకుని, తన మనస్సు యొక్క ప్రశాంతతలోకి ఉపసంహరించుకోవడానికి నిరంతరం ప్రయత్నిస్తూ ఉంటాడు. దీనికి ఒక ముఖ్యమైన యాంత్రిక సహాయం అతని రాకింగ్ చైర్. అందులో అతను నగ్నంగా, స్కార్ఫ్‌లతో తనను తాను కట్టుకుని, ఆపై వేగంగా ఊగడం ప్రారంభిస్తాడు. ఆ కుర్చీ, ఒక అపకేంద్రకంలా, అతని మనస్సును అతని అశాంతమైన శరీరం నుండి దూరంగా గిరగిరా తిప్పుతుంది, మరియు అది ఊగడం ఆగేసరికి, అతని శరీరం నిశ్చలంగా ఉంటుంది మరియు అతను తన ఎలీసియంలో చాలా దూరంగా ఉంటాడు,

‘ఘర్షణ పడని, ఒకదాని తర్వాత ఒకటి మారని, వాటి కలయికకు తప్ప మసకబారని, తేలికపడని ఆ కాంతి మరియు చీకటి స్వేచ్ఛలో’.

డి 49

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

అతని మనస్సు ‘ఒక పరికరంలా కాకుండా ఒక ప్రదేశంలా పనిచేస్తుంది’ మరియు అక్కడ మాత్రమే అతను నిజంగా గ్రహించగలడు (పైన మనం చూసిన బెలాక్వా లాగా, అతను తన స్మెరాల్డినాను ‘తన దేవుని ప్రకారం, నిజంగా మరియు పూర్తిగా’ ఆమె ‘అతని ఆత్మ యొక్క భూగర్భ సమాధులలో అటూ ఇటూ కదులుతున్నప్పుడు’ మాత్రమే పొందగలిగాడు):

అతను చూడటానికి ముందు, అది కేవలం చీకటిగా ఉండకూడదు, కానీ అది అతని స్వంత చీకటిగా ఉండాలి.

మర్ఫీ తన స్వంత చీకటి వంటి చీకటి మరొకటి లేదని నమ్మాడు.

నవల మధ్యభాగంలో, ‘మర్ఫీ మనస్సు’ (Murphy’s mind) అనే భావనను సమర్థిస్తూ, వివరించే ఒక అధ్యాయం ఉంటుంది; ఇది హాస్యభరితమైన గంభీరతతో కూడి ఉంటుంది. ఈ మనస్సు ఒక శూన్య గోళంలా, తనలో తాను ఒక విశ్వంలా ఉంటుంది—అంటే, తనలో లేని దేనినీ ఇది అనుమతించదు. ఇందులో భౌతిక స్థితి, మానసిక స్థితి అని రెండు రకాలు ఉన్నాయి. మానసిక స్థితిలో మూడు మండలాలు ఉంటాయి: మొదటిది ‘వెలుగు’—ఇందులో ఉండే రూపాలకు భౌతిక ప్రపంచంలో సమాంతర రూపాలు ఉంటాయి. రెండవది ‘పాక్షిక వెలుగు’—ఇందులో ఉండే రూపాలకు భౌతిక ప్రపంచంలో ఎటువంటి సమాంతర రూపాలు ఉండవు. మూడవది ‘చీకటి’—ఇక్కడ రూపాలు నిరంతరం ప్రవహిస్తూ, ఏర్పడుతూ, మళ్ళీ ముక్కలై కొత్త రూపాలుగా మారుతుంటాయి. కాబట్టి, మర్ఫీ యొక్క తాత్విక దృక్పథం కేవలం ‘ఆదర్శవాదం’ (Idealism) మాత్రమే కాదు, అది ‘ఆత్మకేంద్రీయవాదం’ (Solipsism). ఇది వివిధ తాత్విక సిద్ధాంతాల కలయికతో నిర్మితమైంది; ముఖ్యంగా లైబ్నిజ్ (Leibniz) ప్రతిపాదించిన ‘మోనాడిజం’ (monadism) మరియు గ్యులింక్స్ (Geulincx) ప్రతిపాదించిన ‘ద్వైతవాదం’ (dualism) నుండి కొన్ని అంశాలను తీసుకుంటుంది. లైబ్నిజ్ నుండి, ప్రతి వ్యక్తిగత ‘మోనాడ్’ (monad) స్వతంత్రమైనదని, స్వయం సమృద్ధి కలదని—అంటే, ఇతర అంశాలతో ఎటువంటి ప్రత్యక్ష సంబంధం లేకుండానే, ముందుగానే నిర్ణయించబడిన ఒక సామరస్యం (pre-established harmony) ద్వారా అవి ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉంటాయని—అనే సిద్ధాంతాన్ని స్వీకరిస్తుంది. గ్యులింక్స్ నుండి, భౌతిక మరియు మానసిక స్థితిలు పూర్తిగా వేర్వేరు అని (వాటి మధ్య తార్కిక సంబంధం గానీ, కారణ-కార్య సంబంధం గానీ ఉండదు), కానీ రెండూ సమానంగా వాస్తవమైనవని (మర్ఫీ బెర్క్లీ అనుచరుడు కాదు) అనే భావనను తీసుకుంటుంది. అయితే, డెకార్టెస్ తర్వాత వచ్చిన పరస్పర చర్యలకు సంబంధించిన వివరణలన్నింటినీ అతను తిరస్కరిస్తాడు. తన మనస్సులోని ప్రపంచానికి, తన శరీరానికి సంబంధించిన ప్రపంచానికి మధ్య ఉన్న పాక్షిక సామ్యాన్ని, ఏదో ఒక ‘అతీంద్రియ నిర్ణయం’ (supernatural determination) వల్ల కలిగినదిగా భావించి సరిపెట్టుకుంటాడు. “ఇది ఎలా సాధ్యమైందనే దానికంటే, దీన్ని ఎలా ఉపయోగించుకోవచ్చు అనేదే అతనికి చాలా ముఖ్యమైన విషయంగా అనిపిస్తుంది.” అతను దీన్ని ఈ క్రింది విధంగా ఉపయోగించుకుంటాడు:

మొదటి మండలమైన ‘వెలుగు’లో, అతను పూర్తి సార్వభౌమాధికారాన్ని కలిగి ఉంటాడు మరియు తన సొంత కోరికలకు అనుగుణంగా వాస్తవ ప్రపంచాన్ని తిరిగి నిర్మించుకుంటాడు. ఇక్కడ

భౌతిక మర్ఫీకి తగిలిన దెబ్బ, మానసిక మర్ఫీకి…

^ దీనికి, స్పినోజా రాసిన ఒక వక్రీకరించిన ఉల్లేఖనను శీర్షికగా ఇచ్చారు

{ఎథిక్స్, పుస్తకం V, ప్రతిపాదన 35): ‘అమోర్ ఇంటెలెక్చువాలిస్ కో మర్ఫీ సే ఇప్సుమ్ అమాత్’ (amor intellectualis quo Murphy se ipsum amat) — అంటే, ‘ఏ మేధోపరమైన ప్రేమతో అయితే మర్ఫీ తనను తాను ప్రేమిస్తాడో’. నిజానికి, స్పినోజా రచనలో ఇలా ఉంటుంది:

‘ఏ ప్రేమతో అయితే…’

50

మర్ఫీ

ఇచ్చాడు . . . ఇక్కడ ఈ భౌతిక వైఫల్యం అంతా ఒక గొప్ప విజయంగా మారింది’;

మరియు ఇక్కడ అతను ప్రపంచం యొక్క దెబ్బలకు ప్రతీకారం తీర్చుకోగలడు మరియు ‘మిస్ కారిడ్జ్‌ను టికిల్‌పెన్నీ చేత అత్యాచారానికి గురిచేయడం, మరియు మొదలైన వాటి ద్వారా’ ప్రతీకార సుఖాలను అనుభవించగలడు.

రెండవ మండలంలో^ ఆ సగం వెలుతురులో, ‘ఆనందం ధ్యానం’; ఇక్కడ అతను తన ‘బెలాక్వా ఫాంటసీ’లో మునిగిపోతాడు, దాని ద్వారా అతను తనను తాను ఆంటెపర్గేటరీలో దివంగత-పశ్చాత్తాపపడిన వారితో ఊహించుకుంటాడు,

తెల్లవారుజామున రెల్లు పొదల మీదుగా దక్షిణ సముద్రపు ప్రకంపనలను మరియు ఉదయిస్తున్నప్పుడు ఉత్తరం వైపు వంగి ఉన్న సూర్యుడిని చూస్తూ, ప్రాయశ్చిత్తం నుండి విముక్తి పొంది, మళ్ళీ అదంతా కలగనే వరకు, శుక్రశాల నుండి శ్మశానవాటిక వరకు, ఒక పసికందు యొక్క యథార్థ స్వప్నంగా. అతను ఈ మరణానంతర పరిస్థితిని ఎంతగానో మెచ్చుకున్నాడు, దాని ప్రయోజనాలు అతని మదిలో ఎంత వివరంగా మెదిలాయంటే, తాను ముసలివాడయ్యేంత వరకు బ్రతకాలని అతను నిజంగా ఆశించాడు. అప్పుడు, స్వర్గానికి కొండపైకి చేసే ప్రయాసకు ముందు, రాశిచక్రం గుండా పగళ్ళు గడిచిపోవడాన్ని చూస్తూ, అక్కడ పడుకుని కలలు కనడానికి అతనికి చాలా సమయం ఉంటుంది.

చివరి మండలం చీకటి, అక్కడ అతను కేవలం స్వేచ్ఛగా మరియు సార్వభౌముడిగా మాత్రమే ఉండడు, కానీ ‘సంపూర్ణ స్వేచ్ఛ యొక్క చీకటిలో ఒక రేణువు… రేఖ యొక్క నిరంతర, షరతులు లేని సృష్టి మరియు గడిచిపోవడంలో ఒక బిందువు’. అన్ని మండలాలలో ఇదే అత్యంత దివ్యమైనది:

టికిల్‌పెన్నీలను మరియు మిస్ కారిడ్జ్‌లను ఏకకాలంలో తన్ని, భయంకరమైన ప్రేమ చర్యలలోకి నెట్టడం ఆహ్లాదకరంగా ఉంది. బెలాక్వా పక్కన అరలో పడుకుని, తెల్లవారుజాము వంకరగా వికసించడాన్ని చూస్తూ కలలు కనడం ఆహ్లాదకరంగా ఉంది. కానీ

మూలం గానీ, లక్ష్యం గానీ లేని ఒక క్షిపణిలా, న్యూటన్ సిద్ధాంతానికి విరుద్ధమైన చలనపు కోలాహలంలో చిక్కుకున్న ఆ అనుభూతి ఎంతగానో ఆహ్లాదకరమైనది!

అంత ఆహ్లాదకరమైనదంటే, ‘ఆహ్లాదకరమైనది’ అనే పదం సరిపోదు.

హెర్మెటిక్ తత్వవేత్తలకు ప్రియమైన వర్గీకరణల యొక్క ఈ వ్యంగ్యానుకరణలో విశ్లేషించబడినట్లుగా, మర్ఫీ మనస్సు అనేది, అందువల్ల, ఒక ఆనందమయమైన ఏకాంత ప్రదేశం, తన సొంత నియమాలకు తప్ప మరే ఇతర నియమాలకు లోబడి ఉండని ఒక మూసివేసిన వ్యవస్థ. అతని పైకి కనిపించే సోమరితనం వాస్తవానికి, తాను పూర్తిగా శక్తిహీనుడైన రాజ్యంలోని సంఘటనల పట్ల జాగ్రత్తగా తర్కించుకున్న ఉదాసీనతే. ఇది, డబ్లిన్‌లో ఉన్నప్పుడు బెకెట్ కనుగొని, తీవ్రంగా ప్రభావితమైన బెల్జియన్ తత్వవేత్త మరియు డెకార్టెస్ అనుచరుడైన ఆర్నాల్డ్ గెలింక్స్ (1624-69) యొక్క నీతిశాస్త్రం ప్రకారం తెలుస్తుంది. అతను బోధించాడు {ubi nihil vales j ibi nihil velis} ఏమనగా, వివేకవంతుడు, తాను తన మనస్సులో తప్ప మరెక్కడా స్వతంత్రుడు కాదని, మరియు తన సొంత మానసిక స్థితులను మాత్రమే పరిపాలించగలనని తెలుసుకున్నందున, బాహ్య ప్రపంచంలోని ఏ భాగాన్ని, చివరికి తన సొంత శరీరాన్ని కూడా నియంత్రించడానికి చేసే వ్యర్థ ప్రయత్నాలలో శక్తిని వృధా చేయడు. అటువంటి వ్యక్తి, గెలింక్స్‌ను అనుసరిస్తే, వాంఛలకు వ్యతిరేకంగా కాకుండా, వాటి పట్ల ఉదాసీనతతో ప్రవర్తిస్తాడు.

కానీ మర్ఫీతో ఉన్న సమస్య ఏమిటంటే, అతను ఇప్పటికీ కొన్ని వాంఛలకు లోబడి ఉన్నాడు, వాటిని అతను అణచివేయలేడు, ముఖ్యంగా సీలియా కోసం అతని అవసరం. అతను మాగ్డలీన్ మెంటల్ మెర్సీసీట్‌కు వెళ్తాడు, ‘ఈ అనిశ్చిత ప్రపంచంలోని అనిశ్చితి పట్ల తాను ఏకైక నైపుణ్యంగా ఎంచుకున్న ఆత్మమగ్నమైన ఉదాసీనత’ను సాధించినట్లు కనిపించే వారితో నిరంతర సాంగత్యం, మనస్సు యొక్క ప్రశాంతతకు అనుకూలంగా ఈ సమస్యను ఒక్కసారిగా మరియు శాశ్వతంగా పరిష్కరించడానికి అతనికి వీలు కల్పిస్తుందనే ఆశతో: ‘మనస్సులో బంధించబడిన ఆ జీవితాలన్నిటిచే ప్రేరేపించబడి, తాను ఊహించుకున్నట్లుగా పట్టుబట్టి, అతను స్పెయిన్‌లోని తన సొంత చిన్న చెరసాలలో మునుపెన్నడూ లేనంత శ్రద్ధగా పనిచేశాడు’. కానీ ఇక్కడ కీలక పదాలు ^అతను ఊహించుకున్నట్లుగా పట్టుబట్టాడు^; ఎందుకంటే మర్ఫీ ఈ విషయాన్ని మరీ సరళీకరించి చూస్తాడు; రోగులు అతను ఊహించుకున్నంత ఆనందంగా ఏమీ లేరు. వైద్య సిబ్బంది వల్ల వారు అనుభవించే ‘చికిత్సాపరమైన వేదనలు’ వారి అంతరంగిక జీవన గీతంలో వినిపించే ఏకైక విషాద స్వరాలు కావు. మర్ఫీకి అత్యంత బాధాకరమైన విషయం ఏమిటంటే—రోగులు తమకు సానుభూతి చూపే మర్ఫీని, తమను వేధించే మిగిలిన వారి నుండి వేరుగా గుర్తిస్తున్నప్పటికీ, వారు అతన్ని తమ సమూహంలోకి చేర్చుకోరు, కనీసం ఆ మార్గాన్ని అతనికి బోధించరు కూడా. అంతేకాకుండా, బ్రూవరీ రోడ్‌లోని తన కుర్చీ (రాకింగ్ చైర్) దగ్గరకు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత కూడా, తన మనస్సులో ‘జీవం పోసుకోవడం’ అతనికి మరింత కష్టతరమవుతుంది; అతని జ్యోతిష్య ధ్యానాలు కూడా క్రమంగా అర్థరహితంగా మారుతాయి. అతను మొదటిసారిగా రాత్రిపూట విధుల్లో చేరినప్పుడే పరిస్థితి తీవ్రంగా ఉంటుంది, కానీ ఆ తర్వాత ఇంకా అధ్వాన్నమవుతుంది. విసుగు పుట్టించే రాత్రి గంటలను గడపడానికి, అతను తనకిష్టమైన రోగి మిస్టర్ ఎండన్‌తో—అంటే ‘చాలా సౌమ్యుడైన స్కిజోఫ్రెనిక్’ వ్యక్తితో—చదరంగం ఆడటం ప్రారంభిస్తాడు. వారిద్దరూ ఒకరిపై ఒకరు దాడి చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించకపోవడమే కాకుండా, మిస్టర్ ఎండన్ ఆట తీరును గమనిస్తే, అతను కేవలం తన ఆటలోని సౌందర్య సమతుల్యతపైనే దృష్టి పెట్టినట్లు కనిపిస్తుంది. అతను తాను మొదట ప్రారంభించిన స్థానాలకే తిరిగి వెళ్తుంటాడు—అసలు ఎదురుగా మరొక ఆటగాడు లేనట్లుగా, అతను ఒంటరిగానే ఆడుకుంటున్నట్లుగా ఉంటుంది. మిస్టర్ ఎండన్ దృష్టిలో తాను కేవలం ఒక ‘అదృశ్యమైన చిన్న చుక్క’ మాత్రమేనని గ్రహించిన మర్ఫీ, ‘మెర్సీసీట్’ (ఆసుపత్రి)ని వదిలి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుంటాడు.

^ బెకెట్ తనదైన శైలిలో, ఈ చదరంగ ఆటలోని 86 ఎత్తుగడలను రెండు వరుసలలో—తెల్ల పావులు (మర్ఫీ), నల్ల పావులు (మిస్టర్ ఎండన్)గా విభజించి, వాటికి వివరణాత్మక వ్యాఖ్యానాన్ని జోడిస్తారు. అదేవిధంగా, సీలియా అనే పాత్రను పరిచయం చేసేటప్పుడు కూడా, ఆమె శరీర కొలతలను పేర్కొనడం ద్వారానే ఆమెను పరిచయం చేస్తారు.

52

మర్ఫీ

మర్ఫీ మొదట తన గదికి (గారెట్‌కు) తిరిగి వెళ్లి, ఆపై సీలియా దగ్గరకు వెళ్తాడు…

50

55

శామ్్యూయెల్ బెకెట్ నవలలు

మానవ మేధస్సు సాధించిన అత్యున్నత విజయాలుగా పరిగణించబడేవి, బెకెట్ దృష్టిలో మాత్రం—గాడిదను తన పనిలో నిమగ్నమై ఉంచేందుకు దాని ముందు వేలాడదీసే క్యారెట్ లాంటివి మాత్రమే.

జీవనోపాధి కోసం పనిచేయడానికి నిరాకరించడం ద్వారా, మర్ఫీ తాను ఒక ‘బహిష్కృతుడి’గా (outsider) ఉన్నాడని నిరూపించుకుంటాడు. ఇతను బెలాక్వా (Belacqua) కంటే కూడా భిన్నమైన వ్యక్తి; బెలాక్వా కూడా విచిత్రమైన ప్రవర్తన కలిగి ఉండి, మానవ జీవితంలోని సాధారణ పరిస్థితులకు విరుద్ధంగా స్పందించేవాడు. మర్ఫీ ఏకాంతం సంపూర్ణమైనది మరియు పూర్తిగా స్వచ్ఛందమైనది. అతను “ఎవరైనా పలకరిస్తే తప్ప సాధారణ పద్ధతిలో మాట్లాడడు, అలా పలకరించినప్పుడు కూడా ఎప్పుడూ సమాధానం ఇవ్వడు” అని మనకు తెలుస్తుంది. అంతేకాదు, “ఒకవేళ టికిల్‌పెన్నీ (Ticklepenny) స్వయంగా క్లియోపాత్రా అయి ఉండి, ఆమె తండ్రి పాలన చివరి రోజుల్లో ఉన్నప్పటికీ”, మర్ఫీ అతనితో గదిని పంచుకోవడానికి అంగీకరించేవాడు కాదు. మానసిక రోగుల విషయంలో తప్ప—అది కూడా కొన్ని ప్రత్యేక కారణాల వల్ల మాత్రమే—అతను ఎప్పుడూ స్వయంగా ఎవరి సాంగత్యాన్నీ కోరుకోలేదు. ఉదాహరణకు, సీలియానే మర్ఫీని సంప్రదించాల్సి వచ్చేది, అతను ఎప్పుడూ ఆమె దగ్గరకు వెళ్ళలేదు. అతని ఏకాంత ప్రియత్వం, గర్భాశయం (womb) పట్ల అతను చూపే వ్యామోహంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది (అతను ‘మెర్సీసీట్’లోని ప్యాడెడ్ గదులను గర్భాశయంలా హాయిగా భావిస్తాడు). అంతేకాకుండా, తన జననాన్ని ఒక విపత్తుగా పరిగణించే అతని ధోరణి కూడా దీనిని బలపరుస్తుంది.

బెలాక్వా కంటే కూడా ఒంటరివాడైనప్పటికీ, మర్ఫీలో బెలాక్వాకు ఉన్నట్లుగా లైంగికత పట్ల విముఖత లేదా అతి జాగ్రత్తలు లేవు. ‘సంగీతం’ పట్ల అతనికి అమితమైన ఆసక్తి ఉంది (ఇక్కడ సంగీతం అంటే బెలాక్వా అర్థం చేసుకున్న దానికి పూర్తిగా భిన్నమైనది). స్త్రీలు మర్ఫీ పట్ల ఆకర్షితులవుతారని నియరీ (Neary) విచారంతో అంగీకరిస్తాడు; నిజానికి మర్ఫీ దృష్టిలో, సామాజిక సంబంధాల వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ‘విడిపోవడంలో ఉండే ఆనందం’ (plaisir de rompre) మాత్రమే. ‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలో, ముఖ్యంగా మిస్ కౌనిహాన్ పాత్ర విషయంలో, మహిళలను వారిలో ఉండే అంతులేని ‘కృత్రిమ శ్వాసక్రియ వంటి ప్రవృత్తి’ (instinct for artificial respiration) కారణంగా ఎగతాళి చేయడం కనిపిస్తుంది; ఇది ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) రచనలో కూడా కనిపిస్తుంది. అయితే, జూన్ నుండి అక్టోబర్ వరకు సెహా (Ceha)తో గడిపిన రాత్రులు ఎటువంటి ఆటంకాలు లేని ‘సెరెనేడ్, నాక్టర్న్ మరియు అల్బాడా’ (సంగీతమయ రాత్రులు) లాంటివిగా సాగుతాయి. ఈ విషయంలో మర్ఫీకి వారి పట్ల ఎటువంటి తిరస్కార భావం ఉన్నట్లు అనిపించదు.

1958 మార్చిలో ‘సండే టైమ్స్’ పత్రికలో డి. పావెల్ ‘మర్ఫీ’ గురించి ఇలా రాశారు: “స్థూలమైన, కఠినమైన శబ్దాల కోలాహలం కింద, నిజమైన భయం మరియు అసహ్యంతో కూడిన ఒక చిన్న స్వరం వినిపిస్తుంది. ఈ పుస్తకం నిస్సారమైనది (sterile) కావచ్చు, కానీ దీనిని ఏమాత్రం తక్కువ అంచనా వేయలేం.”

నిజమే, దీనిని తక్కువ అంచనా వేయలేం. బెకెట్ కల్పిత సాహిత్యంలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉంది; ఎందుకంటే, ఒక దుష్ట విధి చేతిలో ఓడిపోయిన కథానాయకుడి నేపథ్యాన్ని ఇది స్పష్టంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. ఇక్కడ ఆ విధి కథానాయకుడిని పూర్తిగా అణచివేయకుండా, అతనితో ఆటలాడుకుంటుంది. అంతేకాదు, దీనిని ‘నిస్సారమైనది’ అని అనడం కూడా సమంజసం కాదు—శైలీపరంగా ఇది ఎంతో సమర్థవంతంగా, గొప్పగా రాయబడిన రచన. ఇందులో ఆసక్తికరమైన పాత్రలు కూడా తగినన్ని ఉన్నాయి. నిజానికి, సాంప్రదాయ నవలారూపంలో బెకెట్ వెళ్ళగలిగిన చివరి అంచు ఇదే. ఈ ప్రక్రియలో, ఇది ఒక గొప్ప పుస్తకం కాకపోయినా, ఖచ్చితంగా ఆసక్తికరంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, డి. పావెల్ పేర్కొన్న ఆ భయం మరియు అసహ్యపు ఛాయలు, బెకెట్ తర్వాతి రచనల్లో మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ‘మర్ఫీ’ నవలలోని కథానాయకుడు, ఒక ప్రపంచానికి చెందిన పౌరుడిగా పరిగణించదగ్గ చివరి పాత్ర; ఆ తర్వాత వచ్చిన ‘వాట్’ (Watt) నవలలో, బెకెట్ రచనలకు ప్రత్యేకమైన—ఒంటరితనం మరియు నిరాశతో కూడిన—తీవ్రమైన ఆర్తనాదం మరింత స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది. ఇంతలో, ద్వంద్వవాదానికి సంబంధించిన అంశం నేపథ్యానికి వెళ్లిపోతుంది. ప్రస్తుతానికి, కనీసం కొంతకాలం పాటు, ప్రధాన దృష్టి ప్రవాసంలోని భయానక పరిస్థితులపై ఉంటుంది. దీని అర్థం కేవలం మానవ ప్రపంచం నుండి బహిష్కరించబడటమే కాదు, ఏదీ అర్థం కాని ఒక విశ్వంలో జీవించడం వల్ల కలిగే తీవ్రమైన అయోమయం కూడా; అటువంటి స్థితిలో, ఏది నిజంగా తెలుసో, ఏది తెలియదో నిర్ణయించుకోవడం అత్యంత కష్టతరమైన పనిగా మారుతుంది.

55

55

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

కానీ ఆ సీటులో ఇద్దరు ప్రేమికులు ఉండటంతో, వారిని తీసివేయమని ఒక పోలీసును పిలిచి, తన సీటును భద్రపరుచుకుంటాడు. కొద్దిసేపటికే, దాదాపు తన కన్నా కొంచెం తక్కువ వయసున్న దంపతులు, మిస్టర్ మరియు మిసెస్ నిక్సన్, అతనికి అభివాదం చేసి, అతనితో సంభాషణలో చేరతారు. కొంతసేపటికి వారికి ఎదురుగా ఒక ట్రామ్ ఆగుతుంది, మరియు అది ముందుకు కదిలినప్పుడు, ఫుట్‌పాత్‌పై కదలకుండా, ఒంటరి ఆకారం ఒకటి కనబడుతుంది. దూరమవుతున్న దీపాల వెలుగులో ఆ ఆకారం మసకబారుతూ, దాని వెనుక ఉన్న మసక గోడ నుండి వేరుగా కనిపించడం దాదాపు అసాధ్యం అవుతుంది. అది మగవాడా లేక ఆడవాడా అని టెట్టీకి ఖచ్చితంగా తెలియలేదు.

అది ఒక పార్సెల్, ఉదాహరణకు ఒక తివాచీ, లేదా ముదురు రంగు కాగితంలో చుట్టి, మధ్యలో తాడుతో కట్టిన టార్పాలిన్ రోల్ కాదని మిస్టర్ హ్యాకెట్‌కు ఖచ్చితంగా తెలియలేదు.

ఆ వ్యక్తి వాట్ అని తేలింది, ఆ బృందంలో మిస్టర్ నిక్సన్‌కు మాత్రమే అతనితో పరిచయం ఉంది. అతను వాట్‌తో మాట్లాడటానికి వీధి దాటి వెళ్తాడు. అతను తన భార్య మరియు మిస్టర్ హ్యాకెట్ వద్దకు తిరిగి వచ్చి, వాట్ ఏడేళ్ల నాటి ఆరు షిల్లింగుల తొమ్మిది పెన్నీల అప్పును ఇంకా తీర్చలేకపోతున్నాడనే వార్తను తెలియజేస్తాడు. అయినప్పటికీ, అతను అందులో నాలుగు షిల్లింగుల నాలుగు పెన్నీలు చెల్లించడానికి ముందుకొచ్చాడు. కానీ మిస్టర్ నిక్సన్ మానవతా దృక్పథంతో ఆ రాజీని తిరస్కరించాడు, ఎందుకంటే అతను ప్రయాణానికి బయలుదేరుతున్న తరుణంలో అలా చేయడం వల్ల నిస్సహాయుడిగా మిగిలిపోతాడు. వాట్ వల్ల మిస్టర్ హ్యాకెట్ చాలా అయోమయానికి గురయ్యాడు, కానీ అతని గురించి మిస్టర్ నిక్సన్ నుండి చాలా తక్కువ సమాచారాన్ని పొందగలిగాడు, నిజానికి అతనికి కూడా అతని గురించి పెద్దగా ఏమీ తెలియదు.

దృశ్యం రైల్వే స్టేషన్‌కు మారుతుంది, అక్కడ వాట్ ఒక పోర్టర్‌ను ఢీకొంటాడు, అతనిచేత అమర్యాదగా అరవబడతాడు, చివరకు క్రక్స్ అనే ప్రముఖ కాథలిక్ మాసపత్రిక సంపాదకుడైన మిస్టర్ స్పిరోతో పంచుకునే ఒక కంపార్ట్‌మెంట్‌లోకి ప్రవేశిస్తాడు. ఈ వ్యక్తి వాట్‌తో హాస్యాస్పదమైన, మిథ్యా-దైవశాస్త్ర సంబంధిత విషయాల గురించి సుదీర్ఘంగా, విసుగు పుట్టించేలా మాట్లాడతాడు. చివరకు వాట్ తన గమ్యస్థానానికి చేరుకుంటాడు; అక్కడి నుండి మిస్టర్ నాట్ ఇంటికి కాలినడకన బయలుదేరుతాడు. అప్పటికే రాత్రి చాలా పొద్దుపోయింది. దారిలో వెళ్తుండగా, ‘కాథలిక్ మరియు సైనిక సంప్రదాయాలకు’ కట్టుబడిన లేడీ మెక్‌కాన్ అనే మహిళ అతనిపై రాయి విసరగా, అది అతనికి తగులుతుంది. అదృష్టవశాత్తూ రక్తం ఏమీ రాలేదు. ‘ఇది నిజంగా దైవకృప వల్ల దక్కిన రక్షణ… ఎందుకంటే వాట్ చర్మం గాయపడితే త్వరగా మానదు.’ అయితే, జరిగిన అవమానాన్ని అతను అస్సలు పట్టించుకోడు. ఆ తర్వాత ఒక కాలువ గట్టున విశ్రాంతి తీసుకుంటుండగా, అతనికి ఒక మిశ్రమ గాయక బృందం పాడే విషాద గీతం (threne) వినిపిస్తుంది. చివరకు మిస్టర్ నాట్ ఇంటికి చేరుకుంటాడు. ఎలా లోపలికి వెళ్లాడో కూడా అతనికి తెలియదు. ప్రయాణ అలసట తీర్చుకోవడానికి వంటగదిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటుండగా, అకస్మాత్తుగా ఆర్సెన్ అనే వ్యక్తి ప్రత్యక్షమై వాట్‌తో మాట్లాడటం మొదలుపెడతాడు. ఇతను ఆ వింతైన మిస్టర్ నాట్ దగ్గర పనిచేస్తున్న సేవకుడు; ఇతని స్థానంలోనే వాట్ పనిలోకి చేరాల్సి ఉంటుంది. ఆర్సెన్ సుదీర్ఘంగా మాట్లాడుతూ, ఆ ఇంట్లో జీవనశైలి ఎలా ఉంటుందో వాట్‌కు వివరిస్తాడు. అంతేకాదు, తన తర్వాత వచ్చే వ్యక్తికి తాను ఇలాగే వివరాలు చెప్పనని కూడా చెబుతాడు. ఆర్సెన్ అదృశ్యమైపోగా, నిశ్శబ్దంగా ఉన్న వంటగదిలోకి ఉదయపు వెలుగు ప్రవేశించడాన్ని వాట్ గమనిస్తుండటంతో నవలలోని మొదటి భాగం ముగుస్తుంది.

తర్వాతి అధ్యాయంలో, మిస్టర్ నాట్ ఇంటి కింది అంతస్తులో వాట్ చేసే పని గురించి ఉంటుంది (పై అంతస్తును ఎర్స్కిన్ అనే మరో సేవకుడు చూసుకుంటాడు). పని మొదలైన కొత్తలోనే, గాల్ అనే తండ్రీకొడుకులు—పియానో ట్యూనర్లు—అక్కడికి రావడంతో వాట్ తీవ్ర గందరగోళానికి లోనవుతాడు. పైకి చాలా సాధారణంగా, సరళంగా అనిపించిన ఈ సంఘటన, వాట్‌కు అర్థం కాకుండా పోవడమే కాకుండా, అతడిని నిరంతరం వేధించే అనిశ్చితులకు దారితీస్తుంది. ఈ కాలంలోనే, మిస్టర్ నాట్ కోసం ఆహారాన్ని సిద్ధం చేసే అత్యంత క్లిష్టమైన ఏర్పాట్ల గురించి, అలాగే మిగిలిపోయిన ఆహారాన్ని పారవేసే విధానం గురించి (ఈ ప్రక్రియలో లించ్ కుటుంబం కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది) వాట్ తెలుసుకుంటాడు. అయితే, అదే సమయంలో అతనికి కొన్ని చిక్కుముళ్లు ఎదురవుతాయి; ఉదాహరణకు, రాత్రిపూట ఎర్స్కిన్ గదిలో అప్పుడప్పుడు మోగే గంటను ఎవరు నొక్కుతారు? అలాగే, ఎట్టకేలకు ఆ గదిలోకి ప్రవేశించినప్పుడు అక్కడ కనిపించే వింత చిత్రం దేనిని సూచిస్తుంది?

మూడవ భాగం మొదలయ్యేసరికి, వాట్ ఈ కథనంతటినీ సామ్ అనే వ్యక్తికి చెబుతున్నట్లు తెలుస్తుంది. వీరు ఇద్దరూ ఒక సంస్థలో ఉంటున్నారు—అది బహుశా మానసిక చికిత్సాలయం కావచ్చు. సామ్ స్వయంగా (ప్రథమ పురుషలో) మాట్లాడుతూ, ఎర్స్కిన్ వెళ్లిపోయిన తర్వాత, వాట్ స్థానంలో ఆర్థర్ అనే వ్యక్తి గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో పనికి చేరడం, ఆ తర్వాత వాట్ మొదటి అంతస్తులో గడిపిన కాలానికి సంబంధించిన వివరాలను తెలుసుకోవడంలో తనకు ఎదురైన ఇబ్బందులను వివరిస్తాడు. ప్రధాన సమస్య ఏమిటంటే, ఆసుపత్రి ఆవరణలో సామ్‌తో మాట్లాడేటప్పుడు, వాట్ అక్షరాల క్రమాన్ని, పదాల క్రమాన్ని, చివరకు వాక్యాల క్రమాన్ని కూడా తలకిందులు చేస్తాడు. ఈ విచిత్రమైన అలవాటు వల్ల వారిద్దరి మధ్య సంభాషణ దాదాపు అసాధ్యంగా మారుతుంది. అంతేకాకుండా, తన సేవా కాలపు చివరి దశ గురించి సామ్‌కు చెప్పడానికి వాట్‌కు గుర్తున్న ఏకైక విషయం—ఆర్థర్, తోటపని చేసే మిస్టర్ గ్రేవ్స్‌కు చెప్పిన ఒక కథ. అది ఎర్నెస్ట్ లూయిట్ అనే వ్యక్తికి సంబంధించిన కథ; అతను ఒకప్పుడు ‘కాలేజీ’లో (బహుశా ట్రినిటీ కాలేజీ కావచ్చు) చదువుకుని, ఆ తర్వాత ‘బాండో’ (Bando) అనే సంస్థకు మేనేజింగ్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేశాడు. ‘బాండో’ అనే పేరులోని ఫ్రెంచ్ అర్థాన్ని బట్టి చూస్తే, అది నపుంసకత్వాన్ని నయం చేసే ఒక మందు అని తెలుస్తుంది—మిస్టర్ గ్రేవ్స్ కూడా ఇదే సమస్యతో బాధపడుతుంటాడు. మొదటి అంతస్తులో ఉన్నప్పుడు వాట్ మరే ఇతర విషయాలను తెలుసుకోలేకపోతాడు, ఎందుకంటే రోజంతా, రాత్రిలో ఎక్కువ భాగం తాను సేవ చేసే మిస్టర్ నాట్ గురించి అతను ఏమీ చెప్పలేడు. ఆ తర్వాత, చివరి అధ్యాయంలో, సామ్ వాట్ గురించి వివరిస్తాడు

సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -7-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Tagged , , , | Leave a comment

మహాకవి దాసుశ్రీరాములు గారి దృశ్యకావ్యం –కురంగ గౌరీశంకరం ‘’

మహాకవి దాసుశ్రీరాములు గారి దృశ్యకావ్యం –కురంగ గౌరీశంకరం ‘’

మహాకవి, అష్టావధాని, న్యాయవాది అయిన దాసు శ్రీరాములు గారు (1846–1908) రచించిన విశిష్టమైన సాహిత్య రూపాలలో కురంగ గౌరీ శంకరము ఒకటి. పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు చివరి దశకాల్లో మరియు ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు ఆరంభంలో తెలుగు సాహిత్యాన్ని సుసంపన్నం చేసిన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి శ్రీరాములు గారు. ఆయన రాసిన నాటకాల్లో లేదా రూపకాలలో ఈ కురంగ గౌరీ శంకరము ప్రత్యేకమైన పౌరాణిక, సాహిత్య ప్రాధాన్యాన్ని కలిగి ఉంది.

దాసు శ్రీరాములు (1846–1908)

తెలుగు సాహిత్యంలో ఆశుకవి సింహులుగా ప్రసిద్ధులైన కవి, పండితుడు మరియు వాగ్గేయకారుడు.

గ్రంథ నేపథ్యం మరియు విశేషాలు

దాసు శ్రీరాములు గారు కేవలం పద్య కావ్యాలకే పరిమితం కాకుండా నాటకాలు, జావళీలు, పదాలు, శతకాలు వంటి అనేక ప్రక్రియలలో రచనలు చేశారు. ఆయన రచించిన ప్రముఖ గ్రంథాల జాబితాలో కురంగ గౌరీ శంకరము ఒకానొక ప్రసిద్ధ నాటక రచనగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ నాటకానికి సంబంధించిన ముద్రిత ప్రతులు మరియు సాహిత్య విశ్లేషణలు పరిశోధకులకు ఎంతగానో ఉపయోగపడుతున్నాయి.

  • రచనా ప్రక్రియ: పౌరాణిక మరియు రూపక అంశాలతో కూడిన దృశ్యకావ్యంగా ఇది రూపుదిద్దుకుంది.
  • వస్తువు / నేపథ్యం: శివుడు, గౌరి (పార్వతి) మరియు పురాణ కథాంశాల ఆధారంగా భక్తి, రసపోషణ ప్రధానంగా ఈ రచన సాగుతుంది.
  • సాహిత్య విలువ: శ్రీరాములు గారి సహజమైన పాండిత్యం, భాషా శైలి, పదప్రయోగం ఈ నాటకంలో అడుగడుగునా కనిపిస్తాయి.

దాసు శ్రీరాములు గారి ఇతర ప్రముఖ రచనలు

కవిగా, పండితుడిగా ఆయన చేసిన సేవలు ఎనలేనివి. కురంగ గౌరీ శంకరము కాక ఆయన మరిన్ని అద్భుతమైన గ్రంథాలను అందించారు:

దాసు శ్రీరాములుగారు రచించిన ‘కురంగ గౌరీ శంకరము‘ కావ్యం తెలుగు సాహిత్యంలో, ముఖ్యంగా యక్షగాన ప్రక్రియలో ఒక విశిష్టమైన మరియు భక్తిభరితమైన రచన. దీనికి సంబంధించి ఒక సమగ్రమైన వ్యాసం క్రింద ఇవ్వబడింది:

దాసు శ్రీరాములుగారి ‘కురంగ గౌరీ శంకరము‘ – ఒక పరిశీలన

తెలుగు సాహిత్యంలో భక్తి, తత్త్వశాస్త్రం మరియు జానపద కళారూపాలను మేళవిస్తూ ఎన్నో అద్భుతమైన రచనలు వచ్చాయి. అందులోనూ దృశ్య-శ్రావ్య కావ్యమైన యక్షగాన ప్రక్రియకు తెలుగు నేలపై ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఈ కోవకు చెందినదే, ప్రముఖ కవి, పండితులు మరియు తత్త్వవేత్త అయిన దాసు శ్రీరాములుగారు రచించిన ‘కురంగ గౌరీ శంకరము‘.

1. కవి పరిచయం:

దాసు శ్రీరాములుగారు (1846–1912) తెలుగు సాహితీ లోకంలో సుపరిచితులు. వీరు బహుభాషా కోవిదులు, నాటకకర్తలు, ఆశుకవులు మరియు సంగీతజ్ఞులు. భద్రాచలం ప్రాంతంతోనూ, ఆధ్యాత్మిక రచనలతోనూ వీరికి ప్రత్యేక అనుబంధం ఉంది. భక్తి ప్రపత్తులు, సమాజోద్ధరణ, వేదాంత దృక్పథం వీరి రచనల్లో ప్రధానాంశాలుగా కనిపిస్తాయి. యక్షగానాలు, నాటకాలు, పద్య కావ్యాలు రాసి తెలుగు ప్రజల సాంస్కృతిక జీవనంలో చెరగని ముద్ర వేసారు.

2. ‘కురంగ గౌరీ శంకరము‘ – నేపథ్యం మరియు వస్తువు:

‘కురంగ గౌరీ శంకరము’ అనగా జింక రూపంలో ఉన్న గౌరీదేవి మరియు పరమశివునికి సంబంధించిన ఒక పవిత్రమైన కథాంశంతో రూపుదిద్దుకున్న యక్షగాన కావ్యం.

  • పేరు వెనుక ఆర్థం: ‘కురంగ’ అనగా జింక (మృగం). శివపార్వతుల లీలలు, భక్తుల పట్ల వారి కరుణ, ప్రకృతితో ముడిపడిన దైవిక సంబంధాన్ని ఈ కావ్యం రక్తికట్టిస్తుంది.
  • ఈ రచన కేవలం ఒక పౌరాణికగాథ మాత్రమే కాకుండా, మానవ జన్మలోని తపన, భక్తి మరియు ఈశ్వర సాక్షాత్కారాన్ని సూచించే రూపకం.

3. సాహిత్య మరియు కళాత్మక విశేషాలు:

  • ప్రక్రియ: ఇది ప్రధానంగా యక్షగాన శైలిలో సాగుతుంది. అంటే ఇందులో పద్యాలు, ద్విపదలు, దరువులు, గీతాలు, చూర్ణికలు మరియు సంభాషణలు ఉంటాయి. రంగస్థలంపై అభినయించడానికి, అలాగే పఠించడానికి కూడా ఇది ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటుంది.
  • భక్తి – శృంగార రసాల సమ్మేళనం: శివపార్వతుల అన్యోన్యత, భక్తుల పట్ల వారి అనురాగం ఈ కావ్యంలో అద్భుతంగా చిత్రించబడ్డాయి. భక్తి రసంతో పాటు పాత్రల స్వభావానికి తగినట్లుగా భావాలు రంజింపజేస్తాయి.
  • భాషాశైలి: దాసు శ్రీరాములుగారి శైలి సరళంగానూ, అదే సమయంలో పాండిత్య ప్రకర్షతోనూ కూడి ఉంటుంది. సామాన్య జానపదులకు అర్థమయ్యేలా లయబద్ధమైన పదాలతో ఈ యక్షగానాన్ని తీర్చిదిద్దారు. సంగీత సాహిత్యాల సుమధుర సంగమం ఇందులో కనిపిస్తుంది.

4. సందేశం:

ఈ కావ్యం ద్వారా దాసు శ్రీరాములుగారు భక్తులకు దైవభక్తి, నిష్కల్మషమైన మనసు, మరియు ఈశ్వర శరణాగతి ఎంత ముఖ్యమో చాటిచెప్పారు. కష్టాలలో ఉన్నప్పుడు దైవాన్ని నమ్ముకుంటే కచ్చితంగా ఆపద్బాంధవుడైన ఆ పరమశివుడు అనుగ్రహిస్తాడనే సందేశం ఇందులో అంతర్లీనంగా ఉంటుంది.

దాసు శ్రీరాములుగారు రచించిన ‘కురంగ గౌరీ శంకరము’ కేవలం ఒక నాటిక లేదా యక్షగానం మాత్రమే కాదు; అది తెలుగు సాంస్కృతిక వారసత్వంలో ఒక మణిపూస. భక్తిని, సంగీతాన్ని, సాహిత్యాన్ని సమపాళ్లలో అందించిన ఈ రచన తెలుగు యక్షగాన చరిత్రలో ఎప్పటికీ చిరస్మరణీయమైనది.

1. శంకరుని రూప వర్ణన మరియు ప్రార్థన

“లింగధృత కురంగ వృష తురంగ మంగళకర హరా!

అంజలి గైకొనరా.. ఆశ్రిత జన మందార!”

·        భావం: చేతిలో లేడి (కురంగం) ధరించి, వృషభ వాహనుడై మంగళం ప్రసాదించే ఓ శంకరా! ఆశ్రితులను కాపాడే మందార వృక్షం వంటి నిన్ను భక్తితో నమస్కరిస్తున్నాము.

2. గౌరీ-శంకరుల అనురాగ వర్ణన

“చంద్రమౌళి హృదయారవిందముల వసించు

సుందరీ నిలయ సౌందర్య లతవు నీవు;

గౌరీ దేవి అభినవ కళలతో వెలుగుచుండ

శంకరు శోభ లోకములనెల్ల తరింపజేయు!”

·        భావం: పరమశివుని హృదయ పద్మంలో నివసించే సౌందర్య రూపం గౌరీదేవి. ఆ జగజ్జనని కాంతులు, పరమేశ్వరుని కళ్యాణ రూపం సమస్త లోకాలకు మంగళాన్ని కలిగిస్తాయి.

3. శివపార్వతుల అభేద రూప వర్ణన

“కైలాస నివాసుడు కాలకంఠుడై నిలువ

శివుని అర్ధాంగమున గౌరి విరాజిల్లు;

శక్తియు శివుడు ఒక్కటై జగతిని ఏలు నాడె

ముక్తి కిదియే మార్గంబై భాసిల్లుచుండు!”

·        భావం: కైలాసవాసుడైన శంకరుని అర్ధాంగంలో గౌరీదేవి స్థానాన్ని పొందింది. శివ-శక్తుల అభేద స్వరూపమే ఈ చరాచర జగత్తును నడిపిస్తూ, భక్తులకు ముక్తి మార్గాన్ని చూపుతుంది.

ఈ నాటకంలో దాసు శ్రీరాములు గారు శాస్త్రీయ సంగీత ధోరణిలో జావళీలు, పదాలు, భక్తి పూర్వకమైన కంద, ఉత్పలమాల పద్యాలను ఉపయోగించి నాటకాన్ని అత్యంత రసవత్తరంగా తీర్చిదిద్దారు.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –6-11-26-ఉయ్యూరు.

Posted in రచనలు | Leave a comment

ద్రౌపది అంతశ్శీలాన్ని ఆవిష్కరించిన  ఎస్.వి భుజ౦గరాయ శర్మగారి ‘’ద్రౌపది ‘’

ద్రౌపది అంతశ్శీలాన్ని ఆవిష్కరించిన  ఎస్.వి భుజ౦గరాయ శర్మగారి ‘’ద్రౌపది ‘’

తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రముఖ విమర్శకులు, కవి, విద్యావేత్త అయిన ఎస్.వి. భుజంగరాయ శర్మగారు (శ్రీరాం వేంకట భుజంగరాయశర్మ) మహాభారతంలోని నాయికల అంతస్సౌందర్యాన్ని, వారి మనస్తత్వాన్ని వినూత్న విమర్శనాత్మక దృక్పథంతో ఆవిష్కరించారు. ముఖ్యంగా ద్రౌపది పాత్ర పై వారు కావించిన విశ్లేషణ (“విధి వంచిత ద్రౌపది” తదితర వ్యాసాల్లో) తెలుగు విమర్శనా రంగానికి ఒక ప్రత్యేక భావనను అందించింది.

ఆయన విశ్లేషణను ఆధారంగా చేసుకుని ద్రౌపది పాత్ర స్వభావాన్ని క్రింది ప్రధాన కోణాలలో పరిశీలించవచ్చు:

1. విధి వంచన – పరిస్థితుల సంఘర్షణ

భుజంగరాయ శర్మగారి విశ్లేషణలో ద్రౌపది “విధి వంచిత” గా ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది.

  • ఒకే భర్తతో జీవించడం సామాన్య ధర్మమైన సమాజంలో, విధి వైపరీత్యం వల్ల, అత్తగారి ఒక్క మాట ప్రభావంతో ఐదుగురు వేర్వేరు మనస్తత్వాలు కలిగిన పురుషులకు భార్యగా మారవలసి రావడం ఆమె జీవితంలో మొదటి పెద్ద సంఘర్షణ.
  • ఒక సాధారణ స్త్రీకి ఒక భర్త మనస్సును అర్థం చేసుకోవడమే కష్టమైన సందర్భంలో, భిన్న గుణాలు కలిగిన ఐదుగురు పాండవులను అర్థం చేసుకుంటూ, వారి పట్ల సమభావాన్ని చూపుతూ నిరంతరం బ్యాలెన్స్ చేయడం ఆమె ఎదుర్కొన్న మానసిక సవాలుగా శర్మగారు విశ్లేషించారు.

2. బాహ్య సౌందర్యం వర్సెస్ అంతస్సౌందర్యం

పురాణ కావ్యాదుల్లో ద్రౌపది సౌందర్యాన్ని లేదా యజ్ఞగుండం నుండి ఉద్భవించిన తీరును కేవలం శారీరక దృష్టితో వర్ణించడం సాధారణం. కానీ భుజంగరాయ శర్మగారు ద్రౌపది అంతస్సౌందర్యానికి, ఆత్మగౌరవానికి పెద్దపీట వేశారు.

  • ఆమె కేవలం అందమైన రాజకుమారి మాత్రమే కాదు; తీవ్రమైన కష్ట నష్టాలను తట్టుకుని, పాండవులను ఒకే త్రాటిపై నిలిపిన మనోధైర్యం ఆమె సొంతం.
  • అవమానాలు ఎదురైనప్పుడు కుంగిపోకుండా, తన హక్కుల కోసం సభలో ప్రశ్నలు లేవనెత్తగల మేధో సంపత్తి ఆమె అంతర్గత సౌందర్యానికి ప్రతీక.

3. కురుసభలో ప్రశ్న – ధర్మసందేహం

కురుసభలో వస్త్రాపహరణ ఘట్టం జరిగినప్పుడు ద్రౌపది స్పందించిన తీరు ఆమె పాండిత్యాన్ని, న్యాయ నిరతిని తెలియజేస్తుంది:

  • “తన్ను తాను ఓడి నన్నోడినా? లేక నన్నోడి తానోడినా?” అని యుధిష్ఠిరుడిని ప్రశ్నించడం ద్వారా అప్పటి పితృస్వామ్య సభలోని పెద్దలనే ధర్మసంకటంలో పడేసింది.
  • రాజసభలోని మహామహులైన భీష్మ, ద్రోణాదులు సైతం మౌనం వహించిన చోట, ఆమె ఒక న్యాయకోవిదురాలిగా ప్రశ్నించడం ఆమె వ్యక్తిత్వానికి ఉన్న శ్రేష్ఠతను చూపుతుందని విమర్శకుల అభిప్రాయం.

4. మానసిక వేదన – రాజనీతిజ్ఞత

  • స్వాభిమానం: కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి ప్రధాన ప్రేరక శక్తి ద్రౌపది ఆత్మగౌరవమే. ఆమె పడిన అవమానం కేవలం వ్యక్తిగతమైనది కాదు; అది ఒక రాజకుమారికి, స్త్రీత్వానికి జరిగిన అవమానంగా ఆమె భావించింది.
  • భర్తలను ఉసిగొల్పడం కాదు – ధర్మాన్ని రక్షించడం: పాండవులు అరణ్యవాసంలో ఉన్నప్పుడు వారు శాంతంగా ఉండడాన్ని ఆమె అంగీకరించలేదు. క్షత్రియ ధర్మాన్ని గుర్తుచేస్తూ, రాజ్యాన్ని మరియు గౌరవాన్ని తిరిగి పొందాలని హెచ్చరించే దృఢమైన రాజనీతిజ్ఞత ద్రౌపదిలో కనిపిస్తుంది.

ఎస్.వి. భుజంగరాయ శర్మగారి దృష్టిలో ద్రౌపది కేవలం ఒక పౌరాణిక పాత్ర కాదు; విధి విసిరిన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూ, ఐదుగురు భర్తల నడుమ తన ప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని, ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడుకున్న ఒక దివ్యమైన స్త్రీమూర్తి. సాంప్రదాయ భావజాలానికి భిన్నంగా, ఆమె లోపలి మానసిక వేదనను, క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ఆమె చూపిన స్థితప్రజ్ఞతను శర్మగారు అత్యంత హృద్యంగా ఆవిష్కరించారు.

మీ-  గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –6-11-26-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Leave a comment

–సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటక కర్త శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -2

–సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటక కర్త శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -2

25

శామ్్యూల్ బెకెట్ నవలలు

లూసీ బంధువులు అతనిపై కురిపించే ‘సానుభూతి అనే జిగట పదార్థం’ — అది నేరుగా ఉమ్మి రూపంలో కావచ్చు లేదా లేఖల ద్వారా కావచ్చు — అతనికి ఏమాత్రం నచ్చదు. అతను కన్నీళ్లు కార్చలేకపోవడానికి కారణం, ‘యుక్తవయసులోనే ఆ ఓదార్పు వనరును అతిగా వాడేసి, పూర్తిగా ఖాళీ చేసేయడమే’. అందుకే, ‘డింగ్-డాంగ్’ (Ding-Dong) కథలో, పియర్స్ వీధిలో పాలు, రొట్టె పట్టుకెళ్తున్న ఒక చిన్న పాప బస్సు కింద పడి ప్రమాదానికి గురైనప్పుడు, అతని దృష్టి ఆ ప్రమాదం మీద కాకుండా, దాని వల్ల ఏర్పడిన ఒక విచిత్రమైన, విషాదకరమైన దృశ్యంపై నిలుస్తుంది:

మంచి పాలు రోడ్డు అంతా పరచుకున్నాయి; ఎటువంటి దెబ్బ తగలని ఆ రొట్టె మాత్రం, ఎవరో చేతులతో తీసి అక్కడ జాగ్రత్తగా పెట్టినట్లుగా, ఫుట్‌పాత్ అంచున అలా నిలబడి ఉంది…

‘వాకింగ్ అవుట్’ (Walking Out) కథలో కూడా, లూసీకి జరిగిన ప్రమాదాన్ని ఇలాగే ఎటువంటి భావోద్వేగం లేకుండా, తటస్థంగా పేర్కొంటారు:

…కారు చక్రాలు ఆ గాడిద (jennet) అవశేషాలపై నుంచి వెళ్లాయి; అది అక్కడికక్కడే, సంధ్యా సమయంలో, ఒక్క అరుపు కూడా అరవకుండా ప్రాణాలు విడిచింది. లూసీ అంత అదృష్టవంతురాలు కాదు; ఆమె జీవితాంతం అంగవైకల్యంతో మిగిలిపోయింది, ఆమె అందం కూడా ఘోరంగా దెబ్బతిన్నది.

బెలాక్వా (Belacqua) చూపే జాలి, ‘దుఃఖంతో నిండిన జీవితాన్ని కొనసాగించే సాహసం చేస్తున్న సకల జీవుల’ పట్ల ఉంటుంది. అందుకే, ‘డాంటే అండ్ ద లాబ్‌స్టర్’ (Dante and the Lobster) కథలో, సమాజం వెలివేసిన వారు, శాపగ్రస్తులైన వారు అతనికి కరుణను కలిగిస్తారు. ఇందులో, మలాహైడ్‌కు చెందిన మెక్‌కేబ్ అనే హంతకుడి కథ — ఇతని క్షమాభిక్ష అభ్యర్థన తిరస్కరించబడటంతో ఉరిశిక్ష ఖరారవుతుంది — సజీవంగా ఉడకబెట్టబడబోతున్న ఒక లాబ్‌స్టర్ (సముద్రపు పీత వంటి జీవి) కథతో ముడిపడి ఉంటుంది. వారి గతిని ఒక విస్తృత దృక్పథంతో, అంటే దైవ శాపం మరియు నరకవాసానికి సంబంధించిన కోణంలో చూడవచ్చు. ఇది ‘ముళ్ల భారాన్ని మోస్తూ, సర్వస్వాన్ని కోల్పోయి, భూమిపై శాపగ్రస్తుడై, పరారీలో తిరిగే సంచారిగా’ మారిన కయీనుకు, అలాగే నరకంలో (ఇన్ఫెర్నోలో) ఉన్నవారికి వర్తిస్తుంది:

‘quì vive la pietà, quando è ben morta…’ (ఇక్కడ దయ సజీవంగా ఉంటుంది, అది పూర్తిగా నశించినప్పుడు…)

— అని వర్జిల్ మాటలను ఉటంకిస్తూ బెలాక్వా అంటాడు. అయితే, ఆ వాక్యంలోని చమత్కారమైన శ్లేష (pun) పట్లనే అతను ఎక్కువ ఆసక్తి చూపుతాడు. ‘ఎందుకు ఉండకూడదు?’ అని అతను ఆలోచిస్తాడు.

నరకంలో కూడా దయ, కరుణ ఎందుకు ఉండకూడదు? దైవత్వం మరియు కరుణ రెండూ కలిసి ఎందుకు ఉండకూడదు? త్యాగం అనే కఠిన స్థితిలో కొంచెం కరుణ, తీర్పును అధిగమించి ఆనందించేలా కొంచెం దయ ఎందుకు ఉండకూడదు? అతను యోనాను, సొరకాయ తీగను, నినెవె నగరం పట్ల అసూయాపరుడైన దేవుడు చూపిన కరుణను గుర్తు చేసుకుంటాడు. ఇక పాపం మెక్‌కేబ్ సంగతి—తెల్లవారేసరికి వాడికి కఠిన శిక్ష తప్పదు…

26

బెలాక్వా

బెలాక్వా తన విచిత్ర స్వభావం కలిగినవాడే అయినప్పటికీ, నరకంలో ఉన్న ‘జీవచ్ఛవాల’ పట్ల లేదా భూమిపై మరణాన్ని ఎదుర్కొంటున్న సజీవుల పట్ల అతనికి కరుణ లేకపోలేదు. బెకెట్ సృష్టించిన పాత్రలన్నింటికీ దైవ న్యాయం ఎలా పనిచేస్తుందో అంతుచిక్కదు. రొయ్య (lobster), మెక్‌కేబ్, కయీను, మరియు డాంటే వర్ణించిన నరకవాసుల వంటి జీవుల గతిని చూసి అయోమయానికి గురికావడంలో బెలాక్వా ఒక్కడే కాదు.

అతనే ఒక విచిత్ర వ్యక్తి; తోటి మనుషులతో పూర్తిగా కలిసిపోలేడు. తాను కనిపించే రచనల్లో అతను ఒక క్రియాశీల కథానాయకుడిగా కంటే, తరచుగా ఒక ప్రేక్షకునిగానే కనిపిస్తాడు. బెకెట్ అతన్ని ప్రధానంగా వ్యంగ్య రచనల కోసం ఒక సాధనంగా ఉపయోగిస్తాడని గమనించవచ్చు. బెకెట్ రచనలన్నింటిలోనూ వ్యంగ్యం ప్రముఖంగా కనిపిస్తుంది: ప్రారంభ రచనల్లో సమాజంపై, వ్యక్తులపై వ్యంగ్యం ఉంటే, తరువాతి రచనల్లో అది మానవాళి మొత్తాన్ని ఎగతాళి చేసేలా, మరింత లోతైన వ్యంగ్యంగా మారుతుంది. అందుకే, బెకెట్‌ను ఒక హాస్య రచయితగా విమర్శకులు పరిగణిస్తారు. స్విఫ్ట్ వంటి వారి తరహాలో కఠినమైన, ఎగతాళి కూడిన హాస్యం అతని రచనల్లో ఉన్నప్పటికీ, అది నిజమైన హాస్యమేనని వారు భావిస్తారు. అతని రచనలు ఒకవేళ విధ్వంసాన్ని సృష్టిస్తే, అది నవ్వు ద్వారానే జరుగుతుంది; ఆ నవ్వు ఎంత క్రూరంగా ఉన్నా, లేదా అది ఎంతవరకు ‘బ్లాక్ హ్యూమర్’ (dark/noir humour)కి దగ్గరగా ఉన్నా సరే!

బెకెట్ తన ప్రారంభ రచనలలో ‘బెలాక్వా’ (Belacqua) అనే పాత్ర పట్ల ఒక రకమైన ‘పాక్షిక-అనుబంధ’ (semi-associative) దృక్పథాన్ని కలిగి ఉంటాడు. అతను తన కథానాయకుడికి మద్దతు పలుకుతూనే, మరోవైపు అతని నుండి దూరంగా నిలబడి, అతని బలహీనతలను నిష్పక్షపాతంగా పరిశీలిస్తాడు. ఉదాహరణకు, బెలాక్వా యొక్క ‘మంచులాంటి చల్లని ఆలింగనం’ (key-cold embrace) గురించి, అలాగే స్మెరాల్డినా (Smeraldina) తన జీవితంలో కొంత భాగాన్ని అతనితో గడిపిన ‘అల్ట్రా-వైలెట్ సాన్నిహిత్యం’ (ultra-violet intimacy) గురించి అతను వివరిస్తాడు. విన్నీ (Winnie) మరియు ఆల్బా (Alba) అనే పాత్రలకు కూడా ఈ ‘అధ్వాన్నమైన నాయకుడి’ (shabby hero) పట్ల—అంటే నిర్ణయాలు తీసుకోలేని, అస్థిరమైన మనస్తత్వం కలిగిన, ఏ పనికీ పనికిరాని ఆ వ్యక్తి పట్ల—ఒక రకమైన తిరస్కార భావం లేదా అసహ్యం ఉన్నట్లు మనకు తెలుస్తుంది. విన్నీ ఇలా అంటుంది: “నీ ఈ విచారకరమైన, గంభీరమైన ధోరణిని ఎప్పుడు వదిలేస్తావు?” ఇక ‘డ్రీమ్’ (Dream) అనే రచనలో, ఆల్బా ఇలా భావిస్తుంది:

ఈ రకమైన వెలవెలబోయే స్వభావం, ఇద్దరి మధ్య ఉండే ఈ విచిత్రమైన బంధం—ఇవన్నీ బహుశా నిరంతరం ఫిర్యాదులు చేసే ఒక ప్రత్యేక వర్గం వారికి (gimisseur) సరిగ్గా సరిపోవచ్చు; అతనికి ఇవి శాశ్వతంగా, సందర్భోచితంగా అనిపించవచ్చు. కానీ, ఆమె దృష్టిలో ఇదంతా కేవలం అర్థరహితమైన ప్రహసనం మాత్రమే. ఆమె ఎంతో ఆప్యాయంగా, అతను కాలక్రమేణా తన అలవాట్లను మార్చుకుంటాడని చెప్పేది; అప్పుడప్పుడు అతనిపై ప్రేమను, ఆదరణను కురిపించేది. కానీ, నిజానికి ఆమె మనసులో మాత్రం, అతనిలో మార్పు వచ్చే అవకాశం చాలా తక్కువని ఆమె బలంగా నమ్మేది.

ఈ ఇద్దరు స్త్రీల మాదిరిగానే, రచయిత కూడా బెలాక్వా ప్రవర్తనను సమర్థించుకోవాలంటే, దానికి కొంత ‘కనీస కరుణ’ (minimum of charity) అవసరమని భావిస్తాడు. అతని ప్రవర్తనను ఏమాత్రం క్షమించదగ్గదిగా మార్చాలంటే, ఈ కరుణ తప్పనిసరి. బెలాక్వా ప్రవర్తనలోని తీవ్రతను తగ్గించడానికి వీలైనంత వరకు వివరణలు ఇచ్చిన తర్వాత, రచయిత ఇలా అంటాడు: “దీని కంటే మెరుగ్గా మనం తటస్థంగా (fence మీద) ఉండలేం కదా!”

థెల్మా బోగ్స్ పట్ల బెలాక్వాకు ఉన్న మోజు యొక్క అంతిమతత్వం.

బెకెట్ నిజానికి తన సొంత నవలలలో ఒక వ్యక్తిగా కనిపించేంత వరకు వెళ్తాడు, ‘ది డ్రీమ్’ మరియు ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ లలో ‘మిస్టర్ బెకెట్’ గా, మరియు ‘వాట్’ లో ‘సామ్’ గా,

తాను తన కథానాయకులను ఒక తటస్థ స్థానం నుండి గమనిస్తున్నాననే వాస్తవాన్ని నొక్కి చెప్పడానికి ఇలా చేస్తాడు:

‘చూడండి, మిస్టర్ బెకెట్’, అన్నాడు [బెలాక్వా] తెల్లగా, ‘ఒక పనికిరాని మర్మజ్ఞుడు’. అతని ఉద్దేశం మర్మజ్ఞత కాదు, కానీ సరైన పదాన్ని వాడటానికి ఎప్పుడూ వెనుకాడేవాడు.

మేము అతన్ని జాగ్రత్తగా, సంయమనంతో చూశాము. అతనికి టోపీ లేదు, అతను ఐరిష్ గీతాన్ని ఈల వేశాడు, అతని ముఖ కవళికలు మరియు హావభావాలు ఉల్లాసభరితమైన నిస్పృహతో ఉన్నాయి. … సంధ్యా సమయంలో, సాయంత్రం వేళ, ఆ చిమ్మచీకటి రాత్రిలో, సంగీతం తరువాత,

సంగీతమనే ద్రాక్షారసంతో, రైన్ ద్రాక్షారసంతో, విషయాన్ని గ్రహించే అవకాశం మాకు లభించింది,

అతను ఎలా ఉన్నాడో అలా, ముఖాముఖిగా చూసే అవకాశం, అతను అప్పుడప్పుడు తనను తాను చూసుకోవడానికి ఎలా అయితే ప్రయత్నించాడో అలాగే.

^మేము కొంతకాలం పాటు పైలాడెస్ మరియు ఒరెస్టీస్‌గా ఉన్నాము/ అని బెలాక్వాతో తన సంబంధం గురించి బెకెట్ అంటాడు,

చాలా మర్యాదపూర్వకమైన స్థాయికి దిగజారింది; కానీ ఆ సంబంధం కొనసాగినంత కాలం నిలిచి ఉంది మరియు అత్యంత రహస్యంగా ఉంది. … తనను తాను వివరించుకోవాలనే ఆత్రుతలో అతను దుఃఖానికి గురయ్యే అవకాశం ఉంది. అంతేకాదు, ఈ ఆత్రుతే, లేదా కనీసం నాకు అలా అనిపించింది, అతను తనకు తాను ఆపాదించుకోవడానికి ఎన్నడూ అలసిపోని ఆత్మవిశ్వాసానికి ఒక విఘాతాన్ని కలిగించింది, నాలోని ఆ చిన్న మానవ ఆత్మకు ఒక విచారకరమైన పతనం, మరియు అది ఒక్కటే అతన్ని తన నీడకే అసమర్థుడైన కోతి అని బయటపెట్టడానికి సరిపోయింది. కానీ అతను, ఆ సమయంలో తాను తాగి ఉన్నానని, లేదా తన మాటలు పొంతన లేకుండా ఉంటాయని, అలాగే ఉండటానికే ఇష్టపడతానని, ఇలాంటివి చెబుతూ అన్నిటి నుండి తప్పించుకునేవాడు.

చివరికి అతను ఒక అసాధ్యమైన వ్యక్తి అని తేలింది. అతను చిత్తశుద్ధితో లేకపోవడంతో చివరికి నేను అతన్ని వదిలేశాను.

తన కథానాయకుడి పట్ల రచయిత ఒక విధమైన తటస్థతను పాటిస్తున్నప్పటికీ, ‘మర్ఫీ’ (Murphy) పట్ల ఆయన చూపే అదే రకమైన ఉదారతను తన కథానాయకుడి పట్ల కూడా ప్రదర్శిస్తుంటారు—ఈ పుస్తకంలోని పాత్రలన్నింటిలోనూ మర్ఫీ తప్ప మిగిలిన వారంతా ఏదో ఒక దశలో ఫిర్యాదులు చేస్తుంటారు, కానీ మర్ఫీ మాత్రం అలా చేయడు. రచయిత తన కథానాయకుడు కలిసే ఇతర వ్యక్తులను వ్యంగ్యంగా చిత్రించడం ద్వారా ఈ ఉదారతను వ్యక్తపరుస్తారు. ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) పుస్తకంలో ఇటువంటి వ్యంగ్య చిత్రణలు అనేకం ఉన్నాయి: వ్యక్తులలోని అంత ఆకర్షణీయంగా లేని లక్షణాలను అతి తక్కువ మాటల్లోనే పట్టుకోగల, అద్భుతమైన వ్యంగ్య చిత్రణా నైపుణ్యం బెకెట్‌కు ఉంది. ఇలా చేయడం ద్వారా, ఆయన స్పష్టంగా బెలాక్వా (Belacqua) పక్షాన నిలుస్తారే తప్ప, అతనికి వ్యతిరేకంగా ఉండరు. ‘కాసా ఫ్రికా’ (Casa Frica) వద్ద సమావేశమైన మేధావులను, వారి అర్థరహిత సంభాషణలను ఒకసారి గుర్తుచేసుకోవచ్చు; ఇటువంటి సంభాషణలను పసిగట్టడంలో బెకెట్‌కు అసాధారణమైన గ్రహణశక్తి ఉంది:

28

బెలాక్వా

“రావెన్నా (Ravenna)!” అని కౌంటెస్ ఉద్వేగంగా అన్నారు; ఆమె మనసులో ఏదో పాత జ్ఞాపకం మెదలగా, “ఎవరైనా రావెన్నా అని అన్నారా?” అని అడిగారు.

“ఇదిగోండి,” అంటూ ఆ యువతి ఒక శాండ్‌విచ్‌ను అందించింది: “గుడ్డు, టమోటా, దోసకాయతో చేసినది.”

“స్వీడన్ దేశస్థులకు ‘స్మోర్‌బ్రోడ్’ (Smoerrbroed – ఒక రకమైన శాండ్‌విచ్)లో డెబ్బై రకాలు తెలుసా?” అని న్యాయవాది అకస్మాత్తుగా అడిగారు.

అప్పుడు అంకెలను అమితంగా ఇష్టపడే వ్యక్తి (arithmomaniac) ఇలా అన్నాడు: “ఒక వృత్త చాపం (arc), దాని జ్యా (chord) కంటే పొడవుగా ఉంటుంది.”

“మీకు రావెన్నా తెలుసా, మేడమ్?” అని పురాతన లిపి పరిశోధకుడు (paleographer) అడిగారు.

“నాకు రావెన్నా తెలుసా!” అని పారాబింబి (Parabimbi) ఉత్సాహంగా అన్నారు. “ఖచ్చితంగా తెలుసు! అదొక అందమైన, గొప్ప నగరం.”

“డాంటే (Dante) అక్కడ మరణించాడని మీకు తెలుసు కదా?” అని న్యాయవాది అడిగారు.

“అవును, నిజమే,” అని పారాబింబి సమాధానమిచ్చారు.

“అతని సమాధి ‘పియాజ్జా బైరాన్’ (Piazza Byron)లో ఉందని మీకు తెలుసు కదా?” అని ప్రొఫెసర్ అడిగారు. నేను అతని సమాధి శాసనాన్ని కళ్ళలోకి చూస్తూ నిర్దాక్షిణ్యంగా వీరత్వంగా మార్చాను.’

‘బెలిసారియస్ ఆధ్వర్యంలో…’ అని పాలియోగ్రాఫర్ అన్నాడు.

‘ప్రియమైనా,’ అని పారాబింబి బెల్డమ్‌తో అంది, ‘ఇది ఎంత బాగా సాగుతోంది.

ఎంత సంతోషకరమైన బృందం, వారందరూ ఎంత సౌకర్యంగా ఉన్నారో. ‘ప్రజలను సౌకర్యంగా ఉండేలా చేసే నీ నైపుణ్యాన్ని చూసి నేను అసూయపడుతున్నాను,’ అని ఆమె ప్రకటించింది.

‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’లో ఇదే విధమైన పాత్రలో కనిపించే ఇతరులు…

ఓట్టో ఓలాఫ్ బాగ్స్; ఆత్మసంతృప్తితో ఉన్న భార్యాభర్తల మధ్య నలిగిపోతున్న భర్త (‘వాల్టర్ ఎన్నో ఏళ్లుగా చేసినట్లుగా, అతనికి శ్రమను తప్పించిన ఏ పురుషుడైనా అతని గౌరవంపై ఆధారపడగలడు’), ‘అహంకారపూరిత కోకిల’, స్త్రీల వంటి లక్షణాలున్న వాల్టర్ డ్రాఫిన్ స్వయంగా (‘ఒక పేస్ట్రీ వంటవాడు కేకుపై ఐసింగ్‌ను చిలకరించినట్లుగా, అతను తన మాటలను సున్నితమైన విచక్షణతో వెలిబుచ్చాడు’), థెల్మా యొక్క అవివాహిత సోదరి ఊనా (‘పవిత్రమైన జూలియానా ఆఫ్ నార్విచ్‌ను గుర్తుచేసుకోండి, ఆమె రూపానికి కొద్దిగా చేదును జోడించండి… [మరియు] దాతృత్వాన్ని, ప్రార్థనలను తీసివేయండి…’), మరియు చివరగా, బెలాక్వా స్నేహితుడు హెయిరీ (‘దుఃఖం అతని ముఖ కవళికలను తీర్చిదిద్దడంతో, తన ముఖం మెరుగుపడుతున్నట్లు అతను భావించాడు’). వీరు, ఇతరులతో పాటు, బెకెట్ తన కథానాయకుడిని సమర్థించుకోవడానికి ఉపయోగించే శుద్ధమైన మరియు సూటిగా ఉండే వ్యంగ్యానికి లక్ష్యంగా ఉన్నారు, అదే సమయంలో అతని పట్ల సాపేక్ష ఉదారతతో వ్యవహరిస్తారు. అతను ఎమ్ఎమ్ కు కూడా మంచి హాస్య చతురత ఉందని చూపిస్తాడు, ఉదాహరణకు తన పెళ్లి సందర్భంగా చేసిన కృతజ్ఞతా ప్రసంగంలో:

‘నేను వీరికి కృతజ్ఞతలు చెప్పాలి: మిస్ బోగ్స్, ఇకపై ఆమెను ఏమాత్రం సందేహం లేకుండా ఆ పేరుతోనే పిలవవచ్చు, ఆమె ఎప్పటిలాగే సమయానుకూలంగా గుర్తుచేసేందుకు; మిస్టర్ డ్రాఫిన్, ఆయన అందించిన మైయోసిస్ అనే దయగల ప్రవాహానికి; మిస్టర్ మరియు మిసెస్ స్మాల్ డబుల్ బీ, వారి ఉదారతకు; దాసీలు, ముఖ్యంగా బెల్-బెల్ గురించి

29

శామ్యూల్ బెకెట్ నవలలు

వారి నాయకుడు, ఈ రోజు వారి చక్కగా లెక్కించబడిన విధుల కోసం, ఏదో ఒకటి

కేవలం ఆసరా కంటే ఎక్కువ మరియు వెళ్ళే దారి కంటే తక్కువ ] * . -c^నా నమ్మకమైన స్నేహితుడు మరియు పురుషులలో ఉత్తముడు. టైనీ హెయిరీ క్యాపర్ క్విన్, త్రాసును వంచుతూ,

ప్రతిరోజూ, నా కోసం మరియు చాలా మంది కోసం, వారి ఆధ్యాత్మిక శరీరం ఇప్పటికి నాకు అనిపిస్తుంది

అదే విధంగా, లూసీ మరణం తర్వాత అతను తన తోటలోకి వెళ్లి స్నాప్‌డ్రాగన్‌లతో ఆడుకుంటాడు:

నేల మీదున్న దుమ్ము, బంకమట్టిలో వాటి ముందు మోకరిల్లి, వాటి నాలుకలు బయటకు వచ్చేంత వరకు మెల్లగా వాటి గొంతు పిసకడం… ఆ సమయంలో తన విచారానికి అత్యంత అనువైన, మరియు తన స్వభావంలోని ఆ అద్భుత కథా అవసరానికి అత్యంత సంతృప్తినిచ్చే వినోదంగా అతను భావించాడు; ఆ అవసరం యొక్క సంక్షోభాలు, అతని అమూల్యమైన ఆత్మాభిమానానికి సంబంధించిన సంక్షోభాలతో సరిపోలినట్లు అనిపించేవి, ఒకవేళ అలాంటి అందమైన పదం ఒకటి ఉందని చెప్పగలిగితే.

తన పెళ్లికి ముందు (వాట్ ఎ మిస్‌ఫార్చూన్‌లో) బెలాక్వా పూర్తిగా ఏకాంతంలోకి వెళ్లి, తన బెస్ట్ మ్యాన్ హెయిరీని మరియు (విచారంతో) తన కాబోయే భార్యను తప్ప మరెవరినీ కలవడు; ఆమె నుండి వచ్చే ‘రోజువారీ చిన్న సందర్శన’ను ‘అంతా ఆటలో భాగమేనని మింగేయాల్సి’ వస్తుంది.

‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ విమెన్’లో అతను, ‘ఎదుటి వ్యక్తి మంచివాడైనా సరే, వీధిలో ఆగకుండా ముందుకు వెళ్లిపోవాలి’ అనే అవసరాన్ని అనుభవిస్తాడు. కానీ, ఈ విధంగా అతను తన సొంత వర్గానికి చెందిన వారిని ఆత్రుతగా దూరం పెట్టినప్పటికీ, తన కన్నా తక్కువ స్థాయి వారికి తాను ఏనాడూ ఏమాత్రం విలువైనవాడిని కాలేదనే విషయం గ్రహించినప్పుడు అతనికి బాధ కలుగుతుంది. . . . అతను ఏదైనా అత్యవసరమైన కొనుగోలు చేయడానికి అదే సమయంలో, అదే దుకాణంలోకి ప్రవేశించగలడు; అదే సమయంలో, అదే కేఫ్‌లో, అదే వెయిటర్ చేతుల మీదుగా కాఫీని పొందగలడు. . . అయినా, తన శ్రద్ధకు కనీసం ఒక చిరునవ్వుతోనో, ఒక దయగల మాటతోనో, లేదా అతి చిన్న అదనపు శ్రద్ధతోనో గుర్తింపు లభించినట్లు ఎన్నడూ తెలుసుకోలేడు. . . . ప్రజల మనసులపై తాను ఎలాంటి జాడను వదలకుండా ఉండటానికి శాపగ్రస్తుడయ్యానేమో అన్నట్లుగా అనిపించింది. . . . అతను ఈ బహిష్కరణకు ఎన్నడూ అలవాటు పడలేదు. . . . నిజం చెప్పాలంటే, అతను ఒక గదిలో ఒంటరిగా ఉండాలని బలంగా కోరుకున్నాడనిపిస్తుంది. అక్కడ అతను అద్దంలో తనను తాను చూసుకుంటూ, ఎటువంటి సిగ్గు లేకుండా తన ముక్కును పూర్తిగా శుభ్రం చేసుకోవచ్చు, అలాగే ఒంటిపై ఎక్కడ దురద పెడితే అక్కడ ఎంతసేపైనా హాయిగా గోక్కోవచ్చు.

ఇక్కడ, తోటి మనుషులంటే బెలాక్వాకు ఉన్న భయం, ఏకాంతం పట్ల అతనికున్న మొగ్గు—సాధారణ వ్యక్తుల నుండి ఏదో ఒక రకమైన గుర్తింపు పొందాలనే అతని ఆకాంక్షతో సంఘర్షణకు లోనవుతాయి. కనీసం ‘డ్రీమ్’ (Dream) నవలలోనైనా అతనికి అటువంటి గుర్తింపు లభించదు. ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) లో కూడా అతనికి అటువంటి గుర్తింపు దక్కుతుందా అన్నది సందేహాస్పదమే. అతను వెనుకబడిన వీధుల్లోని కిరాణా దుకాణాలకు, పబ్లిక్ బార్‌లకు తరచుగా వెళ్తుంటాడు; సంచార వ్యాపారులు, బిచ్చగాళ్లు, బాటసారుల పట్ల ఎంతో ఆసక్తిని ప్రదర్శిస్తుంటాడు. ఉదాహరణకు, అతనికి స్వర్గంలో చోటును అమ్మే మహిళ కావచ్చు; లేదా ‘ఎండ్‌గేమ్’ (Endgame) నాటకంలోని ‘హ్యామ్’ (Hamm) లాగే, తన వీల్ చైర్‌ను నెట్టే వ్యక్తిని శాసిస్తూ, వీల్ చైర్‌లో కూర్చుని భిక్షాటన చేసే అంధుడైన పక్షవాత రోగి కావచ్చు; లేదంటే ‘వాకింగ్ డ్యూటీ’ (Walking Duty) లో కనిపించే ఆ బాటసారి కావచ్చు—అతనిలో ఎంతటి ‘సహజమైన గొప్పతనం’ ఉందంటే, అది బెలాక్వాలో తన సొంత ‘బలిసిన పొట్ట’ పట్ల తీవ్రమైన సిగ్గును కలిగిస్తుంది.

ఈ పరాయీకరణలో, ‘వాట్’ (Watt) మరియు ఇతర పాత్రల ప్రవాస జీవితానికి సంబంధించిన ఛాయలు కనిపిస్తాయి; దీనికి గల కారణాలు త్వరలోనే స్పష్టమవుతాయి. ఇంతలో, బెలాక్వా తన విచిత్రమైన స్వభావం కారణంగా, తన వంటి వారితో కూడా హాయిగా ఉండలేకపోతున్నాడని (ఫ్రికా ఇంట్లో జరిగిన పార్టీలో అతను పడిన ఇబ్బందులే దీనికి నిదర్శనం) గమనించాలి. అలాగే, తనకంటే తక్కువ హోదాలో ఉన్నవారిని కూడా, తనను వారిలో ఒకడిగా అంగీకరించేలా ఒప్పించలేకపోతున్నాడు.

★ ★

బెక్కెట్ రచనల్లో కనిపించే మరో ముఖ్యమైన అంశం—లైంగిక సర్దుబాటు లోపించడం (sexual maladjustment). ‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ ఉమెన్’ (Dream of Fair to Middling Women) నవలలో, బెలాక్వాకు నార్సిసిజం (తనను తాను అతిగా ప్రేమించుకోవడం) మరియు ఆటో-ఎరోటిసిజం (స్వయంగా లైంగిక ఆనందాన్ని పొందడం) వంటి ధోరణులు ఉన్నాయని స్పష్టంగానే సూచించబడింది. అతను తన ముక్కులో వేలు పెట్టుకోవడంలో పొందే ఆనందం గురించి మనం తరచుగా వింటుంటాం – “ఆహా, ఏకాంతం! ఒక మనిషి చివరకు ఎంతో ఇష్టంతో తన ముక్కుతో తాను నిమగ్నమవ్వగలిగే సమయం!” – అలాగే అతని ‘కైరోప్లాటోనిజం’ (chiroplatonism) గురించి కూడా ప్రస్తావన ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, బెకెట్ సృష్టించిన తర్వాతి పాత్రలు స్వేచ్ఛగా అలవాటు చేసుకున్న ‘హస్తప్రయోగం’ (onanism) వంటి ప్రవృత్తులకు సంబంధించిన సూచనలు కూడా ఇందులో కనిపిస్తాయి. అయితే, బెలాక్వా (Belacqua) చేసే వికృత చేష్ట ఏమిటంటే, అతను ‘సైకిల్ క్లిప్పులు పెట్టుకుని, ఇతరుల వ్యక్తిగత విషయాల్లో తొంగి చూసే వ్యక్తి’ (peeping Tom)గా వ్యవహరించడం. ఒక సందర్భంలో (‘వాకింగ్ అవుట్’ కథలో), అడవిలో ప్రేమికులను రహస్యంగా గమనిస్తుండగా, కోపంతో ఊగిపోయిన ఒక వ్యక్తి అతడిని దారుణంగా చితకబాదుతాడు. బెలాక్వా ఈ అలవాటుకు ‘సుర్సుమ్ కోర్డా’ (sursum corda – అంటే ‘హృదయాలను పైకి లేపండి’ అని అర్థం) అని పేరు పెట్టుకుంటాడు; దీని గురించి అతను విన్నీకి, తన కాబోయే భార్య లూసీకి కూడా చెబుతాడు. లూసీకి ఒకానొక క్షణంలో అసలు విషయం అర్థమవుతుంది: అతను ఆమెతో “సంగీతంలా కలిసి జీవించాలి” అని చెప్పిన ముద్దుముద్దు మాటలు, అలాగే అతను తరచుగా జారుకునే ‘సుర్సుమ్ కోర్డా’ వంటి రహస్య ప్రపంచాలు – ఇవన్నీ కేవలం ఒక నీచమైన, అసహ్యకరమైన ‘దొంగచూపుల వ్యక్తి’ (peeping Tom) చేసే తప్పించుకునే ప్రయత్నాలు మాత్రమేనని ఆమె గ్రహిస్తుంది. చివరకు, ఆమె జీవితాంతం వైకల్యానికి గురైనప్పుడు మాత్రమే, వారిద్దరికీ సంతృప్తి కలిగేలా వారి వివాహం జరుగుతుంది.

నిజానికి, బెలాక్వాకు శారీరక ప్రేమ అంటేనే తీవ్రమైన అసహ్యం, భయం. ‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ విమెన్’ (Dream of Fair to Middling Women) నవల ప్రారంభంలోనే, కథానాయకుడు స్మెరాల్డినాతో ప్రేమలో ఉన్నాడని, అయితే అది కేవలం “నడుము పైభాగం వరకు” మాత్రమేనని మనకు తెలుస్తుంది. వారి సంబంధాన్ని వరుస “వైఫల్యాలు మరియు పాక్షిక వైఫల్యాలు”గా మార్చడంలో స్మెరాల్డినాయే పట్టుదలగా ఉంటుందని కూడా మనం చూస్తాం. ఆమె కోరికను తీర్చడానికి అతను తన శాయశక్తులా ప్రయత్నిస్తుంటే, ఆమె కూడా ఆ ప్రయత్నాలను స్వీకరించడానికి సిద్ధంగా ఉంటుంది—కానీ, ఇందులో ఎటువంటి గాఢత (లేదా లోతు) ఉండదు.

డాంటే రాసిన ‘సోర్డెల్లో’ (Sordello) కావ్యంలోని ఆ “పరవశించిన ఆత్మ”లా, ఒక రాతి సందులో ఒదిగి కూర్చునే వ్యక్తిత్వం ఆమెకు ఉంటే బాగుండేది!

కానీ, అలా జరగడానికి అవకాశం లేదు. క్షణాల్లోనే ఆమె ఉత్సాహంగా, నిండు యవ్వనంతో, కామవాంఛతో, ఒక విలాసవంతమైన, మొండి కన్యలా అతనిపైకి దూసుకువస్తుంది. ఒక బలమైన మగ గుర్రం కోసం సకిలిస్తూ, ఆత్రుతతో అరుస్తున్న ఒక ఉదారమైన ఆడ గుర్రంలా ఆమె ప్రవర్తిస్తుంది.

కానీ ఫ్రికా పార్టీలో, ఆ భవనమంతటా దావానలంలా వ్యాపించిన ఆ ముద్దుముద్దుల గుంపు పట్ల, ఆమె తన సహజ స్వభావానికి తగ్గట్టుగా ఏమాత్రం ఆసక్తి చూపలేదు.

అంత ఆత్మవిశ్వాసంతో, నాగరికంగా ఉన్న ఈ పాలిపోయిన చిన్నారిని చూసి ఏమనుకుంటారో అనే ఉద్దేశంతోనే, ఆ నీచమైన ముద్దులాటలో పాలుపంచుకోవాలనే తమ సహజ ప్రవృత్తిని అణచుకున్న వారందరినీ, ఆమె తనదైన ప్రశాంతమైన, అనుకరించలేని శైలిలో మంత్రముగ్ధులను చేసింది.

బెలాక్వా వచ్చినప్పుడు, ‘మగవాడు గానీ, ఆడవాడు గానీ, ఇంతటి పల్లెటూరి వెర్రివాడిలా కనిపించే వ్యక్తిని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు’ అని ఆమె అనుకున్నప్పటికీ, అతడిని తన సంరక్షణలోకి తీసుకుని, అతనితో పాటు పార్టీ నుండి వెళ్ళిపోతుంది. ఆమె ‘ఎ మిస్‌ఫార్చూన్’లో పెళ్లికూతురు స్నేహితురాలిగా క్లుప్తంగా మళ్ళీ కనిపిస్తుంది, అక్కడ ఆమె (అందరిలోనూ) వాల్టర్ డ్రాఫిన్‌ను తనను ఇంటికి తీసుకువెళ్ళమని అడుగుతుంది. గమనించదగ్గ ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, 1955లో తొలిసారిగా ప్రచురించబడిన బెకెట్ యొక్క ‘ఎకోస్ బోన్స్ అండ్ అదర్ ప్రెసిపిటేట్స్’ అనే సంకలనంలో, ఆమెకు అంకితం చేస్తూ వ్రాసిన ఒక గూఢమైన కవిత కూడా ఉంది.

బెకెట్ రచనలలోని మరికొందరు స్త్రీలు మాత్రమే ఆల్బా స్థాయిని సాధించారు (మర్ఫీ యొక్క సెలియా, మరియు ‘ఆల్ దట్ ఫాల్’లోని శ్రీమతి రూనీ ముఖ్యమైన మినహాయింపులు). వారిలో చాలామంది, మిస్ కాలెకెన్ ఫ్రికా వలె, నిర్దాక్షిణ్యంగా వ్యంగ్యానికి గురయ్యారు:

ఆమె సర్వీస్ ఫ్లాట్స్‌లోని ప్రతిభావంతులను కలుస్తుంది. అక్కడ ఆమె, హేవ్‌లాక్ పాటను గంభీరమైన స్వరంతో పాడుతూ దిగుతుంది, అనుచితమైన పనిని చేయడానికి ఆమె నిర్మొహమాటంగా తహతహలాడుతూ ఉంటుంది.

ఒక ఉపన్యాస పీఠంపై ఉన్నట్లుగా, ఆమె పుటాకార వక్షస్థలంపై, అల్లిన వస్త్రంతో కట్టబడిన పోర్టిగ్లియోట్టి యొక్క ‘పెన్-ఓంబ్రే క్లాస్ట్రాలి’ తెరిచి ఉంటుంది. ఆమె తన పంజాలలో సాడే యొక్క ‘హండ్రెడ్ డేస్’ మరియు అలియోషా జి. బ్రిగ్నోల్ యొక్క ‘ఆంటెరో-ఉకా’ పుస్తకాలను శ్రద్ధగా పట్టుకుంది.

అమ్మకం, తెరవబడకుండా, కుచ్చు గుడ్డతో కట్టబడి ఉంది. . . . ఏకాంత ధ్యానం ఆమెకు విశాలమైన నాసికా రంధ్రాలను ప్రసాదించింది. . . .

ఫ్రికా అంటే ఇదే. అతనిలాంటి వారు మరికొందరు కూడా ఉన్నారు. బెలాక్వాకు సాధారణంగా స్త్రీలంటే ఇష్టం ఉండదు; వారు ఎంత కామవాంఛతో ఉంటే, అతనికి అంతగా అసహ్యం కలుగుతుంది. స్త్రీలతో తన దైనందిన సంబంధాలు ‘సంగీతంలా’ ఉండాలని, అంటే లైంగికతకు తావులేనివిగా ఉండాలని అతను కోరుకుంటాడు. అతని ఇంద్రియ సుఖాల అంతరంగంలో కేవలం స్వయంగా పొందే ఆనందాలు (autoerotic) లేదా పరోక్షంగా ఊహించుకునే ఏకాంత అనుభూతులు మాత్రమే చోటు చేసుకుంటాయి. కాబట్టి, ఇక్కడ మళ్ళీ ‘ఏకాంతం’ అనే అంశం కనిపిస్తుంది. బెలాక్వాకు ఉన్న ఈ విచిత్రమైన లైంగిక దృక్పథం—దీనిపై ఈ పుస్తకాల్లో చాలా ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది—బెకెట్ సృష్టించిన మొదటి కథానాయకుడు ఒక ఒంటరి వ్యక్తి అని, అతను స్వచ్ఛందంగానే సమాజానికి దూరంగా నిలిచినవాడని చెప్పడానికి మరొక నిదర్శనం.

బెలాక్వా

ఆధ్యాత్మిక సమస్య (ఇది చివరి ముఖ్యమైన అంశం) బెలాక్వాకు బాహ్య ప్రపంచం నుండి తనను తాను వేరు చేసుకోవాలనే అవసరం నుండి పుడుతుంది. అతను ‘స్వయం సమృద్ధి’ని సాధించాలని—అంటే, “ఎప్పుడూ తన సొంతం అని చెప్పుకోవడానికి ఏమాత్రం అలసిపోని ఆ స్వయం సమృద్ధిని”—కోరుకుంటాడు. తన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచం తనలోకి చొరబడకుండా అడ్డుగోడలు నిర్మించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తాడు:

అతను నిర్మించుకున్న బలహీనమైన అడ్డుగోడలు కూలిపోతున్నాయి; అతను మునిగిపోయే ప్రమాదం ఉంది. రాళ్లు, పొదలు అతన్ని, ఆ భూభాగాన్ని ముంచెత్తుతున్నాయి—చెక్క ముక్కలు, ఆకులు, తీగలు, రాతి ఖండాలతో కూడిన ఒక భయంకరమైన వరదలా అది అతన్ని చుట్టుముడుతోంది. అతను కలుపు మొక్కల మధ్య, ఒక భవనం (Hof) శిథిలాల నడుమ నిలబడి, తనపైకి దూసుకొస్తున్న ఆ భారీ రాశులను అడ్డుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు. పైకి చూసినప్పుడు, ఆ గరాటు వంటి నిర్మాణపు అంచులకు పైన, రాత్రి ఆకాశం ఒక చర్మంలా సాగి ఉంది. అతను లోపలి గోడను అధిరోహించి, తన తలతో ఆ బిగుతుగా ఉన్న ఆకాశాన్ని చింపి, ఆ ప్రళయం నుండి బయటపడి, ఆ భయంకరమైన దృశ్యానికి పైన ఉన్న ప్రశాంతమైన ప్రాంతంలోకి చేరుకోవాలని అనుకుంటాడు. (డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ ఉమెన్)

పారిస్ నేపథ్యంలో సాగే ఈ కథాభాగంలో, బెలాక్వా తన చుట్టూ మట్టితో ఒక రక్షణ వలయాన్ని నిర్మించుకుంటాడు. ఇది బయటి వ్యక్తులు, వస్తువులు తన వద్దకు రాకుండా అడ్డుకోవడానికి మాత్రమే కాదు, తాను వారి వైపు లేదా వాటి వైపు వెళ్లకుండా ఉండటానికి కూడా ఉద్దేశించినది. తనను తాను బందీగా మార్చుకోవాలనేది అతని సహజాతంగా ఉంటుంది… ప్రపంచం నుండి వేరు చేయబడిన ఈ ‘చిన్న గూడు’లో, అతను ఏమాత్రం కదలిక లేని సోమరితనంలో మునిగిపోతాడు. అక్కడ అతను ‘మరణించిన వారి ఆత్మలు, పుట్టకముందే చనిపోయిన వారు, ఇంకా పుట్టని వారు, అసలు ఎప్పటికీ పుట్టబోని వారు’—వీరందరితో కలిసి, కోరికలే లేని ఒక ‘లింబో’ (మధ్యస్థ స్థితి)లో నివసిస్తుంటాడు. ఈ స్థితిలో అతను ఒక గాఢమైన ప్రశాంతతను ఆస్వాదిస్తాడు:

…మనస్సు చివరకు తనకై తాను ఒక ఆశ్రయంగా మారుతుంది; ఏ విధమైన స్వార్థం, ఆసక్తి లేని స్థితి అది. మనస్సును పీడించే అశాంతికరమైన ఉద్వేగాలు, విచక్షణలు, వ్యర్థమైన ప్రయత్నాలన్నీ అణచివేయబడతాయి. అకస్మాత్తుగా మనస్సుకు విముక్తి లభిస్తుంది; అది ఇక అశాంతమైన శరీరానికి ఒక అనుబంధంగా ఉండదు, అవగాహన అనే ప్రచండ కాంతి ఆరిపోతుంది. అలసిపోయి, నొప్పి పుడుతున్న మనస్సుపై రెప్పలు వాలుతాయి; అకస్మాత్తుగా మనస్సులో ఒక చీకటి ఆవహిస్తుంది. ఇది నిద్ర కాదు, కల కూడా కాదు (కలలో ఉండే చెమటలు, భయాలు ఇక్కడ లేవు); ఇది ఒక మేల్కొన్న, మేధోపరమైన అస్పష్టత—బూడిద రంగు దేవదూతలతో నిండిన స్థితి… ఆ చీకటి సొరంగంలో, మనస్సు ఒక గర్భంలా, సమాధిలా మారినప్పుడు—అదే నిజమైన ఆలోచన, నిజమైన జీవనం, సజీవమైన ఆలోచన. జీవనోపాధి కోసం బానిసలా పనిచేసే ఆలోచన కాదు, లేదా జీవితం కోసం ఆలోచనను పరుగులు పెట్టించే స్థితి కాదు; ఇది ఎటువంటి ప్రతిఫలాన్ని ఆశించని, ఎటువంటి అపవిత్రమైన పనులతో సంబంధం లేని స్వచ్ఛమైన మేధో ప్రక్రియ.

అయితే, బెలాక్వా పొందుతున్న ఈ పరమానందం ఎంతో కాలం నిలవదు. ఎందుకంటే, స్మెరాల్డినా నుండి ఒక లేఖ వస్తుంది; ఆమె తన దగ్గరకు రమ్మని అతడిని పిలుస్తుంది. ‘తనలోని పాత వ్యక్తిత్వాన్ని చంపుకోవడానికి, ఈ ప్రేమ బంధం నుండి వెంటనే తప్పించుకోవడానికి ఇదే సరైన సమయం’—కానీ, బెలాక్వా ఆ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకోడు. ‘అందువల్ల అతను సొరంగం

55

శామ్్యూయెల్ బెకెట్ నవలలు

నుంచి బయటకు వచ్చాడు, అతని వెనుక అది చప్పుడు చేస్తూ మూసుకుపోయింది’ — మళ్ళీ అటువంటి అవకాశం ఎప్పటికీ రాదు. తన మనస్సులోకి ఉపసంహరించుకోవడమా లేక ప్రపంచంలోకి తిరిగి రావడమా అనే ఎంపిక ఎదురైనప్పుడు, అతను రెండో మార్గాన్నే ఎంచుకుంటాడు. మర్ఫీ ఇలా చేయడు

56

బెలాక్వా

ఈ ప్రారంభ రచనలలోని చమత్కారం, ఆడంబరపూరితమైన భాష (ఎడ్విన్ ముయిర్ 1954లో వీటిని “చాలా బాగున్నప్పటికీ, ఎంతో ఆలోచనాత్మకంగా రూపొందించినప్పటికీ, అస్సలు సాధ్యం కాని సంభాషణలు” అని అభివర్ణించారు) మధ్య ఒక ముఖ్యమైన అంశం దాగి ఉంది. బెకెట్ కల్పిత సాహిత్యంలో ఇది మరింత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంటుంది: అదే మనస్సు మరియు శరీరం మధ్య ఉండే తీవ్రమైన విభజన. ఈ విభజన వల్ల మనస్సు తనలోకి తాను ఉపసంహరించుకుని, ఒక ఏకాంత జీవనంలోకి వెళ్ళిపోతుంది. మనస్సు యొక్క ఈ ప్రత్యేక ఉనికి, దాని లక్షణాలు రచయితకు ప్రధానాంశాలుగా మారాయి; ముఖ్యంగా ఆయన తదుపరి రచన ‘మర్ఫీ’ (Murphy)లో ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ‘మర్ఫీ’ తన శరీరం నుండి పూర్తిగా విముక్తి పొందాలని ప్రయత్నిస్తాడు, అయితే అది సాధ్యం కాదు. బెకెట్ సృష్టించిన తర్వాతి పాత్రలు మాత్రం ఈ పోరాటాన్ని వదిలేస్తాయి; శరీరం ఒక పాత యంత్రంలా శిథిలమైపోతున్నా, దాన్ని అంగీకరిస్తాయి. అదే సమయంలో, తన ఉనికి అంతమైపోతుందేమోనని భయపడే మనస్సు మాత్రం, ఎప్పటికీ మారలేని వ్యర్థ ఆలోచనలను పదేపదే నెమరువేసుకుంటూ ఏదో ఒకటి మాట్లాడుతూనే ఉంటుంది.

57

అధ్యాయం 2

మర్ఫీ

మనిషికి, అతని గ్రహగతులకు (భాగ్యరేఖలకు) మధ్య మళ్ళీ ఆడే అవకాశం (రీమ్యాచ్) ఉండదు.

మర్ఫీ

‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) ప్రచురితమైన తర్వాత, బెకెట్ కొన్ని విడి రచనలు చేయడంతో పాటు, ‘ఎకోస్ బోన్స్’ (Echoes Bones) అనే కవితా సంపుటిని కూడా వెలువరించారు. ఆ కాలంలో (1933–1935 మధ్య) ఆయన లండన్‌లో రెండేళ్లపాటు చాలా కష్టతరమైన పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నారు (“ఆర్థికంగా, మానసికంగా.. అన్ని విధాలా చాలా దారుణంగా ఉండేవి” అని ఆయన నాతో చెప్పారు). ఆ తర్వాత, 1937లో ఆయన పారిస్‌లో స్థిరపడ్డారు. ఆ సమయంలో ఆయనకు ఎటువంటి వృత్తి లేదు; అయితే, సాహిత్య జర్నలిజం వైపు వెళ్లాలని ఆలోచించి, డెస్మండ్ మెక్‌కార్తీని కూడా కలిశారు. కానీ, దానివల్ల ఎటువంటి ఫలితం దక్కలేదు. 1933లో ఆయన తండ్రి మరణించగా, కుటుంబానికి చెందిన క్వాంటిటీ సర్వేయర్ల సంస్థ బాధ్యతలను ఆయన అన్నయ్య చేపట్టారు. తండ్రి ఆస్తిలో వాటాగా బెకెట్‌కు కొంత వార్షిక భృతి (annuity) లభించింది; ఇది ఆయన జీవనానికి సరిపోయేంతగా ఉండేది. కాబట్టి, ఒక పరిమిత కోణంలో చూస్తే, ఆయన సృష్టించిన రెండవ కథానాయకుడి పరిస్థితి ఆయన సొంత జీవితాన్ని పోలి ఉంటుంది.

లండన్‌లో ఉన్న ఆ కాలంలో ఆయన చెల్సియాలోని గెర్ట్రూడ్ వీధిలో నివసించేవారు. ఒకసారి, అక్కడ పనిచేసే తన స్నేహితుడైన వైద్యుడి ఆహ్వానం మేరకు, కెంట్ మరియు సర్రే సరిహద్దుల్లోని బెకెన్‌హామ్‌లో ఉన్న ‘బెత్లెమ్ రాయల్ హాస్పిటల్’ అనే మానసిక చికిత్సాలయాన్ని ఆయన సందర్శించారు. అక్కడే ఆయనకు ‘మర్ఫీ’ (Murphy) అనే పాత్రకు సంబంధించిన ఆలోచన కలిగింది. ఇది ఆయన రాసిన రెండవ కల్పిత రచన మరియు అత్యుత్తమ హాస్య రచనగా నిలిచింది; దీనిని 1938లో రూట్‌లెడ్జ్ (Routledge) సంస్థ ప్రచురించింది. ఇది వాణిజ్యపరంగా పెద్ద విజయం సాధించలేదు (దీనికి ముందు వచ్చిన రచన కూడా విజయం సాధించలేదు), కానీ కొంతమంది పాఠకులు దీనిని చదివారు. అంతేకాకుండా, ఇది కొంత ప్రభావం కూడా చూపింది (ముఖ్యంగా ఐరిస్ మర్డోక్ మరియు ఆమె రాసిన ‘అండర్ ద నెట్’ నవలపై దీని ప్రభావం కనిపిస్తుంది).

ఈ నవలలోని కథానాయకుడు ‘మర్ఫీ’, బెలాక్వా (Belacqua) లాగే డబ్లిన్ నగరానికి చెందినవాడు. అతను ‘కార్క్ కౌంటీ’కి చెందిన మిస్ కౌనిహాన్ అనే యువతితో ప్రేమలో ఉంటాడు—అయితే ఆ యువతి ప్రవర్తన అంత సముచితంగా ఉండదు. కథ మొదలయ్యే సమయానికి, మర్ఫీ లండన్‌కు వచ్చి ఉంటాడు. ఆమెకు అలవాటైన విలాసాలన్నీ లభించేలా, ఆమె కోసం ఒక నివాసాన్ని ఏర్పాటు చేయడమే తన ఉద్దేశమని అతను చెబుతాడు. కానీ, బెలాక్వా కంటే కూడా మర్ఫీ మరింత నిష్క్రియమైన వ్యక్తి. లండన్‌లో అతను చేసే పనులల్లా… హైడ్ పార్క్‌లోని ‘కాక్‌పిట్’ ప్రాంతంలో గడ్డిపై పడుకుని, తన ఉనికిని ఒక అద్భుతమైన సమాధి వైపు మళ్లించుకోవడం (అంటే, ఏమీ చేయకుండా కాలక్షేపం చేయడం), మరియు జ్యోతిష్య శాస్త్రానికి సంబంధించిన ఊహల్లో మునిగిపోవడం మాత్రమే. అతనికి ఎటువంటి వృత్తి, ఉద్యోగం లేదా వ్యాపారం లేవు. అతను తన ఇంటి యజమానురాలితో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకుని జీవనం సాగిస్తుంటాడు: ఆమె నెదర్లాండ్స్‌లో ఉన్న మర్ఫీ ధనిక మామయ్యకు పంపే బిల్లులో అదనపు మొత్తాన్ని అక్రమంగా చేరుస్తుంది; ఆ అదనపు డబ్బులో కొంత భాగాన్ని తన కమీషన్‌గా తీసుకుని, మిగిలిన మొత్తాన్ని మర్ఫీకి అందజేస్తుంది. మిస్ కౌనిహాన్ సహనం వహిస్తే, ఈ పరిస్థితి నిరవధికంగా ఇలాగే కొనసాగవచ్చు, కానీ నీరీ మరియు సీలియా అనే రెండు కారణాల వల్ల అలా జరగలేదు.

నీరీ కార్క్‌లో ఒక వ్యాయామశాలను నడుపుతాడు, మరియు అతని మాజీ విద్యార్థి అయిన మర్ఫీ, నీరీ ప్రసిద్ధి చెందిన ఒక సామర్థ్యాన్ని పొందడంలో విఫలమయ్యాడు, అదేమిటంటే ‘సహించలేని విసుగు పుట్టించే పరిస్థితులలో తన గుండెను ఆపుకోవడం’.

నీరీ అప్మోనియా (లేదా ప్రత్యామ్నాయంగా ఐసోనమీ, లేదా అట్యూన్‌మెంట్) అని పిలిచే దానిని సాధించడానికి మర్ఫీ గుండె (తన పెట్టెలోని పెట్రూచ్కా వలె) చాలా అహేతుకంగా ఉంది. ఫిబ్రవరి 1955లో (ఈ పుస్తకంలోని తేదీలు ఎప్పుడూ అస్పష్టంగా వదిలివేయబడవు, మరింత కచ్చితత్వాన్ని నిర్ధారించడానికి చాలా తరచుగా సంబంధిత గ్రహ సమాచారంతో పాటుగా ఇవ్వబడతాయి) మర్ఫీ వ్యాయామశాలను విడిచిపెడతాడు, మరియు ఒక నెల తరువాత నీరీ మిస్ కౌనిహాన్‌ను కలుస్తాడు, ఆమె పట్ల అతను వెంటనే ఒక ఉన్మాద ఆరాధనను అనుభవిస్తాడు, కానీ అది తిరస్కరించబడుతుంది. ఆమె కార్క్ నుండి డబ్లిన్‌కు బయలుదేరి, మర్ఫీ మరణం, ఆమెను తిరస్కరించడం, అవిశ్వాసం, లేదా ఆర్థిక వైఫల్యానికి సంబంధించిన సాక్ష్యం చేతిలో ఉండేంత వరకు తన పరిసరాల్లోకి మళ్లీ ప్రవేశించవద్దని అతనికి ఆజ్ఞాపించింది. నీరీ, మర్ఫీ కోసం వెతకడానికి మరియు అవసరమైన సాక్ష్యం అందుబాటులో ఉందో లేదో చూడటానికి, తన సర్వకార్యాలు చేసేవాడైన కూపర్‌ను లండన్‌కు పంపాడు.

ఈ విధంగా నీరీ మర్ఫీ విధిలో ఒక ముఖ్యమైన కారకంగా మారిన కొద్దికాలానికే, చెల్సియాలో వేశ్యావృత్తి చేసే ఐరిష్ అమ్మాయి సీలియా, ఒక వేసవి రాత్రి స్టేడియం వీధి ముఖద్వారం వద్ద ఆకాశాన్ని పరిశీలిస్తున్న మర్ఫీని కలుసుకుని, అతనితో కలిసి జీవించడానికి వెళ్ళిపోయింది. అతను త్వరలోనే ఆమెకు వివాహ ప్రతిపాదన చేశాడు, కానీ అతని తక్కువ ఆదాయంతో వారు పెళ్లి చేసుకోలేరు, మరియు మర్ఫీ తనకు ఎలాంటి లాభదాయకమైన వృత్తి లేదని ప్రకటించడంతో, సీలియా అతన్ని విడిచిపెట్టి తన సొంత ఊరికి తిరిగి వెళ్ళిపోయింది. ఆమె లేకుండా ఎక్కువ కాలం జీవించలేని అతను,

ఆమె ‘దయచేసి అందుబాటులో ఉన్న ఏకైక వ్యవస్థ ఆధారంగా ప్రోత్సాహకాల నిధిని’ సమకూర్చితే, చివరకు పని వెతకడానికి అంగీకరిస్తాడు.

59

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

ఇంతలో డబ్లిన్‌లో, కూపర్ అనే వ్యక్తి నగరంలోని మద్యపాన ఆకర్షణలకు లొంగిపోయి, నీరీకి సహాయపడలేక విఫలమవుతాడు. అప్పుడు నీరీకి మరొక శిష్యుడైన వైలీ (అతని పేరుకు తగ్గట్టుగానే తెలివైనవాడు) అండగా నిలుస్తాడు. అతను నీరీకి లండన్‌కు వెళ్లి, అక్కడే ఉండి వ్యవహారాలను స్వయంగా పర్యవేక్షించమని సలహా ఇస్తాడు. ఈ సలహా మేరకు నీరీ లండన్‌కు బయలుదేరగా, వైలీ మిస్ కౌనిహాన్ ప్రేమికుడిగా మారతాడు. నీరీ చేత తొలగించబడిన కూపర్, తిరిగి డబ్లిన్‌కు వచ్చి వీరికి పని చేయడం ప్రారంభిస్తాడు. చివరకు, వీరు ముగ్గురూ కలిసి డబ్లిన్ నుండి లండన్‌కు బయలుదేరుతారు. తద్వారా, మర్ఫీని వెతుకుతున్న వారి సంఖ్య (నీరీతో కలిపి) నాలుగుకు చేరుకుంటుంది.

ఈలోగా, వారు వెతుకుతున్న మర్ఫీకి టిక్లెపెన్నీ అనే వ్యక్తి పరిచయమవుతాడు. “చాలా కీలకమైన పరిణామాలకు దారితీసిన ఈ భేటీ, అక్టోబర్ 11, 1955, శుక్రవారం నాడు జరిగింది.” టిక్లెపెన్నీ తీవ్ర ఆందోళనలో ఉంటాడు; ఎందుకంటే, లండన్ శివార్లలోని ‘మాగ్డలెన్ మెంటల్ మెర్సీసీట్’ (Magdalen Mental Mercyseat) అనే మానసిక చికిత్సాలయంలో నర్సుగా పనిచేస్తున్న అతను, అక్కడ తన సంరక్షణలో ఉన్న రోగుల మాదిరిగానే తానూ పిచ్చివాడైపోతానని భయపడుతుంటాడు. అప్పుడు మర్ఫీకి, స్వామి చెప్పిన రెండు విషయాల మధ్య ఒక సంబంధం స్ఫురిస్తుంది: మొదటిది, “పిచ్చివాళ్లు తన చూపుకు సులభంగా లొంగిపోతారు”; రెండవది, తాను “ఒక మధ్యవర్తిగా, ప్రోత్సాహకుడిగా, డిటెక్టివ్‌గా లేదా సంరక్షకుడిగా ఇతరులకు మార్గనిర్దేశం చేయాలి.” ఈ ఆలోచనతో, మర్ఫీ ఆ ఉద్యోగంలో టిక్లెపెన్నీ స్థానంలో తాను చేరతానని ప్రతిపాదిస్తాడు. ‘మాగ్డలెన్ మెంటల్ మెర్సీసీట్’లో అతనికి ఒక గది (అంతస్తులో ఉండే చిన్న గది) దొరుకుతుంది; ఆ గదిని వేడి చేయడానికి ఒక గ్యాస్ హీటర్ కూడా ఏర్పాటు చేస్తారు (దీనికి అవసరమైన గ్యాస్, అక్కడ ఉన్న ఒక మరుగుదొడ్డిలోని కుళాయి నుండి వస్తుంది). వార్డులలో పని ప్రారంభించిన వెంటనే, మర్ఫీకి ఒక కొత్త రకం మనుషులు కనిపిస్తారు. వీరు ‘అస్థిరమైన ప్రపంచంలోని అనిశ్చితుల’ నుండి పూర్తిగా విముక్తి పొంది ఉంటారు. తాను కూడా ఎంతో కాలంగా, తనకున్న ‘దురదృష్టకరమైన బలహీనతల’ (ముఖ్యంగా సీలియా పట్ల తనకున్న ఆకర్షణ వంటివి) మధ్య పోరాడుతూ, అటువంటి విముక్తిని సాధించాలని తపించిన మర్ఫీకి, వీరు కనిపించగానే ఎంతో ఆనందం కలుగుతుంది. “ప్రపంచానికి దూరంగా జీవించే వ్యక్తికి, తనలాంటి వారినే వెతుక్కోవాలనే కోరిక కలగడం సహజమే కదా!” (ఆండ్రే మాల్‌రో రాసిన ‘లా కండిషన్ హ్యూమెయిన్’ నుండి బెకెట్ ఉటంకించిన మాట). ఇలాంటి వ్యక్తులు దొరికారని నమ్మిన మర్ఫీ, సీలియాను శాశ్వతంగా వదిలేస్తాడు.

ఇక నీరీ విషయానికి వస్తే, మిస్ కౌనిహాన్ పట్ల అతనికి ఉన్న వ్యామోహం అప్పటికే పూర్తిగా తొలగిపోతుంది. ఇప్పుడు అతను మర్ఫీ కోసం పరితపిస్తుంటాడు—ఒక ప్రత్యర్థిగా కాదు, ఎంతో కాలంగా దూరమైన స్నేహితుడిగా. కూపర్, సీలియా ఎక్కడ ఉంటుందో కనిపెట్టి, “ఒక పురుషుడికి సంబంధించిన స్త్రీ ఎక్కడ ఉంటుందో, అక్కడ ఆ పురుషుడు కూడా త్వరలోనే ప్రత్యక్షమవుతాడు” అని భావించి, ఈ విషయాన్ని వై (Wyhe)కి, మిస్ కౌనిహాన్ కు తెలియజేస్తాడు. వారు ఇద్దరూ నీరీ గదికి చేరుకుని, మర్ఫీ దొరికాడనే వార్తను అతనికి చెబుతారు. ఒక ఆసక్తికరమైన సన్నివేశంలో, ఒకరినొకరు మోసం చేసుకుని, కలిసి నీరీని కూడా మోసం చేసిన ఆ ఇద్దరూ, మర్ఫీని ఉద్దేశించి చమత్కారమైన వ్యాఖ్యలు చేస్తారు. నీరీ మాత్రం వారిద్దరి పట్ల ఒక రకమైన సహనంతో కూడిన తిరస్కార భావాన్ని ప్రదర్శిస్తాడు. మరుసటి రోజు, వారంతా కలిసి టాక్సీలో సీలియా ఉంటున్న చోటికి వెళ్తారు. అక్కడ వారికి తెలిసే నిజం ఏమిటంటే, మర్ఫీ ఇక సీలియాతో కలిసి ఉండటం లేదు. సీలియా ఇప్పుడు ఒక చిన్న గదిలోకి మారింది; ఆ గదిలో అంతకుముందు ఒక వృద్ధ బట్లర్ ఉండేవాడు, అతను తన గొంతు కోసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. రెండు రోజుల తరువాత, మర్ఫీ చనిపోయాడన్న వార్త మెర్సీసీట్ నుండి వస్తుంది. అతను ఏర్పాటు చేయించుకున్న గ్యాస్ పొయ్యి (అతను గానీ, టికిల్‌పెన్నీ గానీ ఆయిల్ స్టవ్ వంటి సురక్షితమైన అవకాశాల గురించి ఆలోచించలేదు, లేదా మరుగుదొడ్లలోని గొలుసులు సులభంగా తికమక పడతాయని గ్రహించలేదు), తన మొదటి విపత్కరమైన రాత్రి విధిని మరియు దానితో పాటు ఆసుపత్రి పట్ల తన బాధ్యతలన్నింటినీ వదిలి, తన అటక గదికి తిరిగి వెళ్ళిన తరువాత పేలిపోయింది. డబ్నర్‌లు కాలిపోయిన శరీరాన్ని గుర్తించడానికి (తన ప్రత్యర్థి మాత్రమే అలా చేయగలదని మిస్ కౌనిహాన్ తీవ్రంగా బాధపడుతుంది) మరియు అతని అవశేషాలను పారవేయడానికి వెళతారు. ఆ అవశేషాలను కాల్చి, ఒక కాగితపు సంచిలో పెట్టి అబ్బే థియేటర్‌కు తీసుకురావాలని మర్ఫీ సీలియాకు రాసిన లేఖలో వీలునామా రాశాడు. డబ్లిన్‌లోని అబ్బే వీధి నుండి, గొప్ప మరియు మంచి లార్డ్ చెస్టర్‌ఫీల్డ్ ‘అవసరమైన ఇల్లు’ అని పిలిచే చోటికి ఏమాత్రం ఆగకుండా వెళ్లారు, అక్కడ వారి అత్యంత సంతోషకరమైన గంటలు గడిచాయి… మరియు నేను కోరుకుంటున్నాను, వీలైతే ఒక ప్రదర్శన జరుగుతున్నప్పుడు వారిపై సంకెళ్ళు వేయాలి, ఇదంతా ఎలాంటి లాంఛనాలు లేదా దుఃఖ ప్రదర్శన లేకుండా జరగాలి.

తన అన్వేషణ నుండి విముక్తి పొందిన నీరీ, వైలీ మరియు మిస్ కౌనిహాన్‌లకు డబ్బు చెల్లించి, వారు వేరే మార్గం లేక చివరికి వివాహం చేసుకోబోతున్నారని మనకు అర్థమవుతుంది. కూపర్, మర్ఫీ అవశేషాలను తీసుకుని, వాటిని వెదజల్లడానికి, వీలునామా రాసిన వ్యక్తి ఉద్దేశించిన చోట కాకుండా, ఒక పబ్లిక్-హౌస్ నేలపై చల్లుతాడు, మరియు సీలియా విచారంతో తన వృత్తికి తిరిగి వెళ్ళవలసి వస్తుంది.

‘మర్ఫీ’ (Murphy) నవలలోని కథాంశం—ఈ సారాంశం ద్వారా తెలిసేదేమిటంటే—కొన్నిసార్లు చాలా అసంభవంగా అనిపిస్తుంది (హ్యూ కెన్నర్ దీని గురించి ప్రస్తావిస్తూ, పాత్రలు ఏదో ఒక లక్ష్యం కోసం ఎంతో గంభీరంగా ప్రయత్నిస్తుంటాయని, ఆ లక్ష్య సాధనలో ‘మర్ఫీ’ ఉండటం ఎంత విచిత్రమో, అంత అనివార్యమని పేర్కొన్నారు). దీనిని సాంప్రదాయ నవలలకు ఒక వ్యంగ్య అనుకరణగా (parody) చూడవచ్చు; కథలోని వివిధ సంఘటనలు ఒకే సమయంలో జరగడాన్ని చాలా సూక్ష్మమైన ఖచ్చితత్వంతో వివరించడం, అలాగే కథలోని భిన్న అంశాలను ఎంతో నైపుణ్యంతో సమన్వయం చేస్తూ పాత్రలన్నింటినీ ఒకే చోటికి చేర్చడం—ఇవన్నీ రచయిత ఉద్దేశపూర్వకంగా చేసిన ప్రయోగాలుగా కనిపిస్తాయి. అంతేకాకుండా, విమర్శనాత్మక దృష్టితో చూసే పాఠకులకు కొన్ని సందేహాలు కలగవచ్చు; ఉదాహరణకు, తన మరణానంతరం తన పార్థివ దేహాన్ని ఎలా చూసుకోవాలో వివరిస్తూ ‘మర్ఫీ’ ఒక వీలునామా రాసి, దానిని సీలియాకు పంపడం ఎలా సాధ్యమైంది?

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -6-11-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Tagged , , , | Leave a comment

స్వామి జ్ఞానానంద జీవిత చరిత్ర.7 వ భాగం.5.11.2

స్వామి జ్ఞానానంద జీవిత చరిత్ర.7 వ భాగం.5.11.26. https://youtu.be/UkBpmUZ37Qk

Posted in రచనలు | Leave a comment

కవికులతిలక మహాకవి కాళిదాసు మేఘసందేశ కావ్యం.3 వ భాగం.5.11.26.

కవికులతిలక మహాకవి కాళిదాసు మేఘసందేశ కావ్యం.3 వ భాగం.5.11.26.

Posted in రచనలు | Leave a comment

సాహిత్య నొబ౩ల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటకకర్త  –శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర

సాహిత్య నొబ౩ల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటకకర్త  –శామ్యూల్ బెకెట్  జీవిత చరిత్ర

జాన్ ఫ్లేచేర్

ముందుమాట

రకరకాలుగా. అంతేకాకుండా, అనేక గ్రంథాలయాల సిబ్బంది పత్రికలను సంపాదించడంలో  అరుదైన విషయాల ఫోటోస్టాట్‌లను అందించడంలో సహాయపడ్డారు:

ఈ విషయంలో నేను లండన్‌కు చెందిన శ్రీ ఎఫ్. లిస్సౌయర్‌కు  ప్రిన్స్‌టన్‌కు చెందిన కుమారి ఆర్. అలెన్‌కు ప్రత్యేకంగా ధన్యవాదాలు తెలియజేయాలనుకుంటున్నాను.

చివరగా నేను నా భార్యకు; టైపింగ్‌లో సహాయం చేసిన నా తల్లికి;  చేతిరాతప్రతిని చదివిన పుస్తకంలోని భాగాలపై విలువైన వ్యాఖ్యలు చేసిన నా సోదరుడికి ఎంతో రుణపడి ఉన్నాను.

గ్రంథసూచిలో సూచించినట్లుగా, బెకెట్ యొక్క ఫ్రెంచ్ అనువాదాలన్నీ ఆయన స్వయంగా చేసినవి లేదా ఇతరుల సహకారంతో చేసినవి, మరియు ఫ్రెంచ్ నుండి చేసిన ఇతర అనువాదాలు నేను స్వయంగా చేసినవి.

జె. ఎఫ్.

సూచించిన విధంగా కాపీరైట్ గల అంశాలను పునరుత్పత్తి చేయడానికి దయతో అనుమతి ఇచ్చినందుకు ఈ క్రింది రచయితలకు మరియు ప్రచురణకర్తలకు ధన్యవాదాలు:

జస్టిన్ నుండి ఒక ఉల్లేఖనం కోసం శ్రీ లారెన్స్ డర్రెల్ మరియు మెస్సర్స్ ఫేబర్ అండ్ ఫేబర్ లిమిటెడ్ వారికి; కలెక్టెడ్ పోయమ్స్‌లోని యాష్-వెన్స్‌డే మరియు ది వేస్ట్ ల్యాండ్ నుండి ఉల్లేఖనాల కోసం శ్రీ టి. ఎస్. ఇలియట్ మరియు మెస్సర్స్ ఫేబర్ అండ్ ఫేబర్ లిమిటెడ్ వారికి; మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్ నుండి ఉల్లేఖనాల కోసం శ్రీ శామ్యూల్ బెకెట్ మరియు మెస్సర్స్ చాట్టో అండ్ విండస్ లిమిటెడ్ వారికి; ప్రౌస్ట్, మర్ఫీ, వాట్, మొల్లాయ్, మలోన్ డైస్, ది అన్‌నేమబుల్, హౌ ఇట్ ఈజ్, ది వల్చర్, ఎన్యూగ్ I మరియు కాస్కాండో II నుండి ఉల్లేఖనాల కోసం శ్రీ బెకెట్ మరియు మెస్సర్స్ జాన్ కాల్డర్ లిమిటెడ్ వారికి; ఉల్లేఖనాల కోసం శ్రీ బెకెట్ మరియు లెస్ ఎడిషన్స్ డి మినిట్, పారిస్ వారికి. మర్ఫీ, మొల్లాయ్, మలోన్ మ్యూర్ట్, యు ఇన్నోమబుల్, నౌవ్యూస్ ఎట్ టెక్స్ట్స్ పౌర్ రియెన్,  కామెంట్ నుండి ఫ్రెంచ్‌లో

ఎవర్‌గ్రీన్ రివ్యూ సంచికలలో మొదట ప్రచురించబడిన అంశాల నుండి ఉల్లేఖనల కోసం మిస్టర్ బెకెట్ మరియు గ్రోవ్ ప్రెస్, ఇంక్., న్యూయార్క్‌కు, అవి.. ఫ్రమ్ యాన్ అబాండన్డ్ వర్క్ (సంపుటి 1, సంచిక 5),

టెక్స్ట్ ఫర్ నథింగ్ I (సంపుటి 5, సంచిక 9), ఫ్రమ్ యాన్ అన్‌అబాండన్డ్ వర్క్ (సంపుటి 4, సంచిక 14), ది ఎండ్ (సంపుటి 4, సంచిక 15) మరియు ది ఎక్స్‌పెల్డ్ (సంపుటి 6, సంచిక 22)5 ఎల్. విట్‌జెన్‌స్టీన్ రచించిన ట్రాక్టాటస్ లాజికో-ఫిలోసోఫికస్ నుండి ఒక ఉల్లేఖన కోసం మెస్సర్స్. రౌట్‌లెడ్జ్ మరియు కేగన్ పాల్ లిమిటెడ్‌కు, మరియు ప్లేటో నుండి ఉల్లేఖనల కోసం పెంగ్విన్ బుక్స్ లిమిటెడ్‌కు: ది లాస్ట్ డేస్ ఆఫ్ సోక్రటీస్, అనువాదం: హెచ్. ట్రెడెన్నిక్.

టౌలౌస్, నూతన సంవత్సరం 1965

అధ్యాయం 1)

“మనలో ఎవరికైతే వికాస క్రమం పూర్తిగా అంతర్గతంగా ఉంటుందో…”

ఎం. ప్రూస్ట్ (M. PROUST)

“…నిజంగా చాలా విచారకరమైన జీవి.”

మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్ (MORE PRICKS THAN KICKS)

1906లో డబ్లిన్ సమీపంలోని ఫాక్స్‌రాక్‌లో, మధ్యతరగతి ప్రొటెస్టంట్ కుటుంబంలో జన్మించిన శామ్యూల్ బార్క్లే బెకెట్, అల్స్టర్‌లోని పోర్టోరా రాయల్ స్కూల్ నుండి 1923లో డబ్లిన్‌లోని ట్రినిటీ కాలేజీకి వెళ్లారు. అక్కడ ‘బెర్క్లీ’ (Berkeley) రచనల సహ-సంపాదకుడైన ఎ. ఎ. లూస్ (A. A. Luce) ఆయనకు ట్యూటర్‌గా ఉండేవారు. ఆయన ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్ మరియు ఇటాలియన్ భాషలను అభ్యసించారు; వరుస పరీక్షలలో సాధించిన విజయాలు ఆయన అసాధారణ విద్యా ప్రతిభను నిరూపించాయి. 1926లో ఆయన ఆధునిక భాషలలో ‘ఫౌండేషన్ స్కాలర్‌షిప్’కు ఎంపికయ్యారు. 1927 చివరలో జరిగిన బి.ఎ. (B.A.) తుది పరీక్షలో, ఆధునిక సాహిత్యంలో ‘ఫస్ట్ క్లాస్ ఫస్ట్ మోడరేటర్’గా నిలిచి, అసాధారణ ప్రతిభకు బహుమతిగా ఇచ్చే స్వర్ణ పతకాన్ని గెలుచుకున్నారు. అప్పటికే ఆయన విద్యా రంగంలోనే స్థిరపడతారని అందరూ భావించారు. ఇందులో భాగంగా, ఆయనకు 50 పౌండ్ల పరిశోధనా బహుమతి లభించింది; ఆ నిబంధనల ప్రకారం, ఆయన ‘యునానిమిస్ట్స్’ (Unanimistes) అనే అంశంపై ఒక పరిశోధనా వ్యాసాన్ని సమర్పించారు.

మోడరేటర్‌షిప్ పరీక్ష ముగిసిన కొద్ది కాలానికే, 1927 డిసెంబర్‌లో ఆయనకు ‘బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్’ (B.A.) పట్టా లభించింది. ఆ తర్వాత 1951 డిసెంబర్‌లో ఆయన ఎం.ఎ. (M.A.) పట్టాను పొందారు. 1928లో మొదటి రెండు సెమిస్టర్ల పాటు బెల్‌ఫాస్ట్‌లోని క్యాంప్‌బెల్ కాలేజీలో బోధించిన ఆయన, ఆ తర్వాత 1928 అక్టోబర్‌లో పారిస్‌లోని ‘ఎకోల్ నార్మల్ సుపీరియర్’ (École Normale Supérieure)లో రెండేళ్ల పాటు ‘లెక్చర్ ఆంగ్లే’ (lecteur anglais – ఇంగ్లీష్ భాషా బోధకుడు)గా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ట్రినిటీ కాలేజీకి మరియు ఎకోల్ నార్మల్‌కు మధ్య ఉన్న మార్పిడి పథకంలో భాగంగా ఈ అవకాశం లభించింది. బెకెట్ దీనిని తన వృత్తిపరమైన ప్రయాణానికి ఒక ప్రాథమిక అడుగుగా భావించారు. బెకెట్ తన గురించి సాధారణంగా అందుబాటులో ఉండే జీవిత చరిత్ర వివరాలకు అదనంగా, ఈ క్రింది సమాచారాన్ని కూడా నాకు అందించారు: కిండర్‌గార్టెన్ – స్టిల్లోర్గన్ (కౌంటీ డబ్లిన్)లోని మిస్ ఐడా ఐస్నర్ అకాడమీ; ప్రిపరేటరీ స్కూల్ – డబ్లిన్‌లోని ఎర్ల్స్‌ఫోర్ట్ హౌస్ స్కూల్ (డే స్కాలర్‌గా); మొదటి విదేశీ పర్యటన – 1926 వేసవిలో ఫ్రాన్స్‌లోని టూర్స్ (Tours); రెండవ పర్యటన – 1927 వేసవిలో ఫ్లోరెన్స్.

శాముయెల్ బెకెట్ నవలలు

1950 సెప్టెంబర్‌లో, ఆయనకు ఒక వృత్తిపరమైన అవకాశం లభించింది. డబ్లిన్‌లో కొత్తగా సృష్టించిన ‘ఫ్రెంచ్ లెక్చరర్’ పదవికి, అలాగే ‘రోమాన్స్ లాంగ్వేజెస్’ ప్రొఫెసర్‌కు సహాయకుడిగా ఆయన ఎంపికయ్యారు. ఈ పదవిలో ఆయన మూడేళ్ల పాటు కొనసాగాల్సి ఉండగా, కేవలం నాలుగు టర్మ్‌ల తర్వాతే—అంటే 1951 డిసెంబర్‌లో—ఆయన రాజీనామా చేశారు. అదే ఏడాది, ‘ప్రూస్ట్’ (Proust) గురించి ఆయన రాసిన అద్భుతమైన విశ్లేషణాత్మక గ్రంథం ‘చాటో అండ్ విండస్’ (Chatto and Windus) ప్రచురణ సంస్థ ద్వారా వెలువడింది. అయినప్పటికీ, బెకెట్ అకడమిక్ వృత్తికి దూరంగా ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నారు. పారిస్‌లో గడిపిన కాలం ఆయనకు జాయిస్‌ను (1928లో ‘లెక్చర్’ పదవిలో చేరినప్పుడు ఆయనను కలిశారు) కలుసుకోవడానికే కాకుండా, జాయిస్‌తో సన్నిహిత స్నేహం కలిగిన చిన్న వర్గంలో ఒకరిగా చేరడానికి కూడా దోహదపడింది. అంతేకాకుండా, ఒక సృజనాత్మక రచయితగా తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించడానికి కూడా ఆ కాలం తోడ్పడింది. ఆయన ప్రచురించిన మొదటి రచనలలో ‘వర్క్ ఇన్ ప్రోగ్రెస్’ (Work in Progress) పై రాసిన వ్యాసం—ఇది ఇప్పుడు బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది—మరియు ‘అజంప్షన్’ (Assumption) అనే చిన్న కథ ఉన్నాయి. ఇవి రెండూ యూజీన్ జోలాస్ సంపాదకత్వంలోని ‘ట్రాన్సిషన్’ (Transition) పత్రిక జూన్ 1929 సంచికలో ప్రచురితమయ్యాయి.

‘అజంప్షన్’ కథ, బెకెట్ రాసిన మొదటి కల్పిత సాహిత్యం (fiction) కావడంతో, ప్రస్తుత అధ్యయనానికి ఇది చాలా ముఖ్యమైనది. ఇది చాలా చిన్న రచన. ఒక అజ్ఞాత యువకుడు, ఒక స్త్రీ చూపిన అంకితభావం అనే ప్రేరణతో, నిర్వాణ స్థితిని పొంది, అనంతమైన కాంతిలో పూర్తిగా లీనమైపోవడం గురించి ఇది సరళంగా చెబుతుంది. ఆ స్థితిలో అతను పక్షులు లేని, మేఘాలు లేని, రంగులు లేని అనంత ఆకాశంతో ఏకమై, పరిపూర్ణమైన తృప్తిని పొందుతాడు.

ఈ మాటలు బెకెట్ రాబోయే కల్పిత సాహిత్యంలో రాబోయే అనేక అంశాలకు నాంది పలికాయి. ‘మర్ఫీ’ (Murphy) తన అంతరాత్మలోని ‘చీకటి’లోకి వెనక్కి తగ్గడం నుండి, ‘ది అన్‌నేమబుల్’ (The Unnamable) తన అస్పష్టమైన అస్తిత్వ శూన్యతను అన్వేషించడం వరకు—వీటన్నింటికీ ఇవి పునాదిగా నిలిచాయి. అయితే, అప్పట్లో ఇవి పెద్దగా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకోలేదు. 1952 ప్రారంభంలో ‘ట్రాన్సిషన్’ (Transition) పత్రిక 21వ సంచికలో ‘సెడెండో ఎట్ క్వైసెండో’ (Sedendo et Quiescendo) అనే గద్య రచన ప్రచురితమయ్యే వరకు ఇది వేచి చూడాల్సి వచ్చింది. ఇందులో ‘బెలాక్వా’ (Belacqua) అనే యువ పాత్ర మొదటిసారిగా పరిచయమైంది. నిజానికి, ఈ రచన ‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ ఉమెన్’ (Dream of Fair to Middling Women) అనే సుదీర్ఘ గ్రంథంలోని ఒక భాగం. దీనిని బెకెట్ 1932 ప్రాంతంలో పారిస్‌లో రాశారు. ఆ తర్వాత దీనిని పక్కన పెట్టి, దీని నుండే ఉద్భవించిన పది చిన్న కథలపై దృష్టి సారించారు. ఈ కథలు 1954 ప్రారంభంలో ‘చాటో అండ్ విండస్’ (Chatto and Windus) ప్రచురణ సంస్థ ద్వారా ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) అనే శీర్షికతో వెలువడ్డాయి. కాబట్టి, 1954లోనే బెకెట్ సృష్టించిన మొదటి కథానాయకుడు ‘బెలాక్వా షువా’ (Belacqua Shuah)కు సంబంధించిన పూర్తి గాథ పాఠకులకు అందుబాటులోకి వచ్చింది.

‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ ఉమెన్’ రచనకు సంబంధించిన టైప్‌స్క్రిప్ట్ ఇప్పటికీ బెకెట్ వద్దే ఉంది. ఆయన ట్రినిటీ కళాశాలలోని తన ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసిన తర్వాత, పారిస్‌లో స్థిరపడకముందు ఐరోపాలోని వివిధ దేశాల్లో పర్యటిస్తున్న కాలంలో దీనిని రచించారు. ఇది రెండు సుదీర్ఘ అధ్యాయాలు కలిగిన నవల. మొదటి అధ్యాయం ప్రధానంగా వియన్నా మరియు పారిస్ నగరాల నేపథ్యంలో సాగుతుంది; ఇందులో ‘స్మెరాల్డినా-రిమా’ (Smeraldina-Rima) మరియు ‘సైరా-కుసా’ (Syra-Cusa) అనే ఇద్దరు స్త్రీల ప్రస్తావన ఉంటుంది. రెండవ అధ్యాయం డబ్లిన్‌లో జరుగుతుంది; ఇందులో కథానాయికగా ‘ఆల్బా’ (Alba) కనిపిస్తుంది. ఆ తర్వాత, ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) సంపుటిలోని నాలుగవ కథగా మారిన ‘ఎ వెట్ నైట్’ (A Wet Night) అనే భాగం ముగింపుతో ఆ పాండలిపి (హస్తప్రతి) ముగుస్తుంది. ఆ పాండలిపిలోని మరో భాగం, 1954 నాటి సంపుటిలో ఎనిమిదవ కథగా చేర్చబడిన ‘ది స్మెరాల్డినాస్ బిల్లెట్ డూ’ (The Smeraldina’s Billet Doux)గా మారింది; అంతేకాకుండా, ఇప్పటికే ప్రచురితమైన ఒక భాగాన్ని కూడా మనం గమనించవచ్చు.

‘బహుశా అప్పటిలోపు మీకు కొంత విశ్రాంతి దొరికితే బాగుంటుందేమో’. ఆ ఇద్దరు కవులు తమకు ఎడమవైపున ఒక భారీ బండరాయిని గమనించారు; దాని నీడలో కొందరు వ్యక్తులు విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నారు. వారిలో ఫ్లోరెన్స్‌కు చెందిన బెలాక్వా (Belacqua) అనే వ్యక్తి, విపరీతమైన అలసటతో, తన తల మోకాళ్ల మధ్యకు వాలిపోయేలా కూర్చుని ఉన్నాడు. డాంటేకు అతను ఎంత సోమరిగా అనిపించాడంటే, సాక్షాత్తూ ‘సోమరితనానికే’ (sloth) అతను సోదరుడేమో అన్నట్లుగా ఉన్నాడు:

piu negligente

che se pigrizia fosse sua serocchia-

బెలాక్వా తన తలను తిప్పి, కళ్లను తన తొడల కంటే పైకి ఎత్తకుండానే, డాంటేను ఉద్దేశించి ఇలా ఎగతాళిగా అన్నాడు:

or va tu su, che se* valente !

ఈ అకస్మాత్తు ప్రవర్తనకు డాంటే చిరునవ్వు నవ్వి, తన పాత స్నేహితుడు నరకయాతన నుండి తప్పించుకున్నాడని తెలిసి సంతోషించానని చెప్పాడు. కవి అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానంగా, బెలాక్వా ఇలా చెప్పాడు: తాను భూమిపై గడిపిన జీవిత కాలాన్ని ఇక్కడ మళ్లీ అనుభవించాల్సి ఉంటుంది; అయితే, దైవానుగ్రహం పొందిన హృదయం నుండి ఎవరైనా తన కోసం ప్రార్థిస్తే తప్ప, తన జాప్యానికి (సోమరితనానికి) విధించిన ఈ శిక్ష నుండి తనకు విముక్తి లభించదు. సంపాదకుడు నటాలినో సపెగ్నో (Natalino Sapegno) పేర్కొన్నట్లుగా, బెలాక్వాకు ఉన్న ‘తెలివితేటలు’ (Vintelligenza di Belacqua) — కొంతవరకు క్లిష్టమైనవి, నిష్ఫలమైనవి అయినప్పటికీ, సహజంగానే సజీవమైనవి — బెకెట్‌ను ఎంతగా ఆకర్షించాయంటే, ఆయన రాసిన ‘మర్ఫీ’ (Murphy), ‘మోలోయ్’ (Molloy), మరియు ‘కామా సె’ (Comment C’est) వంటి రచనల్లో బెలాక్వా పాత్ర మళ్లీ కనిపిస్తుంది. ‘లౌకిక కార్యాల్లోనూ, ఆధ్యాత్మిక కార్యాల్లోనూ కూడా అత్యంత సోమరిగా ఉండేవాడు’ అనే సంప్రదాయాన్ని బెకెట్ అలాగే కొనసాగించారు. ఆయన సృష్టించిన బెలాక్వా పాత్ర ‘స్వతహాగానే పాపభూయిష్టమైన సోమరితనంతో నిండి, అందులోనే కూరుకుపోయి’ ఉంటుంది.

అతను ఎటువంటి శ్రమ చేయకుండా, ఒక ఆదాయంపై ఆధారపడి సోమరిగా జీవిస్తుంటాడు. ఆ ఆదాయం చాలా స్వల్పమైనదే అయినప్పటికీ, కష్టపడకుండా వచ్చినది కావడం వల్ల దానికి ఒక ప్రత్యేకమైన హోదా (distinction) ఉంటుంది. ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) పుస్తకం చాలా ఏళ్లుగా ముద్రణలో లేదు; ఈ వ్యాసం రాసే సమయానికి కూడా దీనిని తిరిగి ముద్రించే ఉద్దేశం ఏదీ ప్రకటించబడలేదు. కాబట్టి, ముందుకు సాగే ముందు ఈ పుస్తకంలోని కథాంశాల గురించి కొంత వివరంగా తెలియజేయడం అవసరమనిపిస్తోంది. ఆ తర్వాత, ‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ విమెన్’ (Dream of Fair to Middling Women) అనే రచనలోని కథను క్లుప్తంగా వివరిస్తాను. ఆపై, ఈ రెండు రచనల్లోని కథానాయకుడిని మరియు వాటిలోని ప్రధానాంశాలను కలిపి విశ్లేషిస్తాను.

ఈ సంపుటిలోని మొదటి కథ అయిన ‘డాంటే అండ్ ద లాబ్‌స్టర్’ (Dante and the Lobster)లో, డబ్లిన్ నగరంలో ఉన్న బెలాక్వా అనే యువకుడిని మనం చూస్తాం. అతను ‘చంద్రుడికి సంబంధించిన మొదటి కాంటో’ (canti)లో చిక్కుకుపోయి, డాంటే రాసిన ‘పారడిసో’ (Paradiso)లోని రెండవ కాంటోను అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంటాడు. అందులో, చంద్రునిపై ఉండే మచ్చల మూలాల గురించి డాంటే చెప్పిన సిద్ధాంతాన్ని బీట్రిస్ ఖండిస్తుంది. ఈ భాగాన్ని అర్థం చేసుకోవడం కష్టమని భావించిన బెలాక్వా, మధ్యాహ్నం కావడంతో ఆ ప్రయత్నాన్ని వదిలేసి, తన భోజన తయారీపై దృష్టి సారిస్తాడు. అతని భోజన తయారీ చాలా విచిత్రంగా ఉంటుంది: అతను రెండు రొట్టె ముక్కలను టోస్టర్‌పై ఉంచి, అవి పూర్తిగా నల్లబడేలా కాల్చుతాడు. ఆ తర్వాత, వాటిపై ‘సావోరా’ (Savora), ఉప్పు మరియు కాయెన్ మిరప పొడితో చేసిన ఘాటైన మిశ్రమాన్ని దట్టంగా పూస్తాడు. ఆ ఘాటైన రుచి అతనికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. భోజనం చేయడానికి పబ్ (రెస్టారెంట్)కు వెళ్లే దారిలో, అతను ఒక చిన్న కిరాణా దుకాణంలో ‘గోర్గోంజోలా’ (Gorgonzola) చీజ్‌ను కొనుగోలు చేస్తాడు; దీనిని ఆ ఘాటైన రొట్టె ముక్కల మధ్య ఉంచి శాండ్‌విచ్‌లా చేసుకుంటాడు.

పబ్ నుండి బయటకు వచ్చిన తర్వాత, అతను చేపల దుకాణానికి వెళ్లి, తన అత్తగారు కోరిన ‘లాబ్‌స్టర్’ (ఒక రకమైన సముద్రపు జీవి)ను తీసుకుంటాడు. ఆ తర్వాత, ‘స్కూల్ ఆఫ్ లాంగ్వేజెస్’కు వెళ్లి, సిగ్నోరినా అడ్రియానా ఒట్టోలెంగి దగ్గర ఇటాలియన్ భాషా పాఠాన్ని నేర్చుకుంటాడు. పాఠం పూర్తయ్యాక, అతను ఆ లాబ్‌స్టర్‌ను ఇంటికి తీసుకువెళ్తాడు. అప్పుడు అతనికి ఒక భయంకరమైన విషయం తెలుస్తుంది—అదేమిటంటే, లాబ్‌స్టర్లు చాలా తాజాగా ఉన్నప్పుడు ఇంకా ప్రాణాలతోనే ఉంటాయి, అవి వండే పాత్రలో వేసినప్పుడు మాత్రమే చనిపోతాయి. ఈ విషయం తెలిసి అతను భయాందోళనకు గురవుతాడు; అతని ఆచరణాత్మక దృక్పథం కలిగిన అత్తకు మొదట ఇది అర్థం కాక అయోమయానికి లోనవుతుంది, ఆపై ఆమెకు చిరాకు కలుగుతుంది.

రెండవ కథలో, ఫింగాల్‌లోని బెలాక్వా తన స్నేహితురాలు విన్నీని డబ్లిన్ శివార్లలో ఉన్న ‘హిల్ ఆఫ్ ద వోల్వ్స్’ (తోడేళ్ల కొండ) వద్దకు తీసుకువెళ్తాడు. అక్కడ వారు ఫింగాల్ ప్రాంతాన్ని, ముఖ్యంగా పోర్ట్రేన్ మానసిక చికిత్సాలయాన్ని (Portrane Lunatic Asylum) చూస్తారు. తన హృదయం ఆ మానసిక చికిత్సాలయంలోనే ఉందని బెలాక్వా చెబుతాడు. విన్నీ కూడా తన స్నేహితుడైన ఒక వైద్యుడి గురించి ప్రస్తావిస్తుంది…

పోర్ట్రేన్‌లో తన ప్రాణ స్నేహితుడైన అతను ఉండటంతో, వారు అక్కడికి వెళ్ళడానికి అంగీకరించారు.

కానీ, సైకిల్‌ను ఏమాత్రం వదులుకోలేని బెలాక్వా,

ఒక వ్యవసాయ కూలీ తెలివి తక్కువగా అందరి కళ్ళకు కనిపించే చోట వదిలిపెట్టిన సైకిల్‌ను దొంగిలించి, తన విన్నీ సైకిల్‌ను ఆమె స్నేహితుడైన డాక్టర్ షోల్టోకు అప్పగించాడు.

బెలాక్వా పూర్తి వేగంతో మిస్టర్ టేలర్ పబ్‌కు పరుగెత్తుతాడు, అక్కడ అతను త్వరలోనే ‘మిస్టర్ టేలర్‌కు నచ్చని విధంగా తాగుతూ, నవ్వుతూ’ ఉంటాడు.

బెలాక్వా నిజానికి సంతోషంగా ఉన్నది తన స్నేహితురాలిని కోల్పోయి, తన సైకిల్‌ను గెలుచుకున్నప్పుడు మాత్రమే.

లూస్ అనే మహిళ అతన్ని తన ఇంట్లోకి తీసుకువెళ్ళినప్పుడు, దాని ఫలితంగా తన సైకిల్ పోయిందని తెలుసుకుని మొల్లాయ్ అసంతృప్తి చెందినంత సంతోషంగా అతను ఉంటాడు.

తరువాతి కథలో, డింగ్-డాంగ్ బెలాక్వా తన సొంత నగరం చుట్టూ చేసిన సంచారాలను, మరియు అతను ‘ఇంటికి నడిచి ప్రపంచాన్ని ఆస్వాదించడం ప్రారంభించడానికి ముందు, తన ఏకాంతవాదం యొక్క చివరి దశకు జీవం పోసిన’ విహారయాత్రలను వివరిస్తాడు. ఈ విహారయాత్రలలో ఒకదానిలో, అంటే ‘వెళ్లి తిరిగి వచ్చే బూమరాంగ్‌ల’ వంటి వాటిలో, అతను సాధారణంగా ‘రూపాంతరం చెంది, పూర్తిగా మారిపోయి’ తిరిగి వస్తాడు; అతను దాదాపుగా ‘ఇమిటేషన్’ రచయితకు పూర్తి వ్యతిరేకంగా ఉంటాడు! ఒక పబ్ (మద్యపానశాల)లో, బెలాక్వాను ఒక వింత మహిళ సమీపిస్తుంది. ఆమె అతనికి స్వర్గంలో నాలుగు స్థలాలను ఆరు పెన్నీలకు అమ్ముతుంది. బెలాక్వాకు సందేహాలు ఉన్నా, అతను అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినా ఆమె వినదు. “యేసు, ఆయన పవిత్ర మాత మిమ్మల్ని కాపాడాలి” అని ఆమె స్పష్టంగా అంటుంది. దానికి బెలాక్వా, “ఆమెన్” అని సమాధానమిస్తాడు.

తర్వాతి కథ (‘ఎ వెట్ నైట్’) మొదలయ్యే సమయానికి క్రిస్మస్ పండుగ వస్తుంది. బెలాక్వాను (అల్బాతో పాటు) మిస్ కాలెకెన్ ఫ్రికా అనే మహిళ మేధావుల కోసం ఏర్పాటు చేసిన ఒక కాక్‌టెయిల్ పార్టీకి ఆహ్వానిస్తుంది. అయితే, పార్టీకి వెళ్లే ముందు ఒక సాధారణ పబ్‌లో బాగా మద్యం సేవించాలని బెలాక్వా నిర్ణయించుకుంటాడు. అక్కడ ఒక పోలీసుతో అతనికి గొడవ జరుగుతుంది. ఆ తర్వాత, మంచులా కురిసే వర్షంలో తడిసి ముద్దవ్వడాన్ని ఒక రకమైన వేదనతో కూడిన ఆనందంగా అనుభవిస్తాడు. చివరకు, పూర్తిగా తడిసిన స్థితిలోనే పార్టీ జరుగుతున్న చోటికి చేరుకుంటాడు. అక్కడ తన దుస్తులను ఆరబెట్టుకునేంత సేపు మాత్రమే ఉంటాడు. ఆ పరిసరాల్లోని కృత్రిమత్వాన్ని చూసి తీవ్ర వేదనకు లోనవుతాడు – “నైటర్ (క్షార లవణం) మీద వెనిగర్ పోసినట్లుంది” అని విలపిస్తాడు. అప్పుడే అల్బా అతన్ని తన ఇంటికి తీసుకువెళ్లమని కోరుతుంది. అక్కడ అతను కొంత విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు, మద్యం సేవిస్తాడు, కన్నీళ్లు కార్చుకుంటాడు; అల్బా తన వేళ్లతో అతని జుట్టును నిమురుతుంది. ఆ తర్వాత, మళ్ళీ బయటి ప్రపంచంలోకి అడుగుపెడతాడు. అక్కడ అప్పటికే వర్షం ఏకధాటిగా, నిరాశాజనకంగా కురుస్తూనే ఉంటుంది. తీవ్రమైన కడుపునొప్పితో అతను ఫుట్‌పాత్‌పై పడిపోగా, అక్కడికి వచ్చిన పోలీసు అతన్ని అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోమని హెచ్చరిస్తాడు.

దీని తర్వాత ‘లవ్ అండ్ లెథె’ అనే హాస్యభరితమైన ఘట్టం వస్తుంది. ఇందులో బెలాక్వా మరియు రూబీ టఫ్ అనే అవివాహిత మహిళ కలిసి ఆత్మహత్య చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటారు. కానీ, ఆ ప్రయత్నం పూర్తిగా విఫలమై, వారిద్దరూ మరణానికి బదులుగా వివాహ బంధంలో చిక్కుకుంటారు. అయితే, బెలాక్వా తనను తాను ఇలా ఓదార్చుకుంటాడు…

ఆరవ కథ అయిన ‘వాకింగ్ అవుట్’ (Walking Out)లో, బెలాక్వా తనదైన విచిత్ర శైలిలో లూసీని ప్రేమిస్తుంటాడు. వివాహం తర్వాత ఆమెకు ఒక ‘సిసిస్బియో’ (cicisbeo – వివాహిత మహిళకు ఉండే ప్రియుడు లేదా తోడుగా ఉండే పురుషుడు) ఉండాలని, తద్వారా వారి వైవాహిక జీవితాన్ని ‘వ్యభిచారానికి అనుమతి ఇచ్చే పునాది’ (solid basis of cuckoldry) మీద నిర్మించుకోవాలని ఆమెను ఒప్పించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. లూసీ ఈ వింత ప్రతిపాదనను పదేపదే తిరస్కరిస్తుంది. అయితే, త్వరలోనే ఒక ప్రమాదంలో ఆమె తీవ్రంగా గాయపడి అంగవైకల్యానికి గురవుతుంది. (ఈ ప్రమాదానికి ముందే, బెలాక్వా ఒక ‘పీపింగ్ టామ్’ — అంటే ఇతరుల లైంగిక కార్యకలాపాలను రహస్యంగా చూసి ఆనందించే వ్యక్తి — అని, అతనికి తన సొంత లైంగిక జీవితం కంటే ఇతరుల జీవితాలే ఎక్కువ ఆసక్తికరంగా ఉంటాయని ఆమె గ్రహిస్తుంది). ఈ ప్రమాదం వల్ల, వారిద్దరూ వివాహం చేసుకుని ఎంతో సంతోషంగా జీవిస్తారు; ఇక ‘సిసిస్బియో’ ప్రస్తావన ఎప్పటికీ రాదు. “ఆమె పెద్ద కళ్ళలో అతనికి ఈ ప్రపంచం కంటే మెరుగైన ప్రపంచాలు కనిపిస్తాయి; ఒకప్పుడు ఆమెకు జీవితంలో మంచి స్థానం దక్కుతుందని ఆశలు ఉండేవి, కానీ ఆ పాత రోజులను గురించి వారు ఎప్పుడూ ప్రస్తావించుకోరు.”

తర్వాతి కథకు ‘వాట్ ఏ మిస్‌ఫార్చ్యూన్’ (What a Misfortune – ఎంత దురదృష్టం) అని పేరు. ఈ పదాన్ని బెకెట్ ‘కాండిడా’ (Candida) అనే నాటకం నుండి తీసుకున్నాడు. దీనిని అతను ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు ఉపయోగించాడు; ఇటాలియన్ భాషలో ‘చె షియాగురా’ (Che sciagura – 1929లో ప్రచురితమైన ఒక చిన్న రచనకు ఇదే పేరు) అని, ఫ్రెంచ్ భాషలో ‘కెల్ మాలర్’ (quel malheur – ‘మలోన్ మూర్’ (Malone meurt) నవలలో) అని పేర్కొన్నాడు. విచిత్రమేమిటంటే, ఈ పేరుతో ఉన్న కథలో, లూసీ మరణం తర్వాత బెలాక్వా ‘థెల్మా బాగ్స్’ అనే యువతిని వివాహం చేసుకుంటాడు. ఈ ఘట్టం చాలా హాస్యభరితంగా, వ్యంగ్యంతో కూడి ఉంటుంది. దీని తర్వాత…

స్మెరాల్డినా రాసిన ఒక ప్రేమలేఖ వస్తుంది. ఇందులో అక్షర దోషాలు ఉన్నప్పటికీ, ఆమె రాసిన ఆ ‘బిల్లెట్ డూ’ (Billet Doux – ప్రేమలేఖ) యథాతథంగా, పూర్తిగా ఇవ్వబడింది. ఆ తర్వాత వచ్చే ‘ఎల్లో’ (Yellow) అనే కథలో, బెలాక్వా ఒక నర్సింగ్ హోమ్‌లో ఉంటాడు. తన మెడ వెనుక ఉన్న కణితికి శస్త్రచికిత్స చేయించుకోవడానికి ముందు అతను ధైర్యాన్ని కూడగట్టుకుంటుంటాడు; ఈ కథ చివరలో అతను చాలా హాస్యాస్పదమైన రీతిలో మరణిస్తాడు. మత్తుమందు ప్రభావంతో ఉన్న స్థితిలో… చివరి కథలో—దీనికి వ్యంగ్యంగా పేరు పెట్టారు—స్మెరాల్డినా (ఈమె బెలాక్వాకు మూడవ భార్య అని, ఇప్పుడు అతని మరణానంతరం వితంతువుగా మిగిలిందని ఇక్కడ మొదటిసారిగా తెలుస్తుంది; ఇంతకుముందు భార్య థెల్మా హనీమూన్ సమయంలోనే మరణించి ఉంటుంది), మరియు అతని ప్రాణ స్నేహితుడు క్యాపర్ (‘హేరీ’) క్విన్ కలిసి అతనికి అంత్యక్రియలు నిర్వహిస్తారు. ఆ తర్వాత, వారు కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించడానికి బయలుదేరుతారు. అప్పుడు స్మెరాల్డినా, “బహుశా మన ప్రియమైన బెలాక్వా కూడా ఇదే కోరుకుని ఉంటాడు” అని గొణుగుతుంది. “ప్రపంచంలో ఇలాగే జరుగుతుంటుంది” అనే రచయిత యొక్క వ్యంగ్య వ్యాఖ్యతో ఈ పుస్తకం ముగుస్తుంది.

ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, కాలక్రమానుసారంగా అమర్చబడిన ఈ పది కథల మధ్య స్పష్టమైన అనుసంధానం ఉండదు (ఒక కథ నుండి మరొక కథకు మారేటప్పుడు అకస్మాత్తుగా మార్పులు కనిపిస్తాయి). అయినప్పటికీ, మొత్తం పుస్తకం చాలా జాగ్రత్తగా రూపొందించబడింది. శైలి, ఇతివృత్తం మరియు ధోరణి పరంగా భిన్నంగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ భాగాలు అన్నీ కలిసి ఒక వ్యక్తి జీవితం గురించి సమగ్రమైన చిత్రాన్ని అందిస్తాయి. (ఫ్రెంచ్ ‘నూవెల్స్’ (Nouvelles) ప్రక్రియలో కూడా ఇలాగే అనేక చిన్న చిన్న దృశ్యాలను కలిపి ఒక వ్యక్తి జీవితాన్ని ఆవిష్కరించే పద్ధతి కనిపిస్తుంది.) అంతేకాకుండా, ‘మోర్ ప్రిక్స్ అండ్ కిక్స్’ (More Pricks and Kicks) పుస్తకం అంతటా ఒక ప్రత్యేకమైన, విస్తృతమైన సూచనలు (allusions) మరియు వ్యంగ్యోక్తులు (verbal irony) కనిపిస్తాయి. ఇది అత్యుత్తమ స్థాయిలో ఉన్నప్పుడు, చమత్కారమైన మరియు ఆలోచింపజేసే గద్యంగా మారుతుంది. కానీ, ఇది అధ్వాన్నంగా ఉన్నప్పుడు, కేవలం పాండిత్య ప్రదర్శనగా (pedantry) మాత్రమే మిగిలిపోతుంది; సరళమైన వ్యక్తీకరణలను అహంకారంతో తిరస్కరించి, అర్థం చేసుకోవడానికి కష్టమైన శైలిని ఎంచుకోవడం ద్వారా, ఆలోచనలోని శూన్యతను లేదా సాధారణత్వాన్ని కప్పిపుచ్చే ప్రయత్నం చేస్తుంది. అయితే, ‘మోర్ ప్రిక్స్ అండ్ కిక్స్’లో ఈ శైలి ఎప్పుడూ అంత అధ్వాన్నంగా ఉండదని చెప్పాలి. ఇక్కడ వాడిన సూచనలు, ప్రతిధ్వనులు మరియు గుర్తించబడని ఉల్లేఖనాలకు తరచుగా తగిన సమర్థన ఉంటుంది. మార్చబడిన లేదా వ్యంగ్యంగా అనుకరించబడిన రూపం, శ్రద్ధగల పాఠకుడికి నిరంతరం తమను తాము ప్రదర్శించుకుంటుంది. (గతకాలపు సాహిత్యం మరియు చారిత్రక, భౌగోళిక సమాచారానికి సంబంధించిన సూచనలను ఈ విధంగా క్రమపద్ధతిలో ఉపయోగించడం విషయంలో ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ను కనీసం దూరంగానైనా పోల్చగల ఏకైక రచన ‘ది వేస్ట్ ల్యాండ్’, అయితే, వాస్తవానికి, దాని ఉద్దేశ్యం పూర్తిగా భిన్నమైనది.) ఇక్కడ ఒక సాధారణ భాగం ఉంది, దానిలోని కొన్ని ప్రతిధ్వనులు సూచించబడ్డాయి:

బోవ్రిల్ సలోమీగా మారాడు, అనుకున్నాడు బెలాక్వా, మరియు టామీ మూర్ అక్కడ తన తలను భుజాలపై పెట్టుకుని ఉన్నాడు. సందేహం, నిరాశ [బన్యన్] మరియు పీడించడం,

వీటన్నింటిలో గొప్పదానికి నా స్నానపు కుర్చీని [ఎమర్సన్] కట్టాలా? . . .

సంచార సంవత్సరాలు ఒక నిద్ర మరియు ఒక మరచిపోవడం [వర్డ్స్‌వర్త్], ఆ గర్వించదగిన నిర్జీవ స్థానం, . . . తరువాత ఎక్కడికి? ఏ లైసెన్స్ ఉన్న ప్రదేశానికి? మొదట, ద్వారపాలకుడు బాగా లేచి ఉన్న చోటికి; మరియు కవులు మరియు రాజకీయ నాయకుల [స్విఫ్ట్] వ్యర్థభూమిలో చివరి వర్షపు మేఘంలా ఒంటరిగా,

రెండవది. . . .

‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ విమెన్’ కూడా దాదాపు ఇదే ధోరణిలో వ్రాయబడింది, మరియు దానిలోని ప్రధాన సంఘటనలను ఈ విధంగా సంగ్రహించవచ్చు:

బెలాక్వా కార్లైల్ రేవు నుండి స్మెరాల్డినాకు ఇప్పుడే వీడ్కోలు పలికాడు. ఆమెను అతను ఇటీవలే కలిశాడు, కానీ ఆమెతో అతను గాఢంగా ప్రేమలో పడ్డాడు. ఆమె సంగీతం అభ్యసించడానికి వియన్నాకు వెళ్ళింది, మరియు ఆ తర్వాత కొద్దికాలానికే బెలాక్వా, స్మెరాల్డినాను అనుసరించడానికి తన ప్రియురాలిని విడిచిపెట్టాడు. ఆ ప్రియురాలు ‘ఉద్వేగభరితమైన క్వేకర్’ యొక్క దోపిడీ స్వభావం గల మసోకిజంను ఎక్కువగా కలిగి ఉంది. అయితే, వియన్నాలో అతను ఉన్న సమయంలో ఒక ఉదయం, ఒక విపత్తు సంభవిస్తుంది:

ఆ నిర్దాక్షిణ్యమైన, తృప్తిలేని, ఈసారి ఆమె ఉదయం వల్ల ఉత్తేజితుడైన…

ఆమె అతడిని తన వలలో వేసుకుని, టీ తాగిన తర్వాత అతడిపై అత్యాచారం చేసింది. నిజానికి, ఈ వ్యవహారాన్ని ఎంతో సున్నితమైన, సూక్ష్మమైన పద్ధతుల్లో—వంద రకాలుగా—అశ్లీలతకు తావులేకుండా, పవిత్రంగా ఉంచాలని బెలాక్వా (Belacqua) బలంగా కోరుకున్నాడు.

ఈ విపత్కర పరిస్థితిలో బెలాక్వా చేయగలిగింది ఒక్కటే: తన మనసులోనే ‘సూర్యుడు మరణించాడు’ (le soleil est mort) అని అనుకోవడం. ఆ క్షణం నుండే వారి బంధం క్రమంగా క్షీణించడం మొదలైంది:

వారి మధ్య విభేదాలకు, విడిపోవడానికి ఎప్పుడూ అదే కారణమయ్యేది… ఒకరోజు సహనం కోల్పోయిన బెలాక్వా ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: “దేవుడి మీద ఒట్టు, ఇంకొకడిని ప్రేమికుడిగా ఎంచుకుని, నన్ను పూర్తిగా మోసగించి, నీలోని కామవాంఛను తీర్చుకోకూడదా? నన్ను నా సొంత మరణం, నా సొంత ఆనందాల ప్రపంచంలో ప్రశాంతంగా వదిలేయలేవా?”

అయినప్పటికీ, వారు పూర్తిగా విడిపోకుండా జాగ్రత్త పడ్డారు. బెలాక్వా పారిస్‌కు బయలుదేరాడు; ఎందుకంటే, ఆమెకు దూరంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే అతను ఆమెను పరిపూర్ణంగా ప్రేమించగలడు:

అతను ఆమెను తన కౌగిలిలో బంధించుకున్నప్పుడు కాదు, అలాగని ఆమెకు దూరంగా ఉండి, ఆమె శ్వాసను, ఆమె ఉనికిని కేవలం అనుభూతి చెందుతున్నప్పుడు కూడా కాదు—ఎప్పుడైతే అతను ఏకాంతంగా, నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని, ఆమె స్ఫూర్తితో ఏదైనా దృశ్యాన్ని ఊహించుకుంటాడో, లేదా ఆమెను ఉద్దేశించి ఒక కవిత రాస్తాడో—అంటే, తన అంతరాత్మలోని లోతుల్లో ఆమె కదలికలను ఒక వాస్తవికతగా అనుభూతి చెందుతాడో—అప్పుడే అతను ఆమెను తన దైవ దృష్టిలో పూర్తిగా, నిజంగా పొందినట్లు లెక్క.

పారిస్‌లో, ‘సైరా-కూసా’ (Syra-Cusa) అనే మహిళ బెలాక్వా పట్ల—అంటే ఒక విఫల వ్యక్తిత్వం, అపజయానికి ప్రతిరూపంలాంటి ఆ వ్యక్తి పట్ల—ఎంతగానో ఆకర్షితురాలైంది; ఇది ఎలా ఉందంటే, చంద్రుడు ఎండిమియన్ (Endymion) పట్ల చూపిన అనురాగం లాంటిది. కానీ బెలాక్వా ఆమెకు ఇచ్చినదల్లా తన దగ్గరున్న ‘దాంతే’ (Dante) పుస్తకాన్ని మాత్రమే.

అదొక అద్భుతమైన పుస్తకం, అతనికి ఎంతో ఇష్టమైనది. ఒకప్పుడు ఎంతో ప్రమాదానికి గురయ్యే అవకాశం ఉన్నా, పుస్తకాల అరల నుండి దొంగిలించి మరీ తెచ్చుకున్న పుస్తకం అది. అందులో అతను, ఆ గ్రంథం నుండే సేకరించిన కొన్ని వాక్యాలతో ఒక ప్రత్యేకమైన అంకితభావ సందేశాన్ని రాసి ఇచ్చాడు. స్మెరాల్డినా రాసిన ప్రేమలేఖ (ఇది ఇక్కడ ‘కల’లో కనిపిస్తుంది) అందిన తర్వాత, బెలాక్వా వియన్నాకు వెళ్లాల్సిన సమయం వస్తుంది. కాలేయ సంబంధిత తీవ్ర అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నప్పటికీ అతను అక్కడికి వెళ్తాడు. అయితే, అతను అనారోగ్యంతో రావడాన్ని స్మెరాల్డినా అసహ్యించుకుంటుంది. వారి మధ్య సంబంధం క్రమంగా క్షీణిస్తూ వస్తుంది. చివరకు నూతన సంవత్సర వేడుకల రాత్రి, బెలాక్వా ఆమెను మరొక వ్యక్తికి వదిలేసి, ఆమె తండ్రితో కలిసి ఒక వేశ్య వద్దకు వెళ్తాడు (“నా దగ్గర అబ్రహం ఒడికి—అంటే స్వర్గానికి—వెళ్లే చిరునామా ఉంది” అని అతను అంటాడు). మరుసటి రోజు నాటికి, వారిద్దరి మధ్య బంధం పూర్తిగా ముగిసిపోయిందని స్పష్టమవుతుంది. “అన్నీ ఒక అద్భుత కథలా ముగియడం ఎంత విచిత్రం!”

“అత్యంత అపరిశుభ్రమైన సందర్భాలను కూడా… అలా మార్చవచ్చు,” అని బెకెట్ వ్యంగ్యంగా వ్యాఖ్యానిస్తారు.

నవలలోని రెండవ అధ్యాయంలో, బెలాక్వా డబ్లిన్‌కు తిరిగి వస్తాడు. అక్కడ అతను ‘ఆల్బా’ను కలుసుకుని, ఆమెతో అనేక సన్నిహిత మరియు విజ్ఞతతో కూడిన సంభాషణలు జరుపుతాడు (అయితే, రచయిత నొక్కి చెప్పినట్లుగా, వీటిలో శారీరక సంబంధానికి తావులేదు). ఆల్బా—ఆరోగ్యం సరిగా లేని, అలసిపోయిన వ్యక్తి అయినప్పటికీ, గొప్ప వ్యక్తిత్వం కలిగిన మహిళ—బెలాక్వాకు నచ్చుతుంది; అలాగే బెలాక్వా కూడా ఆమెకు నచ్చుతాడు. ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) లో లాగే, వారు ఎరికా ఇచ్చిన విందు నుండి కలిసి బయలుదేరి, ఆమె ఇంట్లో కలిసి పానీయం సేవిస్తారు. ఆ తర్వాత బెలాక్వా అక్కడి నుండి బయటకు వస్తాడు (“అతను రాత్రంతా అక్కడే ఉండిపోతాడని మీరు అనుకోలేదు కదా!” అని రచయిత వ్యాఖ్యానిస్తారు). ఇంటికి వెళ్లే దారిలో అతనికి ఒక పోలీసుతో ఘర్షణ జరుగుతుంది. ఈ దశతోనే ఈ హస్తప్రతి ముగుస్తుంది.

ఈ రెండు రచనలు ప్రధానంగా డబ్లిన్ నగర నేపథ్యంలో సాగుతాయి మరియు ఆ నగర వాతావరణంతో నిండి ఉంటాయి: వీధుల పేర్లు, వంతెనల పేర్లు, నది, కాలువ, కళాశాల, స్మారక చిహ్నాలు—ఇలాంటివన్నీ పదేపదే కనిపిస్తుంటాయి. సంభాషణల మధ్యలో ఆ నగరానికి చెందిన ప్రత్యేక యాస వినిపిస్తుంది; అలాగే, అక్కడ ఉండే సామాన్య ప్రజల విడిది కేంద్రాల (పబ్స్) వాతావరణం కూడా అనుభవంలోకి వస్తుంది. అక్కడ కనిపించే వ్యక్తులు—”కఠినమైన స్వభావం ఉన్నా, దయగల హృదయం కలిగిన వారు”—ప్రధానంగా రేవు కార్మికులు, రైల్వే ఉద్యోగులు మరియు ప్రభుత్వ భృతిపై ఆధారపడి జీవించే అస్పష్టమైన వ్యక్తుల నుండి వచ్చిన వారు. డబ్లిన్ నగరంలోని శ్రామిక ప్రజలను బెలాక్వా (Belacqua) ఇష్టపడతాడు; తన సొంత వర్గానికి చెందిన ‘అదుపులేని మూర్ఖులు’, ‘కళా పిపాసులు’ (aesthetes), మరియు ‘చేతకాని వ్యక్తుల’ కంటే వీరి సాంగత్యాన్నే అతను కోరుకుంటాడు. అయితే, అతను వీరిని కొంత దూరంగా ఉండి మాత్రమే ఆప్యాయంగా గమనిస్తుంటాడు. ఎందుకంటే, వారి దృష్టిలో బెలాక్వా ఒక బయటి వ్యక్తి: అతను ఏ పనీ చేయని సోమరి, విద్యావంతుడు, పైగా ఒక ప్రొటెస్టంట్—అంటే, వారి దృష్టిలో ఒక ‘నీచమైన, తక్కువ స్థాయి ప్రొటెస్టంట్ మేధావి’. కాబట్టి, జేమ్స్ జాయిస్ రాసిన ‘యులిసెస్’ (Ulysses) నవలలో కనిపించే డబ్లిన్ నగర జీవనశైలి, అంటే—ప్రత్యేకమైన ఆచారాలు, హాస్యం, పురాణగాథలతో కూడిన ఒక సమాజంలో తాము భాగమనే భావన—ఇక్కడ కనిపించదు. ఈ పుస్తకాలలో నగరాన్ని, నగరవాసులను ఒక నిర్దిష్ట దూరం నుండే పరిశీలిస్తారు. ఒక ప్రొటెస్టంట్ ఐరిష్ వ్యక్తి రాసిన రచనలో ఇది ఆశ్చర్యకరమేమీ కాదు; కానీ, ఇక్కడ కనిపించే పరాయీకరణ (alienation) భావనను కేవలం మతం లేదా సామాజిక వర్గంతో మాత్రమే వివరించలేము. బెలాక్వా కేవలం ‘చర్చి ఆఫ్ ఐర్లాండ్’కు చెందిన మధ్యతరగతి సభ్యుడు మాత్రమే కాదు; అతను బెకెట్ (Beckett) సృష్టించిన పాత్రలలో మొదటివాడు. ఇటువంటి పాత్రల ప్రవాస జీవితం కాలక్రమేణా మరింత బాధాకరంగా మారుతూ వస్తుంది. నిజానికి, బెకెట్ రాసిన ‘నువెల్స్’ (Nouvelles – చిన్న కథల సంపుటి) లోని బహిష్కరించబడిన పాత్రలకు, బెలాక్వా ఒక సహజమైన పూర్వ రూపం అని చెప్పవచ్చు.

ఉదాహరణకు, ఫింగల్‌లోని డాక్టర్ షోల్టో, ఇతని వ్యక్తిత్వం గురించి ఒక ‘సంక్షిప్త వ్యంగ్య వివరణ’ ఇచ్చే అవకాశం ఉంది. అది బహుశా ఇలా సాగుతుంది: ఇతను ‘తెల్లబడిన లావుపాటి వ్యక్తి’, దాదాపు బట్టతల ఉన్నవాడు, కళ్లద్దాలు ధరిస్తాడు (వాటిని రుద్ది శుభ్రం చేయడంలో అతనికి ఎంతో ఆనందం!). ఇతను మరీ పొడవైన వ్యక్తి కాడు (స్మెరాల్డినా ఇతని కంటే పొడవుగా ఉంటుంది). చాలా అస్తవ్యస్తమైన దుస్తులు ధరిస్తాడు; ఒకసారి ‘మురికిగా ఉన్న పాత ప్యాంటు’, జాకెట్, బూట్లు వేసుకుంటే, మరోసారి నల్లటి తోలు కోటు ధరించి కనిపిస్తాడు. ఇతను ఎప్పుడూ ‘అనారోగ్యంతో, నిరాశగా’ ఉంటాడు, మెడ వెనుక భాగంలో ఎప్పుడూ ఒక చిన్న గడ్డ (యాంత్రాక్స్ వంటిది) ఉంటుంది. ఇతని రూపం ఎంత విచిత్రంగా (grotesque) ఉంటుందంటే, ఇతనిని బాగా తెలిసిన వారు తప్ప, మిగిలిన ఎవరైనా ఇతనిని చూసి నవ్వుకోవడం లేదా వ్యాఖ్యానించడం సహజం. ఈ విచిత్ర రూపానికి కారణం కేవలం అతని దుస్తులే కావు, అతని నడక కూడా ఒక కారణమే. ఈ విషయంలో అతను బెకెట్ సృష్టించిన ఇతర పాత్రలను పోలి ఉంటాడు: మర్ఫీ తన వింతైన దుస్తుల్లో నడిచే తీరు, వాట్ నడిచే విచిత్రమైన పద్ధతి, లేదా మోల్లాయ్ ఒకే సమయంలో ఊతకర్రలను, సైకిల్‌ను ఉపయోగించడానికి చేసే ప్రయత్నాలు—ఇవన్నీ గుర్తుకు వస్తాయి. ఇక వ్యక్తిత్వ విషయానికి వస్తే, బెలాక్వా ‘అమాయకుడు, మొద్దు, మరియు అహంకారి’. ఆల్బా అభిప్రాయం ప్రకారం, “అతను మరీ అమాయకుడు, ఎప్పుడూ స్వార్థంతో నిండినవాడు, తనకే తాను విధేయుడిగా ఉండేవాడు… అతను ఒక భయంకరమైన నీడలో—అంటే తన వ్యక్తిత్వానికి భంగం కలుగుతుందనే భయం అనే నీడలో—ముడుచుకుపోయి ఉండేవాడు.” స్మెరాల్డినా ఇతనిని ‘దేని పట్ల కూడా ఆసక్తి లేని వ్యక్తి’గా చూస్తుంది. మరికొందరు ఇతనిని ‘ప్రపంచంతో సంబంధం లేకుండా బతికే సన్యాసి’ అని, లేదా ‘ఒక యువకుడికి, ముసలి స్త్రీకి కలిసిన మిశ్రమ రూపం’ అని అభివర్ణిస్తారు. బెలాక్వాకు చాలా విషయాల పట్ల విచిత్రమైన దృక్పథం ఉంది; ఉదాహరణకు, అతని మధ్యాహ్న భోజనాన్ని తీసుకుంటే—మనం చూసినట్లుగా—అందులో మిరియాలు, ఆవాలు, గోర్గోంజోలా (ఒక రకమైన చీజ్) మరియు బాగా కాలిన టోస్ట్ ఉంటాయి. అతను విరుద్ధ పదాల కలయికలను (oxymoron) ఇష్టపడతాడు. ‘డింగ్-డాంగ్’ (Ding-Dong) కథలో తాను చేసిన పనుల గురించి ‘మిస్టర్ బెకెట్’కు వివరించలేకపోవడం అతనికి ఒక రకమైన సంతృప్తిని కలిగిస్తుంది. అతనికి గడియారాలు అంటేనే భయం; ఎందుకంటే, అతని దృష్టిలో గంటలు తెలియజేసే శబ్దాలు ప్రతి గంటకూ మెదడుపై దెబ్బలు కొట్టినట్లుగా అనిపిస్తాయి, చివరికి సూర్యుడి నీడ కూడా అతనికి ఒక హింసలాగే తోస్తుంది. వివాహ సంస్కార సమయంలో, ఏదో ఒక బాహ్య చిహ్నంతో తనను కాల్చివేస్తున్నట్లుగా (cauterized) అతను తీవ్రంగా భావిస్తాడు. కీర్తన 128లోని రూపకాలు అతనికి ఎంత అసందర్భంగా అనిపించాయంటే, అతను గట్టిగా ఎగతాళి చేయబోయాడు. ఒకవేళ ఆ పూజారి తన చాకచక్యంతో, ప్రశాంతంగా ఒక ప్రార్థనను (collect) చదివి, బెలాక్వా ప్రవర్తనలోని ఆ అసభ్యతను కప్పిపుచ్చకపోయి ఉంటే, ఆ వివాహ సంస్కారమే ఆగిపోయేది. బెలాక్వా ప్రతిస్పందనలలోని ఈ విచిత్రం—లేదా సాధారణంగా ఆశించే స్పందనలను వ్యక్తం చేయలేకపోవడం—అతని వ్యక్తిత్వంలో ఒక భాగంగా ఉంది.

తగిన ప్రేరణ లేకుండా ప్రవర్తించినందుకు, అతడిని మానసిక చికిత్సాలయంలో (మెంటల్ హోమ్) ఉంచాల్సినంత తీవ్రమైన పరిస్థితి ఉందని అతని సృష్టికర్త భావిస్తారు. అయితే, మర్ఫీలా కాకుండా, బెలాక్వా కోరుకునేది మెత్తని గోడలున్న గదిలో లభించే సౌకర్యం కాదు; బదులుగా, గర్భస్థ స్థితిలోని ఆనందానికి తిరిగి వెళ్లాలని అతను ఆశిస్తాడు:

‘అప్పుడు’, అతను అన్నాడు, ‘నేను మళ్లీ గర్భకోశంలోకి, చీకటిలో వెల్లకిలా పడుకుని శాశ్వతంగా ఉండిపోవాలని ఉంది. అక్కడ గడ్డం గీసుకోవడం, బేరసారాలు, చలి, లేదా గందరగోళం వంటివి ఏవీ ఉండవు…’ — అతను ఒక సమగ్రమైన పదాన్ని వెతుకుతూ — ‘…రాత్రిపూట వచ్చే చెమటలు కూడా ఉండవు.’

ఇలా తిరిగి వెళ్లే అవకాశం లేకపోవడంతో, బెలాక్వా తనలోని విషాదాన్ని పూర్తిగా ఆస్వాదిస్తాడు: ‘అతను అస్పష్టమైన కన్నీళ్లలో తనదైన ప్రపంచాన్ని వెతుక్కుంటాడు’, అంతేకాకుండా హెరాక్లిటస్ వంటి ‘కన్నీరు పెట్టుకునే తత్వవేత్తల’ పట్ల అతను అమితమైన ఆకర్షణను కలిగి ఉంటాడు. ‘డ్రీమ్ ఆఫ్ ఫెయిర్ టు మిడ్లింగ్ విమెన్’ (Dream of Fair to Middling Women) అనే రచనలో, ఒక సందర్భంలో అతను ‘విషాదంతో కిరీటం ధరించి, అద్భుతమైన రాత్రిని గడిపాడు’ అని పేర్కొనబడింది. అలాగే, ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) పుస్తకంలో, ‘బెలాక్వాకు ప్రకృతి దృశ్యాల పట్ల ఆసక్తి ఉండేది, కానీ అవి అతనికి ముఖం చిన్నబోయేలా (విషాదంగా మార్చుకోవడానికి) ఒక సాకును అందించినంత వరకు మాత్రమే’ అని చెప్పబడింది. విషాదం పట్ల ఈ మక్కువతో పాటు, అతనిలో సంపూర్ణమైన నిరాశావాదం (defeatism) కూడా కనిపిస్తుంది: ‘నేను ఎలా ఉన్నానో, అలానే ఉన్నాను.’ ఇదే అతని అన్ని ఆలోచనలకు, ప్రయత్నాలకు ముగింపు. ‘ఎక్కడో ఈ మాటను చదివి, అది నచ్చి, దానిని తన సొంతం చేసుకున్నాడు.’ డాంటే రచనల్లోని పాత్రలాగే, ఇతను కూడా ఒక ‘సోమరిపోతు, పిరికివాడైన మధ్యతరగతి వ్యక్తి’. మరణం తర్వాత రాబోయే ‘కొత్త రకమైన ఉదాసీనత’ (apathy) కోసం అతను సిద్ధమవుతున్నాడు.

బెలాక్వా తరచుగా ఇతరుల బాధలను చూసి జాలి పడుతుంటాడు, కానీ ఆ జాలి కూడా చాలా విలక్షణమైనది. మొట్టమొదటగా, అది పూర్తిగా జీవించి ఉన్నవారికే అంకితమై ఉంటుంది. దీని అర్థం ఏదో ఒక ప్రత్యేక దురదృష్టవంతుడు కాదు, కానీ ప్రస్తుత చైతన్యవంతమైన, నిరాకార జీవితంలోని పేరులేని అసంఖ్యాకమైన సమూహం. ఈ నిర్వ్యక్తిగత జాలి అనేక వర్గాలలో భరించలేని అనవసర కార్యం అని, మరికొందరిలో దేవునికి, సమాజానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన ఘోరమైన పాపంగా నిందించబడింది. కానీ బెలాక్వా ఏమీ చేయలేకపోయాడు, ఎందుకంటే అతను ఈ రకమైన జాలి తప్ప మరేదానికీ జీవించలేదు: అంతిమమైన, ఏకరీతిగా ఉండే, నిరంతరమైన, పరిస్థితులచే ప్రభావితం కాని, ఎలాంటి వివక్ష లేకుండా, ఎలాంటి కర్మలు లేకుండా మరణించిన వారందరికీ కేటాయించబడినది. ప్రజలు దానిని ఏదో ఒక దురదృష్టవంతుడి పట్ల కఠినత్వంగా మాత్రమే పరిగణించి, దానితో ఎలాంటి ప్రయోజనం పొందలేదు. . . .

అందువల్ల, బెలాక్వా విస్తృతంగా విమర్శించబడ్డాడు, ఎందుకంటే అతను లూసీ కోసం తగినంత మనస్ఫూర్తిగా దుఃఖించినట్లు కనిపించలేదు, ‘దుఃఖానికి సంబంధించిన సరైన రూపాలేవీ’ ధరించలేదు మరియు ఏమాత్రం ఆనందించలేదు.

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -5-11-26-

Posted in రచనలు | Tagged , , , | Leave a comment

మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి అచ్చతెనుగు ‘’చక్కట్ల దండ శతకం ‘’

మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి అచ్చతెనుగు ‘’చక్కట్ల దండ శతకం ‘’

చక్కట్ల దండ ఒక అచ్చ తెలుగు పద్య శతకం. చక్కట్లు అంటే ‘లౌకికనీతులు’; దండ అనగా ‘మాలిక’. కావున చక్కట్ల దండ అనగా ‘లౌకిక నీతిమాలిక’ యను నర్ధమిచ్చుచున్నది. ఇందు నూరు సీసపద్యములు ఉన్నాయి. ప్రతి పద్యము చివర రెండు గీతచరణములు మకుటముగా అన్ని పద్యములకు చివర వర్తిస్తాయి. ఆ మకుటం యేదనగా “అనిపలుకు దాసు రాముడిట్లచ్చ తెనుఁగు | కబ్బమందము నిండ జక్కట్ల దండ|”. ఈ పద్య శతక రచయత మహాకవి దాసు శ్రీరాములు. మకుటమును ఇష్టదేవతా పరముగానో, గురువు మున్నగువారి పరముగానో కాకుండా ఆత్మసంబోధనాపరముగా ఉపయోగించారు.

డాక్టర్ చిలుకూరి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు తమ పీఠికలో “నీతి పద్యాల్లో సువతీశతకం మకటాయమానమైనది; వేమన పద్యాలు అత్యంత సుందరాలు. అయితే సామాజిక పరిస్థితులను బట్టి అనేక నీతి పద్యాల శతకాలూ (విశేషించి సీసపద్య శతకాలు) సంపుటులూ వెలువడ్డాయి. చక్కట్ల దండ ఒక చక్కని పద్య శతకం” అని వ్రాసారు. ఇది జయసంవత్సర శ్రావణశుద్ధ ప్రతివత్తు నాడారంభింపబడి శ్రావణ బహుళ పంచమీ జయవాసరమునాటి రెండుజాముల పగలింట ముగింపబడినది. హూణశకము 1894వ సంవత్సరము ఆగస్టు నెలలో పూర్తి అయినదని కవి ప్రస్తావించారు.. దీనికి చిలుకూరి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు ఈ విధంగా వ్యాఖ్యానించారు – జయ సంవత్సరం (గెలుపు సాలున) వర్షర్తవునందు (వానకారు) శ్రావణమాసంలో (మింటి నెలయందు) కృష్ణపక్షంలో (వన్నెతగ్గెడినాళ్లు) పంచమినాడు (పడగ తాల్పెడి రోజు) అశ్వనీ నక్షత్రమందు. (జేజేల వెజ్జులు) వృశ్చికలగ్నంలో (చెలగిన తేలు) అనగా అపహార్ణం 3-00 గంటలకు ఇది పూర్తి అయింది.

విశేషాలు

శతక పద్య కావ్యం

ఈ చిన్న గ్రంధము లోని విశేషములు చివర పద్యములలో అగుపడుతాయి. 98 సీసమువలన కవిగ్రంధ సమాప్తి నొందించిన కాలము తెలియును. 99వ సీసము వలన గ్రామము తెలియును. 88వ సీసము రెండర్థములు కలదిగా నున్నది. మొదటి యర్ధము వలన నీతియు రెండవ యర్ధము వలన గ్రంథసమాప్తి జేసిన కాలమును దెలియును. ఈ రెండర్థములును అందరికి సులభముగా తెలియు చేయుటకొరకు చివర పట్టిక ఇచ్చారు.

పదము నీతినిఁ దెలుపు నర్థము కవి గ్రంధసమాప్తిజేసిన

కాలమునుఁ దెలుపునర్ధము

గెలుపుసాలు జయకరమగుసంవత్సరము జయవత్సరము

వానకారు వానలుగురియు కాలము వర్షాకాలము

మింటినెల ఆకాశమునందలి చంద్రుడు నభోమాసము అనగా

శ్రావణ మాసము

వన్నె తగ్గేడినాళ్ళ కళలు క్షీణించు దినముల

యందు బహుళ పక్షమందు

పడగదాల్పెడిరోజు ధ్వజమెత్తు దినము

మంగళకరదినము సర్పతిధి అనగా పంచమి

పుడమి బుట్టిన

యొక్కడు భూమియందు

బుట్టిన యొకానొకడు భూమియందుబుట్టినకుజుడు

అనగా మంగళవారము

జేజేల వెజ్జులు దేవతావై ద్యులు అశ్వనీనక్షత్రము

చెలఁగినతేలు చెలరేగిన వృశ్చికముు వృశ్చిక రాశి అనగా

ఆనాడు మూడుగంటలకు

కవి ధారాశుద్ధి, హాస్యప్రియత్వంను పట్టిఇచ్చే ఒకటి రెండు పద్యాలు డాక్టర్ చిలుకూరి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు ఉదహరించారు .

కురియక కురియక కురిసెనా మొయివారి

యెడవాన పొలమెల్ల యెద్దుకన్ను

కాయక కాయక కాచె నా తరం బూచి

గున్న మామిడి కొమ్మ కోటివేలు

పొరుగు వారికి మేలు పొందరాదందువా

ఇరుగువారికి నీవ పొరుగువాఁడు

ఇరుగు వారికి మేలు పొందరాదందువా

పొరుగు వారికి నీవ ఇరుగువాఁడు

వేదు రెత్తినకుక్క వేఁటకై కొనిపోవ

కట్టి పెంచిన వాని కాలుఁ గఱచు

తేలుకుట్టినవాని మేలె న పల్లకి

మీఁద నెక్కించిన బాద లేదే

దీని ప్రధమ ముద్రణ 1930లో జరిగింది, 1984లో మహాకవి దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి, హైదరాబాద్ ద్వితీయ ముద్రణ కావించింది.[2] ఈ పద్య శతక కావ్యాన్ని ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ ఉపన్యాసకులు డా. చిలుకూరి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు డా. దాశరధి అధ్యక్షతన జరిగిన సభలో ఆవిష్కరించారు. ఈ పుస్తకము గురించి శాస్త్రిగారు “ఈ నీతి శతకములో మానవ ప్రవర్తనల పట్ల వారికున్న నిర్దిష్టమైన అభిప్రాయాలకు నిదర్శనమని” పుస్తక ఆవిష్కరణ ఉపన్యాసములో పేర్కొన్నారు.

తత్సమ (సంస్కృత) పదాల నిరాకరణ: కవి ఈ కావ్యంలో సంస్కృత తత్సమ పదాలను (సమాసాలను) వాడకుండా కేవలం అచ్చతెలుగు (దేశ్య) పదాలకే ప్రాధాన్యమిచ్చారు

1. వ్యావహారిక అన్యదేశ్యాలు: సంస్కృతాన్ని నివారించినప్పటికీ, అప్పటికే జనవ్యవహారంలో కలిసిపోయిన ఇంగ్లీషు, ఉర్దూ/పారశీక పదాలను (ఉదా: సారా, గుజారా, రోడు, పల్లకి, బేషరమ్, కచేరి) స్వీకరించారు. ఇది ఆయన కాలానికి అనుగుణమైన భాషా దృక్పథానికి నిదర్శనం.

2. జాతీయాలు & సామెతలు: నూటికి పైగా తెలుగు సామెతలు, లోకోక్తులు, పల్లెటూరి జాతీయాలు ఈ శతకంలో ముత్యాల్లా పేర్చబడ్డాయి.

4. ప్రధాన వస్తువు & ప్రమేయం (నీతి విశ్లేషణ)

దాసు శ్రీరాములు గారు న్యాయవాది (ప్లీడరు) కావడంతో సమాజంలో ఉండే రకరకాల మనుషుల స్వభావాలు, మోసాలు, లౌకిక నీతులను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించారు.

• పాత్రత / అర్హత: ఎవరు ఏ పనికి తగినవారో, ఏ వస్తువు ఎక్కడ వాడాలో కవి స్పష్టంగా చెప్పారు.

“బంగారుపుల్ల తో బండ్లుదోము నెవండు? వేపపుల్లను దోమి విడుచుగాక…” (ఎవరైనా బంగారు పుల్లతో పళ్లు తోముకుంటారా? వేపపుల్లతోనే తోముకుంటారు. ప్రాముఖ్యత కంటే ఉపయోగాన్ని బట్టి వస్తువు విలువ ఉంటుంది).

• స్వభావం మారదు: దుర్జనుల లేదా కుటిలుర స్వభావం ఎన్ని ఉపకారాలు చేసినా మారదని చెబుతారు.

“వేదు రెత్తినకుక్క వేఁటకై కొనిపోవ కట్టి పెంచిన వాని కాలుఁ గఱచు…”

• సామాజిక వ్యంగ్యం & హాస్యం: సమాజంలోని వేషధారణలను, మోసపూరిత వ్యక్తులను తనదైన హాస్య, వ్యంగ్య ధోరణిలో ఎండగట్టారు.

5. కావ్య ముగింపు & కాలనిర్ణయ విశేషం (చమత్కారం)

ఈ శతకం చివరలో కవి ఒక గొప్ప కావ్య చమత్కారాన్ని ప్రదర్శించారు.

• 98వ, 99వ సీస పద్యాలు: ఈ పద్యాలలో కవి గ్రంథాన్ని ముగించిన సంవత్సరం, మాసము, తిథి, వారము, లగ్నము మరియు గ్రామాన్ని రెండర్థాలు (ద్వ్యర్థి) వచ్చేలా వివరించారు.

• ద్వ్యర్థి పట్టిక: పైకి నీతిని తెలిపే అర్థం ఒకటైతే, జ్యోతిష్య పరిభాషలో గ్రంథ సమాప్తి కాలాన్ని తెలిపే అర్థం మరొకటి వస్తుంది. ఉదాహరణకు:

o గెలుపుసాలు = జయకరమైన సంవత్సరం / ‘జయ’ నామ సంవత్సరం.

o మింటినెల = ఆకాశంలో చందమామ / శ్రావణ మాసం.

o పుడమి బుట్టిన యొక్కడు = భూమిపై పుట్టినవాడు / కుజుడు (మంగళవారం).

o చెలఁగినతేలు = చెలరేగిన తేలు / వృశ్చిక లగ్నం.

ఈ విధంగా జయ నామ సంవత్సరం, శ్రావణ బహుళ పంచమి, మంగళవారం, అశ్వనీ నక్షత్రం, వృశ్చిక లగ్నం (మధ్యాహ్నం 3:00 గంటలకు) ఏలూరులో ఈ గ్రంథం పూర్తయిందని నిరూపించారు.

ముగింపు

దాసు శ్రీరాములు గారి “చక్కట్ల దండ” శతక సాహిత్యంలో ఒక ప్రత్యేక రత్నం. ఇది కేవలం కవిత్వ పాండిత్య ప్రదర్శన మాత్రమే కాక, సామాన్య ప్రజల భాషలో, లోకజ్ఞానాన్ని మరియు లౌకిక నీతులను సుబోధకంగా అందించిన ఉత్తమ అచ్చతెలుగు కావ్యం.

This response is more helpful

Choice B

మహాకవి, అష్టావధాని, న్యాయవాది అయిన దాసు శ్రీరాములు (1846–1908) గారు రచించిన ప్రసిద్ధ అచ్చతెలుగు పద్య కావ్యం ‘చక్కట్ల దండ’. “చక్కట్లు” అంటే లౌకిక నీతులు లేదా లోకానుభవ ధర్మాలు అని, “దండ” అంటే మాలిక అని అర్థం; అనగా ‘చక్కట్ల దండ’ అంటే లౌకిక నీతిమాలిక.

వికీపీడియా+ 2

1. గ్రంథ పరిచయం & నేపథ్యం

శ్రీరాములు గారు ఈ శతకాన్ని శతాధిక సీసపద్యాలతో అచ్చతెలుగులో (సంస్కృత సమపదాలు వాడకుండా) రచించారు. సంస్కృత పదజాలం లేకుండా తెలుగుదనం ఉట్టిపడే పదాలు, సామెతలు, జాతీయాలతో సమాజంలోని నడవడికను ప్రత్యక్షంగా చిత్రించడం ఈ కావ్య ప్రత్యేకత.

వికీసోర్స్

లక్షణం వివరణ

రచయిత దాసు శ్రీరాములు గారు

రచన ముగిసిన కాలం క్రీ.శ. 1894 (శ్రావణ బహుళ పంచమి, మంగళవారం)

పద్య సంఖ్య 100 సీసపద్యాలు (ఆటవెలది/తేటగీతి మకుటంతో)

మకుటం “అనిపలుకు దాసురాముడిట్లచ్చ తెనుఁగు | కబ్బమందము నిండ జక్కట్ల దండ”

భాషా రీతి అచ్చతెలుగు (తత్సమ వర్జితం)

2. శతక ముఖ్య విశ్లేషణ & అంతరార్థం

లౌకిక నీతులు & లోకానుభవం

మానవ ప్రవర్తనలోని మంచిచెడులు, స్వార్థం, అమాయకత్వం, మూర్ఖత్వాలను కవి చమత్కారంగా ఎండగట్టారు. లోకంలో ఎవరికి ఏమి తగునో, ఏ వస్తువు ఎక్కడ శోభిస్తుందో సూటిగా వర్ణించారు.

• ఔచిత్య పరిపాలన: బంగారు బొమ్మకు రంగు పూయడం దండగ అని, పేడ బొమ్మకు పూస్తే కొంత అందం వస్తుందని; వెండి గిన్నెకు చింతపండు పులుసు అక్కర్లేదని, ఇత్తడి పాత్రకే తోముకోవడానికి పులుసు కావాలని ఔచిత్యాన్ని స్పష్టం చేస్తారు.

• సామాజిక స్వభావాలు: పాలు పితకని ఆవును, దానగుణం లేని లోభిని, నీతి లేని నాయకుడిని లోక సహజమైన ఉపమానాలతో విమర్శించారు.

సామెతలు & లోకోక్తుల వినియోగం

ప్రజల నిత్య జీవితంలో వాడే సామెతలకు పద్యరూపం ఇచ్చి అచ్చతెలుగు సౌందర్యాన్ని పెంచారు:

కురియక కురియక కురిసెనా మొయివారి యెడవాన పొలమెల్ల యెద్దుకన్ను

కాయక కాయక కాచె నా తరం బూచి గున్న మామిడి కొమ్మ కోటివేలు

పొరుగు వారికి మేలు పొందరాదందువా ఇరుగువారికి నీవ పొరుగువాఁడు

ఇరుగు వారికి మేలు పొందరాదందువా పొరుగు వారికి నీవ ఇరుగువాఁడు…

3. కావ్యంలో విశేషాలు & కవి సమయం

చక్కట్ల దండ శతకంలో చివరి పద్యాలు ప్రత్యేకమైన చమత్కారంతో కూడుకుని ఉంటాయి:

• ద్వ్యర్థి పద్యం (88వ సీసము): ఈ పద్యం ఒకవైపు లోకనీతిని చెబుతూనే, మరొకవైపు ఈ గ్రంథాన్ని కవి ఏ రోజు, ఏ ఘడియలో పూర్తి చేశారో (కాలగణనను) గూఢంగా తెల్పుతుంది.

• కాల పరిమాణం (98వ సీసము): జయ నామ సంవత్సరం, వర్షాకాలం (శ్రావణ మాసం), బహుళ పక్షం, పంచమి తిథి, మంగళవారం, అశ్విని నక్షత్రం, వృశ్చిక లగ్నాన (మధ్యాహ్నం 3 గంటలకు) ఈ కావ్యాన్ని పూర్తి చేసినట్లు వర్ణించారు.

• స్థల నిర్దేశం (99వ సీసము): కవి తాను ఈ కావ్యాన్ని ముగించిన గ్రామం/ప్రదేశం వివరాలను అందించారు.

4. సమగ్ర సమగ్రతా సూచిక

‘చక్కట్ల దండ’ శతకం కేవలం నీతిబోధకే పరిమితం కాక, తెలుగు భాషాభిమానులకు అచ్చతెలుగు పదజాల సమృద్ధిని పరిచయం చేసే మహోత్తమ కావ్యం. దాసు శ్రీరాములు గారి ధారాశుద్ధి, లోకజ్ఞత, చమత్కారం ఈ శతకంలో అడుగడుగునా కనిపిస్తాయి.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-11-26-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Leave a comment

గీత అందించే ప్రపంచ దృక్పథం(త్రివేణి)

గీత అందించే ప్రపంచ దృక్పథం(త్రివేణి)

– ఎస్. వి. రామమూర్తి, ఎం.ఏ., ఐ.సి.ఎస్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

భగవద్గీతకు 2,000 ఏళ్లకు పైగా చరిత్ర ఉంది. హిందూ తత్వశాస్త్రంలోని అత్యున్నత దృక్పథాన్ని నొక్కి చెబుతూనే, దానిని ఒక హిందువు యొక్క దైనందిన జీవితంతో ఇంత సమర్థవంతంగా అనుసంధానించగల గ్రంథం మరొకటి బహుశా ఉండదేమో! గీత కేవలం సన్యాసుల కోసం మాత్రమే కాదు—అయితే, దేవుని గురించి సన్యాసులకు తెలిసిన విషయాలన్నీ గీతలో ఉన్నాయి. ఇది కేవలం ప్రాపంచిక జీవనశైలిపై దృష్టి పెట్టే సామాన్యుల కోసం మాత్రమే కాదు—అయితే, ఒక వ్యక్తి ఆశించగలిగే స్పష్టమైన జీవన సూత్రాలను ఇది వారికి అందిస్తుంది. జ్ఞానం మరియు కర్మల మధ్య, ఆత్మ సాక్షాత్కారం మరియు పరమాత్మలో లీనమవ్వడం మధ్య ఉండే సమతుల్యతే గీత యొక్క బలం. ఇంత సమగ్రమైన గ్రంథం, అది రచించబడిన కాలంలో మానవాళికి సాధ్యమైనంత విస్తృతమైన ప్రపంచ దృక్పథంపైనే తన బోధనలను నిర్మించుకుంది. గీత రచయిత ప్రపంచాన్ని ఎలా చూశారో, మరియు గత 2,000 ఏళ్లలో మానవాళి పొందిన జ్ఞానం దృష్ట్యా, ఆ ప్రపంచ దృక్పథాన్ని తిరిగి ఎలా సమీక్షించుకోవాలో లేదా మార్చుకోవాలో పరిశీలించడమే ఇక్కడ నా ఉద్దేశ్యం.

మనలో చాలామంది, నేటి విద్యావేత్తలు—అంటే పాశ్చాత్య విజ్ఞాన శాస్త్రంలో ఆరితేరిన వారు—చెప్పినట్లుగానే ప్రపంచాన్ని చూస్తుంటాం. కోపర్నికస్ అనంతర కాలపు ఆధునిక దృక్పథం నుండి, కేవలం మూడు శతాబ్దాల క్రితం వరకు భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతుందని తెలియని పూర్వీకుల వైపు మనం ఒక రకమైన సహనంతో, అవగాహనతో చూస్తుంటాం. క్రీస్తుశకం 5వ శతాబ్దంలోనే ఆర్యభట్టు, నక్షత్ర మండలం మొత్తం భూమి చుట్టూ తిరుగుతోందనే నమ్మకానికి భిన్నంగా, భూమి తన అక్షం మీద తిరుగుతుందని చెప్పారు. కానీ, ఐరోపాలో ఇదే భావనను ఎలాగైతే ఎగతాళి చేశారో, ఆర్యభట్టు చెప్పిన దానిని కూడా అప్పట్లో అలాగే తప్పుబట్టారు. కోపర్నికస్ కాలం వరకు, భూమిని విశ్వానికి కేంద్రంగా భావించేవారనేది వాస్తవం. ఆ కోణంలో చూస్తే, గీత ‘కోపర్నికస్ పూర్వపు’ (pre-Copernican) కాలానికి చెందినదని చెప్పవచ్చు. మనం నేర్చుకునే విజ్ఞానశాస్త్రం ఖగోళ వస్తువుల అమరిక, కదలికల గురించి చెప్పడమే కాకుండా, అది కార్టేసియన్ గణిత నిర్మాణాన్ని విశ్లేషించి, ప్రపంచం త్రిమితీయమైనదని, అది అంతరిక్షంలో నివసిస్తూ కాలంలో కదిలే పదార్థమనేది చెబుతుంది. మనస్సుకు ప్రాథమిక వాస్తవికత ఉందా లేక అది కేవలం ద్వితీయ గుణమా అనేది విజ్ఞానశాస్త్రానికి ముఖ్యం కాదు. ఇటీవలి వరకు, పదార్థం ఉన్న అంతరిక్షం సంపూర్ణమైనదిగా, పదార్థం కదిలే కాలం కూడా సంపూర్ణమైనదిగా పరిగణించబడింది. గత రెండు దశాబ్దాలుగా, అంతరిక్షం సంపూర్ణం కాదని, కాలం సంపూర్ణం కాదని, కానీ ఈ రెండింటి కలయికతో ఏర్పడిన త్రిమితీయం కాకుండా చతుర్మితీయమైనదే సంపూర్ణమైనది అనే ఆలోచన పెరిగింది. డెకార్టెస్ సమర్థించిన న్యూటన్ ప్రపంచ దృష్టికోణం ప్రకారం, దేవునికి విజ్ఞానశాస్త్రం అందించే కానుకలు సంపూర్ణ అంతరిక్షం మరియు సంపూర్ణ కాలం. ఐన్‌స్టీన్ ప్రపంచ దృష్టికోణం ప్రకారం, దేవునికి విజ్ఞానశాస్త్రం అందించే కానుక సంపూర్ణ అంతరిక్ష-కాలం. అన్ని దృక్కోణాలలోనూ, దేవుడు ఉంటే, ఆయన సంపూర్ణుడు. న్యూటన్ ప్రకారం అంతరిక్షం మరియు కాలం, ఐన్‌స్టీన్ ప్రకారం కేవలం అంతరిక్ష-కాలం మాత్రమే, ఏదో ఒక విధంగా దేవుని లక్షణాలు; అవి ఆయన అస్తిత్వంలో భాగం.

గీత కేవలం కోపర్నికస్ పూర్వ కాలానికి చెందినది మాత్రమే కాదు, ఇది కార్టీసియన్ (డెకార్టెస్ ప్రతిపాదించిన) దృక్పథానికి కూడా పూర్వపుది. ఎందుకంటే, ఆధునిక శాస్త్రీయ విజ్ఞానం విస్తృత స్థాయిలోనూ, లోతైన స్థాయిలోనూ అభివృద్ధి చెందడానికి పునాదిగా నిలిచిన ఆ సరళమైన కార్టీసియన్ నమూనాను గీత అనుసరించదు.

ఆధునిక ప్రపంచ జ్ఞాన దృక్కోణం నుండి గీతను పరిశీలిస్తే ఇంతవరకు చెప్పవచ్చు. ఇక ఇప్పుడు, గీతలో ప్రతిపాదించబడిన ప్రపంచ దృక్పథాన్ని విశ్లేషిద్దాం.

గీత మానవాళికి మూడు మార్గాలను బోధిస్తుంది: జ్ఞాన మార్గం, కర్మ మార్గం మరియు భక్తి మార్గం. ఈ మూడు మార్గాలు ఒక విశ్వంలో ఉన్నాయి; ఈ విశ్వంలో ప్రకృతి, పురుషులు మరియు పురుషోత్తముడు అనే మూడు రకాల ఉనికిలు ఉన్నాయి. ప్రకృతి పట్టు నుండి పురుషులను విముక్తం చేయడానికి, పురుషోత్తముడే స్వయంగా గీతా బోధనను అందించాడని చెబుతారు. ప్రకృతి తన ఆధీనంలో పురుషులను ఉంచుకున్నప్పుడు, వారు ద్వంద్వాల (సుఖదుఃఖాలు, లాభనష్టాలు వంటివి) భ్రమకు లోనవుతారని, అలాగే సత్వ, రజ, తమో గుణాల ప్రభావానికి గురవుతారని ఇందులో పేర్కొనబడింది. ప్రతి పురుషుడు ఒక ‘మనస్సు’ను కలిగి ఉంటాడు; ఇది చంచలమైనది మరియు అదుపు చేయడం కష్టతరమైనది. ఈ మనస్సు ద్వారానే పురుషుడు జడ పదార్థంతో సంబంధాలను ఏర్పరచుకుంటాడు—ఈ సంబంధాలు వస్తుంటాయి, పోతుంటాయి—దీనివల్లనే పురుషుడు పునర్జన్మ చక్రంలో చిక్కుకుంటాడు. గీత బోధించే జ్ఞాన మార్గం ‘సాంఖ్య’ మార్గం. సాంఖ్య దృక్పథం ప్రకారం, “మనస్సు మరియు పురుషుడు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉన్నంత కాలం, పురుషుడికి బాధలు తప్పవు. కాబట్టి, చిత్తాన్ని (మనస్సును) పురుషుడి నుండి వేరు చేయాలి.” గీత బోధించే కర్మ మార్గం ‘యోగ’ మార్గం. అభ్యాసం మరియు వైరాగ్యం ద్వారా మనస్సును అదుపులో ఉంచుకోవాలి. ఫలాపేక్ష లేకుండా చేసే కర్మ, కర్మలను పూర్తిగా త్యజించడం కంటే శ్రేష్ఠమని గీత బోధిస్తుంది. కోరికలు మరియు రాగద్వేషాల నుండి పుట్టే ప్రేరణలను జయించినవాడు సమతుల్యతను పొందుతాడు. కోరికల ప్రభావం నుండి విముక్తమైన మనస్సు, జడ పదార్థంతో సమన్వయాన్ని సాధించినప్పుడు, పురుషుడు ప్రకృతి బంధనం నుండి విముక్తుడై, బాధల నుండి బయటపడతాడు. జ్ఞానం మరియు నిష్కామ కర్మల ద్వారా మనస్సు నుండి విముక్తి పొందిన తర్వాత, పురుషుడికి ఇక చేయవలసిన పని ఏముంటుంది? పురుషోత్తముని పట్ల భక్తి కలిగి, ఆయనలో తన అస్తిత్వాన్ని లీనం చేయడం ద్వారా తన నిజస్వరూపాన్ని గ్రహించడమే జీవుని లక్ష్యం. కాబట్టి, పురుషుని నిజస్వరూపం అంటే పురుషోత్తముని స్వరూపమే అని అర్థం. ఒకవైపు ప్రకృతి ఉంది—ఇందులో కేవలం జడ పదార్థమే కాకుండా మనస్సు కూడా అంతర్భాగమే. మరోవైపు పురుషులు (జీవులు) ఉన్నారు; వీరు, తమ నిజస్వరూపానికి భిన్నమైన ‘మనస్సు’ అనే బంధనంలో చిక్కుకుపోవడం వల్ల, తమ అసలైన స్వరూపమైన ‘పురుషోత్తమ తత్త్వాన్ని’ గ్రహించలేకపోతున్నారు. ప్రకృతిని ఒక ‘అవ్యక్త’ (అగోచర) స్థితిగా పేర్కొంటారు; ఒక యుగారంభంలో సమస్త జీవరాశులు ఈ ప్రకృతి నుండే ఉద్భవిస్తాయి. పురుషోత్తముడు—ఎవరికి పురుషులు కేవలం అంశలుగా ఉంటారో—అతడు మరొక ‘అవ్యక్త’ తత్త్వం. పురుషోత్తముని స్వరూపం ఏమిటి? పదవ అధ్యాయంలో, శ్రీకృష్ణుడు పురుషోత్తముని తత్త్వాన్ని వివరించడానికి కొన్ని ఉదాహరణలు ఇస్తాడు. ఆయన కాలం, దేశం (స్థలం), పదార్థం, గతి, ప్రాణం, మనస్సు, జ్ఞానం, దేవతలు, మంచి-చెడులతో సహా సమస్త గుణాలు, మరియు అన్నింటికీ మూలబీజం, ఆధారం ఆయనే. ఇతర సందర్భాల్లో ఆయన ఇలా చెబుతాడు: “ఆయన సూక్ష్మమైన వాటికంటే సూక్ష్మమైనవాడు, ఊహకు అందని రూపం కలవాడు” మరియు ఈ విశ్వమంతా “ఆయనలో ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే.” ఇంకా ఆయన ఇలా అంటాడు: “సమస్త జీవులు ఆయనలో ఉన్నాయి, కానీ ఆయన వాటిపై ఆధారపడి లేడు”; “ఆకాశంలో గాలి ఎలా ఉంటుందో, అలాగే సమస్త జీవులు ఆయనలో నిలిచి ఉన్నాయి.” ఆయన ‘సత్తు’ (ఉన్నది) మరియు ‘అసత్తు’ (లేనిది) రెండూ తానే అయి ఉన్నాడు. ఈ విధంగా, ప్రకృతి పురుషోత్తముని నుండి ఉద్భవించినప్పటికీ, ఆయన కంటే భిన్నమైనదిగా ఉంటుంది. ‘సత్తు’ మరియు ‘అసత్తు’ రెండూ తానే అయిన, సమస్త విశ్వాన్ని తనలో ఇముడ్చుకున్నప్పటికీ అత్యంత సూక్ష్మమైన, కాలాన్ని తనలో కలిగి ఉండి కూడా కాలాతీతుడైన, పదార్థం మరియు మనస్సుల సమస్త రూపాలుగా ఉండి కూడా వాటికి అతీతుడైన ఈ పరమాత్మ తత్త్వాన్ని మనం ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి? అందుకే గీత, పరమాత్మ “ఊహకు అందని రూపం కలవాడు” అని చెబుతోంది. వేదాంతం, ఆ ఏకైక పరమాత్మను “నేతి, నేతి” (ఇది కాదు, ఇది కాదు) అని వర్ణిస్తుంది. ఇక బౌద్ధంలోని ‘శూన్యవాదం’, దీనికి అతీతంగా ఏమీ లేదని (శూన్యమని) పేర్కొంటుంది. భారతదేశంలో కాకుండా ఇతర చోట్ల పుట్టుకొచ్చిన మతాలు బోధించే దేవుడు, ఆయన స్వర్గం ఇవి కావు. ఆ మతాలలో దేవుడు మానవాళికి తండ్రిగా ఉంటాడు, స్వర్గ నరకాలు కోపర్నికస్‌కు పూర్వపు ప్రపంచంలో ఉంటాయి. అటువంటి స్వర్గ నరకాలను కోపర్నికస్ ఈ ప్రపంచం నుండి తొలగించాడు. గీత కూడా కోపర్నికస్‌కు పూర్వపుదే అయినప్పటికీ, అది కోపర్నికస్ కనుగొన్న దానికి వ్యతిరేకం కాకపోవడం గీత యొక్క ప్రగాఢ సత్యానికి ఒక నిదర్శనం. భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరిగినా, సూర్యుడు భూమి చుట్టూ తిరిగినా, ఈ విశ్వమంతటా భూమిపై లేని స్వర్గం నరకం లేకపోయినా, లేదా భూమికి పైన స్వర్గం, కింద నరకం ఉన్నా, గీతలోని పురుషోత్తముడు సృష్టి యొక్క హృదయంలో సర్వోన్నతంగా, సర్వానికి ఆధారంగా ఉంటాడు. అందువల్ల గీత—మరియు సాధారణంగా హిందూ తత్వశాస్త్రం—కోపర్నికస్‌కు స్థానం లేని ఒక కోణం నుండి వాస్తవికతను అధ్యయనం చేశాయి. మనం సమీపించిన వాస్తవికతకు అవతలి వైపున అతను కనిపిస్తాడు.

కానీ వాస్తవికత దాని అన్ని పార్శ్వాలతో ఒక్కటే. విశ్లేషణ ఎంత భాగమో, సంశ్లేషణ కూడా అంతే భాగం. వేదాంత సంశ్లేషణను సాంఖ్య విశ్లేషణతో బలపరచాలి. మనస్సు ప్రకృతిలో భాగమని, పురుషునిలో కాదని సాంఖ్య చెబుతుంది. అందువల్ల, ఆ పదాన్ని తప్పుగా అనువదించినట్లుగా ప్రకృతి అంటే పదార్థం కాదు, పదార్థ-మనస్సు. సాంఖ్య మనస్సును ఒక పదార్థంగా పరిగణిస్తుంది. అందువల్ల, పదార్థ-మనస్సు అనేది పదార్థం కంటే సంక్లిష్టమైన నిర్మాణం గల ఒక పదార్థం. కార్టేసియన్ విశ్లేషణ ప్రకారం పదార్థం 3 మితీయమైనది. కార్టేసియన్ విశ్లేషణ దారితీసిందా?

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-10-26 –ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

అజ్ఞాత సోదరిత్రివేణి)

అజ్ఞాత సోదరిత్రివేణి)

రచన: శ్రీమతి పద్మావతి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(బాలకవయిత్రి పద్మావతి, బెర్హంపూర్‌కు చెందిన శ్రీ నాభి రామకృష్ణారావు గారితో వివాహం జరిగిన పది రోజుల తర్వాత, ఏప్రిల్ 1920లో కన్నుమూశారు. ఆమె మరణ దుఃఖంలో, ఆ యువకుడు తన ప్రియమైన వధువు యొక్క నోట్-బుక్‌లను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి, ఆమె కవితలలో అధిక భాగానికి టైప్‌స్క్రిప్ట్ తయారుచేశారు. శ్రీ హరింద్రనాథ్ చటోపాధ్యాయ గారిచే వాటిని సంకలనం చేయించిన తర్వాత ప్రచురించాలని ప్రతిపాదించబడింది. అయితే, ఈలోగా, శ్రీ రామకృష్ణారావు గారు ఎంతో దయతో వాటిలో కొన్నింటిని తన చిన్ననాటి స్నేహితుడైన సంపాదకుడు త్రివేణి గారికి అందజేశారు. ఏప్రిల్ 1928లో, సుప్రసిద్ధ కళాసాహిత్య విమర్శకుడైన శ్రీ జి. వెంకటాచలం గారు “పద్మావతి: బాలకవయిత్రి” అనే శీర్షికతో ఒక వ్యాసాన్ని అందించారని పత్రిక పాఠకులకు గుర్తుండే ఉంటుంది. –సంపాదకుడు, త్రివేణి).

(1)

ఎంత ప్రకాశవంతమైన కళ్ళతో లెవోనా,

విషాదపు కన్నీరు కార్చే లెవోనా,

ఒక చీకటి వేసవి రాత్రి లెవోనా

తాను కోల్పోయిన ప్రియురాలి కోసం దుఃఖించింది.

“ఓ గాలి, ఆమె మధురమైన గుసగుసలు వినేదానా,

నా గర్వించదగిన ప్రేమకు కారణమేమిటి?

గాలి, నీ దయను నాకు చెప్పు.”

ఓ గాలి, నా ప్రియురాలి హృదయం తెలిసినదానా,

అయినా ఆ ఉధృతమైన గాలి ప్రతిధ్వనించింది

“నీ కోసం కాదు లెవోనా,

లేదు, నా ప్రియమైన లెవోనా.”

“ఓ ఆమె ఉదయపు శ్వాసను పీల్చే పువ్వులారా,

ఆమె ఏ ప్రేమ మాటలు గుసగుసలాడింది?

మీరు ఆమె నవ్వుతున్న కళ్ళను చూశారు

ఓ వికసించే పువ్వులారా, అవి నా కోసమేనా?”

“ఓ ఆమె పాదాల చుట్టూ నాట్యం చేసే అలలారా,

ఓ ఆమె స్ఫటికపు కళ్ళకు వెలుగునిచ్చే అలలారా,

నాకు తెలియని ఆ చూపులు ఏవి?

ఆమె నిట్టూర్పుల అర్థం ఏమిటో మీకు బాగా తెలుసు?”

అయినా ఆ ఉధృతమైన అలలు చుట్టూ ప్రతిధ్వనించాయి

నీ కోసం కాదు లెవోనా,

లేదు నా ప్రియమైన లెవోనా!”

“అయ్యో!” అయ్యో!” లెవోనా విలపించింది,

నిన్ను తెలుసుకున్న నాకు ఎంత కష్టమో

నిన్ను ఎంతగానో ప్రేమించాను – చాలా బాగా, చాలా బాగా,

కానీ సోదరీ, నీవు నిజాయితీపరురాలివి కాదు.

(2)

చంద్రుడు పైకి పాకాడు, నేను పాడాను,

నీకోసం ఒక పాట పాడాను;

దగ్గరకూ దూరంగా వెతికాను, వ్యర్థమే

నా దగ్గరకు వస్తావా?

ప్రేమ అంటే ఏమిటో తెలుసుకునేలోపే

నా నుండి చాలా దూరంగా మాయమయ్యావు,

నీ పేరు తెలుసుకునేలోపే

నువ్వు నాకు శూన్యం.

ఒక కలలా మాయమయ్యావు, అయినా ప్రేమిస్తున్నాను,

జ్ఞాపకం ఎంత మధురం.

(3)

తూర్పు గాలి చల్లగా, నిస్తేజంగా వీస్తోంది

నా హృదయం లోపల విచారంగా, అలసిపోయి ఉంది.

ఇసుక వెంబడి సముద్రం ఉప్పొంగుతోంది,

నన్ను ఎగతాళి చేయడానికి వెన్నెల తీరం మెరుస్తోంది.

తిరిగి రా, ఓ! నా దగ్గరకు తిరిగి రా!

నీవు లేనిదే ఈ ప్రపంచం శూన్యం,

పువ్వులు వాడిపోతాయి, గాలి రోదిస్తుంది,

నీవు ఏమై ఉన్నావో అది ఒక కథగా మిగిలిపోతుంది.

నక్షత్రం ఏమై ఉందో, నీవు కూడా అదే.

నా నక్షత్రానికి నేను ఏమి ఇస్తానో, అదే నీకు ఇస్తాను.

నా నక్షత్రం కోసం నేను ఎంతో శ్రద్ధగా ఎదురుచూస్తాను, దానిని ప్రేమిస్తాను;

దాని కోసమే నేను జీవిస్తున్నానో, నీ కోసమే జీవిస్తున్నాను.

(4)

ఓ ప్రపంచమా, ఎంతో మధురంగా శ్వాసించే నా ప్రపంచమా,

ఈ ప్రపంచం నాకు ఎందుకంత చేదుగా ఉంది!

ఓ నక్షత్రాలారా, అస్తమించని నా నక్షత్రాలారా,

మీ చిరునవ్వుల ముఖాలను ఎందుకు దాక్కుంటున్నారు!

చంద్రుడు చల్లగా, ప్రకాశవంతంగా వెలుగుతున్నాడు,

నాకు అది శాశ్వత రాత్రి.

(5)

దారిపై అడుగుల చప్పుడు వినబడుతోంది,

నీ కోసం ఎంతో కాలంగా ఎదురుచూస్తున్నాను;

ఒక తెల్లని వస్త్రం గది అంతటా మెల్లగా పాకుతోంది,

కానీ నువ్వు ఆమెవి కాదు.

(6)

(కౌగిలించుకొని)…ఎవరి కోసం అడుగుతున్నావు

నా హృదయం ఎవరి కోసం తపిస్తుందో నీకు తెలిసినప్పుడు.

ఇల్లు మధురం, ఓ మధురమైన ఇల్లు!

కానీ నా తల్లి కన్నా మధురమైన దానివి, నువ్వే మధురమైన దానివి.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-10-26-ఉయ్యూరు —

Posted in రచనలు | Leave a comment

రామాయణంలో ధర్మ పాలన – 1(త్రివేణి)

రామాయణంలో ధర్మ పాలన – 1(త్రివేణి)

వి. నారాయణన్, ఎం.ఏ., ఎం.ఎల్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

(సహాయ సంపాదకులు, ‘ది తమిళ్ లెక్సికన్’, మద్రాసు)

రామాయణాన్ని వేదాల యొక్క విస్తరణగా, ముఖ్యంగా నాకు ఎంతో ఆత్మీయమైన తైత్తిరీయ శాఖలోని ఒక భాగం యొక్క విస్తరణగా భావించడం నాకు ఎంతో ఇష్టం. తైత్తిరీయ ఉపనిషత్తులోని పదకొండవ అనువాకంలో ఇలా చెప్పబడింది:

“సత్యాన్ని పలుకు. నీ ధర్మాన్ని నిర్వర్తించు. వేదాధ్యయనాన్ని విస్మరించకు. గురువుకు తగిన గురుదక్షిణ సమర్పించిన తర్వాత, వంశ పరంపరను కొనసాగించు. సత్యం నుండి తప్పుకోవద్దు. ధర్మం నుండి విచలనం చెందవద్దు… తల్లిని దైవంగా భావించు. తండ్రిని దైవంగా భావించు. గురువును దైవంగా భావించు… ఏ పనులు నిందారహితమైనవో, వాటినే ఆచరించు, ఇతరమైనవి వదిలేయి. మేము ఏ మంచి పనులు చేశామో, వాటినే అనుసరించు, ఇతర పనులను కాదు… ఒకవేళ ఏదైనా పవిత్ర కార్యం లేదా ప్రవర్తన విషయంలో నీకు సందేహం కలిగితే, అప్పుడు మంచి విచక్షణ కలిగిన బ్రాహ్మణులు (జ్ఞానులు) ఎలా ప్రవర్తిస్తారో, అలాగే ప్రవర్తించు. వారు ఎవరైనా నియమించబడిన వారైనా కాకపోయినా, కఠిన స్వభావం లేనివారై, ధర్మనిరతి కలిగి ఉన్నట్లయితే, వారిని అనుసరించు. అలాగే, ఏ పనులు నిషిద్ధమని చెప్పబడ్డాయో, వాటి విషయంలో కూడా మంచి విచక్షణ కలిగిన జ్ఞానులు ఎలా వ్యవహరిస్తారో, అలాగే వ్యవహరించు. ఇదే నియమం. ఇదే ఉపదేశం. ఇదే వేదాల యొక్క అసలైన అంతరార్థం. ఇదే ఆదేశం. దీనినే నీవు పాటించాలి. దీనినే అందరూ పాటించాలి.”

ఈ అనువాకంలోని ప్రధాన ఆదేశం ‘ధర్మం చర’ – అంటే ‘నీ ధర్మాన్ని నిర్వర్తించు’. మిగిలిన ఆదేశాలన్నీ ఈ ప్రధాన ఆదేశానికి అనుబంధంగా ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, ‘సత్యం వద’ – అంటే ‘సత్యాన్ని పలుకు’ – అనేది ‘ధర్మం చర’ అనే ప్రధాన ధర్మంలోని ఒక ముఖ్యమైన అంశం మాత్రమే. అదేవిధంగా, “సంతాన పరంపరను తెంచుకోవద్దు” అనే ఆదేశం, మరియు తల్లి, తండ్రి, గురువులను దైవాలుగా భావించాలనే సూచనలు కూడా ఉన్నాయి.

ధర్మం అంటే ఏమిటి? ధర్మాల మధ్య లేదా అనుసరించాల్సిన మార్గాల మధ్య సంఘర్షణ ఏర్పడే సందర్భాలు తరచుగా ఎదురవుతుంటాయి. అటువంటి పరిస్థితుల్లో ఒక వ్యక్తి ఎలా ప్రవర్తించాలి?

దీనికి సమాధానంగా ఉపనిషత్తులోని ఒక అనువాకం ఇలా చెబుతోంది: ధర్మం అంటే ధర్మపరులు లేదా ధర్మాన్ని ప్రేమించే వ్యక్తుల ప్రవర్తనలో ప్రతిబింబించే లక్షణం. ఒకవేళ ధర్మాల మధ్య సంఘర్షణ ఏర్పడితే, అటువంటి సందర్భాల్లో ధర్మపరులు ఎలా వ్యవహరించారో, వారి ప్రతిచర్యలు ఎలా ఉన్నాయో గమనించి, వాటిని మార్గదర్శకాలుగా తీసుకుంటే, అక్కడ ఎటువంటి సంఘర్షణ ఉండదు. రామాయణంలో ధర్మసంబంధిత సంఘర్షణలు కలిగిన అనేక సందర్భాలను వివరించడం, మరియు అటువంటి పరిస్థితుల్లో ధర్మపరులు (ధర్మాత్ములు) ఎలా ప్రవర్తించారో తెలియజేయడం—ఇదే రామాయణంలోని అత్యంత విశేషమైన అంశం.

ధర్మం లేదా నియమావళి గురించి సాధారణంగా చర్చించే ముందు, ఉపనిషత్తులోని ఈ అనువాకంలో పేర్కొన్న కొన్ని ప్రత్యేక ఆదేశాల గురించి క్లుప్తంగా వివరిస్తాను.

‘సత్యం వద’ (సత్యం పలుకు) అనే వాక్యానికి కేవలం “నిజం చెప్పు” లేదా “ఎల్లప్పుడూ నిజమే మాట్లాడు, అబద్ధం చెప్పకు” అని మాత్రమే అర్థం కాదు. ఇది ఇంకా ఇలా చెబుతుంది: “ఒకసారి మీరు ఇచ్చిన మాటను ఎప్పటికీ అబద్ధం కానివ్వకండి; ఎంతటి కష్టమైనా సరే, ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకోండి. మాట తప్పడానికి ప్రయత్నించకండి. కేవలం అక్షరార్థాన్ని మాత్రమే పట్టుకుని, దాని వెనుక ఉన్న అసలు ఉద్దేశాన్ని (స్ఫూర్తిని) చంపేయకండి. మీ మాటలకు మీకు అనుకూలమైన అర్థాలను కల్పించుకోవద్దు—అది సరైన అర్థం కానట్లయితే అలా చేయడం తప్పు. అవతలి వ్యక్తి మీ మాటలకు ఏ అర్థాన్ని ఆశిస్తారో, ఆ అర్థం ప్రకారమే వాటిని పూర్తిగా నెరవేర్చండి; మీరు మాట ఇచ్చినప్పుడు మీ మనసులో ఉన్న రహస్య ఉద్దేశాలు (mental reservations) అవతలి వారికి తెలియవు కదా! కాబట్టి, వారిని నిరాశపరిస్తే అది నిజాయితీ అనిపించుకోదు.” దశరథుడి మరియు రాముడి జీవితాల్లో ఈ సూత్రం ఎలా ఆచరణలో పెట్టబడిందో, దాని పరిణామాలు ఎలా ఉంటాయో వివరంగా కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా, కైకేయి తన వరాలను కోరినప్పుడు దశరథుడి ప్రవర్తన, అలాగే దండకారణ్యంలోని మునులకు రక్షణ కల్పిస్తానని రాముడు మాట ఇచ్చిన తర్వాత ఆయన వ్యవహరించిన తీరు—ఈ సందర్భంలో చాలా ముఖ్యమైనవి.

తదుపరి ప్రత్యేక సూత్రం ఏమిటంటే: “వంశ పరంపరను తెగిపోనివ్వకండి.” సంతానం ద్వారా వంశం కొనసాగడం వల్ల ఒక రకమైన అమరత్వం లభిస్తుంది. వంశ సూత్రం—అంటే ‘ప్రజా-తంతం’—మధ్యలో తెగిపోకూడదు. ఒక వ్యక్తికి పుట్టిన కుమారుడు ఆ వ్యక్తికి ప్రతిరూపమే. అందుకే, తనకు సంతానం లేకపోవడం వల్ల దశరథుడు తీవ్ర దుఃఖానికి లోనయ్యాడు. “ధర్మజ్ఞుడైన, ఎంతో కీర్తిమంతుడైన, గొప్ప ఆత్మ కలిగిన ఆ మహారాజుకు—సంతానం కోసం ఎంతగానో పరితపించినప్పటికీ—తన వంశాన్ని కొనసాగించే కుమారుడు లేడు” అని రామాయణం చెబుతోంది. మరి ఆ ధర్మాత్ముడు ఏమి చేశాడు? మానవాళిని సృష్టించినప్పుడు ప్రజాపతి ఇచ్చిన ఆదేశాన్ని, దేవతలకు చేయాల్సిన యజ్ఞాల గురించి ఆయన గుర్తు చేసుకున్నాడు. ప్రజాపతి ఇలా అన్నాడు: “ఈ యజ్ఞాల ద్వారా మీరు దేవతలను పోషించండి, అప్పుడు దేవతలు మిమ్మల్ని పోషిస్తారు. ఇలా పరస్పరం పోషించుకోవడం ద్వారా మీరు అత్యున్నతమైన శ్రేయస్సును పొందుతారు.”

అప్పుడు ఆయన అశ్వమేధ యాగం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. వశిష్ఠ మహర్షికి మరియు ఇతర మునులకు ఈ విషయం తెలియజేయగా, వారు ఆయనను అశ్వమేధ యాగం చేయమని ప్రోత్సహించారు. వారు ఇలా అన్నారు: “ఓ రాజా!…” “పుత్రులను పొందే ఉద్దేశంతో నీకు ఇటువంటి ధర్మబద్ధమైన ఆలోచన కలిగింది కాబట్టి, నీవు కోరుకున్న కుమారులు తప్పక జన్మిస్తారు.” తద్వారా నలుగురు కుమారులు జన్మిస్తారు; దశరథుడు అమరత్వాన్ని పొందుతాడు. దశరథుడే రాముడిగా ఒక రూపం దాల్చగా, లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నులు మిగిలిన మూడు రూపాలుగా అవతరించి రాముడికి సేవలు అందించినట్లుగా ఉంటుంది. రాముడు అడవికి వెళ్ళినప్పుడు ఆయన అవసరాలను తీర్చే లక్ష్మణుడు, గోదావరి నదీ తీరంలోని పంచవటిలో రాముడి కోసం, సీత కోసం ఒక అందమైన ఆశ్రమాన్ని నిర్మిస్తాడు. అప్పుడు రాముడు ఇలా అంటాడు: “లక్ష్మణా! ధర్మాత్ముడైన నా తండ్రి నీ రూపంలో జీవించే ఉన్నాడు, మరణించలేదు. ఎందుకంటే నీకు ధర్మం తెలుసు, ఇతరుల మనోభావాలను అర్థం చేసుకోగలవు, అంతేకాక నీవు ఎల్లప్పుడూ కృతజ్ఞత కలిగి ఉంటావు.”

అదేవిధంగా, చిత్రకూటం నుండి శ్రీరాముని పాదుకలను తన శిరస్సుపై ధరించి తిరిగి వస్తున్న భరతుడిని భరద్వాజ మహర్షి కలిసినప్పుడు, ఆయన భరతుడితో ఇలా అంటారు:

“ఆయన మరణించలేదు, మనం వ్యర్థంగా శోకిస్తున్నాం!

నీ వంటి ఉత్తమ పుత్రుడిని కన్న నీ ధన్యజీవి అయిన తండ్రి,

మానవ రూపంలో సాక్షాత్తూ ధర్మమే మూర్తీభవించినట్లుగా,

నీ రూపంలో తిరిగి జీవించి ఉన్నాడు.”

“ధర్మం తెలిసిన, ధర్మాన్ని ప్రేమించే నీ వంటి కుమారుడిని పొందిన దీర్ఘబాహువు గల దశరథుడు అమరుడే!” చిత్రకూట పర్వతంపై రాముడు, భరతుల సంభాషణను విన్న మునులు ఇలా అభిప్రాయపడతారు:

“ఎవరి కుమారులు ఇద్దరూ ధర్మనిష్ఠ కలిగి, ధర్మమే పునాదిగా బలాన్ని కలిగి ఉంటారో, వారు ధన్యులు. వారి సంభాషణను విన్న మాకు, వారిద్దరూ సమానంగా ప్రియమైనవారే.”

వంశ పారంపర్య కొనసాగింపు ద్వారా లభించే ఈ ‘అమరత్వం’ అనే మూల సత్యాన్ని గ్రహించిన దశరథుడు, తన కుమారులు వేదవేదాంగ విద్యలను పూర్తి చేసుకుని, యవ్వనంలోకి అడుగుపెడుతున్న తరుణంలో వారి వివాహాల గురించి ఆలోచించాడు.

“అప్పుడు ధర్మాత్ముడైన దశరథ మహారాజు వారి వివాహాల గురించి ఆలోచించి, తన గురువులతోనూ, బంధువులతోనూ చర్చించాడు.”

వివాహ వ్యవస్థ వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశ్యం—వంశ పారంపర్య కొనసాగింపు ద్వారా అమరత్వాన్ని పొందడమేనని దీనిని బట్టి అర్థమవుతుంది. అందుకే, తమ పిల్లల వివాహాల విషయంలో తల్లిదండ్రులకు కొన్ని బాధ్యతలు ఏర్పడతాయి. మరియు తల్లిదండ్రుల నిర్ణయానికి లోబడటంలో, లేదా తమ సొంత నిర్ణయానికి వారి ఆమోదాన్ని పొందడంలో పిల్లలకు ఉండే బాధ్యతల గురించి ఇందులో పేర్కొనబడింది.

బాలకాండలోని చివరి సర్గలో, సీత రాముడికి తన తండ్రికి ఇష్టమైన వ్యక్తిగా ఉండటం వల్లనే ఆమె అతనికి ఎంతో ప్రియమైనదని చెప్పబడింది.

అయితే రాముడు ఈ ప్రతిపాదనను సున్నితంగా తిరస్కరిస్తాడు. అతని సమాధానం ఎంతో మర్యాదపూర్వకంగా ఉంటుంది: “తల్లిదండ్రులు తమ కుమారుని కోసం నిరంతరం చేసే సేవలకు ప్రతిఫలంగా, వారు చేసిన ఉపకారాలకు బదులుగా మనం ఏమి చేయగలము?”

ఇక ఇప్పుడు నేను ప్రధానాంశమైన ‘నీ కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించు’ (Do your Duty) అనే విషయానికి వస్తాను. రామాయణం అనేది ధర్మం యొక్క సర్వోన్నతత్వాన్ని కీర్తించే ఒక సుదీర్ఘ కావ్యం. ఈ ఇతిహాసంలో అనేక క్లిష్ట పరిస్థితులు ఎదురవుతాయి; అటువంటి సందర్భాలలో ధర్మాత్ములు, ధర్మజ్ఞులు మరియు ధర్మరతులు ఎలా ప్రవర్తించారో ఇందులో వివరంగా చిత్రీకరించబడింది.

ప్రారంభంలోనే, కవి స్వయంగా ఒక ధర్మాత్ముడని మనకు తెలుస్తుంది.

“ధర్మాత్ముడైన ఆ ముని హృదయంలో కరుణ ఉద్భవించింది.”

ధర్మ శక్తి (ధర్మవీర్యం) ద్వారా, ఈ ఇతిహాసంలోని సంఘటనలన్నింటినీ ఆయన తన అరచేతిలోని వస్తువును చూసినట్లుగా స్పష్టంగా దర్శించగలిగారు:

“వారి చిరునవ్వులు, మాటలు, కదలికలు, పనులు—వీటన్నింటినీ ఆయన ధర్మ శక్తితో, అవి ఎలా జరిగాయో సరిగ్గా అలాగే చూడగలిగారు.”

ఆయన రచించిన కావ్యం ధర్మంతో నిండి ఉంది. ఈ కావ్యాన్ని మొదటిసారిగా విన్న శ్రోతలు కూడా ధర్మం పట్ల అమితమైన అనురాగం కలవారు (ధర్మవత్సలులు). ఇప్పుడు మనం ఈ ఇతిహాసంలోని ప్రధాన పాత్రల గురించి తెలుసుకుందాం. మొదటగా దశరథుని తీసుకుంటే, ఆయన ప్రారంభం నుండే ‘ధర్మరతుడు’ (ధర్మం పట్ల నిరంతరం నిష్ఠ కలిగినవాడు) అని పేర్కొనబడ్డాడు. దేవతలు విష్ణువును ప్రార్థించి, ఆ ‘ధర్మజ్ఞుడైన’ దశరథునికి నలుగురు కుమారులుగా జన్మించమని కోరుతారు.

దశరథుడు రాముడికి యువరాజ పట్టాభిషేకం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, ప్రజలు ఎంతో ఆనందించి, ఆ ధర్మాత్ముడైన రాజును ఇలా దీవిస్తారు: “దోషరహితుడైన ఆ ధర్మాత్ముడు, మహారాజు దశరథుడు చిరకాలం వర్ధిల్లాలి! ఆయన దయ వల్లనే మనం త్వరలో రాముడి పట్టాభిషేకాన్ని చూడబోతున్నాము.” ఆ తర్వాత, కైకేయి పట్టుబట్టడంతో దశరథుడు తీవ్రమైన సంక్షోభంలో చిక్కుకున్నప్పటికీ, తాను ఇచ్చిన మాటను తప్పడానికి గానీ, ధర్మం నుండి పక్కకు తప్పుకోవడానికి గానీ ఆయన అంగీకరించలేదు. మరుసటి రోజు ఉదయాన్నే తనను పడకగదిలో చూసిన సుమంత్రుడితో దశరథుడు ఇలా అంటాడు: “నేను ధర్మబంధనాల్లో చిక్కుకున్నాను; నా మనస్సు గందరగోళంగా ఉంది. ధర్మబద్ధంగా నడుచుకునే నా ప్రియమైన జ్యేష్ఠ పుత్రుడు రాముడిని చూడాలని ఉంది.”23 కాబట్టి, పట్టాభిషేకం ఆగిపోయిన విషయాన్ని తన తల్లి కౌసల్యకు చెప్పడానికి రాముడు ఆమె వద్దకు వెళ్ళినప్పుడు, రాత్రి జరిగిన పరిణామాలేవీ తెలియని కౌసల్య, అత్యంత వ్యంగ్యభరితమైన రీతిలో ఇలా అంటుంది: “రామా, మాట తప్పని నీ తండ్రిని, ఆ మహారాజును వెళ్ళి చూడు. నేడు ఆ ధర్మాత్ముడు నిన్ను యువరాజుగా పట్టాభిషిక్తుడిని చేయబోతున్నాడు.”24

అయోధ్యలో లేని సమయంలో జరిగిన విషయాలేవీ తెలియని భరతుడు, తన తండ్రి మరణవార్తను మాత్రమే చెప్పిన తల్లి కైకేయిని ఇలా ప్రశ్నిస్తాడు:

“ధర్మజ్ఞుడు, ధర్మనిరతుడు, ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకోవడంలో దృఢమైనవాడు, ఎల్లప్పుడూ సత్యానికే కట్టుబడి ఉండే ఆ మహనీయుడు—నా తండ్రి—చివరిగా ఏమని పలికారు?” 25

ఆ తర్వాతే, దశరథుడు “ధర్మజ్ఞుడిగా, ధర్మనిరతుడిగా, మాట నిలబెట్టుకునేవాడిగా మరియు తన సంకల్పానికి కట్టుబడినవాడిగా” ఉండటం కోసం ఎంతటి మూల్యం చెల్లించుకున్నాడో భరతుడికి తెలుస్తుంది.

ఇక కౌసల్య, సుమిత్రల విషయానికి వస్తే, అయోధ్య నుండి వచ్చిన దూతలను భరతుడు ఇలా అడుగుతాడు: “ధర్మనిరతురాలు, ధర్మజ్ఞురాలు, ధర్మదర్శిని అయిన ఆ మహారాణి కౌసల్య—జ్ఞాని అయిన రాముడి తల్లి—క్షేమమేనా?” 26 రాణి కౌసల్యకు అటువంటి గొప్ప పేరు ఉంది. సుమిత్రకు ధర్మం పట్ల ఉన్న దృఢమైన నిబద్ధత, ఆమె కౌసల్యను ఓదారుస్తూ పలికిన మాటల్లో కనిపిస్తుంది: “రాముడు ధర్మబద్ధంగా జీవించేవాడు; కాబట్టి అతను దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేదు” 27; అలాగే తన కుమారుడు లక్ష్మణుడికి ఆమె ఇచ్చిన సలహాల్లో కూడా ఇది వ్యక్తమవుతుంది.28 ఇక భరతుడు, లక్ష్మణుల గురించి పరిశీలిద్దాం.

దశరథుడు రాముడితో భరతుడి గురించి ఇలా అంటాడు: “అతను తన అన్నను అనుసరించే ధర్మాత్ముడు.” 29 అతడు కైకేయితో ఇలా అంటాడు:

“రాముడు లేనిదే భరతుడు ఈ రాజ్యంలో ఉండడు; నిజానికి రాముడి కంటే కూడా భరతుడే ధర్మం పట్ల మరింత దృఢంగా, బలమైన నిష్ఠతో ఉంటాడని నేను భావిస్తున్నాను.” 30

అడవికి బయలుదేరే ముందు కౌసల్యను ఓదారుస్తూ, రాముడు భరతుడి గురించి ఇలా అంటాడు:

“ధర్మాత్ముడైన భరతుడికి సమస్త ప్రాణుల పట్ల ప్రేమ ఉంది. అతను తప్పక నిన్ను చూసుకుంటాడు; ఎందుకంటే అతనికి ధర్మం అంటేనే ఎంతో ప్రీతి.” 31

మరణశయ్యపై ఉన్న వానరరాజు వాలి, రాముడి ప్రవర్తనను ప్రశ్నించినప్పుడు, రాముడు సమాధానమిస్తూ—సమస్త భూభాగాన్ని పరిపాలించే భరతుడి స్వభావంలో ధర్మమే ప్రధానంగా ఉంటుందని పేర్కొంటాడు. 32

లక్ష్మణుడి విషయంలోనూ రాముడు అంతే దృఢంగా మాట్లాడతాడు. అతను లక్ష్మణుడితో నేరుగా ఇలా అంటాడు: “నీవు ఎంతో ప్రేమగలవాడవు, ధైర్యవంతుడవు, ఎల్లప్పుడూ ధర్మం పట్ల ఆనందం పొందేవాడవు, సజ్జనుల మార్గంలో దృఢంగా నిలబడేవాడవు. నీవు నాకు ప్రాణప్రదుడవు, ఇంద్రియ నిగ్రహం కలవాడవు; నీవు నాకు సోదరుడివి మాత్రమే కాదు, మంచి మిత్రుడివి కూడా.” 33

ఇక విభీషణుడు, సుగ్రీవుల విషయానికి వద్దాం.

ప్రారంభంలోనే శూర్పణఖ ఇలా అంటుంది: “కానీ విభీషణుడు ధర్మాత్ముడు; అతని పనులు రాక్షసుడిలా ఉండవు.” 34

లంకా నగరాన్ని ముట్టడించిన వారిలో విభీషణుడిని చూపిస్తూ, గూఢచారి శుకుడు రావణుడితో ఇలా అంటాడు: “అతను ఒక్కడే తన పరాక్రమంతో లంకను నాశనం చేయగలడు; ఎందుకంటే అతనిలో ధర్మం బలంగా పాతుకుపోయింది; అతను ధర్మం నుండి ఏమాత్రం పక్కకు తప్పుకోడు.” 35

ఇంద్రజిత్తు తనను ద్రోహి అని నిందించినప్పుడు, విభీషణుడు ఇలా సమాధానమిస్తాడు: “నాకు క్రూరత్వంలో గానీ, అధర్మంలో గానీ ఎలాంటి ఆనందం లేదు; దుష్ట స్వభావం కలిగిన ఒక సోదరుడు తన సొంత సోదరుడినే వెళ్లగొట్టగలడా?” 36 సుగ్రీవుడి గురించి మనకు మొదటి పరిచయం ఇలా లభిస్తుంది: “అక్కడికి దగ్గరలోనే ఋష్యమూక పర్వతం ఉంది; అక్కడ సూర్యపుత్రుడైన ధర్మాత్ముడు సుగ్రీవుడు నివసిస్తున్నాడు.”

చివరగా, సీత మరియు రాముడి విషయానికి వద్దాం. సీత రాముడిని ఉద్దేశించి, చేతిలో కత్తి పట్టుకుని అడవిలోకి వెళ్లవద్దని కోరుతూ ఇలా అంటుంది: “మీరు సత్యసంధులు, గొప్పవారు, లక్ష్మణుని సోదరులు; మీలో సత్యం ప్రతిష్ఠితమై ఉంది…”

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -30-10-26-ఉయ్యూరు .–

Posted in రచనలు | Leave a comment

రెడ్డిరాజులు మరియు రాయలుL( త్రివేణి)

రెడ్డిరాజులు మరియు రాయలుL( త్రివేణి)

దక్కన్ చరిత్రలో ఒక అధ్యాయం

డాక్టర్ నేలటూరి . వెంకటరమణయ్య, ఎం.ఏ., పి.హెచ్.డి.-ఆంగ్లరచనకు ణ అనువాదం

(రీడర్, భారతీయ చరిత్ర విభాగం, మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం)

విజయనగర చరిత్రను అధ్యయనం చేసే చాలామందికి, ‘కొండవీడు’ అనేది కేవలం ఒక కోట పేరుగానే తెలుసు. ఈ కోట కోసం విజయనగర రాయలు తరచుగా ఒడిశాకు చెందిన గజపతులతో లేదా ముస్లిం పాలకులతో యుద్ధాలు చేసేవారు. అయితే, ఈ కోటను తమ ఆధీనంలో ఉంచుకోవడానికి రాయలు ఎందుకు ఇతర శక్తులతో పోరాడాల్సి వచ్చిందో వారు పెద్దగా ఆలోచించరు. రాయలకు, కొండవీడు పాలకులకు మధ్య ఉన్న సంబంధాలను పరిశీలించే ముందు, ఉత్తర దిశలో ఉన్న పొరుగు రాజ్యాల పట్ల రాయలు అనుసరించిన విధానం వెనుక ఉన్న సూత్రాలను అర్థం చేసుకోవడం అవసరం. వారు కృష్ణా నదిని తమ సహజమైన ఉత్తర సరిహద్దుగా భావించేవారు. తమ సామ్రాజ్యాన్ని కృష్ణా నది తీరం వరకు విస్తరించాలనే లక్ష్యంతో వారు నిరంతరం ప్రయత్నించేవారు. ఈ క్రమంలో వారు ఇద్దరు ప్రధాన శత్రువులను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది, వారితో నిరంతరం యుద్ధాలు చేయాల్సి వచ్చింది. ఉత్తర దిశలో, వారు కుల్బర్గా (గుల్బర్గా) సుల్తానుల తీవ్ర ప్రతిఘటనను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది; ఆ సుల్తానులు విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని తిరిగి తుంగభద్ర నది తీరం వరకు వెనక్కి నెట్టాలని ప్రయత్నించేవారు. రాయలకు మరియు కుల్బర్గా పాలకులకు మధ్య జరిగిన ఈ సుదీర్ఘ పోరాటాల గురించి ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా చర్చించాల్సిన అవసరం లేదు, ఎందుకంటే విజయనగర చరిత్రను అధ్యయనం చేసే వారికి ఇది ఇప్పటికే తెలిసిన విషయమే.

ఈశాన్య దిశలో, కొండవీడు అనే చిన్న రాజ్యం రాయలు తమ సామ్రాజ్యాన్ని సహజ సరిహద్దు వరకు విస్తరించకుండా అడ్డుకుంది. అందువల్ల, వారు కొండవీడు రాజ్యాన్ని జయించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ప్రారంభంలో ఇది చాలా సులభమైన పనిలాగే అనిపించి ఉండవచ్చు. కానీ, పోరాటం మొదలయ్యాక, ఆ రాజ్యానికి అధిపతులుగా ఉన్న రెడ్డిరాజులు అంత సులభంగా లొంగిపోయేలా లేరని వారికి అర్థమైంది. అంతేకాకుండా, మరికొందరు ప్రత్యర్థులు కూడా రంగంలోకి రావడంతో ఈ విజయం మరింత కష్టతరమైంది. కొండవీడు కోటను తమ ఆధీనంలో ఉంచుకోవాలని ఉత్తర రాజ్యాల పాలకులు కూడా ఆశించేవారు; ఎందుకంటే, ఆ కోటను గెలుచుకుంటే, సంపన్నమైన తీర ప్రాంతాలపై దాడులు చేయడానికి ఒక మార్గం సుగమం అవుతుంది. కవి శ్రీనాథుని అభిప్రాయం ప్రకారం, ‘ఈ కోట ఎంతటి అద్వితీయమైనదంటే, ఇది ముగ్గురు రాజుల (విజయనగర రాజు, బహమనీ సుల్తాన్ మరియు గజపతి)లో లోభాన్ని, అంటే దీనిని దక్కించుకోవాలనే తీవ్రమైన కోరికను రేకెత్తించింది’. దీని ఫలితంగా, కొండవీడు రాజ్యం ఒక యుద్ధభూమిగా మారింది; అక్కడ ఈ ముగ్గురు రాజుల సైన్యాలు అనేక భయంకరమైన యుద్ధాల్లో తలపడ్డాయి. ఈ వ్యాసంలో ఆ యుద్ధాల క్రమాన్ని విశ్లేషించే ప్రయత్నం జరిగింది. ఇవి లేకుండా విజయనగర చరిత్రను తిరిగి నిర్మించడం అసంపూర్ణమే అవుతుంది.

II

విజయనగరంపై గజపతుల మొదటి దండయాత్ర మల్లికార్జున రాయల పాలనా కాలంలో జరిగింది. గంగాధరుడు తన ‘గంగాదాస-ప్రతాపవిలాసమ్’ అనే గ్రంథంలో ఈ దండయాత్రకు గల కారణాన్ని, సందర్భాన్ని ఇలా వివరించాడు: –

‘విజయనగర సామ్రాజ్యానికి పురందరుని (ఇంద్రుని) వంటివాడైన ప్రతాప దేవరాయలు మరణించగా, ఆయన కుమారుడు మల్లికార్జున రాయలు సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఈ విషయాన్ని తెలుసుకున్న దక్కన్ సుల్తాన్ మరియు గజపతి—వీరిద్దరూ గతంలో ప్రతాప దేవరాయల చేతిలో ఓడిపోయినవారే—ఏనుగులు, గుర్రాలు మరియు సైన్యంతో కూడిన భారీ బలగాలతో విజయనగరంపై దండెత్తారు.’

ఈ ఉల్లేఖనలో రెండు అంశాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించాలి: (i) దక్కన్ సుల్తాన్ మరియు గజపతి గతంలో ప్రతాప దేవరాయల (అంటే దేవరాయలు II) చేతిలో ఓడిపోయారు. (ii) దేవరాయల మరణం తర్వాత, ఆయన కుమారుడు—అతను ఇంకా చిన్న వయస్సులో ఉన్నప్పుడు—సింహాసనాన్ని అధిష్టించడాన్ని అవకాశంగా తీసుకుని, వారు విజయనగరంపై దాడి చేశారు.

ఈ దండయాత్రకు ప్రధాన కారణం, దేవరాయలు II చేతిలో తాము పొందిన పరాభవాలకు ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలనే వారి కోరిక అని స్పష్టమవుతోంది. దేవరాయలు వారిని ఎప్పుడు, ఎక్కడ ఓడించాడు? దక్కన్ సుల్తాన్‌పై దేవరాయలు సాధించిన విజయం గురించి, అప్పట్లో విజయనగరంలో ఉన్న పర్షియా రాయబారి అబ్దుల్ రజాక్ వివరించాడు; కానీ గజపతిపై ఆయన సాధించిన విజయం గురించి ఎటువంటి సమాచారం లభ్యం కాలేదు. దేవరాయలు గజపతితో ఎక్కడ తలపడ్డాడు? తెలుగు ప్రాంతంలో క్రీ.శ. 1452 కంటే ముందు కాలానికి చెందిన గజపతి (కపిలేశ్వర) శాసనమేదీ లభించలేదు కాబట్టి, విజయనగర సామ్రాజ్య సరిహద్దుల్లో ఎక్కడైనా ఆయన ఓటమి పాలై ఉంటాడని భావించడానికి అవకాశం లేదు. క్రీ.శ. 1344 ప్రాంతంలో దేవరాయ II అధికారం రాజమండ్రి వరకు, బహుశా ఒరిస్సా రాజ్యపు దక్షిణ సరిహద్దు వరకు విస్తరించి ఉండేదని నమ్మడానికి కారణాలు ఉన్నాయి. ఆయన కళింగ ప్రాంతంలో కపిలేంద్రుడితో తలపడి, అతడిని ఓడించినట్లు కనిపిస్తుంది. అసలు దేవరాయలు ఒరిస్సా రాజ్యపు దక్షిణ సరిహద్దు వరకు ఎందుకు ముందుకు వెళ్లాల్సి వచ్చింది? ఈ ప్రశ్నకు సంతృప్తికరమైన సమాధానం చెప్పాలంటే, విజయనగర రాయలు తమ ఈశాన్య పొరుగు రాజ్యాల పట్ల అనుసరించిన విధానం గురించి సుదీర్ఘంగా చర్చించాల్సి ఉంటుంది; ఎందుకంటే, ఆ విధానానికి అనుగుణంగానే దేవరాయ II తన సైన్యాలను ఒరిస్సా సరిహద్దుల వరకు నడిపించారు.

కాకతీయ సామ్రాజ్యం దాదాపు తెలుగు దేశమంతటా విస్తరించి ఉండేది. ఈ సామ్రాజ్యం పతనమైనప్పుడు, అప్పటి ముఖ్యమైన సామంతులు లేదా ప్రభువులు తమతమ ప్రాంతాలలో స్వతంత్ర పాలకులుగా ప్రకటించుకున్నారు. ఆ తర్వాత ఒక సంఘర్షణ పూరిత కాలం మొదలైంది; అప్పుడు ప్రతి చిన్న నాయకుడు తన పొరుగు ప్రాంతాలను ఆక్రమించుకుని, తన రాజ్యాన్ని విస్తరించుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. ఈ పోరాటాల ఫలితంగా, బలహీనమైన చిన్న చిన్న రాజ్యాలన్నీ కనుమరుగై, వాటి స్థానంలో కొన్ని చిన్నవైనప్పటికీ శక్తివంతమైన రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. అవి ఇవే: 1. అత్యంత ఈశాన్య దిశలో ‘పిఠాపురం’ రాజ్యం ఉండేది. దీనిని కొప్పుల వంశానికి చెందిన నామయ నాయకుడు స్థాపించాడు. ఇది విశాఖపట్నం జిల్లాలోని సింహాచలం నుండి గోదావరి నది వరకు విస్తరించి ఉండేది. 2. దీనికి దక్షిణాన ‘కోరుకొండ’ రాజ్యం ఉండేది; దీనిని ప్రతాపరుద్రుని సామంతులలో ఒకరైన కునయ నాయకుడు స్థాపించాడు. ఆయన ఆధీనంలో ఉన్న ప్రాంతం నేటి గోదావరి జిల్లాకు సమానంగా ఉంటుంది. 3. దీనికి దక్షిణాన ‘కొండవీడు’ రాజ్యం ఉండేది. దీనిని ప్రతాపరుద్రుని అధికారులలో ఒకరైన ప్రోలయ వేమారెడ్డి స్థాపించాడు. ఆయన కృష్ణా నదికి, నెల్లూరు జిల్లాలోని కందుకూరుకు మధ్య ఉన్న ప్రాంతాన్ని, అలాగే బంగాళాఖాతం నుండి శ్రీశైలం పర్వతం వరకు ఉన్న భూభాగాన్ని తన ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నాడు. ఈ రాజ్యం నేటి కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాలు పూర్తిగా, మరియు గోదావరి, నెల్లూరు, కర్నూలు జిల్లాల్లోని కొన్ని భాగాలను కలిగి ఉండేది. ఈ రాజ్యానికి మొదట గుంటూరు జిల్లాలోని ఒంగోలు తాలూకాలో ఉన్న ‘అద్దంకి’ రాజధానిగా ఉండేది, కానీ తర్వాత అది నరసరావుపేట తాలూకాలోని ‘కొండవీడు’కు మార్చబడింది. 4. కొండవీడుకు వాయవ్య దిశలో ‘రాచకొండ’ కేంద్రంగా వెలమ రాజ్యం ఉండేది. ప్రతాపరుద్రుని నాయకులలో ఒకరైన సింగమ నాయకుడు, నేటి నైజాం పాలిత ప్రాంతంలోని నల్గొండ జిల్లాకు సమానమైన కొండ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించి, అక్కడ తన అధికారాన్ని నెలకొల్పాడు. దీని రాజధాని ప్రసిద్ధ రాచకొండ కోట; ఈ కోట పేరు మీదుగానే ఆ రాజ్యానికి ‘రాచకొండ రాజ్యం’ అని పేరు వచ్చింది. 5. కొండవీడు మరియు రాచకొండ రాజ్యాలకు దక్షిణాన, పశ్చిమాన ‘విజయనగర’ సామ్రాజ్యం విస్తరించి ఉండేది. స్థాపకులు మొదట వీర-కంపிலదేవుని చిన్న రాజ్యానికి అధిపతులుగా ఉన్నప్పటికీ, వారు తమ పూర్వ ప్రభువైన ప్రతాపరుద్రుని రాజ్యంలోని కొంత భాగాన్ని కూడా తమ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నారు. వారు రాయచూరు, కడప జిల్లాలను, అలాగే అనంతపురం, కర్నూలు మరియు నెల్లూరు జిల్లాల్లోని విశాల ప్రాంతాలను జయించారు. విజయనగర సామ్రాజ్యం, దాని పాలకుల సంపద మరియు వారు పాలించిన విస్తృత భూభాగాల కారణంగా అత్యంత శక్తివంతమైన రాజ్యంగా వెలుగొందింది.

ఈ రాజ్యాల మధ్య స్నేహపూర్వక సంబంధాలు లేవు; ఎందుకంటే, అవి ఏర్పడిన పరిస్థితులు అప్పటికి కూడా వాటిపై బలమైన ప్రభావాన్ని చూపుతూనే ఉన్నాయి. తాము అణచివేసిన చిన్న చిన్న రాజ్యాలతో ఎలాగైతే పోరాడాయో, అలాగే ఈ రాజ్యాలు కూడా ఒకదానితో ఒకటి నిరంతరం పోరాడుకుంటూనే ఉన్నాయి. ఈ అధ్యయనంలో, కొండవీడు మరియు విజయనగరం అనే రెండు రాజ్యాల మధ్య జరిగిన సంఘర్షణల చరిత్రను పరిశీలించబోతున్నాను.

III

ఇంతకుముందే పేర్కొన్నట్లుగా, కొండవీడు రాజ్యాన్ని సుమారు క్రీ.శ. 1330లో ప్రోలయ వేమారెడ్డి స్థాపించారు. ఆయన నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన ఒక గౌరవనీయమైన రెడ్డి కుటుంబానికి చెందినవారు. కాకతీయ సామ్రాజ్యం ముస్లింల చేతిలో పతనమైన తర్వాత ఏర్పడిన అస్థిర పరిస్థితుల్లో, ఆయన తూర్పు తీర ప్రాంతంలో తనకంటూ ఒక చిన్న రాజ్యాన్ని నిర్మించుకున్నారు. ప్రోలయ వేమారెడ్డి అప్పట్లో సైనికపరంగా ఎంతో ప్రాముఖ్యత కలిగిన వినుకొండలో తన స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నారని చెబుతారు. దీనికి సంబంధించి నమ్మదగిన ఆధారాలు ఏవీ లేనప్పటికీ, ఇలా జరిగి ఉండటం అసాధ్యమేమీ కాదు. ప్రస్తుతం ఒంగోలు తాలూకాలో ఉన్న అద్దంకి ఆయనకు తొలి రాజధానిగా ఉండేది. దీన్ని బట్టి, ఆయన స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్న సమయంలో, అద్దంకి ఉన్న ‘కమ్మనాడు’ ప్రాంతం ఆయన ఆధీనంలోనే ఉండేదని భావించవచ్చు. తన రాజ్యాన్ని సుస్థిరం చేసుకోవడానికి మరియు దాని సరిహద్దులను విస్తరించుకోవడానికి, వేమారెడ్డికి తన పొరుగు రాజ్యాలతో నిరంతరం పోరాడాల్సి వచ్చింది. ఈ యుద్ధాల్లో ఆయనకు తన సోదరులైన అన్నారెడ్డి, మల్లారెడ్డి మరియు బంధువైన నుకారెడ్డిల నుండి బలమైన మద్దతు లభించింది. వారి సహాయంతో, ఆయన తనను ఎదుర్కొన్న అనేకమంది శత్రువులను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొని, తన రాజ్యాన్ని కాపాడుకోగలిగారు. ప్రళయ వేముడు మొదట విజయనగర పాలకునితో మిత్రునిగా సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు. కాకతీయ వంశానికి చెందిన వీరరుద్రుని కాలం నుండి దుర్మార్గులైన మ్లేచ్ఛ రాజులు లాగేసుకున్న అగ్రహారాలను, వేముడు ముస్లింలను ఓడించి తిరిగి బ్రాహ్మణులకు అప్పగించాడని శాసనాల్లో తరచుగా పేర్కొనబడింది. వేముడు ఓడించిన ఆ ముస్లింలు ఎవరు? అతను ఈ విజయాన్ని ఎప్పుడు సాధించాడు? ముస్లింలపై అతని విజయం గురించి క్రీ.శ. 1345 నాటి శాసనంలో మొదటిసారిగా ప్రస్తావించబడింది కాబట్టి, అతను అంతకు ముందే వారిని ఓడించి ఉండాలి. అల్లావుద్దీన్ హసన్ గంగు క్రీ.శ. 1347 వరకు తన అధికారాన్ని స్థాపించలేదు కాబట్టి, వేముడు ఓడించిన ఆ మ్లేచ్ఛ రాజు అతను అయ్యే అవకాశం లేదు. ముస్లిం చరిత్రకారులు ఈ విషయంపై కొంత వెలుగునిస్తారు: బర్నీ ప్రకారం, “ఆ సమయంలో” (క్రీ.శ. 1344లో), వరంగల్ సమీపంలో ఉన్న కన్యా నాయకుడు (కాపయ నాయకుడు), ఆ ప్రాంతంలోని జమీందార్లతో కలిసి తిరుగుబాటు చేశాడు. దీనితో అప్పటి ప్రతినిధి (నాయిబ్) మాలిక్ మక్బూల్ అక్కడి నుండి పారిపోయి ఢిల్లీకి చేరుకున్నాడు. వరంగల్…

పెదకోమటి వేముడికి మిత్రులు లేకపోలేదు. తన రాజ్యాన్ని తూర్పు దిశగా విస్తరించాలని ఆశించిన కుల్బర్గా సుల్తాన్ ఫిరోజ్ షా, అతనికి మద్దతునిస్తానని స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చాడు. అంతేకాకుండా, కాటయ వేముడి ఆధిపత్యం నుండి విముక్తి పొందిన చోడ వంశపు యువరాజు అన్నదేవుడు కూడా అతనికి ఉత్సాహవంతుడైన మిత్రుడిగా మారాడు. దక్షిణ దక్కన్‌లోని వివిధ శక్తులు రెండు వర్గాలుగా విడిపోయి, క్రీ.శ. 1411 లేదా 1412 నాటికి యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాయి.

వేలమాలతో ఉన్న శత్రుత్వం కారణంగా పెదకోమటి వేముడు తన పశ్చిమ సరిహద్దు వద్ద నిరంతరం బిజీగా ఉండాల్సి వచ్చింది. అదే సమయంలో, మొదటి దేవరాయలు ఉదయగిరి మరియు ఇతర కోటల నుండి రెడ్డి సైన్యాలను సులభంగా తరిమికొట్టాడు. క్రీ.శ. 1413 నాటికి, తన పాలన ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో కోల్పోయిన భూభాగాలను ఆయన దాదాపు పూర్తిగా తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. గతంలో రెడ్డి రాజ్యాన్ని జయించడంలో తనకు సహకరించిన తన కుమారుడు రామచంద్ర రాయలను, ఉదయగిరి కోటకు గవర్నర్‌గా నియమించినట్లు తెలుస్తోంది. ఇలా సరిహద్దు ప్రాంతాల రక్షణకు ఏర్పాట్లు చేసుకున్న తర్వాత, ఆయన తన సైన్యాలను ఉత్తర దిశగా పంపినట్లు కనిపిస్తోంది.

అప్పుడు యుద్ధం తీవ్రరూపం దాల్చింది. ఈ యుద్ధం మొదటి దశలో, దేవరాయలు మరియు అతని మిత్రపక్షాలు అనేక ఎదురుదెబ్బలు తిన్నట్లు తెలుస్తోంది. కాటయ వేముడు ఓడిపోయి మరణించినట్లు సమాచారం. వేలమాలు మొదట్లో విజయం సాధించినప్పటికీ, పెదకోమటి వేముడు వారిని సమర్థవంతంగా అడ్డుకున్నాడు. వేదగిరి అనే వ్యక్తి, వేముడి సోదరుడైన మచా (ధరణికోట కోటను పాలిస్తున్నవాడు) పై దాడి చేసి, అతడిని ఓడించి, తల నరికి, ఆ పుర్రెతో ఒక ఉమ్మి పాత్రను (పిడాన్) తయారు చేయించుకున్నాడు. ఈ క్రూరమైన చర్య పెదకోమటి వేముడికి తీవ్ర ఆగ్రహాన్ని కలిగించింది; దాంతో తన సోదరుడి మరణానికి ఎలాగైనా ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని అతను నిశ్చయించుకున్నాడు. అందువల్ల, తన మిత్రుడైన ఫిరోజ్ షా సహాయంతో అతను వేలమాలపై దాడి చేసినట్లు తెలుస్తోంది. అతడు యుద్ధంలో వేదాగిరిని సంహరించడంలో విజయం సాధించాడు. తన సోదరుని మృతదేహం పట్ల చూపిన క్రూరమైన ప్రవర్తనను మర్చిపోలేని అతడు, ఆ వెలమ నాయకుని తల నరికి, దానితో ఒక ఉమ్మిపాత్రను (spittoon) తయారు చేయించాడు. ఇది వేదాగిరి బంధువులలో తీవ్ర ఆగ్రహాన్ని కలిగించింది; కానీ, బహమనీ సుల్తాన్ నుండి బలమైన మద్దతు ఉండటంతో, వారు పెదకోమటి వేముడికి ఎటువంటి హానీ చేయలేకపోయారు.

ఇంతలో, పెదకోమటి వేముడు వెలమలపై ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి సహకరించిన ఫిరోజ్ షా, దేవరాయలకు చెందిన పానగల్లు కోటపై దండెత్తి, దానిని ముట్టడించాడు. రెండేళ్లపాటు కోటను ముట్టడించినప్పటికీ, ప్రారంభంలో ఉన్న పరిస్థితిలోనే తప్ప, కోటను జయించడంలో అతడు ఏమాత్రం పురోగతి సాధించలేకపోయాడు. అతని శిబిరంలో కరువు సంభవించడంతో సైన్యబలం కొంతవరకు తగ్గింది. దీనికి తోడు, విజయనగర మరియు వెలమ సైన్యాలతో కూడిన ఒక భారీ దళం అక్కడికి చేరుకుంది. వారిని తరిమికొట్టే ప్రయత్నంలో సుల్తాన్ ఓటమిని చవిచూశాడు. ముస్లిం సైన్యం దాదాపు పూర్తిగా నాశనమవ్వగా, సుల్తాన్ హుటాహుటిన వెనుదిరగాల్సి వచ్చింది.

బహమనీ సుల్తాన్‌ను తమ ప్రాంతం నుండి తరిమికొట్టిన వెలమలు, వేదాగిరి పట్ల పెదకోమటి వేముడు ప్రదర్శించిన ప్రవర్తనకు అతడిని శిక్షించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. వేదాగిరి తమ్ముడైన లింగ నాయకత్వంలో ఒక భారీ వెలమ సైన్యం రెడ్డి రాజ్యాన్ని ఆక్రమించింది. వారిని ఎదుర్కొని తరిమికొట్టే స్థితిలో పెదకోమటి వేముడు లేడు; అతనికి మిత్రులెవరూ లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. అతని మిత్రుడైన సుల్తాన్ శత్రువుల చేతిలో ఓడిపోయి పారిపోవడంతో, ఇక ఆ వైపు నుండి ఎటువంటి సహాయం అందే అవకాశం లేదు. రాజమండ్రి రాజ్య వ్యవహారాల్లో తిరుగుబాటుకు కారణమైన చోడ వంశపు నాయకుడు అన్నదేవుడిని, కాటయ వేముడి సేనాపతులలో ఒకరైన అల్లాడ ఓడించి అణచివేశాడు. ఇప్పుడు పెదకోమటి వేముడు శక్తివంతులైన శత్రువుల మధ్య చిక్కుకుపోయాడు. కాటయ-వేమునికి బదులుగా రాజమండ్రిలో స్థిరపడిన అల్లాడ, ఉత్తర దిశ నుండి దాడి చేసి, రామేశ్వరం వద్ద అతడిని ఓడించాడు. మొదటి దేవరాయలు తన రాజ్యానికి ఆనుకుని ఉన్న రెడ్డి రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకుంటున్నట్లు కనిపిస్తోంది. పశ్చిమ దిశ నుండి దండెత్తిన వెలమలు, ఒక యుద్ధంలో అతడిని ఓడించి, చంపివేశారు.

పెదకోమటి వేముని మరణం కొండవీడు రాజ్యానికి వినాశకరమైన పరిణామాలకు దారితీసింది. అతడి తర్వాత అధికారంలోకి వచ్చిన రాచ-వేమునికి, సంక్షోభ సమయంలో రాజ్యాన్ని సమర్థవంతంగా నడిపించే లక్షణాలు ఏవీ లేవు. అతను ఒక నిరంకుశ పాలకుడు; తన క్రూరమైన, అణచివేతతో కూడిన పాలన వల్ల త్వరలోనే ప్రజల అభిమానాన్ని కోల్పోయాడు. కేవలం నాలుగు సంవత్సరాల స్వల్ప పాలన తర్వాత, 1424 ప్రాంతంలో, తన బాధితులలో ఒకరి చేతిలోనే అతను హత్యకు గురయ్యాడు. ప్రళయ-వేముడు స్థాపించిన ఈ రాజ్యం, ఒక శతాబ్ద కాలం పాటు అనేక ఒడిదుడుకులను ఎదుర్కొన్న తర్వాత, అపఖ్యాతికరమైన ముగింపును పొందింది. కొండవీడు రాజ్యంలో మిగిలిన భాగాన్ని రెండవ దేవరాయలు తన రాజ్యంలో విలీనం చేసుకున్నాడు. దీనితో అతని పూర్వీకుల ఆశయం నెరవేరింది; కొండవీడు రెడ్డి రాజ్యాలను తన రాజ్యంలో కలుపుకోవడం ద్వారా, అతను తన సామ్రాజ్యాన్ని సహజ సరిహద్దు అయిన కృష్ణా నది వరకు విస్తరించగలిగాడు.

1.      ‘వరివారు కైఫియత్’ (L. R. 57, పుట 131)లో క్రీ.శ. 1330 నాటి ప్రళయ-వేముని రాగి శాసనం గురించి ప్రస్తావన ఉంది; అయితే, అసలు శాసనం ఇంకా లభ్యం కాలేదు కాబట్టి, కేవలం కైఫియత్ ఆధారంగానే దీనిని నిస్సందేహంగా అంగీకరించలేము. ఏది ఏమైనప్పటికీ, వేముడు ఆ సంవత్సరం నుండే పాలన ప్రారంభించి ఉండవచ్చునని భావించడానికి అవకాశం ఉంది; ఎందుకంటే, నెకరికల్లు వద్ద లభించిన ఒక శాసనం ప్రకారం, అన్న-వేముడు క్రీ.శ. 1332లో నరసింహపురము అనే గ్రామాన్ని సంతాన నరసింహ స్వామికి దానంగా ఇచ్చాడు.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -30-10-26-ఉయ్యూరు .–

Posted in రచనలు | Leave a comment

సహాయ నిరాకరణ పునరుజ్జీవం(త్రివేణి)

సహాయ నిరాకరణ పునరుజ్జీవం(త్రివేణి)

రచన: బి. పట్టాభి సీతారామయ్య-ఆంగ్లరచనకు నా అనువాదం

1923 డిసెంబరులో జరిగిన కాకినాడ  కాంగ్రెస్ మరుసటి రోజు, ఐదేళ్లలో భారతదేశంలోని రాజకీయ దిగ్గజాలు మండళ్లతో విసిగిపోతారని ఎవరైనా జోస్యం చెప్పి ఉంటే, ఆ జోస్యాన్ని ఎగతాళి చేసి ఉండేవారు. సరిగ్గా 1669లో ‘ఒకనాడు భారతదేశం 70 కోట్ల రూపాయల విలువైన విదేశీ వస్త్రాలను దిగుమతి చేసుకుంటుంది’ అని చెప్పినప్పుడు ప్రజలు ఎలాగైతే ఎగతాళి చేశారో, లేదా ఈనాడు ‘మనం పరిస్థితులను పట్టించుకోకుండా వదిలేస్తే, ఏదో ఒక రోజు ఓడల నిండా గోధుమలు, వరి ధాన్యం భారతదేశంలోకి దిగుమతి అవుతాయి’ అని చెప్పినప్పుడు ఎలాగైతే ఎగతాళి చేశారో, అలాగే ఈనాడు కూడా ఆ జోస్యాన్ని ఎగతాళి చేస్తున్నారు. కానీ, అనుభవమనే కఠోర వాస్తవాలు పిడుగుపాటులా మానవాళిపై పడి, నిర్ణయాత్మకమైన కచ్చితత్వంతో నమ్మకాన్ని కలిగించేంత వరకు, రాజకీయ జోస్యాలు కేవలం రాజకీయ ఊహాగానాలుగా కొట్టిపారేయబడతాయి. ఐదేళ్ల క్రితం, తమ చుట్టూ తేలియాడుతున్న అత్యంత కఠినమైన రాజకీయ గడ్డిపోచలను కూడా తమ సుడిగుండాలలోకి లాక్కునే మహా సుడిగుండాలుగా మండలాలు మారాయని తెలుసుకున్నప్పుడు, ప్రతిచర్యవాద రాజకీయ నాయకుల ముఖాల్లో కనిపించిన ఆ ఆనందం 1929 జనవరి 1వ తేదీన ఎక్కడ ఉంది? పదేపదే, జాతీయవాదులు మరియు స్వరాజ్యవాదులు ఇద్దరూ ప్రభుత్వ లాబీలలోకి ప్రవేశించి, బిల్లులు మరియు తీర్మానాలపై ప్రతిచర్యవాదులతో కలిసి విచక్షణారహితంగా ఓటు వేసినప్పుడు, మండలాల్లోని కాంగ్రెస్ నాయకులు తమలో తామే విభేదించుకుని, వివిధ కారణాల వల్ల తమ కర్తవ్య మార్గం నుండి పక్కకు మళ్లినప్పుడు, రాజకీయ బృందాన్ని కేవలం సంపూర్ణ స్వయం పరిపాలన స్ఫూర్తితో మాత్రమే ఏకం చేయగలమని లేదా కలిపి ఉంచగలమని, అంతేగానీ అధికార యంత్రాంగపు ప్రలోభాలు మరియు ఆకర్షణల మధ్య కాదని స్పష్టమైంది. ‘మండపాల ద్వారా సహాయ నిరాకరణ,’ ‘సింహాన్ని దాని సొంత గుహలోనే ఎదుర్కోవడం,’ ‘అధికార యంత్రాంగపు కంచుకోటలలోనే అధికార పీఠాలను చేజిక్కించుకోవడం’, ఇవన్నీ కేవలం వట్టి ఆర్భాటాలుగా మిగిలిపోయాయి. హేతువు, అనుభవం అనే నిర్జీవమైన నీడలో ఆ వాదనలు చేసేవారే ప్రదర్శించిన నిస్సహాయతా భావమే, వాటి ద్వారా సూచించబడిన వాదనలలోని డొల్లతనాన్ని స్పష్టం చేసింది.

గత డిసెంబరులో కలకత్తాలో కాంగ్రెస్ బాధ్యతలను స్వీకరించవలసిందిగా గాంధీజీని కోరినప్పుడు, ఆయన తన సొంత షరతులను విధించి, తన పాత పద్ధతులకే పరిమితం కావచ్చు. కానీ, తనను వ్యతిరేకించే వారి పట్ల ఆయన చూపిన సహనం, ప్రేమ ఆయనను ప్రతీకార భావనలకు దూరంగా ఉంచాయి. విజయం సాధించినప్పుడు కూడా ఆయన ఎంతో రాజీ ధోరణితో, మితమైన భాషతో, ఆరంభం నుండి ముగింపు వరకు చాలా ఆచరణాత్మకమైన పద్ధతిలో వ్యవహరించారు. ఆయన యువతను దూరం చేసుకోలేదు, అలాగని పాత తరం నాయకులను వదిలిపెట్టలేదు. అందుకే, ఆయన తన సొంత నమ్మకాల్లో కొన్ని రాజీలు చేసుకుని, ‘డొమినియన్ స్టేటస్’ (స్వయం ప్రతిపత్తి)కు మరియు ‘స్వాతంత్ర్యానికి’ మధ్య ఒక మధ్యేమార్గాన్ని కనుగొన్నారు. అలాగే, బ్రిటిష్ వస్తువుల బహిష్కరణకు బదులుగా ఖద్దరు వాడకాన్ని ప్రోత్సహించడం, శాసనసభల్లో పాల్గొనడం లేదా పూర్తిగా సహకరించకపోవడం వంటి అంశాల మధ్య ఒక సమతుల్యతను సాధించారు. నెహ్రూ నివేదికను సమర్థిస్తూనే, మరోవైపు ‘స్వాతంత్ర్యం’ కోసం ప్రచారం చేసేందుకు కాంగ్రెస్ వేదికను ఉపయోగించుకునేలా చేశారు. బ్రిటిష్ వస్తువుల బహిష్కరణలో ఉన్న తీవ్రతను తగ్గించి, విదేశీ వస్త్రాలన్నింటినీ బహిష్కరించి, దానికి బదులుగా ఖద్దరును ధరించాలనే చక్కని ఆలోచనను ఆయన ముందుకు తెచ్చారు. చివరగా, శాసనసభల్లో ప్రవేశించడాన్ని పూర్తిగా నిషేధించకుండా, అలా ప్రవేశించిన వారు అక్కడి నుండే నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమాలకు (constructive programme) మద్దతు ఇవ్వాలని సూచించారు. ఇలా ఆయన స్వచ్ఛమైన ‘సహాయ నిరాకరణ’ ఉద్యమానికి బాటలు పరిచారు; కలకత్తా కాంగ్రెస్ తీర్మానంలో పేర్కొన్నట్లుగా, ఈ కార్యక్రమం భవిష్యత్తులో పన్నులు చెల్లించని స్థాయికి దారితీయవచ్చు.

పన్నులు చెల్లించకపోవడం అనేది చాలా తీవ్రమైన విషయం. ఆవేశంతో పైకి లేచినప్పుడు, తిరిగి కిందకు పడిపోయే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, తమ అధికారానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు జెండా ఎగురవేసిన వారి పట్ల ప్రభుత్వం ఏమాత్రం ఉదారంగా ఉండదు. అందుకే గాంధీజీ దేశవ్యాప్తంగా పర్యటిస్తున్నారు. గుంటూరు జిల్లాలోని పెదనందిపాడులో—1922 నాటి పోరాటం ప్రధానంగా కేంద్రీకృతమై ఉండాల్సిన చారిత్రాత్మక ప్రాంతంలో—ఆయన ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని చెప్పారు: 1930లో జరగబోయే పోరాటానికి సిద్ధం కావాలంటే, ప్రజల్లో కనీసం 50 శాతం మంది తమ ప్రాంతంలోనే తయారైన ఖద్దరును ధరించాలి; అలాగే, 50 శాతం మంది అస్పృశ్యతను, మద్యపానాన్ని పూర్తిగా వదిలివేయాలి. గతసారి ఈ ప్రాథమిక ఆజ్ఞలను నిర్లక్ష్యం చేయడమే మా అడుగులను వెనక్కి తిప్పుకోవడానికి కారణమైంది.1 అవే ఢిల్లీ సామూహిక శాసనోల్లంఘన షరతుల సారాంశం. పదేళ్ల క్రితం వాటిని ఎలాగైతే విస్మరించలేకపోయామో, వచ్చే ఏడాది కూడా విస్మరించలేము.

కానీ అప్పుడు ప్రజలు అడుగుతారు: “ఇదంతా మళ్ళీ అదే పాత కథ కాదా? దుఃఖం, బాధ, ఓటమి, అవమానంతో రెండుసార్లు చెప్పిన అదే పాత కథ కాదా?” జీవితంలో వైఫల్యం అనేదే లేదు, ఎందుకంటే ప్రతి వైఫల్యం విజయానికి ఒక మెట్టు. విజయం అనేది కేవలం వరుస వైఫల్యాల మొత్తం మాత్రమే. కానీ ఈ తత్వాన్ని పక్కన పెడితే, 1921 నాటి సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం వైఫల్యం కాదనే అత్యున్నత వాస్తవం ఉంది. అది సామూహిక చైతన్యాన్ని మేల్కొల్పి, ఆకస్మిక జాగృతి ప్రజలను తప్పనిసరిగా మోసగించే మొరటు కార్యకలాపాల మార్గాల నుండి దానిని మళ్లించింది. మొదటి ప్రయత్నంలోనే ప్రజల నుండి చాలా ఎక్కువ ఆశించారు. విత్తన మడుల నుండి పంటను కోయలేము. ఆ విత్తన మడులను దున్ని, ఎరువు వేసి, నీరు పెట్టి, కలుపు తీసి ఉండవచ్చు; కానీ, నారు మొక్కలు ఫలాలను ఇవ్వాలంటే, వాటిని నాటాలి. ఇది జీవితానికి, వ్యవసాయానికి, గ్రామాలకు సంబంధించిన ఒక ప్రాథమిక సూత్రం. ప్రతి పల్లెటూరి వాడికి ఇది తెలుసు, కానీ పాశ్చాత్య విద్యతో నాగరికులైన మనకు ఇది తెలియదు. 1920, 1921లలో మనం కేవలం విత్తనపు మడిని సిద్ధం చేశాం. ఇప్పుడు నాటే సమయం వచ్చింది. ఆ ప్రక్రియను పూర్తి చేద్దాం. కలుపు మొక్కలను తొలగించారు. పరిశుభ్రంగా పెరుగుతున్న వరి మొక్కల మధ్యలో ఒక కలుపు మొక్క మొలవడంతోనే సభలోకి ప్రవేశం జరిగింది. ప్రజలు ఆ కలుపు మొక్కను ఫలవృక్షంగా పొరబడ్డారు. వారు తమ తప్పును తామే తెలుసుకోవాలి. అలా చేయడానికి వారికి సమయం, అవకాశాలు లభించాయి. ఇప్పుడు వారు నిరాశతో నిలబడి ఉన్నారు. వారు వ్యవహారాలను విప్లవకారుల చేతుల్లో వదిలివేయాలి. ఈ రెండవ వర్గంలో రెండు సమూహాలు ఉన్నాయి – హింసాత్మక మరియు అహింసాత్మక. మొదటి వర్గం వారి కార్యకలాపాలను, ఆదర్శాలను వారు అంగీకరించరు. రెండవ వర్గం వారివి కాంగ్రెస్ సభలోకి ప్రవేశించిన వారి వట్టి మాటలుగానే మిగిలిపోయాయి. నిజానికి అవి సైమన్ బహిష్కరణ యొక్క పరాకాష్ట, అది సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమంలోని ఒక దశ మాత్రమే.

ప్రభుత్వ దృక్కోణం నుండి చూసినా కూడా, సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం యొక్క భవిష్యత్తు ఉజ్వలంగా ఉంది. వారి ముందున్న ప్రత్యామ్నాయాలు ఏమిటి? సోవియట్ రష్యా, బోల్షెవిక్ డబ్బు, ప్రత్యక్ష కార్యాచరణ, సమ్మెలు మరియు వాటి అర్థాలైన అల్లకల్లోలం, హింస, రక్తపాతం, పరిశ్రమల అస్తవ్యస్తత గురించి చెప్పనక్కర్లేదు. ఇవన్నీ ఒకవైపు బహిరంగంగా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం దీనిని అంగీకరించాలి, ఎందుకంటే మనం వారి భాషలోనే మాట్లాడుతున్నాము. మరోవైపు, రహస్య సంఘాలు, బాంబులు మరియు రివాల్వర్లు, హత్యలు మరియు అరాచకం ఉన్నాయి; ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే, ప్రభుత్వం భయపడే మరియు ప్రజలు అసహ్యించుకునే అపరిమితమైన హింస యొక్క బహిరంగ ఆరాధన. నిశ్చయంగా, ఈ రెండింటి మధ్య ప్రభుత్వం ఎంచుకోలేదు. వారు తమ రథాన్ని మితవాద రాజకీయాల నక్షత్రానికి కట్టాలి, కానీ ఈ సరుకు, ఈ జీవి, ఈ సంస్థ ఎక్కడ ఉంది? అది డోడో పక్షిలాగా లేదా డోర్ మ్యాట్ లాగా చనిపోయింది. అది ఉదారవాదం యొక్క ఉపరితలం క్రింద ఏడు ఫాథమ్‌ల లోతులో చనిపోయి పాతిపెట్టబడింది. ఉదారవాదం మరియు ఉదారవాదులే సైమన్ బహిష్కరణను నిజమైన విజయంగా మార్చారు. ఒకవేళ అలా కాకపోయి ఉంటే, అధికారులు…

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -30-10-26-ఉయ్యూరు .–

Posted in రచనలు | Leave a comment

అరబ్బీ సముద్రపు రాణి”(కొచ్చిన్)త్రివేణి )

అరబ్బీ సముద్రపు రాణి”(కొచ్చిన్)త్రివేణి )

సర్ ఆర్. కె. షణ్ముఖం శెట్టి, కె.సి.ఐ.ఇ. (K.C.I.E.) –ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం.

(కొచ్చిన్ దివాన్)

కొచ్చిన్ ఓడరేవు, తన అందమైన ప్రకృతి దృశ్యాలు, మడుగులు మరియు కయ్యల (backwaters) కారణంగా “తూర్పు దేశపు వెనిస్” అని పిలవబడుతుంది. అడ్రియాటిక్ సముద్రానికి వెనిస్ ఎలాగైతే “రాణి”గా పరిగణించబడుతుందో, అలాగే కొచ్చిన్ “అరబ్బీ సముద్రపు రాణి”గా పేరుగాంచింది. ఇంతటి సౌందర్యం, ప్రాముఖ్యత కలిగినప్పటికీ, భారతదేశ నైరుతి మూలలో ఉన్న ఈ సుందర ప్రదేశం గురించి చాలా తక్కువ మందికి మాత్రమే తెలుసు. కొన్ని నెలల క్రితం నేను ఢిల్లీలో ఉన్నప్పుడు, ఒక ఉన్నతాధికారితో కలిసి టీ తాగుతుండగా, అక్కడ నాకు ఒక ఆంగ్ల మహిళ పరిచయమయ్యారు. ఆమె అప్పటికే ఆరు సంవత్సరాలకు పైగా భారతదేశంలో నివసిస్తున్నారు. నన్ను కొచ్చిన్ దివాన్‌గా పరిచయం చేసినప్పుడు, ఆమె ఎంతో ఉత్సాహంగా, “ఎంత బాగుంది! మీరు ‘కొచ్చిన్ చైనా’ (Cochin China) నుండి వచ్చారు కదా? దాని గురించి నాకు అంతా చెప్పండి” అని అడిగారు. ఇది ఒక సాధారణ ఉదాహరణగా సరిపోతుందో లేదో తెలియదు కానీ, కొచ్చిన్ భౌగోళిక స్థానం గురించి కొంత అవగాహన ఉన్నవారికి కూడా, దాని చారిత్రక ప్రాముఖ్యత, ప్రకృతి సౌందర్యం లేదా వాణిజ్యపరమైన ప్రాముఖ్యత గురించి ఏమాత్రం తెలియదన్నది వాస్తవం.

చారిత్రక కోణంలో చూస్తే, భారతదేశంలోని అత్యంత ఆసక్తికరమైన ప్రదేశాలలో కొచ్చిన్ ఒకటి. ఇది ప్రాచీన చేర సామ్రాజ్యానికి కేంద్రంగా ఉండేది. నేటి కొచ్చిన్ ఓడరేవుకు ఉత్తరంగా ఇరవై మైళ్ల దూరంలో క్రాంగనూర్ (Cranganur) అనే చిన్న గ్రామం ఉంది. ఇది క్రీస్తు పూర్వ కాలంలోనే భారతదేశపు అత్యంత ముఖ్యమైన సముద్ర ఓడరేవుగా కీలక పాత్ర పోషించింది. టోలెమీ మరియు ఇతర ప్రాచీన గ్రీకు రచయితల రచనలలో ఈ ఓడరేవు గురించి ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి; వారు ఈ ప్రాంతాన్ని “ముజిరి” (Muziri) అని పిలిచారు. ప్రాచీన తమిళ సాహిత్యంలో, ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన చేర రాజుల వైభవం, రాజసం గురించి అనేక వర్ణనలు కనిపిస్తాయి. క్రీస్తు శకం రెండవ శతాబ్దంలో జీవించిన “చేరన్ సెన్‌కుట్టువన్” (Cheran Senkuttuvan) అనే గొప్ప చేర రాజు గురించి చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఆయన సింహళ దేశానికి (నేటి శ్రీలంక) చెందిన ప్రసిద్ధ రాజు “గజబాహు” (Gajabahu)కు సమకాలికుడు. తమిళ సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ కావ్యాలలో ఒకటైన ‘శిలప్పతికారమ్’ రచయిత ఒక చేర రాజు సోదరుడు. మరొక గొప్ప తమిళ ఇతిహాసం ‘పెరియ పురాణం’లో కూడా చేర రాజుల ప్రస్తావన ఉంది. ఈ గొప్ప ఇతిహాసంలో పొందుపరచబడిన సంప్రదాయం ప్రకారం, ఈ ప్రాంతానికి చెందిన ప్రసిద్ధ పాలకుడైన చేరమాన్ పెరుమాళ్, శైవ సాధువు అయిన సుందరమూర్తికి సమకాలికుడు మరియు స్నేహితుడు. తంజావూరు ఆలయంలో, చేరమాన్ పెరుమాళ్ సుందరమూర్తిని స్వర్గానికి నడిపిస్తున్నట్లు చిత్రీకరించిన పదకొండవ శతాబ్దపు చిత్రపటం ఒకటి ఉంది.

సంప్రదాయం ప్రకారం, అపోస్తలుడైన సెయింట్ థామస్ క్రంగనూర్ సమీపంలో అడుగుపెట్టి మొదటి పరిరక్షణలను ప్రారంభించారు. ఈ గాథ యొక్క చారిత్రక ప్రామాణికత ఏమైనప్పటికీ, క్రీస్తు శకం మొదటి శతాబ్దంలోనే ఈ తీరంలో క్రైస్తవ చర్చి స్థాపించబడిందని చాలావరకు ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు. మళ్ళీ, ఈ ఓడరేవులోనే యూదుల ప్రాచీన నివాస ప్రాంతం స్థాపించబడింది. సొలొమోను రాజు ఆలయం రెండవసారి నాశనం అయిన తర్వాత ఈ నివాసులు ఇక్కడికి వచ్చారని భావిస్తున్నారు. ఈనాటికీ ఇక్కడ ఒక చిన్న తెల్లజాతి యూదుల సమూహం ఉంది, వారి మూలాలు ప్రాచీన కాలంలోనే కనుమరుగయ్యాయి మరియు వారు బహుశా ఆ తొలి స్థిరనివాసుల వారసులై ఉండవచ్చు. ఇక ఇటీవలి చరిత్ర విషయానికి వస్తే, సముద్ర మార్గం ద్వారా ఒక యూరోపియన్ అడుగుపెట్టిన మొట్టమొదటి ప్రదేశం కొచ్చిన్. భారతదేశంలో మొట్టమొదటి యూరోపియన్ స్థావరం ఈ ప్రదేశంలోనే ఏర్పడింది. పోర్చుగీస్ అడ్మిరల్, కాబ్రాల్, 1500వ సంవత్సరంలో కొచ్చిన్ నౌకాశ్రయంలో అడుగుపెట్టారు. వాస్కో డి గామా 1502లో ఆయనను అనుసరించి వచ్చి ఇక్కడే మరణించారు. భారతదేశంలో మొట్టమొదటి యూరోపియన్ భవనం 1504లో ఇక్కడే నిర్మించబడింది.

కొచ్చిన్ భాగమైన కేరళ ప్రాంత సామాజిక చరిత్ర ప్రత్యేకమైనది మరియు ఎంతో ఆసక్తికరమైనది. ఇక్కడ పురాతన కాలం నుండి కొనసాగుతూ వస్తున్న మాతృస్వామ్య వారసత్వ వ్యవస్థ, సామాజిక సంస్థల పరిణామాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి ఒక చక్కని ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. ఈ వ్యవస్థ ప్రకారం, ఆస్తి వారసత్వం స్త్రీల ద్వారా సంక్రమిస్తుంది. కుటుంబ జీవితంలో మహిళలకు లభించే ఉన్నత స్థానానికి ఈ వ్యవస్థే ప్రధాన కారణం. ఈ ప్రాంతానికి మూలవాసులైన నాయర్ల (Nairs) మధ్య నేటికీ ఈ సామాజిక క్రమం కొనసాగుతోంది. “నాయర్” అనే పదం ఎలా పుట్టిందనే దానిపై పండితుల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నప్పటికీ, వీరు అసలైన “నాగులు” (Nagas) అని చాలామంది నమ్ముతారు. నాయర్లకు మరియు వలస వచ్చిన నంబూద్రి బ్రాహ్మణులకు మధ్య ఉన్న వైరం కేరళ చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన అధ్యాయం. లభ్యమవుతున్న ఆధారాలను బట్టి చూస్తే, నంబూదరీలు ఒకప్పుడు యుద్ధవీరుల వర్గంగా ఉండేవారని, వారు తమ కోసం మరియు స్థానిక ప్రజల కోసం ఒక ప్రత్యేకమైన సామాజిక, వివాహ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా గణనీయమైన సామాజిక, ఆర్థిక ఆధిపత్యాన్ని సంపాదించుకున్నారని తెలుస్తోంది. నంబూదరీలు తమ వంశ మూలాలను ప్రాచీన కాలంలో ఉత్తర భారతదేశం నుండి వలస వచ్చిన వైదిక బ్రాహ్మణులతో ముడిపెడతారు. ఈ వలసలు కాలక్రమేణా కొనసాగుతూ వచ్చినట్లు కనిపిస్తుంది. క్రీస్తుశకం 12వ శతాబ్దానికి చెందిన “పెరియ పురాణం” అనే తమిళ గ్రంథంలో, చిదంబరానికి చెందిన బ్రాహ్మణులు సమూహంగా చేర (Chera) దేశానికి వలస వచ్చినట్లు పేర్కొనబడింది. ఇది అనేక ఆసక్తికరమైన ఊహలకు దారితీస్తుంది. ప్రాచీన సాహిత్యంలో చిదంబరాన్ని “పెరుంపత్ర-పులియూర్” (Perumpatra-Puliyur) అని పిలిచేవారు. నేటికీ కొచ్చిన్ రాజవంశాన్ని “పెరుంపడప్పు స్వరూపం” (Perumpadappu Swaroopam) అని పిలుస్తారు, మరియు ఆ రాజవంశానికి చెందిన ప్రధాన పూజారులను “పులియన్నూర్ నంబూదరీలు” (Puliyannur Nambudris) అని పిలుస్తారు.

ప్రస్తుతం భారతదేశంలోనే అత్యంత అందమైన ఓడరేవుగా గుర్తింపు పొందిన కొచ్చిన్ ఓడరేవు, ఇంతటి సుసంపన్నమైన చారిత్రక నేపథ్యం కలిగిన ప్రాంతంలో ఉంది. ఈ ఆధునిక ఓడరేవు అభివృద్ధి వెనుక అద్భుతమైన కృషి, దూరదృష్టి దాగి ఉన్నాయి. సముద్రం వైపు సుమారు 400 గజాల వెడల్పు గల ఒక ప్రవేశ మార్గం వెనుక, 120 చదరపు మైళ్ల విస్తీర్ణంలో సురక్షితమైన జలమార్గం (బ్యాక్‌వాటర్) ఉంది. ఈ సహజ అనుకూలత ఉన్నప్పటికీ, సముద్రానికి మరియు ఈ జలమార్గం మధ్య ఇసుకతో ఏర్పడిన ఒక గట్టి అడ్డంకి, కొచ్చిన్ సహజ నౌకాశ్రయాన్ని ఆధునిక లోతైన సముద్ర ఓడరేవుగా అభివృద్ధి చేయకుండా అడ్డుకుంది. ఈ సహజ నౌకాశ్రయాన్ని అభివృద్ధి చేయాలనే ఆలోచన వంద ఏళ్లకు పైగా చర్చల్లో ఉంది. 1835లో దీనికి సంబంధించిన మొదటి మ్యాప్ (చార్ట్) రూపొందించబడింది, కానీ ఈ నౌకాశ్రయ నిర్మాణం వాస్తవంగా 1921లో ప్రారంభమైంది. ఇక్కడ ఉన్న ప్రధాన ఇంజనీరింగ్ సవాలు ఏమిటంటే, ఆ ఇసుక అడ్డంకిని తొలగించి, ఓడలు సురక్షితమైన జలమార్గంలోకి ప్రవేశించేలా ఆ మార్గాన్ని నిరంతరం తెరిచి ఉంచడం. దాదాపు ఇరవై ఏళ్ల పాటు ఈ బృహత్తర ప్రాజెక్టు కోసం శ్రమించిన హార్బర్ ఇంజనీర్, ఈ అద్భుతమైన నిర్మాణానికి తుది మెరుగులు దిద్దుతున్నారు.

ఇసుక అడ్డంకిని తొలగించే క్రమంలో మరియు జలమార్గంలో పూడిక తీసే ప్రక్రియలో, సుమారు 800 ఎకరాల విలువైన భూభాగంతో ఒక కొత్త ద్వీపం ఏర్పడింది. దీనినే “విల్లింగ్డన్ ద్వీపం” అని పిలుస్తారు. ఈ ద్వీపంలోనే నౌకాశ్రయానికి సంబంధించిన ప్రధాన నిర్మాణాలు ఉన్నాయి: రేవు గట్లు (wharfs), పోర్ట్ రైల్వే మార్గం, పరిపాలనా భవనాలు, కస్టమ్ హౌస్, సరుకు నిల్వ చేసే షెడ్లు, మరియు అందమైన మలబార్ హోటల్ ఉన్నాయి. విల్లింగ్డన్ ద్వీపం యొక్క భవిష్యత్తు అభివృద్ధిని చాలా గొప్పగా మరియు అర్థవంతంగా ప్రణాళిక చేశారు. ఇది ఆధునిక శైలిలో, వెడల్పైన రహదారులు, పూల చెట్లతో కూడిన మార్గాలు మరియు కళాత్మకంగా రూపొందించిన భవనాలతో తీర్చిదిద్దబడుతుంది. ఇక్కడ కార్యాలయాలు, దుకాణాలు మరియు వ్యాపార సంస్థలు ఉంటాయి. ప్రతిపాదిత భవనాలు మరియు ఇతర నిర్మాణాలు పూర్తయిన తర్వాత, ఈ ప్రాంతం ఆధునిక నౌకాశ్రయానికి తగినట్లుగా నిరంతర కార్యకలాపాలతో సందడిగా మారడమే కాకుండా, చుట్టూ ఉన్న సహజ ప్రకృతి సౌందర్యంతో అద్భుతంగా కలిసిపోతుంది.

కొచ్చిన్ నౌకాశ్రయ నిర్మాణానికి సంబంధించిన ఈ ప్రాజెక్టులో మూడు ప్రభుత్వాలు భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి: భారత ప్రభుత్వం, కొచ్చిన్ ప్రభుత్వం మరియు ట్రావెన్‌కోర్ ప్రభుత్వం. ప్రారంభ దశలో, ఇది ఒక చిన్న ఓడరేవుగా ఉన్నప్పుడు, మద్రాసు ప్రభుత్వం కూడా ఈ పథకంలో భాగస్వామిగా ఉండేది. ఓడరేవును ఒక ప్రధానమైనదిగా ప్రకటించినప్పటి నుండి, స్థానిక ప్రభుత్వాలు దీని నుండి వైదొలిగాయి. ఓడరేవుకు సంబంధించిన ఇంజనీరింగ్ సమస్యలు ఎంత క్లిష్టంగా ఉన్నాయో, ఈ భాగస్వామ్యం వల్ల తలెత్తిన లెక్కలేనన్ని పరిపాలనా సమస్యలు కూడా అంతే క్లిష్టంగా ఉన్నాయి. అనేక సంవత్సరాల పాటు సాగిన సుదీర్ఘ చర్చల అనంతరం, సంబంధిత ప్రభుత్వాల మధ్య తుది ఒప్పందం 1935లో కుదిరింది. ఓడరేవు ప్రాంతంపై కొచ్చిన్ ప్రభుత్వ ప్రాదేశిక సార్వభౌమాధికారం చెక్కుచెదరకుండా కొనసాగించబడింది, ఓడరేవు యొక్క రోజువారీ పరిపాలన ఒక పాక్షిక-స్వయంప్రతిపత్తి గల పోర్ట్ ట్రస్ట్‌కు అప్పగించబడింది, మరియు సంబంధిత మూడు ప్రభుత్వాలు ఓడరేవు యొక్క కస్టమ్స్ ఆదాయ వసూళ్లను నిర్దిష్ట స్థిర నిష్పత్తులలో పంచుకుంటాయి. ఈ మూడు ప్రభుత్వాలు, బ్రిటిష్ కొచ్చిన్, ఎర్నాకులం మరియు మట్టంచేరి మునిసిపాలిటీలు, మరియు ఆ ప్రాంతంలోని వాణిజ్య మండళ్లతో కలిసి, పోర్ట్ ట్రస్ట్‌లో తగిన ప్రాతినిధ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -30-10-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

ప్రపంచ ప్రసిద్ధ సాంఘిక నవలా రచయిత చార్లెస్ డికెన్స్ జీవిత చరిత్ర -11వ చివరిభాగం

ప్రపంచ ప్రసిద్ధ సాంఘిక నవలా రచయిత చార్లెస్ డికెన్స్ జీవిత చరిత్ర -11వ చివరిభాగం

CHAPTER XX.

జీవితం సమాప్తం .

1869-1870.

1869 వేసవి, శరదృతువు కాలాలు గాడ్స్‌హిల్‌లో ప్రశాంతంగా గడిచాయి. అమెరికాలో ఆయన అత్యంత క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో ఉన్నప్పుడు, ఎంతో ఆత్మీయతతో, నిరంతరం అండగా నిలిచిన అమెరికన్ మిత్రులను జూన్ నెలలో ఆయన అక్కడ కలుసుకున్నారు. ఆగస్టులో, అంతర్జాతీయ పడవ పందెం (బోట్ రేస్) సందర్భంగా జరిగిన విందులో ఆయన పాల్గొన్నారు. విజేతలు, ఓడిపోయిన వారితో స్థానాలను మార్చుకోవడానికి కూడా సిద్ధపడేంతటి అద్భుతమైన ప్రసంగం చేస్తూ, హార్వర్డ్ మరియు ఆక్స్‌ఫర్డ్ జట్ల గౌరవార్థం ఆయన ప్రసంగించారు. సెప్టెంబర్‌లో, ఒక సంస్థ (ఇన్‌స్టిట్యూట్) సమావేశాలను ప్రారంభిస్తానని ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకోవడానికి ఆయన బర్మింగ్‌హామ్ వెళ్లారు. అక్కడ తన శ్రోతలతో మాట్లాడుతూ, తన సృజనాత్మకత లేదా ప్రతిభ ఏదైనా ఉందంటే, అది కేవలం నిరంతరమైన, ఓపికతో కూడిన, కఠినమైన శ్రమ వల్లనే సాధ్యమైందని చెప్పారు. అదే సమయంలో, పాలించే వారిపై తనకు చాలా తక్కువ నమ్మకం ఉందని, కానీ పాలించబడే ప్రజలపై మాత్రం అపారమైన నమ్మకం ఉందని తన రాజకీయ దృక్పథాన్ని వెల్లడించారు. ఇలాంటి కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నప్పుడు, ఆయనకు ఎంతో భయంగా అనిపించే తీవ్రమైన ఒత్తిడి ఏదీ లేకపోవడంతో, విశ్రాంతిని ఆస్వాదించడానికి అవసరమైనంత కదలిక, మార్పు మాత్రమే ఆయన జీవితంలో చోటుచేసుకున్నాయి.

ఆయన మిస్టర్ ఫీల్డ్స్‌కు లండన్ నగరంలోని ఆసక్తికరమైన ప్రదేశాలను, అలాగే కెంట్‌లోని తన నివాసాన్ని చూపించగలిగారు. ఆయనతో కలిసి లండన్‌లోని ‘జనరల్ పోస్ట్ ఆఫీస్’ను సందర్శించారు, చౌక ధరల థియేటర్లు, పేదలు నివసించే వసతి గృహాలను చూపించారు; అంతేకాకుండా, రాత్రిపూట లండన్‌లోని అత్యంత అపఖ్యాతి పాలైన దొంగల నివాస ప్రాంతాల గుండా ఆయనకు మార్గదర్శకత్వం వహించారు. పుస్తక ప్రియులకు ఎంతో ఇష్టమైన జాన్సన్ నివసించిన ‘బోల్ట్-కోర్ట్’, గోల్డ్‌స్మిత్ ఉన్న ‘టెంపుల్-ఛాంబర్స్’ వంటి ప్రాంతాలను ఆయనతో కలిసి సందర్శించారు. అతిథి కోరిక మేరకు, సుమారు ముప్పై ఏళ్లుగా తాను ఎక్కని ఒక మెట్ల మార్గం గుండా పైకి వెళ్లి, ‘ఫర్నివాల్స్ ఇన్’లోని ఆ గదులను చూపించారు; అక్కడే ఆయన ప్రసిద్ధ రచన ‘పిక్‌విక్’ (Pickwick) మొదటి పేజీని రాశారు. ఆ ప్రసిద్ధ పుస్తకంతో మొదలైన ప్రయాణం, అసంపూర్తిగా మిగిలిపోయిన మరో పుస్తకంతో ముగియాల్సి ఉంది. ఆ చివరి పుస్తకంలోని ప్రారంభ అధ్యాయానికి ప్రేరణగా నిలిచిన ‘మత్తుమందు  సేవించే వారి స్థావరం’ (opium-eater’s den), ఆయన సందర్శించిన చివరి ప్రదేశంగా మిగిలిపోయింది. “రాత్రిపూట ఒక దీనమైన ప్రాంగణంలో,” అని మిస్టర్ ఫీల్డ్స్ చెప్పారు, “పాత సిరా సీసాతో చేసిన ఒక రకమైన గొట్టాన్ని ఊదుతున్న ఒక చిక్కిపోయిన ముసలమ్మను మేము కనుగొన్నాము; మరియు ఆమె పడుకుని ఉన్న చిరిగిన మంచం మీద మేము వంగినప్పుడు, డికెన్స్ తన ‘ఎడ్విన్ డ్రూడ్’ నవలలో ఈ దీనమైన ప్రాణి నోటి నుండి పలికించిన మాటలనే ఆమె గొణుగుతూ పాడటం విన్నాము.”

తన నవలను ప్రారంభించడానికి ముందు, అతను తన వారపత్రిక కోసం తన చివరి వ్యాసాన్ని రాశాడు. అది నా ‘లైఫ్ ఆఫ్ లాండర్’ గురించిన ఒక ప్రకటన, మరియు అందులో ఆ గొప్ప వ్యక్తికి సంబంధించిన కొన్ని ఆసక్తికరమైన జ్ఞాపకాలు ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో అతని జ్ఞాపకాలు, సహజంగానే, గడిచిన ఆహ్లాదకరమైన కాలంపైనే ఎక్కువగా నిలిచిపోయాయి, ఎందుకంటే అతను తెలిసిన ముఖాలు మమ్మల్ని విడిచి వెళ్ళడం లేదా వెళ్ళే అవకాశం ఉండటం చూశాడు; మరియు, కోవెంట్ గార్డెన్ యొక్క పాత ఉజ్వల రోజులతో సంబంధం ఉన్న హాస్యనటులలో ఒకరి మరణంపై, చెల్టెన్‌హామ్ పఠనం నుండి అతన్ని ఎన్నడూ విడిచిపెట్టని ఒక ఊహ గురించి నాకు సూచన అందింది. ఈ రోజు పేపర్లో చూశాను, మెడోస్ చనిపోయారని. వారం రెండు వారాల క్రితం కౌట్స్ లో నేను అతనితో మాట్లాడాను, అప్పుడు అతను తన వయసు డెబ్బై ఐదు అని, చాలా బలహీనంగా ఉన్నానని చెప్పాడు. ఒక కన్ను నీటితో నిండి ఉండటం తప్ప, అతను ఎప్పటిలాగే కనిపించాడు. మెక్రీడీ విషయంలో నా మనసు ఇంకా నిరంతరం అపశకునంగానే ఉంది. విచిత్రంగా, నేను చివరిసారి మెడోస్‌తో మాట్లాడినప్పటి నుండి, అతను పది నిమిషాల పాటు కూడా నా ఆలోచనల నుండి దూరమైనట్లు నాకు అనిపించడం లేదు. సరే, కష్టాలను తెచ్చే ఈ సంవత్సరంలో సౌకర్యం కూడా ఉంది: అబ్బాయిల విషయంలో మీకు ఒక గొప్ప విజయాన్ని ప్రకటించాలి. హ్యారీ ట్రినిటీ హాల్‌లో రెండవ స్కాలర్‌షిప్ గెలుచుకున్నాడు, దానివల్ల అతను అక్కడ ఉన్నంత కాలం సంవత్సరానికి 50 పౌండ్లు వస్తాయి; మరియు అతనికి ఫెలోషిప్ కూడా వస్తుందని నేను ఆశించడం మొదలుపెట్టాను. కేంబ్రిడ్జ్‌లో తన కొడుకు హెన్రీ సాధించిన ఈ చిన్న విజయం కంటే అతనికి మరేదీ నిజంగా సంతోషాన్ని కలిగించి ఉంటుందని నేను అనుకోను. హెన్రీ ఫెలోషిప్‌ను కోల్పోయాడు, కానీ రాంగ్లర్లు నలభైకి పైగా ఉన్న ఒక మంచి సంవత్సరంలో ఇరవై తొమ్మిదవ రాంగ్లర్‌గా నిలిచాడు.

అతను అక్టోబర్ మూడవ వారంలో తన ‘ఎడ్విన్ డ్రూడ్’ మొదటి సంచికను పూర్తి చేసి, 26వ తేదీన మా ఇంట్లో దానిని ఎంతో ఉత్సాహంగా చదివాడు. కొన్ని రాత్రుల ముందు మేమిద్దరం ఒలింపిక్‌లో అతని ‘కాపర్‌ఫీల్డ్’ నుండి తీసుకున్న ఒక చిన్న నాటకాన్ని కలిసి చూశాము. అతను దానిని ఎంతో ఓపికతో, కొంత ఆనందంతో కూడా చూశాడు; ఆ రాత్రి దాని రచయిత, మిస్టర్ హాలిడే, అతనికి మరో ఆనందాన్ని కలిగించారు. అతను వేదికపైకి మరో నాటక రచయిత, మిస్టర్ రాబర్ట్‌సన్‌ను తీసుకువచ్చాడు. అప్పుడే అతన్ని మొదటిసారి చూసిన డికెన్స్, రాబర్ట్‌సన్‌తో ఇలా అన్నాడు: “నా దృష్టిలో అతని చిన్న హాస్య నాటకాల ఆకర్షణ వాటి ‘నిరాడంబరమైన రూపం’. ఇది ‘నిజమైన తెలివి ఎలాంటి ఆర్భాటాలనైనా పక్కన పెట్టగలదని’ ఎంతో చక్కగా నిరూపించింది.” అతను సంవత్సరం చివరి వరకు గాడ్స్‌హిల్‌లోనే ఉన్నాడు; ప్రాక్టర్ ఎనభై రెండవ పుట్టినరోజు వంటి కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల కోసం అక్కడికి వస్తూ ఉండేవాడు. మరియు నూతన సంవత్సరపు ముందు రోజు రాత్రి మా ఇంట్లో అతను మాకు తన పుస్తకంలోని ఒక కొత్త సంచికను మళ్ళీ బిగ్గరగా చదివి వినిపించాడు.

అయినప్పటికీ, డిసెంబర్ నెల చివరి రోజులు ఏప్రిల్ నెలలోని తీవ్రమైన హెచ్చరికలను గుర్తుచేయకుండా గడవలేదు.

మేము కలుసుకోవడానికి కొన్ని రోజుల ముందు అతని ఎడమ చేతిలోనూ, ఎడమ కాలిలోనూ కొంత మార్పు చెందిన రూపంలో నొప్పులు తిరిగి వచ్చాయి; మరియు ఆ రోజు కూడా అవి అతన్ని వేధిస్తూనే ఉన్నాయి.

కానీ అతను వాటిని చాలా తేలికగా తీసుకున్నాడు; నిజానికి అవి స్పర్శ మరియు నడకలో ఉండే అనిశ్చితులలో భాగమైనప్పటికీ, వాటితో ఈ నొప్పులను ముడిపెట్టడం గురించి అస్సలు ఆలోచించలేదు; మరియు మిస్టర్ హనీథండర్ యొక్క ఉల్లాసభరితమైన దాతృత్వాన్ని ఎంతో హాస్యంతో చదివాడు; దాంతో అక్కడ ఆనందం తప్ప మరేదానికీ తావు లేదు.

ఒక ప్రభావం గురించి అతను చేసిన ఏకైక ప్రస్తావన…

ఇక చెప్పవలసిన విషయాల్లో మిగిలి ఉన్నవి దాదాపు పూర్తిగా బాధను, దుఃఖాన్ని కలిగించేవే. ఆయన తన రచనలను చదివి వినిపించే రోజుల్లోనూ, ఆ కార్యక్రమాలు ముగిసిన తర్వాత కూడా, మిస్టర్ బేర్డ్ రాసిన గమనికల్లో పేర్కొన్న ఆ విపత్కర ఉద్రిక్తతకు సంబంధించిన ఏదో ఒక ప్రభావం ఆయనపై పడని రోజు దాదాపు లేదు. జనవరి 23న, ఆయన చివరిసారిగా కార్లైల్‌ను కలిసినప్పుడు, తన ఎడమ చేతికి కట్టు కట్టుకుని వచ్చారు. ఫిబ్రవరి 7న, ఆయన తన చివరి పుట్టినరోజును మాతో జరుపుకున్నప్పుడు, అలాగే 25వ తేదీన తన నవలలోని మూడవ భాగాన్ని చదివి వినిపించినప్పుడు కూడా, ఆయన చేయి ఇంకా వాచిపోయి, నొప్పిగా ఉంది. మార్చి 21న, తన నవలలోని నాలుగవ భాగాన్ని అద్భుతంగా చదివి వినిపించినప్పుడు, ఆయన ఒక విషయం చెప్పారు: ఆక్స్‌ఫర్డ్ స్ట్రీట్ పొడవునా నడుచుకుంటూ వస్తుండగా, గతంలో మాతో కలిసి భోజనం చేసిన రోజున జరిగిన సంఘటనే మళ్లీ జరిగిందట—అంటే, దారి పొడవునా ఆయనకు దుకాణాల పేర్లలో కేవలం కుడివైపున ఉన్న సగం మాత్రమే కనిపించాయట! అయినప్పటికీ, ఇది ఏదో తీవ్రమైన అనారోగ్యం వల్ల కాదని, తాను వాడుతున్న మందుల ప్రభావం వల్లనే ఇలా జరుగుతోందని ఆయన బలంగా నమ్మేవారు. తన ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా కేవలం శరీరంలోని ఒక నిర్దిష్ట భాగానికి మాత్రమే పరిమితమైనవని ఆయన భావించేవారు. ఎనిమిది రోజుల తర్వాత ఆయన ఇలా రాశారు: “నాకు అసౌకర్యం, రక్తస్రావం పూర్తిగా తగ్గిపోయాయని అనుకున్నాను, కానీ అవి ఇప్పుడు మరింత తీవ్రమైన అసహనంతో తిరిగి వచ్చాయి; ఇంతకుముందెన్నడూ లేనంత తీవ్రంగా ఉన్నాయి. ఈరోజు అకస్మాత్తుగా అవి ఎంత తీవ్రంగా పెరిగాయో మీకు ఊహ కూడా రాదు! అయినా సరే, నా సాధారణ ఆరోగ్యంపై దీనివల్ల ఎలాంటి ప్రభావం పడినట్లు నాకు అనిపించడం లేదు.” ఇది ఆయనకు చిన్నతనంలోనే ఉండే సమస్య; గత ఐదేళ్లుగా, ఇతర ఆరోగ్య సమస్యల మధ్య అప్పుడప్పుడు ఇది మరింత తీవ్రరూపం దాల్చేది.

ఏప్రిల్ నెలలో ఆయన చివరిసారిగా బహిరంగ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు. 5వ తేదీన, ‘న్యూస్‌వెండర్స్’ (వార్తాపత్రిక విక్రేతల సంస్థ) కోసం జరిగిన కార్యక్రమంలో ఆయన అధ్యక్షత వహించారు. అక్కడ ఆయన చేసిన ప్రసంగం ఎంతో ఆహ్లాదకరంగా ఉంది; తక్కువగా మాట్లాడినందుకు ఆయన చెప్పిన క్షమాపణలో కూడా అద్భుతమైన హాస్యం తొణికిసలాడింది. ఫాల్‌స్టాఫ్ (Falstaff) పాత్రను ఉటంకిస్తూ, ఆయన ఇలా అన్నారు: “అయితే, ఆయనంతటి భారీ పరిమాణంలోనే ఒక చిన్న మార్పుతో…” అంటే, తాను స్వయంగా మాట్లాడటం కంటే, ఇతరులు మాట్లాడేలా ప్రేరేపించే వ్యక్తిగా ఉండాలని ఆయన భావించారు. “దీనిని ఇలా అర్థం చేసుకోవచ్చు: ఒక పొగాకు (snuff) దుకాణం ముందు, చేతిలో ఖాళీ పొగాకు డబ్బాతో ఒక హైలాండర్ (Highland వ్యక్తి) బొమ్మ ఉంటుంది. ఆ బొమ్మ, తాను మోయగలిగినంత పొగాకును వాడేసి, చేయగలిగినన్ని తుమ్ములు తుమ్మేసిన తర్వాత, తన స్నేహితులను, వినియోగదారులను లోపలికి రమ్మని, వారూ ప్రయత్నించి చూడమని మర్యాదగా ఆహ్వానిస్తున్నట్లుగా ఉంటుంది.” అదే నెల 30న, రాయల్ అకాడమీ విందులో ‘సాహిత్యం’ (Literature) అనే అంశంపై ఆయన కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. ఆ సందర్భంలో ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యల గురించి చెప్పే ముందు, అంతకు ముందు రోజు ఆయన నాకు రాసిన లేఖను ప్రస్తావించాలి. దానికి మూడు రోజుల క్రితమే డేనియల్ మాక్లీస్ (Daniel Maclise) మరణించారు. “ఈలీ (Ely)లో ఉన్న మీకు ఎలాగో, హైహామ్ (Higham)లో ఉన్న నాకు కూడా అలాగే జరిగింది—రైల్వే స్టేషన్‌లో మన ప్రియమైన పాత స్నేహితుడు, సహచరుడు మరణించాడన్న వార్తను చదివినప్పుడు నాకు తీవ్రమైన దిగ్భ్రాంతి కలిగింది. ఆ దిగ్భ్రాంతి ఎంతటిదో మీకు బాగా తెలుసు. ఈ విషయాన్ని పదేపదే ఆలోచిస్తూనే, మరోవైపు దాని గురించి ఆలోచించకుండా తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తూ—మనసును కఠినతరం చేసుకుని, దృఢపరుచుకున్న తర్వాతే—నేను ఈ బాధను, నా భావోద్వేగాలను కొంతవరకు అదుపులోకి తెచ్చుకోగలిగాను. రేపు అకాడమీలో, నా మనసు తగినంత ప్రశాంతంగా ఉంటుందని అనిపిస్తే, ఆయన గురించి చిన్న ప్రస్తావన చేస్తాను. మీరు అక్కడ ఉండరని అనుకుంటున్నాను.” ఆయన చేసిన ఆ ప్రస్తావన ఎంతో హృద్యంగా, ధైర్యంతో కూడినదిగా ఉంది. ఆయన అక్కడ ఉన్నవారితో ఇలా చెప్పారు: తాను చాలా చిన్న వయసులో ప్రజా జీవితంలోకి అడుగుపెట్టినప్పటి నుండి, రాయల్ అకాడమీకి గర్వకారణంగా నిలిచిన వ్యక్తుల్లో కొందరు తన అత్యంత సన్నిహిత మిత్రులుగా ఉండటం తన అదృష్టమని పేర్కొన్నారు. అతని పక్కన ఉండేవారు ఒక్కొక్కరుగా దూరమైపోవడంతో, విల్కీ చెప్పిన ఆ స్పానిష్ సన్యాసిలాగే, తన చుట్టూ ఉన్నవాటిలో కేవలం తాను ప్రేమించే చిత్రాలు మాత్రమే నిజమైనవని, మిగిలిన కదిలే జీవితమంతా కేవలం ఒక నీడ, ఒక కల మాత్రమేనని అతను నమ్మసాగాడు. “చాలా ఏళ్లపాటు, మిస్టర్ మాక్లీస్‌కు అత్యంత సన్నిహిత మిత్రులలో ఒకడిగా, నిరంతరం తోడుండే సహచరుడిగా నేను ఉన్నాను. ఆయన మరణం గురించి ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ ప్రస్తావించారు, అలాగే ప్రెసిడెంట్ గారు కూడా ఎంతో హృదయపూర్వకమైన వాక్చాతుర్యంతో మాట్లాడారు. ఆయన ఎంచుకున్న కళలో ఆయనకున్న ప్రతిభ గురించి నేను ఇక్కడ ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు; కానీ, ఆయనకున్న మేధస్సు, సృజనాత్మకత ఎంత గొప్పవంటే, ఆయన ఒకవేళ ఆ దిశగా ఆలోచించి ఉంటే, చిత్రకారుడిగా ఎంత గొప్పవారో, రచయితగా కూడా అంత గొప్ప వ్యక్తిగా ఎదిగి ఉండేవారు. ఆయన అత్యంత సున్నితమైన, వినయపూర్వకమైన వ్యక్తి. యువ కళాకారులను ప్రోత్సహించడంలో ఎంతో ఉత్సాహంగా, తోటి కళాకారుల పట్ల ఎంతో నిష్కపటంగా, విశాల హృదయంతో ఉండేవారు. నీచమైన లేదా అల్పమైన ఆలోచనలకు ఆయనలో తావు లేదు. తన వృత్తికి ఉండాల్సిన గౌరవాన్ని ఎంతో గొప్పగా కాపాడారు. ఏమాత్రం స్వార్థం లేని వ్యక్తి, జీవితాంతం సహజమైన వ్యక్తిత్వంతో—’మేధస్సులో పరిణతి చెందిన వ్యక్తిగా, సరళతలో చిన్నపిల్లవాడిగా’—జీవించారు. ఏ కళా రంగానికి చెందిన కళాకారుడైనా సరే, ఇంతటి స్వచ్ఛమైన, మచ్చలేని జ్ఞాపకాలను మిగిల్చి వెళ్లడం అరుదు. తాను ఆరాధించిన కళా దేవతకు ఆయన చూపిన అంకితభావం, ఒక నిజమైన వీరుడికి ఉండే నిబద్ధతతో కూడినది.” ఇవే డికెన్స్ పలికిన చివరి బహిరంగ మాటలు; అంతకంటే గొప్ప మాటలు మరొకటి ఉండవు.

అకాడమీ విందులో ఆయన పాల్గొన్న తర్వాత, కొన్ని ఆహ్వానాలను అంగీకరించాల్సి వచ్చింది. అయితే, మే 7న ఆయన మాకు ‘ఎడ్విన్ డ్రూడ్’ (Edwin Drood) నవలలోని ఐదవ భాగాన్ని చదివి వినిపించిన రాత్రి, ఆ ఆహ్వానాలను అంగీకరించినందుకు తాను ఎంతగానో చింతిస్తున్నానని నాతో చెప్పారు. ఎందుకంటే అప్పటికే ఆయన…

ఆ రోజు మిస్టర్ ఓవ్రీతో చర్చించిన ఒక అంశం గురించి, మే 29న రాసిన ఒక చిన్న లేఖలో మళ్ళీ ప్రస్తావించారు. అదే ఆయన నుండి నాకు అందిన చివరి లేఖ; అది నేను ఎక్సెటర్‌లో ఉన్నప్పుడు నాకు చేరింది. అందులో ఇలా ఉంది: “దీని గురించి మనం తర్వాత ఎప్పుడైనా ‘గ్యాడ్స్‌హిల్’లో మాట్లాడుకుందాం. కాలు పరిస్థితి ఏమాత్రం మెరుగుపడలేదు, అలాగని మరీ దారుణంగానూ లేదు.” మేము విడిపోయే సమయానికే ఆయన పాత అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్నారు. లండన్ వదిలి వెళ్ళే ముందు ఆయన రాసిన చివరి లేఖల్లో ఇది బహుశా ఒకటి కావచ్చు. మే 30న ఆయన గ్యాడ్స్‌హిల్‌కు చేరుకున్నారు. ఆ తర్వాత ఆయన గురించి ఎటువంటి సమాచారం అందలేదు; జూన్ 9 రాత్రి లాన్సెస్టన్‌లో ఉన్న నాకు ఒక టెలిగ్రామ్ అందింది. ఆ టెలిగ్రామ్ ద్వారా తెలిసిన చేదు నిజం ఏమిటంటే—ఆయన పేర్కొన్న ‘తర్వాత ఎప్పుడైనా’ అనే సమయం ఈ లోకంలో ఇక రాదు.

గ్యాడ్స్‌హిల్‌లో గడిపిన ఆ కొన్ని రోజులు ఆయన పూర్తిగా తన నవల రచనకే కేటాయించారు. కాలు, చేతి నొప్పుల నుండి ఆయనకు కొంత ఉపశమనం లభించినప్పటికీ, అంతకుముందు పేర్కొన్న అంతర్గత రక్తస్రావం (local hemorrhage) వల్ల ఆయన తీవ్రంగా బాధపడుతున్నారు; అయినా సరే, ఆయన ఎక్కడా అనారోగ్యం గురించి ఫిర్యాదు చేయలేదు. అయితే, ఆయనలో అసాధారణమైన అలసట కనిపించింది. “ఆయన చాలా అలసిపోయినట్లుగా అనిపించారు.” జూన్ 6, సోమవారం నాడు ఆయన చివరిసారిగా తన కుక్కలతో బయటకు వెళ్ళారు; అప్పుడు కొన్ని లేఖలు తీసుకుని రోచెస్టర్ వరకు నడిచి వెళ్ళారు. మంగళవారం, జూన్ 7న—ఆయన కుమార్తె మేరీ తన సోదరి కేట్‌ను చూడటానికి వెళ్ళిపోయిన తర్వాత—ఎక్కువ శ్రమ పడే స్థితిలో లేకపోవడంతో, ఆయన తన మరిదలుతో (sister-in-law) కలిసి కోభమ్‌వుడ్‌కు వెళ్ళారు. అక్కడ బండిని పంపేసి, పార్కు చుట్టూ నడిచి తిరిగి వచ్చారు. ఆ రోజు మధ్యాహ్నం లండన్ నుండి వచ్చిన కొన్ని చైనీస్ లాంతర్లను తన కొత్త కన్జర్వేటరీలో (గాజు గదిలో) అమర్చడానికి ఆయన సమయానికి తిరిగి వచ్చారు. ఆ సాయంత్రం అంతా ఆయన మిస్ హోగార్త్‌తో కలిసి డైనింగ్ రూమ్‌లో కూర్చున్నారు; లాంతర్లు వెలిగించినప్పుడు అవి ఎలా కనిపిస్తాయో చూడాలని ఆయన ఆశించారు. గ్యాడ్స్‌హిల్‌ను వదిలి లండన్‌కు వెళ్ళాలనే ఆలోచనను పూర్తిగా విరమించుకున్నందుకు ఆయన ఎంతో సంతృప్తి చెందారు—ఈ విషయాన్ని ఆయన అంతకు కొన్ని రోజుల ముందే చాలా గట్టిగా చెప్పారు. తాను జీవించి ఉన్నంత కాలం, తన పేరు ఈ ప్రదేశంతో మరింతగా ముడిపడి ఉండాలని ఆయన కోరుకున్నారు. తాను మరణించిన తర్వాత, కోట గోడ అడుగున ఉన్న కేథడ్రల్‌కు చెందిన చిన్న స్మశానవాటికలో సమాధి కావాలని ఆయన కోరుకునేవారు.

జూన్ 8వ తేదీన, ఆయన రోజంతా తన ‘షాలే’ (చిన్న గృహం)లో రాస్తూ గడిపారు. మధ్యాహ్న భోజనం కోసం బయటకు వచ్చిన ఆయన, తన అలవాటుకు భిన్నంగా, తిరిగి తన పని బల్ల వద్దకు వెళ్లి రాయడం కొనసాగించారు. ఆయన తన సుదీర్ఘ సాహిత్య జీవితంలో రాసిన చివరి వాక్యాలలో కొంత భాగాన్ని, మునుపటి పేజీలో యథాతథంగా (ఫ్యాక్సిమైల్ రూపంలో) చూడవచ్చు. పాఠకులు దీనిని గమనించినప్పుడు, ఆయన జీవిత చరమాంకంలో కూడా ఎంతటి శ్రద్ధతో పనిచేశారో తెలియడమే కాకుండా, ఆయన ఆలోచనలు ఏ దిశలో సాగాయో తెలిసి ఒక రకమైన వేదనతో కూడిన ఆసక్తి కలుగుతుంది. జూన్ 8వ తేదీ నాటి ఉదయం, రోచెస్టర్ అనే పురాతన నగరంపై ఎంతటి అద్భుతమైన కాంతి ప్రసరించిందో ఆయన ఊహించుకున్నారు. సూర్యరశ్మిలో మెరిసే తీగ మొక్కలు (ఐవీ), గాలికి ఊగుతున్న చెట్లు, ఆ నగరంలోని పురాతన కట్టడాలు, శిథిలాలు, కేథడ్రల్ మరియు కోట—వీటన్నింటినీ ఆయన అత్యంత సుందరంగా దర్శించుకున్నారు. అయితే, ఆయన కల్పన కేవలం ఆ నిర్జీవమైన, పురాతన కట్టడాల మీద మాత్రమే నిలవలేదు; శతాబ్దాల నాటి చల్లని రాతి సమాధులకు వెచ్చదనాన్ని ఇచ్చే, వాటిపై రెక్కల వలె కదిలే కాంతి కిరణాల వైపు ఆయన దృష్టి మళ్లింది. ఆ ఎండతో కూడిన వేసవి ఉదయాన్న, కదిలే కొమ్మల గుండా ప్రసరించే అద్భుతమైన కాంతి, పక్షుల గానం, తోటలు మరియు పొలాల నుండి వచ్చే సువాసనలు—ఇవన్నీ కేథడ్రల్ లోపలికి ప్రవేశించి, అక్కడ ఉన్న పాత వాసనను తొలగించి, ‘పునరుత్థానం’ (మరణం తర్వాత జీవం) గురించి చాటిచెబుతున్నట్లుగా ఆయనకు అనిపించాయి.

*       *       *       *       *

ఆయన ‘షాలే’ నుండి బయటకు రావడానికి ఆలస్యమైంది. సాయంత్రం ఆరు గంటలకు భోజనం ఏర్పాటు చేశారు (ఆ తర్వాత దారుల్లో నడవాలనే ఉద్దేశంతో). భోజనానికి ముందు ఆయన కొన్ని లేఖలు రాశారు; అందులో తన స్నేహితుడు మిస్టర్ చార్లెస్ కెంట్‌కు రాసిన లేఖ ఒకటి ఉంది, అందులో మరుసటి రోజు లండన్‌లో కలుద్దామని పేర్కొన్నారు. అయితే, భోజనం మొదలైన తర్వాత, ఆయన ముఖంలో ఏదో తెలియని ఆందోళన, బాధ కనిపించడంతో మిస్ హోగార్త్ ఆందోళనకు గురయ్యారు. అప్పుడు ఆయన ఆమెతో, “గత గంట కాలంగా నాకు చాలా అనారోగ్యంగా ఉంది” అని చెప్పారు. అయితే, భోజన కార్యక్రమం కొనసాగాలని ఆయన కోరుకున్నారు. ఆయన నోటి నుండి వెలువడిన మాటల్లో స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోదగ్గవి ఇవి మాత్రమే. ఆ తర్వాత ఆయన మరికొన్ని మాటలు అన్నారు, కానీ అవి ఒకదానికొకటి సంబంధం లేకుండా, వేర్వేరు విషయాల గురించి ఉన్నాయి—పొరుగున ఉన్న ఇంట్లో జరగబోయే వేలం గురించి, మాక్రీడీ కుమారుడు తన తండ్రితో కలిసి చెల్టెన్‌హామ్‌లో ఉన్నాడా లేదా అనే దాని గురించి, మరియు తాను వెంటనే లండన్‌కు వెళ్లాలనే తన ఉద్దేశం గురించి ఆయన ప్రస్తావించారు. అయితే, ఈ మాటలు అంటున్నప్పుడే ఆయన లేచి నిలబడబోయారు; అదృష్టవశాత్తూ ఆయన మరదలు సకాలంలో స్పందించి పట్టుకోవడంతో, ఆయన అక్కడే కుప్పకూలిపోకుండా తప్పించుకున్నారు. ఆమె ఆయనను సోఫాలో పడుకోబెట్టడానికి ప్రయత్నించింది, కానీ కొద్దిపాటి సంఘర్షణ తర్వాత ఆయన ఎడమ వైపునకు బరువుగా ఒరిగిపోయారు. “నేల మీద” (On the ground) — ఇవే ఆయన పలికిన చివరి మాటలు. అప్పటికి సమయం సాయంత్రం ఆరు గంటలు దాటి పది నిమిషాలైంది. ఆ రాత్రి ఆయన ఇద్దరు కుమార్తెలు, మిస్టర్ బేర్డ్‌తో కలిసి అక్కడికి చేరుకున్నారు; మిస్టర్ బేర్డ్‌కు ముందుగానే సమాచారం (టెలిగ్రామ్) పంపగా, వారు ఆయనను రైల్వే స్టేషన్‌లో కలుసుకున్నారు. మరుసటి రోజు ఉదయాన్నే ఆయన పెద్ద కుమారుడు వచ్చారు, సాయంత్రానికి కేంబ్రిడ్జ్ నుండి చిన్న కుమారుడు కూడా చేరుకున్నారు (అప్పటికే చాలా ఆలస్యమైపోయింది). అందుబాటులో ఉన్న అన్ని వైద్య సదుపాయాలను రప్పించారు. మొదట నుండే స్థానిక సర్జన్ అక్కడ ఉన్నారు; లండన్ నుండి ఒక వైద్యుడు మరియు మిస్టర్ బేర్డ్ కూడా చికిత్సలో పాల్గొన్నారు. కానీ, మానవ ప్రయత్నాలేవీ ఫలించలేదు. మెదడులో రక్తస్రావం (effusion) జరగడం వల్ల పరిస్థితి విషమించింది. రాత్రంతా ఆయన శ్వాస తీసుకోవడంలో తీవ్రమైన ఇబ్బంది (stertorous breathing) కొనసాగింది. జూన్ 9, గురువారం సాయంత్రం ఆరు గంటల పది నిమిషాల వరకు ఆయన జీవించి ఉన్నప్పటికీ, ఆ ఇరవై నాలుగు గంటల సమయంలో కోలుకుంటారనే ఆశ ఏమాత్రం కలగలేదు. ఆయన తన 58వ ఏడు దాటి మరో నాలుగు నెలలు జీవించారు.

చార్లెస్ డికెన్స్.

1812 ఫిబ్రవరి 7న జన్మించారు. 1870 జూన్ 9న మరణించారు

సంపూర్ణం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -30-10-26-ఉయ్యూరు .

Posted in రచనలు | Leave a comment

ప్రపంచ రసిద్ధ సాంఘిక నవలారచయిత జీవిత చరిత్ర -10

–ప్రపంచ రసిద్ధ సాంఘిక నవలారచయిత జీవిత చరిత్ర -10

HAPTER XVII.

LAST READINGS.

అనుకూలమైన వాతావరణం అతనికి సుఖంగా ఇంటికి చేరడానికి సహాయపడింది. అతను సముద్రయానం వల్ల, బహుశా దానిలోని విశ్రాంతి వల్ల మరింత ఎక్కువగా లాభపడ్డాడు; మరియు మే 25వ తేదీన, అతను తన బోస్టన్ స్నేహితులతో తన గురించి వివరిస్తూ, తాను నమ్మలేనంతగా నల్లగా ఉన్నానని, మరియు అంత ఆరోగ్యంగా కనిపించడం ద్వారా అందరిలోనూ తీవ్ర నిరాశను కలిగిస్తున్నానని చెప్పాడు. “గత శనివారం నన్ను మొదటిసారి చూసినప్పుడు నా డాక్టర్ చాలా నిరుత్సాహపడ్డారు. ‘ఓరి దేవుడా! ఏడేళ్లు చిన్నవాడిలా కనిపిస్తున్నావు!’ అని డాక్టర్ వెనక్కి తగ్గుతూ అన్నారు.” అతను ఆ ఘనత అంతా “సముద్రంలో గడిపిన ఆ మంచి రోజులకే” ఇచ్చాడని, తాను పడిన శ్రమకు ఏమాత్రం విలువ ఇవ్వలేదని ఆ లేఖ చివరి భాగం విచారకరంగా చూపించింది. “మేము ఇప్పటికే—ఇది ఆలోచించండి!—నా వీడ్కోలు పఠనాల వివరాలను ఖరారు చేస్తున్నాము.”

అతను అమెరికాకు బయలుదేరే మార్గంలోనే ఆ ప్రయత్నం మొదలైంది. హాలిఫాక్స్ నుండి అతను నాకు లేఖ రాశాడు. నేను ఇంగ్లాండ్‌కు తిరిగి వెళ్ళినప్పుడు, పట్టణంలోనూ, పల్లెల్లోనూ వీడ్కోలు పఠనాల పరంపరను నిర్వహిస్తానని,

ఆ తర్వాత ఇంక చదవనని చాపెల్స్‌కు చెప్పాను.

వారు వెంటనే, అన్ని ఖర్చులూ భరిస్తామని, నిర్వహణకు పది శాతం చెల్లిస్తామని, మరియు 75 పఠనాల పరంపరకు గాను నాకు ఆరు వేల పౌండ్లు చెల్లిస్తామని రాతపూర్వకంగా ప్రతిపాదించారు.

మొదటి బోస్టన్ పఠనాలు ముగియక ముందే షరతులు చర్చించి ఖరారు చేయబడ్డాయి. పఠనాల సంఖ్య వందగా ఉండాలి;

మరియు ఖర్చులు, శాతం కాకుండా అదనంగా చెల్లింపు ఎనిమిది వేల పౌండ్లుగా ఉండాలి. నిస్సందేహంగా అలాంటి ప్రలోభం చాలా గొప్పది; దానికి లొంగిపోవడంలో డికెన్స్ చేసిన పొరపాటు ఘోరమైనదే అయినా, అది నీచమైనది కాదు.

అమెరికాలో వచ్చే లాభాల కోసం అతను ఎలాంటి ఉత్సాహంతో దీన్ని చేయలేదు, ఎందుకంటే ఈ ప్రయత్నానికి పూనుకున్నప్పుడు వాటి గురించి అతనికి ఏమీ తెలియదు.

డబ్బు కోసం అతని కంటే తక్కువగా పట్టించుకునే మనిషి మరొకరు ఉండరు. కానీ,

చాలామంది కొడుకుల పోషణకు కావలసిన ఏర్పాట్లు నిరంతర ఆందోళనగా ఉండేవి;

ఈ చింతను తగ్గించడానికి పఠనాలు చేసిన సహాయానికి అతను గర్వపడ్డాడు. అతని ఆరోగ్యం దెబ్బతినడానికి ప్రధాన కారణమని భావించదగ్గ ఆ తీవ్ర ఒత్తిడి—దీనిని తన పనితో ముడిపెట్టడానికి అతను ఎప్పుడూ నిరాకరించేవాడు—అతనిలో ఉన్న ఆత్మవిశ్వాసాన్ని కూడా దెబ్బతీసింది; అంటే, తన ఉన్నత లక్ష్య సాధన కోసం ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండగలననే నమ్మకం అతనికి సన్నగిల్లింది. తన ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపిన అంశాలను, ఈ మొత్తం వ్యవహారంలో భాగంగా పరిగణించడానికి అతను ఇష్టపడలేదు. అటువంటి కష్టాలను ప్రతి మనిషీ ఏదో ఒక స్థాయిలో భరించాల్సిందేనని అతను భావించాడు. ప్రస్తుతం చేపట్టిన పని ద్వారా తన స్వాతంత్ర్యాన్ని, విశ్రాంతి తీసుకోగల సామర్థ్యాన్ని ఎంత బలంగా పునరుద్ధరించుకోగలిగితే, అంతగా అతను పూర్తిగా కోలుకునే అవకాశాలు మెరుగుపడతాయని అతను నమ్మాడు. ఇదే దృక్పథంతో అతను ఈ చివరి పనిని చేపట్టాడు. ఒక ప్రత్యేకమైన కార్యాన్ని పూర్తిగా పూర్తి చేయడానికి లభించిన అవకాశం ఇది; ఆ పనిని శాశ్వతంగా వదిలిపెట్టే ముందు దానిని పరిపూర్ణం చేయాలనుకున్నాడు. అతను సాధించిన గత విజయాల సారాంశాన్ని నాకు పంపినప్పుడు, అందులో అతని ఉత్సాహం స్పష్టంగా కనిపించింది—అది సహజమైన, సమర్థనీయమైన ఉత్సాహమే. “అమెరికాకు సంబంధించిన మా లెక్కలను సరిచూసి, డాల్బీకి చెల్లించాల్సిన కమీషన్ మొత్తం ఇంగ్లీష్ కరెన్సీలో ఎంతో తేల్చుకోవడానికి మాకు చాలా కష్టమైంది. చివరకు, కరెన్సీ మార్పిడిలో జరిగిన సగటు నష్టంలో డాల్బీ తన వాటాగా ఎంత చెల్లించాలో నిర్ణయించుకోవడానికి, మేము ఒక మనీ-ఛేంజర్ (కరెన్సీ మార్పిడి చేసే వ్యక్తి) సహాయం తీసుకోవాల్సి వచ్చింది. ఈ మొత్తాన్ని మినహాయించగా, అతని కమీషన్ సుమారు 2,888 పౌండ్లు అని నా అంచనా (ఖచ్చితమైన లెక్కలు ప్రస్తుతం నా దగ్గర లేవు). ‘టిక్నర్ అండ్ ఫీల్డ్స్’ సంస్థకు 1,000 పౌండ్ల కమీషన్‌తో పాటు, బోస్టన్‌లో వచ్చిన మొత్తం ఆదాయంపై 5 శాతం వాటా లభించింది. మేము అమెరికా నుండి బయలుదేరే సమయానికి అక్కడ అయిన ఖర్చులు 38,948 డాలర్లు—అంటే సుమారు 39,000 డాలర్లు లేదా 13,000 పౌండ్లు. ప్రాథమిక ఖర్చులు 614 పౌండ్లు అయ్యాయి. బంగారం ధరలో దాదాపు 40 శాతం వ్యత్యాసం (మార్పిడి నష్టం) ఉన్నప్పటికీ, నా లాభం సుమారు 20,000 పౌండ్ల వరకు ఉంది. ప్రస్తుత ఒప్పందాన్ని నేను ఆరోగ్యంగా పూర్తి చేయగలిగితే, ఈ ‘రీడింగ్స్’ (సాహిత్య పఠన కార్యక్రమాలు) ద్వారా రెండేళ్లలో మొత్తం 33,000 పౌండ్లు సంపాదించినట్లవుతుంది; అంటే ‘చాపెల్స్’ సంస్థ నుండి 13,000 పౌండ్లు, అమెరికా నుండి 20,000 పౌండ్లు అన్నమాట. అంతకుముందు వీటి ద్వారా ఎంత సంపాదించానో తెలుసుకోవాలంటే, ‘కౌట్స్’ (Coutts) బ్యాంకు ఖాతా పుస్తకాలను సుదీర్ఘంగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. ఏది ఏమైనా, అది కచ్చితంగా 10,000 పౌండ్లకు తక్కువ ఉండదు; ఎందుకంటే, దివంగత ఆర్థర్ స్మిత్‌తో కలిసి మొదటిసారిగా పట్టణాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పర్యటించినప్పుడే నాకు ఇందులో సగం మొత్తం వచ్చిందని గుర్తు. ఈ లెక్కలు మన మధ్యే ఉండాలి; కానీ ఇవి చాలా ఆశ్చర్యకరంగా లేవూ? ‘చాపెల్స్’తో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందం ప్రకారం మొదట్లో రాత్రికి 50 పౌండ్లు (అన్ని ఖర్చులు వారే భరిస్తారు) ఇచ్చేవారు; ఆ తర్వాత అది 60 పౌండ్లకు పెరిగింది, ఇప్పుడు 80 పౌండ్లకు చేరుకుంది.”

చివరి ‘రీడింగ్స్’ అక్టోబర్ నెలలో ప్రారంభం కావాల్సి ఉంది. అమెరికాలో ఉన్న సమయంలోనే మరణించిన తన పాత స్నేహితుడు చాన్సీ హే టౌన్‌షెండ్ కోరిక మేరకు, ఆయన ఒక బాధ్యతను స్వీకరించారు. ఆ వేసవిలో కొంతకాలం పాటు, టౌన్‌షెండ్ తన వీలునామాలో వదిలివెళ్ళిన మతపరమైన నమ్మకాలకు సంబంధించిన పత్రాలను పరిశీలించి, ప్రచురణ కోసం ఎంపిక చేసే పనిలో ఆయన నిమగ్నమయ్యారు. ఆ పత్రాలు మరుసటి ఏడాది ఒక చిన్న పుస్తక రూపంలో వెలువడ్డాయి. జూన్ నెలలో లాంగ్‌ఫెల్లో మరియు ఆయన కుమార్తెలు, ఆ తర్వాత వేసవిలో ఎలియట్ నార్టన్ కుటుంబ సభ్యులు ఆయనను సందర్శించారు. తాను ఎంతో ప్రేమించే, గౌరవించే స్నేహితులు—తాను ఎంతో రుణపడి ఉన్న ఆ గొప్ప దేశం నుండి—రావడంతో, గాడ్స్‌హిల్ (Gadshill) ప్రాంతమంతా ఎంతో ఆనందంతో నిండిపోయింది. ఇలాంటి సందర్భాల్లో ఆయనలోని పాత ఉత్సాహం ఏమాత్రం తగ్గలేదు. అయితే, ఆ వేసవిలో నా అధికారిక పనుల మధ్యలో నేను ఆయనను తరచుగా కలిసేవాడిని. అప్పుడల్లా, అమెరికా పర్యటన ఆయనపై తీవ్ర ప్రభావం చూపిందనే భావన నాకు కలిగేది. ఆయన సహజమైన శక్తిలో స్పష్టమైన క్షీణత కనిపించింది, ఆయన నడకలో లేదా కదలికల్లో ఉండే చురుకుదనం తగ్గింది.

అసాధారణమైన చిరాకు తర్వాత, గత శనివారం లేదా ఆదివారం నాడు, సి. డి.కి తల తిరిగినట్లు అనిపించింది, వెనక్కి వెళ్ళాలని, చుట్టూ తిరగాలనిపించింది.

ఆ తర్వాత, ఒక చిన్న బల్ల మీద ఏదో పెట్టాలనుకుని, అనుకోకుండా దాన్ని,

బల్లను ముందుకు నెట్టాడు.

అతని ఎడమ కాలు మడమలో ఏదో అసహజంగా ఉన్నట్లు, అతనికి ఏదో వింతైన అభద్రతా భావం కలిగింది;

కానీ అతను కాలు పైకి ఎత్తగలిగాడు, ఈడ్చలేదు.

అలాగే తన ఎడమ చేయి, భుజంలో ఏదో వింతగా ఉందని చెప్పాడు; జాగ్రత్తగా చూస్తే తప్ప, ఆ చేయి పెట్టాలనుకున్న చోటును గుర్తించలేకపోయాడు; తన చేతులను, ముఖ్యంగా ఎడమ చేతిని—ఉదాహరణకు జుట్టు దువ్వుకుంటున్నప్పుడు—తల వైపు ఎత్తడానికి ఇబ్బందిపడ్డాడు.

అతను మిస్టర్ కార్ బేర్డ్‌కు ఈ విధంగా రాశాడు.

“‘నా మందులలో ఏదైనా పదార్థం వల్ల నాకు విపరీతమైన తలతిరగడం, ముఖ్యంగా ఎడమ వైపున అడుగులు తడబడటం, మరియు నా చేతులను తల మీదకు ఎత్తడానికి చాలా ఇబ్బందిగా ఉండటం వంటివి జరిగి ఉండవచ్చా? ఈ లక్షణాలు శనివారం (లేదా ఆదివారం?) రాత్రి, మరియు నిన్నంతా నన్ను చాలా అసౌకర్యానికి గురిచేశాయి, వగైరా.'”

ఈ విధంగా వర్ణించబడిన పరిస్థితిని బట్టి, సి. డి. తన ఎడమ వైపు పక్షవాతం మరియు బహుశా పక్షవాతం వచ్చే అంచున ఉన్నాడని స్పష్టంగా తెలిసింది. నిస్సందేహంగా, ఇది అతని రీడింగ్స్‌కు సంబంధించిన తీవ్రమైన తొందరపాటు, అధిక శ్రమ మరియు ఉద్రేకం యొక్క ఫలితమే.

“అతని నుండి ఈ విషయం విన్న వెంటనే మిస్టర్ కార్ బేర్డ్ ప్రెస్టన్ లేదా బ్లాక్‌బర్న్‌కు (ఏదో నాకు సరిగ్గా తెలియదు) వెళ్లి, అదే సాయంత్రం అతని రీడింగ్‌ను నిషేధించి, అతన్ని లండన్‌కు తీసుకువచ్చారు.”

“నేను ఆయనను చూసినప్పుడు, ఆయన ఆరోగ్యంగానే ఉన్నట్లు అనిపించారు. ఆయన ఆలోచనలు స్పష్టంగా ఉన్నాయి, నాడి కూడా ప్రశాంతంగా ఉంది. అయితే, ఆయన గుండె సహజమైన వేగం కంటే కొంచెం వేగంగా కొట్టుకుంటోంది. ఆయన నాతో మాట్లాడుతూ, ఇటీవల అప్పుడప్పుడు కొన్ని పదాలను మర్చిపోవడం లేదా తప్పుగా ఉపయోగించడం జరిగిందని, అలాగే పేర్లు, అంకెలను మర్చిపోయే అలవాటు తనకు ఎప్పటి నుంచో ఉందని చెప్పారు. అంతేకాకుండా, మేము సూచించిన నియమాలను ఖచ్చితంగా పాటిస్తానని ఆయన మాట ఇచ్చారు.

“మేము ఆయనకు ఈ క్రింది ధృవీకరణ పత్రాన్ని ఇచ్చాము:

“‘సంతకం చేసిన మేము, మిస్టర్ చార్లెస్ డికెన్స్ తీవ్రమైన అనారోగ్యంతో ఉన్నారని ధృవీకరిస్తున్నాము. ఆయన బహిరంగ పఠనాలు (public readings) మరియు తరచుగా చేసే సుదీర్ఘ రైలు ప్రయాణాల వల్ల శారీరకంగా, మానసికంగా తీవ్ర అలసటకు లోనయ్యారు. మా అభిప్రాయం ప్రకారం, రాబోయే కొన్ని నెలల పాటు ఆయన మళ్లీ పఠన కార్యక్రమాలను చేపట్టడం ఆయన ఆరోగ్యానికి సురక్షితం కాదు.’

“‘థామస్ వాట్సన్, ఎం.డి. (M.D.)’

“‘ఎఫ్. కార్ బేర్డ్’

“అయితే, కొన్ని వారాల తర్వాత, ఉత్తర ఇంగ్లాండ్‌లో ఆయనకు మెదడుకు సంబంధించిన ఆరోగ్య సమస్యల సంకేతాలు కనిపించకముందే, ఆయన కొన్ని పఠన కార్యక్రమాలకు అంగీకరించి ఉండేవారు. ఆ కార్యక్రమాలను జాగ్రత్తగా, మితంగా పూర్తి చేయడానికి అనుమతి ఇవ్వమని ఆయన నన్ను కోరారు.

“ఆయన నిరంతరం ఆరోగ్యంగా కనిపిస్తూ, అలాగే ఆరోగ్యంగానే ఉన్నట్లు భావిస్తుండటంతో, ఆయన అభ్యర్థనను తిరస్కరించడానికి నాకు ఎటువంటి కారణం కనిపించలేదు. అయితే, ఈ కార్యక్రమాలను చేపట్టేటప్పుడు చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలని సూచిస్తూనే, ఏప్రిల్ నెలలో మేము ఆయనకు శారీరక, మానసిక విశ్రాంతి తీసుకోవాలని చాలా కఠినంగా చెప్పామేమోనని ఆయన భావించవచ్చని నాకనిపించింది. అందుకే, కెప్టెన్ కుక్ తన యాత్రల గురించి రాసిన పుస్తకంలోని ఈ మాటను ఆయనకు గుర్తు చేశాను: ‘నివారణ చర్యలు ఎప్పుడూ అసహనానికి దారితీయవచ్చు; ఎందుకంటే అవి ఎంత విజయవంతమైతే, వాటి అవసరం అంత తక్కువగా కనిపిస్తుంది.’

“దీని గురించి ఎందుకు ప్రస్తావించానంటే, దీనితో పాటు నేను పంపుతున్న లేఖను[284] వివరించడానికే. ఆ లేఖను తిరిగి నాకు పంపవలసిందిగా మిమ్మల్ని కోరుతున్నాను; ఎందుకంటే, ఆ లేఖను రాసిన వ్యక్తితో నాకు చాలా కాలంగా ఎంతో స్నేహపూర్వకమైన, విలువైన అనుబంధం ఉంది. అది నాకు ఒక అమూల్యమైన జ్ఞాపకం.” “నేను ఇప్పుడు రాసిన విషయాలు మీకు ఏ రకంగానైనా ఉపయోగపడతాయంటే, అవి పూర్తిగా మీ సేవలో, మీ ఆధీనంలో ఉంటాయని ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. అలాగే, మీ దివంగత మిత్రుని జీవిత చరిత్రకు సంబంధించిన మొదటి సంపుటిని నేను ఎంత ఆసక్తితో చదివానో కూడా ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కర్లేదు. ఆ సమయంలో వృత్తిపరమైన పని ఒత్తిడి ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల, ఇంతటి ఆసక్తికరమైన అంశం గురించి మరిన్ని వివరాలను నమోదు చేయలేకపోయానన్న చింత నాకు ఇంకా ఉంది.”

సర్ థామస్ వాట్సన్ అంగీకరించిన పన్నెండు పఠన కార్యక్రమాలు—అయితే వీటి కోసం రైలు ప్రయాణం చేయకూడదనే షరతు ఉండేది—1870 ప్రారంభ నెలల వరకు వాయిదా పడ్డాయి. మెసర్స్ చాపెల్ సంస్థ వారు ఎంతో పెట్టుబడి పెట్టిన ఒక ప్రయత్నం విఫలమైనందుకు, వారికి కొంత పరిహారంగా డికెన్స్ ఈ పఠన కార్యక్రమాలను అందించారు. కానీ, దీనితోనే ఆయన బహిరంగ పఠనకర్తగా తన ప్రస్థానాన్ని ముగించారు; మిగిలిన విషయాలు ఇక ముందు రాబోయే కథనంలో తెలుస్తాయి. ఆయన తన పాత అలవాట్లకు, పనులకు తిరిగి వెళ్లాలని ఆశించి మరొక ప్రయత్నం చేశారు; కానీ, అంతకుముందు జరిగినట్లే, విధి దీనికి కూడా అడ్డుపడింది. ఫలితంగా, ఆయన చివరి పుస్తకం, ఆయన చివరి పఠన కార్యక్రమాల మాదిరిగానే, అకాలంగా ముగిసిపోయింది.

CHAPTER XVIII.

LAST BOOK.

డికెన్స్ చేపట్టిన చివరి పుస్తకాన్ని, పాత పద్ధతిలో చిత్రాలతో కూడిన నెలవారీ సంచికలుగా ప్రచురించాలని అనుకున్నారు; అయితే, ఇది పన్నెండవ సంచికతో ముగియాల్సి ఉంది.[285] ఇది ఆరవ సంచికతో, అసంపూర్తిగానే ఆగిపోయింది; ఆ ఆరవ సంచికలో కూడా నిర్ణీత పరిమాణం కంటే రెండు పేజీల కంటెంట్ తక్కువగా ఉంది.

ఈ కథకు సంబంధించి ఆయనకు మొదట వచ్చిన ఆలోచన జూలై మధ్యకాలంలో రాసిన ఒక లేఖలో కనిపిస్తుంది: “ఒక కథ ఇలా మొదలైతే ఎలా ఉంటుంది? – ఇద్దరు వ్యక్తులు, ఒక అబ్బాయి మరియు ఒక అమ్మాయి (చాలా చిన్న వయసులో ఉన్నవారు), ఒకరికొకరు దూరమవుతారు. చాలా ఏళ్ల తర్వాత—అంటే పుస్తకం చివరలో—పెళ్లి చేసుకోవాలని ప్రమాణం చేసుకుంటారు. వారిద్దరూ వేర్వేరు మార్గాల్లో ప్రయాణించడం, ఆ ప్రయాణంలో వారి భవిష్యత్తు ఎలా మలుపు తిరుగుతుందో ఊహించలేకపోవడం—ఇదే ఈ కథలోని ప్రధాన ఆసక్తికర అంశం.” ఈ ఆలోచనను ఆయన పక్కన పెట్టేశారు; కానీ, ఎడ్విన్ డ్రూడ్ మరియు అతని కాబోయే భార్య పాత్రల రూపకల్పనలో ఈ పాత ఆలోచన యొక్క ఛాయలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

తర్వాతి ప్రణాళిక గురించి నాకు మొదటిసారిగా 1869 ఆగస్టు 6, శుక్రవారం నాటి లేఖ ద్వారా తెలిసింది. అందులో ఆయన, తన పత్రిక కోసం వచ్చిన ఒక చిన్న కథను గురించి—ఎప్పుడూ ఇతరుల రచనల్లో నచ్చే అంశాలను ఎంతో ఉదారంగా మెచ్చుకునే తన అలవాటు ప్రకారమే—ప్రశంసిస్తూ, తన కొత్త కథ కోసం తనకు వచ్చిన ఒక కొత్త ఆలోచన గురించి చెప్పారు. “నేను ఇంతకుముందు చెప్పిన ఆలోచనను పక్కన పెట్టేశాను. ఇప్పుడు నా కొత్త కథ కోసం చాలా విభిన్నమైన, సరికొత్త ఆలోచన ఒకటి వచ్చింది. దీని గురించి ఇప్పుడే బయటకు చెప్పలేను (చెబితే కథలోని ఆసక్తి పోతుంది), కానీ ఇది చాలా బలమైన ఆలోచన; అయితే, దీన్ని కథగా మలచడం కొంత కష్టమైన పని.” ఆ తర్వాత వెంటనే నాకు తెలిసిన దాని ప్రకారం, ఈ కథ ఒక మేనల్లుడిని అతని మేనమామ హత్య చేయడం గురించి సాగుతుంది. దీని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, కథ చివరలో హంతకుడు తన జీవిత ప్రయాణాన్ని తిరిగి సమీక్షించుకుంటాడు. ఆ సమయంలో, తనే నేరస్థుడనే విషయాన్ని పక్కన పెట్టి, ఎవరో వేరొక వ్యక్తికి ఆ ప్రలోభాలు కలిగినట్లుగా అతను తన చర్యలను విశ్లేషించుకుంటాడు. చివరి అధ్యాయాలు మరణశిక్ష పడిన ఖైదీ ఉండే గదిలో (condemned cell) జరుగుతాయి; తన దుర్మార్గపు పనులన్నింటినీ—ఏదో వేరొకరి గురించి చెబుతున్నట్లుగా—వివరంగా వెల్లడించిన తర్వాత, చివరికి అతను ఆ గదికి చేరుకుంటాడు. హంతకుడు ఆ హత్యను ఎందుకు చేశాడో, అసలు ఆ హత్య ఎంత అనవసరమో అతనికి వెంటనే తెలిసిపోతుంది. అయితే, హంతకుడు ఎవరో కనిపెట్టడం మాత్రం కథ చివర వరకు సాధ్యం కాదు. చివరలో, ఒక బంగారు ఉంగరం ద్వారా అసలు విషయం బయటపడుతుంది; హంతకుడు మృతదేహాన్ని సున్నంలో పడేయగా, ఆ సున్నం ప్రభావానికి కూడా చెక్కుచెదరకుండా మిగిలిపోయిన ఆ ఉంగరం, హత్యకు గురైన వ్యక్తిని గుర్తించడానికే కాకుండా, నేరం జరిగిన ప్రాంతాన్ని మరియు హంతకుడిని కూడా వెల్లడిస్తుంది.[287] పుస్తకం రాయడం మొదలుపెట్టకముందే నాకు ఈ విషయాలన్నీ చెప్పారు. డ్రూడ్ తన కాబోయే భార్యకు ఇవ్వాలని ఉద్దేశించిన ఆ ఉంగరాన్ని, వారి చివరి సమావేశం తర్వాత అతను తనతోనే తిరిగి తీసుకువచ్చాడని గుర్తుంచుకోవాలి. రోసా, టార్టార్‌ను వివాహం చేసుకుంటుంది; క్రిస్పార్కిల్, ల్యాండ్‌లెస్ సోదరిని వివాహం చేసుకుంటాడు. ఇక ల్యాండ్‌లెస్ విషయానికి వస్తే, టార్టార్‌కు సహాయం చేస్తూ, హంతకుడిని బయటపెట్టి పట్టుకునే క్రమంలో అతను మరణిస్తాడని నా అభిప్రాయం.

అయితే, ప్రచురితమైన భాగాల్లో ఉన్నవి తప్ప, ఈ కథా ప్రణాళికకు సంబంధించిన ప్రధాన అంశాలేవీ అప్పటికి ఇంకా రాయబడలేదు. తదుపరి అధ్యాయాలకు సంబంధించి ఎటువంటి సూచనలు గానీ, ముందస్తు ప్రణాళికలు గానీ లేవు. థాకరే రాస్తూ మధ్యలోనే మరణించిన పుస్తకం గురించి ఆయన స్వయంగా ఎంతో బాధతో రాసినట్లుగా, ఇక్కడ అటువంటి ఆధారాలు కూడా ఏవీ మిగలలేదు. పూర్తి చేయలేని ప్రణాళికలు, అమలు చేయని ఉద్దేశాలు, అడుగు పెట్టని ఆలోచనా మార్గాలు, చేరుకోలేని లక్ష్యాలు—ఇలాంటివేవీ ఇక్కడ కనిపించలేదు; అంతా శూన్యం. అయినప్పటికీ, అప్పటికే రాసిన భాగాలే ఈ పుస్తకం దాని ముందు వచ్చిన రచన కంటే ఎంతో గొప్పగా ఉండబోతోందని హామీ ఇచ్చాయి. ఆయన మరణవార్త అమెరికాకు చేరినప్పుడు, లాంగ్‌ఫెల్లో ఇలా రాశారు: “ఆయన పుస్తకం పూర్తయి ఉంటుందని ఆశిస్తున్నాను. ఇది ఆయన అత్యంత అందమైన రచనల్లో ఒకటి, బహుశా అన్నింటికంటే అందమైనది కావచ్చు. ఆయన చేతిలోంచి కలం జారిపోయి, ఈ పుస్తకం అసంపూర్తిగా మిగిలిపోయిందని తలచుకుంటేనే చాలా బాధగా ఉంది.” ఇందులో కొన్ని పాత్రలను ఎంతో సూక్ష్మంగా, సున్నితంగా చిత్రించారు; వర్ణనల్లో ఆయన ఊహాశక్తి అత్యున్నత స్థాయిలో కనిపిస్తుంది. అత్యంత వైవిధ్యభరితమైన ప్రదేశాల వాస్తవికతను, అతి సూక్ష్మమైన స్థానిక వివరాలలో కూడా, ఒక్క వాక్యం కూడా లోపించలేదు;

మరియు మేము సోమరితనంతో కూడిన కేథడ్రల్ పట్టణాన్ని మరియు భయంకరమైన నల్లమందు తినేవారి అడ్డాను సమానమైన స్పష్టతతో చూశాము.[288] జంతువుల స్ఫూర్తి యొక్క పాత తేలిక మరియు ఉల్లాసం వంటిది హాస్యానికి కొత్త తాజాదనాన్ని ఇచ్చింది; బాల కథానాయిక మరియు ఆమె దురదృష్టవంతుడైన కాబోయే భర్త యొక్క సన్నివేశాలు కొత్తదనం మరియు పాత్రల యొక్క సున్నితత్వం రెండింటినీ కలిగి ఉన్నాయి; మరియు

మిస్టర్ గ్రెగ్యూ తన గదిలో తన గుమస్తా మరియు ఇద్దరు వెయిటర్లతో,

అహంకారి అయిన మూర్ఖుడు సాప్సియా, మరియు ఆర్భాటపు పరోపకారి హనీథండర్‌లతో ఉన్న సన్నివేశాలు అద్భుతమైన హాస్యంగా ఉన్నాయి. మిస్ ట్వింకిల్‌టన్, మిస్ లా క్రీవీ కుటుంబానికి చెందినది; మరియు లాడ్జింగ్-హౌస్ కీపర్, మిస్ బిల్లికిన్, ఆమె మిస్ ట్వింకిల్‌టన్‌కు తన రక్తం గురించి దయనీయమైన వివరణ ఇచ్చినప్పటికీ, ఆమె సిరలలో శ్రీమతి టాడ్జర్స్ రక్తం ఉంది. “నన్ను పుట్టినప్పటి నుండి చాలా ఉన్నతమైన ఒక బోర్డింగ్ పాఠశాలలో చేర్పించారు, ఆ పాఠశాల నిర్వాహకురాలు కూడా మీలాంటి ఒక ఉన్నత వంశస్థురాలే,

దాదాపు మీ వయసులోనే, లేదా బహుశా కొన్ని సంవత్సరాలు మీకంటే చిన్నది, మరియు అక్కడి భోజన బల్ల నుండి ప్రవహించిన నాలోని పేదరికం నా జీవితాంతం కొనసాగింది.” ఆకలితో అలమటించే ఉన్నత వంశీయుల పాఠశాల విద్య గురించి ఇంతకంటే గొప్పగా ఇంకేమైనా చెప్పారా?

_ఎడ్విన్ డ్రూడ్_ యొక్క చివరి పేజీని అతను స్పృహలో ఉన్న చివరి రోజు మధ్యాహ్నం చాలెట్‌లో రాశాడు; మరియు ఈ చివరి పేజీలోని చాలా భాగానికి సంబంధించిన నకలు (ఫ్యాసిమిలీ) కొంత ఆసక్తిని కలిగిస్తుందని నేను భావించాను.

“మిస్టర్ సాప్సీ ‘ఎయిట్ క్లబ్’ (Eight Club) సభ్యత్వం నుండి ఎలా తప్పుకున్నారో ఆయన మాటల్లోనే…

“కాస్త గాలి వెలుతురు తగిలేలా ఉండాలని, క్లబ్‌కు వెళ్లేందుకు నేను చుట్టూ తిరిగి వెళ్లే మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాను. ఆ రోజు మా క్లబ్ వారపు సమావేశం జరగాల్సిన రాత్రి. అక్కడికి చేరుకునేసరికి సభ్యులందరూ హాజరై ఉన్నారు. మా క్లబ్ పేరు ‘ఎయిట్ క్లబ్’. మాలో మొత్తం ఎనిమిది మంది సభ్యులం ఉండేవాళ్లం; ఏడాదిలో ఎనిమిది నెలల పాటు, రాత్రి ఎనిమిది గంటలకు సమావేశమయ్యేవాళ్లం. మేము ‘క్రిబ్బేజ్’ (ఒక రకమైన పేకాట) ఆటను ఎనిమిది రౌండ్లు ఆడేవాళ్లం, ఒక్కో రౌండ్‌కు ఎనిమిది పెన్నీల పందెం ఉండేది. ఇక మా భోజనం విషయానికొస్తే—ఎనిమిది బ్రెడ్ రోల్స్, ఎనిమిది గొర్రె మాంసం ముక్కలు (మటన్ చాప్స్), ఎనిమిది పంది మాంసం సాసేజ్‌లు, ఎనిమిది బంగాళదుంపలు, ఎనిమిది ఎముక మజ్జలు (మారో-బోన్స్), ఎనిమిది టోస్ట్ ముక్కలు, మరియు ఎనిమిది సీసాల ‘ఏల్’ (ఒక రకమైన బీర్) ఉండేవి. ఈ సమావేశం వెనుక ఉన్న ఆలోచనలో ఒక రకమైన క్రమపద్ధతి లేదా సామరస్యం ఉందేమో—ఏమో మరి! నిజానికి, ఇది నా చిన్న ఆలోచనే.

“‘ఎయిట్ క్లబ్’లో కింబర్ అనే సభ్యుడు ఉండేవాడు, అందరితోనూ బాగానే కలిసిపోయేవాడు. వృత్తిరీత్యా అతను నృత్య గురువు (డాన్సింగ్ మాస్టర్). అతను చాలా సాధారణమైన, ఆశావాద దృక్పథం కలిగిన వ్యక్తి; కానీ అతనికి గౌరవప్రదమైన ప్రవర్తన గానీ, లోకజ్ఞానం గానీ అస్సలు లేవు.

“నేను క్లబ్ గదిలోకి ప్రవేశించేసరికి, కింబర్ ఇలా అంటున్నాడు: ‘అతను ఇంకా, సదరు వ్యక్తి చర్చిలో చాలా ఉన్నత స్థానంలో ఉన్నాడని నమ్ముతున్నాడు!’

“తలుపు పక్కనే ఉన్న ఎనిమిదవ మేకుకు నా టోపీని తగిలిస్తుండగా, కింబర్ చూపు నాపై పడింది. వెంటనే అతను తన చూపును పక్కకు తిప్పుకుని, చంద్రుడి దశలు మారడం గురించి ఏదో మాట్లాడసాగాడు. అప్పుడు నేను దానిని పెద్దగా పట్టించుకోలేదు, ఎందుకంటే నా సమక్షంలో చర్చికి సంబంధించిన విషయాల గురించి మాట్లాడటానికి చాలామంది సంకోచించేవారు. ఎందుకంటే, చర్చి మరియు రాజ్యానికి సంబంధించిన మన ‘గొప్ప రాజ్యాంగ వ్యవస్థ’కు ప్రతినిధిగా నేను ఎంపికయ్యానని (బహుశా ఇది యాదృచ్ఛికమే కావచ్చు) నేను భావించేవాడిని. ఈ మాటను కొందరు విమర్శకులు తప్పుబట్టవచ్చు, కానీ ఇది నా సొంత మాట అని నేను అంగీకరిస్తాను. కొంతకాలం క్రితం జరిగిన ఒక చర్చలో నేను ఈ పదాన్ని వాడాను.” నేను ఇలా అన్నాను: ‘చర్చి మరియు రాజ్యంలో మన అద్భుతమైన రాజ్యాంగం.’

“‘ఎయిట్ క్లబ్’ (Eight Club) సభ్యులలో పీర్‌ట్రీ (Peartree) ఒకడు; ఇతను ‘రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ సర్జన్స్’లో కూడా సభ్యుడు. పీర్‌ట్రీ తన అభిప్రాయాల గురించి నాకు జవాబుదారీ కాదు. అతని అభిప్రాయాల గురించి నేను ఇక్కడ చెప్పేది ఒక్కటే—అతను పేదలకు ఎప్పుడు అవసరమైతే అప్పుడు ఉచితంగా వైద్యసేవలు అందిస్తుంటాడు, పైగా అతను ఆ ప్రాంతానికి అధికారిక వైద్యుడు (parish doctor) కూడా కాదు. ఒక ప్రభుత్వ అధికారిని అవమానించేలా తన రిపబ్లికన్ భావజాలంతో ప్రవర్తించడాన్ని పీర్‌ట్రీ తన మేధస్సుతో సమర్థించుకోవచ్చు; కానీ, నా దృష్టిలో మాత్రం అది ఏమాత్రం సమర్థనీయం కాదు.

“పీర్‌ట్రీకి, కింబర్ (Kimber)కి మధ్య ఒక రకమైన బలహీనమైన, అపక్వమైన స్నేహబంధం ఉండేది. నేను కింబర్ ఆస్తులను వేలం వేయించినప్పుడు (కోర్టు ఆదేశాల మేరకు అతని వస్తువులను జప్తు చేసినప్పుడు) ఈ విషయం నా దృష్టికి వచ్చింది. కింబర్ ఒక వితంతువు (భార్యను కోల్పోయిన వ్యక్తి). అతను తెల్లని లోపలి బనియన్, రిబ్బన్ అలంకరణలున్న తేలికపాటి పాదరక్షలు ధరించేవాడు. అతనికి ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉండేవారు; వారు చూడటానికి ఏమాత్రం చెడ్డగా లేరు, నిజానికి చాలా బాగుండేవారు. వారిద్దరూ బాలికల పాఠశాలల్లో నృత్యం నేర్పించేవారు—మిసెస్ సాప్సీ (Mrs. Sapsea) పాఠశాలలో, చివరకు ట్వింకిల్‌టన్ (Twinkleton) పాఠశాలలో కూడా పనిచేశారు. అయితే, నృత్యం నేర్పించే క్రమంలో వారు తమ గడ్డం కింద చిన్న వయోలిన్‌లను పెట్టుకుని కనిపించేవారు—ఇది స్త్రీలకు ఏమాత్రం తగని దృశ్యం. నిజానికి, నాకు తెలిసినంతవరకు—నేను స్పష్టంగా చెప్పగలను, నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు—వారిలో చిన్న కుమార్తె ఈ నీచమైన స్థితి నుండి బయటపడి, ఉన్నతమైన జీవితాన్ని గడిపే అవకాశం ఉండేది. కానీ, ఆమె ఆలోచనా దృక్పథం సామాన్య జనసమూహపు స్థాయిలోనే ఉండిపోయింది. అంతేకాకుండా, ఆమెలో గౌరవభావం ఎంతమాత్రం లేకపోవడం వల్ల, ఆమె ప్రవర్తన చూసేవారికి నవ్వు తెప్పించేంత హాస్యాస్పదంగా ఉండేది.” “నేను కింబర్ ఆస్తులను వేలం వేసినప్పుడు, పియర్‌ట్రీ (అతని పరిస్థితి ఎంత దయనీయంగా ఉందంటే, ఎలాగోలా తనను తాను నిలబెట్టుకుంటున్నాడు) కొన్ని విలువైన గృహోపకరణాలను దక్కించుకున్నాడు. నా కళ్లు గప్పడం అంత సులభం కాదు; అతను వాటితో ఏం చేయబోతున్నాడో నాకు స్పష్టంగా అర్థమైంది. అతను ఒక బలిష్టమైన, విప్లవ ధోరణి కలిగిన వ్యక్తి—గతంలో సైనికులతో కలిసి భారతదేశానికి వెళ్లినవాడు. నిజం చెప్పాలంటే, సమాజ శ్రేయస్సు దృష్ట్యా వాడి మెడ విరిచేయాలి! కొద్ది కాలం తర్వాత, కింబర్ ఉంటున్న చోట కిటికీ గుండా చూసినప్పుడు, ఆ వస్తువులు అక్కడ కనిపించాయి. ‘మంచి రోజులు వచ్చే వరకు అప్పుగా ఇచ్చాను’ అన్నట్లుగా ఒక కపట నాటకం ఆడుతున్నారని నాకు వెంటనే అర్థమైపోయింది. లోకజ్ఞానం తక్కువగా ఉన్న ఎవరైనా, కింబర్ తన రుణదాతలకు చెల్లించాల్సిన డబ్బును దాచిపెట్టి, మోసపూరితంగా ఈ వస్తువులను కొన్నాడేమో అని అనుమానించవచ్చు. కానీ, అతని దగ్గర అస్సలు డబ్బు లేదని నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు. అంతేకాదు, ఇలాంటి ప్లాన్ వేయాలంటే చాలా ముందుచూపు ఉండాలి; కానీ, ఇతను కేవలం ఇతరులకు నాట్యాలు నేర్పిస్తూ, ఆ సంపాదనతో కాలం గడిపే ఒక చపలచిత్తుడు—అంతటి తెలివితేటలు ఇతని దగ్గర ఉండే అవకాశం లేదు.

“వేలం తర్వాత ఆ ఇద్దరినీ చూడటం ఇదే మొదటిసారి కావడంతో, నేను మౌనంగా, వేచి చూసే ధోరణిలో (Abeyance) ఉండిపోయాను. వేలం సమయంలో, కింబర్‌ను ఉద్దేశించి నేను కొన్ని వ్యాఖ్యలు చేశాను—వాటిని ‘కాస్త సూటిగా, మొరటుగా’ ఉన్నాయని అనవచ్చేమో!—అవి అందరి దృష్టిని బాగా ఆకర్షించాయి. నేను వేదికపైకి రాగానే, అక్కడి వారంతా ఒకరికొకరు గుసగుసలాడుకున్నారు; నేను మాట్లాడకముందే, ఎవరి గురించి మాట్లాడుతున్నానో వారికి అర్థమైపోయింది (ఎవరి పేరు ఇక్కడ చెప్పనులే!). అప్పుడు నేను ఇలా అన్నాను: ‘మీ ముందున్న వేలం జాబితా (catalogue) మొదటి పేజీలో, మొదటి వస్తువుకు ముందున్న చివరి పేరాను గమనించండి. అక్కడ ఇలా రాసి ఉంది: “ఒక రుణదాత జారీ చేసిన కోర్టు ఆదేశం (writ of execution) మేరకు విక్రయించబడింది.”‘ అప్పుడు నేను నా స్నేహితులకు ఒక విషయం గుర్తుచేశాను: ఒక వ్యక్తి తన వద్ద ఉన్న వస్తువులను ఏ పద్ధతిలో సేకరించాడనేది ఎంత అల్పమైనదిగా, లేదా అసహ్యించుకోదగ్గదిగా అనిపించినప్పటికీ, ఆ వస్తువులు అతనికి మాత్రం ఎంతో ప్రియమైనవి, మరియు…

వెధవ!’ అన్నాడు పీర్‌ట్రీ.

‘గాడిద!’ అన్నాడు కింబర్.

‘వెధవ మరియు గాడిద!’ అన్నారు మిగతా ఐదుగురు సభ్యులు.

‘వెధవ మరియు గాడిద, పెద్దలారా,’ నేను నా చుట్టూ చూస్తూ అభ్యంతరం చెప్పాను, ‘మంచి రూపం మరియు నడవడిక ఉన్న ఒక యువకుడికి వర్తింపజేయడానికి ఇవి చాలా తీవ్రమైన మాటలు.’ నా ఉదారత ఉప్పొంగింది; నేను ఒప్పుకుంటున్నాను.

‘అతను తప్పకుండా ఒక మూర్ఖుడని మీరు ఒప్పుకుంటారు,’ అన్నాడు పీర్‌ట్రీ.

‘అతను తప్పకుండా ఒక బుద్ధిహీనుడని మీరు కాదనలేరు,’ అన్నాడు కింబర్.

వారి అసహ్యపు స్వరం దూషణకు దారితీసేంతగా ఉంది. ఆ యువకుడిని ఎందుకు అంతగా నిందించాలి? అతను ఏమి చేశాడు? అతను కేవలం అమాయకంగా మరియు సహజంగా ఒక పొరపాటు చేశాడు. నేను నా ఉదారమైన ఆగ్రహాన్ని అదుపు చేసుకుని, ఆ విషయాన్ని చెప్పాను.

‘సహజమైనదా?’ అని కింబర్ పునరావృతం చేశాడు; ‘అతను సహజంగానే అలాంటివాడు!’

ఎయిట్ క్లబ్‌లోని మిగిలిన ఆరుగురు సభ్యులు ఏకగ్రీవంగా నవ్వారు. అది నాకు బాధ కలిగించింది. అది ఒక అవమానకరమైన నవ్వు. హాజరుకాని, స్నేహితులు లేని ఒక అపరిచితుడి తరఫున నాలో కోపం రగిలింది. నేను లేచి నిలబడ్డాను (ఎందుకంటే నేను అప్పటిదాకా కూర్చుని ఉన్నాను).

“‘పెద్దలారా,’ నేను గంభీరంగా అన్నాను, ‘ఏ తప్పూ చేయని వ్యక్తి హాజరుకాని సమయంలో అతనిపై నిందలు వేయడాన్ని నేను ఈ క్లబ్‌లో సభ్యుడిగా ఉండను.

నేను ఆతిథ్యమనే పవిత్రమైన ఆచారాలను అలా ఉల్లంఘించను.

పెద్దలారా, మీరు ఎలా మంచిగా ప్రవర్తించాలో తెలుసుకునే వరకు, నేను మీ నుండి వెళ్ళిపోతున్నాను.

పెద్దలారా, అప్పటి వరకు, నేను ఈ సమావేశ స్థలానికి ఎలాంటి వ్యక్తిగత అర్హతలను తీసుకువచ్చినా, వాటిని వదులుకుని వెళ్ళిపోతున్నాను. పెద్దలారా, అప్పటి వరకు మీరు ఎయిట్ క్లబ్‌గా ఉండరు, మరియు సెవెన్‌గా మారడానికి మీరు చేయగలిగినంత ఉత్తమంగా ప్రయత్నించాలి.’

నేను నా టోపీ పెట్టుకుని వెళ్ళిపోయాను. నేను మెట్లు దిగుతుండగా, వారు అణచిపెట్టుకుని కేరింతలు కొట్టడం నాకు స్పష్టంగా వినిపించింది. ప్రవర్తనకు మరియు మానవజాతి గురించిన జ్ఞానానికి అలాంటి శక్తి ఉంటుంది. నేను వారి నుండి దానిని బలవంతంగా రాబట్టాను.

II.

“క్లబ్ సమావేశమయ్యే సత్రం తలుపుకు కొద్ది గజాల దూరంలో, వీధిలో నాకు ఒక యువకుడు ఎదురయ్యాడు. సరిగ్గా అదే యువకుడు—ఎవరి పక్షాన అయితే నేను ఎంతో ఉత్సాహంతో—మరియు ఎటువంటి స్వార్థం లేకుండా—వాదించాల్సిన బాధ్యత నాపై ఉందని భావించానో, అతడే ఇక్కడ కనిపించాడు.

“‘ఇది మిస్టర్ సాప్సీనా?’ అని అతను సందేహంగా అడిగాడు, ‘లేక…’

“‘ఇది మిస్టర్ సాప్సీనే,’ అని నేను సమాధానమిచ్చాను.

“‘క్షమించండి, మిస్టర్ సాప్సీ; మీరు చాలా వేడిగా (ఉద్వేగంగా/చెమటలు పడుతూ) కనిపిస్తున్నారు!’

“‘అవును, వేడిగా ఉన్నాను,’ అన్నాను నేను, ‘అదీ నీ కోసమే!’ జరిగిన విషయాలన్నింటినీ వివరంగా చెప్పిన తర్వాత (నా ఉదారతకు అతను దాదాపు పరవశించిపోయాడు), అతని పేరు అడిగాను.

“‘మిస్టర్ సాప్సీ,’ అని అతను కిందికి చూస్తూ అన్నాడు, ‘మీకు విషయాలను గ్రహించే శక్తి ఎంత అద్భుతంగా ఉందంటే—ఇతరుల అంతరాత్మలను మీరు ఎంత లోతుగా చూడగలరంటే—ఒకవేళ నా పేరు ‘పోకర్’ అని కాదని నేను అబద్ధం చెప్పినా, దానివల్ల నాకు ఒరిగేదేముంది?’

“అతని పేరు ఖచ్చితంగా ‘పోకర్’ అని నేను ముందే కనిపెట్టానో లేదో తెలియదు కానీ, దాదాపుగా అదే నిజమని ఊహించగలిగాను.

“‘సరే, సరే,’ అని అంటూ, అతనికి ప్రశాంతత కలిగించేలా తల ఊపాను. ‘నీ పేరు పోకర్ అయితే, అందులో తప్పేముంది?’

“‘ఓ, మిస్టర్ సాప్సీ!’ అని ఆ యువకుడు ఎంతో మర్యాదపూర్వకంగా అన్నాడు. ‘మీ మాటలకు ధన్యవాదాలు!’ ఆ తర్వాత, తన భావోద్వేగాలను బయటపెట్టినందుకు సిగ్గుపడినట్లుగా, మళ్ళీ కిందికి చూశాడు.

“‘సరే పోకర్,’ అన్నాను నేను, ‘నీ గురించి మరికొంత చెప్పు. చెప్పు, ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? ఎక్కడి నుండి వచ్చావు?’

“‘అయ్యో, మిస్టర్ సాప్సీ!’ అని ఆ యువకుడు అన్నాడు. ‘మీ దగ్గర ఏదీ దాచడం అసాధ్యం! నేను ఎక్కడి నుండో వచ్చానని, మరెక్కడికో వెళ్తున్నానని మీకు ఇప్పటికే తెలుసు. ఒకవేళ నేను కాదని అబద్ధం చెప్పినా, దానివల్ల నాకు వచ్చే లాభం ఏముంది?'” “‘అయితే కాదనకండి,’ అని నేను అన్నాను.

“‘లేదా,’ అని పోకర్ ఒక రకమైన నిరాశాజనకమైన పరవశంతో కొనసాగించాడు, ‘ఒకవేళ నేను మిమ్మల్ని చూడటానికి, మీ మాటలు వినడానికి ఈ పట్టణానికి రాలేదని కాదనాలనుకుంటే, దానివల్ల నాకు ఒరిగేదేముంది? ఒకవేళ నేను కాదనాలనుకుంటే…'”

ఈ భాగం ఇంతటితో ముగిసింది; దీన్ని పూర్తి చేయగలిగే ఏకైక చేయి ఇప్పుడు శాశ్వతంగా నిశ్చలమైపోయింది.

*       *       *       *       *

ముగింపును క్లుప్తంగా చెప్పే ముందు, ఆయన వ్యక్తిత్వానికి సంబంధించిన మరికొన్ని అంశాలను ఇక్కడ పేర్కొనాలి.

CHAPTER XIX.

వ్యక్తిగత లక్షణాలు.

ఈ జీవిత చరిత్రపై ఒక అభ్యంతరం వ్యక్తమైంది: బాస్‌వెల్ తన రచనలో జాన్సన్‌తో పాఠకులు సంభాషించేలా చేయగలిగినట్లుగా, ఈ పుస్తకం పాఠకులను డికెన్స్‌తో సంభాషించేలా చేయలేదని, తద్వారా వారు నిరాశ చెందవచ్చని కొందరు భావిస్తున్నారు. అయితే, ఎవరైనా ‘పిక్‌విక్’ (Pickwick) పుస్తకాన్ని చదవడానికి పూనుకుని, అది ‘రాసెలాస్’ (Rasselas) కాదని తెలిసి నిరాశ చెందితే, అందులో తప్పు ఎవరిది? ఒక పుస్తకాన్ని అది దేనికోసం ఉద్దేశించబడిందో దాని ఆధారంగానే అంచనా వేయాలి తప్ప, అది ఏమాత్రం కాజాలని దానితో పోల్చి చూడకూడదు. డికెన్స్ వంటి అసాధారణ రచయిత మరొకరు ఉండరేమో—ఎందుకంటే, ఆయన తన రచనలకు సంబంధించిన లక్షణాలను తన దైనందిన సామాజిక జీవితంలో ఏమాత్రం ప్రదర్శించేవారు కాదు. ఆయన రచనలు ఆయనపై ఎంతటి ప్రభావం చూపినప్పటికీ, అది భిన్నమైన మార్గాల్లో వ్యక్తమయ్యేది. సాహిత్య కృషికి సంబంధించిన గుర్తులు లేదా విజయాలు, సంభాషణల్లో ఆధిపత్యం చెలాయించడం వంటివి ఆయన స్నేహితులపై చూపే ప్రభావంలో అస్సలు ఉండేవి కావు. స్నేహితులకు ఆయన కేవలం అత్యంత ఆహ్లాదకరమైన సహచరుడిగా మాత్రమే ఉండేవారు; ఆయన ఏదైనా రాశారన్న విషయాన్ని కూడా వారు మర్చిపోయేవారు. ఆయనలోని అపారమైన ఆనందాన్ని పొందే సామర్థ్యం, ఆయన చుట్టూ ఉన్నవారికి కూడా అటువంటి ఆనందాన్ని కలిగించేది. ఆయన మాటలు ఎంతో సహజంగా, సరళంగా ఉండేవి; ఏమాత్రం పుస్తకాల్లోని భాషలా అనిపించేవి కావు. ఆయన మంచి విజ్ఞానం కలిగిన వ్యక్తి, కానీ తన రచనల్లో ఎలాగైతే ఆ పాండిత్యాన్ని ప్రదర్శించలేదో, సంభాషణల్లో కూడా అలాగే ఎటువంటి ప్రదర్శన ఉండేది కాదు. ఆయన సంభాషణలు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉండేవి—ఎందుకంటే ఆయన విషయాలను చాలా సూక్ష్మంగా గమనించేవారు, అంతేకాకుండా హాస్యభరితమైన ఊహలతో వాటిని మెరిపించేవారు. అయితే, ఆయన మాటల్లో ఆనందించడానికి ఎన్నో అంశాలు ఉన్నప్పటికీ, వాటిని విడివిడిగా గుర్తుంచుకుని తిరిగి చెప్పదగ్గ విషయాలు పెద్దగా ఉండేవి కావు.

ఏ పుస్తకమైనా దానిలోని విషయాల ఆధారంగానే నిలబడుతుంది లేదా విఫలమవుతుంది. పుస్తకాలకు ప్రజల్లో ఉండే స్థానం, వాటి గురించి ఇతరులు ఏమి రాశారనే దానిపై కాకుండా, ఆ పుస్తకాలలో ఏమి రాసి ఉందనే దానిపైనే ఆధారపడి ఉంటుందని మెకాలే చాలా నిజం చెప్పారు. ఈ సంపుటాల గురించి ఎవరైనా ఏదైనా వ్యాఖ్యానిస్తే నాకు ఎటువంటి అభ్యంతరం లేదు, కానీ కొన్ని అపార్థాలు మాత్రం చోటుచేసుకున్నాయి. డికెన్స్ తన బాహ్య జీవితంలో తన రచనల ముద్రను ఏమాత్రం ప్రదర్శించకపోయినప్పటికీ, ఆ రచనలే ఆయన అంతరంగిక జీవితానికి, అంటే ఆయన వ్యక్తిత్వానికి మూలాధారంగా ఉండేవి. ఆయన నిజంగా ఎలా ఉండేవారో, ఆ వ్యక్తిత్వాన్ని ప్రతిబింబించేలాగే ఈ జీవిత చరిత్ర ఉండాలని నేను భావించాను. అందువల్ల, ఆయన రాసిన పుస్తకాల ప్రస్థానం—అవి రూపుదిద్దుకున్న దశలు, వాటికి సంబంధించిన ఆశలు లేదా ప్రణాళికలు—వీటిని తెలుసుకోవడమే నా మొదటి ప్రాధాన్యతగా ఉండేది. ఈ ఉద్దేశంతో, మరియు ఈ జీవిత చరిత్రకు ఒక ఆత్మకథాత్మక విలువను చేకూర్చాలనే లక్ష్యంతో, ఆయన మరెవరికీ రాయనటువంటి—కేవలం నాకు మాత్రమే రాసిన—లేఖలను ప్రధాన ఆధారాలుగా ఉపయోగించాను. ఈ లేఖలు ఆయన జీవితంలోని అన్ని ముఖ్యమైన ఘట్టాలను కవర్ చేస్తాయి. ఈ సంపుటిలో అటువంటి లేఖల సంఖ్య గతంలో కంటే ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, మొత్తం రచన అంతటా ఇదే ప్రాథమిక ప్రణాళికను అనుసరించాను. నిజానికి, నాకున్న పరిమితుల దృష్ట్యా, అందుబాటులో ఉన్న లేఖలలో సగం మాత్రమే ఉపయోగించగలిగాను; మిగిలిన లేఖలన్నింటినీ చేర్చి ఉంటే, పుస్తకం పరిమాణం రెట్టింపు అయ్యేదే తప్ప, ఆయన జీవితం లేదా వ్యక్తిత్వానికి సంబంధించి కొత్త విషయాలేవీ తెలిసేవి కావు, పైగా పుస్తక రూపకల్పన కూడా పూర్తిగా మారిపోయేది. అవి ఆయన జీవితానికి మరికొన్ని ఆసక్తికరమైన ఉదాహరణలుగా నిలిచేవి నిజమే, కానీ ఈ సందర్భానికి అవి సరిపడవు. ఇక్కడ నా ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే, తిరిగి ఆవిష్కరించబడిన సన్నివేశాల్లో డికెన్స్‌ను మాత్రమే కేంద్ర పాత్రగా ఉంచడం—అంటే, ఆ సన్నివేశాలకు ఆయనే కథకుడిగా, ప్రధాన పాత్రధారిగా ఉండాలి. ఇలా చేయడం ద్వారానే, ఆయన తన గురించి తాను వెల్లడించుకున్న విషయాల్లో ఒక సమగ్రత, ఏకత్వం సాధ్యమయ్యాయి; తద్వారా ఆయన వ్యక్తిత్వ చిత్రం స్పష్టంగా, ఖచ్చితంగా ఆవిష్కృతమైంది. చాలా తక్కువ మంది వ్యక్తులకు మాత్రమే తమ అత్యంత సన్నిహితుల ముందు కూడా, తమ అంతరాత్మలో ఎలా ఉంటారో అలాగే ఉండే స్వభావం ఉంటుంది; డికెన్స్ విషయంలో ఇది నిజం. ఆయనలో ఎలాంటి స్వభావం ఉండేది? ఆయన ఎంతటి దృఢత్వం, సున్నితత్వం, సుకుమారత కలిగి ఉండేవారు? ఆయనలో ఎంత స్థిరమైన, వెచ్చని అనురాగం ఉండేది? మేధస్సు ఎంత నిరంతరం, చురుకుగా పనిచేసేది? ముప్పై మూడు ఏళ్ల సుదీర్ఘ కాలంలో, ఎన్నో మార్పులు, ఒడిదుడుకులు ఎదురైనప్పటికీ, ఆయనలో దయతో కూడిన ప్రేరణ ఎంత అవిచ్ఛిన్నంగా కొనసాగేది—వీటన్నింటినీ ఈ సంపుటాల్లోని లేఖలు మాత్రమే ప్రతిబింబించగలవు. వివిధ వనరుల నుండి సేకరించిన ఇతర సమాచారంతో పోలిస్తే, ఈ లేఖలు అందించే ఆసక్తి, లోతు చాలా భిన్నమైనవి. ఒక అత్యంత ఆకర్షణీయమైన వృత్తి జీవితంలోని వరుస దశలలో ఇమిడి ఉన్న ప్రతి విషయాన్ని, అపూర్వమైన నిష్కపటత్వంతో, సత్యసంధతతో ఇందులో రాశారు. అతను చూసిన, తన మధ్యలో నిలబడిన విషయాలను, ఎలాంటి అస్పష్టత లేదా సంకోచం లేకుండా, స్పష్టమైన చిత్రాల రూపంలో ఇందులో పొందుపరిచారు. వాటి ప్రచురణ వల్ల నాపై వచ్చిన, నేను ఇతరుల విషయాల్లో తలదూర్చాననే ఆరోపణ గురించి నేను చెప్పగలిగేది ఒక్కటే, నా వ్యక్తిత్వాన్ని అణచిపెట్టేంత కష్టపడి నేను ఏమీ ప్రయత్నించలేదు. నేను మరీ పరిపూర్ణంగా విజయం సాధించానని భావించిన చోట, నా ఈ వైఫల్యానికి నేను విచారించక తప్పదు. కానీ, శ్రీమతి పీచెమ్ వ్యాఖ్యను అనుకరిస్తూ, మనల్ని మనం అంచనా వేసుకోవడంలో చాలా చెడ్డవాళ్లమని మనమందరం తరచుగా చెప్పుకోవలసి వస్తుంది.

ఈ లేఖలలోని ఇతర లక్షణాలు, వాటిని రాసిన వ్యక్తి ఈ విధంగా వాటిలో పరిపూర్ణంగా కనిపించడం అనే ప్రధాన వాస్తవానికి పూర్తిగా లోబడి ఉంటాయి. కానీ అవి అతని ప్రతిభపై ఉన్న అంచనాను తగ్గించవు. ప్రజల కోసం తన పనిలో తనను తాను ఎంతగానో నిమగ్నం చేసుకున్న రచయిత యొక్క మానసిక శక్తుల పట్ల ప్రశంసలు మరింత పెరుగుతాయి; అటువంటి వ్యక్తిగత సంభాషణల కోసం అతనిలో ఇంకా అంత శక్తి పొంగిపొర్లుతూనే ఉంది. వాటిలో ప్రకృతి యొక్క ప్రకాశవంతమైన ఆరోగ్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది; దాని

విశాలత్వం, సహజత్వం మరియు పౌరుషం; కానీ వాటిలో

అత్యున్నత మేధావులు ఉత్తమంగా ప్రశంసించేది కూడా ఉంది. “నేను వాటిని ఆనందంతో మరియు బాధతో చదివాను,” అని లార్డ్ రస్సెల్

నాకు రాశారు. “అతని హృదయం, అతని ఊహ, అతని

చిత్రలేఖన గుణాలు…”

సాహిత్యానికి లభించే ఏ రకమైన ‘పోషణ’ (patronage) పట్లనైనా ఆయనకు ఉన్న విముఖత, ఆయనకున్న అదే దృక్పథంలో భాగమే. కొన్ని నెలల క్రితం, మాంచెస్టర్‌కు చెందిన ఒక వ్యక్తి అటువంటి పథకం కోసం ఆయన మద్దతు కోరారు. దానికి ఆయన ఇలా సమాధానమిచ్చారు: “మీరు నన్ను గౌరవించి అడిగిన ఈ అభ్యర్థనను మన్నించవలసిందిగా కోరుతున్నాను. ఎందుకంటే, ఇంగ్లాండ్‌లో ‘పోషణ’ అనే పద్ధతి మరీ ఎక్కువైపోయిందని నా అభిప్రాయం. ఒక ప్రణాళిక ఎంత గొప్పదైతే, అది అంత తక్కువగా ఇటువంటి బాహ్య సహాయంపై ఆధారపడాలి; పైగా, అది తన సొంత యోగ్యతపైనే నిశ్చింతగా నిలబడాలి.” సౌథీకి ఉన్న నమ్మకం ఇదే; ‘లిటరరీ ఫండ్’ (Literary Fund) వంటి సంస్థలు అందించే పోషణను కూడా ఆయన తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. అంతేకాకుండా, సాహిత్య రంగంలో ఉన్నవారు ఒకరికొకరు సహాయం చేసుకునేలా (self-help) ఒక ‘గిల్డ్’ (Guild)ను ఏర్పాటు చేయాలని ఆయన ఆశించారు. అయితే, ఆ ప్రయత్నం విఫలమైంది. తన జీవితంలో మరే ఇతర ప్రాజెక్టు పట్ల చూపనంత ఉత్సాహాన్ని ఆయన ఈ ‘గిల్డ్’ కోసం చూపారు, కానీ ఎవరి కోసం అయితే దీన్ని ఉద్దేశించారో, ఆ వర్గం వారు దీనిని ఆదరించలేదు. పైగా, ఆయన చేసిన ప్రతి కొత్త ప్రయత్నం ఆ వైఫల్యాన్ని మరింతగా పెంచింది. మానవ ఆశల వ్యర్థతను తెలియజేసే ఆ కథను ఇక్కడ వివరించడానికి అవకాశం లేదు; కానీ, ఈ ప్రయత్నం మొదలైన కొత్తలో ఆయన బల్వర్ లైటన్‌కు (Bulwer Lytton) రాసిన లేఖలోని ఒక భాగం, ఆయన ఎంతటి ఆశలతో ఈ పనిని మొదలుపెట్టారో, ఆ ఆశలన్నీ అడియాసలైనప్పుడు ఆయన ఎంతటి నిరాశకు లోనయ్యారో తెలియజేస్తుంది. “ఈ ప్రణాళికకు లభించే మద్దతుతో, ఇంగ్లాండ్‌లోని సాహిత్యకారుల స్థితిగతులు పూర్తిగా మారిపోతాయని నేను దృఢంగా నమ్ముతున్నాను. ఇది వారి హోదాలో అటువంటి విప్లవాత్మక మార్పును తీసుకువస్తుంది; ఇది మరే ఇతర ప్రభుత్వం లేదా శక్తి వల్ల సాధ్యం కాదు, కేవలం వారి స్వశక్తితోనే ఇది సాధ్యమవుతుంది. ఎంతో అద్భుతంగా మొదలైన ఈ పథకంపై నాకు పూర్తి నమ్మకం ఉంది—మనం దీన్ని స్థిరమైన ఉత్సాహంతో ముందుకు తీసుకెళ్లాలి. రాబోయే శతాబ్దాల తరబడి సాహిత్యకారుల గౌరవాన్ని, ప్రశాంతమైన జీవనాన్ని కాపాడే బాధ్యత మన చేతుల్లోనే ఉందని నేను బలంగా నమ్ముతున్నాను. మీరు వారికి అత్యుత్తమమైన, చిరకాలం నిలిచిపోయే పోషకులుగా మారబోతున్నారు… మనం మట్టిలో కలిసిపోయిన తర్వాత కూడా, మన వర్గానికి చెందిన వారికి ఈ ప్రయత్నం ద్వారా ఎన్నో కొత్త సంవత్సరాలు, కొత్త అవకాశాలు లభిస్తాయి!”

అయితే, పోషణ (patronage) పట్ల ఆయనకున్న ఈ అభిప్రాయాలు, చాలా స్వల్ప ప్రతిభ కలిగిన వ్యక్తుల కోసం తరచుగా వినిపించే అభ్యర్థనల పట్ల ఆయనను ఏమాత్రం ఉదారంగా మార్చలేదు. “క్లేర్ (Clare) జీవిత చరిత్రను చదివారా?” అని ఆయన (1865 ఆగస్టు 15న) రాశారు. “అల్పమైన ప్రతిభను ఇంతలా అతిగా, అసంబద్ధంగా కీర్తించడం ఎప్పుడైనా చూశారా? ఆ పుస్తకంలో అతడిని పదేపదే ‘కవి’ (The Poet) అని పిలవడం గమనించారా? నేను ‘లిటరరీ ఫండ్’ (సాహిత్య నిధి) కమిటీలో ఉన్నప్పుడు, మరొక అసమర్థుడు ఇలా రాసేవాడు: ‘ఇక్కడ కవి తన దివ్యమైన పనిలో నిమగ్నమై, ఒక గది మూలలో కూర్చుని ఉన్నాడు. కవి తండ్రి తన కళ్లద్దాలను తుడుచుకుంటున్నారు. కవి తల్లి నేత పని చేస్తున్నారు’—ఛీ!” సాహిత్యకారులు పుస్తక విక్రేతలపై (ప్రచురణకర్తలపై) ఆధారపడకుండా స్వతంత్రంగా ఉండాలనే గొప్ప ప్రతిపాదనలను కూడా ఆయన అంగీకరించలేదు. అంతేకాదు, ‘సగం లాభాలను పంచుకునే’ పద్ధతికి బదులుగా, ‘అమ్మకాలను బట్టి రాయల్టీ చెల్లించే’ పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టాలనే ప్రతిపాదనను కూడా ఆయన తీవ్రంగా విమర్శించారు. “దీనివల్ల చివరికి ఏం జరుగుతుంది?” దీనిని సమర్థిస్తూ రాసిన ఒక చక్కని కరపత్రం గురించి ఆయన (1866 నవంబర్ 10న) ఇలా వ్యాఖ్యానించారు: “చివరికి ఈ పరిష్కారం వల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి? ప్రచురణకర్త వద్ద మూలధనం ఉండి, రచయిత వద్ద లేకపోవడం వల్ల, పది సందర్భాలలో తొమ్మిదిసార్లూ రచయిత ప్రతికూల స్థితిలోనే ఉంటాడని మనకు బాగా తెలుసు. పుస్తకం వెలువడకముందే—చాలా కాలం ముందే—ప్రచురణకర్త రచయితకు కొంత డబ్బును ముందస్తుగా చెల్లిస్తాడని కూడా మనకు తెలుసు. ఏ కొత్త రచయిత లేదా అంతగా విజయం సాధించని రచయిత (అతను ఆర్థికంగా స్వతంత్రుడైన ఒక అభిరుచి గల రచయిత అయితే తప్ప) తనకు లభించే రాయల్టీ కోసం వేచి ఉండటానికి బదులుగా, వెంటనే కొంత నగదును లేదా ముందస్తు మొత్తాన్ని తీసుకోవడానికే మొగ్గు చూపుతాడు. అటువంటి ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకోగల సామర్థ్యం ఉన్న రచయిత, మరే ఇతర ఒప్పందాన్నైనా సులభంగా సాధించగలడు. ఇక అంతగా అదృష్టం లేదా సామర్థ్యం లేని రచయితల విషయానికొస్తే—ఈ అంశంపై నాకు కొంత అవగాహన ఉంది, ఎందుకంటే నా పుస్తకాల ద్వారా వచ్చే అసలు లాభాల్లో వాటా పొందడానికి చాలా కాలం ముందే, నా రచనలతో ఒక ప్రచురణకర్తకు భారీ సంపదను సమకూర్చిపెట్టిన వ్యక్తిని నేను—ఒకవేళ ప్రచురణకర్తలందరూ వచ్చే వారం సమావేశమై, ఇకపై కేవలం రాయల్టీ పద్ధతిలోనే ఒప్పందాలు చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటే, అది రచయితలకు చాలా పెద్ద కష్టాన్ని, దురదృష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. ఎందుకంటే, రాసే సమయంలో వారికి జీవనోపాధికి డబ్బు అవసరమవుతుంది కదా! ఈ కరపత్రం, మనుషులను పాచికలుగా మార్చి ఆడే పాతకాలపు తాత్విక చదరంగం ఆటను మరోసారి గుర్తుకు తెస్తోంది. ‘డబ్బు అవసరం లేదనుకోండి.’ ‘పుట్టుకతోనే సంపన్నులై, బ్యాంకు ఖాతా ఉండేలా చూసుకోండి.’ ‘ప్రచురణకర్త తన వ్యాపార పద్ధతుల ప్రకారం నిర్ణీత కాల వ్యవధిలో మీకు చెల్లింపులు చేస్తాడు; ఆ లోపు మీరు మీ కసాయివాడికి, బేకరీ యజమానికి వారానికోసారి చెక్కులు రాసి ఇచ్చేయండి—నేను చేసినట్లుగానే!’ ‘మీకు డబ్బు అవసరం లేకుండా చూసుకోండి, అప్పుడు నేను మీ కోసం అద్భుతమైన పరిష్కారాన్ని కనుగొన్నట్లే!'”

ఈ గ్రంథంలో, ఆయన ‘హౌస్‌హోల్డ్ వర్డ్స్’ (Household Words), ‘ఆల్ ద ఇయర్ రౌండ్’ (All the Year Round) పత్రికలకు సంపాదకుడిగా వ్యవహరించిన తీరు గురించి ఇంకాస్త వివరంగా చెప్పాల్సి ఉండవచ్చు, కానీ తక్కువగానే ప్రస్తావించబడింది. ఆయన సంపాదకత్వంలో ప్రధానంగా కనిపించే లక్షణం—ఉదారత. అతను తన రచనలకు సహకరించిన వారందరి పట్ల చూపిన అత్యంత జాగ్రత్త, సున్నితత్వం—అతనికి సాహిత్యం పట్ల ఉన్న గౌరవభావానికి నిదర్శనంగా నిలిచాయి. అతని మరణానంతరం ఒక వార్తాపత్రికలో—బహుశా అతనికి తెలిసిన వారిలో ఒకరు రాసినట్లుగా—ఇలా పేర్కొనబడింది:

“ప్రూఫ్‌లను చూస్తుంటే… అవి ఏదో సిరా పూసిన చేపల వలలా కనిపిస్తున్నాయి.” క్రిస్మస్ ప్రత్యేక సంచికల కోసం ఆయన అనుసరించిన పద్ధతి వల్ల ఆయన తరచుగా ఎలాంటి ఇబ్బందుల్లో చిక్కుకునేవారో, మరొక లేఖలోని కొన్ని వాక్యాలు తెలియజేస్తాయి. ఆ పద్ధతి ఏమిటంటే—ఒక ప్రధాన ఇతివృత్తాన్ని ముందుగానే వేర్వేరు రచయితలకు పంపి, వారి నుంచి కథలను సేకరించి, వాటిని తాను రూపొందించిన ఒక చట్రంలో అమర్చడం. “ఇప్పటివరకు” (నవంబర్ 25, 1859), “నాకు అందిన కథల్లో ఏ ఒక్కటీ కూడా నేను ఇచ్చిన ఇతివృత్తానికి (అత్యంత సరళమైన ఆ ఇతివృత్తాన్ని నేను స్వయంగా చాలా వివరంగా రాసి పంపాను) ఏమాత్రం సరిపోలలేదు; పైగా, విచిత్రమేమిటంటే, అవన్నీ ఏదో ఒక నేర విచారణ (క్రిమినల్ ట్రయల్) చుట్టూనే తిరుగుతున్నాయి!” ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, వాటన్నింటినీ సరిదిద్దే బాధ్యత ఆయనపైనే పడేది; కాబట్టి, అటువంటి సంపాదక బాధ్యత ఏమాత్రం తేలికైన పని కాదు.

అయితే, ఇందులో కష్టాలతో పాటు కొన్ని ఆనందాలు కూడా ఉండేవి. ముఖ్యంగా, ఏదైనా రచనలో అసాధారణ ప్రతిభను గుర్తించినప్పుడు ఆయనకు కలిగే సంతోషం అంతా ఇంతా కాదు. దీనికి ఒక ఉదాహరణగా ఆయన రాసిన ఒక లేఖను ఇక్కడ పేర్కొంటున్నాను; ‘హోమ్ లీ’ (Holme Lee) అనే కలం పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన ఆ రచయిత్రి, ఈ లేఖను నా పరిశీలనకు అందించారు. (ఫోక్‌స్టోన్: ఆగస్టు 14, 1855.) “మీ కథను చదువుతున్నప్పుడు నేను తీవ్రమైన భావోద్వేగానికి లోనయ్యాను; అందులో ప్రదర్శితమైన గొప్ప ప్రతిభను చూసి నాకు ఎంతో గౌరవం కలిగింది. కథలోని గాంభీర్యం, సున్నితత్వం రెండూ అద్భుతంగా, ఒక నిపుణుడి శైలిలో ఉన్నాయి. ఇది నన్ను ఎంతగా కదిలించిందంటే, మాటల్లో చెప్పలేను. మిస్టర్ విల్స్‌కు రాసిన లేఖలో, ఈ కథ చదివిన తర్వాత ఆ రోజంతా నేను ఏ పనిపై దృష్టి పెట్టలేకపోయానని, దీన్ని ఎవరు రాసినప్పటికీ, ఇలాంటి అద్భుతమైన రచన చేసిన ఆ మేధస్సు పట్ల నాకు ఎంతో గౌరవం ఉందని పేర్కొన్నాను. యాదృచ్ఛికంగా, నేను కూడా గత కొన్ని రోజులుగా ఒక పాత్రను రూపొందించే పనిలో ఉన్నాను; ఆ పాత్ర బాహ్య రూపం మీరు సృష్టించిన ‘అత్త’ (Aunt) పాత్రను పోలి ఉంటుంది. మొదట్లో ఈ రెండు పాత్రలు ఒకదానికొకటి చాలా దగ్గరగా అనిపించినప్పటికీ, ఆ తర్వాత అవి పూర్తిగా భిన్నమైన మార్గాల్లో, ఒకదానికొకటి చాలా దూరంగా వెళ్ళిపోవడం నాకు చాలా విచిత్రంగా అనిపించింది.” మిస్టర్ విల్స్‌తో నేను ఒక విషయం చెప్పాను: వంశపారంపర్య పిచ్చి (hereditary madness) వంటి భయంకరమైన అంశాన్ని పెద్ద ప్రేక్షకుల ముందు ఉంచడానికి నా మనస్సు అంగీకరిస్తుందో లేదో నాకు తెలియదు. ఎందుకంటే, అక్కడ ఉన్నవారిలో కొందరికో లేదా చాలామందికో ఇది వ్యక్తిగతంగా, అత్యంత బాధాకరమైన రీతిలో వర్తించే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఆ ప్రశ్నను నేను స్వయంగా వేసుకోవాల్సిన అవసరం రాలేదు; ఎందుకంటే, ఈ కథ చాలా సుదీర్ఘంగా ఉండటం వల్ల, ‘హౌస్‌హోల్డ్ వర్డ్స్’ (Household Words) పత్రికలో ప్రచురించడానికి ఇది వీలుపడలేదు. ఇక్కడ కథ నిడివి గురించి నేను మాట్లాడుతున్నది కేవలం ఆ పత్రికా అవసరాల దృష్ట్యా మాత్రమే; కథలోని విషయాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, మీ ప్రతిపాదనలోని ఒక్క పేజీని కూడా నేను తగ్గించకూడదని భావిస్తున్నాను. నా అనుభవం ప్రకారం, ఇలాంటి పత్రికల ప్రత్యేక అవసరాలకు నాలుగు భాగాలుగా ఉండే కథలు బాగా సరిపోతాయి. ఈ ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాల ద్వారా మీరు మా రచయితల బృందంలో చేరితే, నాకు ఎంతో సంతోషం కలుగుతుంది. అయితే, ఈ అందమైన కథలో ఉన్న శక్తి, కరుణ రసాల పట్ల నాకున్న గాఢమైన నమ్మకం వేరు; దీనికి ఇతర ఫలితాలతో ఎలాంటి సంబంధం లేదు. ఈ కథను చదువుతున్నప్పుడు, రచయితగా మీరు ఎవరో నాకు తెలియదు; కానీ, అందులోని పాత్రల చర్యలు, వారి బాధలు తమ సొంత శక్తితో, సత్యంతో నన్ను కదిలించాయి, నా మనస్సుపై చెరగని ముద్ర వేశాయి.”[295] ఆ తర్వాత ఆయన ప్రారంభించిన ‘ఆల్ ద ఇయర్ రౌండ్’ (All the Year Round) అనే పత్రికలో, ప్రసిద్ధ రచయితల సుదీర్ఘ ధారావాహికలను ప్రచురించడానికి ఆయన అంగీకరించారు. అయితే, వాటి విషయంలో ఆయన తన జోక్యానికి తగిన పరిమితులను విధించుకున్నారు: “నా తోటి రచయితల్లో ఒకరు ఇటువంటి బాధ్యతను స్వీకరించినప్పుడు, వారు తమ సొంత బాధ్యతతో, తమ ప్రతిష్టను కాపాడుకునే ఉద్దేశంతోనే ఆ పని చేస్తారని నేను భావిస్తాను. కాబట్టి, ఇతర రచనల విషయంలో నేను తీసుకునే నియంత్రణను, వీరి రచనల విషయంలో ప్రయోగించే హక్కు నాకు లేదని నేను భావిస్తాను.” అంతేకాదు, ఇలాంటి సందర్భాల్లో కూడా, యువ నవలా రచయితలు ప్రాచుర్యం పొందడానికి సహాయపడటం ఆయనకు ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చేది. “నిన్న రాత్రి మీరు నన్ను కొత్త రచయితల గురించి అడిగారు కదా…” “నేను ఈరోజు చదివిన ‘కిస్సింగ్ ద రాడ్’ (Kissing the Rod) అనే పుస్తకాన్ని మీరు చదివితే, అటువంటి పుస్తకాన్ని రాసిన రచయిత పట్ల ఆసక్తి చూపడం మీకు కష్టమనిపించదు.” ఇలా అన్నవారు మిస్టర్ ఎడ్మండ్ యేట్స్. ఆయన సాధించిన సాహిత్య విజయాల పట్ల డికెన్స్‌కు ఎంతో ఆసక్తి ఉండేది. చాలా క్లిష్ట సమయంలో తనకు లభించిన సహాయం కారణంగా మొదలైన వారిద్దరి వ్యక్తిగత సాన్నిహిత్యం, చివరి వరకు కొనసాగింది. తన పత్రికకు రచనలు అందించే మరో రచయిత, మిస్టర్ పెర్సీ ఫిట్జ్‌గెరాల్డ్ గురించి డికెన్స్ ఇలా రాశారు: “ఆయనంటే నాకు వ్యక్తిగతంగా ఎంతో ఇష్టం, ఆయన ప్రతిభను నేను చాలా గౌరవిస్తాను. ఆయన రాసిన ‘ఫేటల్ జీరో’ (Fatal Zero) పుస్తకంలో మానసిక పరిణామ క్రమం చాలా ఆసక్తికరంగా కనిపిస్తుంది. కథ ముందుకు సాగేకొద్దీ, అది ఆశ్చర్యపరిచేలా ఉండటమే కాకుండా, ఎంతో వాస్తవికమైన చిత్రణగా మారుతుంది.” సంపాదకత్వ బాధ్యతల్లో లభించే ఇటువంటి ఆనందాల గురించి చెబుతూ, ఆయనకు అత్యంత గొప్పగా అనిపించిన ఒక అనుభవాన్ని పేర్కొనాలి. రచయిత ఎవరో తెలియకముందే, అడిలైడ్ ప్రాక్టర్ రాసిన స్వచ్ఛమైన, హృదయ విదారకమైన కవితలను ఆయన ప్రపంచానికి పరిచయం చేశారు. “1853 వసంతకాలంలో, నాకు అందిన రచనల మధ్య ఒక చిన్న కవిత కనిపించింది. అటువంటి పత్రికా కార్యాలయాలకు నిరంతరం వచ్చే లెక్కలేనన్ని కవితలతో పోలిస్తే, ఇది చాలా భిన్నంగా అనిపించింది.” ఒక మారుపేరుతో ఆ రచయిత్రి తరచుగా ఎన్నో రచనలు పంపేవారు. చివరకు 1854 క్రిస్మస్ సమయంలో, ఆ ‘మిస్ మేరీ బెర్విక్’ మరెవరో కాదు, తన పాత మిత్రుడు బారీ కార్న్‌వాల్ కుమార్తె అని ఆయన తెలుసుకున్నారు.

అయితే, పత్రికా రచనల్లో కొన్ని లోపాలు కూడా ఉన్నాయి. అప్పుడప్పుడు విస్తృతంగా పత్రికా రచనల్లో పాల్గొన్న డికెన్స్‌పై దీని ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపించేది; ముఖ్యంగా, ఏదైనా విషయాన్ని పరోక్షంగా ప్రస్తావించినప్పుడు ఆయనలో అసహనం పెరిగేది.

ఆయన మరణించిన కొద్ది కాలానికే ప్రచురితమైన ఒక జ్ఞాపికలో ఈ క్రింది అంశం పేర్కొనబడింది: “గత అనేక సంవత్సరాలుగా మహారాణి గారు మిస్టర్ డికెన్స్ సాహిత్య కృషి పట్ల ఎంతో ఆసక్తిని కనబరిచారు, మరియు ఆయనను కలవాలనే కోరికను పలుమార్లు వ్యక్తం చేశారు… ఈ భేటీ ఏప్రిల్ 9న జరిగింది. అప్పుడు బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్‌కు రావాల్సిందిగా మహారాణి నుండి ఆయనకు ఆహ్వానం అందింది. ప్రివీ కౌన్సిల్ క్లర్క్ అయిన ఆయన మిత్రుడు మిస్టర్ ఆర్థర్ హెల్ప్స్, డికెన్స్‌ను మహారాణికి పరిచయం చేశారు… డికెన్స్ మరణానంతరం, ఆయన గతంలో పనిచేసిన పత్రిక ఇలా పేర్కొంది: ‘మిస్టర్ డికెన్స్‌కు ఉన్న అభిప్రాయాలు, అభిరుచులకు అనుగుణంగా ఉండే ఏ గౌరవాన్నైనా ప్రదానం చేయడానికి మహారాణి సిద్ధంగా ఉన్నారు. ఆయన ఒకటి కంటే ఎక్కువ గౌరవ బిరుదులను తిరస్కరించిన తర్వాత, కనీసం తన ప్రివీ కౌన్సిల్‌లో ఒక స్థానాన్ని స్వీకరించవలసిందిగా మహారాణి కోరారు.'” నమ్మశక్యం కాని విషయాలను కూడా ప్రజలు నమ్మే అవకాశం ఉంది కాబట్టి, ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేయడం అవసరం: మహారాణికి అటువంటి కోరిక ఉన్నట్లు డికెన్స్‌కు ఏమాత్రం తెలియదు. అంతేకాకుండా, ఆయన ఎటువంటి బిరుదులను లేదా గౌరవ పదవులను స్వీకరించడానికి ఇష్టపడరని భావించడానికి బలమైన కారణాలు ఉన్నాయి; వాస్తవానికి, ఆయనకు అటువంటి ప్రతిపాదన ఏదీ అందలేదు.

1857లో జెరోల్డ్ కోసం నిర్వహించిన ప్రదర్శనలకు మహారాణి మద్దతు లభిస్తుందని ఆశించారు. అయితే, అది ఒక వ్యక్తి కోసం చేపట్టిన బహిరంగ కార్యక్రమం కావడంతో, దానికి అంగీకరిస్తే “నిరంతరం అటువంటి అభ్యర్థనలకు తలొగ్గాల్సి రావడం లేదా, అలా చేయకపోతే నిరంతరం అసంతృప్తికి కారణం కావడం” వంటి పరిస్థితి ఏర్పడేది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, మహారాణి గారు కల్నల్ ఫిప్స్ ద్వారా డికెన్స్‌కు ఒక సందేశం పంపారు. అందులో, ప్యాలెస్‌లో ఏదైనా ఒక గదిని ఎంచుకుని, దానిని తనకు నచ్చినట్లుగా సిద్ధం చేయమని, అక్కడ నాటకాన్ని ప్రదర్శిస్తే తాను చూస్తానని ఆమె కోరారు. “అప్పుడు నేను కల్నల్ ఫిప్స్‌తో ఇలా అన్నాను” (జూన్ 21, 1857) “ఈ ఆలోచన నాకు కొత్తేమీ కాదు; అటువంటి పరిస్థితుల్లో రాజసభలో నా కుమార్తెల సామాజిక హోదా గురించి నాకు అంత సౌకర్యంగా అనిపించడం లేదు. కాబట్టి, మహారాణి గారు నాటకాన్ని వీక్షించడానికి వేరే ఏదైనా మార్గం ఉంటే చూడమని, నన్ను క్షమించమని ఆమెను కోరుతున్నాను.” దీనికి స్పందిస్తూ ఫిప్స్, తాను ఈ అభ్యంతరాన్ని ఆలోచించలేదని, కానీ నా మాటలో నిజముందని తనకు ఏమాత్రం సందేహం లేదని చెప్పారు. అప్పుడు నేను ఒక ప్రతిపాదన చేశాను: మహారాణి గారు ‘గ్యాలరీ ఆఫ్ ఇలస్ట్రేషన్’ (Gallery of Illustration) కు, ప్రదర్శన కోసం నిర్ణయించిన రోజుకు ఒక వారం ముందే రావాలని; అప్పుడు ఆ ప్రదేశం పూర్తిగా ఆమె ఆధీనంలో ఉంటుందని, ఆమె తనకు నచ్చిన వారిని ఆహ్వానించుకోవచ్చని చెప్పాను. ఆమె తన సహజమైన మంచి స్వభావంతో పాటు, ఎల్లప్పుడూ ప్రదర్శించే విచక్షణతో, కొన్ని గంటల్లోనే ఈ ప్రతిపాదనకు అంగీకరించారు.” ఈ ప్రదర్శన ఎంతో సంతృప్తిని ఇచ్చింది. “నా దయగల మహారాణి గారు” (జూలై 5, 1857) “ఎంతో సంతోషించి, నన్ను తన వద్దకు రమ్మని, తన కృతజ్ఞతలను స్వీకరించమని కబురు పంపారు. అప్పుడు నేను నా ‘ఫార్స్’ (హాస్య నాటకం) వేషధారణలో ఉన్నానని, కాబట్టి నన్ను క్షమించమని కోరాను. దానికి ఆమె మళ్లీ కబురు పంపి, ఆ వేషధారణ ‘మరీ అంత హాస్యాస్పదంగా ఏమీ ఉండదు కదా’ అని అంటూ, మళ్లీ తన కోరికను పునరుద్ఘాటించారు. నేను నా వినయపూర్వక నమస్కారాలను తెలియజేస్తూ, నా సహజ రూపం కాని వేషధారణలో ఆమె ముందు హాజరు కాకుండా ఉండేలా దయచూపమని మరోసారి కోరాను. ఈ ఉదయం నిద్రలేచినప్పుడు, నా పట్టుదల నెగ్గినందుకు నాకు చాలా సంతోషంగా అనిపించింది.”

ఆయన తన అసలైన వేషధారణలో మహారాణి ముందు హాజరయ్యే అవకాశం ఆయన మరణించిన సంవత్సరంలోనే లభించింది; అంతకుముందు చేసిన ప్రయత్నాలు ఏవీ ఫలించలేదు. “ఆదివారం నాడు” (మార్చి 30, 1858) “నేను చాలా అయోమయ పరిస్థితిలో పడిపోయాను.” “నా సమాచారకర్తతో ఎవరు మాట్లాడారో నాకు తెలియదు కానీ, రాణిగారు ‘కరోల్’ (A Christmas Carol) పుస్తకాన్ని చదివి వినిపించుకోవాలని గట్టిగా కోరుకుంటున్నట్లున్నారు. అయితే, ‘ది ఫ్రోజన్ డీప్’ (The Frozen Deep) నాటకం ప్రదర్శన తర్వాత రాణిగారు నన్ను పిలిపించినప్పుడు, నేను వెళ్లలేనని సున్నితంగా తిరస్కరించినందువల్ల, ఇప్పుడు ఈ విషయాన్ని ఎలా అడగాలో అని వారు సంకోచిస్తున్నట్లున్నారు. నేను ఆ పరిస్థితిని వీలైనంత చాకచక్యంగా తప్పించుకున్నాను; కానీ, ఈ అభ్యర్థన ఖచ్చితంగా వస్తుందని ముందే తెలిసినందున, దానికి తగినట్లుగా, మర్యాదపూర్వకమైన సమాధానం సిద్ధం చేసుకోమని నన్ను కోరారు. అప్పుడు నేను ఇలా అన్నాను: ‘సరే, కల్నల్ ఫిప్స్ గారు ఈ విషయం గురించి నాతో మాట్లాడతారని అనుకుంటున్నాను. ఒకవేళ ఆయన అడిగితే, రాణిగారి కోరికను నెరవేర్చడానికి నాకు ఎంతో ఇష్టమని చెబుతాను. అదే సమయంలో, ఈ పుస్తక పఠనం ఒక ప్రత్యేక సమావేశం (audience) రూపంలో జరిగితే బాగుంటుందని నా ఆశను తెలియజేస్తాను—ఎందుకంటే, ఆ రచన ప్రభావం పూర్తిగా తెలియాలంటే అటువంటి సమావేశం అవసరమని నా అభిప్రాయం.’ పరిస్థితి ఇలా ఉంది, కానీ ఇది నాకు కొంత ఇబ్బందిగా అనిపిస్తోంది.” ఈ సమస్య అప్పటికి పరిష్కారం కాలేదు, కానీ ‘కరోల్’ పుస్తకం పట్ల రాణిగారికి ఉన్న ఆసక్తి మాత్రం అలాగే కొనసాగింది; థాకరేకు చెందిన వస్తువుల వేలంపాటలో, డికెన్స్ స్వయంగా సంతకం చేసిన ఒక ప్రతిని రాణిగారు కొనుగోలు చేయడమే దీనికి నిదర్శనం. చివరకు, డికెన్స్ మరణించిన సంవత్సరంలో, ఆయన రాణిగారిని కలిసే అవకాశం లభించింది. రాణిగారు సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన కాలం నుండే డికెన్స్ ప్రజాదరణ పొందారు; ఆయన రాసిన పుస్తకాలు రాణిగారి పాలనలోని ప్రజల్లో అత్యధికులను అలరించాయి. ఆయన ప్రతిభ రాణిగారి పాలనా కాలంలోని గొప్ప విజయాల్లో ఒకటిగా నిలిచిపోతుంది. ఒక యాదృచ్ఛిక సంఘటన దీనికి దారితీసింది. డికెన్స్ అమెరికా నుండి అంతర్యుద్ధం జరిగిన యుద్ధభూములకు సంబంధించిన కొన్ని పెద్ద, ఆకట్టుకునే ఛాయాచిత్రాలను తీసుకువచ్చారు. వీటి గురించి మిస్టర్ హెల్ప్స్ ద్వారా తెలుసుకున్న రాణిగారు, వాటిని చూడాలని కోరుకున్నారు. డికెన్స్ వెంటనే ఆ చిత్రాలను పంపారు; ఆ తర్వాత, రాణిగారి కోరిక మేరకు మిస్టర్ హెల్ప్స్‌తో కలిసి బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్‌కు వెళ్లారు. అక్కడ రాణిగారు ఆయనను స్వయంగా చూసి, కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.

ఇది ఏప్రిల్‌లో కాదు, మార్చి మధ్యలో జరిగింది. “ఏమండీ, ఇది చాలా ఆసక్తికరమైన విషయం కదా, మాకు కూడా దీని గురించి చెప్పండి,” అని జార్జ్ మూడవ చక్రవర్తితో జరిపిన సంభాషణ తర్వాత జాన్సన్ మిత్రులు కోరారు; అలా ఆ కథను వారు పదేపదే విన్నారు.

తమకు ఇతరులు ఎలా ప్రవర్తించాలని కోరుకుంటారో, ఇతరుల పట్ల తాము కూడా అలాగే ప్రవర్తించాలని—ఒకవేళ వారు తిరిగి అలా ప్రవర్తించకపోయినా నిరాశ చెందకూడదని—ఆయన తన చిన్న కుమారుడికి రాసిన లేఖలో పేర్కొన్నారు. అలాగే, బర్మింగ్‌హామ్ ప్రజలతో మాట్లాడుతూ, వ్యక్తిగత అభివృద్ధిని కేవలం సంపదను పొందే మార్గంగా కాకుండా, అది సరైన పని కాబట్టి చేపట్టాలని ఆయన చెప్పారు. ఈ సూత్రమే ఆయన జీవితాంతం ఆయనకు మార్గదర్శకంగా నిలిచింది. ఆయన ఎవరినైనా గాఢంగా ప్రేమిస్తే, ఆ అనుబంధం చాలా బలంగా ఉండేది; అయితే, ఆయన తన భావాలను అతిగా ప్రదర్శించే స్వభావం కలవారు కాదు. కానీ, ఆయన దేనిని ఇష్టపడినా, అందులో ఎటువంటి సందిగ్ధత లేదా అరకొరత ఉండేది కాదు. ఆయనకు అత్యంత అసహ్యకరమైన విషయం ఏదైనా ఉందంటే, అది ‘ఉదాసీనత’ (ఏమాత్రం పట్టించుకోకపోవడం). “నేను నా హృదయాన్ని చాలా తక్కువ మందికే ఇస్తాను. కానీ, ప్రపంచంలోనే అత్యంత కఠిన హృదయుడైన వ్యక్తిని కూడా, ఏమాత్రం బాధ్యత లేని లేదా పట్టించుకోని వ్యక్తి కంటే ఎక్కువగా ప్రేమిస్తాను. ఎందుకంటే, రేపు నేను లేకపోయినా, అటువంటి నిర్లక్ష్యపరుడు ఏమీ జరగనట్లుగా తన జీవితాన్ని కొనసాగిస్తూ, నా లోటును అస్సలు గుర్తించడు.” ఇతరులు చూపే ఉదాసీనతను చూసి, తాము కూడా అలాగే ప్రవర్తించడం సమర్థనీయం కాదని ఆయన తన పిల్లలకు పదేపదే చెప్పేవారు. “ఏదైనా మంచి పనిని, ప్రతిఫలం ఆశించకుండా, కేవలం అది సరైనది మరియు మంచిది కాబట్టి మాత్రమే చేయాలి” అని ఆయన రాశారు. ఒక మరణించిన స్నేహితుడి కోసం ఆయన ఏదో ఒక ప్రయత్నం చేస్తున్నప్పుడు—ఆ ప్రయత్నం వల్ల ఎవరికి మేలు జరగాల్సి ఉందో, వారి నుండి సరైన గుర్తింపు లభించే అవకాశం లేదని తెలిసినప్పుడు—ఆయన ఇలా అన్నారు: “కుటుంబ సభ్యుల నుండి కృతజ్ఞత ఆశించడం ఎందుకు? నేను మీకు తరచుగా చెప్పినట్లుగా, ఒక మంచి పనిని మనం ఎందుకు చేస్తామంటే, అది సరైనది మరియు ఆనందాన్ని ఇచ్చేది కాబట్టి; అంతే తప్ప, ఇతరుల నుండి ఏదైనా ప్రతిస్పందన ఆశించి కాదు.” ఈ సూత్రం ఆయన లేఖల్లో తరచుగా కనిపిస్తుంది; ఆయనకు ఆత్మీయులైన వారందరికీ ఆయన ఈ విషయాన్ని వివిధ సందర్భాల్లో గుర్తుచేస్తూ ఉండేవారు. తన కుటుంబ సభ్యులలో ఒకరు, తాము చేసిన నిస్వార్థమైన పని వృథా అయిపోయిందని బాధపడినప్పుడు, ఆయన ఇలా వ్యాఖ్యానించారు: “ఉన్నతమైన ఉద్దేశంతో చేసిన ఏ పనీ ఎప్పటికీ వృథా పోదు.” ఆయన దృక్పథాన్ని ప్రతిబింబించే మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ఆయన గొప్పగా చెప్పుకునే వీరత్వాల కంటే, నిశ్శబ్దంగా చేసే వీరత్వాలనే (ప్రదర్శన లేని గొప్ప పనులనే) ఎక్కువగా మెచ్చుకునేవారు. మన కాలంలో వీరుడు అనే పేరుకు అర్హులైన కొద్దిమందిలో ఒకరైన సర్ జాన్ రిచర్డ్‌సన్ గురించి, అతను 1856లో పారిస్ నుండి ఇలా రాశాడు:

“లేడీ ఫ్రాంక్లిన్ నాకు ఆ రిచర్డ్‌సన్ ఆత్మకథ మొత్తాన్ని పంపారు; మరియు రిచర్డ్‌సన్ యొక్క పౌరుషమైన స్నేహం, ఫ్రాంక్లిన్ పట్ల అతనికున్న ప్రేమ, నా జీవితంలో నేను తెలుసుకున్న అత్యంత ఉదాత్తమైన విషయాలలో ఒకటి అని నేను భావిస్తున్నాను. అది ఒకరకమైన పవిత్రమైన ఆనందంతో మన హృదయాన్ని ఉప్పొంగేలా చేస్తుంది.” (ఫ్రాంక్లిన్ మొదటి సముద్రయానం చివరలో కనిపించే, అదే ధైర్యవంతుడి మునుపటి సాహసకృత్యాల ద్వారా కూడా ఇలాంటి భావనే బలంగా మేల్కొంటుంది, మరియు దానిని అత్యంత ఉత్కృష్టమైన భావోద్వేగం లేకుండా ఎప్పటికీ చదవలేము.) కేవలం సాహిత్యం కంటే ఉన్నతమైన దాని కోసమే అతను ఆ కాలపు అత్యంత అసలైన రచయితను మరియు శక్తివంతమైన గురువును గౌరవించాడు. “నేను బ్రతికి ఉన్న ఏ మనిషి కంటే కూడా కార్లైల్‌ను చూడటానికి ఎప్పుడైనా ఎంత దూరమైనా వెళ్తాను.”

సమాజంలో మరియు సంభాషణలో అతని ఆకర్షణీయమైన అంశాల గురించి నేను పెద్దగా ప్రత్యేకంగా చెప్పలేదు, ఎందుకంటే నిజానికి అవే అతని వ్యక్తిత్వం. అవి ఎలా ఉన్నప్పటికీ, అవి అతని నుండి ఎన్నడూ దూరమవ్వలేదు. అతని తీవ్రమైన ఆనందానుభూతి అతని సామాజిక లక్షణాలకు ఎంతటి రుచిని ఇచ్చిందంటే, బహుశా గొప్ప హాస్యచతురుడు గానీ, గొప్ప వాచాలుడు గానీ కాని ఏ వ్యక్తి కూడా, ఏ సామాజిక సమావేశం నుండి బయటకు వెళ్ళేటప్పుడు, పూరించలేనంతటి శూన్యాన్ని ఎన్నడూ మిగల్చలేదు. చురుకైన మరియు విభిన్నమైన సానుభూతిలో, ప్రతి కోరికకు లేదా హాస్యానికి తక్షణమే అనుగుణంగా మారడంలో, ఏ వినోదానికి లేదా ఆటకు సహాయం చేయడంలో, అతను పన్నెండు మందికి ప్రతినిధిగా నిలిచాడు. ఒకవేళ అలా చెప్పవచ్చనుకుంటే, అతను వేరొకరిగా ఉండటం వల్ల, తన వ్యక్తిత్వాన్ని నిరంతరం పక్కన పెట్టడం వల్ల, ఎల్లప్పుడూ మరింత తనుగా కనిపించేవాడు. అతని బహుముఖ ప్రజ్ఞ అతన్ని విశిష్టంగా నిలిపింది. అతను ఒకసారి తన నటనాభిరుచి గురించి చెప్పిన మాట, అతను ప్రేమించే స్నేహితుల మధ్య అత్యంత ఆనందంగా ఉన్నప్పుడు కూడా అతనికి అంతే సమానంగా వర్తించేది; ఒక పాత్రను చిత్రించడం, ఒక కథ చెప్పడం, ఒక చారేడ్ చేయడం, ఒక ఆటలో పాల్గొనడం; ఆ రోజు జరిగిన ఒక సంఘటనను హాస్యంగా మారుస్తూ, తాను చూసిన చివరి మంచి లేదా చెడు విషయాన్ని వివరిస్తూ,

అతని అస్తిత్వం అంతా పొంగిపొర్లిన ఉద్వేగభరితమైన జీవితంలోని కొంత భాగాన్ని విచిత్రమైన, విషాదకరమైన లేదా హాస్యభరితమైన రూపంలో పునఃసృష్టించడం. ఊహకు నాపై ఎంతో ఆనందకరమైన ఆకర్షణ ఉంది—ఎన్నో వింత కారణాల వల్లనో నాకే సరిగ్గా తెలియదు—నాలా ఏమాత్రం లేని వ్యక్తిగా ఉండే అవకాశాన్ని కోల్పోయినప్పుడు, ఓహ్, చెప్పలేని అద్భుతమైన మూర్ఖత్వాన్ని కోల్పోయినట్లు నాకు అనిపిస్తుంది. తన స్నేహితుల ఆనందానికి దోహదపడటంలో అంతటి అపారమైన వనరులున్న వ్యక్తి నుండి, నేను చెప్పినట్లుగా, సాపేక్షంగా తిరిగి పొందగలిగింది చాలా తక్కువ ఎందుకో ఈ విధంగా వివరించవచ్చు. కానీ, కొన్నిసార్లు ఎవరూ ఇంతకంటే మంచి విషయాలు చెప్పలేదని కూడా గమనించబడింది, మరియు ఇంతకు ముందు ఇచ్చిన సంతోషకరమైన ఉదాహరణలకు, అతను చాలా అరుదుగా ఉపయోగించిన ఒకటి రెండు ఉదాహరణలను నేను జోడిస్తాను. “అతను ఎక్స్ఛేంజ్‌లో సగటు కంటే తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నాడు,” అని ఒక స్నేహితుడు పేరుమోసిన ఒక పొగడ్తల నటుడి గురించి వ్యాఖ్యానించాడు; “అతను లాయిడ్స్‌లో అంతగా నిలబడలేడు.” “అయినా అండర్-రైటర్ల వద్ద అతనిలా ఎవరూ నిలబడలేరు,” అన్నాడు డికెన్స్; స్విఫ్ట్ అసూయపడే ఒక శ్లేష. “నేను అతన్ని ఇంక్యూబస్ అని పిలుస్తాను!” ఒక ప్రసిద్ధ రచయిత వల్ల తనకు కలిగిన విసుగును మాటల్లో చెప్పలేక, సాహిత్యేతర స్నేహితుడు ఒకడు ఇలా అన్నాడు.

“కలం-సిరా-బస్, నీ ఉద్దేశం,” అని డికెన్స్ మధ్యలో అన్నాడు.

అప్పుడు, తన మొదటి సముద్రయానంలో లేని, మిడ్-షిప్‌మ్యాన్ అయిన తన కొడుకు గురించి స్టాన్‌ఫీల్డ్,

“ఈపాటికే ఆ అబ్బాయికి సముద్రయానానికి అలవాటుపడిపోయాడు!” అన్నప్పుడు,

“అతనికి సముద్రయానానికి అలవాటుపడటం గురించి నాకేమీ తెలియదు; కానీ అతని రాతను బట్టి చూస్తే, అతనికి కచ్చితంగా ఏబీసీ (A B C) స్థాయి కాళ్ళు మాత్రం లేవు,” అని డికెన్స్ వ్యాఖ్యానించాడు.

ఇతర ఆహ్లాదకరమైన సరదా మాటలను కూడా అతని లేఖల నుండి చాలా వరకు ఉదహరించవచ్చు.

“ఒక వృద్ధ పూజారి” (అతను ఫాదర్ నుండి రాశాడు)

ఆయనకున్న మంచి లక్షణాలలో, దెయ్యాల కథలను చెప్పే నైపుణ్యాన్ని తప్పక పేర్కొనాలి. ఆయనకు అటువంటి కథల పట్ల ఒక ప్రత్యేక ఆసక్తి ఉండేది; ఇది ఆయన రాసిన చిన్న రచనలను చదివిన వారికి తెలిసే ఉంటుంది. అతీంద్రియ విషయాల పట్ల ఆయనకు ఎంత ఆసక్తి ఉండేదంటే, ఒకవేళ ఆయనకు సహజమైన విచక్షణ (common sense) లేకపోయి ఉంటే, ఆయన బహుశా ‘స్పిరిచువలిజం’ (ఆత్మలతో సంప్రదింపులు జరపడం వంటివి) వంటి మూఢనమ్మకాలలో చిక్కుకుపోయేవారేమో! అయితే, ఆయనలోని కల్పనాశక్తి కేవలం కలలు, అదృష్ట దినాలు లేదా యాదృచ్ఛికంగా జరిగే వింత సంఘటనల వంటి—హాని లేని—నమ్మకాల వరకే పరిమితమైంది. దెయ్యాల కథలను లేదా దెయ్యాలు తిరుగుతాయని చెప్పబడే ఇళ్లను విశ్లేషించడంలో ఆయన ఎంతో చురుకుగా ఉండేవారు; అదే సమయంలో, ఏదైనా కథకు తగినంత “నమ్మదగిన ఆధారాలు” కనిపిస్తే, దానిని నమ్మడానికి ఆయన సిద్ధపడేవారు. ఈ లక్షణమే ఆయన దెయ్యాల కథలను అత్యంత ఆసక్తికరంగా చెప్పడానికి దోహదపడేది. అటువంటి ఒక కథ ‘ఆల్ ద ఇయర్ రౌండ్’ (All the Year Round) పత్రిక 125వ సంచికలో ప్రచురితమైంది. ఇది ప్రచురితం కాకముందే, మిస్టర్ లేయార్డ్ మరియు నేను కలిసి గాడ్స్‌హిల్‌లో దీనిని చూశాం; ఇది లార్డ్ లిట్టన్ చెప్పిన కథ అని గుర్తించాం. ఇది సెప్టెంబరులో ప్రచురితమైంది, ఆ తర్వాత ఒకటి రెండు రోజుల్లోనే ఒక ఆసక్తికరమైన పరిణామం చోటుచేసుకుంది, దీని గురించి డికెన్స్ స్వయంగా ఇలా పేర్కొన్నారు: “ఆ కథలో కథానాయకుడిగా ఉన్న కళాకారుడే స్వయంగా నాకు లేఖ రాసి, తన అనుభవాన్ని వివరించారు. అది ఎంత విలక్షణంగా, ఎంత అసాధారణంగా ఉందంటే—నేను ప్రచురించిన కథ దాని ముందు చాలా సాదాసీదాగా అనిపిస్తుంది; అటువంటి ఇతర కథలేవీ దీని సాటి రావు.” ఇలా మరింత బలమైన వివరాలతో కూడిన ఆ దెయ్యం కథ, అక్టోబరు 5న వెలువడిన సంచికలో ప్రచురితమైంది. ఆ సంచికను చూసి, అదే సమయంలో (సెప్టెంబరు 17న) డికెన్స్ నాకు రాసిన లేఖతో పోల్చి చూస్తే, అటువంటి విషయాలను నమ్మడానికి ఆయన ఎంత సిద్ధంగా ఉండేవారో పాఠకులకు అర్థమవుతుంది. ఆ దెయ్యం కథ ప్రచురితమైన వెంటనే, ఆ దెయ్యాలను చూసిన చిత్రకారుడు (పోర్ట్రెయిట్ పెయింటర్) ముందుకు వచ్చాడు! ఆయన స్వయంగా రాసిన కథ, ఇప్పటివరకు వచ్చిన కథలన్నింటిలోకెల్లా అత్యంత అసాధారణమైనది; ఇది నా వెర్షన్ కంటే, లేదా బుల్వర్ రాసిన దానికంటే ఎంతో గొప్పది—స్కాట్ రచనలు జేమ్స్ రచనల కంటే ఎంత ఉన్నతమైనవో, ఇది కూడా అంతటి ఉన్నతమైనది. దీనికి సంబంధించిన ప్రతి అంశం ఆశ్చర్యకరంగా ఉంది; ఒక విచిత్రం ఏమిటంటే—ఈ చిత్రకారుడు ఈ కథను వచ్చే క్రిస్మస్ కోసం వేరొక చోట రాయడానికి అంగీకరించాడు. ‘ఆల్ ది ఇయర్ రౌండ్’ (All the Year Round) పత్రికలో తన కథ ముందే వచ్చేసరికి, తన ముద్రణాలయంలో (ప్రింటర్ వద్ద) ఎవరూ నమ్మకద్రోహం చేశారని ఆయన సహజంగానే భావించాడు. ఆయన ఇలా అన్నాడు: “ముఖ్యంగా, సెప్టెంబర్ 13 అనే తేదీ వారికి ఎలా తెలిసింది? ఎందుకంటే, నేను ఆ తేదీని రాసే వరకు ఎవరికీ చెప్పలేదు కదా!” నిజానికి, నా కథలో ఎటువంటి తేదీ లేదు; కానీ ప్రూఫ్ కాపీని పరిశీలిస్తున్నప్పుడు, ఒక తేదీ ఉంటే బాగుంటుందని అనిపించి, నేను (సి. డి.) తెలియకుండానే ఆ ప్రూఫ్ అంచున సరిగ్గా అదే తేదీని రాసేశాను! పాఠకులకు ‘డాన్‌కాస్టర్ రేస్’ కథ గుర్తుండే ఉంటుంది; అటువంటి మరికొన్ని ఉదాహరణలతో పాటు, ఈ కలను కూడా చేర్చుకోవచ్చు. “ఇది నేరుగా నాకు ఎదురైన ఒక విచిత్రమైన ఉదంతం” (మే 30, 1863). “గత వారం గురువారం రాత్రి, నేను ఇక్కడ ఆఫీసులో ఉన్నప్పుడు, ఎర్రటి శాలువా కప్పుకున్న ఒక మహిళ నా వైపు వీపు తిప్పి నిలబడి ఉండటం కలగన్నాను (ఆమె ‘ఇ.’ అని నేను భావించాను). ఆమె వెనక్కి తిరిగేసరికి, ఆమె నాకు తెలియని వ్యక్తి అని తెలిసింది. అప్పుడు ఆమె, ‘నేను మిస్ నేపియర్’ అని చెప్పింది. మరుసటి రోజు ఉదయం దుస్తులు ధరిస్తున్నంత సేపు, ‘ఏమీ లేని విషయానికి ఇంత స్పష్టమైన కల రావడం ఎంత విచిత్రం! అసలు మిస్ నేపియర్ ఎవరు? నేను ఎప్పుడూ ఈ పేరు వినలేదే!’ అని ఆలోచిస్తూనే ఉన్నాను. అదే శుక్రవారం రాత్రి, నేను ఒక కార్యక్రమం (రీడింగ్) నిర్వహించాను. ఆ కార్యక్రమం ముగిసిన తర్వాత, మేరీ బాయిల్ మరియు ఆమె సోదరుడు నా విశ్రాంతి గదిలోకి వచ్చారు. వారితో పాటు ఆ ఎర్రటి శాలువా కప్పుకున్న మహిళ కూడా ఉంది—ఆమెను వారు ‘మిస్ నేపియర్’ అని పరిచయం చేశారు!” ఇవన్నీ జరిగిన పరిస్థితులు, యథాతథంగా చెప్పబడ్డాయి.

మరొక రకమైన కల కూడా ఆయన జీవితంలో చోటుచేసుకుంది. దీనికి ఎటువంటి మూఢనమ్మకాలతో సంబంధం లేదు; కేవలం ఒక సున్నితమైన జ్ఞాపకం పట్ల ఆయనకున్న గాఢమైన అనురాగం, భక్తి మాత్రమే దీనికి మూలం. జీవితాంతం, అప్పుడప్పుడు విరామాలు వచ్చినప్పటికీ, ఈ జ్ఞాపకం ఆయనతోనే ఉండిపోయింది. ఆయన మేల్కొని ఉన్న వేళల్లో కూడా ఈ స్మృతి ఎప్పుడూ పూర్తిగా మరుగున పడలేదు; అప్పుడప్పుడు అది దూరమైనా, మళ్ళీ తప్పక తిరిగి వచ్చేది. ఇది ఆయన జీవితాన్ని శాసించే ఒక బలమైన అనుభూతిగా నిలిచిపోయింది. తన మరదలు—ఆయన యవ్వన కాలపు స్నేహితురాలు, నైతిక పరిపూర్ణతకు ఆయన ఆదర్శంగా భావించిన వ్యక్తి—మరణించిన ఆరవ వార్షికోత్సవం నాడు ఆయన ఏ మాటలైతే అన్నారో, సరిగ్గా అవే మాటలను మరో ఇరవై ఆరు ఏళ్ల తర్వాత కూడా ఆయన అంతే నిజాయితీతో చెప్పగలిగేవారు. ఆయన మరణించడానికి ముందు ఏడాది కూడా, ఈ జ్ఞాపకం ఆయనపై ఎంతగానో ప్రభావం చూపింది. “ఆమె ఎప్పుడూ నా ఆలోచనల్లోనే ఉంటుంది. ముఖ్యంగా నేను ఏదైనా విజయాన్ని సాధించినప్పుడు, గొప్ప పురోగతిని పొందినప్పుడు, ఆమె జ్ఞాపకం నా ఉనికిలో ఒక అంతర్భాగంగా మారిపోతుంది; నా గుండె చప్పుడు ఎంతలా నా ఉనికితో విడదీయలేనంతగా ముడిపడి ఉందో, ఆమె జ్ఞాపకం కూడా నా ఉనికితో అంతగా పెనవేసుకుపోయింది.” జీవితంలోని కష్టకాలంలో, ఆయనలోని అత్యుత్తమ గుణాలకు ఈ జ్ఞాపకమే ఒక రక్షణ కవచంగా నిలిచింది; ఆయన వ్యక్తిత్వంలోని అత్యంత గొప్ప అంశమే, ఆయన ఉనికికి మూలాధారంగా మారింది. విజయం స్వయంగా ఇవ్వలేని ఒక ప్రత్యేకతను ఇది ఆయనకు అందించింది; అంతేకాదు, మంచి పేరు లేనివి లేదా అపవిత్రమైనవి ఏవీ కూడా, ఈ జ్ఞాపకంతో కలిసి ఎక్కువ కాలం నిలవలేవు. ఆయన విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న ‘అబ్బే’ (వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ అబ్బే)లోని వేదికపై నుండి చెప్పబడిన మాటల కంటే మించి, నేను ఇంకేం చెప్పగలను?

“మనం ఎవరి కోసం శోకిస్తున్నామో, ఆయన మానవాళికి మిత్రుడు, నిజమైన అర్థంలో ఒక మానవతావాది; యువతకు స్నేహితుడు, పేదలకు ఆప్తమిత్రుడు, నీచమైన ప్రవర్తనలకు మరియు అణచివేతకు కఠిన శత్రువు. ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని పూర్తిగా చిత్రించడానికి నేను ప్రయత్నించను. మేధావులు మనం ఊహించుకునే దానికంటే భిన్నంగా ఉంటారు. వారికి లభించే ఆనందం…”

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -29-10-26-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Tagged , , , | Leave a comment