మన మరుపు వెనక మన వెండి తెర మహానుభావులు -35

·         మనమరుపు వెనక మన వెండి తెర మహానుభావులు -35

·         35-ముక్కు బులాకీతో చలాకీగా నటించే సురభి బాలసరస్వతి-2

·         1951లో వచ్చిన జ్ఞానాంబిక వారి మంత్రదండం సినిమాలో బాలసరస్వతి గిరిజగా నటించారు .అక్కినేని శ్రీరంజని శివరావు వగైర ఇతర  తారాగణం .ఈమె గిరిజ పాత్రపైఒక పాట ఉంది –‘’తలుపులు తలుపులు పరుగిడవా హాయ్ వలపులు పెనగోనవా హాయ్ –జిలిబిలి పలుకుల కలకల చెలగే

·         పులుగులు కనుగొన పులకలు కలుగవా హాయ్ –జలజల కురిసే కలికి వెన్నెలల తళుకులకలువకు కులుక విదేలా ‘’—దీనికి తాపీ వారు రచన ,నాళ౦ నాగేశ్వరరావు సంగీతం కూర్చారు .బాగ్రౌండ్ మ్యూజిక్ ఎస్ రాజేశ్వరరావు .1951లో ఆశ్వినివారి శ్రీధర్ డైరెక్షన్ లో వచ్చిన మాయలమారి లో అంజలి నాగేశ్వరరావు గార్లతో పాటు బాలసరస్వతి ‘’కురంజి ‘’గా నటించారు . ఈమెకూ ప్రతాప్ గా వేసిన నాగేశ్వరరావు కు ఒకపాట ఉంది .కురంజి –‘’మియాం మియం హి –హువాహువా –జమ్బాలో బాలో మియాం –ప్రతాప్ –మియాం మియాం కురంజి –సంబాలో గేర్రయ్యయ్యో –ప్రతాప్ –హువాహువాహువా ,కురంజి –హిహిప్పేప్పే హియుకేన్ కేరేఫైహి –ఇద్దరూకలిసి –టికోటికో హుం ఫక్-కుంగల కూడియో హే’’ దీని అర్ధం ఏమిటో మనకు బుర్ర బద్దలు కొట్టు కున్నా అర్ధం కాదు .చివరికి కురంజి –బాగ్గెం కలిగే సెయ్యి ,-బంగారం సిలికే సెయ్యి –పాడిపంటలగల సెయ్యి –ఫలవంతమైనదీ ఈసేయ్యి –అంటూ ‘’నామాట నమ్మ వె కొమ్మా –పెళ్లి రేకలే పెల్లుగ ఉండాయ్-పోల్లుగాదులే తల్లీ –మూతిని మీసం ఉన్న వొళ్ళు –నీకు ముగ్గురు మొగుల్లె తల్లీ ‘’అని బహుశా సోదే చెప్పివుంటుంది . ఒక జిప్సీ డాన్స్ లో కూడా కురంజి గా బాలసరస్వతి నటించారు –ఝాలకిల బోలె షికోరిబోలె జోజో ఖోలే అంటే మిగిలిన జిప్సీలు –లకిబికి బొమికిలియా –రఖి రఖి రోమికిలియా – అని పదం కలిపితే కురంజి –రాఖిలా షోకిలా ,-జనుక బులన మీలానా జాను బొలన ‘’అంటూ సాగే తమాషా గీతం .మొదటిపాట ఆదినారాయణరావు రాస్తే రెండో దాన్ని తాపీ రాశారు .సినీ సంగీతం ఆదినారాయణరావు కూర్చారు .

·            1951లో వచ్చిన స్వాతి వారి రూపవతి సినిమాలో బాలసరస్వతి హీరోయిన్ రూపవతిగా నటించారు నారాయణరావు ,శివరావు ,జిఎన్ స్వామి మగపాత్రలు .బాలసరస్వతిపై ఒకపాట-‘’నాడిచూడ గలరా –మందులేవి దాచినా-సెలవిండి దయయుంచి –భలేభలే వైద్యులే దండము ఆడెను దాసోహం –మీ చేతిమాత్రా వైకుంఠ యాత్రా ‘’ఇందులో చివరిమాట లోకం లో పాతుకుపోయినమాట .రూపకు కుమార్ కు యుగళగీతం –‘’రూప –కలవరమాయే నా మదిలోనా ఇదేమిటీ వేళా-ఆనందమాయే హేతువేమో మరి హేతువేమో –అంటే కుమార్-విధియే వెర్రి గాలి ఎన్నో అలలై వీచీ వీచీ –కలదోసేగానా మనజీవితాలూ మేలాయే నీ వేళా’’అంటాడు .మరో యుగళం లో రూప –తెలుసుకోవోయి తెలుసుకోవోయి నేదాచినదీ తాయమేమో –అంటే కుమార్ –దాచినదీ తాయమేమో తెలుసునే రాణీ ‘’అని సాగుతుంది .రూపకు ఒక విషాదగీతం కూడా ఉంది –‘’నీకు నే దిక్కనుకొంటి నాడు తారుమారాయేనా బతుకు తీరు –దిక్కుమాలితి నేడు రావమ్మ తోడూ –ఎన్నెన్నో ఆశలు అడుగంటేనే కంటి నీరే ఆ పై మిగిలినదీ ‘’.రూపవతికి మరో భక్తిపాట –‘’ప్రభో నీ చల్లని చూపుల స్వాతి వానయే ప్రవిమలానందదాయీ –కనవా వినవా రావిదేల కోపమా నిన్నే ఎంతోనమ్మినానే నీకిది న్యాయమా ‘’ మరో డ్యూయెట్ కూడా రూపా కుమార్ కు ఉంటుంది .రూపకు –కన్నారచూచి  దీవించికరుణించ రాలేనేవా ప్రభూ –కనుదోయి నాకేల దీనముగా ఈ బ్రతుకెల “’ అనే విషాదగీతం ,మరో గీతం లో ఇద్దరూ –కానలేవా స్త్రీధనమోయి ,,శీలమోయీ పావనమోయీ –రావోయి స్వర్గంమోయి కాదా సతి లీలా ఇలా అనిరూప అంటే –సత్యశీలా నువ్వేనే ధన్యజీవీ నేనేనీ –స్వర్గామేదే లేదే ఇదే లేవే నిజంగా ‘’  అంటూ ఆనందంగా పాడి సుఖాంతం చేస్తారు అక్కినేని బాలసరస్వతి నాయకా నాయికలుగా .

·          .రచన శ్రీ శర్మ సంగీతం సుబ్బరాయన్ .గానం పిఠాపురం ,జిక్కి ,రావు బాలసరస్వతి .దర్శకత్వం కే ప్రభాకర్ .అంటే ఈసినిమాలో బాలసరస్వతి నవరసాలు పోషించిందని అర్ధమౌతోంది హీరోయిన్ గా తన సత్తా నిరూపించారు .1954 పక్షిరజావారి అగ్గిరాముడు సినిమాలో రామారావు భానుమతి లతో పాటు జానకి పాత్రలో బాలసరస్వతి నటించారు .ఇదే ఏడాది గోకుల్ ఆర్ట్ పిక్చర్స్ తాతినేని ప్రకాశరావు డైరెక్షన్ లో నాగేశ్వరరావు జమున మొదలైన వారు నటించిన నిరుపేదలు సినిమాలో బాలసరస్వతి నటించారు .అలాగే జనతావారి పరివర్తన లో సావిత్రి ,రామారావు లతో కాసులు పాత్ర పోషించారు .ఇందులో ఒకపాట-ఇంతచల్లనివేళ విన్తపిలుపులివేల –ఇంతమోహమిదేలా ‘’ఆమెపై చిత్రించారు మాటలు అనిశెట్టి ,పాటలు పినిశెట్టి మ్యూజిక్ చలపతిరావు డైరెక్షన్ తాతినేని ప్రకాశరావు గార్లు .అలాగే అంజలి వారి అనార్కలి లో అనార్ సఖి గుల్నార్ గా బాలసరస్వతి నటించారు ఈమెపై –‘’కులాసాల సరసాల కురిపింతురా .-ఖుషీగా విలాసాల మురిపింతురా – హమేషా తమాషాల అలరింతురా ‘’పాటచిత్రించారు .ప్రేమ జగానా వియోగానికేనా ప్రేమగాధ విషాదాన్తమేనా-బ్రతికించు శ్రహరాజదసూ ఐ ఖుదా –నీకో సలామో ఖుదా ఖుదాఖుదా’’ చాలా అర్ధవంతమైన డీ అనార్కలిని కాపడేది ఈ పాట.సముద్రాల సాహిత్యం ఆదినారాయణరావు సంగీతం వేదాంతం రాఘవయ్య గార్ల దర్శకత్వం లో ఈ సినిమా ఒక క్లాసిక్ అయింది .

·           1955లో పి.పుల్లయ్యగారి డైరెక్షన్ లో శాంతకుమారి ,నాగేశ్వరరావు జగ్గయ్యలతో పాటు జగ్గయ్య లతోపాటు జగ్గయ్య రప్ర్మికురాలు వాంప్ నీల వేణి గా బాలసరస్వతి గొప్పగా నటించారు .నీలవేణి పాడిన ‘’ఏడవనీ ఏడ్చే వాళ్లను ఏడవనీ నవ్వే వాళ్ళ అదృష్టమేమని –నాలుగు ఘడియల నరజీవితమూ –నవ్వండి నవ్వే వాళ్ళతో నవ్వండి –నవ్వుల తోటగా చేయండి ‘’పాట సూపర్ హిట్ అయి చాలాకాలం మోతమోగించింది .అలాగే ‘’సిగ్గేస్తాదోయ్ బావ  సిగ్గేస్తాదోయ్ –మొగ్గలేను ఒగ్గలేను మొగమెత్తీ చూడలేను –పచ్చికా బయలులోన మచ్చికగా మనముంటే –సిగ్గులేని చందమామ చాటు నుండీ చూస్తాడు ‘’పాటకూడా హిట్ సాంగే .వీటి అభినయం గురంచి వేరే చెప్పాలా ?ఆత్రేయ రచనకు పరాకాష్ట .

·           కాంతారావు సీస్ ఆర్ జానకి వగైరా నటించి  విఠాలాచార్య దర్శకత్వం లో వచ్చిన కన్యాదానం సినిమాలో బాలసరస్వతి గిరిజ గా నటించారు .మాటలుపాటలు శ్రీశ్రీ

·          సశేషం

·         మీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-1-22-ఉయ్యూరు .

·              

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనక మన వెండి తెర మహానుభావులు -35

·         మనమరుపు వెనక మన వెండి తెర మహానుభావులు -35

·         35-ముక్కు బులాకీతో చలాకీగా నటించే సురభి బాలసరస్వతి -1

సురభి బాలసరస్వతి తెలుగు చలనచిత్ర హాస్యనటి. ఈమె హాస్యపాత్రలతో పాటు కొన్ని చిత్రాలలో నాయికగా, ప్రతినాయికగా కూడా నటించారు. సురభి బాలసరస్వతి1931,జూలై 3న ఏలూరులో జన్మించారు .

  1947లో వచ్చిన పల్నాటి యుద్ధం సినిమాలో మొదటిసారిగా నటించారు .ఆ ఏడాదే వచ్చిన ఛత్రపతి వారి రాధిక లో మరో బాలసరస్వతి కథానాయకి గా ఈమె ఉపనాయకిగా  నటించారు.దీనికి మ్యూజిక్ సాలూరు హనుమంతరావు అందించగా డైరక్షన్ విపిటి  సకే చేశారు ..స్వతంత్ర వారి ద్రోహి చిత్రంలో నర్సుగా నటించారు .వరలక్ష్మి లక్ష్మీరాజ్యం ,శివరావు వగైరా నటించగా మ్యూజిక్ పెండ్యాల ,ఇందులో కామ్పౌండర్, నర్స్ యుగళగీతం ఉంది .’’చక్కర కొట్టుకు వచ్చావా –బలే టక్కరి దానివే చినదాకా’’ అని శివరావు  అంటే –నర్స్ –‘’టమారి మాటల పిలగాడా –నీ దిమాకు చూపకు నా మీద ‘’పాటకాంపౌ౦డర్ శివరావు నర్సు బాలసరస్వతిపై చిత్రీకరించారు .1949లో వచ్చిన ఆక్కినేని,అంజలి నటించి ,ఘంటసాల సంగీతం కూర్చి మీర్జాపురం రాజా డైరెక్ట్ చేసిన కీలుగుఱ్ఱం లో నటించారు .అదే సంవత్సరం భరణీ వారి లైలా మజ్ను లో భానుమతి ,నాగేశ్వరరావు లతోపాటు సురభి బాలసరస్వతి’’ జోరా’’ పాత్ర పోషించారు .ఇందులో బాలసరస్వతి ఒకపాట –‘’అనగా అనగా ఒకఖాను –ఆ ఖానుకో జనానా –ఆ జనానాలో తొంభై తొమ్మిది మంది బేగాలూ రాగాలు –హమేషా గానా పీనా బజానా –అయినా సరదాతీరని –సర్దార్ మరో నిఖాకు తయార్ –అందని ఆకాశం లో ఒక చందమామ కావాలి –కనమంటే కళ్ళున్న కబోది –వినమంటే చెవిటి –కళ్ళూ మనసూ గల ఏ పిల్లదీ –  రమ్మంటున్నదీ ఆ తిమ్మన్ననీ –అమావాస్య అర్ధరాత్రి మస్తుమస్తుగా ముస్తాబై –కొమ్మో బొమ్మో తెలియని చీకట్లో –ఓచిన్నదాన్ని చూసి చేయి సాచి –ముసుగు తీసి చూశాడు –అంతకంటే చక్కందాఇంతుల మేల్బంతి –మెల్లకన్నూ సొట్టమూతీ-పిల్లను చూశాడు –గుభేల్ గుభేల్ మని గుండెల్లో –సైతాన్ సైతాన్ అంటూ ఖాన్ ఒకటే దౌడు ‘’దీని దర్శకత్వం భానుమతి భర్త రామ కృష్ణ. సంగీతం సుబ్బరామన్ .రచన సీనియర్ సముద్రాల .బాలసరస్వతి చలాకీ తనానికి మచ్చు గా ఉంటుంది ఈ పాట.

  నాగయ్య రామారావు రేలంగి కృష్ణవేణి హేమలత వగైరా నటించి ,ప్రసాద్ డైరెక్షన్ లో సముద్రాలరచన ,ఘంటసాల సంగీతం కూర్చిన ‘’మనదేశం ‘’సినిమాలో శోభగా వేసిన కృష్ణవేణి స్నేహితురాలు గా బాలసరస్వతి నటించారు .బిఎ సుబ్బారావు డైరెక్షన్ లో శోభనాచాలావారి పల్లెటూరిపిల్ల సినిమాలో అంజలి ,నాగేశ్వరరావు లతోపాటు ‘’కంప ‘ పాత్ర పోషించారు .శివరావు దర్శకత్వం లో పరమానందయ్య శిష్యులు లో నటించారు. దీనికి ఓగిరాల సుసర్ల  సంగీతం.తాపీధర్మారావుగారు  రచన .   

  1950లో వచ్చిన సాధనావారి సంసారం లో రామారావు నాగేశ్వరరావు ,లక్ష్మీరాజ్యం సూర్యకాంతం లతో పాటు కామాక్షిగా నటించారు.రేలంగి తాతారాం ఈమె కామాక్షి.ఇద్దరికి –‘’ నా మాట వినవె రవ్వంత మోమాటమెందుకే ఇంత –ఏ నాటికైనా నీ వాడనే –అని అతడు అంటే ‘’చాలు చాలులే సరసాలు –చనువిచ్చితిననికాబోలు –చాటుకు రమ్మని ఒంటిపాటునా –ఇవా మంతనాలు –నీకు నాకు జోడు –ఈ అద్దం లో చూడు ‘’అనే సరదాగీతం లో ఇద్దరూ గొప్పగా నటించారు .ఘంటసాల బలరామయ్య గారి దర్శకత్వం లో 1950లో వచ్చిన ప్రతిభావారి శ్రీ లక్ష్మమ్మకథ సినిమాలో అంజలి నాగేశ్వరరావు లు హీరో హీరోయిన్ లు గా నటిస్తే బాలసరస్వతి ‘’చిట్టి ‘’పాత్ర నటించారు .రంగడు గా నటించిన శివరావు తో చిట్టిగా నటించిన బాలసరస్వతి లకు ఒక సరదా పాట ఉంది –‘’చీటికి మాటికి చిట్టేమ్మంటావ్-పెదరాయు డుంటడు చిన రాయు డుంటడు –కరణాలుంటరు కాపులుంటరు –చీపురు దెబ్బలు తింటవురో-అయ్యా పిల్లోడా మా అయ్యోస్తే మరి తంటారో’’అని  చిట్టి అంటే రంగడు –‘’అబ్బో అబ్బో అలాగునైతే –అంతకు తగిన బొంతను నేను –అయ్యకు దయ్యం వదిలిస్తాను పట్టుకు భరతం పట్టిస్తాను –అమ్మీ చిట్టమ్మీ-మీ అయ్యకు భరతం పడతానే ‘’పాట సూపర్ డూపర్ హిట్ అయింది సినిమా ఫ్లాప్ అయినా . వీళ్లిద్దరిమీదా మరోపాటకూడా ఉంది – ‘’రాకరాక నీ వోచ్చావోయ్ నా కేటి సరుకులు తెచ్చావోయ్ –‘’అని ఆమె అంటే –అతడు –‘’సీరరెడతా సారేడతా-సెవిలోకి పోగేడతా –కాసుల పెరేడతా ,బేసరి కొని బెడతా ‘’-సిట్టి పొట్ట౦టావు-మిట్టిపడిపోతావు –గట్టి సరుకేమున్దోయ్ గడసరి బావా ‘’అంటే అతడు ‘’నా జిలిబిలి పలుకుల చిలకా –నా తలపుల వలపుల గిలకా –నా అత్తరి బిత్తరి ఇత్తడి పిత్తడిబంగారు బొమ్మా ‘’ అంటూ సాగే పాడే పాటలోకూడా ఇద్దరూ ఒకర్నిమించి ఒకరు నటిస్తారు .పాటలు మాటలు –బలిజే పల్లి ,గోపాలరాయ వర్మ ద్వయం .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -23-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు మరుగు న వెండి తెరమహానుభావులు -34

మన మరుపు మరుగు న వెండి తెరమహానుభావులు -34

34- స్త్రీ పాత్రలలో రాణించిన రంగస్థల ప్రసూన – వడ్లమాని విశ్వనాధం

వడ్లమాని విశ్వనాథం నాటకాలలో స్త్రీ పాత్రలను ధరించి బళ్లారి రాఘవ వంటి వారి మెప్పును పొందినవారు

. జీవిత విశేషాలు
ఇతడు 1912లో తూర్పు గోదావరి జిల్లా, అంబాజీపేట మండలం, నందంపూడి అగ్రహారంలో వెంకటశాస్త్రి, మహాలక్ష్మమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. బాల్యంలో ఆరవ ఏటనే విజయనగరం మహారాజావారి సంగీత పాఠశాలలో ఆదిభట్ల నారాయణదాసు, ద్వారం వెంకటస్వామినాయుడుగారల శిక్షణలో 1918 వరకు సంగీతం అభ్యసించారు

నాటకరంగ
1918 వ సంవత్సరంలో వింజమూరి వెంకటలక్షీనరసింహారావుగారి ద్వారా పెద్దాపురం విద్యా వినోదినీ సభలో ప్రవేశించారు. చావలి లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రి, కేశవరపు కామరాజు, కోఠీ శేషగిరిరావు మొదలైన ప్రముఖుల ఆదరణతో “హరిశ్చంద్ర” నాటకంలో లోహితుని పాత్ర ధరించడంతో ఆంధ్ర నాటకరంగంలో ప్రవేశించారు. ఆ నాటకంలో హరిశ్చంద్ర పాత్రను వింజమూరి లక్ష్మీనరసింహారావు, చంద్రమతి పాత్రను మద్దూరి కోదండరామదీక్షితులు నటించారు. ఉద్దండులు ప్రదర్శించే ఆ నాటకంతో లోహితుని పాత్రలో విశ్వనాథం అడుగడుగునా అద్భుతమైన నటనను ప్రదర్శించడంతో నాటక ప్రదర్శనానికే ఒక నూతన కాంతి ఏర్పడేది. కాలకౌశికునకు చంద్రమతిని విక్రయించి, తాను వీరబాహునకు అమ్ముడుపోయి ఇరువురూ వియోగంతో దుఃఖించేటప్పడు ఇతడు లోహితుడుగా చూపించిన సాత్వికాభినయం పేక్షకులను దుఃఖసాగరంలో ముంచివేసేది. కొంతకాలానికి విద్యా వినోదినీ సభ కార్యక్రమాలు మూలపడడంతో కాకినాడ లోని యంగ్ మెన్స్ హాపీ క్లబ్ వారు ఇతడిని తీసుకువెళ్ళారు. ప్రప్రథమంగా ‘కృష్ణలీల’లో చిన్న కృష్ణుని పాత్రను, ప్రహ్లాద పాత్రను, ధ్రువ, మార్కండేయ, లవుడు, రఘురాముడు మొదలైన ముఖ్య బాలపాత్రలను అద్భుతంగా నటించి బాలనటుడిగా ఒక స్థానాన్ని సంపాదించారు. 1926 నాటికి ప్రమీలార్జునీయంలో ప్రమీల, ‘చింతామణి’లో చింతామణి, జవ్హరీబాయి, సావిత్రి, మోహిని మొదలైన ముఖ్య స్త్రీ పాత్రలను పోషించారు. బాలకృష్ణుడు మొదలు భక్తరామదాసు వరకు, చిత్ర మొదలు చింతామణి వరకు, దేవదేవి మొదలు విప్రనారాయణ వరకు సమస్త ముఖ్య స్త్రీ, పురుష పాత్రలను ఇతడు ధరించారు.

ముఖ్యంగా ఇతడు నటించిన “ప్రమీల”, “రోషనార”, “చింతామణి” నాటక ప్రదర్శనాలతో వచ్చిన డబ్బుతో కాకినాడలో ది యంగ్ మెన్స్ పాలెస్ థియేటర్ కట్టడమనేది చర్చిత ప్రసిద్ధమైన విషయం. ఆ గౌరవం ఇతడికే దక్కింది.

ఇతడు స్త్రీ పాత్రలేకాక, రామదాసు లో “రామదాసు”, విప్రనారాయణలో “విప్రనారాయణ” మొదలైన పురుష పాత్రలను అద్భుతంగా అభినయించి మెప్పించాడు.

1930 లో “యంగ్‌మెన్స్ యూనియన్” పేరుతో స్వంత కంపెనీ స్థాపించి 1932 వరకు నడిపి, ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి, ఎ.వి.సుబ్బారావు, రేలంగి మొదలయిన బాల్యమిత్రులతో ఆనేక నాటకాలను ప్రదర్శించారు. ఆ తరువాత 1935 వరకు పారుపల్లి సుబ్బారావుగారి కంపెనీలో బలిజేపల్లి వారితో హీరోయిన్‌గా ఎన్నో నాటకాలు ఆడారు. సి.ఎస్.ఆర్. ఆంజనేయులు ఈయన సహకారంతో స్వంత కంపెనీ స్థాపించి “తుకారాం”, “పతితపావన”, “చింతామణి”, “రాధాకృష్ణ” వగైరా నాటకాలు ప్రదర్శించారు. దురదృష్టవశాత్తు 1937 లో తీవ్ర విషజ్వరానికి లోనై ఆరోగ్యం చెడిపోయి, రంగస్థలం నుంచి నిష్క్రమించారు

సినిమారంగం
ఆ తర్వాత ఆర్థిక పరిస్థితులు తారుమారు కావడం వల్ల సినిమా రంగంలో ప్రవేశించారు. పి.పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో వచ్చిన శ్రీవేంకటేశ్వర మహత్యం (1939) నుండి శ్రీవెంకటేశ్వర మహత్యం (1960) వరకు, నాటి శివరావు నటించిన పరమానందయ్య శిష్యులకథ(1950) నుండి పరమానందయ్య శిష్యులకథ(1966) వరకు అనేక చిత్రాలలో బహువిధమైన పాత్రలను ధరించారు.

ఇతడు నటించిన సినిమాల జాబితా:

  1. శ్రీ వెంకటేశ్వర మహత్యం (1939)
  2. పరమానందయ్య శిష్యులు (1950)
  3. సంతోషం (1955)
  4. శ్రీ వెంకటేశ్వర మహత్యం (1960)
  5. నవగ్రహ పూజామహిమ (1964)
  6. పరమానందయ్య శిష్యుల కథ (1966 సినిమా) (1966)
  7. తల్లి ప్రేమ (1968)
  8. రాజకోట రహస్యం (1971)
  9. మల్లమ్మ కథ (1973)

సన్మానాలు
తెలుగుదేశంలో ఉన్న పెద్ద నటులందరితోను నటించి, లెక్కలేనన్ని బంగారు పతకాలు, రజితపాత్రలు అందుకున్నారు. మైసూర్ మహారాజా, హైదరాబాదు రాజా కృష్ణప్రసాద్, జయపూర్ మహారాజా వంటి కళాపోషకులతో సత్కరింపబడ్డారు.

బిరుదులు
·

ఆంధ్ర రంగస్థల నక్షత్రం

బాలనట భానుడు

· రంగస్థల ప్రసూన

· భావ చింతామణి

· నటశిఖామణి

· ద్వారంవెంకటస్వామి నాయుడు గార్ల శిక్షణలో 1918 వరకు సంగీతం అభ్యసించారు. అదేసంవత్సంలో వింజమూరివెంకట లక్ష్మినరసింహా రావుగారి ద్వారా, పెద్దాపురం విద్యావినోదిని నాటకసంస్ధలొ ప్రవేసించారు. చావలిలక్ష్శినారాయణశాస్త్రి, కేశవరావుకామరాజు, కోఠీశేషగిరిరావు వారిసరసన హరిశ్చంద్ర నాటకంలో లోహితుని పాత్రను పోషిస్తూ నాటక రంగంలో ప్రవేశించారు. అనంతరం కాకినాడ లోని యంగ్ మెన్స్ హేపి క్లబ్ లో చేరి చిన్నికృష్ణుడు, ప్రహ్లాద, ధ్రువ, మార్కండేయ, లవుడు మెదలగు బాలపాత్రలు చేయసాగారు. అలా బాలకృష్ణుని మెదలు భక్తరామదాసు వరకు, చిత్ర మెదలుకొని చింతామణి వరకు స్త్రీ పాత్రలతో సమంగా పురుషపాత్రలు ధరిస్తూ వందలాది నాటకాలు నాటి ప్రముఖ నటీ, నటులు అందరి సరసన నటించారు.

అదేకంపెనీలో రేలంగి, ఎస్.పి.లక్ష్మణస్వామి, ఏ.వి.సుబ్బారావు వీరికి మంచి మిత్రులుగా ఉండేవారు. అనంతరం 1935 వరకు పారుపల్లి సుబ్బారావు. బలిజేపల్లి, సి.యస్.ఆర్.గార్లతో పలునాటకాలు ప్రదర్శించారు. 1937 అనారోగ్యంతో నాటకరంగానికి దూరమై కొంతకాలానికి సినిమా రంగంలో ప్రవేసించారు. జానపద-పౌరాణిక చిత్రాలలో దాదాపువీరు మునిగా, బ్రాహ్మణుడుగా, పండితుడిగా ఎన్నో వందలరకాల పాత్రలు వందల సినిమాలలో కనిపిస్తారు అన్ని అతిథి పాత్రలే! అలా ముపై సంవత్సరాలు వెండితెరపై వెలుగొందారు. 1973 మార్చి18 వతేదిన 62వ ఏటమద్రాసు రాయపేటలోని వైద్యశాలలో తుదిశ్వాస వదిలారు.

· ఈయన మొదటి సారిగా విజయావారి పాతాళభైరవిలో నటించినపుడు కొడుకు పుడితే విజయప్రసాద్ అని పేరుపెట్టారు .ఈయనే ఆతర్వాత విజ్జిబాబు పేరుతొ జంధ్యాల మల్లె పందిరి సినిమా హీరోగా నటించారు .ఆతర్వాత చాలా సినిమాలలో నటించారు .

· సశేషం

· మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -21-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు మరుగు న వెండి తెరమహానుభావులు -33

మన మరుపు మరుగు న వెండి తెరమహానుభావులు -33

33-పొట్టను బుజాలపై వేలాడే బొందుల పాంట్ కుక్కి , మెడలో స్టెతస్కోప్ తో నవ్వించే –డా .శివరామ కృష్ణయ్య

సుమారు నలభై ఏళ్లకు పైబడిన విషయం జ్ఞాపకం వస్తోంది .మాపెద్ద క్కయ్యలోపాముద్ర, బావ కృపానిధి గారి ఇంటికి మద్రాస్ వెళ్లాను .వాళ్ళుండేది షినాయ్ నగర్ . అప్పటికి మా మేనల్లుడు మేనకోడళ్ళు చిన్న వాళ్ళు .ఏమీ తోచక ఒక రోజుఉదయం షినాయ్ నగర్ లో సిటి బస్ ఎక్కి తాంబరం లో దిగి అక్కడ లోకల్ ట్రెయిన్ ఎక్కి సరదాగా అది ఎక్కడిదాకా వెడితే అక్కడికి టికెట్ తీశాను .పది నిమిషాలు దాటగానే కుడివైపు ఇళ్ళల్లో ఒక ఇంటి వసారాలో గావంచా కట్టి పైన తువాలు తో ఒక భారీకాయం బాదం ఆకు విస్తళ్ళు కుడుతున్నట్లుగా చూశాను .ఎక్కడిదీ శాల్తీ అని ఆలోచిస్తే ఆయన సినిమాలో హాస్య వేషాలు వేసే డాక్టర్ శివరామ కృష్ణయ్య అని గుర్తుకొచ్చింది .ఇంటికి వచ్చాక ఆ విషయ౦ మా అక్కయ్యకు చెబితే నిజమే ఆయనే అని చెప్పింది .విజయవాడలో ఇంటర్ చదివేటప్పుడు విజయ టాకీస్ దగ్గర సిగరెట్ కాలుస్తూ ఉన్న సి ఎస్ ఆర్ ను చూశాను మళ్ళీ ఇప్పుడు ఈయన్ని చూశాను .అదేదో గర్వంగా ఉండేది .

సుమారు ఏడెనిమిది ఏళ్ల క్రితం బెంగుళూర్ లో ఉండే కవన శర్మ అనే కందుల వరాహ నరసింహ శర్మగారు రచన మాసపత్రికలో ఒక కాలం నడుపుతూ శివరామ కృష్ణయ్యగారు తమ బంధువే అని ఆయన గురించినతన జ్ఞాపకాలు రాస్తే ,నేను ఆయన మెయిల్ అడ్రస్ కు పైన రాసిన మద్రాస్ విషయ౦ రాశాను .వెంటనే ఆయన స్పందించి జవాబిచ్చారు .అప్పటినుంచి మా ఇద్దరిమధ్యా మెయిల్స్ ‘’మొయిళ్ళు’’ లాగా కొంతకాలం నడిచాయి .శర్మగారు ప్రముఖ సైంటిస్ట్ .సైంటిఫిక్ రచనలు, కధలు మహా బాగా రాసేవారు .అవంటే నాకు బాగా ఇష్టం కూడా .ఒకసారి బందరులో కృష్ణా యూని వర్సిటి తెలుగు శాఖకు కు మా సరసభారతి ఆత్మీయులు శ్రీ మైనేని గోపాలకృష్ణ గారు (అమెరికా)విరాళంగా అందజేసిన 20 వేల రూపాయల చెక్ ను వైస్ చాన్సలర్ గారికి అందజేయటానికి మా దంపతులం ,శ్రీ వైబిజి రావు గారు వెళ్లి వేదికపై శ్రీ మండలి బుద్ధప్రసాద్ గారి చేతులమీదుగా వైస్ చాన్సలర్ మైనేని దుర్గా ప్రసాద్ గారికి సరసభారతి ద్వారా అందజేశాను .అప్పుడు లంచ్ బ్రేక్ సమయం లో కవన శర్మగారితో పరిచయమైంది. చాలా సౌమ్యంగా ఆప్యాయంగా మాట్లాడారు .శర్మగారు శ్రీకాకుళం లోని కారా మాస్టారి కదా నిలయంతో గొప్ప అనుబంధమున్నవారు తరచుగా అక్కడికి వెళ్లి వస్తూండేవారు .

శివరామ క్రిష్ణయ్యగారి అసలుపేరు డాక్టర్ కూచిభొట్ల శివరామకృష్ణయ్య (1899 – ) సుప్రసిద్ధ తెలుగు రంగస్థల, సినిమా నటులు.[1]

తెనాలి సమీపంలోని పెదరావూరు గ్రామ వాస్తవ్యులు. వీరు వైద్యవిద్యలో పట్టభద్రులు.

వీరు కొంతకాలం కొంగర సీతారామయ్య గారు స్థాపించిన నాటక సమాజంలోను, రామవిలాస సభ లోను వివిధ పాత్రలు పోషించారు. దుర్యోధనుడు, రామదాసు, కబీరు, చాణక్యుడు, హిరణ్యకశిపుడు, కాశీపతి మొదలైన పాత్రలు ధరించి పేరుపొందారు.

వీరు మొదటగా నటించిన చలనచిత్రం భలే పెళ్ళి (1941). జీవన్ముక్తి (1942) సినిమాలో కథానాయకుడిగా కూడా నటించి మెప్పించారు. తర్వాత కాలంలో వీరు సుమారు 200 సినిమాలలో నటించారు. వీరు స్థూలకాయం కలిగివుండడం మూలంగా ఎక్కువగా హాస్య పాత్రలు ధరించేవారు.

చక్రపాణి సినిమాలో నాగేశ్వరరావు అక్క చాయాదేవి భర్తగా శర్మ భలే చలాకీగా నటించారు .పింగళిగారి మొదటిసినిమా భలేపెళ్లి ,పెళ్లి చేసి చూడు లో రామారావు తండ్రి సివివి పంతులుగా ,తోడు దొంగలు లో డాక్టర్ గా , ,కే ఎస్ ప్రకాశరావు దర్శకత్వం లో వచ్చిన అంతేకావాలి లో ,యోగానంద్ డైరెక్షన్ లో వచ్చిన ఇలవేల్పులో ,పెళ్లినాటి ప్రమాణాలు లో నందాజీగా ,వి మధుసూదనరావు డైరెక్షన్ లో ఆరాధనలో ,దక్షయజ్ఞం లో ,లవకుశలో రేలంగి మామగా ,పరమానందయ్య శిష్యులకధలో విరూపాక్షయ్యగా ,ప్రాణమిత్రులు లో ,బాపు దర్శకత్వం లో సాక్షి లో , కెవిఎస్ కుటుంబరావు డైరెక్షన్ లో రాజనాల కాళేశ్వర రావు అంటే రాజనాల ,విజయనిర్మల నటించి చెళ్ళపిళ్ళ సత్యం అంటే సత్యం సంగీతం కూర్చిన ఒకనారి వంద తుపాకులు అనే 1973లో వచ్చిన సినిమాస్కోప్ చిత్రం లో శివరామ కృష్ణయ్యగారు కొత్వాల్ కోటి లింగం గా నటించారు . గబగాబగా మాట్లాడటం ,నోటిలో పైప్ ,అవతలివాడు చెప్పేది వినకపోవటం వంటి లక్షణాలు ఆయన నటన వలన ఆరోగ్యమైన హాస్యాన్ని కురిపించింది .నిజమైన సినీ డాక్టర్ శివరామకృష్ణయ్య .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు మరుగు న  వెండి తెరమహానుభావులు -32

మన మరుపు మరుగు న  వెండి  తెరమహానుభావులు -32

32-కట్టబొమ్మన డైలాగ్ ఫేం- కెవిఎస్ శర్మ-2

ఎన్‌టీఆర్, జగ్గయ్య, వల్లభజోస్యుల శివరాం, కె.వి.ఎస్,శర్మ మొదలైన వారందరినీ సభ్యులుగా చేర్చుకొని సొంతంగా ‘నవజ్యోతి సమితి’ అనే నాటక సంస్థను స్థాపించి, అనేక నాటకాలలో నటించారు.
ఠాగూర్ రాసిన ‘శాక్రిఫైస్’, రాయప్రోలు రాసిన ‘కొండవీటి పతనం’ నాటకాలలో నటించారు. 

‘‘వీరపాండ్య కట్టబ్రహ్మన్న’’ చిత్రం తమిళంలో 175 రోజులు పైగా ప్రదర్శింపబడింది. తెలుగులోనూ విజయవంతంగా నడిచింది.
ఈ చిత్రాన్ని హిందీలో ‘అమర్ షాహిద్‌గా’ 1960లో రూపొందించారు.

నటులు కె.వి.యస్.శర్మ, శివాజీ గణేషన్‌కి డబ్బింగ్ చెప్పారు

ఎస్సెల్సీ తర్వాత ఎస్‌ఆర్‌ఆర్‌ (అప్పటికి సివిఆర్‌ అని చేరలేదు) కాలేజీలో ఇంటరు (అప్పట్లో ఎఫ్‌ఏ)లో చేరాడు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారు లెక్చరరు. కాలేజీలోనే కెవిఎస్‌ శర్మ (తర్వాతి కాలంలో సినిమా నటుడు)
1950 ప్రాంతంలో విజయవాడలో సుంకర కనకారావు, కొప్పరపు సుబ్బారావు, డి.వి.నరసరాజు, కె.వి.ఎస్‌.శర్మ, నిర్మలమ్మ మొదలైనవారితో కలిసి గురజాడ అప్పారావు కన్యాశుల్కం నాటకాన్ని విజయవంతంగా ప్రదర్శించేవాడు.

ఇతివృత్తాన్ని అనుసరించి కథనంలో ఉత్కంఠతనీ, ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించే అంశాన్నీ అవసరం మేరకు ఆయన జొప్పించేవారు. ‘లక్షాధికారి’లో కెవిఎస్‌ శర్మ పాత్రని విభన్నంగా చూపిస్తూ, గుమ్మడి పాత్రని సస్పెన్స్‌లో ఉంచడం ఓ టెక్నిక్‌. ‘జమీందార్‌’లో ఏయన్నార్‌ పాత్రను చివరివరకు డిటెక్టివ్‌ ఆఫీసర్‌ అని తెలియనివ్వకుండా కథ నడిపించడం మరో తార్కాణం. ‘అంతస్తులు’లో గుమ్మడి పాత్రలోని చీకటి కోణాలు చూపించిన విధానం మరువలేనిదే. ఇవన్నీ మధుసూదనరావు ‘మార్కు’లే

తెలుగులో తొలిసారి దర్శకుడిగా ఆదుర్తి సుబ్బారావు పరిచయమైన చిత్రం -అమర సందేశం. హిందీలో విజయవంతమైన బైజూ బావారా చిత్రానికి రీమేక్‌గా దీన్ని రూపొందించారు. కథానాయకుడు అమరనాథ్. జూ.శ్రీరంజని, పద్మిని, రేలంగి, తుర్లపాటి విజయలక్ష్మి, మాస్టర్ మోహన్, మిక్కిలినేని, కెవిఎస్ శర్మలాంటి ఉద్దండ నటులు.

 సశేషం

మీ –గబ్బిటదుర్గాప్రసాద్ -21-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మరుపు మరుగు న వెండి తెరమహానుభావులు -32

మన మరుపు మరుగు న వెండి తెరమహానుభావులు -32

32-కట్టబొమ్మన డైలాగ్ ఫేం- కెవిఎస్ శర్మ

సాధారణంగా శివాజీ గనేషన్ కు తెలుగు డబ్బింగ్ చెప్పాలంటే జగ్గయ్య కంచు కంఠమే సరైనది చాలాకాలం అనుకున్నాం కారణం ఆ గాంభీర్యం కంచు ఘంట లాంటి స్వరం అంతకు ముందు ఎవ్వరికీ లేదు .మనోహర సినిమాలో ఆయన శివాజీకి చెప్పిన డైలాగ్స్ రికార్డులు గా ప్రతి ఇంటా మారుమోగాయి .ఆయనకు దీటుగా కన్నాంబ డైలాగ్స్ అదిరిపోయాయి .కాని వీరపాండ్య కట్ట బొమ్మన సినిమాలో ఒక విలక్షణమైన అత్యంత ఉద్రేక పూరితమైన అన్ని రసాలను ఒలికించే కాంఠాన్ని తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమాలో విని ఆశ్చర్యపోయాం అవాక్కైయ్యాం .అద్భుతః అనుకొన్నాం ఎవరిదీ స్వరం అని ఆలోచించి కేవీస్ శర్మగారిదని తెలిసి పులకిన్చాం నిండారా అభినందించాం.

స్ఫురద్రూపం కళ్ళల్లోనే అన్ని భావాలు పలికించే నేర్పు విలక్షణమైనమేనరిజం తో కోటేరు తీసినట్లుందడే ముక్కుతో కొద్దిగా వంగినట్లు ఉండే రూపం ,తో ప్రతి డైలాగ్ అత్యంత స్పష్టంగా చెప్పగలిగే నేర్పున్నవారు శర్మగారు .

కె.వి.ఎస్‌.శర్మ రంగస్థల, సినిమా నటుడు. గుంటూరులోని ఎ.సి.కాలేజిలో చదువుకున్నారు. ఇతడు ముక్కామల, ఎన్.టి.ఆర్, జగ్గయ్య, వల్లభజోస్యుల శివరాం మొదలైన వారితో కలిసి నవజ్యోతి సమితి అనే నాటక సంస్థ ద్వారా అనేక నాటకాలను ప్రదర్శించారు[1]. ఎన్.టి.ఆర్ స్థాపించిన నేషనల్ ఆర్ట్ థియేటర్ గ్రూప్ అనే నాటక సంస్థద్వారా “చేసినపాపం” వంటి ఎన్నో నాటకాలలో నటించారు[2].సాంఘిక జానపద పౌరాణికాలలో తనదైన ముద్రతో నటించిన డైలాగ్ కింగ్ శర్మాజీ .

1955లో వచ్చిన పాండురంగ మహాత్మ్యం లో సినీ రంగ ప్రవేశం చేసిన శర్మ ,అదే ఏడాది విడుదలైన దొంగల్లో దొర లో తాతాజీగా ,తర్వాత సువర్ణ సుందరి ,వీరకంకణం లో ముఖ్యపాత్ర ,అన్నాతమ్ముడు ,రాజ నందినిలో సదానందస్వామి గా ,శ్రీకృష్ణమాయ లో బ్రహ్మ దేవుడుగా ,అభిమానం లో చలం తండ్రి పిసినిగొట్టు సింగరాజు లింగారాజుగానటించారు ఇందులో ఆయనకూ చలానికి ఒకపాటలో మహా గొప్పగా నటించారు –‘’మదిని నిను నెరనమ్మితినే మాతా దయగను ధన లక్ష్మీ ఇదే తీరుగా ఖడే రావుగా నిలిచి ఉండవే ధనలక్ష్మీ ‘’పాట విని నవ్వుకొని వారుండరు . 1960లో వచ్చిన దేవా౦త కుడులో భద్రయ్యగా ,పినిశెట్టి డైరెక్షన్ లో నిత్యకళ్యాణం పచ్చతోరణం లో దాదా గా ,మహాకవి కాళిదాసు ,సీతారామకల్యాణం ,ఉషాపరిణయం ,అప్పగింతలు లో రామచంద్రయ్యగా ,గులేబకావళి ,చిట్టితమ్ముడు లో వింత పాత్రలో ,ఈడూ జోడూ లో ఆధ్యాత్మిక గురువు లక్ష్మీ పతిగా ,లక్షాధికారి , శకుంతలలో దుర్వాస మహర్షిగా ,1966లో శ్రీమతి సినిమాలో చివరిసారిగా శర్మ నటించారు .ప్రతిపాత్ర ఆయన చేతిలో పండింది .జీవించారు .ఆయన చెప్పిన ప్రతిడైలాగ్ వన్స్ మోర్ అనిపించేట్లుగా ఉంటుంది .ఇంతటి విలక్షణ విశిష్ట నటుడి గురించి పూర్తీ వివరాలు లభించకపోవటం శోచనీయం .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మనమరుపు వెనక మన వెండి తేర మహానుభావులు -31

మనమరుపు వెనక మన వెండి తేర మహానుభావులు -31

31-తొలి మహిళా చిత్ర నిర్మాత –దాసరికోటిరత్నం

గారంగస్థలంపై మహిళల పాత్రలను పురుషులే పోషించే కాలంలో నాలుగు దశాబ్దాలు నాటక రంగంలో స్త్రీ, పురుష పాత్రలను పోషించిన అసమాన నటీమణి దాసరి కోటిరత్నం. సినీరంగంలో ప్రవేశించి అనేక సినిమాల్లో నటించి చిత్రాలను నిర్మించిన తొలి మహిళా నిర్మాత ఆమె. 1935లో విడుదలైన ‘సతీ అనసూయ’ చిత్రానికి ఆమే నిర్మాత. తెలుగు సినిమా, నాటక రంగాలలో 45 సంవత్సరాల పాటు విశేషక షిచేశారు.
గుంటూరు జిల్లా ప్రత్తిపాడులో కోటిరత్నం 21-12-1910న జన్మించారు. ఆమె తండ్రి రంగస్థల నటుడు కావడంతో చిన్నప్పటినుండే కోటిరత్నానికి నటనలో శిక్షణ ఇచ్చాడు. తొమిదో యేటనే రంగస్థల వేదికపై అడుగుపెట్టి హరిశ్చంద్ర నాటకంలో లోహితస్య, బొబ్బిలి యుద్ధం నాటకంలో చిన్నరంగారావు, లవకుశలో కుశుడు, ప్రహ్లాదలో ప్రహ్లాద మొదలైన పాత్రలు వేసి ప్రేక్షకులను మెప్పించారు. నాటకాలలో నటిస్తూనే రాజనాల వెంకటప్పయ్య శాస్త్రి వద్ద శాస్త్రీయ సంగీతంలో శిక్షణ తీసుకున్నారు. అద్భుత నటనకు మధుర స్వరం తోడవటంతో మంచి నటీమణిగా పేరుతెచ్చుకున్నారు.
దాసరి కోటిరత్నానికి రంగస్థల నటిగా, గాయనిగా ప్రఖ్యాతి పొందిన ఆమె మహిళా నాటక సమాజాన్ని స్థాపించారు. నాటకల్లో స్త్రీ పాత్రలతో పాటు అనేక పురుష పత్రాలు ధరించేవారు. లవకుశ పాత్రలతోనే కాదు గంభీరమైన కంసుడు భీముడు వంటి పురుష పాత్రలను వేసి మెప్పించారు. సావిత్రి నాటకంలో సత్యవంతుడు, సక్కుబాయి నాటకంలో క ష్ణుడు, సతీ అనసూయ, గంగావతరణం మొదలైన నాటకాల్లో నారదుని పాత్ర కూడా పోషించారు.
నక్కబొక్కల పాడులో స్థిరపడి అక్కడ ఆమె స్థాపించిన నాటక సమాజానికి అనతి కాలంలోనే మంచి పేరు వచ్చింది. ఈ సమాజం వేసిన నాటకాలు కొన్ని ఐదు సంవత్సరాల పాటు నిరవధికంగా ప్రదర్శించబడ్డాయి. ఆ తర్వాత మకాం గుంటూరుకు మార్చి అక్కడ నాటక సమాజాన్ని కొనసాగించారు. ఆమె నాటక సమాజంలో పారుపల్లి సుబ్బారావు, తుంగల చలపతిరావు,25మంది మహిళా కళాకారులు ఉండేవారు. ఎన్నో నాటకాలు అభ్యాసం చేసి, ఊరూరా ప్రదర్శించేవారు. కోటి రత్నం నాటక సమాజంలోని వారందరికీ నెలవారీ జీతాలు ఇచ్చేవారు.
1935లో తన నాటక బ ందంతో కలకత్తా వెళ్ళి అక్కడ ఆరోరా ఫిలింస్‌ కంపెనీలో భాగస్వామిగా, బి.వి.రామానందం, తుంగల చలపతిరావులతో కలిసి భారతలక్ష్మి ఫిలింస్‌ అనే సంస్థను నెలకొల్పి, ‘సతీసక్కుబాయి’ చిత్రాన్ని నిర్మించారు. ఇందులో కోటిరత్నం టైటిల్‌ పాత్రలో సక్కుబాయిగా, తుంగల చలపతిరావు క ష్ణుడిగా నటించారు. టైటిల్‌ పాత్ర పోషించిన తొలి మహిళ కూడా ఆమే కావడం గమనార్హం. 1935లో విడుదలైన ఈ సినిమాకు చారుచంద్ర రారయ్ దర్శకత్వం వహించాడు. ఆ తర్వాత ‘సతీ అనసూయ’ అనే మరో చిత్రాన్ని నిర్మించి, అందులోనూ టైటిల్‌ పాత్రలో నటించారు. లంకాదహనం, మోహినీ భస్మాసుర, వరవిక్రయం, పాండురంగ విఠల, వరూధిని, పాదుకా పట్టాభిషేకం, గొల్లభామ, బంగారు భూమి, అగ్నిపరీక్ష, చంద్రవంక మొదలైన సినిమాలలో నటించారు. 

 తండ్రి వద్దే నటన లో శిక్షణ పొంది 9 వ ఏట రంగస్థలం పై కాలుపెట్టి ,పేరుపొంది ,కొద్దికాలం లో  హరిశ్చంద్ర  లోహితాస్యుడు ,బొబ్బిలి యుద్ధం లో చిన రంగారావు ,లవకుశ లో కుశుడు ,భక్త ప్రహ్లాదలో ప్రహ్లాదుడు ,పాత్ర పోషణ చేసి మగవాళ్ళతో దీటుగా నటించి సెబాస్ అనిపించుకొన్నారు .నటిస్తూనే సంగీతం లో శిక్షణ పొందారు .అద్భుత నటనకు మంచి స్వరం తోడవటం తో గొప్ప నటీమణిగా స్థిరపడ్డారు .మహిళలు నాటకాలలో నటించటాన్ని వ్యతిరేకించే కాలం లో తాను నటించటమే కాకుండా ఒక నాటక సమాజం స్థాపించి ,ఊరూరా ప్రదర్శనలిచ్చిన సాహసి కోటి రత్నం .ప్రత్తిపాడు వదిలి తాతగారిఊరు నక్క బొక్కలపాడు చేరి నాటక సమాజం పెట్టిన ఘనత ,గౌరవం ఆమెది  ఈ సమాజంతో ఉషా పరిణయం శశి రేఖా పరిణయం,కృష్ణాలీలలు రామదాసు ,సావిత్రి  నాటకాలు ఆడారు  .తెనాలిలో పుట్టిన తోట రాఘవయ్య ,మల్లాది గోవింద శాస్త్రి ,పారుపల్లి సుబ్బారావు పారుపల్లి సత్యనారాయణ వంటి ఉద్దండ నటులు ఆమె నాటకాలలో పాత్రలు ధరించారు .అయిదేళ్ళు తాతగారి ఊరులోనే ఉండి నాటకాలు ప్రదర్శించి ,తర్వాత గుంటూరు చేరారు .

  కోటిరత్నం ప్రతిభ గుర్తించిన నవలానాటక సమాజం అధినేత  దంటు వెంకట కృష్ణయ్య ఈమెను పురుష వేషం వేయటానికి ఆహ్వానించారు .అప్పటికే ఆ సమాజం లో కన్నాంబ ,బందరు రమాబాయి ,గుంటూరు తిలకం ,శ్రీహరి ,అన్జనీబాయి ,సరస్వతమ్మ మొదలైన గొప్ప నటులున్నారు .వారితో కలిసి నటించే గొప్ప అవకాశం ఆమెకు లభించింది .నారద పాత్ర వేశారు .సతీ అనసూయ ,గంగావతరణం ,నాటకాలలో నారడుడుగా నటింఛి దాదాపు రెండు వందల రజత పతకాలను పొందారు .అవన్నీ మెడలో వేసుకొని పరవశం పొందేవారు .ఆరోజుల్లో కోటిరత్నం నాటకం అంటే చాలు ఎంతెంతో దూరాలనుంచి బళ్ళుకట్టుకొని వచ్చి చూసి మురిసిపోయేవారు ప్రేక్షకజబనం .

  పెరుగుతున్న ఆదరణ కు తగినట్లు మరొక నాటక సమాజం ఏర్పరచి సావిత్రి నాటకం ప్రదర్శించి సత్యవంతునిగా నటించారు .దీనికి కొప్పరపు సుబ్బారావు  దర్శకులు .మద్రాస్ లో రాయల్ టాకీస్ లో ఈ నాటకాన్ని చూసిన కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు పంతులుగారు ఆమెను ప్రత్యేకంగా అభినందించి బంగారు కంకణాలు బహూకరించారు .నైజాం లో నిజాం నవాబుకోటలో ఈ నాటక ప్రదర్శన చూసిన దివాన్ శ్రీ రాజా కృష్ణప్రసాద్ కోటిరత్నంగారికి వెండి గొడ్డలి, వెండి తాడు బహూకరించారు .ప్రదర్శి౦చిన ప్రతిచోటా సన్మానాలు బహుమానాలు పొందారు .

  శ్రీ కృష్ణ తులాభారం నాటకం లో కృష్ణ ,నారద పాత్రలు రెండూఆమే పోషించేవారు సమర్ధంగా ..తన సమాజం లో ప్రముఖనటులు దొమ్మేటి సత్యనారాయణ,  సూర్య నారాయణ లను చేర్చుకొని ‘’రంగూన్ రౌడీ నాటకం ‘’నాలుగేళ్ళు ప్రదర్శించి లెక్కలేని బహుమతులు,సన్మానాలు  పొందారు కోటిరత్నం .,

 ఇంతటి ప్రతిభా వంతమైన నటన ,సమాజ నిర్వహణ ఉన్న కోటి రత్నం గారికి అరుదైన సినిమా చాన్స్ లభించింది .ఈమె సమాజాన్నికలకత్తాలోని భారత లక్ష్మీ సంస్థ ఆహ్వానించి సతీ సక్కుబాయి సినిమాను నిర్మించింది .రామ చంద్రరే దర్శకుడు .కానీ ఈ సినిమాలో కోటిరత్నం సక్కూ బాయిగా ,తుంగల చలపతి రావు కృష్ణుడుగా  నటించటం గొప్ప విశేషం .సక్కు భర్తగా కుంపట్ల సుబ్బారావు ,గయ్యాళి అత్తగా సూరవరపు వెంకటేశ్వర్లు నటించారు .దీనికి రచన చిలకమర్తి లక్ష్మీ నరసింహం పంతులుగారు .1935మే21న సినిమా రిలీజయింది . ఈ సినిమాకోసం కలకత్తాలో నాలుగు నెలలు ఉన్నారు కోటిరత్నం .సినిమా నిర్మాణ మెలకువలన్నీ అవగతం చేసుకొన్న ప్రజ్ఞాశీలి ఆమె .

  ప్రయోగాలు చేయటం లో ముందు ఉండే కోటిరత్నం తన బృందంతో సంప్రదించి లాభాలు సమానం గా పంచుకొందామని తామే సినిమా నిర్మించటానికి పూనుకొన్నారు .స్థానిక మద్దతు కావాలికనుక ఆరోరా ఫిలిం కార్పోరేషన్ వారిని సంప్రదించి ఒప్పించి ఉమ్మడి భాగస్వామ్యంతో ‘’సతీ అనసూయ ‘’సినిమా నిర్మాణం ప్రారంభించారు .ఇలా ఒక తెలుగు మహిళా మొట్ట మొదటి సారిగా సినిమా నిర్మించిన ఘనత ,రికార్డ్ సాధించారు కోటిరత్నం హాట్స్ ఆఫ్ .అనసూయగా కోటిరత్నం టైటిల్ పాత్ర పోషించారు . ఈసినిమా 1935అక్టోబర్ 4 విడుదలై తెలుగు చిత్రరంగ నిర్మాణం లో ఒక నూతన శకం ఆరంభమైంది .ఆతర్వాత కలకత్తా లోనే తయారైన లంక దహనం ,మోహినీ భస్మాసుర ,వరవిక్రయం ,పాండు రంగ విఠల్,వరూధిని సినిమాలలో కోటిరత్నం నటించారు ఆ తర్వాత కొత్త హీరోయిన్లు రావటంతో వీరికి అవకాశాలు తగ్గగా ,తుంగల సూరిబాబు సూరవరపు తదితరులతోకలిసి ‘’సక్కుబాయి ‘’నాటకం ప్రదర్శిస్తూ తాను కృష్ణుడుపాత్ర పోషించారు .తుంగల మరణం తర్వాత సక్కుబాయిగా నటిస్తూ ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు .

  1943లో కోటిరత్నం మళ్ళీ సినిమాలో నటించారు .కన్నాంబ గారు ఈమెను స్వయంగా ఆహ్వానించి తమ పాదుకా పట్టాభిషేకం చిత్రం లో కౌసల్య పాత్ర ఇచ్చి నటి౦పజేశారు .మళ్ళీ నాటకాలకు వెళ్ళాల్సిన పరిస్తిస్థితికలగలేదు .గొల్లభామ చంద్రవంక ,అగ్ని పరిక్ష బంగారుభూమి మొదలైన సినిమాలో వరుసగా పది హీను సంవత్సరాలు నాన్ స్టాప్ గా నటించారు .1958లో కోటిరత్నం అనారోగ్యం పాలై గొంతు దెబ్బతినటం తో సినీ అవకాశాలు తగ్గి ఆదుకొనే వారుకూడా లేక ,దుర్భర జీవితాన్ని గడుపుతూ జీవితం గడిపారు .1960లో తణుకులో ఆంధ్రనాటక పరిషత్ కోటి రత్నంగార్ని ఘనంగా సత్కరించారు .ఈ తృప్తితో రెండేళ్ళ తర్వాత ఆమె 45 ఎల్లా పాటు అవిశ్రాంత నటనతో ఆంద్ర దేశాన్ని ఉర్రూత లూగించిన,పురుష వేషాలు ధరించి మగవారికి దీటుగా నటించి ,నాటక సమాజం నెలకొల్పి ఊరూరా ప్రదర్శనలిచ్చి వేలాది స్వర్ణ రజత పతకాలు సత్కారాలు అందుకొన్న  తోలి మహిళా సినీ నిర్మాత ,’’నటకోటి రత్నం ‘’శ్రీమతి దాసరి కోటి రత్నం 21-12-1972న చిలకలూరి పేటలో 63వ ఏట మరణించారు . .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -20-1-21-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -30 నీకథా శివ బ్రహ్మం భారతీతీర్ధ ,శతావధాని –వెంపటి సదాశివ బ్రహ్మ౦

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -30

30-సినీకథా శివ బ్రహ్మం భారతీతీర్ధ ,శతావధాని –వెంపటి సదాశివ బ్రహ్మ౦

సినీగీత సుమసౌరభం సదాశివ బ్రహ్మం

  • ఓహో మేఘమాల…నీలాల మేఘమాల చల్లగ రావేలా, మెల్లగ రావేలా?… అని ఆ కలం పరిమళాలు సుతిమెత్తగా మన హృదయాలను స్పృశిస్తాయి.
  • మది ఉయ్యాల లూగి నవభావాలేవో… అని ప్రేమతో గగనవీథులలో భావాలు మనల్ని విహరింప జేస్తాయి.
  • అల్లదే ఆవల అదిగో నా ప్రియ కుటీర వాటిక… అని అక్షరాల గవాక్షాల్లోంచి వలపుల పర్ణశాలకు దారిచూపిస్తుంది.
    ఈ జన్మసరిపోదు గురుడా… అని తాత్త్వికంగా జీవితాన్ని చిత్రించినా -అది ఆ కవన బ్రెహ్మకే చెల్లింది!
    తెలుగు చలన చిత్రాలకు అందమైన కతలు అల్లి, ఆబాల గోపాలానికి చేరేలా మాటలు రాసి, అందరూ మెచ్చేలా పాటలను, పద్యాలను సృష్టించిన విశిష్టులు, ”భారతీతీర్థ ”శతావధాని” -కీ|| శే|| వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం.
    పద్యంలో ఆశు కవిత ఘనమైతే, గద్యంలో జీవితం మీద అనర్గళంగా ఆశువుగా చెప్పగలడం వీరి ప్రజ్ఞ! ‘కథ’ అనగా చెప్పడం కాబట్టి, ఈ ‘చెప్పగలిగే కళ’ను సొంతం చేసుకొని ఎందరినో ఒప్పించి, మెప్పించగలిగిన కథామేటి -వెంపటి. తెలుగు సినిమా మలియుగం (1940 వ దశకం)లో కాలుపెట్టిన ఈ కలం యోధుడు సినిమా కథా కథన నాడీ వైద్యుడు.
    వెంపటి వంశం వారు హరితస గోత్రీకులు. అయితే కూచిపూడి నాట్యాచార్యులైన వెంపటి సత్యం ప్రభ్నతులకు, సదాశివ బ్రహ్మం వారికి ఇంటిపేరు మినహా, ఏ సంబంధ బాంధవ్యాలు లేవు.
    ఇహ మన ‘కథా’నాయకుడైన వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం గారు, 1905 ఫిబ్రవరి 18 వ తేదీన తూర్పుగోదావరి జిల్లా, తుని గ్రామంలో వెంపటి బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి, వెంకాయమ్మ దంపతులకు మూడవ కుమారుడిగా జన్మించారు.
    తునిలో కవన మాలికలు అల్లుతూ ‘కావ్యగాన వినోదేన, కాలోగచ్ఛతి’ అన్నట్లుగా వెంపటివారు పాటలు, పడుతూ నాటకాలు వేస్తూ తిరిగేవారు. వారు చదివింది ఎనిమిదవ తరగతి మాత్రమే! కానీ సరస్వతీ మాత వరపుత్రునిగా, పద్యస్ఫూర్తితో పదేళ్ల వయసులోనే పద్యాలు ఆశువుగా చెప్పేవారు. పాఠశాలకు వెళ్లడానికి ఇచ్ఛగించక స్వయంగా సంస్కృతాంధ్ర ఆంగ్ల భాషలు నేర్చుకొన్నారు. పంచకావ్యాలను, ఆంగ్లసాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేసారు. అనతి కాలంలోనే ఆ ప్రాంతంలో ‘బాలకవి’గా పేరు తెచ్చుకున్నారు. తిరుపతి వేంకటకవుల ప్రభావంతో అవధాన విద్యపై మొగ్గు చూపారు. తన ధారణాసామర్థ్యంతో, ఆశు కవితా ధారతో అవధానాలు చేస్తూ, శతావధాని”గా పేరు తెచ్చుకున్నారు.
    ఇన్‌సైడ్ స్టోరీఎప్పుడూ ఎక్కడా ఓ చోట కాలు నిలవని వెంపటివారికి పెళ్లి చేస్తేనైనా ఇంటిపట్టున వుంటాడని భావించి, 1928 లో వారి 23 వ ఏట శ్రీకాకుళానికి చెందిన జానకమ్మగారితో పెళ్లి జరిపించారు.
    అప్పటికావిడ వయస్సు ఎనిమిది సంవత్సరాలే! వివాహమయ్యాక ఆమెను తునిలో దించి, తాను మాత్రం స్వాతంత్య్రోద్యంలోకి దూకాడు. ముఖ్యంగా రంపచోడవరం మొదలగు ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో అల్లూరి సీతారామరాజు నిర్వహించిన పితూరీలలో పాల్గొన్నాడు. ఆ తరువాత కాంగ్రెసు పార్టీలో చేరారు. ఉప్పుసత్యాగ్రహంలో పాల్గొని జైలుశిక్షను అనుభవించారు. జైల్లో దేశభక్తి పూరితమైన పద్యాలను, గేయాలను రాసి ఎలుగెత్తి ఆలపించేవారట. ఆనాటి కాంగ్రెసు సభల్లో పాల్గొని, హరికథ, ప్రక్రియలో ప్రబోధాత్మక కథాగానాలను ఆలపిస్తు ప్రజల్ని చైతన్యవంతుల్ని చేయటంలో తన వంతు పాత్రను నిర్వహించినారు.
    ఆ రోజుల్లో ఆంద్రపత్రిక, శారద, భారత, మొదలగు పత్రికలలో వీరి కథలు ప్రతిఫలించే విధంగా వీరి రచనలు సాగేవి. అయితే వీరి రచనలకన్నా హరికథా గానానికే ముగ్ధులైయ్యేవారు ప్రజలు.
    ప్రప్రథమ తెలుగుటాకీ నిర్మాత, దర్శకుడు, రోహిణీ సంస్థ అధినేత హెచ్‌.ఎం.రెడ్డి గారు, వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం గారి హరికథను విని, వెంటనే తను నిర్మించే ‘తెనాలిరామకృష్ణ’ (1941) చిత్రానికి రచన చేయాల్సిందిగా ఆహ్వానించారు. 1941 వరకే తెలుగులో దాదాపు 75 చిత్రాలు విడుదలై ‘చిత్రవజ్రోత్సవాన్ని’ చేసుకొంది. దైతాగోపాలం, బలిజేపల్లి కాళ్లకూరి, చందాల కేశవదాసు మొదలగు నాటకరచయితలు, సముద్రాల, కొసరాజు ప్రభృతులు సినీ రచనను మెరుగులు పెట్టి, కొత్త మార్గం పట్టించారు. వెంపటి వారి ప్రవేశంతో స్క్రీన్‌ ప్లే విధానంలో మార్పు వచ్చింది. అలాగే పాత్రల స్వరూప స్వభావాలను మరింత స్పష్టపరచే విధంగా సంభాషణలు రాయడంలో కొత్త ఒరవడిని వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం సృష్టించారు. అలా వారు తొలి చిత్రంతోనే రచయితగా విజయం సాధించారు. ‘తెనాలిరామకృష్ణ’కు అసిస్టెంట్‌ డైరెక్టర్‌గా పనిచేసి, అందులో నటించిన ప్రముఖ దర్శక, నిర్మాత ఎల్‌.వి.ప్రసాద్‌ గారు అనంతర కాలంలో వెంపటిగారితో ఎన్నో రచనలు చేయించారు.
    1941 లోనే రాజాశాండో దర్శకత్వం వహించిన ‘చూడామణి’ చిత్రానికి వెంపటి వారు స్క్రీన్‌ ప్లే సమకూర్చారు. నటగాయని టి.జి.కమలాదేవికి ఇదే తొలిచిత్రం. పుష్ప వల్లి, నారాయణరావు, పి.ఎస్‌.ఆర్‌.సుందరమ్మ ప్రధానపాత్రలు పోషించిన ఈ చిత్రం విజయం సాధించింది. 1941 లో వచ్చినా 1950 దశకంలో రాబోతున్న సినిమాల తాలూకు ఛాయలన్ని అందులో పొడచూపాయి. అప్పటి వరకు వచ్చిన పౌరాణిక చిత్రాల మూసను వదిలిపెట్టి ‘చూడామణి’ కొత్త పుంతల్ని తొక్కింది.
    ప్రముఖ హాస్యనటి, గాయని టి. కనకం ‘దేశదిమ్మరి’ అనే చిత్రాన్ని వెంపటి వారితో ప్రారంభిచినారు. కాని చిత్రం తొలిదశలోనే ఆగిపోయింది. ఈ సినిమా కోసం రాసిన కథే 1957 లో ”స్వయంప్రభ” (1957 -సంగీతం -రమేశ్‌ నాయుడు) గా అవతరించింది.
    1942 లో రోహిణి బ్యానర్‌ కింద హెచ్‌.ఎం.రెడ్డి నిర్మించిన ‘ఘరాన దొంగ’ చిత్రాన్ని వెంపటి రచన చేశారు. ఈ చిత్రానికి ‘హేనెస్ట్‌ రోగ్‌’, ”సత్యమేవ జయం” అని మరి రెండు పేర్లు కూడా ఉపశీర్షికలుగా సూచించారు. ఇందులో ఎల్‌.వి.ప్రసాద్‌, దాసరి తిలకం హీరో హీరోయిన్లుగా నటించారు.
    1943 నుంచి 1945 వరకు, దేశంలో యుద్ధ వాతావరణం నెలకొన్న కారణంగా చిత్రనిర్మాణం కుంటుపడింది. అప్పటికే మద్రాసులో మాంబళంలో క్రిసెంట్‌పార్కు వద్ద ఓ అద్దే ఇంటికి కుటుంబంతో సహా మకాం పెట్టిన వెంపటి వారు, చేతినిండా సినీరచనలు లేక మళ్లీ అవధానాలు, హరికథలు చెబుతూ కాలక్షేపం చేయసాగారు. ఈ కాలం వెలువడిన చిత్రాలకు ‘ఘోస్టురైటర్‌’గా పని చేశారు కూడా! గూడవల్లి రామబ్రహ్మం గారు నిర్మించి ‘పల్నాటి యుద్ధం’ (1947) చిత్రానికి కథ, స్క్రీన్‌ప్లే రాసింది వెంపటివారే (టైటిల్స్‌లో పేరు కనిపించదు) అలాగే కాళ్లకూరి సదాశివరావు దర్శకత్వంలో వచ్చిన ”రాధిక (1948) సువర్ణమాల చిత్రాలకు కథ, స్క్రీన్‌ప్లే ‘అందించారు’.
    1948 లో దర్శక నిర్మాత సి.వి.రంగనాథ్‌ దాస్‌ సాధనా సంస్థను స్థాపించి ‘దాసి’ చిత్రాన్ని నిర్మిస్తూ వెంపటి సదాశివబ్రహ్మానికే కథ, మాటలు, పాటలు రాసే అవకాశం ఇచ్చారు. కానీ ఆ చిత్రం సగంలోనే ఆగిపోయింది. ఆ తరువాత, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, ఎన్‌.టి.రామారావు, లక్ష్మీరాజ్యంలతో ఎల్‌.వి.ప్రసాద్‌ దర్శకత్వంలో నిర్మించిన ‘సంసారం’ చిత్రానికి రచన చేశారు. ‘సంసారం’ ఘనవిజయం సాధించింది. మహానటి సావిత్రి ఈ సినిమాలో ఓ చిన్న పాత్రను ధరించింది. అక్కినేని గారి తొలి సాంఘిక చిత్రమిది.
    1948 సం|| లోనే ‘దాసి’ విడుదలై వుంటే సదాశివబ్రహ్మం గారి కథ మరికొంత ‘అడ్వాన్స్‌’ అయ్యేది. తెలుగు తొలిటాకీ చిత్రం నుండి (1931) స్వాతంత్య్రా నంతరకాలం వరకు (1948) వెలువడిన సినిమాల గురించి వెలువడిన పత్రిక ‘చిత్రకళ’ (1948) వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం గారిని సృజనాత్మకతగల రచయితగా అభివర్ణిస్తూ హాస్యనటుడిగా (మదాలస చిత్రంలో టిట్టికుడి పాత్ర) కితాబు నిచ్చి, దర్శకత్వం నెరపే సత్తా పున్నవాడని ప్రశంసించింది.
    1950 దశకం సదాశివబ్రహ్మం గారికి స్వర్ణయుగం. ఈ కాలంలో సంసారం (1950), దాసి (19520, పెంపుడు కొడుకు (1953), కోడరికం (1953), వద్దంటె డబ్బు (1954), కన్యాశుల్కం (1955), చరణదాసి (1956), ఉమాసుందరి (1956), భలేరాముడు (1956), భలే అమ్మాయిలు (1957), సువర్ణ సుందరి (1957), చెంచులక్ష్మి (1958), దొంగల్లో దొర (1957), ఇంటిగుట్టు (1958), స్త్రీ శపథం (1959), శభాష్‌ రాముడా (1959), కృష్ణలీలలు (1959), అప్పుచేసి పప్పుకూడు (1958), శరద (1957) మొదలైన చిత్రాలకు కథ, మాటలు, కొన్ని పాటలు, పద్యాలు రాసి సినీ రచయితగా తారాపథంలో దూసుకెళ్లారు. ఈ చిత్రాలన్ని ఘనవిజయం సాధించినవే! ఇక ఇల్లరికం (1959) కథను అల్లిన వారు వెంపటి వారే!
    1960 లో ‘దేవాంతకుడు’, చిత్రానికి కత, మాటలు రాసింది వవెంపటిగారే. (ఈ సోషియే ఫాంటసీ చిత్లం లోని ‘గోగ్గో గోంగూర’ పాట జనాదరణ పొందింది) ఈ చిత్రమే మళ్లీ 1977 లో ‘యమగోల’గా నిర్మించినపుడు బాక్సాఫీసును బద్దలు చేసింది. ఆ తరువాత ‘యమలీల, యమదొంగ’ వంటి చిత్రాలకు ముల కథా బిందువుకు వెంపటివారి కలమే ఆధారం.
    1961 లో ‘ఉషా పరిణయం’, ‘కన్న కొడుకు’ ‘శభాష్‌ రాజా’ చిత్రాలకు కథ, మాటలు, కొన్ని పాటలు రాశారు. ‘చరణ దాసి’ చితరానికి రచన చేయించిన లలితా శివజ్యేతి అధినేత శంకరరెడ్డి, ‘లవకుశ’ (1963) చిత్రానికి కథ, మాటలు, కొన్ని పాటలు, పద్యాలు రచించి, ఓ అపురూప దృశ్యకావ్యంగా అందించిన ఘనత వెంపటి వారిదే! ఇందులో ‘రావణుని సంహరించి, ‘ఏ మహనీయ సాధ్వి, ఇంతకు బూనివచ్చి, ఇదేమన ఆశ్రమంబు, నవరత్నోజ్వల కాంతి’ పద్యాలను లక్ష్మణ -లవకుశలు, శ్రీరామ -లవకుశుల వాద సంవాద పద్యాలైన ‘తండ్రిపంపున, స్త్రీ బాలవృద్ధుల’ను రచించారు. సాధారణంగా జానపదధోరణిలో గాసే పాటలను కొసరాజు గారికే అప్పగిస్తారు. కానీ ‘లవకుశ’ లో ‘వెయ్యర దెబ్బ దరువెయ్య దెబ్బ’ ఒల్లనోరి మామా నీ పిల్లని, రామన్న రాముడు కోదండరాముడు పాటలను వెంపటి వారే రాసి జానపద కవి అనిపించుకున్నారు.
    1964 లో బి.ఎ. సుబ్బారావు నిర్మించి దర్శకత్వం వహించిన ‘మై రావణ’కు కథ, మాటలు, కొన్ని పాటలు రాశారు. ఇందులో రేలంగి ఆంజనేయునిగా, శోభన్‌బాబు లక్ష్మణునిగా, రాజనాల రావణునిగా, కాంతారావు రామునిగా, కృష్ణకుమారి చంద్రసేనగా నటించారు.
    గుత్తారామనీడు దర్శకత్వంలో వచ్చిన ‘పల్నాటి యుద్ధం’ చిత్రానికి కథ, స్క్రీన్‌ ప్లే, మాటలు వెంపటివారే సమకూర్చారు.
    1966లో సి. పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో వచ్చిన పరమానందయ శిష్యుల కథ (ఎన్‌.టి.ఆర్‌, కె.ఆర్‌. విజయ) చిత్రానికి కథ మాటలు కొన్ని పాటలు పద్యాలు రాశారు. ”ఎనలేని ఆనంద మీరేయి’ (ఘంటసాల జానకి) ‘వనిత తనంతటి తావలచిన (లీల, సుశీల) పాటలు హిట్టయ్యాయి.
    లలితా శివజ్యోతి వారి ‘రహస్యం’ (1967) వీరి చివరి చిత్రం. ఈ చిత్రానికి కథను సుబ్రహ్మణ్యం పిళ్లె అందించారు. మాటలు, కొన్ని పాటలు పద్యాలు సదాశివబ్రహ్మం గారే రాశారు. ‘ఈ జన్మ సరిపోదు గురుడా’ అన్ని తత్త్వగీతంతో పాటు ”జలజతాసన’, మొదలు 15 పద్యాలు రాశారు.
    ‘వద్దంటే డబ్బు’ చిత్రం కోసం ”అల్లదే, నా ప్రియా! కుటీర వాటిక” (గానం. జిక్కి) పాట విలువలున్నదే. కథానాయిక తన చిరునామ చెబుతున్న వైనాన్ని సహజంగా వర్ణించాడు. మెలికలున్న కాలిబాట గుండా, లేమావి తోట దాటుతూ మెల్లిగా వస్తే అగుపించేదే తన కుటీరమని, ”కెమెరా కన్ను”తో అక్షరాల్లో దృశ్యాలను ఆవిష్కరించారు. టి.ఎ.కల్యాణం స్వరపరచిన ఆపాత మధురగీతమిది.
    ‘సంసారం’ చిత్రంలోని పాటలు, (టముకుల బండి లంఖణాల బండి, జోడెద్దుల బండి పాటతో సహా) సాహితీ విలువలున్నవే! ”అందాల చందమామ -నిన్ను వలచి అలలు లేసి ఎగసినాయే భామా!” అని కతానాయకిని శ్లేషగా వర్ణించే రొమాంటిక్‌ గీతం -ఈ పాటను చతురస్రగతిలో ప్రారంభించి, రెండో చరణాన్ని ఖండగతిలో (ఏ పాటి మనసైనదేమోనే) నడిపించటం వెంపటి కలం ‘నడకకు’ ఉదాహరణ. ఈ చిత్రంలోని ”దారుణమీ దరిద్రమ విధాత సృజించిన బాధలందునన్‌, రౌరప మాదిగా గల నిరంతర కష్టముల సాటియే, ఘోర దరిద్ర భారమున ఆ నలచక్రవర్తియే దారను వీడిపోయే గదా, ఇక అన్యులు లెక్క అవుదురే” అన్న పద్యం, హృద్యం!
    చందమామను ప్రతీకగా తీసుకొని పాటలు రాయడం పట్ల వెంపటి వారు మొగ్గుచూపే వారు. ‘ఉమా సుందరి’ (సంగీతం -అశ్వద్ధామ) లో ”ఎందుకో రేరాజ మా మీద దాడి! వెన్నెల్లో వేడి, పూవుల్ల వాడి” (ఘంటసాల, జిక్కి) గీతంలో నిందారోపణ చేస్తూ ప్రణయగీతంగా మలచినారు.
    ‘సంసారం’లో నాయికపరంగా చందమామను సంకేతంగా తీసుకొని రాసినట్లే ‘జయంమనదే’ చిత్రంలో ‘చుక్కకు చందమామ’కు జోడు కలిపి చక్కని పాట రాశారు. నాయిక ”అందాల చందమామా/ఆడదాననోయి/ఎందుకో నిన్ను చూస్తే ఎంతో సిగ్గవుతుందోయ్‌” (ఘంటసాల -లీల) అని ఎత్తుకొంటే ”చాడ చక్కని చుక్క” అని మురిపెంగా నాయకుడు చిటికె వేస్తూ మురిపెంగ పాడుకొంటాడు. ఘంటసాల స్వరపరచిన విధానం కూడా హుషారు కలిగిస్తుంది. ప్రతినాయక పాత్రధారి ఆర్‌. నాగేశ్వరరావునీ ఆటపట్టిస్తూ హీరో హీరోయిన్లు (ఎన్‌.టి.ఆర్‌, అంజలి) రకరకాల విన్యాసాలు చేస్తూ కనిపిస్తారు తెరపై. ఈ చిత్రానికి తాతినేని ప్రకాశరావు దర్శకులు. విక్టరీ మధుసూదన్‌రావు, కె.ప్రత్యగాత్మ సహాయదర్శకులు. కళాతపస్వి కె.విశ్వనాథ్‌ శబ్ద గ్రహణ దర్శకుడు!
    చందమామ పాటలే కాదు మేఘమాలికలపై సదాశివబ్రహ్మం ‘భలేరాముడు’ (అక్కినేని, సావిత్రి, దర్శకులు -వేదాంతం రాఘవయ్య) చిత్రం కోసం రాసిన ”ఓహో మేఘమాల!’ గీతం వారి పాటల పూతోటలో నిత్యం పరిమళించే పారిజాతం వంటిది.
    ఓహో మేఘమాల! మీలాల మేఘమాల
    చల్లగా రావేలా మెల్లగ రావేలా, వినీల మేఘమాల
    నిదురపోయే రామచిలక బెదిరిపోతుంది -కల చెదిరిపోతుది.
    (హీరోయిన్‌ సావిత్రికి నిద్రాభంగం అవుతుందని చల్లగ రావాలని అభ్యర్థన)
    ప్రేమసిమలలో చరించే బాటసారీ -ఆగవోయి
    పరవశంతో ప్రేమగీతం పాడబోకోయి!
    అని రిక్వెస్టు చేస్తాడు. ”ప్రేమసీమలలో.. అనే పంక్తితో ఒక్కసారి మనల్ని కాళిదాసు రచించిన ‘మేఘసందేశం’ కావ్యంలోని మేఘుని (రాయబారి) వరకు తీసికెళ్లారు వెంపటి. అదీ, వారి కావ్య పరిజ్ఞానం! సందర్భోచితంగా ధ్వనింప జేయడం వారి రసజ్ఞత…
    చమత్కారమేమిటంటే, నిద్రాభంగ చేయొద్దని మేఘాన్ని ప్రార్థించే నాయకుని గాత్రానికి, నాయిక నిద్దురలోంచి లేవనే లేస్తుంది.. ఆలాపనలో సల్లాపాలు చేస్తూ.
    ”మాయజేసి మనసు దోచి పారిపోతావా? దొంగా” అని మురిపొంగా ప్రశ్నిస్తుంది. సాలూరి రాజేశ్వర్రావు స్వరకల్పనా? లేదా ఘంటసాల లీల గాత్రమాధుర్యోమా? లేదా అక్కినేని, సావిత్రిలల అభినయమా లేదా వెండితెర వెన్నెల వెలుగుల ఛాయాగ్రహణమా? -అని ప్రేక్షకుడు పరి పరి, ప్రశ్నించుకొని -”అన్నీనూ” అని సమాధాన పరచుకొనే అంశం (సమష్టికృషి) ఈ ‘గీతామకరందం’లో నిక్షిప్తమై వుంది. ‘భలేరాముడు’ హిందీలో ‘కిస్మిత్‌’ చిత్రానికి రీమేక్‌.
    వెన్నెల రేయి ప్రస్తావన వచ్చింది కాబట్టి ‘శభాష రాముడు’ (1957) (హిందీలోని ‘బడాభాయి’ చిత్రానికి రీమేక్‌) లోని ”రేయి మించే నోయ్‌ రాజా” వెంపటి వారి సృజనలో మరో మంచిపాట. నాయకుడిని నిదురపుచ్చే పాటలలో (సడిసేయకో గాలి -దేవులపల్లి -రాజమకుటం మొ||) ఇది విలక్షణమైనది. ఘంటసాల స్వరకల్పన తీరు, సుశీల పాడిన రీతి ఆ పాత మధురం. ‘చీకటి వెంటా వెలుగే రాదా’ అని చెబుతూ ఈ లాలింపు పాటలో ఓదార్పును కూడా చేర్చారు. వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం, భావగీతాలే కాదు, హాస్యగీతాలు విషాద గీతాలు, అభ్యుదయ గీతాలు, శాస్త్రీయ నృత్యగీతాలు, చిలిపిగీతాలు, తాత్త్విక గీతాలు కూడా ఆయా సన్నివేసాలకు అనుగుణంగా రాశారు.
    సదాశివబ్రహ్మం పేరు వినగానే సదా గుర్తుకొచ్చే పాట ‘చెంచులక్ష్మి’ చిత్రంలో సుశీల పాడింది. కమనీయం, రమణీయం అదే.
    పాలకడలి పై శేషతల్పమున
    పవళించేవా దేవా!
    బాలుని నను దయ పాలించుటకై
    కనుపించేవా మహాను భావా!
    ఎస్‌. రాజేశ్వర్రావు యమన్‌లో స్వరపరచిన ఈ పాటను, ప్రముఖ గాయకుడు ఎస్‌.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం తన చిన్నతనంలో ఎప్పుడు పాడుకొనేవారట. తన కంఠాన్ని తాను ఓ టేప్‌ రికార్డర్‌లో మొదటిసారిగా విన్నదీ ఈ పాటతోనేనని చెప్పుకున్నారు కూడా!
    వెంపటి వారు లలిత గీతాల శైలిలో కూడా ఎన్నో పాటలు రాశారు. తొలి నేపత్య గాయని శ్రీమతి రావు బాలసరస్వతీ దేవి పాడిన
    ”గోపాల కృష్ణుడు నల్లన
    గోకులములో పాలు తెల్లన
    కాళిందిలో నీళ్లు చల్లన
    పాట పాడెద నీ గుండె ఝల్లున” (రాధిక (చిత్రం) -సంగీతం సాలూరి హన్మంతరావు) ఆల్‌ టైమ్‌ హిట్‌ అని చెప్పవచ్చు. ఈ పాట స్ఫూర్తితోనే బహుశ: వేటూరి వారు ‘సప్తపది’ చిత్రంలో (ఏ కులము నీదంటె, గోవుల్లు నల్లన) పాటలు రాశారనిపిస్తుంది
    వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం రాసిన పాటలు రాసిపరంగా తక్కువే! కానీ వాశిలో గుణుతించదగ్గవే! హిందీ చిత్రాలకు కూడా వీరు కథలు సమకూర్చారు. ప్రముఖ నటుడు, నిర్మాత గురుదత్‌ వీరిని అభిమానించేవారు. ‘తీన్‌ దేవియా’ (దేవానంద్‌, నందా మొ|| నటించినది) (1965), ససురాల్‌ (1961), ప్యార్‌మొహబ్బత్‌ (1966), ఘూంఘట్‌ (1964), శారద (1957) చిత్రాలకు పరోక్షంగా కథను అందించారు. తీన్‌దేవియా (1965) చిత్రం టైటిల్స్‌లో స్టోరీ -సదాశివబ్రహ్మం అని కనిపిస్తుంది. అలాగే కన్నడ సినీ గీత రచయిత ఉదయ్‌శంకర్‌ తండ్రి సదాశివయ్యగారికి వెంపటి కథలు అందించేవారు. తెలుగులో హిట్టైన చిత్రాలను తమిళంలో తీసినపుడు, (డబ్‌ చేసినపుడు) వెంపటి తమిళంలో కూడా రచన చేశారంటే, వారి బహుభాషా పాండితీ ప్రకర్ష, పట్టు అర్థమవుతుంది. కణవణ కణ్‌ కండ దైవమ్‌, మాదరుకుల మాణిక్యమ్‌, మాడివేటు మాప్పిళై మొదలగునవి ఉదాహరణలు మాత్రమే. మొత్తం కలిపి వెంపటి 75 చిత్రాలకు రచన చేసి 150 పాటల వరకు రాశారు.
    వెంపటి సదాశిబ్రహ్మం, జానకమ్మ దంపతులకు ఇద్దరు కుమార్తెలు (గిరిబాల, ఉషాబాల) ముగ్గురు కుమారులు బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి ఆనందశర్మ, వాసుదేవ బ్రహ్మం) కలిగారు. వీరిలో గిరిబాల గారు అందరికన్నా పెద్ద. వాసుదేవబ్రహ్మం అందిరికన్నా చిన్నవాడు. గిరిబాల (1936) గాలికి తండ్రి సాహిత్య సంగీతాలు అబ్బినప్పటికీ, ఆ రంగంలో కృషిచేయలేదు. కానీ ఆమె మధురగాయని. గట్టిగా ప్రయత్నించి వుంటే సుశీల, జిక్కి స్థాయిలో గాయకురాలై వుండేది. ఇప్పటికీ ఆమె గాత్రంలో మాధుర్యం చెక్కు చెదరలేదు. ‘ఉమా సుందరి’ చిత్ర నిర్మాణ దశలో ఆమెకు బిడ్డ పుట్టినప్పుడు (1956) ఆమెకు ఉమాసుందరి’ అని వెంపటివారు పేరు పెట్టారట. ఆ అమ్మాయని తన రెండో తమ్ముడు ఆనందశర్మకిచ్చి పెళ్లి చేసింది. ఆనంద్‌ శర్మ ఆంధ్రాబ్యాంకు తదితర బ్యాంకులలో ఉన్నతాధికారిగా పనిచేసి ప్రస్తుతం నేషనల్‌ బ్యాంకింగ్‌ టెక్నాలజి కన్సల్టెంట్‌గా, యూ.కె.కంపెనీ తరఫున ఇంటర్వ్యూ పానెల్‌ మెంబర్‌గా కూడా ఉంటున్నారు. వీరికిద్దరు అబ్బాయిలు. వెంపటి చిన్న కుమారుడు, వాసు దేవబ్రహ్మం చాలా కాలం సంగీత దర్శకుడు ఎం.రంగారావు వద్ద అసిస్టెంట్‌గా పనిచేసి చెన్నైలో స్థిరపడ్డారు. వెంపటివారి ధర్మపత్ని 1986 లో దివంగతులయ్యారు.
    కథా శివబ్రహ్మంగా పేరు గాంచినప్పటికీ, వెంపటి బహుముఖ ప్రజ్ఞాశీలి. ‘గుడ్‌మార్నింగ్‌’ గుడు ఈవినింగ్‌’ చిత్రాలను నిర్మించి దర్శకత్వం వహించాలనుకొన్నారు. కానీ 1968 జనవరి 8 వ తేదీన, గుండెపాటుతో ఆకస్మిక మృతి నొందారు. ఎల్‌.వి.ప్రసాద్‌, పి.బి.శ్రీనివాస్‌, పరాత్పరరావు, ప్రభృతులు వెంపటిని ఎంతో అభిమానంచేవారు. తెలుగు సినీ రచనకు కొత్త దిశను చూపించిన వెంపటి, నిజంగా సినీ రచనా సుమసౌరభం.

జీవితం (1949 సినిమా)..

తారాగణం:–
టి.ఆర్.రామచంద్రన్ (పతి),
సి.హెచ్.నారాయణరావు (మూర్తి),
వైజయంతిమాల (మోహిని),
యస్.వరలక్ష్మి (వరలక్ష్మి),
సి.యస్.ఆర్.ఆంజనేయులు,
కంచి నరసింహారావు
.
సంగీతం ఆర్.సుదర్శనం
నేపథ్య గానం యస్.వరలక్ష్మి, ఎమ్.ఎస్.రామారావు
గీతరచన వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం
సంభాషణలు తోలేటి వెంకటరెడ్డి
నిర్మాణ సంస్థ ఎ.వి.యం.ప్రొడక్షన్స్

పాటలు……
మేలుకోండి తెల్లవారె తెల్లగా – ఎస్.వరలక్ష్మి
ప్రియమైన రాణీ మోహినీ
మన మనసూ మనసూ ఏకమై

ఇదేనా మా దేశం, ఇదా భారతదేశం – యం.ఎస్.రామారావు

  1. కదా శివ బ్రహ్మ ముళ్లపూడి వెంకటరమణ

తలా తోకా చటుక్కున పోల్చుకుందుకు
వీల్లేనివాటిలో నిత్యశంకితుని భావాలూ, నూలుపోగూ,
వానపామూ, రెండు జడలపిల్లా కొత్తకార్లూ వగైరా
చరాచర పదార్ధాలతోపాటు _ చెప్పుకోతగ్గ మరో
జడపదార్థం తెలుగు సినిమా కధ అంటారు. అలాగే
మిథ్యావాదాన్ని బలపరిచే ఉదాహరణలలో ప్రబంధ
నాయికల నడుమూ, ఎన్నికల వాగ్గానాలలో నిజాయితీ,
అవకాశవాది నిశ్చితాభిప్రాయం, తెలుగు సినిమాలో కధ చెప్పుకోతగ్గవంటారు.
ఇటువంటి తెలుగు సినిమా కధను
వెనకేసుకొచ్చి నిలబెట్టగల వారిలో, ఇదీ కథేను అని
కధగా చెప్పగల గొప్పగలవారిలో శ్రీ వెంపటి
సదాశివబ్రహ్మం ముఖ్యులు.
తెలుగు సినిమా చిన్నతనం రోజులలో (అవే గొప్పతనం
రోజులూను) (ప్రవేశించి నేటివరకూ, ‘ఇదిగో సినిమా
కొక కధ చెబుతా విను అని చెప్పి, ‘కథా రచయితగా”
(చాలామంది మాటల పాటల రచయితలే) నిలబడి నెగ్గుకొస్తున్న ఒకే ఒక్క వ్యక్తి
ఈయనే. కాలంనాడు హిందీలోనూ బెంగాలీలోనూ సినిమాకి గురి అయి చనిపోయిన కథల్ని తవ్వి తీసి బ్రతికించి తెలుగు ప్రాణం పోస్తాడని విమర్శించే గిట్టని వాళ్ళు
ఉన్నా నేటి సినిమాల కధల విలువ తెలిసినవారూ, ఆయన వాగ్థాటిని ఎరిగినవారూ
సగౌరవంగా ‘కథాశివ బ్రహ్మం) అంటారు.
సదాశివబ్రహ్మంగారు ఒక రకంగా ఆశుకవి. ఒకే ఒక కధావస్తువు దొరక బుచ్చుకుని ఒకరోజు పొద్దుటనుంచి సాయంకాలం లోపల పద్ధెనమండుగురు నిర్మాతలకు నలభయ్యేడు కథలు- చెప్పింది చెప్పకుండా చెప్పుకుపోగలడు. గుడ్లు తిప్పుకుంటూ, పొడుగుపాటి సిగరెట్లు పీల్చేస్తూ చేతు లెగరేస్తూ “విశాపట్నం’ యాసలో ‘ఆయనలాఘ కథ లల్లీసుకుపోతూ, వాటిలో సన్నివేశాలు కళ్ళకృట్టీలా, ఉద్వేగంతో ఉత్సాహంతో చెప్పుకుపోతూ ఉంటే నిర్మాతలు దర్శకులు కూడా ముగ్గులైపోయి వింటూ ఉండిపోతారు. అంతా విన్నాక వారు ఆ విన్నదేమిటో చెప్పుకోలేరన్నది వేరు విషయం. ఐంద్రజాలికుడు సదాశివబ్రహ్మం చెప్పినపుడు కళ్ళకృట్టినట్లు అద్భుతంగా కనిపించిన సన్నివేశాలు తీరా తెర కెక్ళాక తలా తోకా

తెలియకుండా తయారైతే అది ఆయన తప్పుకాదు. అసూర్యంపశ్యలలో అతిలోక
సొందర్యవతులున్నారని ఒప్పుకుంటే ప్రేక్షకుల దాకా సాగిరాని ప్రతిభగల వారిలో
(కధకీ తెరకీ మధ్య లక్షగందాలు) సదాశివబ్రహ్మం ఘనుడనే చెప్పుకోవాలి. పద్యంలో
ఆశుకవిత ఘనమైతే గద్యంలో జీవితం మీద అనర్గళంగా ఆశువు చెప్పగలగడం
ఈయన ప్రజ్ఞ (పద్యాలు కూడా బాగా చెప్పగలడు). ఎటొచ్చీ ఆశుకవులు ఒక
మూసలో వర్ణననే తిరగామరగావేసి రకరకాలుగా చెప్పినట్టు ఈ “ఆశుకధకుడు”
కూడా ఒకే కధను ఒక్కపూటలో ఇరవై నాలుగు మోస్తర్లలో అల్లుకుపోతాడు. మధ్యలో
అతుకులూ, టంకాలూ, పాత్రలూ, తీరులూ సవ్యంగా కుదరకపోయినా, అప్పుడు
తెలియవు. తెలిసేసరికి కాలాతీతం అయిపోతుంది. అందుకే సినిమాలైన ఆయన కధలు కొన్నిటిలో ఏనుగుతల పాముకీ, చీమతల ఏనుక్కీ దాని తోక పిచిక్కీ ఉన్నట్టు
కనబిడతాయి.
ఇరవయ్యేళ్ళ సినీ జీవితంలో సదాశివబ్రహ్మంగారి కథలతో సినిమాలై
కండపుష్టితో రూపొంది బ్రహ్మాండమైన విజయం సాధించిన చిత్రాలలో
ఘరానాదొంగ, సంసారం, చరణదాసి, భలేరాముడు, ఇంటిగుట్టు, ఇల్లరికం,
అన్నపూర్ణ మొదలైనవెన్నో ఉన్నాయి. వీటిలో కొన్నిటి కాయన మాటలు పాటలు
కూడా వ్రాశాడు. ఇవేకాక ఆ మధ్య నటనలోను దర్శకత్వంలోను కూడా తేలిగ్గా
చేయి కాల్చుకుని మళ్ళీ తన “కధాస్థలానికి వెళ్ళిపోయొచ్చేశాడు. ఇప్పటికీ చిన్న
నటులతో కొత్తవాళ్ళతో అద్భుతమైన చిత్రం తీసి స్టార్‌వాల్యూ అనేది అపోహ అని
నిరూపించాలని దర్శకుడుగా మంచి కధలు చిత్రించాలని ఆయనకు చాలా మోజు
ఉంది.

హెచ్‌.ఎం. రెడ్డిగారి “తెనాలిరామకృష్ణు నుంచి నేటివరకు సినిమా కథలతో
కలిసి అడుగులు వేస్తున్నవాడు కాబట్టి, తన అనుభవం, పలుకుబడి ఉపయోగించి
కథను కొత్తదారులు పట్టించడం బాధ్యతగా స్వీకరించగల హక్కు అధికారం
ఈయనకు ఉన్నవి, ప్రేక్షకుల తరపున నిర్మాతలకు మంచి కధలను, కొత్తవాటిని
సిఫార్సుచేసి ఒప్పించగల సామర్థ్యమూ ఉంది. మంచివాడన్న మంచి పేరూ ఉంది.
వీటన్నిటినీ మంచి లక్ష్యాలు సాధించడానికీ ప్రయోగించి సాధించిననాడు ఆయనకు
తెలుగు సినిమాకధ కథలో కథాశివబ్రహ్మం అన్న పేరు స్థిరవడితీరుతుంది.
(ఆం|ధ-వారప,తిక- 1959)

సదాశివబ్రహ్మం (1905-68) సదాశివబ్రహ్మం కెరియర్‌ చివరివరకూ ఉజ్జ్వలంగానే సాగింది. “లవకుశ “పరమానందయ్య శిష్యుల కధి, ‘భువనసుందరి కథి ‘భామావిజయంి రణభేరి – ఇలా అనేక హిట్‌ సినిమాలకు కధ అందించారు. ‘కణవన్‌ కన్‌కండ దైవం) (తమిళం) సినిమాకు కూడా కధ అయనదే! రాధిక (1947) సినిమాకు దర్శకత్వం వహించారు. అయన తలపెట్టిన గుడ్‌ మార్చింగు”, “గుడ్‌ ఈవెనింగు నిర్మాణదశలోనే ఆగిపోయాయి.లం

50వ దశకం
1950 దశకం సదాశివబ్రహ్మం సినిమా ప్రస్థానంలో స్వర్ణయుగం. ఈ కాలంలో సంసారం (1950), దాసి (19520, పెంపుడు కొడుకు (1953), కోడరికం (1953), వద్దంటె డబ్బు (1954), కన్యాశుల్కం (1955), చరణదాసి (1956), ఉమాసుందరి (1956), భలేరాముడు (1956), భలే అమ్మాయిలు (1957), సువర్ణ సుందరి (1957), చెంచులక్ష్మి (1958), దొంగల్లో దొర (1957), ఇంటిగుట్టు (1958), స్త్రీ శపథం (1959), శభాష్‌ రాముడా (1959), కృష్ణలీలలు (1959), అప్పుచేసి పప్పుకూడు (1958), శరద (1957) మొదలైన చిత్రాలకు కథ, మాటలు, కొన్ని పాటలు, పద్యాలు రాసి సినీ రచయితగా తారాపథంలో దూసుకెళ్లారు. ఈ చిత్రాలన్ని ఘనవిజయం సాధించినవే! ఇక ఇల్లరికం (1959) కథను అల్లిన వారు వెంపటి వారే!

60వ దశకం
1960 లో ‘దేవాంతకుడు’, చిత్రానికి కథ, మాటలు వ్రాసింది వెంపటే. (ఈ సోషియో ఫాంటసీ చిత్రంలోని ‘గోగ్గో గోంగూర’ పాట జనాదరణ పొందింది) ఈ చిత్రమే మళ్లీ 1977 లో ‘యమగోల’గా నిర్మించినపుడు బాక్సాఫీసును బద్దలు చేసింది. ఆ తరువాత ‘యమలీల, యమదొంగ’ వంటి చిత్రాలకు మూల బిందువు వెంపటి కథే. 1961 లో ‘ఉషా పరిణయం’, ‘కన్న కొడుకు’ ‘శభాష్‌ రాజా’ చిత్రాలకు కథ, మాటలు, కొన్ని పాటలు వ్రాశాడు. ‘లవకుశ’ (1963) చిత్రానికి కథ, మాటలు, కొన్ని పాటలు, పద్యాలు రచించి, ఓ అపురూప దృశ్యకావ్యంగా అందించిన ఘనత వెంపటిదే. 1964 లో బి.ఎ. సుబ్బారావు దర్శకత్వం వహించిన ‘మై రావణ’కు, గుత్తారామనీడు దర్శకత్వంలో వచ్చిన ‘పల్నాటి యుద్ధం’ చిత్రానికి కథ, మాటలు, కొన్ని పాటలు వ్రాశాడు. 1966లో సి. పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో వచ్చిన పరమానందయ శిష్యుల కథ చిత్రానికి కథ మాటలు కొన్ని పాటలు పద్యాలు వ్రాశాడు. లలితా శివజ్యోతి వారి ‘రహస్యం’ (1967) ఈయన చివరి చిత్రం. ఈ చిత్రానికి కథను సుబ్రహ్మణ్యం పిళ్లె అందించాడు. మాటలు, కొన్ని పాటలు పద్యాలు సదాశివబ్రహ్మం వ్రాశాడు.

సదాశివబ్రహ్మం జనవరి 1, 1968 సంవత్సరంలో గుండెపోటుతో ఆకస్మికంగా చెన్నైలో పరమపదించారు.

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -20-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -29

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -29

29-‘’స్వాతంత్ర్యమే మా జన్మహక్కని చాటండి’’ గీతరచయిత ,శ్రీ కాళహస్తీశ్వర మహాత్మ్యం సినిమా ఫేం-తోలేటి

1954లో గుబ్బి కర్నాటక వారి శ్రీ కాళహస్తీశ్వర మహాత్మ్యం సినిమాకు మాటలు ,పాటలు రాసి ఆంధ్రలోకం లో ఆ భక్తిసినిమాను బంగారు ఉయ్యాలలో ఊగించిన రచయిత శ్రీ తోలేటి వెంకట శాస్త్రి అనే వెంకట రెడ్డి .ఇందులో కన్నడ రాజకుమార్ భక్తకన్నప్పగా గొప్ప గా అద్భుతంగా నటించారు .కుమారి ,మాలతి ఋష్యేంద్రమణి,పద్మనాభం ,రామచంద్ర శాస్త్రి రాజసులోచన ,లింగమూర్తి నటించి తమ నట జీవితం సార్ధకం చేసుకొన్నారు .ఆర్ సుదర్శనం మహా గొప్ప సంగీతం అందించిన ఈ సినిమా దర్శకుడు హెచ్ ఎం ఎల్ సింహా .జయజయ మహా దేవా శంభో ,పాహీ శంకరా మాం పాహీ శంకరా ,మహేశా పాపవినాశా కైలాస వాసా ఈశా ,మధురం శివమంత్రం ,మాయ జాలమున మునిగేవు నరుడా ,స్వామీ చంచలమైన ‘’మొదలైన పాటలన్నీ భక్తీ బంధురంగా తోలేటి రాస్తే అంతే గొప్పగా ఘంటసాల మాస్టారు గానం చేశారు .ఇంతమంది మహామహుల వలన ఆసినిమా ఆల్ టైం క్లాసిక్ గా నిలిచింది ఆ సినిమాపేరు చెబితే చాలు పరవశమే కలుగుతుంది నాకు .

ఘంటసాల గారు విజయనగరం లో సంగీతం అభ్యసిస్తున్న సమయం లో తోలేటి పరిచయమై చివరిదాకా మిత్రులుగా ఉన్నారు .విజయనగరం లో జన్మించిన తోలేటి ఇంటర్ వరకు మాత్రమె చదువుకొన్నారు. తర్వాత మద్రాస్ వచ్చి కొలంబియా ,హెచ్ ఎం వి గ్రామఫోన్ కంపెనీలకు పాటలు రాశారు .కాళహస్తీశ్వర మహాత్మ్యం(1954) కాకుండా ఎవిఎమ్ . వారి జీవితం(1950) ,మొదటిరాత్రి ఆడజన్మ ,నవ్వితే నవ రత్నాలు అత్తి౦టికాపురం(డైలాగ్స్ ,పాటలు )సంఘం –డైలాగ్స్ ,పాటలు ,కాంచన , సవతిపోరు వదిన ,ఆలీబాబా నలభై దొంగలు ,సదారమ సినిమాలకు రచన చేశారు .

జీవితం లో ‘’,’’ఇదేనా మా దేశం భారత దేశం ‘’ మనమనసు మనసు ఏకమై , ’టిప్పు టిప్పు టప్పు నాది

  1. సంఘం లో – నమ్మరాదురా ఆడదాని నమ్మరాదురా – మాధవపెద్ది బృందం పెళ్ళి పెళ్ళి పెళ్ళి పెళ్ళి ఈడైన దానితో జోడిగా హాయిగా – పిఠాపురం
  2. భారత వీరకుమారిని నేనే నారి రతనము నేనే – పి.సుశీల
  3. సుందరాంగ మరువగలేనోయ్ రావేలా నా అందచందములు – పి.సుశీల, టి.ఎస్.భగవతి

మొదలైన హిట్ సాంగ్స్ రాశారు తోలేటి

తోలేటి సినిమా గీత రచయిత గానే కాకుండా స్వాతంత్ర్యోద్యమ గీత రచయితగా గొప్ప పేరు పొందారు .ఆయన రాసిన ఆణిముత్యాల వంటి పాటలు

1-స్వాతంత్ర్యమే మా జన్మ హక్కని చాటండి –నిరంకుశంబు లైన శక్తులేగిరినా నిర్భయముగా ఎదిరించండి

2-అమ్మాసరోజినీదేవీ –స్త్రీ జాతి శిరోమణి వమ్మా

3-కనవోయి వసంతరేయి

4-వలపుపూలబాల

5-ఆనందమే లేదా

సుమారు 12 సినిమాలకు రచన చేసిన తోలేటి వెంకట శాస్త్రి (రెడ్డి )41వ ఏటనే 6-6-1951 న మద్రాస్ లో తల్లి ,భార్య ఆరుగురు సంతానం ను వదిలి మరణించారు .

స్వాతంత్య్రమె నా జన్మహక్కని చాటండి
నిరంకుశంబగు శక్తులెగిరినా
నిర్భయముగ నెదిరించండి
పరుల దాస్యమున బాధలు పొంది
బ్రతికిన చచ్చిన భేదమె లేదు॥
కవోష్ణ రుధిర జ్వాలల తోటి
స్వతంత్ర సమరం నెరపండి
ఎంతకాలమిటు సహించియున్న
దోపిడి మూకకు దయ రాదన్న॥
సంఘములోను ఐక్యత వేగమె
సంఘటపరుపుము శాంతిపథాన
స్వర్గతుల్యవౌ స్వతంత్ర జ్యోతికి
మాంగల్యపు హారతులిమ్మా॥
‘ఆ మొగల్ రణధీరులు’ అనే పద్యాన్ని ఒక్కసారి మోహన రాగంలో సమ్మోహనంగా పాడేసి అందుకున్న ఈ పాట ‘భీంపలాస్’లో మొక్కుబడిగా ఈ పాట ఏదో మీ కోసమో నా కోసమో పాడలేదు. మనసా, వాచా, ఆర్తితో దేశం కోసమే పాడినట్లుగా అనిపిస్తుంది.
కడుపులో లేని ప్రేమ కౌగిలించుకుంటే వస్తుందా? దేశభకె్తైనా సహజంగానే స్వతస్సిద్ధంగానే పుట్టాలి. నేను, నా దేశం, నా ప్రజలు అంటూ జెండా మోసి, జైలు జీవితం కూడా గడిపిన ఘంటసాల జీవితానుభవమంతా ఈ పాటలో ప్రతిధ్వనించిందేమో అనిపిస్తుంది.
అందుకే అంటారు. అంతరాత్మను మించిన గురువు లేడు. లోకాన్ని మించిన పెద్ద గ్రంథం లేదని. నేను రేడియోలో పని చేసిన రోజుల్లో వెనకటి తరంలోని ప్రసిద్ధ గాయనీ గాయకుల రికార్డులు వెదికేవాణ్ణి.
ఆలిండియా రేడియోలో లలిత సంగీతం ప్రసారానికి అంకురార్పణ జరిగిన తొలి రోజుల్లో వెలువడిన పాటల్లో ఇదొకటి.
కేవలం 3 నిమిషాల 20 సెకన్లలో తిరిగే గ్రామఫోన్ రికార్డులతో (78 ఆర్‌పిఎం) లభ్యమైన పాటలు అసంఖ్యాకంగా ఆ రోజుల్లో విడుదలయ్యేవి.
క్రమక్రమంగా ఘంటసాల కంఠాన్ని అమితంగా ఇష్టపడిన వారి కోసం తయారైన ఆ పాటలన్నీ ఒక ఎల్‌పి రికార్డ్‌గా వేశారు. తోలేటి రాసిన పాటల్లో చాలా ప్రసిద్ధమైన గీతం ‘స్వాతంత్య్రమె నా జన్మహక్కు’. ఘంటసాల విజయనగరంలో వున్న రోజుల్లో పరిచయమైన తోలేటి క్రమంగా సన్నిహితుడై స్నేహితుడయ్యాడు. శ్రీకాళహస్తీశ్వర మహాత్మ్యం, జీవితం, సంఘం, వదిన లాంటి కొన్ని సినిమాలక్కూడా పాటలు రాశాడు.
తోలేటి వెంకటరెడ్డిగా పేరు మార్చినా, అసలు పేరు తోలేటి వెంకటశాస్ర్తీ. ముత్యాల్లాంటి మాటలకు సర్వాంగసుందరమైన రాగాన్ని జోడించి గమక సౌందర్యాన్ని ఆవిష్కరించిన ఘంటసాల ఎంత నాద సుఖం అనుభవించాడో?
పాటలో ప్రతి మాట, ప్రతి అక్షరం నాదాన్ని నింపుకుని చెవికి సోకితే కలిగే ఆనందం వంద మందిలో ఏ ఒకరిద్దరికో మాత్రమే లభిస్తుంది. మిగిలిన వారూ వింటారు. కానీ అర్థమై అనుభవించేది మాత్రం ఆ ఇద్దరే. పాట చెవికి వినబడితే చాలదు. అంతరంగాన్ని చైతన్యపరచాలి. తివాసీ పరిచినట్లు పచ్చని పొలాల్లో బారులు తీరి వాలే కొంగల్ని చూస్తూంటే కలిగే అనుభూతి, పాట వింటే కలగాలి. అదీ పాటంటే – కబుర్లు చెప్తూ, కాలక్షేపం కోసం వినే మిగిలినవన్నీ ఇలా వింటే, అలా మరిచిపోయేవే. కాలచక్రంలో కనిపించకుండా పోయేవే.- మల్లాది సూరిబాబు

ఆరుద్ర

తన ఉద్యోగ ప్రయత్నాలలో అనుకోకుండా 1948లో శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ ఫిలిం కంపెనీ వారికి పరిచయమై ఎన్నడూ ఆశించని సినీరంగ జీవితాన్ని ప్రారంభించినట్టే- డబ్బింగ్ చిత్ర రచయితగా స్థిరపడే ఉద్దేశం లేకపోయినా మోడరన్ థియేటర్స్ వారి ‘ఆలీబాబా- 40 దొంగలు’ అనువాద చిత్రానికి దాని రచయిత అయిన తోలేటి వెంకటరెడ్డి ఆకస్మిక మరణం వల్ల ఆపద్ధర్మంగా పూర్తి చెయ్యవలసి వచ్చింది. దాంతో అనువాద చిత్ర రచన కూడా కొనసాగించారు. దానికి ముందే ‘ప్రేమలేఖలు’ (1953)కి మాటలు, పాటలు రాస్తే అది ట్రాక్ ఛేంజ్ చిత్రమే అయినా ఆ సినిమాను పరిశ్రమలో డబ్బింగ్ చిత్రంగా పరిగణించడం వల్ల అప్పటికే ఆరుద్రకు అనువాద రచయితగా కూడా ముద్రపడింది.

కాళహస్తీశ్వర మహాత్మ్యం లో తోలేటి పాటలు మూడు మచ్చుకి

1-జయజయ మహాదేవ శంభో హరా శంకరా సత్యశివసుందరా నిత్య గంగాధరా ……
బ్రహ్మ విష్ణుల్ సురల్ తాపసుల్ నిన్ను వర్ణించలేరన్న నేనెంతవాడన్ …… దయాసాగరా ……
భీకారారణ్య మధ్యంబునన్ బోయనై పుట్టి పశుపక్షిసంతానముల్ కూల్చి భక్షించు పాపాత్ముడన్ ……
దివ్య జపహోమతపమంత్ర కృషి లేని జ్ఞానాంధుడన్ ……
దేవుడే లేడు లేడంచు దూషించు దుష్టాత్ముడన్ …… దుష్టాత్ముడన్ ……
విశ్వరూపా …… మహా మేరుచాపా …… జగత్‌సృష్టి సంరక్ష సంహార కార్యత్కలాపా ……
మహిన్ పంచభూతాత్మవీవే కదా …… దేవ దేవా …… శివా ……
పృధ్వి జలవాయురాకాశ తేజోవిలాసా …… మహేశా …… ప్రభో ……

2-రంగుబంగారు గంగా తరంగాల రాజిల్లు కాశీపురాధీశ విశ్వేశ్వరా …… కాశీపురాధీశ విశ్వేశ్వరా ……
నీలి మేఘాల కేళీ వినోదాలలో తేలు శ్రీశైల మల్లేశ్వరా ….. శ్రీశైల మల్లేశ్వరా …..
కోటి నదులందు సుస్నానముల్ చేయు ఫలమిచ్చు క్షేత్రాన వసియించు శ్రీరామలింగేశ్వరా …… శ్రీరామలింగేశ్వరా ……
నిత్య గోదావరీ నృత్య సంగీత నీరాజనాలందు ద్రాక్షారమావాస భీమేశ్వరా …… భీమేశ్వరా ……
దివ్యఫలపుష్పసందోహ బృందార్చితానంద భూలోక కైలాస శైలాన వసియించు శ్రీకాళహస్తీశ్వరా …… శ్రీకాళహస్తీశ్వరా …… దేవ దేవా ……
నమస్తే నమస్తే నమస్తే నమ: ……

3-శ్రీ పార్వతీదేవి చేకోవె శైలకుమారి: మా పూజలే తల్లి గౌరీ శంకరీ గౌరీ శంకరీ: (పాట)
శ్రీ పార్వతీదేవి చేకోవె శైలకుమారి 1954లో విడుదలైన కాళహస్తి మహాత్యం చిత్రంలోని పేరుపొందిన పాటలలో ఒకటి. ఇది భక్తిగీతం. దీనిని పి.సుశీల అలనాటి నటి కుమారి కోసం ఆలాపించారు. తోలేటి వెంకటరెడ్డి సాహిత్యం అందించగా, ఆర్.సుదర్శనం సంగీతం అందించారు.

ఈ పాట పి.సుశీల మొదటి పాటలలో ఒకటి, నటి కుమారికి చివరి పాట, ఈ చిత్రం ఆవిడ చివరి చిత్రం కూడా. తోలేటి పార్వతీదేవిని కీర్తిస్తూ ఎంతో అందంగా రాయగా, ఆర్.సుదర్శనం కోమలమైన సంగీతం అందించిన ఈ పాటను సుశీల ఎంతో శ్రావ్యంగా పాడగా, కుమారి అద్భుతంగా అభినయించారు. ఈ పాట చివరిలో నటుడు లింగమూర్తి కూడా వస్తారు. ఈ పాట ద్వారా కుమారి పాత్ర అయిన ‘గౌరి’ కథలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఈ పాటను వింటుంటే మళ్ళీ మళ్ళీ వినాలన్నంత అద్భుతంగా ఉంటుంది.

ప్రాపు నీవె పాపహారి పద్మపత్రనేత్రి

కాపాడరావమ్మా కాత్యాయినీ

కాపాడరావమ్మా కాత్యాయినీ

శ్రీ పార్వతీదేవి చేకోవె శైలకుమారి

మా పూజలే తల్లి గౌరీ శంకరీ

గౌరీ శంకరీ

నిన్ను నమ్మినాను తల్లి అన్నపూర్ణదేవీ

నిన్ను నమ్మినాను తల్లి అన్నపూర్ణదేవీ

పాలించరావమ్మా పరమేశ్వరీ

పాలించరావమ్మా పరమేశ్వరీ

శ్రీ పార్వతీదేవి చేకోవె శైలకుమారి

మా పూజలే తల్లి గౌరీ శంకరీ

గౌరీ శంకరీ.-

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -19-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -28 28-సినీ వరూధిని,గానకోకిల  –రామతిలకం

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -28

28-సినీ వరూధిని,గానకోకిల  –రామతిలకం

6-6-1905న శ్రీమతి దాసరి రామతిలకం విజయవాడలో జన్మించారు .దైవ దత్త మైన కోకిల క౦ఠం తో ,స్వయం కృషితో చిన్నప్పటి నుంచి సంగీతం లో సాధన చేసి ,తన సంగీత సామర్ధ్యానికి నాటకరంగం దోహదం చేస్తుందని కాళ్ళకూరి నారాయణ రావు గారి ‘’ చింతామణి ‘’నాటకం లో చింతామణి గా సాక్షాత్కరించి కళాభిజ్ఞుల హర్షధ్వానాలు పొందారు. శ్రీ కృష్ణ తులాభారం, సతీ సక్కుబాయి, శ్రీకృష్ణ లీలు నాటకాలలో కథానాయికగా నటించి రాణించారు .

  గానకోకిలగా కీర్తి పొందిన రామ తిలకం తండ్రి పువ్వుల వెంకటరత్నం నాయుడు ఆంధ్రదేశం లో గొప్ప మృదంగ విద్వాంసునిగా గుర్తింపు పొందారు .పువ్వుల నారాయణరావు గారి వద్ద తిలకం సంగీతం అభ్యసింఛి కచేరీలు చేసే సామర్ధ్యం సాధింఛి పదకొండు కచేరీలు చేశారు .అందమైన ముఖం ,నొక్కులజుట్టు ,విశాల నేత్రాలు ,దివ్యమైన స్వరం ,గొప్ప అభినయం ,చలాకీతనం ,వయ్యారం వొలకబోస్తూ ఉండటం తో  ఆమెను ఆ కాలం లో ‘’వరూధిని గా ‘’భావించేవారు .సంస్కారవంతమైన భాష ఉచ్చారణ ఆమె సొత్తు .కొమ్మూరు లక్ష్మీ నారాయణరావు గారు స్థాపించిన మైలవరం లోని లక్ష్మీ విలాస సభలో ,తర్వాత కపిలవాయి రామనాథ శాస్త్రిగారి బాలభారతి నాట్యమండలి లో చింతామణి, చిత్రాంగి ,సత్యభామ, అహల్య, సావిత్రి వేషాలు ధరించి ప్రేక్షక నీరాజనాలందుకొన్న మేటి నటీతిలకం రామ తిలకం  .

 1982లో కలకత్తా ఈస్ట్ ఇండియా ఫలిం కంపెనీ వారి సావిత్రి సినిమాలో సావిత్రి పాత్ర పోషించి అఖండ కీర్తి గౌరవాలు పొందారు .ఆమె అభినయానికి ముగ్ధులై ఈ సినిమా చూడటానికి  ప్రేక్షకులు తండోప తండాలుగా ,తీర్ధ ప్రజలాగా వచ్చేవారు .  1933లో మదన్ దియేటర్స్ వారు కలకత్తాలో కాళ్ళకూరి సదాశివ రావు దర్శకత్వం లో నిర్మించిన ‘’చింతామణి ‘’చిత్రం లో చింతామణి గా నటించి సినీ రంగాప్రావేశం చేశారు .తర్వాత ఈస్ట్ ఇండియా కంపెని వారి సావిత్రిలో ,సరస్వతీ టాకీస్ వారి ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం లో ,నేషనల్ మువి టోన్ వారిచిత్రపు నారాయణమూర్తి దర్శకత్వం లో  వేమూరి గగ్గయ్య ,పులిపాటి వెంకటేశ్వర్లు ,కృష్ణ వేణి మొదలైన వారు నటించిన  ‘’మోహినీ రుక్మాంగద ‘’లో వేల్ పిక్చర్స్ వారి ‘’శ్రీ కృష్ణ లీలలు ‘’ లో నటించారు ఈ కృష్ణలీలలు లో యశోదగా నటించి కంఠం ఎత్తి ‘’కలయో వైష్ణవ మాయయో ‘’పద్యాన్ని పాడితే ఆంద్ర ప్రేక్షకలోకం తన్మయత్వ౦ తో పరవశించి పోయింది .రామతికం ను ‘’గానకోకిల ‘’గా ఆంధ్రప్రేక్షకలోకం ఆరాధించింది . .తిలకం పాడిన పాటలన్నీ హెచ్ ఎం వి గ్రామ ఫోన్ రికార్డ్ లుగా విడుదలై ఇంటింటా ప్రతిధ్వనించాయి . ఈస్ట్ ఇండియా వారి రామదాసు లోనూ ,కృష్ణా ఫిలిమ్స్ వారి రామదాసులోను తిలకం నటించటం విశేషం .బాలయోగిని ,తెనాలి రామకృష్ణ ,ఆనేస్ట్ రోగ్లలో కూడా నటించారు . అల్లసాని పెద్దనకవి రచించిన ‘’మను చరిత్ర ‘’ప్రబంధం ఆధారంగా ,బివి రామానందం డైరెక్షన్ లో ,తాండ్ర సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి కదా రచన చేయగా విశ్వనాధ మాటలు పాటలు రాసి ఎస్వి రంగారావు ప్రవరాఖ్యుడుగా వచ్చిన వరూధిని సినిమాలో వరూధిని పాత్ర పోషించారు రామ తిలకం .సినిమా అట్టర్ ఫ్లాప్ . క్రమంగా సినిమాలలో నేపధ్యగానానికి ప్రాధాన్యత పెరుగుతూ ఉండటం తో సంగీతం క్షుణ్ణం తెలిసిన రామతిలకం వెండి తెరకు దూరమయ్యారు .ప్రముఖ హాస్యనటి గిరిజ  రామతిలకం కుమార్తె .

  14-3-1952న 48వ ఏటనే సినీ వరూధిని రామ తిలకం అమరలోకం చేరారు .

 సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -19-1-22-ఉయ్యూరు

 

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -27 27-కీలుగుఱ్ఱం రాక్షసి పాత్రలో రాణించిన గాయని –కనకం

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -27 27-కీలుగుఱ్ఱం రాక్షసి పాత్రలో రాణించిన గాయని –కనకం

పురస్కారాలు
· నాటకరంగంలో చేసిన కృషికిగాను తంగిరాల కృష్ణప్రసాద్ స్మారక పురస్కారము 2014లో లభించింది.

· సినీ రంగంలో సేవలందిన వారికి ప్రభుత్వం అందించే ఎన్టీఆర్ ఆర్ట్ అవార్డ్ ను 2004 సంవత్సరానికి గాను కనకం అందుకున్నారు.

మరణం
అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ విజయవాడలో చికిత్స పొందుతూ88వ ఏట కనకం 2015 జూలై 21 మంగళవారం మృతి చెందారు[

చిత్రసమాహారం[మార్చు]
గృహప్రవేశం (1946)
బ్రహ్మరథం (1947)
కీలుగుర్రం (1949)
రక్షరేఖ (1949)
గుణసుందరి కథ (1949)
షావుకారు (1950)
పల్లెటూరి పిల్ల (1950)
చంద్రవంక (1951)
సౌదామిని (1951)
అగ్నిపరీక్ష (1951)
మాయపిల్ల (1951)
ఆకాశరాజు (1951)
మానవతి (1952)
రాజేశ్వరి (1952)
టింగ్ రంగా (1952)
ప్రియురాలు (1952)
నలదమయంతి (1957)
లేత మనసులు (1966)
భక్త ప్రహ్లాద (1967)
అవేకళ్లు (1967)
సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -19-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -26

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -26

26-‘’వినరా సూరమ్మ కూతురు మొగుడా ‘’పాటఫేం –అప్పలాచార్య

1966లోనే పొట్టిప్లీడరు సినిమాలో పద్మనాభానికి ‘’పోపోపో పొట్టి ప్లీడరు’’పాటరాసినా ,1972లో వచ్చిన ఇల్లు ఇల్లాలు సినిమాలో రాజబాబు ,రామాప్రభాలకు స్టోరీ సాంగ్ ‘’వినరా సూరమ్మ కూతురు మొగుడా వివరము చెబుతాను ‘’పాట వచ్చేదాకా కవి అప్పలాచార్య పేరు ఎవరికీ తెలియదు ఈ పాత దాదాపు మూడు దశాబ్దాలు ప్రతి ఇంట్లోనూ మారు మోగింది అంతటి హిట్ సాంగ్ రాశారు అప్పలాచార్య .అసలుపేరు

కొడకండ్ల అప్పలాచార్య  సినిమాలలో హాస్య సన్నివేశాలను, హాస్య గీతాలను వ్రాయడంలో ప్రసిద్ధి చెందా. ఈయన సముద్రాల రాఘవాచార్య మేనల్లుడు. పద్మనాభం సినిమాలకు ఎక్కువగా  హాస్యగీతాలను వ్రాశారు[1].1966నుంచి 86 వరకు 20 ఏళ్ళు సిని రచన చేశారు

3-5-1999లో మద్రాస్ లో చనిపోయారు .

70ల్లోనే అప్పలాచార్య చేసిన కొన్ని ప్రయోగాల్ని చెప్పుకుతీరాలి. ఒకటి ఇల్లుఇల్లాలు అనే సినిమాలో “వినరా సూరమ్మ కూతురు మొగుడా విషయం చెబుతాను అసలు విషయం చెబుతాను” అనే పాట. బహుశా తెలుగులో ఇలాటి పాట మరోటి లేదనుకుంటాను. మంచి సస్పెన్స్‌, హాస్యం, చమత్కారం అన్నీ సమపాళ్ళలో కలబోసిన పాట ఇది. కారు మబ్బులూ కమ్మిన వేళా…
కాకులు గూటికి చేరే వేళ…కా..కా…

చందమామ తొంగి చూసేవేళా …
సన్నజాజులు పూసే వేళ ..అహా…ఓహో…
ఒంటిగ నేనూ ఇంట్లో ఉంటే..
ఉయ్యాల ఎక్కీ ఊగుతు ఉంటే
లాలీ లాలీ లాలీ లలీ లాలీ లాలీ లాలీ లలీ లో…

ఏం జలిగిందీ…

తలుపు కిర్రునా చప్పుడైనది…
గుండె ఝల్లునా కొట్టుకున్నది…
తలుపు కిర్రునా చప్పుడైనది…
గుండె ఝల్లునా కొట్టుకున్నది…
మెల్ల మెల్లగా కళ్ళు తెరచి
నే వచ్చినదెవరో చూశాను…
ఎవలాలూ…
నల్లనివాడు…గుంట కన్నుల వాడు ..
గుబురుమీసాల వాడు …
అయ్యబాబోయ్…
ఆరడుగుల పొడుగు వాడు …
ముద్దులిమ్మని నన్ను అడిగినాడు …
ఏయ్ వాణ్ణీ నే నలికేత్తాను….

నేనివ్వ నేనివ్వ రానివ్వనంటూ మొగము దాచుకొన్నా…
పోనివ్వ పోనివ్వ ముద్దివ్వమంటూ జడను లాగినాడూ …
అమ్మా…నాన్నా….
అమ్మా…నాన్నా…కాపాడమంటూ…అల్లాడిపోయాను..
అయినా గానీ వదలక నన్ను ఒడిసిపట్టినాడు…

అంతలో వచ్చింది… ఏవిటీ మూల్చా?

కాదు… మా అమ్మ… హి హి ఏవంది?

వెళ్ళవే నా తల్లి… వెళ్ళవే అమ్మా…
ముద్దులిస్తే… నీకు డబ్బులిస్తాడు…
మంచి బట్టలిస్తాడు… డబ్బులిస్తాడు…
మంచి బట్టలిస్తాడు….అనీ ముందుకు తోసింది

హా అది తల్లా!!.. కాదు లాచ్చసి..
పిశాచి…దెయ్యం….
తలవాతేవైందో చెప్పు …

తప్పనిసరియై వెళ్ళేను .సిగ్గుపడుతు నిలుచున్నాను..హా..
గదిలోకెత్తుకు పోయేడు కథలూ కబుర్లు చెప్పేడు…
తన దుప్పటిలో చోటిచ్చాడు…

ఛీ.. కులతా పాపాత్ములాలా…
నువ్వు నాకొద్దు.. ఫో.. వాడిదగ్గిరికే పో…

అంత కోపం ఎందుకయ్యా …అప్పుడు నావయసైదయ్య …
ఏవిటీ అప్పుడూ నీకైదేళ్ళా..ఆ…హహ..

అంత కోపం ఎందుకయ్యా… అప్పుడు నావయసైదయ్యా …
ఆ వచ్చినదీ మా తాతయ్య…
తాతయ్య….తాతయ్యా…
తకతయ్య… మలి చెప్పవేం….
తాతయ్య….తకతయ్య..
తాతయ్య….తకతయ్య..
తాతయ్య….తకతయ్య.. హహహ..
తాతయ్యా…నేనూ ఎవలో అనుకున్నాను….
తాతయ్య కొంప ముంచేశాలు.. హహహహహ..

  • అలాగే, పూర్తి హాస్యం కోసం రాసిన మరోపాట “ఆకాశం నుంచి నాకోసం వచ్చావా, పొంగే అందాల మిఠాయిపొట్లం తెచ్చావా” అనేది. దీన్లో చాలా గమ్మ్తౖతెన పోలికలు వాడటం జరిగింది. ఉదాహరణకి, “నీ జడపిన్ను నా తలరాతకు పెన్ను, నీ సిగపువ్వు బుజబుజరేకుల లవ్వు, నీ చిలిపి బిడియం అమృతంలో కూరిన వడియం, నీ పెదవులు రెండు నా ముక్కుకు దొండ పండ్లు” అనే చరణంలో ఉన్న ఉపమానాలు ఎప్పుడూ ఎక్కడా విన్నవి కావు. 70ల్లో వచ్చిన మరో ప్రయోగం హిందీలో బాగా హిట్‌ అయిన పాటల ట్యూన్లకి తెలుగులో హాస్యపాటలు రాయటం.

“మీనా” చితానికి అప్పలాచార్య మాట, లను రాస్తున్నారు కలం బలం వుండి కూడా. అంగబలం లేమివల్ట (పసిద్భుడు కాలేకపోయిన రచయిత అప్పలాచార్య. ఇప్పుడు అతని శక్తిని పరీక్షించ బాధ్యతను అప్పగించి ది విజయనిర్మల ఇందులో. నెగ్గితే ఆఫర్లు వస్తాయి ఈ చిన్నతనంలో కృష్ణ, జగ్గయ్య ఎన్వీ? రాజబాబు; విజయ”) , చందకళ, ఎస్వరలక్షీ సూర్యకాంతం, రమా(ప్రభ, ఛాయాదేవి అల్టురామరింగయ్య, సాక్షి రంగా రావు – ముఖ్య ప్మాతధారులు నందినీలో నిర్మాణ నిర్వాహకుడిగ్గా వుండి, పనులన్నీ సామర్శ్య్యంతో చక్కబెట్టిన పివి రమ ణయ్య ఈ చితానికి నిర్మాత .ఛాయను వి ఎస్‌. అర్‌ స్వామి, కూర్పును కోటగిరి గోపాలరావు, కళను తోట నిర్వహిస్తున్నారు (శీ ఫిలింస్‌ విడుదల. మొత్తానికి. “మీనా కధను తనకే దక్కిం చుకొన్నాడు, రమణయ్య న్యాయం జయిస్తుంది, మంచితనం ఫలితాన్ని యిస్తుంది అని నిరు పించబడింది

 

ఎన్నో దు:ఖాలకు ఆలవాలమైన ఈ ప్రపంచంలో ఎన్నో అందాలు వున్నట్లే
కష్టాల మధ్యలో, కన్నీళ్ళ మధ్యలో, సరదాలు హాస్యాలు చలోక్తులు చమత్కారాలు వెల్లి విరిసి నవ్వుల పువ్వులవుతూ వుంటాయి.
.
అదే మానవ జీవితం- ఈ ప్రపంచం రచనల్లో హాస్యం సన్నగిల్లిపోయింది. హాస్యరస ప్రధానమైన కథ పత్రికలో కనిపించటమే అరుదైపోయింది – కనిపించినా అందులో హాస్యం పల్చగా వార్చినా గంజిలా వుంటోంది. ఇంక సినిమాల్లో హాస్యపు సన్నివేశాలు పెట్టి ప్రేక్షకుల్ని నవ్వించడానికి తెగ అవస్థ పడుపోతున్నారు-,

 

  1. “మోసగాళ్లకు మోసగాడు”

 

నక్క జిత్తుల నాగన్న పాత్రలో నాగభూషణం జీవించారు ..ఆ క్యారెక్టర్ ఊతపదం ‘అబ్బయ్య’  కూడా బాగా పేలింది.  నాగభూషణం పై చిత్రీకరించిన పాట ‘ఎలాగుంది  ఎలాగుంది అబ్బాయా’  కూడా సరిగ్గా కథకు సరిపోయింది.   ఆదినారాయణరావు సంగీతం కూడా సినిమాకు ఊపు నిచ్చింది.   కృష్ణ ఆస్థాన రచయిత అప్పలాచార్య నాగభూషణం పాత్ర ద్వారా కొంత కామెడీ అందించారు

విజయనిర్మల డైరెక్ట్ చేసిన మీనా సినిమాకు అప్పలాచార్య మాటలు రాస్తున్నారు .కలం బలం ఉన్నా అంగబలం లేక వెనకబడి పోయిన రచయితా

ఎన్నో దు:ఖాలకు ఆలవాలమైన ఈ ప్రపంచంలో ఎన్నో అందాలు వున్నట్లే
కష్టాల మధ్యలో, కన్నీళ్ళ మధ్యలో, సరదాలు హాస్యాలు చలోక్తులు చమత్కారాలు వెల్లి విరిసి నవ్వుల పువ్వులవుతూ వుంటాయి.
.
అదే మానవ జీవితం- ఈ ప్రపంచం రచనల్లో హాస్యం సన్నగిల్లిపోయింది. హాస్యరస ప్రధానమైన కథ పత్రికలో కనిపించటమే అరుదైపోయింది – కనిపించినా అందులో హాస్యం పల్చగా వార్చినా గంజిలా వుంటోంది. ఇంక సినిమాల్లో హాస్యపు సన్నివేశాలు పెట్టి ప్రేక్షకుల్ని నవ్వించడానికి తెగ అవస్థ పడుపోతున్నారు-,

 

హాస్యనటుడు పద్మనాభం సినిమా’’పొట్టిప్లీడరు ‘’లో పోపోపో పొట్టి ప్లీడర్ పాట తోపాటు ,మరపురానికధలో ‘’ఉలికి ఉలికి చిరునవ్వులోలికే పాపా తళుకు బెళుకు ‘’,చెల్లెలికోసం లో-కన్నీటి కోనేటిలో చిన్నారి కలువపూసింది ,నేనేంటే నేను లో ‘’బలే బలే నరసిమసామినిర, నిన్ను నంచుక తి౦టనురా ,’’కర్పూరహారతి లో –‘’కిల్లాడెంకటసామి బలే వకీలయా ‘’,శ్రీరామ కధలో –చారుచారు బలే చారు చామంతి విలే ‘’,మొల్ల లో –‘’తిక్కన్న పెళ్లి కొడుకాయెనే ‘’,జగజ్జెట్టీలు లో ‘’సోకైనమల్లెపువ్వు మీదా మగాడా నీకు మోజు లేదా ?’’,పగసాధిస్తా లో’’ఓ మై డార్లింగ్ నిన్ను విడిచి ‘’,మా మంచి అక్కయ్య లో –ఏమోఏమోఅడగాలనుకొన్నాను ‘’,అత్తా కోడళ్ళు లో –‘’బలేబాలే బావయ్యో గబగబా రావయ్యో ‘’,అనూరాధ లో ‘’యాదయ్యయాదయ్యజాజిరీ యదలోన యాదయ్య ‘’,కత్తికి కంకణం లో –గప్పం గప్పం కత్తులు బల్ గమ్మత్తైన కత్తులు ‘’,దైవం లేదా దైవం లేదా ‘’,జాతకరత్న మిడత౦ భొట్లు లో-‘’అమ్మమ్మయ్యో అయ్యయ్యయ్యో తాళలేని బాధరా ‘’,కనరావా ఓ ప్రియా ,’’చెలియా సఖియా ‘’,దయ చూడవే గాడిదా పాటలు, ‘’వీరమ్మ సంపద విషయంము వివరించి ‘’పద్యం,నా తమ్ముడులో –హేమ సుందరాకారా ‘’,మనసు మాంగల్యం లో –ఎలాఉన్నది ఎలాఉన్నది ‘’,ఆజన్మ బ్రహ్మ చారిలో –పెళ్ళిమానండోయ్ బాబూ కళ్ళు తెరవండోయ్ ‘’,’’వినుమా వేదాంతసారం ,అడవిన పూలకట్టేల పద్యం ,మాయామోహ జగమే సత్యమని ,ఇన్స్పెక్టర్ భార్య లో’’ చూడు చూడు చూడు ‘’,ద్రౌపది వస్త్రాపహరణం నాటిక ,’’నా వళ్ళంతా బంగారం  ,నీ కళ్ళు చెదిరే సింగారం ,’’ఇల్లు ఇల్లాలు లో ‘’వినరా సూరమ్మ కూతురు మగడా ‘’,ఇల్లే ఇలలో స్వర్గమని ఇల్లాలే ఇంటికి దీపమని ‘’,గూడు పుఠానిలో –ఓమాయా ముదరమగ్గిన బొప్పాసుకాయా ‘’పద్యం ,’’ఓసీ మాయా పచ్చి అరటికాయా ‘’విరివిగా కన్నాలు వేసిన మొనగాడు మా తాత ‘’హాన్డ్సప్పు హాన్డ్సప్పు నాఎదుట కూర్చొనుట తప్పు ‘’పండంటికాపురం లో –‘’ఆడి పాడే కాలం లోనే అనుభవించాలి’’,తల్లీ కొడుకులు లో- వెయ వెయ ఇంకా వేయి ‘’,మమత లో –గరంగరం పప్పు ఇది బరం పురం పప్పు పాటలు రాశారు .

ఇవికాక మా౦గల్యభాగ్యం, హారతి ,అమ్మా నాన్న, దేవుడే గెలిచాడు ,పెద్దన్నయ్య ,పోరుగింటికాపురం ,వనజ గిరిజ ,జన్మజన్మల బంధం ,పల్లెసీమ, మొరటోడు ,,సావాసగాళ్ళు, లవ్ మారేజ్ , ,కిలాడి కిష్టుడు శాంతి ,సంఘం చెక్కిన శిల్పాలు ,సినిమా పిచ్చోడు ,అమాయకుడు కాదు అసాధ్యుడు, భోగిమంటలు సినిమాలకు పాటలు రాశారు. చివరి సినిమా,1986లో వచ్చిన ఆది దంపతులు సినిమాలో ‘’సాగి౦చరా  మామ సంసారం సాగించారా ‘’చివరి పాట సత్యం సంగీత దర్శకత్వం లో రాశారు అప్పలాచార్య.

ఎక్కువగా కోదండపాణి సంగీతం చేసిన సినిమాలకు పాటలు రాశారు .ఆతర్వాత సత్యం, మహదేవన్ ,పెండ్యాల ,చక్రవర్తి, జికే వెంకటేష్ ,చలపతిరావు ,రాఘవులు ,రమేష్ నాయుడు సంగీతం చేసిన చిత్రాలకూ పాటలు రాశారు .

‘’వినర సూరమ్మ కూతురు మగడా’’సినిమాతో వెలిగిపోయిన అప్పలాచార్య దమ్మున్న గీత రచయితా అని పించుకొన్నారు .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -19-1-21-ఉయ్యూరు

 

 

 

 

 

, ,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

రౌతు జగన్నాథ రాయుని జీవిత చరిత్రము

రౌతు జగన్నాథ రాయుని జీవిత చరిత్రము
అనే పద్యకావ్యాన్ని విజయనగర వాస్తవ్యులులు విజయనగర ఆస్థాన నాట్య శాల కవీశ్వరుడు శ్రీ సోమయాజుల సూరి దాస కవి రచించి ,శ్రీ సెట్టి నరసింహం గారిచే సరి చూడబడి ,తిరుపతి పుండరీక ముద్రాక్షర శాలలో 1920లో ప్రచురింపబడింది .వెల వివరాలు లేవు .
ఉపోద్ఘాతం లో కవి ‘’ఇప్పటి మనుషుల జీవితం రాయటం కష్టమే అయినా ,సత్పురుషుడు సుగుణ శీలి అయిన రౌతు జగన్నాథ రాయుని గురించి అనేకులు చెప్పటం ,కవిగాయక శిఖామణులు పేర్కొనటం చేత ఈ సత్పురుషుని జీవితం శ్రీ మదాన్జనేయ స్వామి అనుగ్రహం తో రాస్తున్నాను కాని నాకున్న గ్రంథ పరిచయం చాలదు ‘’అని వినయంగా చెప్పుకొన్నారు .
మొదటగా తన గురువు దాస నారాయణ గారి గురించి సీసం లో వివరిస్తూ అజ్జాడ గ్రామవాసి ,సౌందర్య చారు యశో శీలి ,విద్యలభోజుడైన విజయనగర ప్రభువు ఆనంద గజపతి ఆస్థాన పండితోత్తముడు ,దేవ దేవుని సత్కథలెన్నో తెలిపినవాడు ‘’అని తెలియజేశాడు .
తన వంశాళి గురించి సీసం లో –‘’విజయనగరం లో సోమయాజుల సోమశేఖర ,భద్రాంబ దంపతులకు జన్మించి ఇంగ్లీషు విద్య కొంత నేర్చి ,సర్కారు నౌకరీ చేసి ,మానేసి నాటక రంగాన్ని ఎన్నుకొని ‘’వనితా వేషము దాల్చి వర నృత్య గీతాభినయ విద్యల ‘’చే ప్రజల మెప్పుపొంది ,ప్రఖ్యాతిపొంది కొన్ని సమాజాలేర్పరచి ,గురువై వారికి నేర్పి ,చివరికి సర్కస్ కంపెనీ కూడా పెట్టి .తర్వాత గురువు దాస నారాయణాఖ్యుని చేరి హరికథాగానం నేర్చి ,ఆ అనుభవంతో ఈ కావ్యం రాశాను ‘’అని చెప్పాడు .
ఇష్ట దేవతా ప్రార్ధనలో మొదటగా ‘’దానవ భంజన రామ భక్త,నిష్కామ యశో చారు ,వనఖండన కారణ వాయు నందనుని’’ స్తుతించాడు .తర్వాత విఘ్నేశ్వర సరస్వతి ,స్తుతి చేసి కాళిదాసాది కవులను వినుతించి ‘’పండితుడ నని బింకము జూపను ,సూరి దాసుడన్ తగు సరసుండు రౌతు కులధన్యుడు గాన చరిత్ర వ్రాసెదన్ ‘’అన్నాడు .
మొదటిభాగం లో రౌతు వంశాన్ని వివరించాడుకవి .రౌతు వెంకట కృష్ణమ్మకు వెంకట నరస మా౦బ దంపతులు సుఖ జీవితం గడుపుతూ పుత్రికలను పొంది రామసేవలో తరిస్తున్నారు .పుత్రులు లేరనే చింతతో ఎన్నో దానాలు ధర్మకార్యాలు చేశారు .జగన్నాథాది క్షేత్ర సందర్శనం చేయగా స్వామి అనుగ్రహం లో పుట్టిన పెద్ద కుమారునికి జగన్నాథుడు అని ,చిన్నవాడికి బలరాముడు అనీ పేర్లు పెట్టుకొన్నారు.పెద్ద కూతురు విశాఖ లోమండవిల్లి అప్పలనరసయ్యకిచ్చి పెళ్లి చేశారు .ఆయన గొప్ప వైద్యుడు .వైద్యో నారాయణ అనే మాటకు సార్ధకత తెచ్చాడు హస్తవాసి మంచిది .బావ వెంకట కృష్ణమ్మ కొడుకులను చదివించక పోవటం వలన జగన్నాథుడిని తానె తీసుకువచ్చి చదివించాడు .
రెండవ భాగం లో –అయిదేళ్ళ జగనాథుడు పార్వతీ పురం లో అక్షరాభ్యాసం చేయబడి చదువుపై ఆసక్తిపెంచుకొని ,బుద్ధిమంతుడై ,సద్గుణ గరిష్ఠుడై క్రమంగా ,విద్యా గరిష్ఠుడై బియేపాసై ,మద్రాస్ వెళ్లి ,కలెక్టర్ ఆఫీసులో ఉద్యోగం పొంది ,అందరి మెప్పూ పొందాడు .గోపాలరాయడు తనకూతురు విజయలక్ష్మి నిచ్చి పెళ్లి చేశాడు .వెల్లూరులోట్రెయినింగ్ పూర్తీ చేశాడు రెండువందలమందిలో మొదటి వాడుగా ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు .
మూడవ భాగం లో- వెంటనే గుంటూరుజిల్లాలో ఒంగోలులో సబ్ ఇన్స్పెక్టర్ గా చేరి ,లంచాలకు వ్యసనాలకు బానిస కాకుండా ప్రజా క్షేమానికి పాటుపడ్డాడు .ఒక మ్లేచ్చమిత్రుడు అపకారం తలబెడితే ముందే గ్రహించి వాడిని దూరం చేస్తే వాడు వచ్ఛి ప్రాధేయపడితే క్షమించాడు .వేటపాలెం, చీరాలలో పని చేసి ,చాక చక్యంగా అవినీతిని అణచి వేస్తూ పురజనులకు మేలు చేశాడు .లక్షాదిపతులైనా కొటీశ్వరులైనా లెక్క చేయకుండా అన్యాయం చేస్తే కఠినంగా శిక్షించేవాడు. న్యాయ ధర్మాలను రెండు కళ్ళుగా భావించిన సేవామూర్తి .
నాలుగవ భాగం లో-పాలకొండ సర్కిల్ ఇన్స్పెక్టర్ గా చేరి ,గుణుపురంలో కాపురం పెట్టాడు .సక్రమగా విధి నిర్వహిస్తూ భార్య విజయలక్ష్మితో కలిసి దానధర్మాలు చేస్తూ దైవభక్తితో జీవితం గడుపుతూ ప్రజాభిమానం పొందాడు .ఒకసారి వరదలవల విపరీతంగా జన ఆస్తి నష్టం జరుగగా సంతర్పణలు చేసి జనుల ప్రాణాలు నిలిపాడు .పర్లాకిమిడిలో సివిల్ మేజిష్ట్రేట్ తగవులన్నీ తన పర్య వేక్షణలో నిష్పక్షపాతంగా తీర్పులు చెప్పి ప్రజాదరం పొందాడు.భార్య చనిపోయింది అకస్మాత్తుగా .చనిపోయేటప్పుడు భార్య తన సోదరి సత్యమా౦బ పెళ్లి చేసుకోమని కోరగా ,ఆమెమరణానంతరం అలానే పెళ్ళాడాడు .
అయిదవభాగం లో –పార్వతీపురంలో శ్రీరామనవమి ఉత్సవాలు ఘనంగా నిర్వహించాడు .పేదకన్యలకు పెళ్ళిళ్ళు చేయించాడు .దానం శీలం సత్యం తాపం ధైర్యం కు కేరాఫ్ అడ్రస్ గా నిలిచాడు .చివరగా
‘’రాయుడు సత్యమా౦బయు రమ్యత మీరగ వెంకటాద్రి నిర్మాయకులై చెలంగుచును మన్నన లందుచు నుండ్రి భక్తులై –కాయము సత్యమే యశము కన్న ధరిత్రిని భాగ్యమే మదే-శ్రేయము ముక్తితీరమును జేరగా జేసేడినావ యు జుడీ ‘’అని ముగించారు కావ్యాన్ని .
కవిగారిది చెయ్యితిరిగిన కవిత్వ విధానం .పద్యాలన్నీ గుర్రం పై రౌతు స్వారిగా మహా వేగంగా సాగిపోతాయి .సందర్భశుద్ధి గా సరళంగా కవిత్వం సాగింది .ఈ కావ్య౦గురి౦చి , కవిగురించీ ఎక్కడా పేర్కొన్నట్లు కనపడలేదు .పరిచయం చేసే భాగ్యం నాకు కల్గినందుకు సంతోషంగా ఉంది .
మీ –గబ్బిటదుర్గాప్రసాద్ -18-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -25

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -25 25- నిష్కర్షగా ,కర్కశంగా మాట్లాడే విదూషక – వ్యంగర వెంకట సుబ్బయ్య (వంగర) మాయాబజార్ సినిమాలో ‘’శాస్త్రం నిష్కర్షగా కర్కశంగా చెబుతుంది .మనం సౌమ్యంగా సారాంశమే తీసుకోవాలి ‘’అని జాతక పరీక్షలో చాకచక్యంగా మాట్లాడిన వంగర నటన గుర్తు ఉండే ఉంటుంది .అసలు పేరు వంగర వెంకట సుబ్బయ్య .24-11-1897 న ప్రకాశం జిల్లా ఒ౦గోలు తాలూకా లో సంగం జాగర్ల మూడి లో జన్మించారు .ఇంగ్లీష్ చదువులపై దృష్టి పోనీకుండా ,సంస్కృతమే నేర్చుకొని పండితులయ్యారు .తెనాలిలో ఉంటూ స్థానం వారి శ్రీ కృష్ణ తులాభారం నాటకం లో వసంతకుడు వేసి కళాభిజ్ఞుల మన్ననలు పొందారు .విప్రనారాయణ ,సక్కూబాయి నాటకాలలో హాస్య పాత్రలు వేశారు 1936లో ఆరోరా ఫిలిమ్స్ వారి ‘’విప్రనారాయణ ‘’సినిమాలో శిష్యుడుగా నటించి ,సినీ ప్రేక్షకులను సంమోహ పరచారు .తర్వాత మోహన్ పిక్చర్స్ ప్రొడ్యూసర్ కంబైన్స్ వారి ‘’బాలయోగిని ‘’ అనే మొదటి బాలల చిత్రం లో చిత్రం లో ముఖ్య పాత్ర పోషించారు .దీని దర్శక నిర్మాత కే సుబ్రహ్మణ్యం .ఆరణి సత్యనారాయణ ,కమలకుమారి ఇతర నటులు . తెలుగు సినిమా మాట నేర్చుకుని .. తడబడుతున్న అడుగులను సరిచేసుకుంటూ నడక నేర్చుకుంటున్న రోజులవి. అప్పటివరకూ నాటకాలే అందరికీ వినోదాన్ని కలిగిస్తూ ఉండేవి. ఆ కాలంలో నాటకాలలో అనుభవం ఉన్నవారిని మాత్రమే సినిమాల్లోకి తీసుకునేవారు. ఎందుకంటే అప్పుడున్న పరిస్థితుల్లో ఎవరి మాట వాళ్లు మాట్లాడవలసిందే. ఎవరి పాటలను .. పద్యాలను వాళ్లు పాడుకోవలసిందే. అందువలన ప్రధానమైన పాత్రలను పోషించాలనుకువేవారికి రూపంతో పాటు నాటకానుభవం తప్పనిసరి. అలాగే మంచి గాత్రం ఉండటం అంతే అవసరం. ఇక ఇతర పాత్రలను చేయాలకునేవారికి నాటకానుభవం .. డైలాగ్ చెప్పడంలో స్పష్టత ఉంటే సరిపోతుంది. ఆ ధైర్యంతోనే వంగర వెంకట సుబ్బయ్య కూడా అప్పట్లో మద్రాసు బాట పట్టారు. అందరూ కూడా ఆయనను ‘వంగర’ అనే పిలుస్తుండేవారు. 1897 నవంబర్ 24వ తేదీన ఆయన ఒంగోలు తాలూక ‘సంగం జాగర్లమూడి’ గ్రామంలో జన్మించారు. ఊహతెలిసిన దగ్గర నుంచి ఆయనకి నాటకాల పట్ల ఆసక్తి పెరుగుతూ వచ్చింది. ఒక వయసు వచ్చిన తరువాత ఆయన నాటకలలో బిజీ అయ్యారు. మొదటి నుంచి కూడా తాను ఏ పాత్రలకి ఎక్కువగా పనికివస్తాననే విషయంపై ఆయనకి మంచి అవగాహన ఉండేది. అందువల్ల ఆ తరహా పాత్రలనే ఆయన చేస్తూ ఉండేవారు. అలా సాంఘిక .. జానపద .. పౌరాణిక పాత్రలను నాటకాలలో పోషించి ఆయన శభాష్ అనిపించుకున్నారు. అప్పట్లో ఆయన పోషించిన పాత్రలను చేయడానికి ఎవరూ కూడా సాహసించేవారు కాదు. అంతగా ఆయన ఆ పాత్రల ద్వారా పేరుప్రతిష్ఠలను తెచ్చుకున్నారు. ఆయన డైలాగ్ డెలివరీ .. బాడీ లాంగ్వేజ్ .. సహజమైన నటనను ప్రేక్షకులు మంత్రముగ్ధులై చూస్తుండిపోయేవారు. అలా ఒంగోలు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో నాటకాల ద్వారా ఎంతో అనుభవాన్ని గడించిన ఆయన, ఆ తరువాత స్నేహితుల ప్రోత్సాహంతో సినిమాల్లో నటించడానికి ఆసక్తిని చూపించారు. 1936లో ‘బాలయోగిని’ సినిమా ద్వారా ఆయన తెలుగు తెరకి పరిచయమయ్యారు. స్టేజ్ పై నటించడానికి .. కెమెరా ముందు నటించడానికి మధ్య గల తేడా ఆయనను కాస్త ఇబ్బంది పెట్టింది. అయినా నిదానంగా పరిశీలన చేసి కొన్ని పట్లు పట్టేశారు. ఆ తరువాత ఇక కెమెరా ముందు కూడా విజృంభించారు. మాలపిల్ల .. రైతుబిడ్డ .. మనదేశం .. సినిమాల్లో వరుస అవకాశాలను అందుకుంటూ వెళ్లారు. ఈ ‘మనదేశం’ సినిమా ద్వారానే ఎన్టీ రామారావు పరిచయమైంది. ఇక ‘షావుకారు’ సినిమా గోవిందరాజుల సుబ్బారావు పోషించిన చెంగయ్య పాత్ర చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఆ పాత్రను సపోర్ట్ చేసే పంతులు పాత్రలో వంగర ఇమిడిపోయారు. ఆ సినిమాలో ‘అదంతేలే .. ‘ అనే అర్థంతో నోటితో చిత్రమైన సౌండ్ చేస్తూ చేయి ఎగరేస్తారు. అప్పట్లో ఆ మేనరిజం జనానికి బాగా నచ్చేసింది. ఆ తరువాత నుంచి ఆయన ఊరి పెద్ద మనుషులకు అనుకూలంగా ఉంటూ .. వాళ్ల దుర్మార్గాలలో పాలుపంచుకునే పాత్రలను ఎక్కువగా చేస్తూ వెళ్లారు. అలాంటి సినిమాల్లో ‘పెద్దమనుషులు’ ఒకటి. ఒకప్పటి గ్రామీణ జీవనవ్యవస్థకు ‘పెద్దమనుషులు’ సినిమా అద్దం పడుతుంది. ఆ సినిమాలో ఛైర్మన్ భజనపరుడైన సిద్ధాంతి పాత్రలో వంగర నటన చూసి తీరవలసిందే. గుడిలో ఉన్న నిధిని రహస్యంగా ఛైర్మన్ కి చెందేలా చేయాలనే స్వార్థంతో ఆయన ప్రాణాల మీదకి తీసుకుని రావడమే కాకుండా, తాను కూడా ప్రాణాలను పోగొట్టుకునే పాత్రలో ఆయన జీవించారు. ఇక ‘కన్యాశుల్కం’లో కరటక శాస్త్రిగా .. ‘తెనాలి రామకృష్ణ’లో తాతాచార్యులవారి శిష్యుడిగా ఆయన ప్రదర్శించిన నటన అలా గుర్తుండిపోతుందంతే. ఇక తెలుగు పౌరాణికాలలో మకుటాయమానమై నిలిచిన ‘మాయాబజార్’లోను వంగర చేసిన సందడి అంతా ఇంతా కాదు. ఆ సినిమాలో అత్యంత కీలకమైన వివాహ వేడుకకి సంబంధించిన సన్నివేశాల్లో వంగర చాలా సేపు కనిపిస్తారు. తమకి మర్యాదలు జరగడం లేదంటూ అల్లూతో కలిసి రమణారెడ్డి బృందంపై అసహనాన్ని వ్యక్తం చేసే ‘శాస్త్రి’ పాత్రలో ఆయన ప్రేక్షకులను నవ్విస్తారు. ఆ తరువాత చెంచులక్ష్మి .. శ్రీ వేంకటేశ్వర మహాత్మ్యం .. మహాకవి కాళిదాసు .. నర్తన శాల .. పరమానందయ్య శిష్యుల కథ వంటి ఆణిముత్యాలు ఆయన జాబితాలో కనిపిస్తాయి. ఇలా వంగర తెలుగు సినిమా తొలినాళ్లలో ఓ మారుమూల గ్రామం నుంచి మద్రాసుకు వెళ్లి, అక్కడ సినిమాల్లో అవకాశాలను దక్కించుకుని, తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నారు. ఎన్టీఆర్ .. ఏఎన్నార్ .. ఎస్వీఆర్ వంటి వారంతా ఆయన తరువాత ఇండస్ట్రీకి వచ్చి ఆయన కళ్లముందు ఎదిగినవారే. సీనియర్ ఆర్టిస్ట్ గా వాళ్ల నుంచి ఆయన గౌరవాన్ని పొందినవారే. సహజమైన నటనకు చిరునామాగా ఆయన.. పాత సినిమాలంటే ఇష్టపడేవారికి వంగర వెంకట సుబ్బయ్య గారిని ప్రత్యేకంగా పరిచయం చెయ్యనక్కరలేదు. ఆయన నటుడే కాదు. వేద వేదాంగాలు అథ్యయనం చేసిన పండితుడు. సంగీతం, చిత్రలేఖనం, జ్యోతిష్యం వగైరాలన్నీ క్షుణ్ణంగా నేర్చుకున్నారు. ఆయనకు గురువు ఆయన తండ్రి గారే! ఆయన తండ్రి గారు నేర్పిన మరో విషయం భోజన సమయంలో మొదటి ముద్ద నోటిలో పెట్టుకునే ముందు మన ప్రాణాన్ని నిలిపే ఆహారాన్ని మనకు అందిస్తున్న ఆ శ్రీమన్నారాయణుని స్మరించుకోవాలని. ఆయన ఎట్టి పరిస్థితులలోనూ తప్పకుండా ఆ నియమాన్ని పాటించేవారు. ఒకసారి ఆయన షూటింగ్ నిమిత్తం అమరావతి వెళ్ళారు. అక్కడ ఆయనతో బాటు ఆ గదిలో సి. యస్. ఆర్. కూడా వున్నారు. ఈయన న్యూస్ పేపర్ చదువుకుంటుంటే వంగర గారు బాత్రూంలో స్నానం చేస్తున్నారు. ఉన్నట్టుండి బాత్రూంలో నుంచి ‘ భోజన కాలస్మరణే గోవిందా… గోవిందా… ‘ అని వంగర గారి గొంతు వినబడింది. సి. యస్. ఆర్. గారు ఆశ్చర్యపోయారు. ఆయనకేమీ అర్థం కాలేదు. అప్పుడే బాత్రూం లోనుంచి బయిటకు వచ్చిన వంగర గారిని ” భోజనానికి ముందు గోవింద స్మరణ చేసే అలవాటు మీకు వుందని తెలుసు. కానీ బాత్రూం లో ఈ విష్ణు సంకీర్తన ఏమిటయ్యా ? ” అనడిగారు. దానికి వంగర వెంకట సుబ్బయ్య గారు ” ఏం చెప్పమంటారు ? ఇందాక స్నానం చేస్తూ సబ్బుతో ముఖం తోముకుంటుంటే, ఆ పిడికెడు సబ్బు ముక్క కాస్తా గొంతులోకి జారిపోయింది. ఈరోజుకి ఇదే మొదటి ముద్ద కదా ! అందుకే గోవింద కొట్టాను ” అన్నారు ఏడ్పుముఖంతో . మరోసంగతి –ఒక మలయాళం సినిమాలో ఒకపాత్ర వంగర లాగా ఉంటె ,ఆయన్నీ పిల్చి ఆ పాత్రకు తెలుగు డబ్బింగ్ చెప్పమన్నారు .వంగారగారి గొంతులో పచ్చి వెలక్కాయ పది నట్లయింది మాట పెగలటం లేదు .దీన్ని గురించి ఆయనే ‘’బొమ్మ చూస్తూ నేను మాట అందుకొనే సరికి బొమ్మ వెళ్ళిపోతోంది .పోనీ ముందే అందుకుందామంటే బొమ్మ లోని వాడు స్లోఅవుతున్నాడు .దీనికీ మనకీ కుదరదు అని చెప్పేసి పారిపోయాను ‘’అన్నారు నవ్వుతూ .రమణారెడ్డి గార్ని చెప్పమంటే ‘’నేను చెప్పేది చెబ్తా మీరు సర్దుకోగలిగితే సర్దుకొండి.’’అని ఆయనా తప్పుకున్నారట . ‘’ఇంతకీ వంగర వారి ఆహార్య విలాసం ఎలా ఉంటుందో తెలుసా –మొకాళ్ళపైకి పంచ ,పైన జుబ్బా ,ఆపైన అన్గోస్త్రం ,,చంకలో ముడిచిన గొడుగు .పెద్దపెద్ద అంగలు వేస్తూ నడక .ఎప్పుడైనా బస్సు ఎక్కే వారేమోకాని దాదాపుగా నడకే ఎక్కడికైనా’’ అన్నారు రావి కొండలరావు .1936లో వచ్చిన విప్రనారాయణ నుంచి 76లో వచ్చిన రహస్యం సినిమా వరకు 30 సంవత్సరాలలో 300కు పైగా సినిమాలో నటించి మెప్పించారు .హాస్య నటులుగా ముద్ర పడినా ,వివిధ పాత్రలు నటించిన మేటి నటులు .తాను హాస్యం చెయ్యకుండా సంభాషణ ద్వారా హాస్యం పుట్టిస్తారు .పండితులు, సంస్కృత ఆంధ్రాలు క్షుణ్ణంగా నేర్చిన విద్వాంసులు .వేదం పఠించిన వేదపండితులుకూడా’’ వ్యంగ్యర వెంకట సుబ్బయ్య ‘’గారు .శోభనాచాలవారి లక్ష్మమ్మ ,,భారత లక్ష్మీవారి ప్రియురాలు,రాజరాజేశ్వరి వారి ‘’లక్ష్మి ‘’కృష్ణ తులాభారం ,సక్కుబాయి .భరణీవారి చక్రపాణి ,శ్యామలా వారి గీతాంజలి ,జ్ఞానంబికా వారిమంత్రదండం ,విజయలక్ష్మీ వారి పేరంటాలు వినోదావారి శాంతిమొదలైన సినిమాలో నటించారు వంగర గారు స్థానం వారిపై రాసిన వ్యాసం 12 వ తరగతి తెలుగు పుస్తకం లో పాఠ్య అంశంగా ఉంది అంటే ఆశ్చర్యమేస్తుంది .ఆ వ్యాసంలోని విశేషాలు –‘’నేను స్థానం వారి రామవిలాస సభలో చాలాకాలం ఉన్నాను .అంతకు ముందు తెనాలిలో ఫస్ట్ కంపెని లో ఉన్నాను .1925లో రామవిలాస సభలో చేరాను .అప్పుడు వజ్హ బాబూరావు గారు మేనేజర్ ,భాగవతుల రాజగోపాలం గారు వ్యవస్థాపకులు .త్రిపురారిభట్ల వీరరాఘవయ్య గారు కండక్టర్ . నాకు నాటకానికి మూడు రూపాయలిచ్చేవారు .అయితేనేం నెలకు సుమారు 20 నాటకాలు ఆడే వాళ్ళం .అది మాంచి జీతమ కిందే లెక్క .తర్వాత నాటకానికి 5రూపాయలు ఇవ్వటం తో నాపని బాగుంది . స్థానం వారు మహా ప్రజ్ఞావంతులు వలపులు గ్రుమ్మరించే పాత్రలు అభినయించటం లో మొనగాడు .మొదట్లో రోహిణీ రుక్మా౦గధర నాటకం వేశారు మోహిని నిజంగానే ప్రేక్షకులను మోహింప జేసింది .రుక్మా౦గదుని సంగతి చెప్పాలా ?ఆ నాటకం చాలాభాగం స్థానం వారే రాశారు .తర్వాత అనేక నాటకాలలో నటించారు .రోషనార ఆయనకు ఎంతో పేరు తెచ్చింది .మద్రాస్ రాష్ట్రం లో దాన్ని నిషేధించారు .ఆసమయం లో మేము హైదరాబాద్ లో ప్రదర్శనలిచ్చాం . స్థానంవారి వేషాలు రంగస్థలానికి అల౦కారాలుగా మారాయి .ఒకమామూలు వ్యక్తీ రంగస్థలం మీద వన్నెల రామ చిలుకగా మారటం మాకే ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించేది .కొన్ని కంపెనీల వాళ్ళు ఎంతో అందమైన ఆడవాళ్ళ చేత వేషాలు వేయించి చూశారు .కానీ రంగస్థలం మీదకు రాగానే ఆ అందం ఎందుకూ పనికి రాకుండా పోయేది .అభినయం ఎక్కడినుంచి వస్తుంది ? మా సమాజం రంగూన్ లో నాటక ప్రదర్శనల నిచ్చింది.రంగూన్ లోని సీతారామ దేవాలయానికి స్థానం వారు మూడు వేల రూపాయలు విరాళం అందించారు .అక్కడి ఆంధ్రులు స్థానం వారికి బంగారు కిరీటం తొడిగి అత్యంత గొప్పగా సత్కరించారు .ఒక తెలుగు నాటకనటుడు సముద్రాలు దాటి ఘన సత్కారం పొందటం స్థానం వారికే దక్కిన అదృష్టం . స్థానం వారు అప్పుడప్పుడు సహాయ నాటక ప్రదర్శనలు కూడా ఇచ్చారు .ఒకసారి తెనాలిలో గృహదహనాలు జరిగితే ,అధికారులతో ఉచిత ప్రదర్శన ఇస్తామని చెప్పి,నాటకం ప్రదర్శించివచ్చిన డబ్బు 5వేల రూపాయలు విరాళంగా ఇచ్చారు .ఇలాంటివి ఎన్నో చేశారు .వారి కళాభిలాషకు వదాన్యత గీటు రాయిగా ఉండేది . ఒకసారి కలకత్తాలో చంద్ర గుప్త నాటకం ప్రదర్శించాం .అది డి ఎల్ రాయ్ గారి బెంగాలీ నాటకానికి అనువాదం .స్థానం వారు చంద్ర గుప్తుని తల్లి ముర పాత్ర ధరించారు .మూడు సీన్లలో మురపాత్ర లో గంభీరత గోచరించేది .ఒక బెంగాలీ ప్రొఫెసర్ నాటకాన్ని చూసి స్థానం వారి నటనా వైదుష్యానికి ముగ్ధుడై ,పులకి౦చి పోయాడు .’’మా రాయ్ నాటకానికి న్యాయం చేకూర్చింది ఈ తెలుగు నాటకం ‘’అని పరవశించి చెప్పాడు .స్టేజి మీదకు వచ్చి ఆయన ‘’చంద్రగుప్త నాటకం మా బెంగాలీ రచయిత సృష్టించాడు ఈ నాటకాన్నఈ తెలుగు నాటక సంఘం వచ్చి ప్రదర్శిస్తే ఆనందిస్తున్నాం .ముఖ్యంగా ముర పాత్రనిర్వహణ చూసిముగ్దులమై పోయాం .నేను ముఖ్యంగా స్థానం వారి నటన చూసి పులకి౦చి పోయాను .మా రాయ్ నాటకానికి న్యాయం చేకూర్చింది ఈ తెలుగు నాటక సంఘం ‘’అని పరవశంతో చెప్పాడు . కన్నడ దేశం లో కృష్ణ తులాభారం నాటకం అంటే ఎంతో ఇష్టం .బెంగుళూరులో ఈప్రదర్శనలు ఎన్ని ఇచ్చామో చెప్పలేను .ఒకే నెలలో 27ప్రదర్శనలిచ్చాం .మరో రాష్ట్రం లో తెలుగు సమాజం ఇలాంటి ఖ్యాతి గడించింది అంటే ఎంతో గర్వించాల్సిన విషయం ..మైసూరు రాజమాత ప్రత్యేకి౦చితులాభారం చూశారు .తర్వాత కుమారుడైన మహారాజా వారితో చెప్పి ,ఆయన్నికూడచూడమన్నారు .వారూ చూసి పొంగిపోయిస్థానం వారిని ఘనంగా సత్కరించారు . ఇక్కడ ఒక ఉదంతం జ్ఞాపకం వస్తోంది .స్థానం వారు నాటకం అయిన మర్నాడు మధ్యాహ్నం ఒంటి గంట నుంచి సాయంత్రం అయిదు వరకు మౌన వ్రతం లో ఉంటారు .మేము బెంగుళూరులో ఉన్నాం .ఒకరోజు మామూలుప్రకారం స్థానం వారు మౌనం లో ఉన్నారు .ఇంతలో ఎవరో వారికోసం వచ్చారు .మౌనవ్రతం లో ఉన్నారు అయిదు తర్వాత వస్తే మాట్లాడుతారు అని చెప్పాం .ఆయన వాకిట్లో పచార్లు చేస్తున్నాడు .ఆ ఇంటి యజమానురాలు పరిగెత్తుకొచ్చి ‘’ఇదేం అన్యాయం మహా రాజావారిదర్బారు బక్షీ ఇలా వాకిట్లో పచార్లు చేస్తుంటే చూస్తూ ఊరు కున్నారేమిటి .ఎంత అపరాధం ?క్షమాపణ చెప్పి లోపలి ఆహ్వానించండి ‘’అని చెప్పింది మేము వెళ్లి ఆయన్ను లోపలి ఆహ్వానించాం.మహారాజావారికి వినోద విజ్ఞానకార్యక్రమాలు ఏర్పాటు చేసే ఉద్యోగి ఆయన .అప్పటికి ఇంకా స్థానం వారి మౌనం పూర్తీ కావటానికి పది హీను నిముషాలు ఉంది .ఆయన అప్పాతిదాకా ఉండి,స్థానం వారితోమాట్లాది ప్రోగ్రాం ఫిక్స్ చేసుకొని వెళ్ళాడు .దీన్నిబట్టి స్థానం వారి గౌరవ ప్రతిఅపత్తులు అర్ధం చేసుకోవచ్చు . స్థానం వారిలో చెప్పుకోదగిన మరో ముఖ్యవిషయం కంఠాన్ని క్రమ శిక్షణలో ఉంచుకోవటం .మొదటి వరుసలో ఉన్నవారికీ చివరి వరుసలో వారికీ ఒకే రీతిగా వినబదేట్లు మాట్లాడేవారు .ఆనాడు మైకులు లేవు .నటుడి ప్రతిభ కంఠ స్వరం మీదే ఆధార పడి ఉండేది .భావ ప్రకటన తోపాటు ,సంభాషణల చాతుర్యం తోనూ ఆయన స్ఫుటమైన కంఠ ధ్వని వారికి ఎక్కువ తోడ్పడేది . స్థానం వారు మరపురాని మహానటులు .వారితో కలిసి నాటకాలు వేయటమనే మహా భాగ్యం నాకు కలిగింది .ఆంద్ర నాటక రంగానికి ఆయన ఎంతో ప్రతిష్ట సంపాదించారు .ఆయన ఆంద్ర రంగస్థల ప్రతిష్ట కోసం అవతరించిన కళాదేవత ‘’ అని వంగారగారు రాశారు . ఒక తెలుగు నాటకనటుడు వంగర మరొక ప్రఖ్యాత నాటకమహా నటుడు స్థానం నరసింహారావు గారిపై రాసిన వ్యాసం తెలుగు పాఠ్యా౦శం గా ఉండటం ఈ ఇద్దరికీ దక్కిన అరుదైన గౌరవం .హాట్సాఫ్ వంగర అండ్ స్థానం . స్వచ్చమైన వాక్కు ,వికార చేష్టలకు లోనుకాని హాస్యం వంగరను అసమాన నటునిగా చేశాయి .1975లో జరిగిన ప్రపంచ తెలుగుమహా సభలలో వంగర వారిని సముచితంగా సత్కరించింది ఆంద్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం .స్థిర విదూషకుడుగా వెలుగొందిన వంగర వెంకట సుబ్బయ్య గారు ఒక నాటకం లో పాల్గొనటానికి తెనాలి వెళ్లి అక్కడే 6-3-1976న 79వ ఏట పరమపదించారు. సశేషం మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్-17-1-22-ఉయ్యూరు , , •

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -24

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -24

24-సినీ హరి కథల మోపర్రు దాసు

 ఎత్తుగా గిరజాల ఒత్తు జుట్టుతో ,ఆజానుబాహువుగా ,దబ్బపండు వంటి మై చాయతో ,చెవులకు కుండలాలతో ,నుదుట  వెడల్పైన నిలువు కుంకుమ బొట్టుతో ,పంచె కట్టు ,సిల్క్ లాల్చీ తో మహా అందంగా కనిపించే వారు మోపర్రు దాసు .సంమోహ పరచే గాత్రం .స్పష్టమైన ఉచ్చారణ .ఉదయం చూస్తె కళ్ళు ఎర్రగా ఉండేవి .కృష్ణా జిల్లా పామర్రు దగ్గర మోపర్రు ఆయన స్వగ్రామం .ఘంటసాల మాష్టారికి చిరకాల ఆప్తమిత్రులాయన .అసలు పేరు బసవ లింగాచారి .సినిమాలో హరికథా గానం చేసేవారు .ఆంద్ర దేశం లో నంబర్ వన్ హరికథలుగా మంచి పేరు ఉండేది .

  సముద్రాలవారు నిర్మించి దర్శకత్వం వహించిన ‘’వినాయకచవితి సినిమాలో మోపర్రు దాసు వినాయక చవితి కథను బోధించే సాధువు వేషం లో కనిపిస్తారు . వినాయక చవితి పాటల కంపోజింగ్ ఘంటసాల వారింటి లోనే  జరిగేది.సముద్రాల రాఘవాచార్యులు గారితోపాటు ,అసోసియేట్ డైరెక్టర వి ఎం స్వామి ,నిర్మాత కే గోపాలరావు సోదరుడు,మేనేజర్ అయిన కే హనుమంతరావు గార్లు కూడా మాష్టారింటికే వచ్చి పాల్గొనేవారు .  రోజులు మారాయి సినిమాలో డప్పుల వాడు గా కనిపిస్తారు .1950లో వచ్చిన షావుకారు సినిమాలో సముద్రాల రాసిన ‘’శ్రీలు చెలంగె భారతభూమి ‘’పాటకు మోపర్రు దాసుగారి వ్యాఖ్యానం అద్భుతంగా ఉంటుంది   .విప్రనారాయణ ,మొదలైన సినిమాలు చాలా వాటిలో హరికథకులుగానో చిన్న చిన్న వేషాలలోనో కనిపిస్తారు .జయభేరి సినిమాలోనూ హరికథకులుగా నటించారు .దేశభక్తి గీతాలు పద్యాలు తప్పని సరిగా పాడి రక్తి కట్టించేవారు. ప్రేక్షకులు అడిగి మరీ పాడించే వారు .అప్పుడు ఆయన గాత్రానికి పట్టపగ్గాలు ఉండేదికాదు .ఆస్థాయికి అంతు ఉండేదికాదు .అందులో మనం లీనమవ్వాల్సిందే .మై మర్చి పోవాల్సిందే .

  సినిమా షూటింగ్ లు ఉంటె మద్రాస్ వచ్చి ఘంటసాల మాష్టారి మేడ మీద గది లోనే బస చేసేవారు .బయట షూటింగు లు అయి, ఏ రాత్రికో గదికి చేరేవారు.మర్నాడు ఉదయం  మిత్రులిద్దరూ చుట్టకాల్చుకొంటూ కారు షెడ్ దగ్గర కబుర్లు చెప్పుకొనేవారు  .

 సుమారు నలభై ఏళ్ల క్రితం  మా ఉయ్యూరులో ధనుర్మాసం లో కాపులవీధి రామాలయం దగ్గర ,శివాలయం లో హరికథలు పోటా పోటీగా జరిగేవి .శ్రీ కోట  సచ్చిదానంద శాస్త్రి,శ్రీ  కడలి వీరయ్య ,శ్రీ పొడుగు పా౦డురంగదాసు ,శ్రీ పట్నాల మల్లేశ్వరరావు శ్రీ జగన్నాధ రావు ,చైనా రాకెట్ అనిపిలువబడే శ్రీమతిప్రభ  మొదలైన వారంతా కమ్మని హరికథలు చెప్పి జనాలను ఉర్రూత లూగించేవారు .’’ఓం హరా శంకరా ‘’అని పాన్డురంగాదాసు గారుపాడుతుంటే ఒళ్ళు గగు ర్పొడిచేది

 ఒకసారి మా బజారుకు అవతల తూర్పు వైపు ఊరవారి వీధి, విష్ణ్వాలయం వీధి  క్రాస్ సెంటర్ లో ఆది రాజు వారి ఇళ్ళకు దగ్గరగా మోపర్రు దాసుగారు హరికథ చెప్పారు .నేను వెళ్లి చూశాను .అందులో ఆయన పాడిన దేశ భక్తీ గీతం చివర్లో అకస్మాత్తుగా కింద కూర్చుని  బల్లలపై చేతితో శబ్దిస్తూ పాటకు ఫినిషింగ్ టచ్ ఇవ్వటం జీవితం లో మర్చిపోలేను .అది ఆయన ప్రత్యేకత .ఎక్కడైనా అలానే చేస్తారట .మన నరాలు ఉద్రేకం చెంది ఊగిపోవాల్సిందే. రోమాలు నిక్క బోడుచుకోవాల్సిందే. దటీజ్ మోపర్రు దాస్ .ఇంతకంటే ఆయన గురించి వివరాలు తెలియలేదు .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -17-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -23

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -23

23- బ్రహ్మ చారి నటుడు

 దొరైస్వామి

పింగళి నాగేంద్రరావు  సంభాషణా రచయితగా  కవిగా ,విజయావారి ఆస్థాన మహా కవిగా సుప్రసిద్ధులు .ఆజన్మ  బ్రహ్మ చారి. అలాగే ఆదే కాలం లో సినిమాలకు పరిచయమైన కేరక్టర్ యాక్టర్ దొరైస్వామి కూడా బ్రహ్మ చారే అని తెలిస్తే అవాక్కై పోతాం కాని నిజం .దొరస్వామి పూర్తిపేరు పాల్ దొరస్వామి .దొరైస్వామి అనీ అంటారు .1897లో జన్మించారు .

  1951లో బిఎన్ రెడ్డిగారి దర్శకత్వం లో వాహినీ వారి మల్లీశ్వరి సినిమాలో  భానుమతి రామారావు వంటి ఉద్దండులతో దొరైస్వామి నటించారు .భానుమతి తండ్రిగా దొరైస్వామి నటించిన తీరు పరమాద్భుతం .కూతురుకు ఇష్టం లేని రాణి వాస భోగం ,భార్య ఋష్యేంద్ర మణి ని ఎదిరించలేని నిస్సహాయత, మేనల్లుడు రామారావు ను సోదరినీ తనభార్య తేలికగా చూడటం మొదలైన విషయాలలో గుండెలు పిండేదుఖాన్ని అదుపులో పెట్టుకొన్న తండ్రిగా దొరైస్వామి నటన చిరస్మరణీయం . నాగయ్య ,కాంచనమాల హీరో హీరోయిన్ లు గా బిఎన్ రెడ్డి గారి దర్శకత్వం లో 1939లో వచ్చిన వందేమాతరం సినిమాలో నాగయ్యగారి తండ్రిగా అదే బిఎన్ రెడ్డిగారి దర్శకత్వం లో నాగయ్య ,కుమారి  వగైరాలతో వచ్చిన సుమంగళి లో కూడా హీరో తండ్రిగా నటించారు .అంటే తెలుగు టాకీల తొలియుగపు నటులు దొరస్వామి .

 1952లో ఎల్వి ప్రసాద్ డైరెక్షన్ లో రామారావు సావిత్రి ,జి వరలక్ష్మి నటించిన ‘’పెళ్లి చేసి చూడు ‘’సినిమాలో గోవిందయ్య గా విలన్ వేషం కూడా వేసి బాగానటించి మెప్పించారు .హీరో పెళ్లి చెడ గొట్టటానికి విశ్వ ప్రయత్నం చేసి ,చివరికి రంగారావు నటించిన  దూపాటి వియ్యన్న చేతిలో అవమానం పొందిన కేరక్టర్ లో దొరైస్వామి విజ్రుమ్భిమ్చి నటించి మెప్పించారు .అసలు ఆయన వేసినవన్నీ సాఫ్ట్ కారక్టర్స్ మాత్రమే .ఇదే విలక్షణ విలనిజం ఉన్న పాత్ర .1955లో ఎల్వి ప్రసాద్ డైరెక్షన్ లో రామారావు, సావిత్రి వగైరా  హేమా హేమీలు నటించిన మిస్సమ్మ చిత్రం లో మేరీ అనే సావిత్రి పెంపుడు తండ్రి గా క్రిష్టియన్ పాత్రను గంభీరంగా ,అమాయకంగా ,కూతురుపై అభిమానం ఉన్నవాడుగా దొరైస్వామి నటించి రక్తి కట్టించారు .

  ఆతర్వాత చాలా సినిమాలలో అంతగా ప్రాధాన్యం లేని పాత్రల్లో నటించి మెప్పించారు .దాదాపు ఆ సినిమాలో ఆయన కన్నీరుతో, బాధలతో, దరిద్రంతో ,జబ్బులతో తీసుకు తీసుకొని కుళ్ళి కుళ్ళిమరణించే పాత్రలే ఎక్కువ .ఏ పాత్రనైనా తన నటనా సామర్ధ్యం తో దానికి జీవం పోసి నిలబెట్టినవారు దొరైస్వామి .

  ఆయన నటించిన ముఖ్యమైన సినిమాలలో –సువర్ణమాల,నా ఇల్లు , భాగ్యలక్ష్మి,పరివర్తన ,త్యాగయ్య ,అన్నదాత ,కన్యకాపరమేశ్వరి మహాత్మ్యం మంగళ,ఆడ జన్మ ,దేవదాసులో పార్వతి తండ్రి గా ,విశ్వ మోహిని ధర్మ దేవత నిర్దోషి ,అర్ధాంగి లో సావిత్రి తండ్రిగా ,దొరైస్వామి నటించి మెప్పించారు .

  సశేషం

కనుమ శుభా కాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -22

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -22

22-వణుకుతున్నట్లున్న కంఠం తో రైతు వేషాలేసిన  పెరుమాళ్ళు

 సూరపనేని లక్ష్మీ పెరుమాళ్ళు  కృష్ణా జిల్లా లోని ఉంగుటూరు లో జన్మించారు.వెడల్పు ముఖం  చెవికి పోగులు పంచె పైకి ఎగకట్టి ,బుజం మీద తుండుతో అసలు సిసలు కృష్ణా రైతుగా కనిపిస్తారు .సాఫ్ట్ కేరక్టర్లే ఎక్కువ చేసి మెప్పించారు .గొంతు ఎందుకో కొంచెం వణుకుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది .యాస ను బాగా మాట్లాడేవారు .

విత విశేషాలు

చిన్నతనం నుండి పాటలు పాడడంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించి జిల్లాలోని విజ్ఞానిక ఉద్యమం వైపు ఆకర్షితుడై ప్రాచీన కళారూపాల్ని పునరుద్ధరించడానికి పూనుకున్నారు. వీరు బుర్రకథకులుగా సుంకర వాసిరెడ్డి రచించిన “కష్టజీవి” బుర్రకథను చెబుతూ నాటి కరువు పరిస్థితులను, యుద్ధాల భీభత్సాన్ని నాటి రాజకీయాల్ని, భూస్వామ్య వర్గాల దోపిడీ విధానాన్ని లంచగొండి తనాన్ని కళ్ళకుకట్టినట్లు చిత్రించినట్లు ప్రదర్శించేవారు. కరువు ప్రాంతాల సహాయ కార్యక్రమాలలో పనిచేశారు.

కృష్ణా జిల్లా ప్రజా నాట్యమండలి లో ప్రధాన బాధ్యతలను నిర్వహించారు. సుంకర వాసిరెడ్డి రచించిన “ముందడుగు” నాటకాన్ని కోడూరు అచ్చయ్య గారి దర్శకత్వంలో అద్వితీయంగా ప్రదర్శించి ప్రజాభిమానాన్ని చూరగొన్నారు. ఆ నాటకంలో వీరు కథానాయకుని ముసలి తల్లిగా నటించి మెప్పించారు. వీరు “మా భూమి” నాటకంలో దాదా పాత్రను అంతే చక్కగా పోషించారు.

తర్వాత మద్రాసు చేరి దాదాపు 50 తెలుగు సినిమాలలో పాత్రలు పోషించారు. వీరు బడుగు రైతు, రైతు కూలీ, పెద్ద సంసారాన్ని ఈదలేక అవస్థపడుతున్న సగటు మనిషి తరహా పాత్రలు ధరించడానికి పెట్టింది పేరు. వీరు ధరించిన పాత్రలలో రోజులు మారాయి (1955) లో కథానాయకుని తండ్రి పాత్ర, వరకట్నం (1968) లో కథానాయకురాలి తండ్రి పాత్ర, ప్రజానాయకుడు (1972) చిత్రంలో కోటేశు పాత్రలు ముఖ్యంగా చెప్పుకోదగ్గవి.

మరణం

పెరుమాళ్ళు  1972 సంవత్సరంలో పరమపదించారు.

 సశేషం

కనుమ శుభాకాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -16-1-22-ఉయ్యూరు

 

  , ,

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

సరస భారతి 161వ కార్యక్రమగా శ్రీ  త్యాగరాజస్వామి 173వ ఆరాధనోత్సవం

సరస భారతి 161వ కార్యక్రమగా శ్రీ  త్యాగరాజస్వామి 173వ ఆరాధనోత్సవం

  పుష్యబహుళ పంచమి 22-1-21 శనివారం సాయంత్రం 6-30 గం.లకు సంగీత సద్గురు శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి 173వ ఆరాధనోత్సవాన్ని సరసభారతి 161వ కార్యక్రమంగా శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి దేవాలయం లో నిర్వహిస్తోంది .గానగంధర్వస్వర్గీయ  శ్రీ ఘంటసాల శతజయంతి ,స్వర్గీయ శ్రీ బాలమురళి ,శ్రీ బాలు గార్ల జయంతి  కార్యక్రమమూ జరుపుతున్నాం .సాహిత్య ,సంగీతాభిమానులు  కోవిడ్ నిబంధనలు పాటిస్తూ ,పాల్గొని జయప్రదం చేయ ప్రార్ధన .

  పాల్గొను గాయనీ గాయకులు

శ్రీమతి జోశ్యులశ్యామల దేవి- ప్రసిద్ధ గాయని ,సరసభారతి గౌరవాధ్యక్షులు

,శ్రీమతి జి.మాధవి –ప్రముఖ  గాయని ,

చిరంజీవి జి.నితిన్ కౌశిక్-యువ గాయకుడు

మరియు స్థానిక ఔత్సాహిక గాయక గాయనీ మణులైన బాలబాలికలు

   గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –సరసభారతి అధ్యక్షలు

          16-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సరసభారతి ఉయ్యూరు | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -21

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -21

21-చిరుబొజ్జతో వినాయకుడిగా నటించిన హాస్యాంబుధి-బొడ్డపాటి

 బొడ్డపాటి ఇంటిపెరుతోనే ప్రసిద్ధులైన హాస్య   బొడ్డపాటి

బొడ్డపాటి కృష్ణారావు .మచిలీబందరు వారు. .వృత్తిరీత్యా తెలుగు ఉపాధ్యాయుడైన ఈయన స్వస్థలం మచిలీపట్టణం. విలక్షణమైన ఆకారం గల కృష్ణారావు గారు రంగస్థలం మీద ‘ సుబ్బిశెట్టి ‘ లాంటి వేషాలు వేసి చెళ్ళపిళ్ళ వారి వంటి ఉద్దండ పండితుల చేత ‘ హాస్యాంబుధి ‘ అనే బిరుదు పొందారు.

1954 లో ఆదుర్తి సుబ్బారావు గారి ‘ అమర సందేశం ‘ చిత్రంతో సినీ రంగ ప్రవేశం చేశారు. సినిమాల్లో వేషాలు వేస్తూనే ట్యూషన్లు కూడా చెప్పేవారు. నందమూరి తారక రామారావు గారి పిల్లలకి ఆయనే పాఠాలు చెప్పారు. సరిగా చదవకపోతే పిల్లలను దండించడంలో రామారావు గారు కృష్ణారావు గారికి పూర్తి స్వేచ్చనిచ్చారు.

ఒకసారి కృష్ణారావు గారు అందరికీ తాను ఒక చిత్రంలో హీరోగా చేస్తున్నట్లు చెప్పారు. ఎవ్వరూ నమ్మలేదు. కానీ ఆయన చాలా నమ్మకంగా చెప్పడంతో విచారించగా ‘ వినాయక చవితి ‘ చిత్రంలో వినాయకుడిగా నటిస్తున్నట్లు తెలిసింది. తొండం, చాటంత చెవులు వగైరాలతో ముఖం కనిపించకుండా పోవడంతో ఆయనకి బాధ కలిగింది. ఆ మాటే దర్శక నిర్మాతలతో చెబితే అదే చిత్రంలో యదువీరుడి వేషం కూడా ఇచ్చారు. దాంతో కృష్ణారావు గారు గర్వంగా అందరికీ తాను ఆ చిత్రంలో ద్విపాత్రాభినయం కూడా చేస్తున్నట్లు చెప్పుకున్నారట.

  తానూ రాజనాల ,గుమ్మడి ,ముక్కామల లాగా ఇంటిపేరు బొడ్డపాటి తోనే చెలామణి అయ్యాను అని గర్వంగా చెప్పుకొనేవారు .వేదాలు ,సంస్కృత గ్రంధాలు క్షుణ్ణంగా చదివి పాండిత్యం సంపాదించిన ప్రతిభ బొడ్డపాటి వారిది .పండితులు ,సంస్కారి ,చమత్కారి కూడా .నందమూరి పిల్లలకు ట్యూషన్ చెబుతూ నెల నేలా జీతం అడగటానికి మొహమాతపదేవారు అడిగితె సినిమాలలో వేషం ఇవ్వరేమో అనే భయం కూడా ఉండేది .’’అప్పుడప్పుడు ‘’వేషం ‘’అంటూ గొణుగుతూ గుర్తు చేసేవాడిని. ఆయన ఎదో చిన్నో చితకో వేషమిచ్చి నటి౦పజేసేవారు .ఇలా ద్విపాత్రాభినయం చేసేవాడిని ‘’అని చెప్పేవారు బొడ్డపాటి .

  మాయాబజార్ లో ముహూర్తాలుపెట్టే శంఖు తీర్ధులు వేషం వేశారు బొడ్డపాటి .ఆయన ప్రక్కనే మరో ఆయన తలూపుతూ కూచుంటాడు డైలాగ్ ఉండదు ఆయనపేరు సివివి పంతులు .తమిళ పెళ్లి చేసి చూడు సినిమాలో రామారావు తండ్రిగా బొడ్డపాటి తెలుగు వెర్షన్ లో డా శివరామ కృష్ణయ్య నటించారు ,తమిళ మాయాబజార్ లో శంఖు తీర్ధులు శివరామ కృష్ణయ్య గారు అయితే ఆయన పక్కన మాట్లాడకుండా ఉండే మరో పండితుడు బొడ్డపాటి .

  ఆయన ఎన్ని సినిమాలో నటించారో ఆయన తలిదంద్రులెవరో పుట్టిన, ,మరణించిన తేదీలు ఎక్కడా దొరకలేదు .ఎవరికీ పట్టకపోవటం ఆశ్చర్యమే .నాకు దొరికిన విషయాలు మీ ముందు ఉంచాను .

 సశేషం

  సంక్రాంతి శుభా కాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -15-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -20

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -20 20-పళ్ళికిలిస్తూ, మెలికలు తిరుగుతూ నవ్వులు పండించే అంజి –బాలకృష్ణ 1898లో జన్మించి 55ఏళ్ళు మాత్రమె జీవించి 1953లో మరణించిన హాస్య నటుడు బాలకృష్ణ ఇంటిపేరు వల్లూరి .1937లో కలకత్తా లో నిర్మించిన విజయ దశమి అనే కీచక వధ తో సినీ రంగ ప్రవేశం చేసి సుమారు 100 సినిమాలలో హాస్యం పండించారు .మాధవ పెద్ది ,స్థానం నరసింహారావు గార్లు ఈ సినిమాలో నటించటం వారి సరసన బాలకృష్ణ నటించటం చిరస్మరణీయం .అయినా 1951లో వచ్చిన బాక్సాఫీస్ బంపర్ హిట్టర్ ‘’పాతాళ భైరవి ‘’చిత్రం లో అంజి పాత్రతో నే గుర్తింపుపొందారు .ప్రేక్షక హృదయాలను హత్తుకొన్నది ఆపాత్ర .ఈయనకు తోడూ పద్మనాభం .ఇద్దరు కమేడియన్లతో పింగళి ,కెవి రెడ్డిగార్లు హాస్యం పండించారు ‘’కొత్తవాళ్ళయినా ,పాతవాళ్ళకంటే బాగా గొప్పగా చేసి నవ్వించారు ‘’అని అందరూ చెప్పుకొనేవారు పేరు తెచ్చుకొన్నారు .అ౦జిపాత్రతో సినీ కథను నడిపించటం లో బాలకృష్ణ గొప్పగా చేశారు పి.సూరిబాబు నిర్మించిన ‘’తారా శశాంకం’’లో కూడా హాస్య పాత్ర పోషించారు .వంకరలు తిరుగుతూ ,పళ్ళు ఇకిలిస్తూ చేతులు ముడుచు కొంటూ తిప్పుతూ నటించటం బాల కృష్ణ ప్రత్యేకత .షావుకారు మిస్సమ్మ చిత్రాలలో విజ్రుమ్భించి నటించారు .డైలాగులు చెబుతూ విచిత్రమైన నటన ప్రదర్శించటం ఈయన ప్రత్యేకత .మొదటి సినిమాల పేర్లు చెప్పమంటే ‘’నాకు గుర్తున్నాయికాని వేషం పేర్లు గుర్తు లేవు ఏదో వేషం వెయ్యమన్నారు వేశాను అంతే’’అన్నారు బాలకృష్ణ . ‘’చదువు సంధ్యలకు గుడ్బై చెప్పి నాటకాలకు గుడ్ మార్నింగ్ కొట్టి ,ఓ ఫైన్ మార్నింగ్ కలకత్తా పారిపోయి ,ఎవరేవర్నోపట్టుకొని ఒకటి రెండు హిందీ సినిమాలలో వేషాలు వేసి ,హిందీ మాట్లాడటం బెంగాలీ అర్ధం చేసుకోవటం వరకు ఎదిగిపోయాడు బాలకృష్ణ ‘’అన్నారు రావికొండలరావు గారు .ఆంధ్రా లో ఉన్న అన్ని జిల్లాల యాసల్నీ సునాయాసంగా మాట్లాడి మెప్పించేవారు .మాండ లీకాలకూ ప్రాణం పోసి పలికేవారు .ఇన్ని ఎలా వచ్చాయి అని అడిగితె ,ఈప్రాంతం లోదిగితే ఆప్రాంత భాష మాట్లాడి,అక్కడి వాళ్ళను ఆకట్టుకొని సులువుగా నేర్చేవాడినిఅన్నారు .సూరిబాబు గారి తారా శాశా౦కం లో లంబు జంబు లలో ఒకరుగా నటించి పిచ్చిపిచ్చినవ్వులతో ఆపాత్రకు జీవం పోశారు .ఈ నాటకంకేవి రెడ్డి గారు చూసి ముచ్చటపడి విజయాసినిమాలలో నెల జీతగానిగా తీసుకొని పాతాళ భైరవిలో ముఖ్యమైన అంజి పాత్ర ఇచ్చారు .తారాశశాంకం లో నవ్వునే ఈ సినిమాలో అక్కడక్కడ పెట్టించి బాలకృష్ణ పాత్రకు క్రేజ్ కలిపించారు రెడ్డిగారు .బయట వేషాలు వచ్చినా వెయ్యమనే రెడ్డి గారు ప్రోత్సహించారు .ఎక్కడెక్కడ షూటింగ్ ఉన్నా ,ఎంత బిజీ గా ఉన్నా ,రోజూ ఏదో టైంలో విజయా వాహినీ స్టూడియోకు వచ్చి కనిపించి వెళ్ళేవారు .ఎందుకు ఇలా అంటే ‘’అది దేవాలయం లాంటిదయ్యా .రోజు దర్శనం చేసుకోకపోతే తృప్తి ఉండేదికాదు .ఒక్కోసారి దేవుళ్ళు కన్పించేవారు ఒక్కో సారి లేదు ‘’అని అత్యంత విశ్వాసంగా చెప్పేవారు బాలకృష్ణ . బక్కపలచని శరీరం విచిత్రమైన ఇకిలి౦పుల తో తోటరాముడి తమ్ముడు అంజిగా పాతాళభైరవిలో బాలకృష్ణ జీవించారు .ఆయన పేరు మర్చిపోయి ఆపాత్ర కనిపించినపుదల్లా ‘’అంజిగాడ్రోయ్’’అని కేరింతలు పెట్టేవారు ప్రేక్షకులు .ఎన్నో జానపద సాంఘిక ,పౌరాణికాలలో నటించి మెప్పించారు .నవగ్రహ పూజా మహిమ సినిమాలో అవకాశ వాద యజమానిని ముప్పు తిప్పలు పెట్టె ,బుద్ధి చెప్పే నౌకరుగా బాలకృష్ణ చిరకాలం గుర్తుంచుకోనేట్లు నటించారు .అగ్గిబరాటా ,లక్ష్మీ కటాక్షం ,ప్రతిజ్ఞా పాలన ,,గురువును మించిన శిష్యుడు సినిమాలలో రామారావు ,కాంతారావు గార్లకు జతగాడుగా నటించారు .శ్రీ కృష్ణ తులాభారం ,శ్రీ కృష్ణ సత్య ,శ్రీ కృష్ణ విజయం లలో యాదవ ప్రముఖుడుగా నటించారు .చిట్టి చెల్లెలు గుండమ్మకధ ,దేవత సాంఘిక చిత్రాలలో ప్రాముఖ హాస్య పాత్రలే పోషించారు .జానపద బ్రహ్మ విఠాలాచార్య సినిమాలలో కధానాయకుడి చెలికాడు గా నటించారు .అగ్గివీరుడు ,పిడుగు రాముడు ,జ్వాలా ద్వీప రహస్యం సువర్ణ సుందరి ,గూలె బకావలి,కనక దుర్గాపూజామహిమ ,భట్టి విక్రమార్క ,కలిసిఉంటే కలదు సుఖం ,మదన కామ రాజు కథ,బొబ్బిలి యుద్ధం,మర్మయోగి ,పరమానందయ్య శిష్యులు మొదలైన ఎన్నో సినిమాలలో విలక్షణ పాత్రలు ధరించి మెప్పించారు ..తక్కువ డైలాగ్స్ ,ఎక్కువ ఎక్స్ప్రెషన్స్ బాలకృష్ణ విలక్షణత .కడుపుబ్బా నవ్వించిన బాల కాదు కాదు ‘’పెద్ద కృష్ణ’’ ఆయన . మాయా బజార్ లో లక్ష్మణ కుమారుడు రేలంగి,తన అనుచరుడు బాలకృష్ణను ‘’సారధీ‘’అని పిలిచేవాడు .అతడి వెర్రి వెంగళప్ప తనం తెలిసిన జంట పండితులు శాస్త్రి –వంగర ,శర్మ –అల్లు లు కీర్తిస్తూ మంచినో ,మామూలో సంపాదించేవారు .ఆ పొగడ్తలలో మునిగి ఉక్కిరిబిక్కిరవుతున్న రేలంగిని బాలకృష్ణ ‘’హేరాజన్ ‘’అంటూ సంబోధిస్తూ ‘’తానా అంటే తందానా అంటూ వీళ్ళు బహుమానాలు పుచ్చుకొంటున్నారు .ఈ తాన శాస్త్రి తందానా శర్మ మనముందు పనికి రారు –‘’అటు ఇద్దరు ఇటు ఇద్దరు –అభిమన్యుని బాబాయిలు –అటుకూడిన ఇటుకూడిన –నలుగురంటే నలుగురే –మరి తమకో?-నూటికి ఒక్కరే తక్కువ మేటిమేటి బాబాయిలు –బాబో ఏమని చెప్పుదు-బాబాయిల సేన తమది బ్రహ్మాండముగా ‘’ ,ఈ సీను జన్మలో మర్చిపోగలమా ? మాయాబజార్ లోపెద్ద వేషం సారధి వేసినా రెడ్డి గారు ఆయన సమర్ధత తెలిసి , బాలకృష్ణ చేత అందులోనే ద్వారపాలకుడిగా ఇంకో వేషం వేయించారు .మిస్సమ్మ లో నోరు విప్పి మాట్లాడకుండా ఉండే అక్కినేని అసిస్టెంట్ గా గొప్పగా నటించారు . బాలకృష్ణకు మంచి ఆఫర్లోచ్చాయి రాబడి పెరిగింది మద్రాస్ లో ఇల్లు కట్టించుకొన్నారు విఠాలాచార్య ,భావనారాయణ గార్ల సినిమాలలో బాల కృష్ణ తప్పని సరిగా ఉండేవారు .డైలాగ్ టైమింగ్,ఎక్స్ప్రెషన్ బాగా ఉన్నవారు బాలకృష్ణ .పద్యాలు ,పాటలూ బాగా పాడేవారుకానీ ఈయన పాడతానని చెప్పలేదు తెలుసుకొని వాళ్ళు పాడి౦చనూ లేదు .బాలకృష్ణకు 7గురు ఆడపిల్లలు ‘’బాల కృష్ణ నుకదా బాలనాగమ్మ వంశం మాది .వీళ్ళ పెళ్ళిళ్ళు ఎలా చేయాలో ‘’అని దిగులు పడేవారు .షూటింగ్ విరామ సమయాలలో ఆయన సందడి మహా ఎంజాయ్ చేసేవారు .’’జుట్టు ఊడిపోయాక బాలకృష్ణ ‘’బాల్డ్ కృష్ణ ‘’అయ్యాడు అని రావి కొండల్రావ్ చమత్కరించారు . సశేషం భోగి శుభా కాంక్షలతో మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -14-1-22-ఉయ్యూరు , , •

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -17

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -17

17-వెండి తెర తొలి గ్లామర్ హీరో –సి.హెచ్. నారాయణ రావు

చదలవాడ నారాయణ రావు (సెప్టెంబరు 13, 1913 – ఫిబ్రవరి 14, 1984) 1940 నుంచి 1950 దాకా ఓ దశాబ్ద కాలం పాటు తెలుగు సినీ రంగంలో ఓ వెలుగు వెలిగిన సినిమా నటుడు. చిత్తూరు నాగయ్య, వేమూరి గగ్గయ్య, కన్నాంబ, ఋష్యేంద్రమణి, సురభి బాలసరస్వతి వంటి కళాకారులు సినిమా రంగంలో ప్రవేశించక ముందు నాటకరంగాన్ని పరిపుష్టం చేసినవారే. అందుకు భిన్నంగా ఎలాంటి నాటకానుభవం, సిఫారసు లేకుండా సినీరంగంలోకి ప్రవేశించి స్వయంకృషితో నటుడుగా పేరు తెచ్చుకొన్న వ్యక్తి సి.హెచ్‌.నారాయణరావు. వాహినీవారు భక్తి రసాత్మకమైన చిత్రం ‘భక్తపోతన’ (1944) ను విడుదల చేసారు. అందులో రెండు మూడు సార్లు శ్రీరాముడు ప్రత్యక్షమవుతాడు. ఆ శ్రీరాముడ్ని చూసి ప్రేక్షకులు తన్మయులైనారు. అంతకుముందు అంత అందమైన, ఆకర్షణీయమైన శ్రీరామచంద్రుడ్ణి చూడలేదు. ‘సాక్షాత్తు రాముడే’ అన్నారు ప్రజ, పోతన పక్షమై. ఆ శ్రీరామ పాత్రధారి చదలవాడ నారాయణరావు.

బాల్యం
సి.హెచ్. నారాయణ రావుగా పిలువబడే ఈయన 1913 సెప్టెంబరు 13న కర్నాటకలో బెంగుళూరు – హుబ్లీ మార్గంలో ఉన్న మధుగిరిలో జన్మించారు. నారాయణరావు తల్లి వైపు తాత, ముత్తాతలు, మేనమామలు అప్పట్లో మైసూరు దివాణంలో పనిచేసేవారు. నారాయణరావు తండ్రి చదలవాడ లక్ష్మీ నరసింహారావు రెవెన్యూ అధికారిగా ఉద్యోగం చేసేవారు. అనంత పద్మనాభ వ్రతం రోజున పుట్టిన బిడ్డ కావడంతో, ఆ దంపతులు పెట్టుకున్న పూర్తి పేరు చదలవాడ అనంత పద్మనాభ దత్తాత్రేయ సత్యనారాయణరావు. ఆ పేరే వెండితెరపై సంక్షిప్తంగా సిహెచ్‌. నారాయణరావు అయింది.

విద్యాభ్యాసం
నారాయణరావు బాల్యంలో చదువంతా ఏలూరులో సాగింది. ఆ తరువాత చాలాకాలం గుంటూరులో ఉన్నారు. సోషలిస్టు భావాలున్న ఆ తరువాతి కాలంలో ట్రేడ్‌ యూనియనిస్ట్‌గా పనిచేశారు. రైల్వే వర్కర్స్‌ యూనియన్‌కు కార్యదర్శిగా, రైల్వే వర్కర్స్‌ బెనిఫిట్‌ ఫండ్‌కు కార్యదర్శిగా వ్యవహరించారు.అప్పట్లోనే రైల్వే సమ్మెకు నాయకుడై, రాజకీయ నాయకుడు వి.వి.గిరి తదితరులతో కలసి ఉత్తర భారతమంతటా తిరిగారు.సినీ రంగంలోకి రాక ముందు ఏలూరు లోని ప్రసిద్ధ ‘వెంకట్రామా అండ్‌ కో’ లో పనిచేశారు. పుస్తకాలు ప్రచురించడం, ఇంజనీరింగ్‌ వర్క్ షాపులో పనిచేయడం లాంటివన్నీ చేశాక, తలవని తలంపుగా సినిమా అవకాశం ఆయన తలుపు తట్టింది.

సినీ రంగ ప్రవేశం
అసలు సినిమాల్లోకి వస్తానని కానీ, రావాలని కానీ ఆయన అనుకోలేదు. ఆయన సినీ రంగప్రవేశం చాలా తమాషాగా జరిగింది. ఓ రోజు రైలు ప్రయాణం చేస్తున్న సినీ దర్శకుడు ద్రోణంరాజు చిన కామేశ్వరరావు, నారాయణరావును చూశారు. అందం, మాటతీరు చూసి ముగ్ధుడైన కామేశ్వరరావు ఆయనను ఏకంగా హీరో పాత్రకు ఎంపిక చేశారు. అనుభవం లేదంటున్నా సినీ నటుణ్ణి చేశారు. అలా మీర్జాపురం రాజావారు జయా ఫిలిమ్స్‌ పతాకంపై తీస్తున్న ‘జీవనజ్యోతి’ (1940)లో హీరోయిన్‌ కృష్ణవేణి సరసన కథానాయకుడిగా సిహెచ్‌. నారాయణరావు సినీ రంగ ప్రవేశం జరిగింది. తొలి సినిమాతోనే మంచి నటుడిగా పేరు వచ్చింది.

కథానాయకుడిగ]
1940 లో వచ్చిన సాంఘికం ‘జీవనజ్యోతి’లో మాంచి పర్శనాలిటి గల హీరో ప్రవేశించాడు. నునుపైన, సహజమైన జుట్టు. సోగకళ్ళు, పొడుగైన ముక్కు, నవ్వితే నవరత్నాలు రాలినట్టు కనిపించే పెదవులు, పలువరసతోఅందర్నీ ఆకర్షించాడు. ఆ హీరో నారాయణరావు. నాగయ్య, సి.ఎస్‌.ఆర్‌., జి.వి.రావు., ఉమామహేశ్వరరావులు ముఖ్య పాత్రలు ధరిస్తున్నారు ఆ రోజుల్లో పర్సనాల్టీలో వీరికి భిన్నంగా కనిపిస్తూ నారాయణరావు రాగానే, ‘ హీరో అంటే ఇలా అందంగా ఉండాలన్న మాట… హీరోయిన్‌ లాగానే’ అనుకున్నారు ప్రేక్షకులు. రైల్వేలో ఉద్యోగం చేస్తున్న నారాయణరావూని చూసి, ద్రోణంరాజు చినకామేశ్వరరావు (‘జీవనజ్యోతి’ దర్శకుడు) చిత్రాల్లో ప్రవేశ పెట్టారు. కృష్ణవేణి ఆ చిత్రంలో కథనాయిక. నారాయణరావు నటన చాలా సహజంగా ఉంటుందని, అవలీలగ నటించేస్తాడనీ పత్రికలు రాసేవి.

అయితే ఆయన కేవలం హీరో పాత్రలే ధరించలేదు. హీరోగా ఎష్టాబ్లిష్‌ అయిన తర్వాత విలన్‌ పాత్రలు కూడా ధరించారు. తర్వాత కారెక్టర్‌ యాక్టర్‌. ‘చెంచులక్ష్మి’, ‘తాసిల్దార్‌ ’, ‘మొదటిరాత్రి ’, ‘ మనదేశం’, ‘ తిరుగుబాటు’, మొదలైన చిత్రాల్లో హీరో అయితే, ‘ జీవితం’లో విలన్‌. ‘దేవత’, ‘స్వర్గసీమ’ చిత్రాల్లో విలన్‌ కాదుగాని, అదో తరహా పాత్రలు. ‘ గంగ గౌరీ సంవాదం’లో శివుడు, సాంఘికాలు, పౌరాణికాలు, జానపదాలు… అన్నింటిలో కూడా నారాయణరావు నటించారు.

నాటకాలలో
ఎక్కువగా నాటకానుభవం లేకపోయినా, సినిమాలకి వచ్చిన తర్వాత నాటకాల్లో నటించారు. మల్లాది కృష్ణ శర్మ రాసిన ‘మిస్‌ ప్రేమ బి.ఏ.’ (తిమ్మరాజు శివరావు దర్శకత్వం) లో నారాయణరావు హీరోగా నటించి, చాలా ప్రదర్శనల్లో పాల్గొన్నారు. పకడ్బందీగా, క్రమశిక్షణతో రిహార్సల్సు జరిపి ఆ నాటకంలో నటించారు. హరీంద్రనాథ్‌ ఛటోపాధ్యాయతో సాన్నిహిత్యమున్న ఆయన తరువాతి రోజుల్లో పాలగుమ్మి పద్మరాజు ‘పట్నవాసం’ లాంటి రేడియో నాటికల్లోనూ పాల్గొన్నారు.

సినీ జీవితం
1939 సంవత్సరంలో నారాయణరావు చిన్న ఉద్యోగం చేసుకుంటూ తరచు చెన్నపట్నం వెళ్ళి వస్తుండేవారు. ఒకసారి హోటల్‌లో ఆయన భోజనం చేస్తుండగా ప్రముఖ దర్శకుడు ద్రోణంరాజు కామేశ్వరరావు గారితో పరిచయం అయింది. మొదట ద్రోణంరాజు గారు నారాయణరావుని చూసి బెంగాలీ అనుకొన్నారట. తరువాత నారాయణరావు తెలుగువాడే అని తెలిసిన మీదట తన దర్శకత్వంలో శోభనాచల సంస్థ నిర్మించబోయే జీవన జ్యోతి అనే చిత్రానికి స్క్రీన్‌ టెస్ట్‌కు రమ్మని చెప్పారు. స్క్రీన్‌ టెస్ట్‌లో భాగంగా నారాయణరావుకు కొన్ని సంభాషణలు ఇచ్చి చిత్రీకరించారు. ఆ టెస్ట్‌ పీస్‌ను థియేటర్లో ప్రొజెక్ట్‌ చేసే తతంగం సాగర్‌ టాకీస్‌లో మొదలైంది. దర్శకుడు రాజు గారు, నిర్మాతలు, కెమెరామెన్‌ కొట్నీస్‌, సౌండ్‌ ఇంజనీర్‌ రంగయ్య తదితరులు ఈ సందర్భంగా హాజరయ్యారు. తరువాత ఆ సినిమా అసిస్టెంట్‌ కెమెరామెన్‌ వచ్చి నారాయణరావు జీవన జ్యోతి సినిమాకు హీరోగా నారాయణరావు ఎంపికయ్యారు అన్న వార్తను చేరవేశారు. ఈ సినిమాకోసం ఆయనకు ఇచ్చిన పారితోషికం అక్షరాలా వంద రూపాయలు. అప్పట్లో వంద రూపాయల జీతగాఢంటే ధనవంతుడుగా లెక్క. అలా సిఫారసు లేకుండా నటుడైన నారాయణ రావు మనదేశం, ముగ్గురు మరాఠీలు, లక్ష్మమ్మ, వీలునామా, రహస్యం వంటి 50కి పైగా చిత్రాల్లో హీరోగా, సహాయ నటుడుగా నటించారు.

నారాయణరావు శోభనాచల స్టూడియోకి దగ్గర్లోనే అళ్వారుపేటలో ఉండేవారు. సినిమాల్లో ప్రవేశిస్తూ మొదట ఏ ఇంట్లో ప్రవేశించారోస్టార్‌ అయిన తరువాత కూడా అదే ఇంట్లో ఉన్నారు. ఆయనకి ఆర్భాటం లేక పోయినా, ఆత్మాభిమానం హెచ్చు. ఒక దశలో ఆయనకి చిత్రాలు లేవు.

1953 లో వై.వి.రావు దర్శకత్వంలో వరుణ అండ్‌ మహాత్మా అనే కంపెనీ ‘మంజరి’ (జానపదం) నిర్మించింది. నారాయణరావు దాదాపు నిర్మాత. తను సంపాదించుకున్నది ఆ చిత్రానికి ధారపోసారు. చిత్రంవిజయవంతం కాలేదు. అప్పులు మిగిలాయి. అప్పట్నుంచి నారాయణరావు ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు పడ్డారు. చిత్రాలూ లేవు. జరుగుబాటుకీ, పిల్లల చదువులకీ ఎదురీత మొదలైంది. అయినా, ఆయన గుండె నిబ్బరం తగ్గలేదు. చాలా మంది తారలు, కళాకారులు ఉచ్ఛస్థితికి వెళ్ళీ, కిందికి పడిపోవడం సామాన్యంగా చూస్తూనే ఉంటాం. అదే జరిగింది నారాయణరావు జీవితంలోనూ. ఎంతటి ప్రసిద్దుడికైనా, గొప్పవాడికైనా ఒక దశ దాటిన తరువాత పరిస్థితి, స్థితీ మారడం విధాత శాపం కాబోలు.

తెలుగు, తమిళం, కన్నడం, ఇంగ్లీషుతో పాటు మలయాళం, హిందీ భాషలు కూడా ఆయన ధారాళంగా మాట్లాడేవారు. కెరీర్‌ తొలి రోజుల్లోనే ‘దీనబంధు’ (1942) చిత్రంలో వకీలుగా కోర్టు సీనులో ఆయన అనర్గళంగా చెప్పిన ఇంగ్లీషు డైలాగులు పరిశ్రమ వర్గీయులనూ, ప్రేక్షకులనూ ఆశ్చర్యపరిచాయి. మంచి గాత్రమున్న నారాయణరావు ఆ సినిమాలో సొంత గొంతుకలోనే పాట పాడారు. ఇక, ఘంటసాల పాడిన తొలి సినీ గీతం ‘స్వర్గసీమ’ (1946)లో నారాయణరావు, భానుమతులపై చిత్రీకరించినదే! ‘దేవత’ (1941)లో భావకవిగా చిన్న పాత్ర పోషించారు. అందాల నటుడిగా పేరు తెచ్చుకొని, ‘చెంచులక్ష్మి’ (1944)లో సవతుల పోట్లాటలో చిక్కిన కథానాయకుడిగా, ‘తాసిల్దార్‌’ (1944)లో పాశ్చాత్య జీవనశైలీ వ్యామోహంలో పడే తాసిల్దార్‌గా, ‘స్వర్గసీమ’ (1946)లో నెగటివ్‌ ఛాయలున్న పాత్రలో – అందరినీ ఆకట్టుకున్నారు. ఓ పక్క హీరోగా చేస్తూనే మరో పక్క కీలకమైన పాత్ర అయితే, చిన్నదైనా సరే నటించడానికి ఆయన వెనుకాడకపోవడం విశేషం.

ప్రముఖులతో అనుబంధాలు
కృష్ణవేణి, కమలా కోట్నీస్‌, ఋష్యేంద్రమణి, భానుమతి, రుక్మిణి, జి. వరలక్ష్మి, శాంతకుమారి, ‘షావుకారు’ జానకి, కృష్ణకుమారి లాంటి అప్పటి తరం నాయికల సరసన ఈ అందాల నటుడు అభినయించారు. అప్పట్లో నారాయణరావుకు బోలెడంతమంది అభిమానులు ఉండేవారు. తెలుగులో సినిమా హీరోలకు అభిమాన సంఘాలు ఏర్పడడం ఆయనతోనే మొదలైందని చెబుతారు. అలాంటి పాపులారిటీ వల్ల 1949లో విజయ వాడలో ఆకాశవాణి కేంద్రం ప్రారంభోత్సవానికి కూడా ఆయన ప్రత్యేక ఆహ్వానితులయ్యారు. ఇక, 1951 ప్రాంతంలో ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం ఆయనను సత్కరించడం విశేషం. వి.వి. గిరి, ప్రకాశం పంతులు, పి.వి. రాజమన్నార్‌, బెజవాడ గోపాలరెడ్డి, మాడభూషి వెంకటాచారి లాంటి అప్పటి రాజకీయ నాయకులతో ఆయనకు అనుబంధాలు ఉండేవి.

అభిప్రాయాలు
ఆంగ్ల చిత్రాలు, ఆ స్థాయి, ఆ నటనా మనకీ రావాలని, మనది బాగా ఓవర్‌ యాక్టింగ్‌లా కనిపిస్తుందనీ నారాయణరావు చెప్పేవారు. ‘ఆ చిత్రాల్లోని నటులు ఎక్కువగా హావభావాలు చూపించరు. మామూలుగా, మాట్లాడుతున్నట్టుగా నటిస్తారు. సజీవమైన పాత్రలు అంటే అలాగే ఉంటాయి. నటించాలి కాబట్టి, మనం రెండాకులు ఎక్కువగా తగిలిస్తాం. పూర్వం రోజుల్లో నాటక నటన అయితే మరీ ఓవర్‌గా ఉండేది. మామూలుగా మనం ఎలా మాట్లాడతామో, ఎలా ప్రదర్శిస్తామో అలా… జీవితానికి దగ్గరగానే నటనా ఉండాలని నా ఉద్దేశం. ఎంతమంది నాతో ఏకీభవిస్తారో నాకు తెలియదు. అయితే చిత్రాల్లో నటిస్తున్నప్పుడు నేనోక్కడినే అలా నటిస్తే అతకదు. పైగా ఆ విధానాన్ని మన దర్శకులు అంగీకరించే స్థాయిలో లేరు. చిత్రంలోని పాత్రలన్నీ ఒకే రీతిలో నటించ గలగాలి’ అని నారాయణరవు చెప్పేవారు. అందుకే ఆయన నటనలో చేతులు ఎక్కువగా తిప్పడమూ, గట్టిగా అరవడమూ, కళ్ళూ కనుబొమలూ ఎగరవేయడమూ కనిపించేది కాదు. ఆయనదొక స్టడీ.

‘మనదేశం’ చిత్రం ఎన్‌.టి.రామారావు తొలి చిత్రం. అందులో నారాయణరావు హీరో, రామారావుది ఇన్స్పెక్టర్‌ పాత్ర. తనకి షూటింగులేని ఓ రోజున రామారావు తెల్లని పంచె, జుబ్బాతో కుడిచేత్తో పంచెకొంగుని పైకి పట్టుకుని నడుస్తూ వచ్చి, మేకప్పులో ఉన్న నారాయణరావుకు నమస్కరించి కూచున్నారు. ఆయన్ని చూడగానే ‘అరె..మీరా! ఇన్స్పెక్టర్‌ డ్రస్‌ లో చూసి, మాములుగా చూచేసరికి ఎవరో అనుకున్నాను. చాలా అందంగా ఉన్నారు. ఎప్పుడూ ఇలాగే వేసుకుంటారా డ్రెస్సు?’ అని అడిగారు నారాయణరావు.

వ్యక్తిత్వం
ఎంతమందిలో ఉన్నా నారాయణరావు మీదనే అందరి కళ్ళూ ఉండేవి. ఆ తరం ప్రేక్షకులకి నిరంతరం ఆయన బాగా గుర్తుంటారు. వ్యక్తిగా చూస్తే మృదువైన సంభాషణ. సౌమ్యుడు. ఆత్మాభిమానం గలవాడు. బాగా చదువుకున్నారు. ఆంగ్లభాషలో చక్కగా మాట్లాడేవారు. ఆంగ్లభాషలోని గొప్ప గొప్ప పుస్తకాలమీద నిత్యమూ మిత్రులతో చర్చించేవారు. తరచూ రేడియో నాటకాల్లో కూడా పాల్గొనేవారు.

‘నేను చిత్రాల్లో నటించడం మానేసానని ఎవరో అన్నారు. అలానెనేం చెప్పలేదు. నటుడిని నేను. ఎందుకు నటించను? అయితే నేనెవర్నీ వెళ్ళి అడగను. ఏభై చిత్రాల్లో నటించిన వాడిని… నన్నెరగరా ? అయినా నేను వెళ్ళి అడగడానికి ఆత్మాభిమానం అడ్డం వస్తుంది. అంతకంటెఅంతకంటె, ఇలా పుస్తకాలు చదువుకుంటూ, సిగరెట్లు కాల్చుకుంటూ, (ఆయన ఎక్కువగా సిగరెట్లు కాల్చేవారు) ఇంట్లో కూచోవడం నయం. ఈ మధ్య ఒక నిర్మాత వేషం వెయ్యమని అడిగారు. తప్పకుండా వేస్తానన్నాను. అయితే పారితోషికం చాలా తక్కువగా మాట్లాడాడు. ఎంచేతనంటే… నాకు సినిమాలు లేవుట. డిమాండ్‌ లేదుట.’ హీరో పాత్రధారణకి తీసుకున్నంత పారితోషికం అడగడం లేదు గాని, రీజనభాుల్‌గా ఇవ్వండి.‘ అన్నాను ప్రాధేయపడలేదు. మరీ నన్ను తక్కువగా అంచనా వెయ్యడం నాకు నచ్చలేదు. నాకు డబ్బు కావాలి…నిజమే. కాని, ఎంతో కొంతకి కక్కుర్తి పడి ఎలావెయ్యను? దానివల్ల నాకు అహంకారం అన్నారు. డిమాండ్‌ చేస్తాడన్నారు. అదేం కాదు…నా కున్న పేరునీ, ఒకనాటి నా అనిభవాన్నీ చవగ్గా వాడుకోవాలని చూస్తే సహించవలసిన అవసరంలేదు. ’అదీ ఆయన ధోరణి !

అందరికి అందుబాటులో ఉండే నటుడుగా గుర్తింపు పొందిన నారాయణరావు. 1984 ఫిబ్రవరి 14లో మరణించారు.[3]

చివరి రోజులు
చివరి రోజుల్లో ప్రోస్టేట్‌ గ్రంథి సమస్యతో, మూత్రపిండాల వ్యాధితో బాధపడిన ఆనాటి రొమాంటిక్‌ హీరో చివరకు తన 71వ ఏట 1984 ఫిబ్రవరి 14న మద్రాసులోని రాయపేటలో ఓ ప్రైవేటు నర్సింగ్‌హౌమ్‌లో కన్నుమూశారు. కనుమరుగై మూడు దశాబ్దాల కాలమవుతున్నా, ఇవాళ్టికీ సిహెచ్‌. నారాయణరావు పేరు చెప్పగానే పాతతరం వాళ్ళకు ‘మనదేశం’ (1949), కృష్ణవేణితో కలసి నటించిన శోభనాచల వారి ‘లక్ష్మమ్మ’ (1950), ఏ.వి.ఎం. వారి ‘జీవితం’ (1950), సేలంలోని మోడరన్‌ థియేటర్స్‌ వారి ‘ఆడజన్మ’ (1951) లాంటి చిత్రాలే గుర్తుకు వస్తాయి. హీరో నుంచి క్యారెక్టర్‌ యాక్టర్‌గా పూర్తిగా మారిపోయాక ఆయన నటించిన ‘బాల భారతం’, ‘కలెక్టర్‌ జానకి’, ‘శ్రీకృష్ణ తులా భారం’, ‘రహస్యం’, ‘దేశోద్ధారకుడు’, ‘రాణీ కాసుల రంగమ్మ’, ‘పులిబిడ్డ’ లాంటి చిత్రాలను చూసినప్పుడు పాత జ్ఞాపకాలు మెలిపెడతాయి.

నాటకాలలో నటిస్తూ గొంతెత్తి పాడుతున్న వారికే సినిమా చాన్స్ తగిలే రోజుల్లో అవేవీ లేకుండా డైరెక్ట్ గా మొదటి సారే హీరో అయిన గ్లామర్ కింగ్ నారాయణరావు గారు .ఓవర్ యాక్షన్ లేకుండా సాత్వికాభినయనానికి పెద్ద పీట వేసిన మార్గదర్శి .సృజనాత్మక శక్తితో సినీ హీరోలకు గ్లామర్ సంతరించిపెట్టిన తొలి తెలుగు హీరో నారాయణ రావు .సినీ కళాకారులకు ఏమాత్రం గౌరవం లేని రోజుల్లో నారాయణ రావు రంగప్రవేశం తో అవన్నీ కొట్టుకు పోయాయి .’’అందాల నటుడు ‘’అని పించుకోవటమే కాదు ‘’మహా నటుడు ‘’అని కూడా అని పించుకొన్నారు .ఆయనలోని సంస్కారాన్నీ ,నటనా కౌశలాన్ని సాధారణ ప్రేక్షకులే కాకుండా ,హిందీ దిగ్గజ మహానటులు బల్రాజ్ సహానీ ,పృధ్వీ రాజ్ కపూర్ ,భారత తోలి వైస్ ప్రెసిడెంట్ సర్వేపల్లి రాదాకృష్ణన్ ,ఆంధ్రా యూని వర్సిటి వైస్ చాన్సలర్ కట్టమంచి రామ లింగా రెడ్డి వంటి మేధావులు కొనియాడారు అంటే మామూలు విషయం కాదు .
సాంఘిక జానపద పౌరాణిక ,చారిత్రిక చిత్రాలు 50లో హీరోగా, కేరక్టర్ యాక్టర్ గా నటించిన తన ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులు ప్రదర్శించిన మేటి నటులు నారాయణ రావు .తెలుగు సినిమా పుట్టిన పదేళ్లకు 1944లో సినీ రంగ ప్రవేశం చేసి ఒక దశాబ్దం పాటు తిరుగులేని హీరో గా వెలిగారు .అభిమాన సంఘాలు ఏర్పడిన మొట్టమొదటి హీరో నారాయణరావు .1951లో ఆంద్ర విశ్వ విశ్వవిద్యాలయం వీరి నటనా వైదుష్యాన్ని గుర్తించి సత్కరించింది .ఒక యూని వర్సిటి ఒక సినీ నటుడినిసత్కరించటం వీరితోనే ప్రారంభమైంది .నారాయణ రావు –కృష్ణ వేణి జంట ఆకాలం లో సక్సెస్ ఫుల్ పెయిర్ గా భావించారు .వీరిద్దరూ జంటగా నటించిన మనదేశం సినిమాలో రామారావు మొదటి సారి గా ఒక చిన్న పోలీస్ ఇన్స్పెక్టర్ పాత్ర ధరించి సినీ రంగ ప్రవేశం చేశారు .శోభనాచల సంస్థ ఈ హిట్ పెయిర్ తో ‘’లక్షమ్మ సినిమా 1950లోనిర్మిస్తే ,ప్రతిభావారు అక్కినేని , అంజలి తో ‘’శ్రీ లక్ష్మమ కథ’’సినిమా తెశారు .నారాయణ రావు గారి సినిమానే ఘన విజయం సాధించి బాక్సా ఫీజు బద్దలు కొట్టింది .

1956లో ఎస్వి రంగారావు తో వీరు ఎదో పట్టింపు తో నటించను అని చెబితే ,లక్ష్మీ రాజ్యం గారితో హరిశ్చంద్ర లో నటించారని అంటారు ..గురజాడ కన్యా శుల్కం సినిమాలో ‘’గిరీశం పాత్ర నేనుకాకుండా సిహెచ్ నారాయణరావు గారు నటించి ఉంటె సినిమా ఘన విజయం సాధిచి కళా ఖండంగా మిగిలి పోయి ఉండేది ‘’అని ఎన్టి. రామారావు గారే స్వయం గా చెప్పారు .అలాగే స్వర్గ సీమ సినిమాలోసీనియర్ నటులు నాగయ్య గారు హీరో అయినా ,నారాయణరావు గారి చలాకీతనం తో కూడినకదలికలతో ,సంభాషణా చాతుర్యం తో ,అభినయ ప్రతిభతో ప్రేక్షకులను ఎంతగానో ఆకర్షించారని సినీ విశ్లేషకులు శ్రీ ఉడయవర్లు చెప్పారు .ఘంటసాల సినీ రంగ ప్రవేశం చేశాక పాడిన మొదటి ‘’హారే హా ,లే వెన్నెల ,చిరునవ్వులు విరజిమ్ము బఠానీ,నీ రాకకోరి నీ దారి కాచి యున్నానె పిల్లా ,వేచి యున్నానె ‘’పల్లవి గల పాట నారాయణ రావు గారికే స్వర్గ సీమ సినిమాలో పాడారు .వైజయ౦తీమాలతో జీవితం సినిమాలో ఒక ప్రత్యెక తతో నటించారు .జీవన జ్యోతి ,దేవత ,ప్రహ్లాద ,దీనబంధు ,చెంచు లక్ష్మి ,తాసిల్దారు ,ముగ్గురు మరాఠీలు ,ఆడ జన్మ ,మనదేశం వంటి చిత్రాలలో అపూర్వ నటన ప్రదర్శించారు నారాయణరావు గారు .

కలెక్టర్ జానకి,అర్ధరాత్రి ,రహస్యం ,వీలునామా ,గంగా గౌరీ సంవాదం లో శివుడు ,జంగమ దేవర ,జమ్పనవారి మేనరికం లో హీరోగా జి వరలక్ష్మితో ,వివి రావు డైరెక్షన్ లో మంజరిమానవతి సినిమాలలో జి వరలక్ష్మితో హీరోగా , ఆడజన్మ ,తిరుగుబాటు ,త్రిపురనేని గోపీచంద్ దర్శకత్వం లో కృష్ణవేణి తో హీరోగా ,బిఎన్ రెడ్డి గారి స్వర్గ సీమలో నాగయ్య భానుమతి గార్లతో ,వైవి రావుడైరేక్షన్ లో తాసిల్దార్ లో తాసిల్దార్ నరసయ్యగా భానుమతి తో బిఎ సుబ్బారావు డైరెక్షన్ లో చెంచు లక్ష్మిలో ,రాజా సాండో నిర్మించి దర్శకత్వం చేసిన చూడామణి లో పుష్పవల్లి ,సి ఎస్ ఆర్ లతో హీరోగా ,బిఎన్ రెడ్డి గారి దేవత లో సుకుమార్ గా , మొత్తం మీద 50 సినిమాలలో సక్సెస్ ఫుల్ నటుడుగా నటించి చారిస్మాతో ఆంధ్ర ఆంధ్రేతర ప్రెక్శకులను ఆకర్షించారు హీరో చదలవాడ నారాయణరావు .

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -13-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -18

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -18

18,19-‘’ఇహీ బాగు బాగు ‘’ అంటూ నవ్వించే నల్లరామ్మూర్తి,ఆయన జంట సీతారాం

కోటపల్లి (నల్ల) రామమూర్తి ప్రముఖ తెలుగు చలనచిత్ర, రంగస్థల నటుడు. హాస్యనటుడిగా ఇతడు సుప్రసిద్ధుడు. పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, పాలకొల్లు మండలంలోని చింతపర్రు ఈయన స్వస్థలం. ఈయన 1913లో జన్మించారు. సుమారు రెండు వేల నాటకాలలో, 112 సినిమాలలో నటించారు

విశేషాలు
సాధారణ మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించిన ఈయనకు చదువు అంతగా అబ్బలేదు. చక్కని గాత్రం ఉండడంతో నాటకరంగాన్ని తేలికగా ఆకర్షించగలిగారు. తన 15వ యేటనే శ్రీకృష్ణతులాభారం నాటకంలో వసంతకుని వేషం వేసి అందర్నీ మెప్పించారు. ఇంగ్లీషు చదువు అబ్బకపోయినా తెలుగులో అనేక వచన గ్రంథాలను చదవడం వల్ల, నాటకాలలోని పద్యాలు కంఠస్తం చేయడం వల్ల అచిర కాలంలోనే రచయితగా మారారు. “తూర్పు సావిత్రి”, “సీతమ్మోరి వనవాసం”, “పండగ అల్లుళ్లు” మొదలైన హాస్యనాటికలను స్వయంగా రచించి తన బృందంతో ఆంధ్రదేశం అంతటా ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. గాత్రం కూడా ఉండడంతో అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి, ఈలపాట రఘురామయ్య, పువ్వుల సూరిబాబు, కొచ్చర్లకోట సత్యనారాయణ, జొన్నవిత్తుల శేషగిరిరావు, స్థానం నరసింహారావు, సి.ఎస్.ఆర్.ఆంజనేయులు మొదలైన రంగస్థల నటులతో కలిసి అనేక పౌరాణిక నాటకాలలో హాస్యభూమికలు ధరించారు.

తన 65వ యేట తన స్వగ్రామమైన చింతపఱ్ఱు గ్రామంలో 1978, మార్చి 20వ తేదీన మరణించారు ఈయనకు భార్య, ముగ్గురు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.

కొన్నేళ్ళ క్రితం సినిమాలలో నవ్వుల పంట పండించటానికి ఒక హాస్య జంట ఉండేది .అదే తొలి జంట ,చివరి జంటా.ఒకరు నల్ల రామమూర్తి రెండవవారు సీతారాం .ఇద్దరు ఒక ఊరివారు ఒకే సారి సినీ ప్రవేశం చేసిన వారూ కాకపోయినా ,సినిమా ఊరిలో కలుసుకొని ,కూడ బలుక్కుని మిత్రులయ్యారు .వీరిలో సీతారాం ముందు రంగు పూసుకొన్నారు అంటే సీనియర్ .అందరూ సీతారామయ్యా అని పిలిచేవారు .అంత పెద్దపేరు ఉంటె పెద్ద వాడు అనుకొంటారని హెచ్ ఎం రెడ్డిగారు’’ సీతారాం’’ గా మార్చారు .

1940లో బెజవాడకు చెందిన పోతిన శ్రీనివాసరావు గారు ఈయన్ను ‘’కాళిదాసు ‘’సినిమాలో వేషం వేయించటానికి మద్రాస్ పంపారు .ఆ కంపెనీ వాళ్ళు తిండి బస ఏర్పాటు చేసి నాలుగు నెలలు జీతం ఇస్తే హాయిగా తిరిగారు కానీ వేషం ఇవ్వలేదు .వేషం వేయించి డబ్బులు ఎగగొట్టే వాళ్ళే ఎక్కువగాఉన్న రోజుల్లో వేషం ఇవ్వకుండా నాలుగు నెలలు పోషించటం అపూర్వమే అంటారు సీతారాం .ఇంకో ప్రొడ్యూసర్ వేషం వేయించి డబ్బు ఎగ గొట్టగా ఈయన అడిగితే ‘’వేషం వెయ్యకుండా అప్పుడు హాయిగా అనుభావి౦చావుగా ఇప్పుడు నా సినిమాతో సరి బెట్టుకో ‘’అని ఝలక్ ఇచ్చాడు .’’ఇదీ హాస్యం అంటే ‘’అనిపించింది గురూగారికి .1941లో వచ్చిన తెనాలి రామకృష్ణ సినిమా లో మొదటి వేషం వేశారు .ఒక సారి అవుట్ డోర్ షూటింగ్ లో ఎండలో కూర్చోలేక చెట్టుకింద కూర్చుని ఏదో సరదాగా మన పురాణాలగురించి ముస్లిం భాయ్ పాడినట్లుగా పాడిన తానే రాసిన పాట పాడారు –అందులో ‘’ధర్మారాజుకీ తంబ్డు కుంభా కర్నూడు,దమయంతీనీ తీస్కుని ఎల్లి లంకామే పెట్టేతల్కి ,అనుమంతుడికి కోపం వచ్చీ ,పాతాళలోకం ఎగ్రి ,బెమ్మా ముక్కూ పట్కోని లాగే తల్కిబెమ్మకి మూడు ముకాలే అయినాయ్ బాబూ అల్లాతూహీ ‘’.దీన్ని రెడ్డిగారు విని ఆపాటను కాగితం మీదరాసి మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ కిస్తే ట్యూన్ కడతాడని చెప్పగా ఆ పాటను ‘’సత్యమే జయం’’ సినిమాలో పెట్టారు ,వేషం ఇచ్చి ఆపాట పాడించారు కూడా

నల్ల రామమూర్తి తో స్నేహం కలియక ముందూ అడపా దడపా వేషాలు వేశారు ,ఇద్దరూకలిసి మొదటి సారిగా అగ్ని పరీక్ష సినిమాలో ‘’ఓ భాగవతం’’ఆడారు .సీతారాం నరసింహసామి, రామమూర్తి చెంచులక్ష్మి వేశారు .వాళ్ళ పాట వాళ్ళే పాడుకొన్నారు .పల్లెటూరు పిల్ల సినిమా నుంచి ఇద్దరూ జంటగా స్థిరపడ్డారు .అందులో ‘’చిటపట చినుకుల దుప్పటి తడిసెను తలుపు తీయవే భామా ‘’అని వాళ్ళు పాడిన పాట సూపర్ డూపర్ హిట్ అయింది .జంటగానే కాకుండా విడివిడిగా కూదాసినిమాలలో నటించారు .బాలరాజు సినిమాలో ‘’సూడ సక్కని సిన్నది ఆ మేడ గదిలో ఉన్నది ‘’అనే పాట ను సీతారాం పాడారు .ముగ్గురు మరాటీలు రత్నమాల,లైలా మజ్ను సినిమాలో పెద్ద వేషాలే వేశారు సీతారాం .ఎన్ని సినిమాలో వేశారో తెలీదు ఇచ్చింది జేబులో కుక్కుకోవటమే అని చెప్పేవారు .

ఈ జంట సైకిళ్ళ మీద తిరిగేవారు వాహినీ స్టూడియో దగ్గరే ఇల్లు కనుక షూటింగ్ లకూ సైకిళ్ళ మీదే .’’మాతోనే సైకిళ్ళు .ఏం తప్పా ?’’అనేవారు .

నల్ల రామమూర్తి ఇంటిపేరు నల్లకాదు.వాళ్ళ ఊర్లో ఇద్దరు రామ్మూర్తులు వేషాలు వేస్తూ ఉండేవారు ఈయన నల్లగా ఉంటాడు కనుక ఐ డేన్టి టి కోసం నల్ల రామమూర్తి అనే వారు .పాటలు పద్యాలుపాడటం కామిక్ రికార్డులు ఇవ్వటం ఆయనపని .తూర్పు యాసతో ‘’తూర్పు సావిత్రి ‘’,తూర్పు రామాయణం రాసి,పాడి , నటించి బాగా పాప్యులర్ చేసి అవార్డ్ లు పొందారు .ఈ సావిత్రిని రంగస్థలం మీద కూడా బాగా పాడేవారు.ఈ ప్రదర్శన చివరి సారి మద్రాస్ లో జరిగితే నటి వాణిశ్రీ అందులో సావిత్రిగా నటించారు .ఏదో చిన్నా చితకా వేషాలు వేసినా పల్లెటూరి పిల్లసినిమాతో గుర్తింపు వచ్చింది .నల్ల రామమూర్తి బ్రాండ్ హాస్యం ఏమిటంటే ‘’సీరియస్ గా మొహం పెట్టి నవ్వించటం సన్నని గొంతుతో నవ్వించటం .కస్తూరి శివరావు తీసిన పరమానందయ్య సినిమాలో కడుపుబ్బా నవ్వించారు రామమూర్తి .ఇక మాయాబజార్ సంగతి చెప్పక్కర్లేదు .మంచి మనసుకు మంచిరోజులు సినిమాలో ‘’ఇహీ బాగుబాగు ‘’ అని తరచుగా అంటూ గొప్ప హాస్యం పుట్టించారు.రాజ్యం పిక్చర్స్ కృష్ణ లీలలు లో బాలకృష్ణుని సఖులుగా వీల్లుసృష్టించిన హాస్యం ‘’కిత్త మూతి మామయ్యా ‘’అనటం మర్చిపోలేము .

సినిమాలలోసపోర్తింగ్ కేరక్టర్ లు వచ్చినా ,తరచూ నాటకాలకు వెళ్ళాల్సి వచ్చేదికనుక కమెడియన్ గానే ఉండిపోయారు .వేషాలు లేకపోతె వాళ్ళ వూరికి వెళ్ళిపోయేవారు .అందుకే పైకి రాలేక పోయానేమో అనేవారు ‘’ఉంటే మాత్రం పైకి వచ్చే వాన్ణా?చాల్లెండి సారూ ‘’అని నవ్వేస్తారు .తెల్ల పైజమా సిల్కు జుబ్బా ,కళ్ళ జోడు తోఆయన ప్రత్యేకంగా కనిపించేవారు .ఆంధ్రా క్లబ్ లో చెట్టుకింద కూర్చుని కబుర్లు చెబుతూ నవ్వించటం హాబీ .ఒక సారి సీతారాం ,రామ్మూర్తితో ‘’నాకు డైరెక్షన్ ఆఫర్ వచ్చింది .నువ్వు మంచి వేషం వెయ్యాలి ‘’అంటే ‘’సంతోషం నిర్మాత ఎవరు “’?అని అడిగితె ‘’వెతుకుదాంపద సైకిల్లెక్కి ‘’అని జోక్చేశారట .’’నాకు డైరెక్షన్ చాన్స్ వస్తే నువ్వు అసూయ పడతావా లేదా అని తెలుసుకోవతానికే అలా చెప్పాను నువ్వు అసూయ పడలేదు ‘’అన్నారటసీతారామయ్య ‘’నువ్వేం ఆస్య నటుడి వయ్యా బాబూ ‘’అన్నారట నల్ల .

విజయ చిత్ర సినిమా పత్రిక వారు డి.రామానాయుడుగారిని ఇంటర్వ్యు చేస్తూ ‘’మీ అభిమాన నటుడు ఎవరు ?’’అని అడిగితె క్షణం కూడా ఆలోచించకుండా ‘’నల్ల రామమూర్తి ‘’అని చెప్పారట .నాయుడుగారిచ్చిన ఈ గౌరవం చాలదూ అబ్బో కడుపు నిండి పోయింది అన్నారట రామమూర్తి .సినిమాల సంఖ్య,సంపాదించిన డబ్బు గురించి ఈ జంటను అడిగితె ‘’మనకో రేటు లేదండి .అభిమానంగా ఎవరు ఎంతిస్తే అంత తీసుకోవటమే .’’అనేవారు వీరికి ‘’లారెల్ అండ్ హార్డీ జంట’’ హాస్యం చాలా ఇష్టం .సిగరెట్టో,బీడీయో ఏది ఉంటె దాన్ని కాలుస్తూ,పీలుస్తూ సైకిళ్ళమీద తిరుగుతూ తృప్తిగా కని పించేది ఈ’’ ఆస్యపు సీతా నల్ల రామ్మూర్తుల జంట .’’వారిద్దరూ కనుమరుగైనా వారు పండించిన హాస్యం మాత్రం చిరంజీవే .

సశేషం

ముక్కోటి వైకుంఠ ఏకాదశి శుభా కాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -13-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -16

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -16

16-అమర సందేశం హీరో –ఆమరనాథ్

1950-60మధ్య కాలం లో తెలుగు చలన చిత్ర సీమకు అనేకమంది నటీ నటులు పరిచయమయ్యారు .అదృష్టం బాగుండి తారాజువ్వల్లాగా పైకి ఎదిగిన వారు కొందరు దురదృష్ట కాలసర్ప బాధ పడి అధోగతి పాలైనవారు కొందరు వీరిలో ఉన్నారు .1953లో వచ్చిన ‘’నా చెల్లెలు ‘’సినిమాలో పరిచయమైన అమరనాథ్,1954లో ఆదుర్తి సుబ్బారావు తొలిగా దర్శకత్వం వహించి ,ఘంటసాలమాస్తారు గారికి ఆర్కెస్ట్రా పార్టీ గా ఉంటున్న ప్రసాదరావు అండ్ పార్టీ సంగీతం అందించిన‘’ సంగీత ,సాహిత్యాల క్లాసిక్ ‘’అమర సందేశం ‘’ సినిమాలలో అద్భుత నటన ప్రదర్శించి ,ఆంధ్ర సినీ ప్రేక్షకుల హృదయాలలో స్థిరస్థానం సంపాదించుకొన్నారు .తర్వాత భరణి ,నేషనల్ పిక్చర్స్ ,భాస్కర్ ప్రొడక్షన్స్ ,గోకుల్ కృష్ణా ప్రోడక్షన్స్ వారి సినిమాలో ప్రధాన  పాత్రలు పోషించారు .

  అమరనాథ్ అసలుపేరు మానాపురం సత్యనారాయణ పట్నాయక్ .విశాఖ పట్టణం లో 1925లో జన్మించారు .చిన్నప్పటి నుంచి నటన ,సంగీతాలపై మోజు పడి,వాటిలో నైపుణ్యం సాధించటానికి తీవ్ర కృషి చేశారు .చాలా లలిత సంగీత కచేరీలు చేసి రంజింప జేశారు .ఆయన మధుర కంఠస్వర౦ తో శ్రోతలను సమ్మోహితులను చేసేవారు .నాటకాలలోనూ ప్రధాన పాత్రలు ధరించి మెప్పించేవారు .హాస్యం మిళితం చేసి కొన్ని గీతాలు రచించి గ్రామఫోన్ రికార్డ్ లు ఇచ్చారు .ఇవన్నీ 1950 ప్రాంతం లోఎం. ఎస్ .పట్నాయక్ పేరిట విడుదలైనాయి .ఈరికార్డ్ లకు మాంచి  గిరాకీ ఉండేది .

  ఇంటర్ పాసై,విశాఖ లో ఫుడ్ కార్పోరేషన్ లో గుమాస్తాగా చేరి పని చేస్తూ సినిమా అవకాశాలకోసం ప్రయత్నించారు .అప్పుడు జికే మంగరాజు ,ఎం ఎస్ నాయక్ లు కొందరు నిర్మాతలకు ఈతనిని పరిచయం చేశారు .దానిఫలితం గా ‘’అమ్మ లక్కలు ‘’ నా చెల్లెలు ‘’సినిమాలలో నటించే అవకాశం వచ్చింది .మంచి హావభావాలతో చక్కని నటన ప్రదర్శించటం చూసి ,ఇతరనిర్మాతలూ తమ చిత్రాలలో కాంట్రాక్ట్ చేసుకోవటం జరిగింది .నాచెల్లెలు చిత్రం లో పెద్దన్న పాత్ర గొప్పగా పోషించి ప్రేక్షక, నిర్మాత ,డైరెక్టర్లను ఆకర్షించారు .భరణి ప్రొడక్షన్స్ ని ర్మించి ,భానుమతి ,రామారావు రంగారావు మొదలైన అగ్ర శ్రేణి నటులు నటించి భానుమతి మొదటిసారిగా దర్శకత్వం చేసిన   చండీ రాణి లో కూడా నటించారు .ఇవన్నీ ఒకే ఏడాదిలో విడుదలై, వైవిధ్య పాత్రలను పోషించిన నటుడుగా అమరనాథ్ స్థిరపడ్డారు .ఆదుర్తి మొదటి సారి దర్శకత్వం వహించిన సంగీత సాహిత్య రసాత్మక చిత్రం అమర సందేశం లో అమరనాథ్ నాయక పాత్ర ధరించి అశేష ప్రేక్షకాభిమానం సంపాదించారు .54లో వచ్చిన చక్రపాణి లో భానుమతి అన్నగా ,55లో వచ్చినకోవెలమూడి భాస్కరరావు డైరెక్ట్ చేసిన జానకి, రామారావు నటించిన  ‘’చెడపకురా చెడేవు ‘’లో,అ౦జలీ దేవితో  అదే ఏడాదిలో రజనీ కాంత్ దర్శకత్వం లో వచ్చిన వదిన గారి గాజులు లో ,1956చిత్రం రజనీకాంత్ దర్శకత్వం ,ఎస్ వరలక్ష్మి రంగారావు ,గుమ్మడి నటించిన  కనకతార లో ,భానుమతి ,రామారావు నటించి భానుమతి భర్త రామకృష్ణ డైరెక్ట్ చేసిన చింతామణి లో ,1957లో కృష్ణకుమారి మొదలైన వారు నటించిన అక్కా చెల్లెళ్ళు లో రంజనితో ముఖ్యపాత్ర లో నటించారు .ఇందులో ఆరుద్రరాసి పిఠాపురం ,జిక్కిపాడిన ‘’ఇండియాకు రాజధాని ఢిల్లీ,నా గుండెల్లో ప్రేమరాణి లిల్లీ ‘’పాట సూపర్ హిట్ .భానుమతి ,జగ్గయ్య ,రామన్న పంతులు నటించి భరణి రామ కృష్ణ డైరెక్ట్ చేసిన వరుడు కావాలి లో,1959లో వచ్చిన సతీ సుకన్య లో చ్యవన మహర్షిగా ,సుకన్యగా  కృష్ణకుమారినటించగా చంద్రమోహన్ దర్శకత్వం చేశారు .1960లో విడుదలైన మగవారిమాయలు సినిమాలో కృష్ణకుమారితో హీరో గా  అమరనాథ్ నటింఛి నిర్మించిన చిత్రం . శోభనాద్రిరావు డైరెక్ట్ చేశారు ఇది బాక్సాఫీస్ దగ్గర బోల్తా పడి విపరీతంగా నష్టపోవాల్సి వచ్చి ఆతర్వాత సినిమా అవకాశాలు కూడా క్రమ౦గా తగ్గిపోయి ఫేడౌట్ అయిపోయారు .

  1973లో అమరచంద్ర మూవీస్ సంస్థ స్థాపించిఅమరనాథ్ హీరోగా ,విజయనిర్మల హీరోయిన్ గా  ‘’బాలయోగి ‘’సినిమా మొదలుపెట్టి ,సగం తీసి డబ్బు లేక,పీకల్లోతు అప్పుల్లో కూరుకు పోయి  ఆపేశారు .మానసికంగా ,ఆర్ధికంగా కుంగిపోయిన హీరో నిర్మాత అమరనాథ్ 65ఏళ్ల వయసులో అమరులైనారు.ఈయన కుమారుడు రాజేష్ ,కూతురు శ్రీ లక్ష్మి సినీ రంగం లోనే స్థిరపడ్డారు రాజేష్ చనిపోయి చాలాకాలమైంది .విలక్షణమైన హాస్యనటిగా శ్రీ లక్ష్మి అద్భుతంగా నటిస్తూ తండ్రి వారసత్వాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు .అదృష్టం తో పైకెగసి మహాద్భుత నటనలో 7 సంవత్సరాలు మాత్రమె రాణించి దురదృష్టం కాటుకు బలైన హీరో  అమరనాథ్ అమర్ రహే .

  అమరనాథ్ నటించి జీవించి కీర్తి ప్రతిష్టలు పొందిన అమర సందేశం సినిమా హీరోయిన్ శ్రీ రంజని .సంగీతం ప్రసాదరావు అండ్ పార్టీ,కేల్కర్ లు .పాటలు ఏ.ఎం.రాజా  జిక్కీ ,పిబిశ్రీనివాస్పా ,మాధవపెద్ది పాడారు .దీనికి మూలం హిందీ సినిమా –బైజుబావరా ‘’  ఇందులో ఆణిముత్యాలలాంటి పాటలు -1-ఆనతికావలేనా గానానికి సమయము కావలెనా –(రాజా )ఏదో ఏదోనవీన భావం కదిలించే మధురమధుర (రాజా ),దయామయి దేవి శారదా –(పేరు తెలీదు )ప్రియతమా మరులుమా తిరిగిరాని పయన మేల(జిక్కి )మధురం మధురం మనోహరం రాధామాధవ (రాజా) ,మానస లాలస సంగీతం (రాజా )సరసత్ కళా క్షీరజముల (రాజా )

  ఈపాటలు  ఆరుద్ర ,శ్రీ శ్రీ ,తాపీ ధర్మారావు లు రాశారు  .వీటి పూర్తి స్క్రిప్ట్ కూడా దొరక లేదు . చరిత్ర,.లో కలిసిన ఈ మహా నటుడిని పరిచయం చేసే భాగ్యం కలిగింది .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-1-21-ఉయ్యూరు           

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -15

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -15

15-బెట్టీ డేవిస్ లాంటి మహానటి –హేమలత

శాంత సౌజన్యాలు మూర్తీభవించిన అలనాటి మేటి నటి పి.హేమలత. రంగస్థల నటిగా జీవితాన్ని ప్రారంభించిన హేమలత అంచెలంచెలుగా సినిమా నటిగా ఎదిగారు . ఆమె యన్టీఆర్, ఏయన్నార్ వంటి అగ్రకథానాయకుల చిత్రాల్లో తల్లి పాత్రలు పోషిస్తూ వచ్చారు . ముఖ్యంగా యన్టీఆర్ నటించిన పలు చిత్రాల్లో ఆయనకు తల్లిగా నటించి అలరించారు అనేక చిత్రాల్లో సాధుమూర్తిగా నటించిన హేమలత ‘బలిపీఠం’ వంటి చిత్రాల్లో గయ్యాళి పాత్రలూ పోషించారు [1] 1960ల నుండీ వచ్చిన సినిమాలలో అమ్మ పాత్ర కొంచెం మారింది. తనను తాను యస్సెర్ట్‌ చేసుకోవడం నేర్చుకున్నారు . హేమలత వారసత్వం, పరువు -ప్రతిష్ట సినిమాలలో ఇంటి వ్యవహారాలలో తన పట్టు నిలుపుకుంటూనే సినిమా ఆసాంతం ఒక ప్రధాన పాత్రలా కనిపించారు .

జీవిత విశేషాలు
ఆమె స్వస్థలం కృష్ణా జిల్లాలోని గుడివాడ. ఆమె 1926లో జన్మించారు .. చిన్నప్పటి నుంచి నాటకాలంటే పెద్ద అభిలాష ఉండేది కాదు. అయితే ఆమె భర్త శేషగిరి రావు ప్రోత్సాహంతో నటిగా కెరీర్ ప్రారంభిం చారు . శేషగిరిరావు నాటక కళాభిమాని, రంగస్థల నటుడు కావడంతో ఆమెను నాటకాలలోకి ప్రవేశ పెట్టాలని అభిలషిస్తూ ఉండేవారు. ఏలూరు నాటక కళా పరిషత్తులో రావూరి గారు రచించిన “పరితాపం” అనే నాటకంలో ఆమె భర్త సహకారంతో నటించి,. తొలిసారిగా నటించినందుకు ఆమెకు బహుమతి కూడా వచ్చింది. మొదటి ప్రయత్నంలోనే ప్రత్యేక బహుమతి పొందిన ఆమెను పాలకొల్లు అదర్శ మండలి పినిశెట్టి శ్రీరామమూర్తి తమ నాటకం “పల్లె పడుచు” లో ఆమె చేత జమీందారిణి రమాదేవి పాత్రలో నటించే అవకాశం ఇచ్చాడు. ఈ నాటకం ఆంద్ర ప్రదేశ్ అంతా ప్రదర్శించబడి జమీందారిణి పాత్రలో అందరికీ సుపరితురాలయ్యారు .

వారికి మొదటి నుంచి గరికపాటి రాజారావు తోనూ, ప్రజా నాట్య మండలి తోనూ పరిచయాలుండేవి. ఈ పరిచయాల వల్ల సినిమాలలో అవకాశాలు లభించాయి. పీపుల్స్ ఆర్టు ప్రొడక్షన్స్ వారు “పల్లెటూరు” చిత్రాన్ని తిస్తున్నప్పుడు అందులో ప్లీడరు భార్య పాత్ర ధరించడానికి తగిన వ్యక్తి కావాల్సి వచ్చింది. ఆ సమయంలో చదలవాడ కుటుంబరావు, డైరక్టరు తాతినేని ప్రకాశరావు లు ఆమెను సిఫార్సు చేసారు. తాతినేని ప్రకాశరావు ఆమెను చూడనైనా చూడకుండా “అనసూయ” పాత్రను ఇచ్చారు. ఈ సమయంలో 10 నెలల వయసున్న ఆమె కుమారునికి జ్వరం వచ్చి మంచం పడినప్పటికీ హడావుడిగా మద్రాసు చేరుకన్నారు . అక్కడ కొందరు ఆమె “అనసూయ” పాత్రకు పనికిరాదన్నారు. కానీ ఆమె అధైర్యపడక సినిమాలో నటించారు

ఆ తర్వాత గుమస్తా (1953) లో నటించారు ఆత్రేయ గారి “ఎన్.జి.ఓ” నాటకం ఆధారంగా నిర్మించిన చిత్రం అది. దాని తర్వాత నవయుగ వారు శ్రీధర్ దర్శకత్వంలో నిర్మించిన “జ్యోతి”(1954)లో నటించే అవకాశం లభించింది. ఆ సినిమాలో కథానాయకుని తల్లిగా నటించారు .. తరువాత “అనుపమ” పతాకంపై నిర్మించిన చిత్రాల్లో చాలా పాత్రలను కె.బి.తిలక్ గారు ఇచ్చారు. అత్తా ఒకింటి కోడలే (1958) చిత్రంలో అత్త భూమిక మొత్తం పోషించారు

వద్దంటే డబ్బు సినిమాలో నటిస్తుండగా ఎన్.టి.రామారావు ఆమెలో నటనా పటిమను గుర్తించి తాను స్వంతంగా నిర్మిస్తున్న పిచ్చిపుల్లయ్య లో హీరో తల్లి పాత్ర ధరించడానికి అవకాశం ఇచ్చాడు. ఆ తర్వాత రామారావు గారు తోడు దొంగలు సినిమాలో అతని భార్య పాత్ర ఇచ్చాడు. ఆ చిత్రానికి కేంద్ర ప్రభుత్వ బహుమతి వచ్చింది.

ఆమె నట జీవితంలో గొప్ప మలుపు వాహినీ వారి బంగారు పాప (1954). వాహినీ సంస్థలో అవకాశం రావడమే గొప్పగా ఉండే రోజుల్లో ఆ సంస్థలో నటించడం ఆమె జీవితాన్ని మలుపు తిప్పింది.

బి.ఎన్.రెడ్డి నిర్మించిన బంగారు పాప సినిమాలో రౌడీ కోటయ్య (ఎస్.వి.రంగారావు) ను మాటలతో కట్టడి చేసే మంగమ్మ పాత్ర కోసం ఆమెను ఎంపిక చేసాడు. ఆ సినిమాలో “మంగమ్మ” పాత్ర ఆమెను చక్కటి ఆర్టిస్టుగా చలన చిత్ర రంగంలోనిలబెట్టింది. ఈ సినిమా అవార్డు సభలో బి.ఎన్.రెడ్డి మాట్లాడుతూ “బంగారు పాప లో మంగమ్మ పాత్ర ధరించిన హేమలత గారిలో నటనా కౌశలం మరుగున పడి ఉంది. మన నిర్మాతలందరూ అవకాశాలిస్తే అమెరికన్బె నటి” రూత్ ఎలిజబెత్ బెట్టీ డెవిస్ ”లాగ నటించి ప్రజానీకాన్ని మెప్పించగల సామర్థం గల వారని” ఆమెను మెచ్చుకున్నాడు.

ఆ తర్వాత దుక్కిపాటి మధుసూధనరావు, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు లు అన్నపూర్ణా వారి దొంగరాముడు లో దొంగరాముడి తల్లి పాత్ర ధరించడానికి అవకాశమిచ్చారు.

ఆ చిత్రం తరువాత ఆమెకు మరికొన్ని సినిమాలలో నటించే అవకాశం వచ్చింది. గురజాడ అప్పారావు రాసిన నాటకం కన్యాశుల్కం ను డి.ఎల్.నారాయణ తీస్తే అందులో విన్నకోట రామన్న పంతులు సరసన “వెంకమ్మ” పాత్రలో నటించారు తరువాత సి.ఎస్.ఆర్ గారితో నిత్య కళ్యాణం-పచ్చతోరణం (1960), విఠల్ ప్రొడక్షన్స్ వారి కన్యాదానం (1955)లో షావుకారు జానకికే తల్లి సీతమ్మ పాత్ర, ఘంటశాల గారి సొంత చిత్రం సొంతవూరు (1956) లో ఎన్.టి.రామారావు గారి తల్లి సుభధ్రమ్మ పాత్రను ధరించారు . భూకైలాస్ లో రావణుని తల్లి కైకసి పాత్ర హుందాగా పోషించారు తరువాత ఎన్నీ చారిత్రకాలు, పౌరాణికాలు, సాంఘికాలలో సుమారు 200 చిత్రాలలో నటించారు .

చాలా సినిమాలలో తల్లి పాత్రలే వేసినా అప్పుడప్పుడూ కొన్ని స్వభావానికి విరుద్ధమైన పాత్రలు కూడా వేసింది. ఇల్లరికం, తిరుపతమ్మ కథ, మల్లమ్మ కథ చిత్రాలలో గయ్యాళి పాత్రలను వేశారు . రాముడు భీముడు చిత్రంలో ఎన్.టి.రామారావుకు అమ్మమ్మ గా కూడా నటించారు . సంపూర్ణ రామాయణం సినిమాలో కౌసల్య పాత్ర వేశారు .

తన కుమారుడు ఉద్యోగంలో స్థిరపడిన తరువాత సినిమాలలో నుండి విరమించుకున్నారు . కానీ దేవీ వరప్రసాద్ అడిగితే కాదనలేక కథానాయకుని కథ (1975) లో నటించారు . ఆమె చివరి చిత్రం సీతమ్మ సంతానం (1976)

ఆమె సినిమాలు మానేసిన తర్వాత, దాదాపుగా 20 ఏళ్లు పాటు ఒక వృద్ధాశ్రమంలో (హైదరాబాదు) ఉన్నారు . ఆవిడ క్షేమంగానే ఉన్నా, చూడ్డానికి ఎవర్ని రానిచ్చేవారు కాదు. తన 93వ ఏట ఆమె మరణించారు . ఈ మరణవార్త ఎవరికీ తెలియలేదు. దత్తత తీసుకున్న కొడుకు పత్రికలకి చెప్పలేదు.[4]

తరువాత జీవితం
ఆమె సినీ రంగానికి దూరంగా మద్రాసులో నాగార్జుననగర్ లో ఉన్న పెద్ద భవంతిని అమ్మివేసి హైదరాబాదు చేరుకుని ప్రజాపిత బ్రహ్మకుమారి శాంతి మార్గంలో ప్రశాంతజీవితం గడిపారు

తెలుగు చలన చిత్ర రంగం లో కన్నాంబ ,ఋష్యే౦ద్ర మణి,హేమలత గార్లు నట త్రివేణీ సంగమం లాంటి వారు. ముగ్గురూ ముగ్గురే .మేటి మహా నటీ మణులు . వెండితెరకు తమ నటనా సొబగులద్ది అందం ఆనందం చేకూర్చారు .చిరస్మరణీయం చేశారు .

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -12-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -14

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -14

14- రాజసం ఉట్టిపడేధీర గంభీర  పాత్రలు, నారద ,కన్నగి పాత్రలు ధరించిన గాయని నటీమణి –ఋష్యేంద్ర మణి

విజయవాడలో జన్మించిన శ్రీమతి ఋష్యేంద్ర మణి,పెంపుడు తల్లి వెంకటరత్నమ్మ గారి పెంపకం లో పెరిగి ఏడవ ఏటనే వంశ పారంపర్య సంప్రదాయం ప్రకారం గజ్జ కట్టారు .అంటే చిన్న తనం లోనే సంగీత నృత్యాలను అభ్యసించారు .ఆకాలం లో నాటకరంగం మూడు పూలు ఆరుకాయలుగా వర్ధిల్లుతోంది. ప్రతిభ ఉన్న వారికి అవకాశాలు వెతుక్కొంటూ వచ్చేవి .స్ఫురద్రూపం చక్కని అభినయం  గంభీరమైన నటన ,మంచి గాత్ర ధర్మ ఉన్న ఆమె కొమ్మూరి పట్టాభి రామయ్య గారి ‘’లక్ష్మీ విలాస నాటక సభ ‘’చేరారు .అప్పటికే లబ్ధ ప్రతిష్టు లైన నటులు శ్రీ కపిలవాయి రామనాధ శాస్త్రి ,శ్రీమతి పువ్వుల రామ తిలకం గార్ల పర్యవేక్షణలో శిక్షణ పొంది ‘’చింతామణి ‘’,సావిత్రి నాటకాలలో ముఖ్య పాత్రలు ధరించారు

   ఆరోజుల్లో సినీ నిర్మాత రాజారావు నాయుడు నిర్మించిన ‘’శ్రీ కృష్ణ తులాభారం ‘’ సినిమాలో సత్యభామ గా నటించి గొప్ప నటన ప్రదర్శించినా సినిమా అపజయం పాలైంది .మళ్ళీ నాటకాలలో నటించి ‘’ప్రహ్లాద ‘’,రాధా కృష్ణ ,చింతామణి ,తులాభారం మొదలైన నాటకాలలో ప్రముఖ పాత్రలను ప్రతిభా వంతంగా నటించి నాటకరంగ  ఆశాజ్యోతి అనిపించుకొన్నారు .కాంట్రాక్ట్ నాటకాల ప్రభ ఉచ్చ స్థితి లో ఉన్న ఆకాలం లోశ్రీ కడారు నాగభూషణం ,శ్రీమతి పసుపు లేటి కన్నాంబ గార్ల ‘’రాజరాజేశ్వరీ నాట్య మండలి ‘’నటిస్తూ మూడేళ్ళు ఆంద్ర దేశమంతా పర్యటించి అసమాన నటిగా నిరూపించుకొన్నారు .ఏడాదిలో 11నెలలు నాటకాలలోనే పాత్రలు ధరించారు .రంగూన్ రౌడి ,లో ప్రభావతి ,సావిత్రిలో నారదుడు పాత్రలలో నటించి ప్రత్యేక ప్రశంసలు పొందారు .

  ఋష్యేంద్ర మణి భర్త శ్రీ జవ్వాది రామ కృష్ణారావు గారు 1939లో  తమిళ చిత్రం ‘’మాతృ భూమి ‘’ సినిమాకి సంగీతదర్శకత్వం వహించటానికి మద్రాస్ రావటం తో ఈమె కూడామద్రాస్ వచ్చారు .పాండు రంగ విఠల్అనే సినిమాలో దేవకన్యగా నటించారు .అప్పుడే గూడవల్లి రామ బ్రహ్మం గారు తమిళ పంచ మహా కావ్యాలలో ఒకటైన ‘’శిలప్పాది కారం ‘’ఆధారంగా నిర్మించిన ‘’కణ్ణగి’’సినిమాలో కణ్ణగి పాత్ర ధరించి జీవించారు .’కణ్ణగి భర్త కోవలన్ గా సుప్రసిద్ధ దర్శక నిర్మాత నటుడు కెఎస్ ప్రకాశరావు అనే  శ్రీ కోవెలమూడి ప్రకాశరావు గారు నటించారు . ’కణ్ణగి పాత్రలో ఋష్యేంద్ర మణి అనితర సాధ్యమైన నటన ప్రదర్శి౦చి ఉజ్వల తారగా నిలిచారు .తర్వాత తమిళనాడు టాకీస్ వారి చెంచు లక్ష్మి చిత్రం లో ఆది లక్ష్మి పాత్ర పోషించి తన నటనా సామర్ధ్యాన్ని రుజువు చేశారు .ఈ రెండు సినిమాలు అద్భుత విజయాలను సాధించి నిర్మాత దర్శక నటీనటులకు చిరయశస్సునేకాక కనక వర్షాన్ని కూడా కురిపించాయి .

  సీతారామ జననం లో కౌసల్యగా ,సేతు బంధన్ లో ఇంద్రాణి గా ,భక్త శిరియాళ లోకథానాయకిగా నటించి సరిరారు తనకెవ్వరూ అని పి౦చుకొన్నారు .ధర్మాంగద చిత్రం లో తల్లిపాత్ర ధరించారు .వీర ,రౌద్ర గంభీర రసాలను ఎంత గొప్పగా పోషిస్తారో,అంతే గొప్పగా కరుణ దుఃఖ రసాలనూ పోషించి మెప్పించారు .బిఎన్ రెడ్డిగారి మల్లీశ్వరిలో మల్లీశ్వరి తల్లి నాగమ్మ గా ,భానుమతిగారి విప్రనారాయణలో వేశ్య తల్లి శ్రీహరి గా ,మాయాబజార్ లో అభిమన్యుని తల్లి సుభద్రగా గొప్ప పాత్ర పోషణ చేశారు .అలాగే అగ్గిరాముడు ,కృష్ణ సత్య ,పాండు రంగ మహాత్మ్యం లో (లక్ష్మి)  మొదలైన 150 చిత్రాలలో వైవిధ్యభరిత పాత్రలలో నటించి రికార్డ్ సృష్టించారు .

 తన అసమాన నటనతో నాటకరంగానికి వెండి తెరకు విలువలు సాధించిన అసమాన నటీమణి,గాయని ఋష్యేంద్ర మణి 17-8-2002 న మద్రాస్ లో మరణించారు ..

  ఆమె సినిమాలో నటించే కాలానికి పాటలు పాడటానికి సాంకేతిక అభివృద్ధి జరగలేదు .అందుకని ఆ నాటి నటీ నటులు లాగానే తన పాత్రలకు పాటలు ఆమె పాడే వారు .ఆమెది గంభీరమైన స్వరం కంచు ఘంట మోగినట్లు ఉండేది .ఏభావమైనా ఆగొంతులో ఒదిగి బయటకు వచ్చి సమ్మోహితం చేసేది .కనుక గాయనిగా గొప్ప పేరు పొందారు .మాయాబజార్ సినిమాలో ఘటోత్కచుని ఆశ్రమానికి రధంలో దారకుడు అభిమన్యుని సుభద్రను తీసుకు వెడుతుంటే రాక్షసమాయకు కొడుకు మూర్చిల్లితే ఋష్యేంద్ర మణి గారుపాడిన’’అఖిల రాక్షస మంత్ర తంత్ర అతిశయము నెనచు శ్రీ కృష్ణు సోదరి నగుదు నేని –దివ్య  శస్త్రాస్త్ర విద్యలతేజరిల్లు అనఘు అర్జునుపత్నినే యగుదు నేని –ఈ శరంబసురు గూల్చి సిద్ధి౦చుగాక –పాండవ కులలైక భూషణు ప్రాణ రక్ష ‘’  పద్యం ఇప్పటికీ చెవులలో రింగు మంటూనే ఉంటుంది .చంద్రహారం సినిమాలో –గౌరీ సవతితల్లి ,జాతకఫలం –రంగారావు భార్య ,సంఘం లో రత్నం , గంగాగౌరీ సంవాదం –రుద్రమ్మ ,దీపావళి లో అదితి,గులేబకావళిలో గుణవతి,ఆప్తమిత్రులో శాంతమ్మ ,శ్రీ కృష్ణార్జున యుద్ధం లో గయుని భార్య ,ఆడబ్రతుకు లో ఆయా ,శ్రీ కృష్ణావతారం లో కుంతీదేవి ,భాగ్య చక్రం లో విక్రం తల్లి ,సత్తెకాలపు సత్తెయ్యలో అమ్మమ్మ ,సిపాయి చిన్నయ్యలో బామ్మ ,సంపూర్ణ రామాయణం లో రావణుని తల్లి కైకసి ,గా నటించి వివిధపాత్రలు పోషించారు 1986 లో వచ్చిన శ్రీ షిర్డీ సాయి బాబా మహాత్మ్యం ఆమె చివరి సినిమా .

ఇంతకీ ఋష్యేంద్ర మణి అనే చక్కని మహిమాన్వితమైన పేరు ఆమెకు ఎవరు ఎలా ఎందుకు ఆలోచించి పెట్టారో తెలియదుకానీ చాలా అరుదైన పేరు .నాకు తెలిసిన దాన్ని బట్టి ఋష్య అంటే శ్రేష్టమైన  ఇంద్ర మణి అని అనుకొంటున్నాను .నవరసాల నటీమణి ఋష్యేంద్ర మణి.

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -11-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

పాత బంగారం -3 3-సీతాకల్యాణం

పాత బంగారం -3 3-సీతాకల్యాణం


వేలు పిక్చర్స్ వారి సీతా కల్యాణం 1934లోనే వచ్చింది బాపు గారి కల్యాణం కంటే సుమారు 50ఏళ్ల ముందే వచ్చింది .ఇందులో విశ్వామిత్ర గా మాధవపెద్ది వెంకటరామయ్య ,దశరధుడు గా నెల్లూరు నాగరాజారావు ,శ్రీరాముడుగా మాస్టర్ కల్యాణి ,లక్ష్మణుడుగా నాగేశ్వరావు ,గౌతముడు గా మాస్టర్ సూరి బాబు ,జనకుడుగా గోవిందరాజుల వెంకటరామయ్య ,రావణుడు గా తీగెల వెంక టేశ్వర్లు,మారీచుడు కృత్తి వెంటి వెంకట సుబ్బారావు ,సుబాహు లంకా కృష్ణ కృష్ణమూర్తి ,కౌసల్య మిస్ శ్రీహరి ,కైకేయి మిస్ రామ తిలకం ,సుమిత్ర మిస్ కోకిలామణి,సీత మిస్ రాజారత్నం ,అహల్య మిస్ కమలాకుమారి నటించారు దర్శకుడు చిత్రపు నరసింహ మూర్తి .ఫోటోగ్రఫీ రామనాద్ ,పాటలు సంగీతం మాస్టర్ పెంచలయ్య  ,.కథమనకు తెలిసిందే .

పాటలు

1-ప్రార్ధన –  భక్త పోషిణేశక్తి ప్రదాయనే ముక్తి సంధాయనే –

            దీనావన పరాయణాయమధుర భాషి ణే-పారత్పరాయతే గుహాయ భవ్య కారి ణే-

ప్రణవ స్వరూపిణే ప్రేమైక దాయనే –నమోస్తు కార్తికేయ సుబ్రహ్మణ్య రూపి ణే

2-రావణ దర్బార్ లో నాట్యం –శివ దీక్షా పరురాలనురా –శీలలా మెంతైనా విడువ జాలనురా నే

  శివ శివ గురువాజ్ఞ మీరను రానే –వైష్ణవు డ౦టే  చేరనురా నే ‘’

2-కౌసల్య –సరస్వతి రాగం ఆది తాళం

‘’నిరాదరణ మేలా అంబ –వరాలొసగి పరిపాలింప వేలా

పరాత్పరివి నీవే యని మొరలిడ –పరాకేల పరమభక్త పోషిణి

సురాసురులకైన నీ మహిమ గన-తరంబే నిను పొగడ నెంతదానను

హరిహరాదులు నిను గొల్తురు గదా –బిరాన బ్రోవుము సరోజలోచని ‘’

3-శ్రీరాముడు –యమన్ కల్యాణి -త్రితాల్  –

‘’ప్రేమా మహిమమున్ తెలియగన తరమగునా జగతిన్

పరి  పూర్ణంబౌ ప్రకృతి గనగన్-పరమేస్శ్వారు లీలల నే మందున్ ?’’—

4-సీత –భ్యాగ్ రాగం –త్రితాల్

‘’చచెలియాపరిమెళ మిలిత సుమములచే –విలసితమౌ డోలిక

జలజాక్షుల కానంద భరితమై –యలరారు చుండేడు ఈ వనమున

అళికుల నినదములాటి మధురములై –సలలితములగు హృదయముల తరిమ్చున్

కిలకిల లాడెడు శుక పికరవములు –తరు శాఖలపై గుమి గూడేనుగా’’—

5-రాముడు –యమన్ జిల్లా –త్రితాల్

ఆరిజన విజయులమై అరుదెంతుము –సెలవొసగుము జనకా దయనుగని

పురహరాదులేతెంచిన వెరతుమే –కరమున కోదండమును ధరించిన

ధరపై శౌర్య సుధీరు లేవరన-దశరధ నందనులే యనవలె ‘’—

6-మారీచ సుబాహువులు –భూప –త్రితాల్

ప్రళయ కాల భైరవాకృతులమై –విలయంబుగా మునులన్ వధి యింతుము

త్రిభువనముల రావణ బ్రహ్మ యన –సేబాసను నటుల చేయగా వలదా

రక్త మాంస మలమూత్రనులతో యాగమంతమొనర్తుము

భక్తులమని విర్రవీగు మునులను –బడదోసి నోట రక్తము బోతము ‘’—

7-అహల్య –జోన్ పూరి –త్రితాల్

‘’సర్వేశ్వరా నను బ్రోవగ రారా-నిర్వికార గుణా నిర్గుణాత్మకా

పరబ్రహ్మ సచ్చిదానంద –పరమ పురుష పతిత పావన – పరంజ్యోతి స్వరూపుడ వీవే ‘’—

8-గౌతముడు –భీన్ పలాస్ –త్రితాల్

‘’రఘురామనామ స్మరణా మృత పానమే –కామిత ఫలదాయకమౌగా ‘’—

9-సీత –ఆఠణా-త్రితాల్

‘’శ్రీనాథా తరియిన్చితి నీ కృప చేతనే గాదా

సుకుమారకారా –సుకుమారకారున్ ధీరున్ కోరంగన్ –మదిగాలకోరిక దీరెన్ ‘’—

10-కైక –మిశ్రకాపి –త్రితాల్

‘’ప్రాణ నాథ ఏటి కిటులన్-చిన్త నొందన్ దగునా

గాథి నందను మహిమగనవా –ఖేదమేటికి నాథా ‘’—

11-మంగళం –యమన్ –త్రితాల్

‘’రామ జయతు జయరాజిత శ్యామా –అమరముని వినుత ఆశ్రిత వందిత

దాశరధే శుభదాయక నామా  -రఘుకులసోమా –రాక్షస భీమా –కమలనయన కరుణాకర శ్రీ రఘురామ ‘’

 ఇవన్నీ మచ్చుకి చూపాను .ఇవికాక ఇంకో పది పాటలున్నాయి .

 సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -13

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -13

13-పులకించని మది పులకింప జేసే గాయని -జిక్కి కృష్ణవేణి

తెలుగు పాటల తోటలో ఆమె ఒక కోకిల .అన్ని తరహా పాటలను ఎంతో వైవిధ్యం వైశిష్ట్యం తో  మంత్ర ముగ్ధుల్ని చేస్తూ మనోహరంగా ఆరు తెలుగు తమిళం మలయాళం కన్నడ హిందీ సింహళం భాషలలో పాడి ఉర్రూతలూగించిన గాయని ఆమె పి.జిక్కి కృష్ణ వేణి .కానీ జిక్కి అంటే శృంగారం ,జానపదాలపాటలే గుర్తుకు వస్తాయి .3-11-1938 న చిత్తూరు జిల్లా చంద్రగిరిలోశ్రీ పిల్లవాలు  గజపతి నాయుడు ,రాజకా౦తమ్మ దంపతులకు కృష్ణ వేణి  జన్మించారు .ఇంట్లో అందరూ ముద్దుగా జిక్కి అని పిలవటం తో అదే అందరికి అలవాటయింది .

  1943లో వచ్చిన గూడవల్లి రామ బ్రహ్మం గారి పంతులమ్మ చిత్రం లో హీరోయిన్ లక్ష్మీ రాజ్యంగారికి శిష్యురాలిగా మొదట నటించారు జిక్కి .ఇందులో ‘’ఈ తీరున నన్నెరిగి పలుకగా నా తరమా జగదేకకారణ ‘’అనే పాటను కూడా పాడి గాయనిగా అరంగేట్రం చేశారు .తర్వాతమంగళ సూత్రం  పల్లె టూరి పిల్లగా నటించటమేకాదు ‘’అందగాడే బలే సోకోడే ‘’పాట కూడా పాడారు .ఆ తర్వాత నాగయ్య గారి త్యాగయ్య లో బొమ్మల పెళ్లి ఘట్టం లో పెళ్లి కొడుకు తల్లి వేషం వేసి ‘’రారే పిల్లల్లారా బొమ్మల పెళ్ళీ చేదాము ‘’పాట పాడారు కూడ .పిమ్మట గొల్లభామ సినిమాలో వేషమూ వేశారు పాటనూ పాడారు అందంగా బొద్దుగా చలాకీ గా ఉండటం చక్కని స్వరం ఉండటం తో ఆమెనే అవకాశాలు వెతుక్కొని వచ్చాయి .

  తర్వాత నటన కంటే పాటపై మోజు పెరగటం తో నటనకు స్వస్తి చెప్పి నేపధ్యగాయని గా స్థిర పడ్డారు .జిక్కి గాత్రం లో .జిగి బిగి పెరిగి ఆమెకు అనేక సినిమాలో పాడే అవకాశాలు కోకొల్లలుగా వచ్చాయి ,అనార్కలి సినిమాలో ‘’రాజ శేఖరా నీపై మోజు తీర లేదురా ‘’’’జీవితమే సఫలము ‘’,అర్ధాంగి చిత్రం లో ‘’వద్దురా కన్నయ్యా ‘’’’రాకరాక వ్చావు చందమామ ‘’గీతాలు మరచిపోలేనివి .తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా ‘’ప్రేమ లేఖలు ‘’లో ఏకాంతం సాయంతం ,’’పందిట్లో పెళ్లవుతున్నదీ’’,నీ పేరు విన్నా నీ రూపు కన్నా ‘’,ఘల్లు ఘల్లు ఘల్లు గజ్జల సంగీతం ‘’పాటలు ఆకాలం లో పాడని యువతీ యువకులు లేరు ఆ గ్రామఫోన్ పాటలు వినిపించని పెండ్లి పందిళ్ళు ఉండేవికావు అంత పాప్యులర్ అయ్యాయి ఆమె స్వరంలో వాటికి ప్రాణం పోసి పాడారు జిక్కి .దొంగ రాముడు సినిమాలో పాడింది ఒక్కటే పాట’’అంద చందాల సొగసరి వాడు ‘’సావిత్రి నటన పెండ్యాల స్వర రచన జిక్కి గాత్రం ఏదో లోకాలో విహరింప జేసింది .పెంకి పెళ్ళాం చిత్రం లో కుర్రకారుకు కిక్కెక్కించే ఆరుద్ర పాట’’పడుచు దనం రైలు బండి పోతున్నదీ పడుచు వారిక౦దులో చోటున్నది ‘’ఒక ఊపు ఊపేసింది .

  పౌరాణిక చిత్రం చెంచు లక్ష్మి లో ‘’చెట్టు లెక్క గలవా ఓ నరహరి ‘’అని అక్కినేనిని ఆటపట్టిస్తూ అంజలి పాడే పాట,’’చిలకా గోరింక పలుకే పకాపకా ‘’గీతం జిక్కి గొంతులో అమృతపు సోనలే కురిపించాయి .అభిమానం సినిమాలో కృష్ణకుమారి తన వొదిన సావిత్రిని సరదాగా ఆటపట్టించే ‘’ఓహో బస్తీ దొరసాని ‘’ఎన్ని సార్లు విన్నా తనివి తీరదు .ఇక సువర్ణ సుందరి సినిమాలో అంజలి అందాలు నటన ,జిక్కి గాత్రం త్రివేణీ సంగమమై ‘’పిలువకురా ,అలుగకురా ‘’పాటగా ప్రవహించింది ఆదినారాయణ రావు గారి సంగీతం దివి భువులను ఏకం చేసింది .ఇంతటి క్లాసికల్ సాంగ్ పాడిన జిక్కి రోజులు మారాయి సాంఘిక క్లాసిక్ లో ‘’ఏరు వాకా సాగారో రన్నో చిన్నన్నా’’పాట తో  సాంఘిక చైతన్యం కల్పించి అందరి నోటా పాడుకొనేట్లు చేసింది ఈ పాట వినిపించని పల్లె , పట్నం ఉండేవే కావు అంతటి ప్రభావం కలిగించింది .వేణు సంగీతం కొసరాజు రచన,జిక్కి గానం  పాటను  అమరం చేశాయి .ఇవన్నీ మచ్చు తునకలు మెచ్చు చెణుకులు అని శ్లాఘించారు శ్రీ టి.ఉడయవర్లు .

 నిజానికి జిక్కి ఎవరివద్దా సంగీతం నేర్చుకోకపోయినా వినికిడి వలన సంగీతం జ్ఞానం పొంది పండిత పామరులను ఆకర్షించే ట్లు తన గాత్రం తో పాడింది మెప్పించింది గుర్తింపు పొందింది .చదివింది రెండవ తరగతి అంటే ఆశ్చర్యపోతాం .తెలుగు చదవటం రాదు .ఏ పాటైనా, స్వరమైన నేర్చుకొని తిరుగు లేకుండా పాడటం ఆమె ప్రజ్ఞ.ఒక రోల్ మోడల్ .మరుపు అంటూ ఆమె జీవితం లో లేనే లేదు .రికార్డింగ్ కోసం పాత పాటలు ఎలాపాడారో ,సంగీత కచేరీలలోనూ అలానే అలవోకగా పాడేవారు .అదే జిక్కి ప్రత్యేకత .

  సువర్ణ సుందరి సినిమాలో అయిదు రాగాలలోఆదినారాయణ రావు గారు సముద్రాల సాహిత్యానికి చేసిన ‘’హాయి హాయిగా ఆమని సాగే ‘’ను హిందుస్తానీ ,కర్నాటక శాస్త్రీయ సంగీతం లో ఏ మాత్రమూ ప్రవేశం లేని జిక్కి పాడి స్వరదర్శకునితో సహా వీక్షకులను అవాక్కయేట్లు చేశారు .ఘంటసాల మాష్టారు జిక్కి పోటాటీగా గానం చేసి మనల్ని మధురోహలలో ముంచెత్తారు .అపూర్వంగా నిలిచి పోయిన క్లాసికల్ సాంగ్ అది .ఇదేపాటను హిందీ లతా మంగేష్కర్ ‘’కుహూ కుహూ కోయలియా ‘’ గా పాడారు .

   గాయనిగా జిక్కి బాగా దూసుకుపోతూ మాంచి డిమాండ్ గా ఉన్న కాలం లో శ్రీ మేముల మునిస్వామి రాజా అంటే ఎ.ఎం. రాజా చిత్ర రంగ ప్రవేశం చేసి ‘’మంత్రికుమారి ‘’చిత్రం లో జిక్కి తో యుగళ గీతం పాడారు.  ఎమ్జి ఆర్ కు రాజా ,మాధవీ దేవికి జిక్కి నేపధ్యగానం చేశారు .ఈపాటలన్నీ సూపర్ హిట్ అయ్యాయి .హిందీ లో వచ్చిన ప్రేమలేఖలు లో రాజకపూర్కు రాజా ,నర్గీస్ కు జిక్కి పాడారు .ఇవీ పిచ్చగా పాప్యులర్ అవటం తో రాజా ,జిక్కి జోడి హిట్ పెయిర్ అని పించుకొన్నది .దీన్ని నిజజీవితం లోనూ చేసుకోవాలనుకొని ఇద్దరూ పెళ్లి చేసుకొన్నారు .ఈ జంటకు నలుగురమ్మాయిలు ఇద్దరబ్బాయిలు .వీళ్ళందరి ఆలనాపాలనా కుటుంబ బాధ్యతా లతో జిక్కి నేపధ్యగానానికి దూరమయ్యారు .

1.      రాజా పెళ్ళికానుక మొదలైన సినిమాలకు సంగీత దర్శకులయ్యారు .దురదృష్టవశాత్తు రైలుప్రమాదం లో రాజా చనిపోయారు .పిల్లలు పెరగటం ఆర్ధికంగా కలిసి వస్తుందని జిక్కి మళ్ళీ తన గాత్ర మాధుర్యాన్ని తెలుగు ప్రజలకు చూపించారు .ఆదిత్య 369లో ‘’జాణవులే నెర జాణవులే కిలికి౦న్చి తాలలో జిక్కి పాట సూపర్ డూపర్ హిట్ కొట్టింది .ఆతర్వాత ఆరో ప్రాణం, నిన్నే పెళ్ళాడుతా ,ఆహ్వానం అమ్మకొడుకు ,మురారి సీతారామయ్యగారి మనవరాలు ,శ్రీ కృష్ణ పాండవీయంలో’’ఛాంగ్‌రే బంగారు రాజా ఛాంగ్ ఛాంగ్‌రె బంగారు రాజా మజ్జారే – పాటను సినారె రాయగా  హిడింబి కి పాడి చిరస్మరణీయం చేశారు

  మొత్తం మీద 10వేల పాటలకు పైగా పాడారు .సెకండ్ రన్ బాగా ఉంది అనుకొన్న సమయం లో జిక్కికి 2001లో బ్రెస్ట్ కేన్సర్ వ్యాధి వచ్చి ,తమిళనాడు, ఆంద్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వాలు అందించిన ఆర్ధిక సాయం తో ఆపరేషన్ చేయి౦చు కొని కేన్సర్ ను జయించి మామూలు మనిషయ్యారు .మద్రాస్ లో ఉంటూ దేశ విదేశాలలో సంగీత కచేరీలు చేస్తూ సినీసంగీతాభిమానుల మన్ననలు పొందారు ..

  మళ్ళీ కాలేయ కాన్సర్  పాలై జిక్కి16-8-2004న 66వ ఏట మరణించారు .

1.    సంపూర్ణ రామాయణ౦ లో సుశీలమ్మతో కలిసి

వానజల్లు కురిసింది లేరా లేరా ఒళ్ళు ఝల్లుఝల్లుంది రారా – పాడారు .లవ కుశ లో ‘’వల్లనోరి మామా నీ పిల్లని ‘’పాట ఘంటసాల ,రాణి ,రాఘవులు తో కలిసిపాడారు .బాటసారి లో ‘’కనులను దోచీ చేతి కందనీ ఎండమావులున్నాయ్ ‘’పాట వేణు స్వరపరచగా సముద్రాలరాయగా భానుమతి గారితో కలిసిపాడారు .ఎఎం రాజా మ్యూజిక్ డైరెక్షన్ లో పెళ్ళికానుక సినిమాలో ‘’పులకించనిమది పులకించు ‘’గానం తో సంమోహ పరచారు జిక్కి .అందులో రెండు చరణాలు -పులకించని మది పులకించు… వినిపించని కథ వినిపించు
అనిపించని ఆశల వించు… మనసునే మరపించు గానం
పులకించని మది పులకించు… వినిపించని కథ వినిపించు
అనిపించని ఆశల వించు… మనసునే మరపించు గానం
మనసునే మరపించు..

చరణం : 1
రాగమందనురాగ మొలికి రక్తి నొసగును గానం
రాగమందనురాగ మొలికి రక్తి నొసగును గానం
రేపు రేపను తీపి కలలకు రూపమిచ్చును గానం
చెదరిపోయే భావములను చేర్చికూర్చును గానం
జీవమొసగును గానం మది చింతబాపును గానం

శాంతినివాసం లో ఘంటసాల డైరెక్షన్ లో –ఆశలు తీర్చవే ఓ జనని ఆడరమున్చావే జాలిగొని ‘’అంటూ ఆర్తిగా పాడారు .’’రాధ రావే రాణీ రావే రాధ నీవే కృష్ణుడు నేనే ‘’పాటలో ప్రేమ రసం ఒలకబోశారు

1959లో వచ్చిన కృష్ణ లీలలు ఆరుద్ర రాసిన –ఇంత చల్లని రేయి ఇంత చక్కని హాయి అంతయు తిలకించి ‘’పాటనుఅంత చల్లగా అంత చక్కగానూ పాడారు సుసర్లవారి సంగీత దర్శకత్వం లో .రాజమకుటం లో ‘’ఏటిఒడ్డునా మా వూరు ఎవ్వరు లేరు మా వారు ఏరు దాటి వచ్చారంటే ఎనక్కి పోలేరు ‘’పాటను అంత గడుసుగా గడుగ్గాయిగా పాడారు . రాజేశ్వరరావు గారు  సంగీతం కూర్చిన చెంచు లక్ష్మి సినిమాలో విష్ణువు లక్ష్మీ దేవి గార్లకు  ఆరుద్ర రాసిన యుగళగీతం –‘’ఆనందమాయే అలి నీల వేణీ,అరుదెంచినావా అందాల దేవి ‘’ పాటను ఘంటసాల మాస్టారి తో అంత ఉన్నతంగా పవిత్రంగా పాడి నిండు తనం తెచ్చారు .’’కానగారావా ఓ శ్రీహరి రావా ‘’లో ఆవేదన అంతా కురిపించారు .పాండు రంగ మహాత్మ్యం లో –‘’పెదవులరాగం ‘’పాట,’’సారంగధర లో –కలలు కరగిపోవునా ‘’,సాగెను బాలా ఈ సంధ్యవేళ ‘’పాటలు ,తోడికోడళ్ళు లో’’నీ సోకు చూడ రమణయ్యమావో ‘’అంటూ సూర్యకా౦తమ్మగారికి ,చిరంజీవులు లో –‘’తినే౦దుకున్నాయిరా ,కోనే౦దుకున్నాయిరా’’సరదాపాట ,భలే రాముడు లో ‘’నాడేమైన పచ్చబొట్టు పొడిపించుకోవా నే పొడవా మన్నావా ‘’,ఎన్దున్నావో మాధవా నందకుమారా కేశవా ‘’కొమలతో కోమలంగా ,రేచుక్కలో ‘’-ఆ సోగసేమో ఆ మనసేమో గారాము అది మారాము ‘’పాటను గారాముగా మారాములొలకబోస్తూ ,తోడు దొంగలు లో –‘’రాయేనా వయారం రాయే నా  వలపు దుమారం ‘’కొమలతో వయారం వలపు దుమారం రేపారు .బ్రతుకు తెరువు సినిమాలో –దారీ తెన్నూ కానగారానీ లోకానా ,వరదాయీ నీవే నిర్మల జ్యోతి ‘’అంటూ ఆర్తిగా ,’’వచ్చెనమ్మా వచ్చే ఉగాది పండగ వచ్చే ‘’సరోజినితో ఉగాది సరదా తీరేట్లు ,దేవదాసులో ‘’ఓ దేవాదా చదువూ ఇదేనా  ‘’ అంటూ ఎద్దేవా చేస్తూ ఘంటసాల గారితో ,పాతాళ భైరవిలో ‘’-‘’వగలోయ్ వగలు తళుకు బెళుకు వగలు ‘’పింగళి పాటకు ఘంటసాలగారితో వగలు కురిపించారు .షావుకారు లో –‘’వలపుల వలరాజా తామసమిక చాలురా ‘’పిఠాపురంగారితో,, విరహ వ్యధ మార్చు కథ తెలుపవే జాబిల్లీ ‘’అని ఆయనతోనే కలిసి విరహ గాథ వినిపించారు  .సంసారం సినిమాలో ‘’కలనిజమాయేగా కోరికా తీరెగా సాటి లేని రీతిగా మదినెంతొతో హాయిగా ‘’పాట సుసర్ల వారి సంగీతం లో 1950 దశకం అంతా ఊపేసింది యువతను .మనదేశం సినిమాలో ఎం ఎస్ రామారావు గారితోకలిసి సముద్రాలరాసిన –‘’ఏమిటో ఈ సంబంధం ఎందుకో ఈ అనుబంధం ‘’అలాగే ఘంటసాల తో –‘’కళ్ళ నిన్ను చూసినానే పిల్లా ఒళ్ళు ఝల్లన్నదే ‘’ను నిజంగానే ఒళ్ళు ఝల్లుమనేట్లు పాడారుజిక్కి. అలాగే ఘంటసాలగారితో ‘’జయజయనీ పరమ పావనీ జయజయ భారత జననీ ‘’దేశభక్తి తోనూ ,’’పంచదార వంటి పోలీ సెంకటసామి మరవలేనురా నిన్నూ మరవ లేనురా ‘’,మామా న౦దయ మామా  అందుకో నన్నందుకో ‘’ ఘంటసాలవారితో ‘’మాటా మర్మము నేర్చిన వారు ‘’పాట పాడారు కృష్ణవేణి జిక్కి .’’తకతక ఝనతా ,తకదిమి చిడతా ఎంట ఎంట తిరుగుతున్న జంట సోకు చూడరే ‘’అనే పాట భలే అమ్మాయిలు  సినిమాలో నందమూరి సావిత్రి లపై జిక్కి మనసు దోచేట్లు పాడారు .బాగా పాప్యులర్ అయిన సాంగ్ అది .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -9-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Leave a comment

మోపూరు కాలభైరవుడు-2(చివరి భాగం )

మోపూరు కాలభైరవుడు-2(చివరి భాగం )
ప్రస్తుత క్రీడాభి రామం లో లేని ,పెద్దపాటి జగన్నాధకవి ప్రబంధ రత్నాకరం లో ఉన్న వల్లభ రాయుని వీధి నాటకం క్రీడాభి రామం లో ఉన్న పద్యాన్ని బట్టి మోపూరు కు పూర్వపు నామం ములికినాడు .ఇక్కడ మోహన శైలం ,మోహన గిరి ,మోహనాచలం ,మోపూరు తిప్ప ,మోపూరు కొండ అనే ఎత్తైన ప్రదేశం ఉంది .కొండమోపున మోపూరు గ్రామం ఉంది .అక్కడ కాలభైరవుడున్నాడు .
ఈ కాలభైరవుడు స్వయంభు .13అడుగుల ఎత్తు ,10అడుగుల వెడల్పు శిలా విగ్రహం దీని చుట్టూ దేవాలయ నిర్మాణం జరిగింది .ఎత్తైన విగ్రహం కనుకాలయాన్ని రెండు అంతస్తులుగా నిర్మించారు .స్వామి భూమి పుట్టినప్పుడు పుట్టాడుకనుక కాల నిర్ణయం లేదు .ఇక్కడే భస్మాసు రుడు మోహినీ అవతార విష్ణువు ను కామిస్తే స్నానం చేసి రమ్మంటే ,కిందున్న నదిలో స్నానంచేస్తూ పొరబాటున తనతలపై తానె హస్తం పెట్టుకొని భస్మమైపోయాడు .అందుకే మోహన గిరి అనిపేరు .
ఈ ప్రాంతాన్ని కాకతీయ ,విజయనగర రాజులు పాలించి నట్లు శాసనాలున్నాయి.ఇక్కడ శవ, కేశవ కుమారస్వామి మహిషాసుర మర్దిని విగ్రహాలు ఉండటం వలన సర్వమత సమాదర్శనమూ వర్ధిల్లింది .ఇక్కడ అయ్య పరసు అనే రాజు పాలించి నట్లు కవి గాయక నటులను ఆదరించినట్లు ,దేవ విద్వజ్జనులు ,రస సిద్ధులు,జ్ఞానులు ,ఋషులు ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది ఇక్కడి యోగులే జోగులు పేరిట పీఠాధిపత్యం వహించేవారు .ఈ తంబళ్ళ వారు కూడా ఆలయాభి వృద్ధికి తోడ్పడ్డారు .ఈ ఆలయానికి రాజులు గ్రామాలు భూములు వరహాలు ,సువర్ణాభరణాలు దానమిచ్చినట్లు శాసనాలున్నాయి .వైశాఖ పౌర్ణమికి తిరుణాల జరుగుతుంది .
కొండపై ఒక చివర ఏటవాలుగా ఉన్న ప్రదేశం లో నిలువుగా ఉన్న గుండును చూసి ,ఏటవాలు ప్రదేశాన్ని చదును చేసి ,మట్టి కొట్టుకు పోకుండా రాతి కట్టడం కట్టి ,మళ్ళీ చదును చేసి రెండవ రాతి కట్టడం కట్టి దానిపై ఆలయ ప్రాకారం నిర్మించారు .నల్ల బండ రాళ్ళు ఎక్కువగా ఉండగా శ్రావణాలతో చీల్చి ప్రాకారం మధ్యలో ఆలయం కట్టారు .కొండ మోపున ఖాళీస్థలం లో మోపూరు అనే గ్రామం జోగులు అనే తంబళ్ళ పూజార్లకోసం ఏర్పరచారు .ఇక్కడే పూజారులు వాయిద్యకారులు నృత్యకారులు భటులు ఉండేవారు .అన్నికులాల వారు మోపూరు ఇంటిపేరుతో ఉన్నారు .ఈఊరు సుమారు 150ఏళ్ల క్రితం ఏర్పడింది .క్రమంగా రాజపోషణ ,ఆహార సదుపాయం లేక జనం వలస పోయినందున శిధిలంగా ఉంది .ఇప్పటికీ వెంకటయ్య తోటలు ,జోగొని తోటలు ,శాస్త్రాల తోటలు అని అక్కడి భూముల్ని పిలుస్తారు .
రెండు వేల ఏళ్లక్రితం ఉజ్జయిని విక్రమాదిత్య మహారాజు రాజ్య పతనం తర్వాత ,భోజమహారాజు సైన్యం తో ఈ ప్రాంతానికి వచ్చినప్పుడు ఒక జొన్న చేనులో మంచ పై ఒక పిల్ల కావలి కాస్తూ సైనుకులను జొన్న కంకులను కోసి ‘’పిసుకుల్ల’’ను తినమని చెప్పింది .వాళ్ళు ఇష్టం వచ్చినట్లు తింటుంటే కిందికి వచ్చి తాము బీద వారమని చేను పాడు చేయద్దని బతిమాలగా వెళ్ళిపోయారు .మళ్ళీ మంచ ఎక్కి తినమని ఆహ్వానించింది .వాళ్ళు తింటుంటే మళ్ళీ పాతపాటే పాడగా భోజునకు విచిత్రమనిపించి ,ఆ మంచాకింద ఏదో మహాత్మ్యం ఉంటుందని త్రవ్విస్తే అక్కడ విక్రమార్కుని ద్వాత్రి౦శ సాల భంజికలసి౦హాసనం బయట పడింది .దాని దారానగరానికి తీసుకు వెళ్లి సింహాసనం ఎక్కుతుంటే ఒక్కో మెట్టు ఒక్కో కథ చెప్పిన సంగతి మనకు తెలుసు .
ఈమోహన శైలంలో మునులు తపస్వులు మహాత్ములు ఉన్నట్లు చెప్పుకొన్నాం వారు ఇప్పటికీ కొందరు పుణ్యాత్ములకు కనిపిస్తారని అంటారు .ఈ జోగులు మొదలైన వాళ్ళంతా కొండపైకి వెళ్లి నపుడు దేవాలయం అభి వృద్ధికిఏవెవొ చర్చించి కొండ దిగగానే మర్చే పోయేవారు. అందుకే ‘’మోపూరు జోగుల వాటం ‘’అనే సామెత పుట్టింది .మనం –‘’గుడిపూడి జ౦గాలలాగా’’అనేసాఎత వాడుతాం
ఆలయ నిర్మాణం
రస సిద్దులైన మునులు ఇక్కడి బండలను తాకితే అవి తేలికైపైకి ఎత్తటానికి వీలుగా ఉండి,ఆలయ నిర్మాణానికి తోడ్పడేవి .దీనికి ఉదాహరణ –లోపలి ధ్వజ స్తంభాన్ని ప్రతిష్టించే టప్పుడు ,దాన్ని పైకి లేపటానికి ఎంతోశ్రమపడాల్సి వచ్చినా లేవకపోతే ‘’జై భైరవా ‘’అని అందరూ భక్తిగా ,ఆర్తిగా గట్టిగా అంటే యిట్టె లేచి పీఠం లో కూర్చుందిట .గర్భ గుడి నిర్మాణం 2వేల ఏళ్లకు ముందే జరిగింది .శాలి వాహన శకం 1347 విశ్వావసు ఆశ్వయుజబహుళ అష్టమి నాడు విజయనగర వీర కుమార దేవరాయలు భ్రుత్యుడు కవితా మండలి గండ బిరుదాంకితుడు బొప్ప దేవుని విరూపన్న గారి కుమారుడు తిరుమల రాయడు తమ తల్లి తిమ్మాయమ్మ ,అక్కగారు నాగాయమ౦బా గారికోసం మోపూరు భైరవ దేవాలయ పశ్చిమ గోపురం కట్టించిన శాసనం ఉంది .ఇతడే కుమార కంపరాయలు .
1272నందన చైత్రం లో వీర శ్రీ సావణవొడయల పాలనలో తిప్పరాజు మోపూరు భైరవేశ్వరునిఅంగరంగ విభాగాలకు పులి వెందులలో సాగులో ఉన్న ముల్కినాటి భూమిలోని చెరువు కింద రెండవ మడి ధారా దత్తం చేశాడు .1231నందన మాఘ బహుళ సప్తమినాడు ముఖ మండపాన్ని బోగలదేవి బ్రహ్మ దేవుని మనవడు కట్టించాడు .1452లో వికృతి వైశాఖ శుద్ధ తదియ నాడు విజయనగర రాజు అచ్యుత దేవరాయలకాలం లో భారద్వాజస గోత్రీకులు ఆశ్వలాయన సూత్రం రుక్కు శాఖాధ్యాయులు రాయసం కొండ మరుసయ్య గారికుమారుడు అయ్యపరుసు గారు 235వరహాలు అందించినట్లు శాసనం ఉంది .
1466లో సదాశివరాయల కాలం లో తిమ్మయ దేవ రాజు నిత్యభోగాలకు రధోత్సవాలకు గండికోట భూములు దానం చేసినట్లు శాసనం ఉంది .
మోపూరు కొండ దిగువన పెద్ద ఏరు, చిన్న ఏరు ,ఉద్దండ వాగు కలిసి త్రివేణీ సంగమ౦గా మారి,అక్కడి నుంచి సంగమేశ్వరం చేరి శ్రీ గండి ఆంజనేయస్వామి దగ్గర ప్రవహించే పాపాఘ్ని నదిలోకలిసి ,తర్వాత కుందు ,పెన్నా చెయ్యేరు లతో కలిసిపోతుంది.

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

పాతబంగారం -2 2-లవ కుశ

పాతబంగారం -2

2-లవ కుశ

‘’తెలుగులో మాట్లాడే ఫిలిం ‘’ అనే ప్రకటనతో సి.పుల్లయ్య గారు1934లో  తీసి డైరెక్ట్ చేసిన ‘’లవ కుశ ‘’లో శ్రీ పారుపల్లి సుబ్బారావు శ్రీ పారుపల్లి సత్యనారాయణ గారు ,శ్రీ భీమారావు మాస్టర్ మల్లెశ్వరావు ,మిస్ శ్రీ రంజని  నటించారు .ఆర్ సి ఏ యంత్రం చేత తయారు చేయబడింది .చమ్రియా టాకీస్ డిష్ట్రి బ్యూటర్స్ ద్వారా విడుదలైంది.కధ మనకు తెలిసిందే కనుక దాని జోలికి వెళ్ళటం లేదు .పాటలు ,పద్యాల విషయం లోకివెడదాం.

1-వశిష్టుడి పద్యం –

‘’ఎన్ని దోషములున్న నెంచక ఇంచుక –గుణములున్న మెచ్చి చే కొందు వనుచు –బాటించి పలికిన పలుకు  బ్రహ్మ వరంబు-గా ప్రతిష్టకు దెచ్చు ఘనుడ వనుచు

హీనుడైన సమాశ్రయించిన దమ్ముని –జూచిన చందాన జూతు వనుచు –గొల్చిన వారికి గూర్మి నా చంద్రార్క –ముగ సౌఖ్యములోసగి బ్రోతువనుచు

బరులు స్వజనులనక ప్రజలందర గన్న –ప్రజల లీల బ్రోచు ప్రభుడ వనుచు

నీ గుణంబు లెంచు నిఖిల లోకంబులు –రమ్య గుణ సముద్ర రామ భద్ర ‘’

2-శ్రీరాముడు

‘’రఘు రాజు నాదిగా రాజులౌ మమ్ముల –వర ప్రేమ గూర్పు భవ్యులార

ఏకొరంతయు లేక నే పాపమును లేక –ఘన రీతి వర్తించు ననఘులార

వనమున కే నేగ దనటచే నా వెంట –చను దెంచి నట్టియో సదయులార –మీ యనుగ్రహంముచే నీ యయోధ్య సుఖమ్ము –మీర చేరగ గంటి ధీరులార

మిమ్ము వంచించి మర్రి వృక్షమ్ము నీడ-పోయితిని నన్ను మన్నించి బ్రోవు డయ్య

భూరి యశులార సద్గుణా ధారులార – ధీరవ వరులార సాకేత పౌరులార’’

3-చాకలి వాడి పాట

‘’ఏటోలె  ఈ మురిపింత –చందమామా లాంటి చక్కని మొగము –నా కాసి దిప్పి మురియ రాదా –సరసముగా మురియరాదా’’

4-రాముడు సీత

సీత-‘’ముదమాయేగా నాథా –సదయాన్తరంగ నీ సరసన్ మమెలంగన్ –నాదథానవచీ కనుల కిమ్పౌ వనిన్  

రాముడు-వన చిత్రమున్ గనగా –ఘనమౌ ప్రమోదం బౌ-సురసాలముల గనుమా సఖియా –వర కీర శుకముల పరి భాషణముల్  -హృదయాను రాగంబౌ గాదె –ముదమాయగా మదిన్ ‘’

5-చాకలి ,ఈరి గాడి పాట

చాకలి –‘’ఎల్లేల్లె నంజా నీ వోటము నా కెరిక –నేదా బెంజాలి నంజా –సూరి గాడు నీ కాసి సూచిన చూపు నీకొల్లు –పులకరిమ్పులతో ఎత్తించే కైపు –నీ సైగలు నే సూడ లేదే  ఆ తోట వైపు ‘’

ఈరి –‘’అ పాటి సూపులకే వోపకపోతే –నీ చేపాటి కర్రకి తానోపగలదట్రా

లచ్చి –ఈ పాటి సూపులకే వోపకపోతే –నువ్వేపాటి మొగుడివిరో  రెంకయ్య బాబూ –నీ తాపు లిట్లు తి౦టదిరో  రెంకయ్యబాబూ

చాకలి –నువ్వోద్దె నాకింక తు౦టరీ గుంట-నిన్నోదిలేస్తే పోతాదే నా కీ తంటా ‘’

6=లక్ష్మణుడు

‘’ప్రభో ధర్మమా శ్రీరామ సుగుణ శీల యేరామా –సతిన్ సాధ్విన్ విధి కానన్ బనుప న్యాయమా రామా –‘’

7-సీత

‘’ఆహా ఏమి నా భాగ్యము స్వామి కరుణించెన్ నేటికి నా జన్మ తరియి౦చెన్ –మునిపత్నుల సంసేవ దొరికేన్ ,నా మనసునకానందముకలిగెన్ —‘’

8-వాల్మీకి

‘’సాహస మేల ఈ లీల జానకీ –వెత బడకేపతి సేవ భాగ్యమొదవు  -వినుత చరిత మాతా బేల తనమేలా –సుగుణో పేత స్థిరమా విచారము  

అరమర లేల నేనిలుచు నా శ్రమమునీది కాదె ?’’—

9-లవ కుశులు

‘’రామనామ  స్మరణామృత పానమే-తనివి తీర మనసార గ్రోలి ధన్యుడ నైతి ‘’

రఘురాము చరితము వినుమమ్మా ఇక –రాముని ,సీతారాముని దలచిన పాపము దొలగునుగా

ఖర దూష ణాదుల ఖండించెను గద –వాలిన్ కోలన్ గూలగ నేసెను రాముడు

ధర రావణు దునిమి దయ చెన్నారెను—‘’

10-రాముడు –రూపము మరువగానౌనా –జీవితం బెటోపావన చరితా –నీ వియోగము నే సహి౦తునా—‘’

11-సీత –‘’ఎట్టులనున్నవాడో మనుజేశుడు రామ విభుండు నక్కటా —‘’

12-ధరిత్రి

‘’నిరాదర మాయేనా నేటికి –భూమిజా కా ఈ బాములు గలిగే –రఘు కులేశా కరుణ లేదా –అనలపూతా యగుట లేదా

13-లవుడు

‘’దీరోత్తంసు డనేక వాహినులతో శత్రుఘ్ను౦ డు నీ ధారుణిన్-శూరుల్ గల్గిన ధైర్యలక్ష్మి హయ మాశు ప్రౌఢ మన్  బట్టుడీ’’—

14-శత్రుఘ్నుడు

‘’ఈ రీతి గా బల్కిన మీ నాలుకలు గోయన్ దగు నిపుడు –ఛీ దూరముగా జనుడు ‘’—

15-కుశుడు

‘’కడు౦ గడు పొగరు తలకేక్కేనా ఛీ దుష్టుడా –ఖలుడా ఖలుడా తులువా ‘’—

లవ కుశ –తురగము విడువముగా –‘’

16-లక్ష్మణ లవకుశులు

‘’తాటక మర్దించి తపసియాగము గాచే శ్రీ రాము నెరుగరే శిశువులార ?

‘’ఆడుదాని జంపినట్టి మీ రాముని నెరుగమే యత డొక్క వీరు డౌనే –‘’

ఇలా దెప్పుడు పద్యం వీర విజ్రు౦ భణగా  సాగుతుంది

17-శ్రీరాముడు .కుశుడు

‘’స్త్రీ ,బాలకుల జంప చెలగు పాప మటంచు పలికిరి గురువులో బాలులార

‘’తాటక జంపుచో నేటికి ఈ బుద్ధి కలుగక పోయెనో పలుకు మయ్య –‘’అని ఈ ఇద్దరూ వాది౦చు కొంటారు

‘’మీ తల్లి ఏ సాధ్వి మీరిచట నుండుట కేమి కారణమ్ము ?’’

‘’సర్వ లోకైక జనని మా తల్లి యిందు –చేరి యుండుట హేతువు చెప్పరాదు ‘’

18-మహిని మా తల్లి లోకైక మాతః యేని –ఆమె సత్కీర్తి జగముల నలరు నేని –జనని మాతల్లి సాధ్వి యేని –యితడు నీ అస్త్రమున మూర్చ నెనయుగాత’’

19-లవ,కుశులు

‘’ వర సరోజ లోచనా రామా –రఘుకులాబ్ధి  సురు చిర సోమా –రఘురామా పరంధామా అరి భీమా –ధరణిజా మనో౦బు జ కామా –సురవరాదభిరామా –దయ గనుమా మది గనుమా వరనామా ‘’

దాదాపు 30పాటలు పద్యాలున్న సినిమా ఇది .ముఖ్యమైనవి కథా సందర్భానికి తగినవే పేర్కొన్నాను .సంభాషణలు మొదలైనవన్నీ –శ్రీ రమణ మూర్తి రాశారు .

రాముడుగా శ్రీ పారుపల్లి సుబ్బారావు ,సీతగా శ్రీమతి శ్రీ రంజని ,లవుడుగా మాస్టర్ భీమారావు ,కుశుడుగా  మాస్టర్ మల్లేశ్వర .రావు లు నటించారు .ఈ చిత్త జల్లు పుల్లయ్యగారే 1963లొ వచ్చిన రామారావు ,అంజలి సీతారాములుగా నటించిన  లవకుశ కలర్ సినిమాకు డైరెక్టర్ .వారబ్బాయిసి ఎస్ రావు గారుకూడా డైరెక్షన్ లో సాయం చేశారు .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట-దుర్గాప్రసాద్ -7-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మోపూరు కాలభైరవుడు-1

మోపూరు కాలభైరవుడు-1 అనే పుస్తకాన్ని తెలుగు పండిట్ విద్వాన్ రాయరే రచించి మోపూరు కాల భైరవ స్వామికే అంకితమిచ్చి ,2002లో ,జొన్నా ఈశ్వరయ్య వరలక్ష్మి దంపతుల బుజ్జి అనే సుబ్బ లక్ష్మి అకాలమరణానికి జ్ఞాపకార్ధంగా కడప జిల్లా పులివెందుల లోని మమత ఆఫ్ సెట్ ప్రింటర్స్ లో ప్రచురించారు .వెల 10రూపాయలు . సీస పద్యం లో కవి తన వంశాన్ని చెప్పారు .రామి రెడ్డి గంగంమలకు నారాయణుడుపుడితే ,ఈయనకు సూరమామ్బకు కొండ రెడ్డి పుట్టగా ,ఇతనికి సిద్ధమా౦బ చిన్న వీరా రెడ్డి కలుగగ ,ఈయనకు గంగమ్మకు మనకవి సంస్కృతాంధ్ర హి౦దీ విశారదుడు ,కర్షక కవి పండిత గాయకుడు రాయరె జన్మించాడు .అసలు పేరు రామి రెడ్డి యల్లారెడ్డి . ఈకవి తన హృదయ వేదనగా యల్లా రెడ్డి గాయాలు ,యల్లారెడ్డి సూక్తి ముక్తావళి ,అభినవాంధ్ర బిల్హ నీయం ,ఆధునికాంధ్ర మేఘ దూతం ,మోపూరు కాలభైరవుడు ,యల్లారెడ్డి రూపకాలు ,యల్లారెడ్డి గేయాలు నాటకాలు బుర్రకధలు ,పద్య ఖండికలు రాశాడు .తర్వాత మోపూరు కాలభైరవుడు గురంచి చెప్పారు . మోపూరు లేదుకాని మోపూరు కాలభైరవుడు కదలకుండా ఉన్నాడు .ప్రళయం వచ్చినా చెక్కు చెదరడు.కారణం స్వయంభు విగ్రహుడు ,.హరిహరాత్మజుడు భైరవుడు ప్రళయ జలాలలో మునిగిపోక నిలిచి ఉంటారు .కడప మండలం పులి వెందుల లో మురికినాట నల్ల చెరువు పల్లెకు అల్లంత దూరం లో మోహనగిరిపై మోపూరు లో తానుగా పుట్టి పెరిగిన దైవమైన దేవ దేవుడు కాలభైరవ స్వామి భక్తులపాలివాడు ,దర్శిస్తే చాలు ముక్తినిచ్చేవాడు కొలువై ఉన్నాడు అని సీస పద్యం లో కవి వర్ణించారు .కాలక్రమం లో అంతా మారి పట్టించుకొనే వారులేక సారాయి బట్టీల అడ్డా గా మారింది .స్వామికి పూజా పునస్కారాలు లేవు .అప్పుడు జోగి సుబ్బన్న అనే ఆయన కవి దగ్గరకు వచ్చి కాలభైరవుని ,స్థల మహాత్మ్యాన్ని సమాచారం ఉంటె ఇస్తే ప్రచారం చేస్తానన్నాడు .కవి ఇవ్వగా అతడు అలానే అని గుఱ్ఱము మీద తిరుగుతూ ప్రచారం చేసి డబ్బు సంపాదించగా కవి గారు దేవాలయాన్ని దేవుడినీ వదిలేసి ఇదేమి పని అని చీవాట్లుపెడితే ,తర్వాత దేవాలయం కోసం కొంత శ్రమించాడని కవి ఉవాచ .ఇక ఆలయ చరిత్ర స్వామి విశేషాలు రేపు తెలుసుకొందాం . సశేషం మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

గదర్ పార్టీ వ్యవస్థాపక సభ్యుడు ,జాతీయ విప్లవ వీరుడు –పృధ్వీ సింగ్ ఆజాద్

గదర్ పార్టీ వ్యవస్థాపక సభ్యుడు ,జాతీయ విప్లవ వీరుడు –పృధ్వీ సింగ్ ఆజాద్

పృథ్వీసింగ్ ఆజాద్ (1892–1989) భారత జాతీయ విప్లవ వీరుడు.[1] గదర్ పార్టీ వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకడు. ఇతడు స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం సెల్యులార్ జైల్‌తో సహా పలుచోట్ల అనేక సార్లు ఖైదు చేయబడ్డాడు.భారత ప్రభుత్వం స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ఇతని సేవకు గుర్తింపుగా 1977లో పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో ఇతడిని సత్కరించింది.

జీవిత చరిత్ర
ఇతడు 1892 సెప్టెంబరు 15న పంజాబ్ రాష్ట్రం, మొహాలీ జిల్లాలోని లాల్రు అనే ఒక కుగ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడు రాజపుత్ర వంశంలో జన్మించినా దళితుల ఉన్నతి కోసం చాలా కృషి చేశాడు. ఇతడు పిన్న వయసులోనే జాతీయోద్యమం పట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు. 1907-08లో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం లోకమాన్య తిలక్, ఖుదీరాం బోస్‌లను అరెస్టు చేయడం ఇతడిపై ప్రభావాన్ని చూపింది. ఇతడు 1912లో అమెరికా సందర్శించాడు. అక్కడ ఇతడు లాలా హర్ దయాళ్‌ను కలిసాడు. తరువాతి కాలంలో లాలా హర్ దయాళ్ భారతీయుల విముక్తి కోసం ఉత్తర అమెరికాలో గదర్ పార్టీ అనే మిలిటెంట్ సంస్థను ప్రారంభించాడు. పృథ్వీ సింగ్ ఆజాద్ ఆ పార్టీ వాణి ఐన హిందుస్తాన్ గదర్ అనే పత్రిక స్థాపనలో సహకరించాడు. ఇతడు 150 మంది సమరయోధులతో కలిసి తిరిగి భారతదేశానికి వచ్చినప్పుడు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఇతడిని 1914, డిసెంబర్ 7వ తేదీన పట్టి బంధించి 10 సంవత్సరాల కారాగరశిక్ష విధించి కలకత్తా, మద్రాసు, బళ్ళారి, సెల్యులార్ జైల్ వంటి అనేక చోట్ల నిర్భంధించింది.[3] ఇతడిని ఒక జైలు నుండి మరో జైలుకు తరలిస్తున్నప్పుడు కదిలే రైలు నుండి దూకి తప్పించుకుని పారిపోయాడు. తరువాత ఇతడు విప్లవ వీరుడు చంద్రశేఖర్ అజాద్ అనుయాయిగా మారాడు. అతడినుండి ఒక మౌసర్ తుపాకిని పొందాడు. ఒక కథనం ప్రకారం 1931, ఫిబ్రవరి 27న చంద్రశేఖర్ అజాద్‌ను ఆల్‌ఫ్రెడ్ పార్కులో బ్రిటీష్ సైనికులు చుట్టుముట్టినప్పుడు ఇతడు కూడా అక్కడే ఉన్నాడు. కానీ చంద్రశేఖర్ అజాద్ ఇతడిని తప్పించుకుని పారిపొమ్మని చెప్పి బ్రిటీషు వారితో పోరాడటం కొనసాగించాడు.[4] మరో కథనం ప్రకారం పై సంఘటనకు కొద్ది రోజుల ముందే ఇద్దరు అజాద్‌లూ ఆల్ప్రెడ్ పార్కులో కలుసుకున్నారు.[

భభగత్ సింగ్ కోరిక మేరకు చంద్రశేఖర్ అజాద్ ఇతడిని మరింత శిక్షణ కోసం రష్యా వెళ్ళమని సలహా ఇచ్చాడు.[5] ఇతడు రష్యా వెళ్ళి అక్కడ కొన్ని నెలలు ఉన్నాడు. ఇతడు రష్యాలో తన అనుభవాలను వివరిస్తూ “లెనిన్ కే దేశ్‌మే” అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు. దీన్ని విజయ్ చౌహాన్ “పృథ్వీ సింగ్ ఆజాద్ ఇన్ లెనిన్స్ ల్యాండ్” అనే పేరుతో ఆంగ్లంలోనికి అనువదించాడు.[6] ఇతడు భారత దేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత అనేక మంది దేశనాయకులను కలుసుకున్నాడు. వారిలో మహాత్మా గాంధీ కూడా ఉన్నాడు. గాంధీ పిలుపు ఇచ్చిన జాతీయోద్యమంలో ఇతడు పాలుపంచుకున్నాడు. 1933 నుండి 1947 వరకు ఇతడు పలు పర్యాయాలు అరెస్ట్ అయ్యాడు. లాహోర్ కుట్రకేసులో ఇతనికి మరణశిక్ష విధించబడింది. తరువాత ఈ శిక్షను యావజ్జీవ కారాగార శిక్షగా మార్చి సెల్యులార్ జైలుకు తరలించారు.[7] భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత ఇతడు భారత రాజ్యాంగ పరిషత్తుకు సభ్యుడిగా పంజాబ్ తరఫున ఎన్నికైనాడు.[8] 1949లో భీంసేన్ సచార్ మంత్రివర్గంలో పంజాబ్ రాష్ట్రపు కార్మిక, స్థానిక స్వపరిపాలన శాఖల మంత్రిగా ఎన్నికైనాడు.[9] భారత ప్రభుత్వం ఇతడిని 1977లో మూడవ అత్యున్నత పౌరపురస్కారం పద్మభూషణ్‌తో సత్కరించింది.

ఇతడు 1989, మార్చి 5వ తేదీన తన 96వ యేట మరణించాడు. ఇతనిపై రెండు జీవితచరిత్రలు వెలువడ్డాయి. 1987లో భారతీయ విద్యాభవన్ “బాబా పృథ్వీసింగ్ ఆజాద్, ది లెజండరీ క్రూసేడర్” అనే పేరుతో ఒక గ్రంథాన్ని ప్రచురించింది.[10] 1990లో హర్యానా సాహిత్య అకాడమీ “క్రాంతిపథ్ కా పథిక్” పేరుతో మరొక గ్రంథాన్ని వెలువడింది.[11] న్యూఢిల్లీలోని “నెహ్రూ స్మారక మ్యూజియమ్&లైబ్రరీ”లో ఇతని జీవితానికి సంబంధించిన కొన్ని పత్రాలు “బాబా పృథ్వీసింగ్ ఆజాద్ పేపర్స్” పేరుతో భద్రపరచ బడినాయి.[12][13] ఇతని స్వగ్రామమైన లాల్రూలో ఇతని పేరుమీద “బాబా పృథ్వీ సింగ్ ఆజాద్ మెమోరియల్ హాస్పిటల్” ఏర్పాటు చేశారు.[14] ఇతని కుమార్తె “ప్రజ్ఞా కుమార్” పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ముఖ్య వైద్యాధికారిణిగా పనిచేస్తూ ఉంది.[1

ఆధారం –వీకీ పీడియా

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Leave a comment

పాత బంగారం -1 1-రామదాసు

అక్తర్ నవాజ్ దర్శకత్వం లో ఆర్ సి ఎ ఫోటోఫోన్ శబ్దగ్రాహక యంత్రం పై తయారు చేయబడి 1933లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా’’ రామ దాసు ‘’శ్రీమాన్ బళ్ళారి ధర్మవర౦ రాజ గోపాలాచార్యుల నాటకం ఆధారం గా తీయడి౦దని,ఫోటో గ్రాఫర్ కృష్ణ గోపాల్ అనీ ,శబ్ద గ్రాహకులు ఆర్ సి విల్మన్ ,సిఎల్ నిగం అనీ ,రామదాసుగా శ్రీ ఆరణి సత్యనారాయణ ,కబీరు గా శ్రీ ఘంటసాల రాధా కృష్ణయ్య ,తానీషాగా శ్రీ నెల్లూరు నాగరాజారావు ,ధర్మకర్త శ్రీ కే శ్రీనివాసాచారి ,ఆహమక్ గా శ్రీ వెంకట సుబ్బయ్య ,రాముడుగా శ్రీ ఘంటసాల శేషయ్య ,లక్ష్మణుడుగా శ్రీ ఎం.ఎస్.రంగారావు కమలా౦బగా శ్రీమతి సరస్వతి, సితారా బేగం గా శ్రీమతి రామ్ పాప నటించారని నాకు ఇప్పటిదాకా తెలీదు ఇప్పుడే తెలిసి మీతో పంచుకొంటున్నాను. అందుకే దీన్ని ‘’పాతబంగారం’’ అన్నాను .కథ మనకు తెలిసిన భక్త రామదాసు అనే కంచర్ల గోపన్న గారి పాత కథే ,కనుక ఆ వివరం లోకి వెళ్ళటం లేదు .కానీ ఇందులోని కొన్ని కొత్త విషయాలు మాత్రం చెబుతాను .

 మహమ్మదీయ మతస్తుడు సూఫీ సిద్ధాంతకర్త  భక్తకబీర్ భద్రాద్రి శ్రీరామనవమి ఉత్సవాలు చూడటానికి హరి భక్తులతోకలిసి వెళ్ళాడు .ధర్మకర్త మొదలైన వారు నవమి ఉత్సవం జరుపుతుంటే ,మనసును శ్రీరామునిపై లగ్నం చేసి కబీర్ పాటపాడుకొంటూ కొండ శిఖరం చేరతాడు .కబీరు పాటవిన్న ధర్మకర్త ముస్లిం హిందూ దేవుడి పేరు ఉచ్చరించటానికి అనర్హుడని ,దేవాలయ ప్రవేశానికి అడ్డు చెప్పాడు .కబీరు ఏకాగ్ర చిత్తం తో రాముడినే ధ్యానిస్తున్నాడు .ఆయనను, అను చరులను గెంటి వేసే ప్రయత్నం చేశారు గోపన్న గారు అడ్డు పడి,ఆయన మహా భక్తుడని చెప్పి ‘’నేను కబీరు గారి దగ్గరే ఉంటాను .మీరు వెళ్లి ఉత్సవం చేసుకోండి ‘’అన్నాడు .కబీరు వద్ద రామ తారక మంత్రోపదేశం పొంది శిష్యుడయ్యాడు .కబీరు కొండ దిగి వెడుతుండగా ,శిఖరం పై ఉన్న ధర్మకర్త పూజారులకు సీతారామ లక్షణ విగ్రహాలు కనపడక గగ్గోలు పడుతుంటే ,గోపన్న గారి హితవుతో ఆ విగ్రహాలు ధర్మకర్త మొండివైఖరికి కినిసి కబీరు హృదయం లో లీనమవటం గమనించారు .అందరు వచ్చి కబీరు పాదాలపై పడి క్షమాపణ కోరితే ,ఆయన అనుగ్రహం తో విగ్రహాలు మళ్ళీ యధా స్థానం చేరాయి.

  భద్రాద్రి తాసీల్దార్ గా తానీషా చే నియమింపబడి గోపన్న భద్రాద్రి రాగా ,అక్కడి జనం తప్పతాగి ఇష్టమొచ్చినట్లు ప్రవర్తించటం చూసి ,సురాపానం పాపమని బోధించి మంచి మార్గం లో పెట్టి భద్రగిరిపై రామాలయం నిర్మించే ప్రయత్న౦ లో వారి సహాయ సహకారాలు పొందాడు .మిగతా దంతా మనకు తెలిసిందే .

కొన్ని పాటలు రుచి చూద్దాం –1-కమలాంబ మాండ్ రాగం ఆది తాళం లో పాడిన పాట-శ్రీ రమణ మృదు చరణ-స్మరమణా-పరమ పురుష శ్రీరామ –శ్రీ –

2-కాఫీ రాగం ఆది తాళం లో బ్రాహ్మణులు-‘’దానవ మర్దన దశరధ నందన –తామస భంజన ధర్మ గుణా-

తాప విదారణ తత్వ సిచారణ తాపస జనస్తుతి పారాయణా-జానకీ నాయక ,సత్య విధాయక ,జ్ఞాన ప్రదీపక ,శ్రీపదకా-సజ్జన రక్షక ,సౌఖ్య ప్రదాయక ,సామజ పతి పరిపాలకా .’’   

3-శంకరాభరణ రాగం లో రామదాసు –‘’భద్రాద్రి రఘురాము భజనకు జను చుండ –బంధు మిత్రుల యాజ్ఞ బడయ నేల ?

జీవాత్మ భరియింప శ్రీ వత్స ధరు డుండ –దనువుపై మనకి౦త తమక మేల?

హరినామకీర్త నాహార పానము లుండ –నాకలి దప్పుల కడల నేల ?

సాయుజ్యమును జెందసాధన తతులుండ-సంసార వహ్నిలో సమయ నేల ?

భక్తీ మీర కీర్తింపు డీ భద్ర వాసు –జేతులర బూజింపుడీశ్రీనివాసు

జిత్తమార సేవింపు డీ చిద్విలాసు –రాణ యోప్పార జేయుడీ రామ భజన ‘’

4-శంకరాభరణం ఆది తాళం లో అందరూ –

‘’రామరామ రఘురామ పరాత్పర –రావణ సంహార రణ ధీరా – రధాంగధరఘన పత౦గ వాహన – రమారమణ నారాయణ

సార శీలసురలోల నిరంజన ,సత్వ పరాయణసువిధానా –  సరొజ లోల నిరంజన –సత్వ పరాయణసువిధానా – సరోజ లోచన సురేశపాలన,శరణ్య ముని బృందావనా ‘’

5-నాదనామ క్రియరాగం –మిశ్ర చాపు తాళం లో రెడ్లు పాడిన పాట

‘’స్వామి సేవ  చేయబోదము  -నేడు సీతారాముల సేవ చేయ బోదము  

ఐదు జోళ్ళ తలల వాని –నట్టే నేల గూల్చె నన్న –ఆది మూర్తి బ్రహ్మమన్నా –అందమైన దేవుడన్నా —-

6-దాసరి పాట

‘’ఏడుకొండల వాడ వెంకట రమణ –ఏడు కొండలమధ్య వెలగరా గురుడా అమ్మబోసిన నూనె అయ్యకర్పితము –అయ్య బోసిన నూనె అమ్మ కర్పితము

శ్రీరంగం మన ఓబుళం ఓబుళం

నీ ప్రాదములు గంటిరారామ నీ ప్రాదములు గంటిరా –కుడి భోగమున సీత ఎడమ భోగమున రామ –వైభోగమున లక్ష్మణా —-

7-హిందూ స్థానీ సురట రాగం లోకబీరు

‘’కహో కాతిర్సే హృదయం రాం రాం రాం –నహీ రహీన్గే కాయం జహాన్ మే హం ‘’—

8-భీం పలాస్ ఆదితాళం లో కబీరు

‘’అఖల్ తేరి హుఈ గుంగురు యారో –కాహేకో గడబిడ కర్తా హై బాబా ‘’—

‘’9-కబీరు- ‘’మై గులాం మై గులాం మై గులాం తేరా –మై గులాం తేరా తూ హై సాహెబా మేరా ‘’—

10-కబీరు

‘’దర్శన్ దేవ్ రామా –తేరే సాథ్  హైహం –దాశరధే తేరా చరణకమలకే –జానకీ నాధా దయా కరో హం పర్-మనో హమారా భజన్ –‘’

11-యాద్ కరో అల్లా అల్లా యాద్ కరో  అల్లా యాద కరో తుమే –ధ్యాన కరో జపాకరో రే –రాం రహీం కా భేద న పాయా –దోరోజీ కీ దునియా ఝూటీ హై’’—

12-వరాలిరాగం ఆదితాళం  రామదాసు

‘’ఏడనున్నాడో భద్రాద్రి వాసు డేడనున్నాడో –నా పాలి రాము డేడ నున్నాడో—‘’

13-ధన్యాసి రాగం లో దాసు –‘’నాకున్ లేదొకగవ్వ నిధి –యా సీతామనో నాధుడే

14-శ్రీ రాగం లో దాసు-‘’ యమపాశంబును ఖండ ఖండములుగా  నామూల భిన్నంబులుగా –సమయం జేయుచు దివ్య మోక్ష పదవిన్ సంధింప గల్ప ద్రువై

విమలంబౌ రఘునామ నామము మదిన్ వేడ్కార నే వేళయున్-తమకం బేచిభజించు వారి తను వీ త్రాళ్లి౦క బంధించునా ‘’

15- జల్సా పాట-‘’వహ్వా సారాయి  వడుపైన సారాయి –బువ్వోద్దుపెదబాబు బుడ్డి ఏక్ రూపాయ్ –సప్త సముద్రాలు సారాయికావాల –పిల్లకాల్వలన్ని కల్లునీళ్ళు కావాల-దీన్కి తాగి చూడు –దీన్కి మజా చూడు –దీన్కి తాగితే బలే హుశారి కల్గుతాది

16-నాదనామ క్రియ ఆదితాళం –

ఏ తీరున నను దయ బ్రోచెదవో ిన వంశోత్తమ రామా —

17-కాంభోజి ఆదితాళం –‘’ఇక్ష్వాకు కుల తిలక ఇకనైనా బలుకవె రామ చంద్రా –‘’

18-జయతు జయతు మంత్రం –జన్మ సాఫల్యమంత్రం –జనన మరణ భీతి కలేశ  ‘’విచ్ఛేదమంత్రం –సకల నిగమమంత్రం సర్వ శాస్త్రైక మంత్రం –రఘుపతి నిజమంత్రం –రామరామేతి మంత్రం ‘’

 మొత్తం మీద 24 పద్యాలు, పాటలు ఉన్నఅడుగడుగునా భక్తీ చిప్పిలే  భక్తి ప్రధాన చిత్రం పాతబంగారం ‘’రామదాసు ‘’.

  నటీ నటులు మనకు తెలీదు ,ఎలా చేశారో కూడామనకు తెలియదు .అయినా అన్ని హంగులు ఉన్నట్లు కనబడుతోంది .

మీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -6-1-22-ఉయ్యూరు  

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -12

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -12 12-‘’చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా మరియు అంచెలంచెలు లేని మోక్షము’’ ఫేం-స౦గీత దర్శకులు,కవి శ్రీ బి. గోపాలం శ్రీ వేములపల్లి శ్రీ కృష్ణ రచించిన ‘’చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా –గతమెంతో ఘనకీర్తి కలవోడా ‘’పాటనుస్వరపరచి దేశమంతటా విస్తృతంగా పర్యటించి గానం చేసి ,మహా ఉత్సాహాన్ని నింపిన సంగీత జ్ఞుడు శ్రీ బి గోపాలం అంటే బొడ్డు గోపాలం .ఇంతటి ఉత్తేజకరమైన పాటను పాడిన ఈ గాయకుడే శ్రీ కృష్ణార్జున యుద్ధం సినిమాలో చినముని అయిన అల్లు రామలింగయ్యకు ‘’ అంచెలంచెలు లేని మోక్షము’’ చాలకష్టమే భామినీ ‘’పాటపాడారంటే ఆశ్చర్యమేస్తుంది .గుంటూరు జిల్లా తుళ్ళూరు గ్రామం లో 1927జనవరిలో శ్రీ బొడ్డురామదాసు దంపతులకు గోపాలం జన్మించారు తండ్రి సంగీత కళాకారుడు. హరికధలు చెప్పేవారు .ఆ జీన్స్ ఉన్న గోపాలం గారికి చిన్నప్పటి నుంచి సంగీతం పై మక్కువ ఉండటం గుర్తించిన తండ్రి బెజవాడలో సుప్రసిద్ధ సంగీత విద్వాంసులు వారణాసి బ్రహ్మయ్య గారి వద్ద 1939లో చేర్చారు .గాత్రం తో పాటు వయోలిన్ కూడా నేర్చి నిష్ణాతులయ్యారు 1944లో గుంటూరు జిల్లా ప్రజా నాట్యమండలితో గోపాలం గారికి మంచి పరిచయం ఏర్పడింది .ఆ నాటి రాజకీయ ,సాంఘిక పరిస్థితులపై గొప్ప అవగాహన కల గోపాలం గారు పీడిత జనులపక్షాన నిలిచారు .ప్రజా నాట్యమండలిలో శ్రీ వేములపల్లి శ్రీ కృష్ణ ,బుర్రకథ వీరుడు షేక్ నాజర్, వేపూరి రామకోటి మొదలైన అభ్యుదయభావాలు కలవారితో గాఢ పరిచయమేర్పడింది .శ్రీ కృష్ణగారిని తెలుగు సంస్కృతిని ప్రతి బి౦బి౦ప జ ఒక పాట రాయమని గోపాలం గారు అడిగితె ఆవిర్భవించిన పాటే-చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా ‘’. దీనికి గోపాలం గారే స్వరపరచి పాడారు .ఆనాటి ప్రజా నాట్యమండలి కార్యక్రమాలలో నాజర్ బుర్ర కథ,గోపాలంగారి ఈ పాట గొప్ప ఉత్తేజాన్ని కలిగించేవి .పూర్తిపాట ఇలా ఉంటుంది – చెయ్యేతి జై కొట్టు తెలుగోడా గతమెంతో ఘనకీర్తీ గలవోడా వీర రక్తపుదార వార వోసిన సీమ పలనాడు నీదెరా వెలనాడు నీదెరా బాలచంద్రుడు చూడ ఎవరోడోయ్ తాండ్రపాపయ్య కూడ నీవోడోయ్ నాయకినాగమ్మ మల్లమాంబ మొల్ల మగువ మంచాల నీ తోడ బుట్టిన వోళ్ళే వీర వనితల కన్న తల్లేరా ధీరమాతల కన్నభూమేరా కల్లోల గౌతమీ వెల్లువలా కృష్ణమ్మ తుంగభద్రాతల్లి పొంగిపారిన చాలు ధాన్యరాశుల పండు దేశాన కూడు గుడ్డకు కొదువలేదోయి ముక్కోటి బలగామొక్కటై మనముంటే ఇరుగు పొరుగూలోనా ఊరుపేరుంటాది తల్లిఒకటే నీకు తెలుగోడా సవతి బిడ్డల పోరు మనకేలా పెనుగాలి వీచిందీ అణగారిపోయింది నట్టనడి సంద్రాన నావ నిలుచుండాది చుక్కాని బట్టారా తెలుగోడా ..నావ దరి చేర్చరా మొనగోడ అలాగే శ్రీ పులుపుల వెంకట శివయ్యగారి ‘’పలనాడు వెల లేని మాగాణిరా ‘’పాటనుకూడా గోపాలం గారే స్వరం కట్టి పాడేవారు ఈ రెండు పాటలతో అటు రాసిన వారికీ వీరికీ గొప్ప పేరొచ్చింది . శాతవాహన తెలుగు చక్రవర్తుల శౌర్య మిదెబ్రాహ్మ్య మిదెక్షాత్రమన్న గర్జా ఘోష పులకలే యెత్తించెరా పలనాట పౌరుషమ్మే పొంగెరా! తొలిసంజ దీక్షతో తెలుగు శిల్పుల చేతి పోగరలు మలచిన బుద్ధయుగ జీవితము నవశిల్ప రతనంబురా ,పలనాట నాగార్జునుడి కొండరా! బౌద్ధనాగార్జునిని బుద్ధవిజ్ఞాజ్యోతి వరమహా యానమై వసుమతిని ప్రవహింప హెచ్చుతగ్గులు సమసెరా పలనాట విజ్ఞాన ప్రభ వెలిగెరా! వర్ణధర్మాలన్న ఉక్కుచట్రము పగిలి మాల కన్నమదాసు మనసైన సుతుడుగా వీరవైష్ణవ మొచ్చెరా, పలనాట బ్రహ్మన్న కలిగీతలో! మగువ నాగమ్మతో మాయ యుద్ధము వచ్చి మగువ మాంచాల తా మగని రణమున కంప వీరవనితలు పుట్టిరీ ,పలనాట శౌర్యముగ్గులు పెట్టిరీ! బాలచంద్రుని కత్తి పదును మెరపులు మెరసి తరలి కారంపూడి ధర్మరణరంగాన వీరరక్తము చిందెరా,పలనాట నాగులేరై పారెరా! బాలచంద్రుని కదన కౌశలము కధలల్లి శ్రీనాధ కవిరాజు చంద్రవంకకు చెప్ప ఎదకరిగి ప్రవహించెరా ,పలనాట ఎత్తిపోతల దూకెరా! కృష్ణరాయల సభా కవిదిగ్గజాలలో ఘటికాశతగ్రంధ కరణధుర్యుండైన భట్టుమూర్తే వెలసెరా, పలనాట ప్రౌఢ శ్లేషలు పల్కెరా! కలిమి బలిమీ గల్గు కర్షకుల సీమలో కానికాలం వచ్చి కలహములు చెలరేగ కుంఫిణీ వాడొచ్చెరా, పలనాట ఖైదుకొట్టులు కట్టెరా! దాస్యమూ దోపిడీ దారిద్ర్యమూ హెచ్చి పాడిపంటల మేలి బంగారు నాతల్లి కరువుకాటకమొచ్చెరా, పలనాడు కంటనీరెట్టిందిరా! ఒక్క సుముహూర్తాన ఉప్పొంగి భరతోర్వి స్వాతంత్ర్య సమరాన సింహనాదం సేయ మేరువైనిలచిందిరా, పలనాడు ముందుండిపోరిందిరా! కన్నెగంటి హనుమంతు కోరమీసము త్రిప్పి పలనాటి ప్రజలచే పన్నులెగబెట్టించె బలియిచ్చె హనుమంతునూ, పలనాడు పరప్రభుత్వపు గుండ్లకూ! ఆనాటి పౌరుషాలానాటి విక్రమా లానాటి వైభవాలానాటి సంస్కృతుల్ ఈనాటికీ చరితలోనా, పలనాడు వెలయించె బంగారుతో! వెనుకతరములవారి వీరచరితల సిరులు నార్వోసి త్యాగంబు నీర్వెట్టి పెంచరా ! విరిసి సుఖములు పండురా, పలనాడు వెలలేని మాగాణిరా! రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలం లో హిట్లర్ కీ అతడి నాజీ సైన్యానికి వ్యతిరేకంగా సోవియట్ ఎర్ర సైన్యానికి విజయం కలగాలని గోపాలం పాటలు రాసి పాడి ప్రచారం చేశారు –‘’స్టాలినో నీ ఎర్ర సైన్యం –ఫాసిజం వినాశ సైన్యం ‘’అనే ఆపాట విపరీతంగా జనాదరణ పొంది ఫాసిజం కు వ్యతిరేకత ఉవ్వెత్తున ఎగసి పడింది .హిందీ సినీ గాయక పితామహ సైగల్ మరణానికి చలించి గోపాలం రాసి పాడిన పాట కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది .జిల్లా స్థాయి నుంచి వీరిపేరు రాష్ట్రస్తాయికి ఎదిగింది ప్రభుత్వ నిర్బందాలవల్ల ప్రజానాట్య మాండాలి కార్యక్రమాలు తెరమరుగయ్యాయి . వెంటనే విజయవాడ ఆకాశ వాణి కి దగ్గరై ,నండూరి వారి ఎంకి –నాయుడు బావ ,భక్తరామదాసు వంటి వాటితోపాటు దేవులపల్లి, విశ్వనాథ గార్ల సంగీత రూపకాలు ,గేయాలు ఆలపించి ప్రసిద్ధులయ్యారు .రేడియో కేంద్రం లోని గాయని రేణుక గారితో పరిచయమై వివాహం చేసుకొన్నారు . ప్రముఖ సినీ దర్శకులు శ్రీ తాతినేని ప్రకాశరావు గారి పిలుపు నందుకొని మద్రాస్ వెళ్లి 1952జనవరిలో ఘంట సాల వారి వద్ద సహాయకులుగా చేరారు .పల్లెటూరు ,బతుకు తెరువు,పరోపకారం సినిమాలకు సహాయమందించారు .మరో ప్రముఖ మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ శ్రీ టివి రాజు గారి వద్ద తోడు దొంగలు జయ సింహ ,నిరుపేదలు సినిమాలకు పని చేశారు .ఈ మూడేళ్ళ సినీ అనుభవంతో గోపాలం గారు సంగీత దర్శకులయ్యారు .నలదమయంతి చిత్రానికి సంగీతః౦ కూర్చారు . ఆతర్వాత రక్తకన్నీరు నాగభూషణం గారి రక్తకన్నీరు ,కలికాలం ,పాపం పండింది ,నాటకాల రాయుడు నాటకాలకు సంగీతం అందించారు .మరో ప్రఖ్యాత సంగీత దర్శకులు శ్రీ సాలూరు రాజేశ్వర రావు గారితో కలిసి రంగుల రాట్నం హిందీ ,కన్నడ తమిళ చిత్రాలకు సంగీత దర్శకత్వం వహించారు .వీటిలో కొన్నిటికి నేపధ్యగానమూ అందించారు .1972-84 కాలం లో పన్నెండేళ్ళు నాట్యాచార్య శ్రీ వెంపటి చిన సత్యం గారి ఆధ్వర్యం లో శ్రీనివాస కల్యాణం ,రుక్మిణీ కల్యాణం ,పారిజాతాపహరణం మొదలైన నృత్య రూపకాలకు సంగీతం ,నేపధ్యగానం అందించి దేశ విదేశాలలో పర్యటించారు . బికారిరాముడు ,నలదమయంతి సినిమాలతర్వాత కొన్ని కన్నడ సినిమాలకు మ్యూజిక్ కూర్చారు .మధ్యమధ్యలో డబ్బింగ్ సినిమాలూ చేశారు .ఆయన చేసిన ముఖ్యమైన తెలుగు సినిమాలు –అప్పగింతలు ,రౌడీ రంగడు ,పెద్దలుమారాలి ,మునసబు గారి అల్లుడు ,పుణ్య భూమీ కళ్ళు తెరు ,ఒక అమ్మాయి కథ ,కరుణామయుడు మొదలైనవి గోపాలం గారి భార్య రేణుకగారు 1982 డిసెంబర్ లో మరణించటం తో తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి,,మానసిక అశాంతికి లోనయ్యారు .సంతానం కూడా లేక పోవటం తో జీవితం వెలితిగా తోచింది .నిరాడంబరం కల నిగర్వి అహంకారం శూన్యులు గోపాలంగారు .ఎవర్నీ విమర్శించే వారు కాదు అందర్నీ చక్కని చిరునవ్వుతో పలకరించటం వీరి నైజం .అసూయ ద్వేషం లేని మనస్తత్వం .దీనికి తగ్గట్టే తెల్లని దుస్తులు ధరించి వ్యక్తిత్వాన్ని చూపేవారు .గోపాలంగారి మరో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఫిడేలు వాయిస్తూ సునాయాసంగా పాడటం .ఇదో అరుదైన విషయం .శాస్త్రీయ సంగీత నేపధ్యం లో అపారమైన గానమాదుర్యంతో ఫిడేలు వాయిస్తూ ,అద్భుతంగా గానం చేసి శ్రోతలను ఉర్రూతలూగిస్తూ మై మరపించే వారు . 1943లో బెజవాడ లో జరిగిన అఖిల భారత రైతు మహా సభలలో ఫిడేలు వాయిస్తూ ,’’స్టాలినో నీ ఎర్ర సైన్యం ‘’పాటను ఎంతో ఉద్రేకంగా పాడి ,లక్షలాది జనాన్ని ఉత్తేజితులను చేసి హర్ష ధ్వానాలు అందుకొన్నారు .తెలంగాణా పోరాట ఉద్యమకాలం లో ‘’ఖబడ్దార్ –ఖబడ్దార్ –నైజాం పాదుషా ‘’గీతం పాడి ప్రజలను ఉద్రేక ఉత్సాహ పూరితులను చేశారు .ముందే చెప్పినట్లు ‘’చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా ,పలనాడు వెలలేని మాగాణి రా’’ గీతాలు గోపాలంగారి బాణీలకు తిరుగులేని సాఖ్యాలు మర్చిపోలేని తీపి గుర్తులు . శ్రీ బిఎన్ రెడ్డి గారి దర్శకత్వం లో వచ్చిన ‘’రంగుల రాట్నం ‘’చిత్రం లో రసాలూరు రాజేశ్వరరావు సంగీత దర్శకత్వం లో దాశరధి రాసిన ‘’నడి రేయి యే జాములో స్వామి నిను చేర దిగి వచ్చునో –తిరుమల శిఖరాలు దిగివచ్చునో ??పాట శ్రీ విజయ చందర్ కరుణా మయుడు సినిమాలో పాటలు గోపాలంగారి సంగీత సామర్ధ్యానికి గీటు రాళ్ళు .ఆస్తిపరులు ఇల్లాలు ,,శ్రీ దేవి ,పూలరంగడు సినిమాలో పాడారు .రంగుల రాట్నం సినిమాలో’’ వెన్నెల రేయి చందమామ వెచ్చ గా ఉన్నది మామ మనాసేదోలా గున్నది నాకేదోలాగా ఉన్నది’’పాటను శ్రీమతి జానకిగారితో కలిసి శ్రీ చంద్రమోహన్ కు పాడారు . మాధవ పెద్దిగారితో తకలిసి ‘’దేశభక్తులం మేమండీ-దేహి అంటూ’’ ‘’పాటనుకూడా పాడారు .బిఎన్ రెడ్డిగారికి రాజేశ్వరరావు గారే సంగీత దర్శకులుగా ఉండాలి .’’ ఆయన ఎప్పుడొస్తారో తెలీదు ఎప్పుడు రారో తెలీదు అందుకని ఒక అనుభావజ్ఞుడిని ఐడియాకోసం పెట్టుకొనే వాడిని ‘’ అని రెడ్డి గారే చెప్పారు .మల్లీశ్వరికి శ్రీ అద్దేపల్లి రామారావు ,రంగులరాట్నం ,బంగారు పంజరం సినిమాలకు శ్రీ బి గోపాలం గార్లను పెట్టుకొన్నారు .గోపాలం గారు గాయకులుగా సంగీత దర్శకులుగా నిలద్రొక్కుకున్నా ,చొరవ లేనికారణంగా ఎక్కువ సినిమాలకు చేయలేక పోయారు కొన్ని భక్తిగీతాల డిస్క్ లు ఆల్బం లకు సంగీతం అందించినా ,శోభన్ బాబు చలం హరనాథ్ ,కన్నడ హీరో రాజ్ కుమార్ లకు కొన్ని సినిమాలో పాడినా ,ఆడంబర జీవితం గడపలేదు గోపాలంగారు .సినీ పరిశ్రమలో వచ్చే మార్పులు వస్తూనే ఉన్నాయి .ఎవరినైనా అడిగితె అవకాశాలు ఇచ్చేవారేమో ?అడిగె స్వభావం ఈయనకు లేనేలేదు .చిత్ర సీమలో ఇమడలేక పోయి విసిగి వేసారారు . ఇంత సుదీర్ఘ సంగీత ప్రస్థానం లో బి గోపాలం గారు సంపాదించి మిగుల్చుకున్నది ఏమీ లేదు ఒక్క కీర్తి ప్రతిష్టలు తప్ప .1995లో మంగళ గిరి వెళ్లి సోదరి వద్దశేష జీవితం గడిపి 22-4-2004 న 77 ఏళ్ల వయసులో గుండెపోటు తో మరణించారు . చాలా రోజులవరకు ఆయన మరణం లోకానికి తెలియలేదు .ఆయనకున్న మొహమాటం అలా కూడా వదిలిపెట్టలేదు .ఆయన తీపిగుర్తుగా మిగిలిన పాట శ్రీ కృష్ణార్జున యుద్ధం సినిమాలో పింగళి వారి సాహిత్యానికి పెండ్యాలవారు స్వరపరచి గోపాలం గారు ,స్వర్ణలత గార్లతో అల్లు గారికి సురభి బాలసరస్వతి గారికి పాడించిన హాస్య శృంగార మధురగీతం – సోహం.. సోహం.. సోహం.. సోహం.. అంచెలంచెలు లేని మోక్షము చాల కష్టమే భామినీ కష్టమైనను ఇష్టమేనని కోరి నిలిచితి చినమునీ అయిన కుదురుగ ఎదుట కూర్చుని గాలి గట్టిగా పీల్చుమా స్వామీ స్వామీ… ఏమీ ఏమీ నేను పీల్చిన గాలి నిలువక అకటా మీపై విసిరెనేఅకట మీపై విసిరినే అందుకే మరి… అంచెలంచెలు లేని మోక్షము చాల కష్టమే భామినీ కష్టమైనను ఇష్టమేనని కోరి నిలిచితి చినమునీ కనులు మూసుకు చూపును ముక్కుకొనపై నిలుపుమా స్వామీ స్వామీ…ఈ మారేమీ అచట నిలువక చుపులన్నీ అయ్యో మీపై దూకెనేఅయ్యో మీపై దూకెనే అదే మరి… అంచెలంచెలు లేని మోక్షము చాల కష్టమే భామినీ కష్టమైనను ఇష్టమేనని కోరి నిలిచితి చినమునీ ‘’ సశేషం మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -5-1-22-ఉయ్యూరు •

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

త్యాగ ధనుడు శ్రీనల్లపాటి హనుమంతరావు-8(చివరిభాగం )

త్యాగ ధనుడు శ్రీనల్లపాటి హనుమంతరావు-8(చివరిభాగం )
1930లో హనుమంతరావు గారు కొండా వెంకతప్పయ్యగారి ఇంటి ఆవరణలో ఉప్పు సత్యాగ్రహం చేశారు .ఆరోజు అరెస్ట్ చేయలేదు .తర్వాత ఏడుగురితో కలిసి నమ్బూరుదగ్గర కంతేరు గ్రామం వెళ్లి ,తాటిచెట్ల కున్న కల్లు లోట్టెలు పగుల గొట్టింఛి నందుకు అరెస్ట్ చేసి ,మంగళగిరి సబ్ జైలులో పెట్టారు .తర్వాత విచారించి 9నెలలు కఠిన శిక్ష వేశారు ..తర్వాత రాజమండ్రి జైలుకు ,తర్వాత ఒకనెలకు మద్రాస్ రెసిడెన్సి కి మార్చారు .ఇక్కడ రెండు నెలలున్నారు .తర్వాత బిక్లాస్ కు మార్చి రాయవెల్లూరు జైలుకు పంపగా అక్కడే శిక్షాకాలం పూర్తీ చేసుకొన్నారు .వెల్లూరు జైలులో కాలం హాయిగా గడిచింది .నిత్య గ్రంధ పఠనం,సాయంత్రం షికారు .షికారులో మల్లాది రామకృష్ణ శాస్త్రిగారి మామగారు శ్రీ పురాణం సూరి శాస్స్త్రి గారితో మంచి కాలక్షేపం .ఆయన శాస్త్ర విషయాలను సైంటిఫిక్ గా రుజువు చేసేవారు
శ్రీ కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు శ్రీ భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య ,కృష్ణాపత్రిక సంపాదకులు శ్రీ ముట్నూరు కృష్ణారావు ,శ్రీ రాజాజీ ,బెజవాడ గోపాల రెడ్డి గార్లు అదే జైలులో ఉండేవారు .అందరి వద్దా అనేక పుస్తకాలు ఉండేవి .రావు గారి వారిని అడిగి తీసుకొని చదివి తిరిగి ఇచ్చేవారు .ద్విజేంద్ర లాల్ రాయ్ రాసిన హిందీ నాటకాలు చదివారు. రెడ్డి పిచ్చయ్యగారికి రోజూ భాగవతం చదివి వినిపించేవారు రావుజీ .శ్రీరామ కృష్ణ పరమహంస గారి గ్రంథాలన్నీ చదివారు .
జైలు నుంచి విడుదలయ్యాక రావు గారికి పుట్టిన మగపిల్లాడికి’’రామ కృష్ణ ‘’పేరుపెట్టుకున్నారు భక్తిగా ,.తర్వాత ఆడపిల్ల .హిందీ విశారద పాసై మేనల్లడిని పెళ్ళాడి ,పది నెలలు కాపురం చేసి స్ఫోటకం తో జాల్నాలో చనిపోయింది రెండవ ఆడపిల్ల .1931లో పెద్దకొడుకు 1936లో మూడో ఆడపిల్ల పుట్టారు .యితడు ఎల్సియిపాసై తెనాలిలో ఉద్యోగిస్తున్నాడు .రెందోకొడుకు 1935లో మూడో వాడు 1942లో జన్మించారు .అందరికి వివాహాలు చేసి మనవళ్ళతో మనవరాళ్ళతో హాయిగా ఉన్నారు .
ఉప్పు సత్యాగ్రహం లో జైలుకు వెళ్ళినప్పుడు కృష్ణాశ్రమం బాధ్యత శ్రీ వింజమూరి భావనాచార్యులకు రావుగారు అప్పగించారు .ఆయన వృద్ధాప్యం వలన సరిగ్గా నిర్వహించలేక ఒక క్రిష్టియన్ ఉపాధ్యాయు డికిఅప్పగించగా ,జైలు నుంచి వచ్చి ఆయన్ను తొలగించటానికి రావు గారు ఎంతో శ్రమపడాల్సి వచ్చింది .పరిశ్రమలు ఏర్పాటుకు రేకుల షెడ్డు నిర్మించటానికి కొన్న ఇనుపస్తంబాలు రేకులు అన్నీ అమ్మి ఆచార్యులు అప్పులన్నీ తీర్చేశారు .జైల్లో ఉన్నప్పుడు తానూ చదివిన టాల్ ష్టాయ్ నవల ‘’వాట్ దెన్ మస్ట్ వుయ్ డు’’లో చెప్పబడిన పంటలను పండించే వారికంటే దాన్ని అనుభవించే వారు ఎక్కువైపోవటం వలన ఆభారం అంతా రైతే భరించాల్సి వస్తోంది ,కాళ్ళూ చేతులు పని చేసే వారంతా రోజుకు కనీసం మూడు గంటలు పని చేస్తే లోకం లో దరిద్రం ఉండదు .అందరూ కూడూ గూడూ లభించి సుఖంగా ఉంటారు అనే సిద్ధాంతం రావు గారికి బాగా నచ్చి,పల్లెటూరి వ్యవసాయం చేయాలని కోరికకలిగి నౌలూరులో ఉన్న భూమిలో చాలాభాగం కరిగిపోగా ,ప్రాతూరులో పినతల్లి ఇచ్చిన పొలం సాగు చేయాలనుకొని ఆమెకు చెబితే అంగీకరించలేదు .
శ్రీకొండా వారు ,శ్రీ కోట లక్ష్మయ్య గారికుమారుడు శ్రీ వెంకటేశ్వర్లు శ్రీ మద్ది వెంకట రంగయ్యగార్లతో ట్రస్ట్ బోర్డ్ ఏర్పాటు చేసి కార్యదర్శి పదవికి రాజీనామా చేసి రావుగారు కృష్ణాశ్రం ను వారికి అప్పగించారు ,రాజీనామా చేయవద్దని అందరూ ఎంత బలవంత పెట్టినా రావుగారు అంగీకరించలేదు .తానూ నెత్తిమీదకు తెచ్చిపెట్టుకొన్న శివశంకర శాస్త్రి గారు చేసిన అల్లరి చాలా బాధించింది .ట్రస్ట్ బోర్డ్ రావు గారి రాజీనామాను అత్యంత బాధాకరంగా అంగీకరించింది .తాను గుంటూరులో కట్టుకొన్న ఇంటిని కూడా అమ్మేసి అప్పులన్నీ తీర్చి ఆశ్రమం తో సంబంధం పూర్తిగా తెన్చేసుకొని 1936వరకు గుంటూరులోనే ఉన్నారు .
మద్ది వారి ఆధ్వర్యం లో ఆశ్రమం లో వడ్రంగం ఇనుపపనులు సిమెంట్ పనులు నేర్పే పారిశ్రామిక పాథశాలగా దాన్ని మార్చారు .ఆయన చనిపోయాక ఎం ఎల్ సి అయిన శ్రీ మద్ది సుదర్శనం గారి ఆధ్వర్యం లో నడుస్తోంది .హరిజన నాయకులను తయారు చేసిన సంస్థ ,ఆశ్రమం లో తయారైన పరికరాల అమ్మకాల వలన విపరీతమైన లాభాలు గడించింది .ఆశ్రమం వదలవద్దని వెంకటప్పయ్య పంతులు గారు ఎంత చెప్పినా రావు గారు వినలేదు .ఆ రోజుల్లో ఆశ్రమం లో చదువుకొన్నవారు చాలా చోట్ల హరిజన హాస్టల్స్ స్థాపించి నిర్వహించారు కొందరు నాయకులై,సంఘ సేవకులై డాక్టర్లు నర్సులు ఉపాధ్యాయులై వెలిగారు .ఒకతను కర్ణాటకలో కలెక్టర్ అయ్యాడు .ఒకాయన అసెంబ్లీలో ,మరొకాయన పార్లమెంట్ లో సభ్యులయ్యారు .
1937లో పినతల్లి అంగీకరించగా రావుగారు ప్రాతూరులో వ్యవసాయం చేశారు .ఖర్చు బారెడు ఆదాయం మూరెడు గా నష్టాలోచ్చాయి రెండేళ్ళు అలాగే గడిపారు .తనకు ఏదైనా పని ఇమ్మని అఖిలభారత హరిజన సేవా సంస్థకు రాశారు .బెజవాడలో శ్రీ వేములకూర్మయ్యగారు నడుపుతున్న హరిజన బాలిక హాస్టల్ బాధ్యత వదులు కొంటున్నందున దాన్ని నడిపే బాధ్యతా తీసుకోమని రావుగారికి ఆర్డర్ పంపారు .1939లో కాపురం బెజవాడకు మార్చారు .కూర్మయ్యగారు హాస్టల్ అప్పగించటం లేదు .ఈ విషయం పైకి తెలియజేస్తే నెల్లూరు వెళ్లి చేరమని ఆర్డర్ పంపగా ,1940లో నెల్లూరు వెళ్ళారు .నెల్లూరు టౌనులో బాలుర హాస్టలు ,బాలికల హాస్టలు బుచ్చిరెడ్డిపాలెం లో ఒకటి కందుకూరులో ఒకటి హాస్టల్స్ ఉన్నాయి .కాపురం పెట్టి వీటి అజమాయిషీ చేస్తూ ఒక ఏడాది గడిపారు హనుమంతరాగారు .
ఇద్దరు ఆడపిల్లలకు పెళ్ళిళ్ళు చేయాల్సి 1941లో బెజవాడ వచ్చేశారు .రెండేళ్లలో ఇద్దరి పెళ్ళిళ్ళు చేశారు .ఇందులో పెద్దపిల్ల పెళ్లి అయిన కొన్నిరోజులకే స్ఫోటకం తో చనిపోయింది. రెండో అమ్మాయి సిరిసంపదలతో గుంటూరులో సుఖంగా కాపురం చేసుకొంటోంది .1942లో ఈయనమిత్రుడు సంపత్ విధ్వంసక ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించి ఉత్తర భారతమంతా తిరిగి ప్రచారం చేస్తూ పోలీసుల కళ్ళుకప్పి తిరుగుతూ ఒక సారి రావుగారికి ఒక ఉత్తరం రాసి ‘’కొండపల్లి రైల్వే స్టేషన్ లో నా సామాను ఉంది మీరు తీసుకురండి ‘’అని చెప్పాడు .కొండపల్లి సత్రం లో దిగగా అక్కడ గంజాయి పీల్చే సాదువుకనిపించి రావు గారిపేరు చెప్పి వెంటనే పోలీసులకు ఫోన్ చేస్తే ,వచ్చి అరెస్ట్ చేసి గదికి తాళం వేసి రైలులో బెజవాడ తీసుకు వెళ్ళారు రాత్రి ఏడున్నరకు .సంపత్ వివరాలు అడిగారు తనకు తెలీదన్నారు .పోలీసులు ఒక ఇంటి కి తీసుకువెళ్ళి తలుపు తట్టగా లోపల నుంచి సంపత్ రాగా అరెస్ట్ చేసి గవర్నర్ పెట్ పోలీస్స్టేషన్ సెల్ లో పెట్టారు .అది దుర్వాసనతో భరించరాని కంపుతో ఉంది .తెల్లార్లూ ముక్కుమూసుకొని గడిపారు రావుగారూ మిత్రుడూ .ఉదయం కాల కృత్యాల తర్వాత సి ఐడి ఇన్స్పెక్టర్ దామరాజు వెంకటేశ్వరావు వచ్చి కావాల్సిన ముద్దాయి దొరికాడుకనుక ముసలాయన తో మనకేం పని వదిలెయ్యండి అని రావుగారి ని వదిలేశారు .
1948లో బెజవాడ పట్టాభి గారికి సంబంధమున్న ‘’జన్మభూమి ‘’దినపత్రిక స్థాపించారు .మోచర్ల కృష్ణమూర్తిగారు ,చిత్తర్వునాగేశ్వర రావు గారు దీన్ని నిర్వహించేవారు .పట్టాభి గారి రికమండేషన్ వలన అందులో సబ్ ఎడిటర్ ఉద్యోగం వచ్చింది .నెలకు వంద జీతం రెండేళ్ళు పని చేశారు .పత్రిక ఆగిపోగా ,ఇన్స్యూరెన్స్ ఏజెంట్ అవతారం కూడా ఎత్తి1955వరకు లాగారు .హరిజన సేవకు చేసిన సేవను గుర్తించి గాంధీ స్మారకనిది వారు రావు గారికి నెలకు 75రూపాయల ఆర్ధిక సాయం గ్రాంట్ చేశారు .1958లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం బాపట్లదగ్గర మూరకం పాడులో రాజకీయ బాధితుడికి దేశ సేవకు గుర్తింపుగా 5ఎకరాల భూమి ఇస్తే సాగు చేయటానికి బాపట్లలో కాపురం పెట్టి మూడేళ్ళు సాగు చేసి ఫలితం అనుభవించారు 1961లో దాన్ని మంచి ధరకు అమ్మేసి,ప్రాతూరులో ఆ డబ్బుతో ఆరున్నర ఎకరాల మెట్ట భూమి కొని ,పినతల్లి ఇచ్చింది కూడా కలిపి మొత్తం 8ఎకరాలు సాగు చేస్తూ ,ప్రాతూరులోనే పిల్లా జెల్లా తో సుఖంగా గడుపుతున్నారు .
నిరంతర గ్రంధపఠనం ,భవత్ చింతన తో కాలక్షేపం చేశారు .తన కుటుంబానికీ బాదితులకూ ప్రకృతి వైద్యం చేస్తూ వ్యాధులను నివారించారు .45 ఏళ్ల రావు గారమ్మాయి ఋతుస్రావం వలన కడుపులో గుల్మం ఏర్పడి ,మధుమేహంకూడా రాగా ఆహార నియమాలతో ప్రకృతి వైద్యంతో నయం చేశారు. కేన్సర్ క్షయ బిపి నపు౦స కత్వాలను కూడా ఈ చికిత్సతో నయం చేసి ఎందరికో దేవుడు అనిపించుకొన్నారు .ఉప్పు సత్యాగ్రహం లోపాల్గొని జైలుపాలైనందుకు రావుగారికి భారత ప్రభుత్వం తామ్రపత్రం తోపాటు నెలకు 200 ఫించన్ 1972ఆగస్ట్ 15నుంచి ఇచ్చారు .86ఏళ్ల వయసులోనూ త్యాగధనులు శ్రీనల్లపాటి హనుమంతరావు గారు ఆరోగ్యంగా ప్రశాంతంగా సుఖంగా ఉన్నారు .
ఆధారం –శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు గారి స్వీయ చరిత్ర
సమాప్తం
మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -4-1-22-ఉయ్యూరు

Posted in మహానుభావులు | Tagged | Leave a comment

   మ మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -11

     మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -11

11-సంగీత నటనా దర్శక దిగ్దేశకులు –శ్రీ  దైతా గోపాలం

కృష్ణా జిల్లా ఆంద్ర మహా విష్ణు క్షేత్రమైన శ్రీకాకుళం లో  పాపనాశనం అనే శివారు గ్రామం లో దైతా వెంకటాచలం ,అన్నపూర్ణమ్మ దంపతులకు దైతా గోపాలం 1900లో జన్మించారు .అక్కడ ప్రదర్శించే కూచి పూడి వారి యక్షగానాలను బాల్యం నుంచి చూసి మోజు పెంచుకొన్నారు .జన్మతహా  మధుర గాత్రం ,విచక్షణా శక్తి ఉన్నాయి .చిన్న చిన్నమాటలతో నాటకం రాసి తోటి పిల్లల చేత నటిమ్పజేస్తూ తానూ నటించి ఒక నాటకం ప్రదర్శించారు .ఇది తెలిసిన తండ్రి బడితే పూజ చేశారు .ఈయన మేనమామ సత్యనారాయణ ఇదే ఈడు వాడు .తమకలాపిపసకు పెద్దలు అడ్డు తగులుతున్నారని మామా అల్లుళ్ళు భావించి తమ తృష్ణ తీర్చేది బెజవాడ అని అక్కడికి చేరారు .ఆకాలం లో మైలవరం జమీందారు ఆధ్వర్యం లో మైలవరం నాటక సమాజం దిగ్విజయంగా నడుస్తోంది .అందులో శ్రీ యడవల్లి సూర్యనారాయణ ,శ్రీ ఉప్పులూరి సంజీవరావు ,శ్రీ గురజ నాయుడు మొదలైన ప్రముఖ నటులు ఉండేవారు .కవి శ్రీరాముల సచ్చిదానంద శాస్త్రి .సంగీత దర్శకులు శ్రీ బాపట్ల కాంతయ్య .ఈ సమాజం లో చిన్న చిన్న పాత్రలకు అవకాశం వచ్చింది గోపాలం గారికి .

 దీనితో నాటకానుభవం కలిగి శకుంతల నాటకం లో శిష్యుని పాత్ర వేశారు .తరువాత పాదుకా పట్టాభిషేకం లో భరతుడు గా నటింఛి అమోఘమైన నటనతో జనామోదం పొందారు .శ్రీ మల్లాది అచ్యుతరామ శాస్త్రి గారు రచించిన ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం లో విదుర పాత్ర ధరించి వాచకం అభినయంలతో ప్రేక్షకులను ముగ్ధుల్ని చేశారు .ఆయన విదుర నీతులు చెబుతుంటే కలా ,నిజమా ఆయన మానవ మాత్రుడా లేక నిజంగానే విదురుడు దిగివచ్చి బోధిస్తున్నాడా అని ప్రేక్షకులు అబ్బుర పడేవారు .అక్రూర పాత్ర ధారణా చేసి  సెహబాస్ అనిపించుకొన్నారు .అంటే సాత్విక పాత్రలను నటించటం లో ఆయన మేటి నటులు .రంగస్థలం మీద బయట ఇతర  వ్యవహారాల్లో కూడా గోపాలం పరమ సాధువులుగా ఉండేవారు కనుక పాత్రలు పండేవి .ఈ సమాజం ఆర్ధిక చిక్కుల్లో పడి చెల్లా చెదరైంది .

  అచ్యుతరామ శాస్త్రిగారు అప్పుడే సక్కుబాయి నాటకం రాసి దైతావారి కళాభి రుచి గుర్తించి ఆయనకు  ఇచ్చారు .శాస్త్రిగారికి కృతజ్ఞత తోకొంత డబ్బు అందజేసి,నాటకం సర్వహక్కులూ పొందారు .జొన్న విత్తుల శేషగిరిరావు , జొన్న విత్తులసత్యనారాణ ,తు౦గలచలపతిరావు,సూరవరపు వెంకటేశ్వరరావు మొదలైనవారితోకలిసి తానె ఒక కొత్త నాటక సమాజాన్ని స్థాపించి తనకున్న సంగీతానుభావంతో ఆ నాటకానికి కీర్తనలు ,స్వయంగా రాశారు .ఒక ఏడాది పాటు నటులను తీర్చి దిద్ది ప్రదర్శించారు .కీర్తనలు  నటుల హావభావాలు రసజ్ఞలోకాన్ని ఉర్రూత లూగించాయి. ఈ ట్రూప్ తో ఆంద్ర దేశం లో వందలాది సక్కుబాయి నాటక ప్రదర్శనలు నిర్వహించారు .సుప్రసిద్ధ సంగీత దర్శకుడుశ్రీ పెండ్యాల నాగేశ్వరరావు గారికి సక్కుబాయిపాత్రను నేర్పి నటి౦పజేసి ఎన్నో ప్రదర్శనలిచ్చారు .గోపాలం గారు ఈ నాటకం లో పాడిన – విష్ణు పాదాన జన్మించి ,కమనీయ భూమి భాగములు అనే రెండు పద్యాలూ ఆయన గానం చేసిన తీరు అత్యద్భుతం అనిపిస్తాయి ,

కొంతకాలాని సమాజ సభ్యులమధ్య కలతలు ఏర్పడటం తో సమాజం మూత పడింది  .

   పట్టు వీడని విక్రమార్కునిలా సమాజ పునరుద్ధరణకు ప్రయత్నించినా ఫలించక అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయారు .ఎందఱో పండితుల  కీర్తనలకు దైతా గోపాలం గారు స్వర కల్పనా చేసి అందించారు .ఎందరెందరో నటులకు పద్యాలు అర్ధ భావ యుక్తంగా పలకటం లో  శిక్షణ ఇచ్చారు ,. అమరగాయకులు ఘంటసాల ,మహానటుడు అక్కినేని వంటి అగ్రశ్రేణిసంగీత దర్శకులు ,నటులు దైతా గోపాలంగారిని సంప్రదించి సలహాలు సూచనలు పొందేవారు .

ఆంద్ర నాటక సంస్కృతిని విస్తృత పరచిన గోపాలంగారు శ్రీ కాళ్ళకూరి నారాయణరావు గారి నాటకం ఆధారంగా సి.పుల్లయ్య గారి దర్శకత్వం లో1939లో  వచ్చిన   వరవిక్రయం సినిమాలో  నటించారు.దీనిలో భానుమతి శ్రీరంజని ,పుష్పవల్లి ,బలిజేపల్లి లక్ష్మీ కా౦తకవి గార్లతోపాటు తమసహచర నటులు కొచ్చర్లకోట సత్యనారాయణ ,దాసరి కోటిరత్నం ,తుంగల చలపతి రావులు కూడా నటించారు .  

శ్రీ రాజ రాజేశ్వరి ఫిలిం కంపెని అధినేత శ్రీ కడారు నాగ భూషణం గారి ఆదరణపొంది,ఆ సంస్థ 1941లో నిర్మించిన సతీ సుమతి 1954లో నిర్మించిన సక్కుబాయి ,1955లో నిర్మించిన శ్రీ కృష్ణ తులాభారం చిత్రాలకు రచయితగా  పని చేసి తన పాండిత్యాన్ని ,రచనా పాటవాన్ని చూపించి అప్రతిభులను చేశారు .సతీసుమతి చిత్రానికి గోపాలం గారు రాసిన ‘’నిన్న సాయంత్రము ‘’అనే పాట గొప్ప పేరు తెచ్చింది.కాశీనాథ్ ప్రొడక్షన్స్ బానర్ పై 1958 శ్రీ ఎన్ ఎస్ ఆచార్య దర్శకత్వం లో అమరనాథ్ ,శ్రీరంజని, మీనాకుమారి నటులుగా  నిర్మించిన శ్రీ రామాంజనేయ యుద్ధం లో దైతా గోపాలం గారు ,తాండ్ర సుబ్రహ్మణ్యం ,ఎస్ విఎన్ ఆచార్య పాటలు రాయగా ,శ్రీ జంధ్యాల సంగీతం సమకూర్చారు .ఇదే గోపాలం గారి చివరి సినిమా .దీనిలో సుప్రసిద్ధ రేడియో గాయకుడు శ్రీ మల్లిక్ –స్వామి తోడనా సంగ్రామంఅనే గీతాన్నీ , ,భండన భీము డార్తజన బాంధవ అనే భక్త రామదాసుగారి పద్యాన్ని పాడారు .

  1958లో రచయిత, నటుడు ,గీతరచయిత  మహా శిక్షణా నిపుణుడు ,సంగీతం మెళకువలు ఎందరికో తెలియజెప్పిన శ్రీ దైతాగోపాలంగారు అస్తమించారు .ఈతరం వారికి వారి గురించి ఏమాత్రమూ తెలియదనే, వారి గురి౦చి ఈ  చిరు పరిచయం

  సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-1-22-ఉయ్యూరు .

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-6

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-6 శ్రీ హనుమంతరావు గారు నిర్మించిన కృష్ణాశ్రమం నిర్వహణ కోసం ఎందఱో దాతలు ముందుకు వచ్చి ఆర్ధిక ఆర్ధికేతర సహాయ సహకారాలు అందించారు .జిల్లాలేబర్ ఆఫీసర్ సి౦గారు వేలు మొదలియార్,మేనేజర్ భాగవతుల అన్నప్ప శాస్త్రి చేదోడు వాదోడుగా నిలిచారు .పొగాకు వ్యాపారి శ్రీ కోట లక్ష్మయ్య నాయుడు ‘’డబ్బులకు ఇబ్బంది పడవద్దు ఎప్పుడు ఎంతకావాలంటే అంతా ఇస్తాను తీసుకు వెళ్లి ఖర్చుచేయండి మీ గ్రాంట్ రాగానే ఇచ్చేయండి ‘’.అన్నారు గుంటూరులో స్థలం కోసం మూడు వేలరూపాయలు అప్పుగా ఇస్తూ వడ్డీ వద్దని అసలు ఇస్తే చాలని చెప్పారు .ఈ డబ్బు తీర్చగలనో లేనో అనే భయం తో రావుగారు గుంటూరులో కొన్న 5ఎకరాల భూమి ,పెదపాలెం లో బిల్డింగ్ తో సహా ఒక యకరం భూమి,ఆయన పేర తాకట్టు దాస్తా వేజు రాయించి ,క్రయ ,తాకట్టు దస్తావేజులు ఒకే రోజున రిజిస్టర్ చేయించారు రావు జీ .అదీ నిబద్ధత అంటే . లక్ష్మయ్య నాయుడు గారి వద్ద తీసుకొన్న మూడు వేలకు ,అప్పుగా తీసుకొన్న వెయ్యి కలిపి గుంటూరు జూట్ మిల్ దగ్గర అయిదెకరాల పొలం కొన్నారు రావు గారు .మంచి ఉత్సాహం ,ఊపుతో విద్యాలయం ఆశ్రమం నడుపుతున్నారు .శ్రీ కొండా వెంకటప్పయ్య గారు తిలక్ స్వరాజ్య నిధి నుంచి 5వేలుఇవ్వగా ,ఆశ్రమంలో భవనం కట్టటానికి ఖర్చుపెట్టగా ఒక వెయ్యి మాత్రమె మగిలితే ఆశ్రమం ఖాతాలో జమ చేశారు రావు గారూత్తరాది యాత్రకు వెళ్లి ఢిల్లీలో స్వామి శ్రీ శ్రద్ధానందస్వామి స్థాపించిన ‘’కాంగ్రీ గురుకులం ‘’దర్శించి వారితో హరిజనోద్ధరణ ఉద్యమం గురించి మాట్లాడారు .పూనాలో లోకమాన్య బాలగంగాధర్ తిలక్ గారిని ఇంటి వద్దనే కలవటానికి వెడితేతే, ఆయన అమెరికా నుంచి తిరిగి వస్తున్న లాలాలజపతి రాయ్ గారిని ఆహ్వానించటానికి బొంబాయి వెళ్ళినట్లు తెలిసి ,వారి మేనల్లుడు అన్ని రకాల సదుపాయాలూ కలిపించినా అక్కడే ఉన్న విశాల ఆవరణలోవేరే వంటచేసుకొని తిన్నారు. అక్కడే కేసరి ,మరాటా పత్రికలూ ముద్రి౦చబడుతాయి. తిలక్ స్వంత లైబ్రరీలో కొన్ని వేల ఇంగ్లీష్ ,సంస్కృత గ్రందాలున్నాయి .తిలక్ రాగానే వారి౦ ట్లోనే భోజన ఏర్పాటు చేశారు .పైన డాబా లో విశ్రాంతి తీసుకొనే గదికి వెళ్లి తిలక్ గారిని కలిసి రావు గారు మాట్లాడారు .అంటరాని తనం నిర్మూలించటానికి మార్గం ఏమిటి అని ప్రశ్నించారు ‘’హరిజనులు బాగుపడాలి అంటే వారికోసం వారున్న చోట్ల అగ్రకులాల వారు స్వచ్చందంగా గుడులు కట్టి తరచుగా తాము వెళ్లి దర్శిస్తూ ,ఆతర్వాత వారినికూడా మామూలు దేవాలయలకు ఆహ్వానించి దర్శనం కల్గిస్తే అంటరానితనం క్రమంగా మాయమవుతుంది ‘’అని చెప్పారు తిలక్.తిలక్ గారికి వచ్చిన బహుమతుఅలన్నీ ప్రదర్శనగా ఏర్పాటు చేయగా రావు గారు చూసి ధన్యతచెందారు .అప్పటికే ఆయన ఆరోగ్యం దెబ్బ తిన్నది ..మర్నాడు పూనాలో బంగ్లాలో ఉండటానికి బయల్దేరారు ఒకరిద్దరు పట్టుకొని ఎక్కిస్తే కాని బండీ ఎక్క లేక పోయారు .ఆతర్వాతకొన్ని నెలలకే తిలక్ అమరులయ్యారు . 1921లో రావు గారు దక్షిణాది వెళ్ళినప్పుడు శ్రీ అరవి౦దులను దర్శించారు .’’పూర్ణయోగం మీరుకని పెట్టిందా ?లేక పూర్వం నుంచీ ఉన్నదా ?’’అని అడిగితె ‘’పూర్వ గ్రంథాలనుంచి తీసుకొన్నదే ‘’అన్నారు అరవి౦ద యోగి .అంతటి మేధావితో తానేమి మాట్లాడగలను అనుకొన్నారు రావుజీ . 1922లో రావుగారి భార్య కాపురానికి వచ్చారు .తర్వాత కొన్ని నెలలకే తండ్రికి నంజు వ్యాధి వచ్చి ,మంచం దిగలేని స్థితి దీనితో అతిసారం పట్టుకొన్నది . ఎక్కడికీ వెళ్ళకుండా ఆయన సేవలోనే రావు గారు ఉండిపోయేవారు మలమూత్రాలను తీయటం పక్క మార్చటం అన్నీ యధావిధిగా చేసేవారు రోజూ వేడి నీటి స్నానం చేయించి ,తెల్ల వస్త్రాలు కట్టి ,సాంబ్రాణి పొగ వేసి మంచం పై పడుకోబెట్టేవారు ఆయన ఏది తి౦టానంటే దాన్ని వండించి పెట్టేవారు ఈ సీవకు పరవశుడై తండ్రి ‘’నాయనా !నేను పుడితే నీకు కొడుకుగానే పుడతానురా ‘’అనేవారు ఆ మాటకు ఒకప్రక్క ఆనందం మరోపక్క బాధ కలిగేవి రావుగారికి ‘’నాన్నా !నువ్వు నాకు లక్ష రూపాయల ఆస్తి ఇచ్చినా ఇంత సంతోషం కలిగేది కాదు ‘’అంటూ ఆనంద బాష్పాలు రాల్చేవారు రావుగారు .కొద్దిరోజులకే తండ్రి చనిపోయారు .రావు గారు హరిజనులతో కలిసి తిరుగుతున్నందు వలన ఆయన శవాన్ని మోయటానికి ,మంత్రం చెప్పటానికి బ్రాహ్మణులు ఎవరూ రాలేదు కొలకలూరి లోని మేనమామలు వచ్చి అన్నీ నిర్వర్తించారు .అయితే ఆఊరి బ్రాహ్మణ్యాన్ని ఎదిర్చి తండ్రి గారి ప్రాణమిత్రుడైనబ్రాహ్మణుడు వచ్చి నిలబడి కర్మకాండ ,ఉత్తరక్రియలు జరిపించాడు .గోదాన ,అన్నదానాలు యధా విధిగా జరిపించాడు. తండ్రి అనారోగ్యం లోనే ఉన్నప్పుడు ఒకరోజు కొడుకుతో ‘’నాయనా !నేను ఇంకా బతుకుతానా ?గుడి కట్టిస్తానా ?’’అన్నారు ఆయన పుణ్యకార్యాలు చేయలేక పోయాననే బాధలో ఉన్నారని రావు గ్రహించారు తండ్రిగారు పోయాక భార్యతో పెదపాలెం లో కాపురం పెట్టారు రావుగారు ..నౌలూరు నుంచి వచ్చే అయివేజు ఏమాత్రం చాలేదికాదు .ఆశ్రమం నుంచి డబ్బు తీసుకోవటం ఇష్టం లేదు అ సమయం లోశ్రీ పుతు౦బాక కృష్ణయ్య గారు ఏలోటూ రాకుండా చూసుకొన్నారు . ఆశ్రమం నుంచి ప్రతిఫలం తీసుకోవచ్చా అని కొండా వారినిఅడిగితే ‘’తప్పేమీ లేదు ‘’అని చెప్పారు .అప్పటి నుంచి నెలకు కుటుంబం లోని పెద్దలకు 15చొప్పున ,పిల్లలకు 5రూపాయలచోప్పున గౌరవ వేతనం –ఆనరోరియం తీసుకొనేవారు . శ్రీ వింజమూరి పార్ధ సారధి గుంటూరు నుంచి కృష్ణాశ్రమం చూడటానికి వచ్చి ఆ విశేషాలు భారతి మాసపత్రిక లో రాశారు . ‘’హనుమంతరావు గారి ఆహ్వానం అందుకొని ఆశ్రమం చూడటానికి వెళ్లాను రేవేంద్ర పాడు పోయే బకింగ్ హాం కాలువ చేరి బల్లకట్టు ఎక్కి అవతలి ఒడ్డుకు చేరాను .బల్లకట్టు దిగుతూనే వెనకనుంచి ఎవరో ‘’తాకుతా వయ్యా నీ ఇల్లు బంగారం కానూ ‘’అన్నాడు .’’ఏం తాకితే ?’’అన్నాను .’’ఓహో స్వదేశపు మనుసులు గామాలే ‘’అంటూ వికటంగా నవ్వాడు ..పంచముల దౌర్భాగ్యస్థితి చూసి గుండెలో గునపం గుచ్చినట్లనిపించి కన్నీరు తన్నుకొచ్చింది .గబగబా నడిచి పెదపాలెం వెడుతున్నాను .మొహం నిండా విభూతి పెండి కట్లు తో ఏవో మంత్రాలు చదువుకొంటూ వెళ్ళే ఒక బ్రాహ్మణుడు నా వైపు చూసి తమరిదేవూరు ?’’అంటే ‘’గుంటూరుకాపురం ‘’అనగా ‘’ఎక్కడికి ?’’అంటే ‘’పెదపాలెం ‘’అనగా ,’’మాల వాళ్లకు బ్రాహ్మలు చదువు చెప్పెచోటికా ?’’అనగా ‘’ఔను అక్కడికే ‘’అనగా కాసేపాగి ‘’వినాశకాలే విపరీత బుద్ధి ‘’అని చివర విసర్గ లేకుండా అని ‘’మాల వాళ్లకు బ్రాహ్మలు చదువు చెప్పటం ఏమిటి మీదుమిక్కిలి వాళ్ళను తాకటం .ఎంతటి దురవస్థ పట్టిందండీ మనకులగోత్రాలకు ?’’అని వాపోయాడు . ‘’తరతరాలనుంచి వస్తున్న ఈ ఆచారాన్ని ఇప్పుడు మార్చాలంటే శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణులు వేదాలే తప్ప వేరేదీ శరణ్యం లేదనే వాళ్ళు ఎలావొప్పుకొంటారు ?’’అన్నాను నేను .ఆయన ‘’వేదాలలో అక్కడా అక్కడా చండాలురుఅంటే బ్రాహ్మణ స్త్రీకి శూద్రుని వలన పుట్టినవారు అని ఉంది వాళ్ళే అంటరాని వాళ్ళు .ఈ దోషానికి పరిహారం కూడా శృతి స్మృతులలో ఉన్నాయి .’’అన్నాడు నేను ‘’వేదాల్లో పంచములను పెర్కొన్నారా ?మన విప్రచరిత్ర అంతా ఈ రంకు మీదే ఆధార పడింది కదా ‘’అన్నాను .??ఇంకా చాలా చెప్పారు పార్ధసారదిగారు ఆవివరాలు రేపు తెలుసుకొందాం . సశేషం 2022 నూతన ఆంగ్ల సంవత్సర శుభా కాంక్షలతో మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -1-1-2022-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

మనమరపు వెనుక మన వెండి తెర మహానుభావులు -10

మనమరపు వెనుక మన వెండి తెర మహానుభావులు -10 10- –మొట్ట మొదటి డైలాగ్ కింగ్,స్టేజి స్టార్ -శ్రీ వేమూరి గగ్గయ్య వేమూరి గగ్గయ్య (1895 ఆగష్టు 15 – 1955 డిసెంబర్ 30) మొదటి తరానికి చెందిన తెలుగు సినిమా నటుడు. ప్రతినాయక పాత్రల్లో నటనకు వేమూరి గగ్గయ్య పేరుపొందారు. సినిమాలలో రాక ముందు ప్రసిద్ధి చెందిన రంగస్థల నటుడైన గగ్గయ్య క్రూర పాత్రలకు పెట్టింది పేరు[1]. సావిత్రి (1933) సినిమాతో రంగప్రవేశం చేసి శ్రీకృష్ణలీలలు, ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం తదితర సినిమాల్లో ప్రతినాయక పాత్రలు ధరించి ప్రసిద్ధి పొందారు. గగ్గయ్య కంఠం, ప్రతినాయక పాత్రల్లో నటన తెలుగు ప్రేక్షకులపై గాఢమైన ముద్రవేసింది. బాల్యం, నాటక రంగం ఇతను 15 ఆగష్టు 1895 తేదీన గుంటూరు జిల్లా వేమూరులో జన్మించారు. చిన్నతనంలో సంగీత సాధనతో మొదలైన కళాభిమానం – నటనవైపు తిరిగింది. తానుగా నటనను అభ్యసించి, ధాటిగా పెద్దశ్రుతితో పద్యాలు ఆలపించడంలో దిట్ట అనిపించుకుని సురభివారి నాటకాల్లో పాత్రలు ధరించడంతో నటజీవితం ఆరంభించారు గగ్గయ్య. నాటకాలతో ఊళ్లూ, దేశాలూ తిరిగాడు. ఒక్క రంగూన్‌లోనే పదిమాసాలపాటు ఉండి నాటకాలు ప్రదర్శించారు. తర్వాత తెనాలి వచ్చి ఫస్టుకంపెనీ అనే నాటక సంస్థలో చేరి పాత్రధారణ చేశారు. మైలవరం కంపెనీ మహానందరెడ్డి బృందం గగ్గయ్య నటనాశక్తిని గుర్తించి బాగా వినియోగించుకున్నాయి. నాటకాల్లో నటిస్తున్నా సాధన మానలేదు. కంఠానికి పదునుపట్టి, తారాస్థాయిలో పద్యం చదవడం అలవాటు చేసుకున్నారు. మైకులూ, స్పీకర్లూ అన్నవి ఎరగని రోజులు గనక, పాత్రధారులందరూ గట్టిగా పద్యాలు చదవడం, సంభాషణలు చెప్పడం ఉండేది. అటువంటి రోజుల్లోనూ నటులందరిలోనూ గగ్గయ్య గాత్రం మాత్రం ఎంత దూరానికో వినిపించేది. ప్రతినాయక పాత్ర అభినయించడం ఆరంభించిన దగ్గర్నుంచి ఆ పాత్రధారణకు అతనే సాటి అన్న పేరు తెచ్చుకున్నారు. యముడుగానో, కంసుడుగానో, అతను రంగప్రవేశం చెయ్యడంతోటే ప్రేక్షకులు కరతాళధ్వనులు చేసేవారు. ఖంగుమనే కంఠంతో, ప్రతి అక్షరాన్నీ సుస్పష్టంగా పలుకుతూ, రాగ భావ యుక్తంగా పాడి వన్స్‌మోర్‌లు కొట్టించుకునేవాడు గగ్గయ్య. అతనిది పెద్ద శరీరం కాదు, కాని పాత్రలో గంభీరాకృతితో ‘పర్వతప్రమాణం’లో కనిపించేవారు. కళ్లు పెద్దవి, పాత్రలో కణకణలాడుతున్న చింతనిప్పుల్లా కనిపించేవి. అందుకనే అందరూ ముందు వరుసల్లో కూర్చుని గగ్గయ్య నాటకాలు చూడాలని చెప్పుకునేవారు. నాటకంలో ఎవరున్నా లేకపోయినా, గగ్గయ్య వున్నాడని తెలిస్తే చాలు గ్రామాలనుంచి ప్రజలు బళ్లమీద తరలివచ్చేవారనీ, నాటకాల్లో నటిస్తున్నప్పుడే అతనికి ‘స్టేజిస్టార్‌’గా గుర్తింపు వుండేదనీ చెబుతారు. సినీ జీవిత సావిత్రి సినిమాలో వేమూరి గగ్గయ్య ఈస్టిండియావారి సావిత్రి (1933)లో యమధర్మరాజు పాత్రతో గగ్గయ్య సినిమారంగప్రవేశం జరిగింది. అతను సావిత్రి నాటకంలో యముడి పాత్ర సమర్థంగా పోషించడంతో సినిమాల్లోకి తీసుకున్నారు. ఆ చిత్రంలోని “పో బాల పొమ్మికన్‌, ఈ మృగారణ్యమున రావలదు, రా తగదు, రాచనదు పో బాల పొమ్మికన్‌” అని లయబద్ధంగా మాటలు విరుస్తూ విసుర్తూ తీవ్ర కంఠంతో సావిత్రి పాత్రని ఉద్దేశిస్తూ పాడిన పాటకి – ప్రేక్షకులు లయబద్ధంగా చప్పట్లు కొట్టి వెర్రెత్తిపోయారు. అది సినిమా అని తెలిసినా, ఆయన చదివిన పద్యాలకి ‘వన్స్‌మోర్‌’లు కొట్టారు. ఆ చిత్రం తొలి తెలుగు చిత్రం భక్తప్రహ్లాద (1931) కంటే విజయవంతం అయింది. శ్రీకృష్ణలీలలు (1935)లో కంసుడి పాత్ర ఇంకా ఆకర్షించింది. “ధిక్కారమును సైతునా కుటిలజనధిక్కారము సైతునా” అని కంసుడి క్రోధకంఠంతో పాడిన పాటను ప్రజలు పాడుకునేవారు. ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం (1936)లో శిశుపాలుడుగా ఆయన “స్నానంబు సలుపు లేజవరాండ్ర చీరెలు కాజేసినందుకా” అని చదివిన పద్యాలూ, చెప్పిన సంభాషణలూ ఆ సినిమాలు చూసినవారందరికీ గుర్తుండిపోయాయి. సతీ తులసి (1936)లో జలంధరుడు, భక్త మార్కండేయ (1936)లో యముడు, జరాసంధ (1938)లో జరాసంధుడు, మైరావణ (1940)లో మైరావణుడు, దక్షయజ్ఞం (1941)లో దక్షుడు, భక్తప్రహ్లాద (1942) లో హిరణ్యకశిపుడు వంటి పాత్రల్లో నటించారు. అక్కినేని నాగేశ్వరరావు కథానాయకుడిగా తొలిచిత్రం సీతారామ జననం (1944)లో గగ్గయ్య రెండు పాత్రలు ధరించారు – రావణుడూ, పరశురాముడూ. నాటకాల్లో నటిస్తున్నప్పుడే ఆయన పద్యాల్నీ, పదాల్నీ గ్రామఫోను కంపెనీలు రికార్డు చేసి, విరివిగా అమ్మి విపరీతంగా సొమ్ముచేసుకున్నాయి. సినిమాల్లోకి వచ్చిన తర్వాత కూడా – అవే సినిమా పాటలు మళ్లీ రికార్డులుగా వస్తే అవీ అలాగే ఆకర్షించాయి. మొదట్లో ఆయన హరికథలు కూడా చెప్పేవారు, సినిమా నటుడైన తర్వాత కూడా చెప్పడం కొనసాగించారు. స్వభావం అంతటి ప్రతినాయక పాత్రధారి బయట మాత్రం సౌమ్యుడు. మామూలు మాట అతి సరళం. ఇతని కుమారుడు వేమూరి రామయ్య కూడా ప్రసిద్ధుడైన రంగస్థల నటుడు.[2] ఇతను మహారథి కర్ణ నాటకంలో చాలా కాలం కర్ణ పాత్రధారిగా నటించారు. కొన్ని చిత్రాల్లో కూడా నటించారు. ధరించిన పాత్రలకీ, ఇతని గుణగణాలకీ ఏమీ సంబంధం లేదనీ, ఎన్నో గుప్తదానాలు చేశాడనీ, ఎందరో పేదవారి పిల్లలకి చదువు చెప్పించాడనీ రామయ్య చెబుతూ ఉంటాడు. విశేషంగా కనిపించేది ఏమిటంటే – ఎక్కువగా దైవదూషణ చేసే పాత్రలే ధరించినా, గగ్గయ్య గొప్ప దైవభక్తుడు. దైవకార్యాలమీద అమిత శ్రద్ధాభక్తులుండేవి. దైవకార్యాల నిమిత్తం ఎవరొచ్చి ఏమి అడిగినా సంతోషంగా సహాయం చేసేవారు. ఆ రోజుల్లో ఎవరైనా గట్టిగా మాట్లాడితే వారిది “గగ్గయ్య కంఠం” అనేవారు. కోపిష్టి గురించి చెప్పడంలో “ఆయనా? కోపంలో గగ్గయ్యే!” అనేవారు. అలా కోపానికీ, గంభీరకంఠానికీ గగ్గయ్య మారుపేరుగా కీర్తిపొందాడు. పెద్దగా చదువుకోలేదు. కాని, నాటకాలకు జీవితాన్ని మళ్లించుకున్న తర్వాత, కావ్యాలూ, ప్రబంధాలూ, పురాణాలూ చదివి భాషనీ, భావాన్నీ క్షుణ్ణంగా అర్థం చేసుకున్నారు.అంగిక చలనం తో పాటు ,సాత్విక చలనమూ ప్రస్ఫుటమయ్యేది .భవానీ శంకరుడి పాత్రలో ‘తాతలనాటి క్షేత్రములనెల్ల ‘’పద్యం బాగా క్లోఇక్ అయింది .ఆది శంకరాచార్య విరచిత ‘’భజ గోవిందం ‘’శ్లోకాలు గగ్గయ్య స్వరం లో అమృతాలు జాలువారి నట్లు తాత్విక ప్రభ విన్చినట్లు గానం చేశారు . తమిళ నాటకాల్లో క్రూరపాత్రధారుల్లో మేటి అనిపించుకున్న ఆర్‌.యస్‌.మనోహర్‌ “తనకి తెలుగు రాకపోయినా గగ్గయ్య నాటకాలు చూసే తాను ప్రభావితుడినయ్యాననీ – తన రౌద్రపాత్రధారణకు ఆయనే స్ఫూర్తి” అనీ చెప్పాడు. మరణ౦ తెలుగు చలన చిత్ర రంగం లో ‘’మొదటి డైలాగ్ కింగ్ ‘’ గా ప్రసిద్ధుడైన వేమూరి గగ్గయ్య 1955 డిసెంబర్ 30న కేన్సర్ వ్యాధితోమరణం పొందారు.గగ్గయ్య పేరు వింటేనే ఆరోజుల్లో పసిపిల్లలు కాళ్ళ వెంబడి కార్చుకోనేవారని చెబుతారు .ఆ కంఠ ధ్వనివంటే చాలు పరవశించి వచ్చి నాటకం ,సినిమా చూసి మనసారా మెచ్చుకొనేవారు నటించిన సినిమాలు 1. భక్త శిరియాళ (1948) 2. గరుడ గర్వభంగం (1943) 3. భక్త ప్రహ్లాద (1942) —> హిరణ్యకశిపుడు 4. సీతారామ జననం(1942) —> రావణాసురుడు[,పరశురాముడు 5. దక్షయజ్ఞం(1941) —> దక్షుడు 6. చండిక (1940) —> గిరిరాజు 7. మైరావణ (1940) —> మైరావణుడు 8. జరాసంధ (1938) 9. మార్కండేయ (1938) —> యముడు 10. మోహినీరుక్మాంగద (1937) 11. ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం (1936) —> శిశుపాలుడు 12. సతీ తులసి (1936) 13. శ్రీకృష్ణ లీలలు (1935) —> కంసుడు 14. సీతా కల్యాణం (1934) 15. సావిత్రి (1933) —> యముడు

Posted in సినిమా | Leave a comment

మనమరపు వెనుక మన వెండి తెర మహానుభావులు -9

మనమరపు వెనుక మన వెండి తెర మహానుభావులు -9 9-ఆకాశవాణి గాయని ,స్నూకర్ క్రీడాకారిణి ,రంగస్థలనటి సినీనటి కళాప్రపూర్ణ టిజి కమలాదేవి టి.జి.కమలాదేవి (డిసెంబర్‌ 29, 1930 – ఆగస్టు 16, 2012) (TG Kamala Devi) (ఏ.కమలా చంద్రబాబు)[1] అసలు పేరు తోట గోవిందమ్మ. వివాహం అయ్యాక భర్త పేరు చేరి ఈమె పేరు ఏ.కమలా చంద్రబాబుగా మారింది. ఈమె తెలుగు సినిమా నటి, స్నూకర్ క్రీడాకారిణి. ప్రసిద్ధ నటుడు చిత్తూరు నాగయ్య భార్య జయమ్మకు చెల్లెలు. ఈవిడ స్వస్థలం కార్వేటినగరం. చిత్తూరు నాగయ్య ప్రోత్సాహంతో సినిమా రంగ ప్రవేశం చేసింది. ఈమె నటించిన మొట్ట మొదటి సినిమా చూడామణి. మాయలోకం అనే సినిమా ఈమెకు మంచిపేరు తెచ్చింది. అక్కినేని నాగేశ్వరరావుతో జోడీగా ముగ్గురు మరాఠీలు సినిమాలో నటించింది. అక్కినేని నాగేశ్వరరావు హీరోగా ఆలపించిన తొలి యుగళ గీతానికి ఈమె హీరోయిన్‌గా నటించింది. పాతాళభైరవి, మల్లీశ్వరి (హీరోయిన్ ఇష్టసఖి జలజ) లాంటి హిట్‌ సినిమాల్లో నటించింది. ఈమె మల్లీశ్వరిలో కొన్ని పాటలు పాడడంతో పాటు, తరువాతి కాలంలో అనేక మంది నటీమణులకు డబ్బింగ్‌ చెప్పింది. తెలుగుతో పాటు అనేక తమిళ సినిమాల్లో కూడా ఈమె నటించింది. కమలాదేవి 2012 ఆగస్టు 16 న చెన్నైలో82వ ఏట మరణించింది. టి.జి.కమలాదేవి 1930, డిసెంబర్‌ 29వ తేదీన చిత్తూరు జిల్లా కార్వేటినగరంలో జన్మించింది. ఈమె తల్లి లక్ష్మమ్మ, తండ్రి కృష్ణస్వామి నాయుడు. కమలాదేవికి ఇద్దరు అక్కలు, ఒక తమ్ముడు. తండ్రి వ్యాపారపరంగా కొన్ని ఒడిదుడుకులు ఎదుర్కోవడంతో కుటుంబ సమేతంగా నివాసాన్ని కార్వేటినగరం నుండి పుత్తూరుకు మార్చాడు. తండ్రికి పుత్తూరులో అటవీ శాఖలో పని దొరికింది. కమలాదేవి పుత్తూరు ప్రభుత్వ పాఠశాలలో థర్డ్‌ఫారం వరకు చదివింది. క్రిస్టియన్‌ మిషనరీ తిరిగి ఐదవక్లాస్‌ స్కూల్లో చదివింది. ఏడో ఏట నుండి తల్లి లక్ష్మమ్మ ప్రోత్సాహంతో శాస్త్రీయ సంగీతం నేర్చుకుంది. ప్రముఖ గాత్ర విద్వాంసుడు చెంచురామయ్య ఈమెకు గురువు. సుమారు మూడేళ్ళ పాటు చెంచుామయ్య వద్ద కమాలాదేవి సంగీతాన్ని అభ్యసించింది. ఈవిడ దాదాపు వంద కీర్తనలు, శృతులు పాడింది. పాఠశాల, సంగీతానికి తోడుగా బాల్యం నుండి నాటకాల్లో కూడా నటించింది. ఓసారి కమలాదేవి జ్ఞాన సుందరి నాటకంలో నటిస్తుండగా నాగయ్యతో పాటు పలువురు ప్రముఖులు ఆ నాటకం చూసారు. మరో సంఘటనలో సక్కుబాయి నాటకంలో ఈమె నటనకు ముగ్ధుడైన పిఠాపురం రాజా బంగారపు గొలుసు బహూకరిస్తానని చెప్పినా, సమయానికి ఆయన మెడలో గొలుసు లేకపోవడంతో, మరో కార్యక్రమంలో గొలుసును బహూకరించాడు. ఆంధ్ర సెక్రటరియేట్‌ అసోసియేషన్‌ ఆధ్వర్యంలో గుజరాత్, రాజస్థాన్ రాష్టాల్లో రుక్సానా పాత్రను కమలాదేవి 25 సార్లు ధరించింది. బాల్యం ఎనిమిదేళ్ళ వయసులో ఎవిఎం వారి నాటి సరస్వతి స్టార్స్‌ తరపున ఓపెన్‌ రికార్డింగ్‌లో ఓ పాట పాడేందుకు తొలిసారిగా చెన్నై వెళ్ళింది. టి.చలపతిరావు ఈమెకు నేను కనలేని జీవితము… అనే పాటను సుమారు 20 రోజుల పాటు నేర్పించి ఓపెన్‌ రికార్డింగ్‌లో పాడించాడు. చిన్న వయస్సులోనే కనకతార, భూపుత్రి, ఐదు పువ్వుల రాణి వంటి పలు నాటకాల్లో ఈవిడ నటించింది. ఈమెకు చిన్నతనం నుండి సినిమాలంటే ఆసక్తి, ఇష్టం ఉండేది. అక్క జయమ్మ వివాహం చిత్తూరు నాగయ్యతో జరగడంతో ఈవిడ మిగతా బాల్యం చెన్నై లోని మైలాపూర్, మాంబళంలలో వారింట్లో కొనసాగింది. అప్పట్లోనే చెన్నై ఆకాశవాణి కేంద్రంలో సంగీత, పౌరాణిక నాటకాలలో, లైట్ మ్యూజిక్ కచేరిలలోను తన ప్రతిభ కనబరిచింది. బహుముఖ ప్రఙ్ఞాశాలి రంగస్థలం, చిత్రసీమ, ఆకాశవాణి, క్రీడారంగం వంటి నాలుగు మాధ్యమాల్లో నిలదొక్కుకున్న వ్యక్తి కమాలదేవి. నాటక రంగం ఆమె ప్రధాన వ్యాపకం, అభిమాన రంగం. మద్రాసులో ఉన్న చెన్నపురి ఆంధ్రమహాసభ కార్యక్రమాల వెనుక ఆమె కార్యదీక్ష, దక్షత, ముందుచూపు ఉన్నాయి. 1950లో ఆ సంస్థలో సభ్యత్వం పొంది 1956 నుంచి కార్యదర్శిగా, అధ్యక్షురాలిగా వివిధ హోదాల్లో సేవ చేసింది. సినిమాలు 1939వ సంవత్సరంలో పుత్తూరులో వందేమాతరం చిత్ర కథానాయకుడు చిత్తూరు వి.నాగయ్యకు ఘన సన్మానం ఏర్పాటైంది. ఆ సన్మానంలో కమలాదేవి తనకు ఇష్టమైన పాటను ప్రార్థనా గీతంగా పాడినప్పుడు నాగయ్య ఆ ప్రార్థనా గీతాన్ని విని, ఆమె ప్రతిభను గమనించి చెన్నై వెళ్ళాక బి.ఎన్.రెడ్డితో కమలాదేవి గురించి చెప్పి సినిమాలకు సిఫార్సు చేశాడు. నాగయ్య మాటతో, బి.ఎన్.రెడ్డి ఈమెని మద్రాసుకి పిలిపించి పాత్ర ఇద్దామనుకున్నాడు. అయితే ఆ పాత్ర కమలాదేవి చేజారిపోయింది. కాని మరికొద్ది కాలానికే చూడామణి చిత్రంలో ఈమెకు అవకాశం వచ్చింది. చూడామణి చిత్రంతో 1941లో వెండితెరమీద కనిపించిన కమలాదేవి, తరువాతి కాలంలో అనేక చిత్రాల్లో నటించి తన గానంతో, నటనతో ఆంధ్ర, తమిళ ప్రేక్షకులను మైమరిపించింది. ఈమె సినిమాలలో కథానాయకి పాత్ర ధరించకపోయినా, ప్రాధాన్యమున్న పాత్రల్లో నటించింది. తెనాలి రామకృష్ణ సినిమాలో నటించి హెచ్.ఎం.రెడ్డి ఆశీస్సులు పొందింది. దక్షయజ్ఞంలో రోహిణిగా, సీతారామ జననంలో అహల్యగా నటించింది. అక్కినేని నాగేశ్వరరావు తొలిచిత్రం సీతారామ జననంలో నే ధన్యనైతిని రామా అనే పాట పాడిన ఈమెకు అభిమానులు బ్రహ్మరథం పట్టారు. తరువాత ఈమె పార్వతీ కళ్యాణం, గరుడ గర్వభంగం, మాయలోకం, ముగ్గురు మరాఠీలు, పల్లెటూరు, చక్రపాణి, తోడుదొంగలు, గుణసుందరి కథ, మల్లీశ్వరి, పాతాళభైరవి, చంద్రవంక, పల్లెటూరు వంటి చిత్రాల్లో పాటలు పాడే పాత్రలు, గుర్తింపుగల పాత్రలు ధరించింది. రంగస్థలం కమలాదేవికి చిన్నతనం నుండి రంగస్థలం అంటే ఎంతో అభిమానం. సతీసావిత్రి, తులాభారం, కీచక వథ వంటి నాటకాలు ఈమెను నటిగా నిలబెట్టాయి. పాఠశాలలోనే కనకతార వంటి నాటకాల్లో నటిస్తూ బాల కళాకారిణి గుర్తింపు పొందింది. లవకుశ సినిమా గ్రామఫోను రికార్డు ఈమెకి మంచి పేరు తెచ్చింది. వయసు పెరిగే కొద్దీ సావిత్రి, వరూధిని, కీచకవధ వంటి నాటకాల్లో ఆడుతూ పాడుతూ నటిస్తూ నటిగా పేరుతో పాటు అనుభవమూ గడించింది. అప్పటి ఆంధ్ర సెక్రటేరియట్ నాటక సమాజం ఆంధ్ర రాష్ట్రంలోనేకాక గుజరాత్, రాజస్థాన్ వంటి ఇతర రాష్ట్రాల్లో ప్రదర్శించిన అలెగ్జాండర్ నాటకంలో కమలాదేవి రుక్సానా పాత్రను 20 మార్లు నటించి, ఆపాత్రకు జీవాన్ని ఇచ్చింది. బళ్ళారి రాఘవ, స్థానం నరసింహారావు, బందా బందాకనకలింగేశ్వరరావు, సి.ఎస్.ఆర్‌, ఎ.వి.సుబ్బారావు, రఘురామయ్య, సూరిబాబు, జగ్గయ్య వంటి మహానటుల సరసన కథానాయకిగానో, సహనటిగానో నటించి రంగస్థల చరిత్రలో తన స్థానం పదిలం చేసుకుంది. అన్నా చెల్లెలు, రోషనార, కబీరు, నూర్జహాన్, పరివర్తన వంటి నాటకాలు ఆమెకు ఆంధ్రలోను, కబీరు, నూర్జహాన్ తమిళనాడులోను మంచి పేరు తెచ్చాయి. ఆంధ్ర మహాసభలో ఎన్నో వందల నాటకాలలో నటించింది. నాటకాలలో ఆమెకు ఒక బంగారు పతకం, 25 వెండి పతకాలు లభించాయి. 1983లో కర్నూలులో ఆంధ్రప్రదేశ్ నాటక అకాడమీ ఈమెకు నాటక కళా ప్రపూర్ణ బిరుదు ఇచ్చి సత్కరించింది. ఆకాశవాణిలో ఈమె తొలినుండి ఆకాశవాణి ఆస్థాన గాయని. ప్రయాగ నరసింహశాస్త్రి ప్రేరణతో రేడియోలో లలిత సంగీతం, నాటకాలు, నాటికలు, సంగీత రూపకాల్లో పాడుతూ శ్రోతల ప్రశంసలందుకుంది. 1945 నుంచే ఆకాశవాణిలో ‘ఎ’ గ్రేడ్ కళాకారిణిగా గుర్తింపు పొంది బాలాంత్రపు రజనీకాంతరావు, వింజమూరి అనసూయ, సీత, రావు బాల సరస్వతీదేవి, మల్లిక్, టంగుటూరి సూర్యకుమారి తదితరులతో కలసి చాలా మార్లు గానం చేసింది. అనార్కలి నాటకంలో ఆవుల చంద్రబాబునాయుడు అనే మద్రాసు కార్పొరేషన్ వాటర్ వర్క్స్ విభాగం ఇంజినీరుతో కలసి నటించింది. అలా నటిస్తున్నప్పుడే ఇద్దరి పరిచయం, ప్రణయంగా మారి పరిణయంగా రూపుదాల్చింది. 1946 అక్టోబరులో ఆయనతో పెళ్ళయిన తరువాత కమలాదేవి సినిమాలకు దూరమైంది. మొదట మాంబళంలో వుండే కమలాదేవి దంపతులు 1947లో షెనాయ్ నగర్ వెళ్ళారు. అప్పటినుంచి కమాలాదేవి అక్కడే ఉంటోంది. ఆటలు 1947లో సరదాగా ఆమె బిలియర్డ్స్ నేర్చుకుంది. ఇంకో కథనం ప్రకారం 54 సంవత్సరాల వయసులో తొలిసారిగా స్నూకర్ ఆడటం ప్రారంభించింది[2]. 1956లో ఆస్ట్రేలియా ఛాంపియన్ బాబ్ మార్షల్ తో బెంగళూరులో తలపడింది. ఆ తరువాత అఖిలభారత ఛాంపియన్ సెల్వరాజ్ తో క్వార్టర్ ఫైనల్ లో పోటీపడింది. 1994, 1995లలో బెంగళూరులో జరిగిన స్నూకర్ పోటీలలో విజేతగా నిలిచింది. తిరిగి 1994లో ఓపెన్ బిలియర్డ్స్, స్నూకర్స్ ఛాంపియన్ షిప్ పోటీల్లోనూ విజేతగా నిలిక్చింది. జమ్మూలో జరిగిన జాతీయ ఛాంపియన్ షిప్ పోటీల్లో కూడా ఈమె ఆడింది. బిలియర్డ్స్ ఆడి, విజేత అయిన మొదటి భారత స్త్రీ, కమలాదేవి. బిలియర్డ్స్ ఆటలో 1991లో జెంషెడ్ పూర్ లో, ఆ తరువాత 1995 బెంగుళూరులో జరిగిన జాతీయస్థాయి పోటీలలో విజేతగా నిలచింది. దాదాపు 80 సంవత్సరాల వయసులో ఇప్పటికీ స్నూకర్ పోటీలలో పాల్గొంటుంది[3]. ఇతర విశేషాలు • పాతాళభైరవి సినిమాలో ఇతిహాసం విన్నారా ఆ అతిసాహసులే ఉన్నారా గీతాన్ని ఆలపించింది • ఎవరే పిలిచే రల్లన మెల్లన పిల్లనగ్రోవిని ప్రియా ప్రియా అన్న దేవులపల్లి గీతాలు పాడింది • దొంగలున్నారు జాగ్రత్తలో జి.వరలక్ష్మికి, భక్త రామదాసులో కన్నాంబకు, గొల్లభామలో అంజలీదేవికి నేపథ్య గానం చేసింది. • సంపూర్ణ రామాయణంలో పద్మినికి, పాండురంగ మహత్యంలో బి.సరోజాదేవికి, ఇతర భాషా నటీమణులకు డబ్బింగ్‌ చెప్పింది. • కంజన్‌ అనే తమిళ సినిమాలోనూ నటించింది. • 1956నుండి చెన్నపురి ఆంధ్ర మహిళా సభ అధ్యక్షురాలిగా పనిచేస్తూంది. • చిత్తూరు నాగయ్య జ్ఞాపకార్ధం నెలకొల్పిన చిత్తూరు నాగయ్య మెమోరియల్ అకాడమీకి ఈమె ఉపాధ్యక్షురాలిగా పనిచేస్తూంది.[4] సినిమాల జాబితా కమలాదేవి దాదాపు 50 తెలుగు, తమిళ సినిమాలలో నటించింది[2]. 1941లో దక్షయజ్ఞం లో రోహిణి ,చూడామణి ,బాలనాగమ్మలో మండులమాణిక్యం ,సీతారామ జననం లో అహల్య ,గరుడ గర్వభంగం మాయాలోకం ,ముగ్గురు మరాఠీలు,తమిళ సినిమా కంజన్ లో మరగతం ,గుణ సుందరికధలో పార్వతీ దేవి ,1951లో వాహినీ వారి బిఎన్ రెడ్డి దర్శకత్వంలో వచ్చిన క్లాసిక్ సినిమా మల్లీశ్వరిలో భానుమతి ఇష్టసఖి జలజగా గొప్పగా నటించింది భాను హృదయం అర్ధం చేసుకొని రామారావు తో కలిసే ఏర్పాటు చేసిన సాహసిగా చిరస్మరణీయ నటన ప్రదర్శించింది .పాతాళభైరవి లో హెచ్చరికో హెచ్చరిక పాటతో వీరుల చరిత్రను పాడే పాత్రగా ,చంద్రవంక ,పల్లెటూరు తోడూ దొంగలు లో రాముని భార్య ,చక్రపాణి సినిమాలో మనవరాలు ,తెనాలి రామకృష్ణ ,పార్వతీ కల్యాణం ,కంచుకోట ,అసాధ్యుడు బంగారు పంజరం ,బంగారు సంకెళ్ళు కధానాయకుడు ,పెత్తందార్లు పెళ్ళికూతురు ,1975లో వచ్చిన అభిమానవతి సినిమాలలో నటించింది పల్లెటూరు ,గుణ సుందరి కథ ,మల్లీశ్వరి, దొంగలున్నారుజాగ్రత్త భక్తరామ దాసు ,గొల్ల భామ సినిమాలో నేపధ్యగాయనిగా తన ప్రతిభ చాటింది . మా పెద్దక్కయ్యశ్రీమతి గాడేపల్లి లోపాముద్ర ,బావగారు శ్రీ కృపానిధి కుటుంబం మద్రాస్ లో షినాయ్ నగర్ లో ఉండేది .మా అక్కయ్య ఉయ్యూరు వచ్చినప్పుడల్లా కమలాదేవి గురించి చెప్పేది తరచుగా కలుసుకొనే వారట .బాగా ఆప్యాయంగా మాట్లాడుతుందని చెప్పేది .కమల ఫామిలికూదాషినాయ్ నగర్ లోనే ఉండేవారు సాయిబాబా గుడిలో గురువారం సాయంత్రం కలిసేవారట గాయని శ్రీమతి జానకి కూడా అక్కడికి వచ్చేవారట . సినిమాను తన పాట చుట్టూ తిప్పు-కొన్న మేటి నటి టి.జి.కమలాదేవి బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలిని . సశేషం మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -31-12-21-ఉయ్యూ

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

నిన్ననే తెలిసిన రేలంగి ఉదారత్వం

నిన్ననే తెలిసిన రేలంగి ఉదారత్వం

రేలంగి అంటే నవ్వుల అంగీ తొడుక్కున్నాయనో ,ధర్మం చేయి బాబూ,కానీ ధర్మం చేయిబాబు అని పాడే దేవయ్య అనో ,వట్టి బద్రయ్య అనో అనుకుంటాం కానీ ఆయన గొప్ప ఆలోచనాపరుడు ,ఉదార హృదయుడు తనింట్లో లక్ష్మీ దేవులు లాగా ఆడపిల్లలు తిరుగుతూ ఉండాలని కోరుకున్నవాడు ,ఇంట్లో కాని బయట బంధువుల ఆడపిల్లల పెళ్ళిళ్ళను ఘనంగా చేసి కనీసం వందకాసుల బంగారైనా పెట్టి సంతోషించే వారు రేలంగి దంపతులు .మొదటి సారిగా ఆడపిల్ల పుడితే అప్పుడు రేలంగి మలేషియా తెలుగు సభలలో పాల్గొనటానికి వెడితే వార్త

 తెలిసి పరవశం చెందాడు ‘’మా ఇంట్లో లక్ష్మి పుట్టింది’’అని అక్కడ సందడేకాదు  డాన్స్ కూడా చేసినవాడు .అక్కడినుంచి తాడేపల్లి గూడె౦ స్వంత ఇంటికి వస్తూ పిల్లకు ఊయలగా ‘’బంగారు ఉయ్యాల ‘’తెచ్చాడు .బంగారు పల్లకిలో ఊపకూడదని పురోహితుడు చెబితే కొద్దిగా చిన్న బుచ్చుకొన్నా సాంప్రదాయాన్ని గౌరవి౦చిన వాడు. మాంచి నగిషీ ఉన్న టేకు ఉయ్యాల చేయించి ,ఆఉత్సవం ఘనం గా చేయించాడు .

  మద్రాస్ లో ఇప్పుడున్న విజయా గార్డెన్ రేలంగిదే .ఈ విషయం మనకు దాదాపు తెలియనే తెలియదు .తనకు సినిమాలో వచ్చిన డబ్బును మొదటసారిగా పొలం మీద పెట్టి 23 ఎకరాల సుక్షేత్రమైన మాగాణి కొన్నాడు .దాన్లో పండిన ధాన్యంతో లంకంత కొంపలో దాదాపు రోజూ వందమందికి తక్కువకాకుండా భోజనం చేసే వారికోసం వినియోగించి మహా సంతృప్తి చెందేవాడు .తన తండ్రి పొలం కొనే  స్తోమతు లేనివాడు. తాను అలాకాకుండా భూవసతి ఏర్పాటు చేసుకొని దాని ఫలసాయాన్ని  పదిమందికి  పంచి సంతృప్తి పొందాలన్న ఆరాటం ఆయనది .అందుకే మద్రాస్ లో ఆ పొలం కొన్నాడు .దాన్ని యజమానులు ముస్లిం లు ఇతరరాష్ట్రాలలో ఉన్నవారు వారందర్నీ ఒప్పించి కొన్న భూమి అది .రేలంగి విజయా నాగిరెడ్డి కుటుంబం చాలా అన్యోన్యంగా ఉండేవారు ఒకరినొకరు బావ బావా అని ఆప్యాయంగా పిల్చుకోనేవారు .వాహినీ కూడా విజయాలో భాగమే .ఇన్ కం టాక్స్ ఇబ్బందులవలన వాహినీ, విజయా వేరు చేసుకొన్నారు .విజయా నాగిరెడ్డి కొడుకులు రేలంగి ఒక్కగానొక్క కొడుకు సత్యనారాయణ బాబు మంచి స్నేహితులు .నాగిరెడ్డికి రేలంగి పొలం లో స్టూడియో కట్టాలని ఉండేది .ఆమాట కొడుకులద్వారా బాబు కు చెప్పించారు .బాబు తండ్రికి చెప్పటానికి ఇబ్బంది పడ్డాడు .ఆ పొలం లో ఫలసాయం తన కుటుంబంలోని వాళ్ళు తరతరాలుగా అనుభవించాలన్న ఏకైక లక్ష్యం తో కొన్న పొలం అది .రేలంగి ఇష్టపడలేదు .’’బ్రహ్మయ్య అండ్ కో ఆడిటర్స్’’ ఇరు వైపులా మధ్యవర్తిత్వం చేసి రేలంగి పొలం అమ్మకుండా ,ఆ పొలాన్ని లీజుకు 20ఏళ్ళు విజయావారికి ఇచ్చేట్లు ప్రతినెలా రేలంగిబాబు కు  500 రూపాయలు అద్దె కింద ఇచ్చేట్లు ఆ కుటుంబం లో పుట్టి బతికిన వారందరికీ భవిష్యత్తులో అందులో హక్కు ఉండేట్లు ఎవ్వరికీ అమ్మే హక్కు లేకుండా అనుభవించటానికి మాత్రమె హక్కు ఉండేట్లు పకడ్బందీ గా ఆలోచించి ఆడపిల్లలకు కూడా తన ఆస్తిలో హక్కు 1956లోనే ఏ చట్టం రాకముందే కల్పించిన విశాల హృదయుడు రేలంగి .కొడుక్కి నెలనెలా అయిదు వందలు వచ్చేట్లు అతనికి న్యాయం చేకూర్చాడు .ఇదంతా కార్యరూపం దాల్చాటానికి ఆరునెలలు పట్టింది రేలంగి బిజీ షెడ్యూల్ ,ఎప్పటికప్పుడు కొత్త విషయాలు చేర్చటం వలన .

  నాగిరెడ్డిచేతికి రాగానే విజయా స్టూడియో కట్టాడు బయట నుంచి లోపలి ఎంట్రన్స్ వద్ద ‘’రేలంగి భూమి ‘’అని ఇప్పటికి ఒక బోర్డ్ ఉంటుంది .లోపల స్టూడియోవద్ద నాగి రెడ్డి పేరు ఉంటుంది .20ఏళ్ల లీజుయిపోతే, పరస్పరం అంగీకారం తో  మళ్ళీ  10ఏళ్ళు లీజు పెంచారు .రేలంగి చనిపోయాడు ,నాగి రెడ్డీ పోయాడు. కొడుకులూ ఒకరిద్దరు పోయారు .కానీ ఖాళీ చేసి రేలంగి వారసుడైన బాబుకు అప్పగించలేదు .బాబుఅల్లుడు శ్రీ పులి శంకరరావు ది కృష్ణాజిల్లా కూచిపూడి ని ఆనుకొన్న పెదపూడి.ఈయన ఇంజనీర్ .బందరులో కొనకళ్ళ గణపతి గారు ఈయన మాతామహుడు. ఇప్పటి ఎంపి శ్రీ కొనకళ్ళ నారాయణరావు మేనమామ .శంకర్  తనమామ గారు బాబుకు నచ్చ చేప్పి ఒకటి రెండుసార్లు నాగి రెడ్డికొడుకులతో మాట్లాడినా ప్రయోజనం లేక ఆఖరి సారి వెడితే ,ఎవరో కొత్త వారిని చూసినట్లు ప్రవర్తిస్తే గత్యంతం లేక ఆభూమిపై హక్కుకై కోర్టుకు వెళ్ళారు .వాయిదాలు నడుస్తున్నాయి .ఆఆఆఆఆఇదే రేలంగి వ్యవసాయక్షేత్రం లో ఉన్న విజయా గార్డెన్స్ కదా కమామీషు.

  మద్రాస్ లో ఒక ధియేటర్ కట్టి, కొడుకు బాబుకు ఇవ్వాలని  రేలంగి ఎంత ప్రయత్నించినా బేరాలు కుదరక ,విసిగి చివరికి ఎక్కడో ఎందుకు తమ తాడేపల్లి గూడెం లోనే కడదామని 50ఎకరాల స్థలం కొని,అందులో రేలంగి చిత్రమందిర్ నిర్మించి కోరిక తీర్చుకొన్నాడు రేలంగి .కొడుకు బాబు దాని వ్యవహారాలు  చూసేవాడు .ఒకప్పుడు రేలంగి కుటుంబం నిరుపేద స్థితిలో ఉన్నా ,మామగారు గొప్ప స్థితితిపరులైనా పిల్లనిచ్చి రేలంగికి పెళ్లి చేశారు .ఆ కృతజ్ఞత తో ఆతర్వాత మామగారి కుటుంబం ఆర్ధికంగా చితికి పోయి తమ కుటుంబం  బాగా ఉన్నత స్థితిలోకి వచ్చినా ,బావమరది కూతురు తో తనకొడుకు పెళ్లి చేసి తన కృతజ్ఞత చూపాడు .ఈ పెళ్ళికి మద్రాస్ చీఫ్ మినిస్టర్ కామరాజ నాడార్ కూడా రావటం రేలంగిపై ఉన్న అభిమానం  .గొప్ప విశేషం  .ఇప్పుడు ఈ సినిమా హాల్ స్థలం లో ఆధునిక వసతులతో రెండు దియేటర్లు 50 షాపింగ్  మాల్స్  ఒక కళ్యాణ మ౦డపం తో నిర్మించి రేలంగి ఆస్తికి సార్ధకత తెచ్చారు .

  మద్రాస్ పొలం అలా విజయావారి స్టూడియోకి  దక్కితే, తనకు భూమి మీద పంట మీద ఉన్న ఆపేక్షతో రావులపాలెం రావిపాడు మధ్య 89ఎకరాల దివ్యమైన మాగాణి భూమి యకరం 3వేలకు  కొని, తన కులంవారికే కౌలుకు ఇచ్చి ఫలసాయం పొందేవాడు రేలంగి. కొన్నేళ్ళ తర్వాత రైతులు సరిగ్గా ఫలసాయం అప్పగించకపోతే ,విసుగు చెంది వాళ్ళకే యకరం వెయ్యి రూపాయల వంతున అమ్మేసి సంతోషించాడు .కొంతమంది డబ్బులు చెల్లించకుండా భూమిని అనుభవిస్తున్న వారూ ఉన్నారు .వారిపై ఎ చర్య తీసుకోలేదు .

  ఆకాలం లో అక్కినేని నందమూరి లకు సినిమాకు కనీసం 30వేలు ఇస్తే రేలంగికీ అలాగే ఇస్తామంటే ‘’వాళ్ళు హీరోలు .వాళ్ళు లేకపోతె సినిమాలు ఉండవు .కనుక నాకు వాళ్ళకన్నా ఒక వెయ్యో రెండు వేలో తగ్గించి ఇవ్వండి ‘’అని నిర్మాతలకు నచ్చచెప్పి తీసుకొన్న ఔదార్యం రేలంగిది .తిరుపతి వెంకటేశ్వర యూని వర్సిటికి 4లక్షల విరాళం ,కేరళ యూనివర్సిటికి 2లక్షల విరాళం ఇచ్చిన ఉదారుడు రేలంగి .తిరుపతి కి వెళ్ళిన యాత్రీకులు ఆకాలం లో మద్రాస్ వచ్చి నాగేశ్వరరావు రామా రావు లను చూసి భోజనం మాత్రం రేలంగి ఇంట్లో చేసి వెళ్ళేవారు. ఎంతమంది వచ్చినా అక్కడ గొప్పమర్యాదగా భోజనాలు కల్పించేవాడు .స్వంత పొలం లో పండిన వడ్లను అక్కడే మర పట్టించి రైలు లుద్వారా మద్రాస్ కు తెప్పించుకొని స్వంత బియ్యం వండించి భోజనం పెడుతున్న గొప్ప సంతృప్తిపొందేవాడు . వచ్చిన వారిని  వాళ్ళ పిల్లల్ని చదివిస్తున్నారా లేదో అడిగి తెలుసుకొనేవారు   ఆర్ధిక ఇబ్బండులలౌన్నామని వారు చెబితే ,  వెంటనే వెయ్యి లేక రెండు వేలు చేతిలోపెట్టి బాగా చదివి౦చమని ప్రోత్సహించేవారు  .ఆడపిల్లలకు పెళ్లిళ్లకు ధన సాయం చేసేవారు .అందరిఇళ్ళు పిల్లా జెల్లా తో కళా,కా౦తులతో  ,ఆనంద ఉత్సాహాలతో సంతృప్తి  వెల్లి విరియాలని రేలంగి గోప్పమనసు ఆరాట పడేది. .మద్రాస్ లోఎమ్జి రామచంద్రన్ రేలంగిని ఏనుగు పై ఊరేగించి తాను  తాడుపట్టుకొని దానిముందు నడుస్తూ మహా గొప్ప గౌరవం కల్పించాడు .య౦గ్ మెన్స్ హాపీక్లబ్ లో రేలంగి అంజలి  భర్త ఆదినారాయణరావు ఎస్వి రంగారావు  మొదలైన వారంతా మెంబర్స్ .అందర్లో రేలంగి అందరితో చనువు మంచి మాటకారితనం ఉండటం తో ఏ నిర్మాత, డైరెక్టర్ అయినా రేలంగికి చెబితే తగినవారిని ఆయన ఒప్పించి నటి౦ప జేసేవాడు .ఇలా ఎందరికో జీవిక కల్పించిన మహాదారుడు రేలంగి .

   ఈ విషయాలన్నీ నిన్న’’ లయన్ న్యూస్ చానల్’’ లో  శ్రీ పులి శ౦కరరావు అంటే రేలంగి మనవరాలిభర్త అంటే కొడుకుబాబు  కూతురి భర్త ఇంటర్వ్యు లో చెప్పిన సంగతులు ఆసక్తిగా చూసి మీకోసం అందించాను .

2022నూతన సంవత్సర శుభా కాంక్షలతో

  మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-12-21-ఉయ్యూరు 

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మనమరపు వెనుక మన వెండి తెర మహానుభావులు -8                                                        

మనమరపు వెనుక మన వెండి తెర మహానుభావులు -8                                                        

8-లాలిత్య కోమలత్వాలతో తెలుగు సినీ పాటను సంపన్నం చేసిన- అశ్వత్ధామ

తెలుగు చలన చిత్ర సంగీత దర్శకుడు శ్రీ గుడిమెట్ల అశ్వత్థామ 21-8-1927న పగోజి నరసాపురం లో వరదాచారి రుక్మిణి దంపతులకు జన్మించారు . తండ్రి వరదాచారి జలియన్‌వాలాబాగ్ సమరంలో మిలటరీ కమాండర్‌గా పనిచేశాడు. ఇతని తండ్రి సైన్యం వదిలి సన్యాసులలో కలిసి పోవడంతో ఇతని తల్లి తన పిల్లలను తీసుకుని మద్రాసులోని ఆమె తమ్ముని ఇంట చేరింది.  బాల్య జీవితం చాలా కష్టంగా గడిచింది. కుటుంబ పోషణ కోసం ఏవేవో చిన్నచిన్న పనులు చేసి డబ్బులు సంపాదించేవారు. చిన్నతనం నుండే సంగీతంపట్ల మక్కువ ఉండేది.  దెందులూరి శివరామయ్య, మహావాది వెంకటప్పయ్య, టైగర్ వరదాచారి, ద్వారం వేంకటస్వామినాయుడుల వద్ద సంగీతం క్షుణ్ణంగా నేర్చుకున్నాడు.  మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి, సముద్రాల రాఘవాచార్య మొదలైనవారు ఆదరించారు

1951లో కమలను వివాహం చేసుకున్నారు. ఈమె వీణావాదనలో డిప్లొమా చేసింది. ఈమె కొంతకాలం మద్రాసు ఆకాశవాణి కేంద్రంలో కళాకారిణిగా పనిచేసింది. వీరికి విజయరాఘవన్ అనే ఒక కొడుకు, గాయత్రి, శ్యామల అనే ఇద్దరు కూతుళ్ళు ఉన్నారు. ఇతని కుమార్తెలు ఇరువురు కూడా ప్రముఖ వీణా విద్వాంసురాళ్ళు. గాయత్రి తమిళనాడు సంగీత, లలిత కళల యూనివర్శిటీ ఉపకులపతిగా పనిచేస్తున్నది.

ఈయన  50కిపైగా సినిమాలకు సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. బి.ఎన్.రెడ్డి దర్శకత్వంలో వచ్చిన దేవత చిత్రంలో బాలనటుడిగా చిత్రరంగ ప్రవేశం చేశారు. భాగ్యలక్ష్మి, త్యాగయ్య సినిమాలలో చిన్న పాత్రలను ధరించారు .తరువాత సంగీత దర్శకత్వ శాఖలో సహాయకుడిగా పనిచేసి సంగీత దర్శకుడిగా ఎదిగారు.తెలుగుతో పాటు తమిళ మళయాళ సినిమాలకూ సంగీత దర్శకత్వం వహించారు

  చిన్నవయసు 48ఏళ్లకే 21-5-1975 న మద్రాస్ లో మరణి౦చారు .లాలిత్య కొమలత్వాలను సినీ గీతాలకు అద్ది అజరామరం చేశారు అశ్వత్ధామ . సినీ సంగీతంలో ఐరావతంఆయన .

మిలటరీ కమాండర్ గారి అబ్బాయి కనుక ‘సరిగమపదని’ స్వరాల్ని సరిగ పదమని ఆదేశించే ప్రజ్ఞా ‘పాట’వం అతనికుండేది.తండ్రిపేరు మరో గురువుపేరు కూడా వరదా చారి కావటం విశేషం .నాగయ్యగారి త్యాగయ్యసినిమాలో బాల శ్రీరాముడు వేషం వేసింది అశ్వత్ధామ యే.

అశ్వత్ధామ సంగీతం అంటే నాకు మహా గొప్ప ఫాసినేషన్ .ఆయన గురించి ఎంతో చెప్పాలని ఉంది .కానీ నాకంటే ముందే 2013లో డా.తాతిరాజు వేణుగోపాల్ గారు అద్భుత మైన విశ్లేషణ చేశారు దీన్ని మా అబ్బాయి శర్మ వెతికి నాకు పంపాడు దాన్ని యధాతధంగా మీకు అందిస్తున్నాను అంతకు మించి ఏమైనా ఉంటె నేను రాస్తాను బహుశా ఉండక పోచ్చు

డాతాతిరాజు వేణుగోపాల్,  19 మే 2013  గారు రాసిన అద్భుత విశేషాలు –  

అశ్వత్ధామ పాతి కేళ్ళుమాత్రమే సంగీత దర్శకత్వం చేసినా అది మూడు దశలలో సాగింది . 1950 నుంచి  1959 వరకు తొలిదశ, 1960  నుంచి 1967 వరకు మధ్య దశ, 1970 నుంచి  1973 వరకు తుది దశ! డబ్భయిల నాటి స్కూల్ పిల్లందరికి ఆ నాలుగేళ్ల పాటు అశ్వత్థామ ట్యూన్స్  అన్నీకంఠస్థమే. ముఖ్యంగా అప్పట్లో ఎల్లారీశ్వరి ఎల్లరి ప్రియతమ గాయని కదా.  ముక్కు చూడు ముక్కందం చూడు(మానవుడు దానవుడు), కంచెకాడ మంచెకాడ, నీ సన్నిధే నా పెన్నిధి (ప్రేమపక్షులు), అందుకో కలకల కిలకిల జిలిబిలి నగవులు నూరేళ్ళు(బాలుతో-పసిడి మనసులు) – అశ్వత్థామ మలచిన జానపద, పాశ్చాత్య కలగలుపుల్లో  ఇవి కొన్ని మాత్రమే. ఏసుదాస్ గొంతు నుంచి ‘తెల్లరేదాక నువ్వు తలుపు మూసి తొంగుంటే తగువెట్టా తీరేదే తలుపు తీయవే భామా(ప్రేమ పక్షులు)’ పాట రావడం, అదీ రేడియో శ్రీలంక నుంచి సాయంత్రం ప్రసారం కావడం అదో అందమైన జ్ఞాపకం ఆ రోజుల్లో.

  సుశీలమ్మ  పాడిన కానడా నడక  – శ్రీగౌరి శ్రీగౌరియే శివుని శిరమందు ఏ గంగ చిందులు వేసినా (విచిత్ర దాంపత్యం)–స్టేజి మీద కదిలితే  పాడే  అమ్మాయికి, నాట్యమాడే అమ్మాయిలకి   ఆ రోజుల్లో మొదటి బహుమతి తప్పని సరిగా వచ్చేసేది.

పచ్చని మనకాపురం పాల వెలుగై మణి దీపాల వెలుగై (మానవుడు దానవుడు), కనులు మాటలాడునని మనసు పాట పాడునని కవితలల్లితి ఇన్నాళ్ళు (మాయని మమత), నా మనసే వీణియగా పాడనీ (విచిత్ర దాంపత్యం)….వంటి కళ్యాణ రాగ గీతికలు వినిపించని ఇల్లే ఉండేది కాదు.

చిన్నారి నీ చిరునవ్వు విరిసిన  మల్లెపువ్వు పొన్నారి నీ అందం పూచిన పూడెందం (పసిడి మనసులు) అని పగలు పాడుకుంటూ మురిసి పోయిన యువకుడు   రానిక నీకోసం సఖీ రాదిక వసంత మాసం (మాయని మమత) – పాట పాడుతూ కుమిలిపోని రాత్రి ఉండేది కాదు.

అమ్మా లాంటి చల్లనిది లోకామొకటి ఉందిలే (మానవుడు దానవుడు) – అని ఏ తల్లి పాడినా పిల్లలు హాయిగా ఆకలి మరచిపోయి నిదరోయేవారు. అణువు అణువునా వెలసిన దేవా కను వెలుగై మము నడిపింప రావా(మానవుడు దానవుడు) – చంద్ర కౌ(జ్ రాగ  లాలిత్యం ఎందరో డాక్టర్లని దేశభక్తులుగా మార్చింది.

‘ఎవరికోసం ఎంతకాలం ఈ జాజిపూలు రోజు రోజు పూసి పూలు పూచేది ఎవరికోసం’ (విచిత్ర దాంపత్యం) –శివరంజని రాగంలో ఈ పాట ఆయన స్వర పరచి ఎంత కాలమో కంట తడి పెట్టించారు. 

ఈయనెవరో బలే ఇస్తున్నాడు పాటలు – అని పొందుతున్న ఆ ఆనందం అట్టే కాలం నిలవ లేదు. 1975 మే నెల రానే వచ్చింది. అశ్వత్థామ  శాశ్వతంగా విశ్వ శయ్యపైన మేను వాల్చారు. అశ్వశక్తి ఉన్న అశ్వత్థామ సంగీతం ఒక చరిత్ర అయిపోయింది.

మధ్య దశలో ఎన్నెన్ని మాణిక్యాలు మలిచారూ… కవీశ్వరులు మల్లాది రచనలే అసామాన్యం అనుకుంటే వాటికి ఈయన అందించిన స్వర రచన అసాధారణం!  ఈ సంగీత సాహిత్య దిగ్గజాల (అందులో ఒకరి పేరే అచ్చంగా అశ్వత్థామ) మధ్య  ఏమిటీ ‘అన్యోన్యం?’. ఇప్పటికీ అది ‘unknown’యం!

ధర్మమే జయం’ లో కొన్ని పాటలు ఈయనవే. ఆ సినిమానే వెతుక్కోవడం ఇప్పుడు కష్టం. అందులో ఈయన చేసిన మూడు పాటలేవన్నది చెప్పడం మరీ కష్టం.

పద్మశ్రీ వారి ‘జగన్నాటకం’ అనే సినిమా ఒకటుందని ఎందరికి తెలుసు? అందులో మల్లాది వారి ఇష్ట పదాలైన  మగరాయ, మరుమల్లె మరో దశకంలోనూ వికసించాయి. ‘జగన్నాటకం’ చిత్రం తోనే ఒక మెయిన్ గాయనిగా ఎల్లారీశ్వరి నలుగురికీ తెలిసింది. 

మంజీరా వారి ‘చివరకు మిగిలేది’ – సినిమా పేరు అదేమీ చిత్రమో కాని (ఆ సినిమాలోని ప్రధాన భూమిక పోషించిన) నటీమణి సావిత్రికి నిజ జీవితంలో చివరకు మిగిలిందేమిటీ అని బాధపడని తెలుగువాడు ఉండడు. ఒక్కటి నిజం – అప్పటికీ ఇప్పటికీ అనే కాదు ఎప్పటికీ ‘చివరకు మిగిలేది’ మల్లాది వారి పద సంపదా, అశ్వత్థామ వారి స్వర సంపద మాత్రమే.  ఇందులోనే జమునారాణి  ఆలపించిన ‘అందానికి అందం నేనే – జీవన మకరందం నేనే’ అనే పాట ఉంది. ఆ పాటలో స్వాతిశయం ఉంది. అహంకారం కాదు.  దాన్ని అంతే అందంగా అంటే ఒక మోహన గీతంగా మలచిన అశ్వత్థామ గారికి జోహారు.

 అందానికి అందం – అని మల్లాది వారు చల్లిన  విత్తనం తరువాతి కాలంలో అందానికి అందానివై (దత్తపుత్రుడు –దాశరథి), అందానికి  అందం ఈ పుత్తడి బొమ్మ (సిరిసిరిమువ్వ – వేటూరి) వంటి మరో రెండు గీతాలకి జన్మ నిచ్చింది.  అయితే  వీటి స్వర కర్తలు – చలపతి రావు గానీ, మహదేవన్ గానీ అశ్వత్థామ స్వర రచన అనుసరించక పోవడమే విశేషం. ఎందుకంటే అశ్వత్థామ స్వర నడక ‘రూటే’ వేరు!

మల్లాది గురువుగారు పాటలకి  అచ్చ తెనుగు జిలుగులద్దితే వాటికి తెలుగు జాతీయాల సొగసు చూపించింది  శిష్యుడు ఆరుద్ర గారే.  ఒక్కసారి పింగళి వారి రుచికర సాహిత్యం (వివాహ భోజనంబు) గుర్తొచ్చి ఆయన రాయకుండా వదిలేసిన గోంగూరను చేరదీశారు ఆరుద్ర. దేవాంతకుడు రాకెన్ రోల్  వరసలో ‘మనసారా’ ‘మనసా రా’ అంటూ పాడిన  ‘గో గో గో గోంగూర’ అశ్వత్థామ స్వర వంటకమే. గోగోగో—అంటే క్విట్ ఆంధ్రా అని కాదిక్కడ. అందుకే జై ఆంధ్రా అన్నారు ఆరుద్ర. ఇదిగో ఇదిగో ఇదిగో అనేదానికి సంక్షిప్త రూపం అనుకుందాం. గోంగూర పులుపో కాదో తెలియదు కానీ ఆ పాట మనసారా కోరుకున్నది ఆ చిత్ర దర్శకులు ‘పుల్లయ్య’ గారే.

  చంద్రికా వారి శ్రీకృష్ణ రాయబారం లో మళ్ళీ కృష్ణుడు ‘దైవరాయ’ అని అనిపించుకున్నాడు మల్లాది వారి దయ వల్ల. అశ్వత్థామ స్వర కర్త. మళ్ళీ – అని అనడం ఎందుకంటే అంతకు ముందు ‘తెల్లవార వచ్చె తెలియక నా సామి మళ్ళీ పరుండేవు లేరా ….దైవరాయ నిదుర లేరా’ (చిరంజీవులు) అని అందుబాటులో ఉన్న జానపదానికి తనవైన ‘దైవరాయ’ సొగసులద్ది  ఇచ్చినది మల్లాది వారే. ఆ చిరంజీవులు చిత్ర స్వర కర్త ఘంటసాల. మల్లాదివారి దృష్టిలో ఘంటసాల,అశ్వత్థామ ఇద్దరూ చిరంజీవులే. ఆయు:ప్రమాణ దృష్ట్యా చూస్తే  అశ్వత్థామ, ఘంటసాల, మల్లాది వారు శ్రీకృష్ణ రాయబారమో ఏమో భగవత్ గీతా లోకానికి తొందరగా తరలిపోయిన ధన్య జీవులు. నిజానికి అశ్వత్థామకి తెలిసిన దైవరాయడు నాగయ్య గారే. తొలినాళ్ళలో ఈ అపర ‘త్యాగయ్య’ కి సహాయకుడిగా ఉండేవారు. అటువంటి నాగయ్య ‘భక్త రామదాసు’ చిత్రం తలపెట్టి, తీసిన సినిమాని ఆర్ధిక వనరులు కుదరక అవతల పెట్ట వలసి వస్తుంటే తలా ముందుకొచ్చి సాయపడ్డారు. అలా ఆ రామభక్త చిత్రానికి సంగీత దర్శకుడైన నాగయ్య గారికి సంగీత సహకార మందించిన వారు –  సినీ సంగీతానికి ఆద్యుడైన ప్రభాకరశాస్త్రి, నాలుగవ పేరుగా  చెప్పుకునే ఓగిరాల రామచంద్రరావు లైతే ఉడతా భక్తిగా అశ్వత్థామ కూడా నిలబడ్డారు. అందులో మహమ్మద్ రఫీ ఆలపించిన కబీరు తత్వాలు ఈయన స్వర పరచినవే. 

   నవశక్తి వారికి అశ్వత్థామ గారి అశ్వ శక్తి మీద ఎంత నమ్మకమో. తెలుగు సినీ గీతాల సిలబస్ అంటూ ఒకటుంటే తప్పక అందులో మొదటివిగా చెప్పుకోదగ్గ పాటలు వారి ‘కలిమి లేములు’ సినిమా ద్వారా వినిపించారు. అవి మల్లాది వారి రచనలే అని ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కర లేదు. ‘కొమ్మల మీద కోతికొమ్మచ్చు లాడింది తెల్లా తెల్లని ఓ బుల్లి ఎండ’(పిల్లల భాషలో వచ్చిన ఏకైక పిల్లల పాట), ‘అయ్యారే ..చూడ చక్కని చక్కనయ్య ఓర చూపులే చూశేవు’ (అచ్చమైన కోలాటం పాట), గాలిలో తేలే పూల డోలలో …చిననాటి ఆనందసీమలో (అమలిన స్నేహ బాంధవ్య గీతం) – మూడు పాటలు చాలు తెలుగు కీర్తి బావుటా ఎగరడానికి. కలిమికీ,లేమికీ  తప్పనిసరి అయిన గంగిగోవుపాలు అందించిన కామధేనువు అశ్వత్థామ సంగీతం..

‘గాలిలో తేలే’ పాట ఒక రకంగా గజల్ లా సాగుతుంది. ఆ సంప్రదాయం అశ్వత్థామ గారికి ఎంత ఇష్టమో చివరకు మిగిలేది లోని కొన్ని పాటల ద్వారా తెలుసుకున్నాం. అని నీవన్నది విన్నానోయి….అటువంటిదే. అంతగా తెలియని ముక్కామల సునంద గారి నోట ఆ పాట రావడం, అందానికి అందం నేనే – పాట జమునారాణి గారు పాడడం, కవి కోకిల – పాటని సుశీలమ్మ చేత పాడించడం, తత్వాన్ని ఎమ్మెస్ రామారావు గారికివ్వడం, సిస్టర్ – అని తాగుబోతు ప్రేలాపన మధ్య ఆవేదన జొప్పించి పాడే చేవ ఉన్న ఘంటసాల వారిని ఎంచుకోవడం – సంగీత దర్శకుడిగా అశ్వత్థామలో అంతర్గతంగా ఉన్న ప్రతిభని చూపిస్తున్నాయి. ఒక్కొక్క భావం ఒక్కొక్క గళంలో అనుకున్న దానికన్నా ఎక్కువగా రాణిస్తుంది. అలా గల నిర్ణయం చెయ్యడంలోనే స్వరకర్త గొప్పతనం తెలిసేది, అంతేకాని నిర్మాత ప్రమేయం ఎంత మాత్రమూ కాదు. స్వేఛ్చ ఉంటే స్వర కర్త హృదయం పెడతాడు – అని నిరూపించిన వారు అశ్వత్థామ!

  వీలునామా’ సినిమాకి ఈయనే స్వరకర్త. ఒక్క పాటైనా వినే వీలు కలుగుతుందా, ప్రయత్నించాలి. మణులు ఊరికే దొరకవు. వెతుక్కోమంటాయి.

అప్పటికే మాస్టర్ వేణు వరవడి గా ప్రవేశపెట్టిన  వలజి రాగానికి ముగ్దుడైపోయి  అశ్వత్థామ ‘మా ఇలవేలుపు నీవేనయ్యా మము కాపాడే రామయ్యా …రాం రాం సీతారాం’ పాట చేసి ‘మా వదిన’ కిచ్చారు, కలలు కనే వేళ ఇదే కన్నయ్యా – పహాడీ లో అమ్మ ఆలపిస్తే ఆ అమ్మ ఒడి అనే లోయలో హాయిగా పవళించే భాగ్యం ఆ కాలం చంటి పిల్లలది. ‘సిసలైన చిన్నావాళ్ళం’ – అని ఈ సినిమాలోని పాట పాడుతూ కాస్త పెద్ద పిల్లలు ఇళ్ళలో హడావుడి చేస్తే ‘ఉండండ్రా’ అని అమ్మమ్మలు కేకలు వేసిన కాలమది.

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -7

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -7

7-సినిమాపాటకు శ్రావ్యత ,వేగమూ పెంచిన కొదండపాణి

మానవ జీవితంపై భారతీయ ఆధ్యాత్మిక ప్రభావాన్ని తెలియజేసే ‘’ఇదిగో దేవుడు చేసిన బొమ్మ-ఇది నిలిచేదేమోమూడు రోజులు –బందధాలేమో పదివేలు ‘’—రాగం ద్వేషం రంగులురా –భోగం భాగ్యం తళుకేరా-కునికే దీపం తొణికే ప్రాణం –నిలిచే కాలం తెలియదురా ‘’అనే మైలవరపు గోపి రాసిన పాటకు స్వీయ సంగీత దర్శకత్వంలో సుశీల గారితో కలిసి   ‘ అందులోని విషాదభావాన్ని గుండెలు కరిగీలా ఆవిష్కరించి ’ పండంటి కాపురం సినిమాలో పాడి వెండి తెరకు పరిచయమైనారు ఎస్పి కోదండపాణి అనే  శ్రీపతి పండితారాధ్యుఅల కోదండ పాణి .గుంటూరు జిల్లాలో జన్మించి బాల్యమంతా అక్కడే గడిపారు చిన్నప్పుడే సంగీతం నేర్చి తర్వాతహార్మోనియం అభ్యసించారు .తన గాత్ర ,హార్మోనియం లతోందర్నీ అలరి౦పజేసేవారు .శ్రీ పీసపాటి, శ్రీ అబ్బూరి వరప్రసాదరావు గార్ల పౌరాణిక నాటక బృందాలలో కలిసి పని చేశారు .ఆయన పద్యం పాడితే వన్స్ మోర్ కొట్టాల్సింది అంత గొప్పగా పాడేవారు .పాటకచేరీలలో తానూ ఒకటి రెండు పాడుతూ ఉండేవారు .స్తబ్దుగా ఉన్న కచేరీలను తనగాత్రం తో హుషారేక్కించి ఎలేక్ట్రిఫై   చేసేవారు .

  తనలోని కళను తానె గుర్తించి ఇక్కడకంటే మద్రాస్ లో బాగుంటుందని భావించి చేతి ఉంగరం అమ్మి మద్రాస్ చేరారు .ఎందఱో  సంగీత దర్శకుఅలను కలిసినా ,ప్రయోజనం లేకపోయింది .అనుకోకుండా శ్రీ అద్దేపల్లి రామారావు గారి చిత్ర నిర్మాణ సంస్థ రేణుకా పిక్చర్స్ వారి ‘’నా ఇల్లు ‘’సినిమాలో 1953లో బృందగాగానం లో పాడే అవకాశం మాత్రం మొదటి సారిగా దక్కింది .రెండేళ్ళు గుంపులో గోవిందా గా బృందగానం తోనే గడిపారు .కసి పెరిగింది తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకత సాధించాలని నిశ్చయానికి వచ్చి పట్టు వీడని విక్రమార్కునిలా అనేకరకాలైన పాటలను సాధన చేశారు .

  అదృష్టం తలుపు తట్టి ప్రముఖ సంగీత దర్శకులు శ్రీసుసర్ల దక్షిణా మూర్తి గారివద్ద సహాయకునిగా ,హార్మోనిస్ట్ గా అవకాశం వచ్చి పని చేశారు .సుసర్ల వారి వద్ద పొందిన అనుభవంతో ఆయన సంగీత దర్శకత్వం లో 1955లో వచ్చిన ‘’సంతానం ‘’చిత్రం లో పాడే అవకాశం వచ్చింది .తర్వాత స్వరబ్రహ్మ కెవి మహదేవన్ గారి వద్ద అయిదేళ్ళు తపోదీక్షతో బాధ్యతలు నిర్వర్తించారు. స౦గీతం లోని మెలకువలన్నీ ఔపోసనం పట్టారు .

ఆ సమయం లో హాస్యనటుడు శ్రీ  బి పద్మనాభం రేఖా అండ్ మురళి ఆర్ట్స్ పేరుతొ అనేక నాటకాలు ప్రదర్శించేవారు ఆ సంస్థలో సంగీత దర్శకులుగా కొదండపాణి తన ప్రతిభనంతా చాటి సంగీతం సమకూర్చారు ఈ సంస్థలో పొందిన అపార అనుభవం, కీర్తి వలన 1961లో వచ్చిన ‘’కన్నకొడుకు ‘’చిత్రానికి సంగీత దర్శకత్వం వహించారు .1962లో కళా వాచస్పతి శ్రీ కొంగర జగ్గయ్య గారు నిర్మించిన ‘’పదండి ముందుకు ‘’సినిమాకు స౦గీత దర్శకులయ్యారు .ఇందులో సినారె రాసిన ‘’ఎవరిని అడగాలి బాపూ ఏమని అడగాలి ‘’,పాటకు కూర్చిన బాణీ ,సాహిత్యం హృదయాలను ద్రవింపజేస్తుంది .మైలవరపు గోపి రాసిన ‘’గాంధీ పుట్టిన దేశం –ఇది రఘురాముడు ఏలిన రాజ్యం –ఇది సమతకు మమతకు సందేశం ‘’పాటను సుశీలగారితో పాడించి అద్భుతమైన ఎఫెక్ట్ తెప్పించారు .ఇందులోనే ‘’ఓరోరి గుంటనక్కా –ఊరేగే ఊరకుక్కా ‘’సరదాగా సాగే దాశరధి గారిపాట .సిచుయేషన్ కు తగ్గ రీతిలో మలిచారు ‘’చిత్ర నిర్మాత భావనారాయనగారి మంచి రోజులొస్తాయి ,బంగారు తిమ్మరాజు ,తోటలో పిల్ల కోటలో రాణి,లోగుట్టు పెరుమాళ్ళకెరుక  సినిమాలకు వరుసగా సంగీతం అందించారు

  బాలుగా పిలువబడే శ్శ్రీ ఎస్పి బాలసుబ్రహ్మణ్యం ను పద్మనాభంగారు తీసిన ‘’శ్రీశ్రీశ్రీ మర్యాద రామన్న ‘’సినిమాలో మొదటిఆవకాశమిచ్చి పాడించారు. బాలు సంగీత  ప్రస్థానానికి తొలిఅడుగులు  వేయించింది కోదండ పాణి గారే చాలాకాలం వరకు ఇద్దరి ఇంటిపేర్లు ఒకటే అని ఇద్దరికీ తెలీదు .తానూ సంగీతం చేసే ప్రతి పాట శ్రావ్యంగా ఉండాలనీ,సాహిత్య విలువ ఏమాత్రం దెబ్బతినకూడదని కొదందపానణి  దృఢమైనాభిప్రాయం .మంచి బాణీల వోణీలు వేసినకోదందపాణి అరుడైనసంగీతదర్శకులు .బొమ్మను చేసీ ,ప్రాణము పోసి అనే దేవతలోనిపాట సుఖ దుఖాలలో ఇది మల్లెల వేళ యనీ ,శ్రీరామకధలో జగమే రామమయం,జ్వాలాద్వీప రహస్యం లో చుక్కలన్నీ చూస్తున్నాయి గీతాల మాధుర్యం ఎప్పుడూ హాంట్ చేస్తూనే ఉంటుంది . .

అదృష్ట దేవతలో వీటూరి పాటకు ఘంటసాలగారి చే పాడించిన ‘’కాలం కలిసివస్తే ‘’మంచి హిట్ సాంగ్ .బస్తీ బుల్ బుల్  సినిమాలో చేసిన ట్యూన్స్ అన్నీ బల్ బలేగా ఉన్నాయి –ఈ కళ్ళలో ఈ గుండెలో ఈమదురాలబాధ నిండెనులే ,ఏ ఎండా కాగోడుగుపట్టు రాజా  సైటైరికల్ గా రాత,గానం ఉంటాయి .పద్మనాభం నిర్మించిన కథా నాయకి మొల్ల కు కొదండపాణి సంగీతం కూర్చి సుమధుర స్వరాలు పూయించారు .జగమే రామమయం మనసేఅగణిత తారక నామ మయం ,అద్భుతంగా ఉంటె –‘’తిక్కన్న పెళ్ళి కొడుకాయేనే మా మొల్లమ్మ పెళ్లి కూతురాయేనే ‘’పాటకవ్విస్తే మొల్ల రాసిన ఆణిముత్యపు పద్యాలు సుశీలమ్మతో పాడించి దైవత్వం కల్పించారు .గోపాలుడు భూపాలుడుసినిమాలో టి.ఎం.సౌందరరాజన్ తో ‘’ఇదేనా తరతరాల చరిత్రలో జరిగినదీ ‘’పాట పాడించి గత చరిత్రను ముందు నిలిపారు .ఇందులో బాగా హిట్ అయినపాట ‘’కోటలోని మొనగాడా వేటకు వచ్చావా –జిన్కపిల్లకోసమో ఇంకా దేని కోసమో ? సినారే రాయగా మహా హుషారుగా సుశీల ఘంటసాల గార్లతో పాడించారు .మంచిమిత్రులు సినిమా కు మ్యూజిక్ అందించి –సినారె రాసి న –ఎన్నాళ్ళో వేచిన హృదయం ఈనాడే ఎదురౌతుంటే –ఇన్ని నాళ్ళు దాచిన హృదయం ఎగిసి ఎగిసి పోతుంటే –ఇంకా తెలవారదేమి ఈ చీకటి వ విడిపోదేమీ ?’మాధుర్యం, స్పీడ్ భావ పరవశ్శత్వం ఉద్వేగం మిత్రుల ఆరాటం అన్నీ కలగలుపుగా ఘంటసాల బాలుతో పలికించిన తీరు ఆపాటను చిరస్థాయిని చేసింది .పద్మనాభం తీసిన శ్రీరామకద చిత్రం లో నారదుడు వేసిన పద్మనాభం శ్రీరామజననం నుంచి సీత వియోగం దాకా తల్లడిల్లే రాముని గతం గుర్తు చేసే పాట తో సినిమా ప్రారంభమౌతుంది .కొదండపాణి సంగీత దర్శకత్వం వహించి వీటూరి రాసిన భక్తీ భావం పొంగిపొరలే సుశీలతో కలిసిపాడిన –‘’రావేలా కరుణాలవాలా డరిసెన మీయగ రావేలా –నతజనపాల సన్నుతగుణ లీలా  -కమలాలోలా కాంచన చేల ‘’ బహుకమ్మని గీతం ,సర్వకళా సారము నాట్యము,మాధవా మాధవా నను లాలించరా ‘’మరో భక్తిమందార౦ .సీనియర్ సముద్రాల రాసిన ‘’రామకధా శ్రీరామకద –ఎన్నిమార్లు ఆలించినగానీ ఎన్నిమార్లు దరిసిన్చినగానీ –తనివి తీరాదీ దివ్య కథా ‘’బాలుతో పాడించి చిరయశస్సు చేకూర్చారు .పేదరాసి పెద్దమ్మ చిత్రం లో శ్రీశ్రీ రాసిన –కులుకు నడకల చినదానా –తళుకు బెళుకుల నెరజాణా’’,,పిఠాపురం మాధవ పెద్దిలతో కొసరాజు రచన –వీరులమంటే వీరులం రణ శూరులమంటే ‘’అనే సరదా గీతం ,చిల్లర భావనారాయణతో రాయించి  శ్రీ మంగళం పల్లి బాలమురళీ కృష్ణగారితో పాడించిన –శివ మనో రంజనీ వరపాణీస్వరవాణీ కనవే ‘’భక్తికి పరాకాష్టగా ఉంటుంది .నేనంటే నేను సినిమాలో ఆల్ టైం రికార్డ్ పాట-ఓ చిన్నదానా నన్ను విడిచి పోతావటే-పక్కనున్న వాడిమీద నీకు దయరాదటే—గుంతలకిడి గుంతలకిడి గుమ్మా ‘’ గుంతలకిడి విన్యాసంతో ఊపేశారు బాలు కొసరాజు రచనకు .మంచి కుటుంబం  సినిమాలో ‘’ఎవరూ లేని చోటా ఇదిగో చిన్నమాట ‘’త్యాగశీలవమ్మా  మహిళా అనురాగ శీలవమ్మా –తోటివారికి సకలము నొసగే కరునణామయివమ్మా ,మనసే అందాల బృందావనం వేణు ‘మాధవుని పేరే మధురామృతం ‘’,’’నీలోఏముందో ఏమో ఏమో మనసు నిన్నే వలచింది ‘’వంటి పాటలకు తెనేలోలకే బాణీలు కూర్చారు .అలాగే ఇందులోనే ‘’తుళ్ళి తుళ్ళి పడుతోంది మనసు ,నరాననెరా నెరబండీ జరాజరా నిలుపుబండి,డింగ్ డాంగ్ డింగ్ డాంగ్ ,ప్రేమించుట పిల్లలవంతు వంటి కిలాడి సరదాపాటలకూ జీవం పోశారు పొట్టిప్లీడరు సినిమాలో సన్నీ వేశానికి తగ్గ ట్యూన్ కట్టి హిట్ చేశారు .దేవత సినిమాలో ‘’ఆలయాన వెలసిన ఆ దేవుని రీతి ఇల్లాలే ఈజగతికి జీవనజ్యోతి ,కన్నులలో మిసమిస కనిపించనీ ,తొలివలపే పదే పదే  గీతాలకు బాణీలతో అజరామరం చేశారు .జ్వాలాద్వీప రహస్యం లో –ఎన్నడు చూడని అందాలు కన్నులముందర తోచెనులే ‘’పాటను సుశీలగారితో గొప్పగా పాడించారు .పదండిముందుకు సినిమాలో తమాషా దేఖో తస్సాదియ్యా ‘’,మనసిచ్చిన నచ్చిన చినవాడా మొనగాడా పాటకు జానకమ్మతో  భలేగా పాడి౦చటమే కాదు ,,మహమ్మద్ రఫీ గారితో నిర్మాత నటుడు జగ్గయ్య రాసిన ‘’మంచికి కాలం తీరిందా ,మనిషికి హృదయం మాసిందా’’ హృదయాలను తాకింది

  1961లో జగ్గయ్య దేవిక కృష్ణకుమారి ల కన్నకొడుకు సినిమాలో జగ్గయ్యరాసిన ‘’రుణరుణ కింకిణిచరణా’’,నామదిలోని కోరికలు అల్లెను పూలమాలికలు ,పూవులు పాపులు దేవుని చిరునవ్వులే నేలపైన చుక్కలు ,మొదలైన గీతాలకు శ్రావ్యమైన బాణీలు కట్టి విజయం సాధించారు .1955లో వచ్చిన సంతానం సినిమాలో బృందగానం లో నాగయ్యగారి  నా ఇల్లు సినిమాలో నేపధ్యగానం లో కొదందపాణి పాల్గొన్నారు

మొత్తం 101సినిమాలకు సంగీత దర్శకత్వం చేసిన కొదడపాణి అతి తక్కువవయసు 42.ఏళ్ళకే 5-4-1974 న గంధర్వ లోకం చేరుకొన్నారు .గాన గాంధర్వ బాలసుబ్రహ్మనం గారిని వెండి తెరకు పరిచయం చేసిన ఈ మహనీయుని  జ్ఞాపకార్ధం బాలు మద్రాసులో   కొదందపాణి రికార్డింగ్ దియేటర్ నెలకొల్పి తన కృతజ్ఞతచాటుకొన్నారు .కోదండపాణి శ్రీరాముని కోదండం నుంచి శరాలు లక్ష్యం వైపు వెళ్లి సాధించి తిరుగులేనివి అనిపించుకున్నట్లు ,కోదండ పాణి శ్రావ్యమైన వేగంతో కూడిన బాణీలు కూడా ప్రేక్షక హృదయాలను పూల బాణాలుగా తాకి ,అలరించి మెప్పించి మహదానందంతో పరవశం కలిగించాయి.ఆ పేరుకు ఆయన సార్ధకత్వం తెచ్చారు .

సశేషం –

మీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -29-12-21-ఉయ్యూరు  

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -6

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -6

6-మూడున్నర దశాబ్దాలు వెండి తెరను ఏలిన ముక్కుమాటల విలన్ ముక్కామల

ముక్కామలగా ప్రసిద్ధి చెందిన నటబ్రహ్మ ముక్కామల కృష్ణమూర్తి (ఫిబ్రవరి 28, 1920 – జనవరి 10, 1987) తెలుగు చలన చిత్ర నటుడు, దర్శకుడు. యన డాక్టర్ సుబ్బారావు, సీతారావమ్మ దంపతులకు గుంటూరు జిల్లా గురజాలలో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు భార్య భారతి. కుమారుడు సుబ్బారావు. ముగ్గురు కుమార్తెలు సీతారాజ్యలక్ష్మి, పద్మావతి, శేషమ్మ.

సినీరంగం
ముక్కామల సోదరుడు కూడా శ్రీమతి లాంటి చిత్రాలలో చిన్న పాత్రలలో నటించారు. వృత్తిరీత్యా న్యాయవాది అయిన ముక్కామల విద్యార్థిదశ నుండే రంగస్థల నటునిగా పేరుతెచ్చుకున్నారు. ఈయన పోషించిన పాత్రలలో కెల్లా బొబ్బిలి యుద్ధం నాటకంలో బుస్సీ పాత్రను అద్భుతంగా పండించేవారు. బహుశాఆనాటకం లోనే ఎంటి ఆర్ ఎమోషన్ తో ముక్కామలను కత్తితో నిజంగానే పొడిస్తే అదృష్టవశాత్తు లోపలి దిగలేదు దీనితో వారిద్దరి మధ్య మాటలు చాలాకాలం లేవు .తర్వాత మళ్ళీ ఫ్రెండ్స్ అయ్యారు .ఆ తరువాత సినీరంగములో ప్రవేశించి అనేక పాత్రలు పోషించారు. ముక్కామల ఎ.సి.కాలేజీలో డిగ్రీ కోర్సు చేస్తూ రంగస్థల నటుడుగానూ, టెన్నిస్‌ ఆటగాడుగాను గుర్తింపు పొందారు. తొలుత షేక్‌స్పియర్‌ రచించిన నాటకాలను ఆంగ్లంలో ప్రదర్శిస్తుంటే వాటిలో నటించేవారు ముక్కామల కృష్ణమూర్తి. కె.వి.ఎస్‌.శర్మ ఎన్టీఆర్‌, జగ్గయ్య లను చేర్చుకొని తాను స్థాపించిన నవజ్యోతి సమితి సంస్థద్వారా తెలుగు నాటకాలు ప్రదర్శించారు. తను స్వయంగా భక్త కబీర్‌, నాటకం రాసి ప్రదర్శించారు. డిగ్రీ పూర్తయ్యాక లా చదువుదామని మద్రాసు చేరుకుని, పి. పుల్లయ్య వద్ద అసిస్టెంట్‌ డైరక్టర్‌గా చేరి, ‘ మాయా మచ్ఛీంద్ర’ చిత్రంలో గోరఖ్‌నాథ్‌గా సినీ నటన ప్రారంభించారు. అసిస్టెంట్ డైరక్టర్గా కూడా ఉన్నారు .1949లో భరణీ పిక్చర్స్ పేరిట భానుమతి నిర్మించిన ‘లైలా మజ్ను’లో భానుమతి తండ్రిగా నటించారుమంచి రూపం తో చాలా కర్కశంగా మాట్లాడి పాత్ర క్రూరత్వానికి ప్రాణం పోశారు . అరబ్ షేక్ గా లూజు దుస్తులతో అద్భుతమైన గెటప్ తో మాటల మాయాజాలం తో ప్రేక్షకాదరణ పొందారు. తమిళ, కన్నడ, చిత్రాల్లోను పలు పాత్రలు పోషించారు. ‘మరదలుపెళ్ళీ,’ఋష్యశృంగ’ చిత్రాలకు దర్శకత్వం వహించారు.కథలు రాయడం, ఫొటోలు తీయడం, పెయింటింగ్‌ వేయడం ముక్కామల హాబీలు.

భక్త కబీరు నాటకం ఆయనే రాసి ప్రదర్శించి గొప్ప పేరుపొందారు .షేక్స్ పియర్ ఒదేల్లో మెక్బెత్ ఆంగ్ల నాటకాలలో నటించిగుర్తింపు పొందారు .లా చదవటానికి గుంటూరు నుంచి మద్రాస్ వెళ్ళారు .అక్కడ నటనపై మరీ మోజు పెరిగింది

ముక్కామల లాయర్ నటుడైనారు .చాలా విజయవంతమైన నటుడుగా గుర్తి౦పు మ్పుపొందారు .1945లో వచ్చిన మాయ మచ్చీన్ద్ర బాక్సాఫీస్ వద్ద బోర్లాపడినా లో గోరక్ నాథ్ గా అయన చేసిన నటనకు మంచి ప్రశంసలు వచ్చాయి .పుల్లయ్య గారిదగ్గరే ఉంటూ దర్శకత్వ శాఖలో పని చేశారు .తెలుగు చలన చిత్ర పిత శ్రీ హెచ్ ఎం రెడ్డి ఈయనలో ఉన్న నటనకు ఆకర్షితుడై ,అప్పటిదాకా విలన్ గా దూసుకుపోతున్న ముక్కామలకు నిర్దోషి చిత్రం లోహీరో లాయర్ పాత్ర ఇవ్వగా భేషుగ్గా నటించి సత్తా చూపి తనముద్ర చూపించారు .జానపద పౌరాణిక సాంఘికాలు ఏవైనా ఆయన తన నట విశ్వ రూపాన్ని ప్రదర్శించారు శ్రీ కృష్ణార్జున యుద్ధం ,సీతాకల్యాణం కురుక్షేత్రం మొదలైన సినిమాలలో అగ్రశ్రేణి నటులతో అగ్రశ్రేణి బానర్స్ లో దర్శకులతో పని చేశారు .దాదాపు ఆయననటించిన సినిమాలు విడుదలైన థియేటర్ల బయట ఎప్పుడూ ‘’హౌస్ ఫుల్’’ బోర్డ్ ఉండటం విశేషం .గురువును మించిన శిష్యుడు సినిమాలో ముక్కామల పాత్ర చిరస్మరణీయం .

1950లో వచ్చిన స్వప్న సుందరి మాంత్రికుని పాత్ర ధరించి విలన్ గా స్థిరపడ్డారు 1953లో పరోపకారం లో హీరో పాత్ర వచ్చినా ప్రజామోదం పొందలేదు .ఏదిపాపం ,పాప పరిహారం సినిమాలలో హీరో వేషమూ జనానికి పట్టలేదు .

స్వయంగా చిత్రాలు నిర్మించి దర్శకత్వమూ చేశారు .1952లో’’మరదలు పెళ్లి చిత్రానికి నిర్మాత దర్శకుడు ముక్కామలగారే .’’హిచ్ కాక్’’ శైలిలో ఉందని ప్రశంసలు వచ్చినా ,ప్రేక్షకులు ఎక్కలేదు ..1961లో హరనాథ్ ను రుష్యశృంగునిగా ఋష్యశృంగ చిత్రాన్ని నిర్మించి ,డైరెక్షన్ చేసినా మెప్పించ లేకపోయారు ..సంపాదించిన డబ్బు అంతా సినిమాలు తీయటం లో ఖర్చై జీవితం చివర్లో ఆర్ధిక బాధలు అనుభవించారు .టినగర్లో ఉన్న పెద్ద బంగాళా ఇంటిని అమ్ముకొని చిన్న అద్దె ఇంటిలో ఉండాల్సి వచ్చింది కుటుంబ పోషణ కోసం .ఎవరినీ డబ్బు సాయం చేయమని అడగని మొహమాటస్తుడు .నటిస్తూనే మరణించారు . ముఖాన చిరునవ్వు ,చేతిలో సిగరెట్ ఆయన ఆభరణాలు .వ్యక్తిగతంగా చాలా నెమ్మదస్తులు .నాటకాలు వేసే తీరిక లేకపోవటం తో ఎక్కడైనా నాటక ప్రదర్శన ఉంటె వెళ్లి చూసి ఆనందించేవారు

1972లో అప్నా దేశ్ ,1986లో ప్యార్ కా సిందూర్ హిందీ చిత్రాలలో ముక్కామల నటించారు .బాపూగారి సీతాకల్యాణం ,శ్రీరామాంజనేయ యద్ధం ,లలో విశ్వామిత్రమహర్షి ,సీతాస్వయం వరం లో వశిష్టమహర్షి గా మంచి పేరొచ్చింది బాపుగారి ముత్యాలముగ్గులో కామరాజుగా విలక్షణ పాత్ర పోషించారు .హలం డాన్స్ కు స్టెప్పులేయటం కడుపుబ్బా నవ్విస్తుంది .నందమూరి విరాట్ పోతులూరి లో సయ్యద్ మేనమామ ,భక్తకన్నప్ప లో పెద వేమారెడ్డి ,శ్రీ కృష్ణావతారం లో కంసుడుగా జీవించారు .మర్యాదరామన్న లో మహారాజు ,పరమానందయ్య శిష్యులులో మంత్రి శివానందం ,నాటకాలలో బుస్సీ గా రాణించి బొబ్బిలి యుద్ధం సినిమాలోకూడా బుస్సీ గా నటించటం అదృష్టం .నర్తనశాలలో బామ్మర్ది కీచకుడి దయవలన రాజ్యపాలన చేస్తున్న విరాటరాజుగా ,శ్రీ కృష్ణార్జున యుద్ధం లో దుర్యోధనుడుగా ,జగదేక వీరుని కథలో మహారాజుగా ,జయభేరిలో ధర్మాధికారిగా ,తెనాలి రామకృష్ణలో తాతాచార్యులుగా శృంగారాన్ని, రాయల గురువుగా ,గురుత్వాన్ని ,పేరున్నకవులపై అసూయ ఉన్నవాడిగా గొప్పగా పోషించారు .ధర్మ దేవతలో రఘునాథవర్మ గా నిండుగా నటించారు .అప్పు చేసిపప్పు కూడులో అప్పులు చేయటం లో దిట్ట అయినకొడుకు సి.ఎస్ .ఆర్. నుఅదుపు చేయలేక కొడుకు చేత గదిలో బందీ గా ఉంటూ మనవడు జగ్గయ్య ను తండ్రికి బుద్ధి చెప్పమని ప్రేరేపణ చేసే పాత్రలో తండ్రిగా ముక్కామల చక్కగా నటించారు .1954లో ఎస్ ఎం శ్రీరాములు నాయుడు దర్శకత్వం లో భానుమతి నందమూరి నటించన అగ్గి రాముడు సినిమాలో పోలీస్ ఇన్స్పెక్టర్ గా ముక్కామల ,హెడ్ గా రేలంగి కడుపుబ్బా నవ్విస్తారు . 1966లో ఎస్ డి లాల్ దర్శకత్వం లో వచ్చిన భీమాంజనేయ యుద్ధం లో కుబేరుడు గా, దండమూడి రాజగోపాలరావు భీముడుగా కామినేని ఈశ్వరరావు ఆ౦జ నేయుడుగా ,చలం మొదటిసారి చివరిసారిగా నారడుడుగా చేశారు.శోభన్ బాబు ద్విపాత్రాభినయం చేసి పి. చంద్ర శేఖరరెడ్డి దర్శకత్వం వహించిన మానవుడు –దానవుడు సినిమాలో శోభన్ బాబు ను, అక్క కృష్ణకుమారిని తీర్చిదిద్దిన ‘’దాదా’’ పాత్రలో ముక్కామల చిరస్మరణీయ నటన ప్రదర్శించారు .జగపతివారి అన్నపూర్ణలోసీరియస్ విలన్ ‘నారయ్యగా-నరహరి గా గంభీరమైన నటన చూపించారు .ఉషాపరిణయం లో బాణాసురుని రాజగురువు గా బాగా నటించారు ,మహామంత్రి తిమ్మరుసులో ప్రతాపరుద్ర గజపతి పాత్రలోజీవం నింపారు .గులేబకావళి లో చంద్ర సేన రాజుగా ,బభ్రువాహనలో నాగరాజు మంత్రి ధృత రాష్ట్రుడుగా రాజధర్మం సమర్ధవంతంగా నిర్వహించే గా౦భీర్యమైన నటన ప్రదర్శించారు .పాండవవనవాసం లో దుర్వాస మహర్షి గా తనదైన సహజ కోపాన్ని గొప్పగా ప్రదర్శించారు . ఇలా ఎన్ని పాత్రలని చెప్పగలం ?అన్ని పాత్రలను అత్యంత సమర్ధంగా నటించి ప్రాణం పోసి చిత్ర విజయాలకు కారకు లయ్యారు .

పాలిష్డ్ విలనిజానికి నేనే ఆద్యుడ ను అని ముక్కామల అంటే కాదు నేనే అని రాజనాల వాదులాడిన సందర్భం ఉంది. నిజంగా విలన్ పాత్రకు ఒక రూపు ,చూపు డైలాగు గాంభీర్యం ఇచ్చిన మొదటినటుడు ముక్కామల అనటం లో అనుమానం లేదు .అందుకే హీరో గా ఆయన్ను ఆక్సెప్ట్ చేయకుండా విలన్ గా ,కేరక్టర్ ఆర్టిస్ట్ గా ప్రేక్షకులు ఆరాధించి నీరాజనాలు పలికారు .

మాంచి భారీ పర్సనాలిటి , కోటేరు ముక్కు ,ముక్కుమాట ,చూపుల్లో గాంభీర్యం ఉన్న విలక్షణ నటుడు విలన్ రచయత ,నిర్మాత ,దర్శకుడు శ్రీ ముక్కామల కృష్ణమూర్తి 67వ ఏట మద్రాస్ లో మరణించారు .ఒక నట ధ్రువతార రాలింది .

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-5

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-5
శ్రీ హనుమంతరావు గారు ‘’మోడరన్ రివ్యు ‘’పత్రిక తెప్పించి చదివేవారు .అందులో ఇండియానుంచి అమెరికా వెళ్లి ఎంతో కష్టపడి చదువుకొన్న వారి చరిత్రలు ఫోటోలతో సహా ప్రచురించేవారు .అందులో శ్రీ మాగంటి బాపినీడు గారి చరిత్ర చదివి ప్రేరితులై తానూ కూడా అమెరికావెళ్లి చదివి తిరిగివచ్చి దాదాపు 500ఎకరాల పొలం కొని టస్కజీ వంటి సంస్థ స్థాపించి హరిజన సేవ చేయాలని పించింది .అప్పుడు అమెరికా వెళ్ళాలంటే 2 వేలరూపాయలు కావాల్సి వచ్చేది అంత దమ్ము వీరి కుటుంబానికి లేదు .తెనాలి తాలూకా పెదపాలెం నుంచి గుంటూరు వెడుతూమధ్యలో మంగళగిరి మీదుగా వెళ్ళే ఇద్దరు భూస్వాములతో పరిచయం కలిగి తన మనసులోని కోరిక వారికి చెప్పగా వారు తప్పక సహాయం చేస్తామని మాటిచ్చారు .వారికోసం వారానికో సారి పెదపాలెం వెళ్ళేవారు .1916అంతా ఈ తిరుగుడు కే సరిపోయింది .ఈ తిరుగుడులోఆవూరిలోనే ఉన్న శ్రీ పుతు౦బాక శ్రీరాములు గారితో పరిచయం కలిగి ఆయన ఎందుకు ప్రతివారమూ వచ్చి వెడుతున్నారని అడగ్గా విషయం చెప్పగా వాళ్ళమాటలు ఎవరూ నమ్మరు .మీకెంత స్థలం ,డబ్బు కావాలి అని అడిగితె,కనీసం ఒక ఎకరమైనా కావాలి అన్నారు .
శ్రీరాములుగారు సద్గుణ సంపన్నులైన పండితకవులు.చదవని గ్రంథమే లేదు తమిళం లోనూ నిష్ణాతులై తిరుప్పావై ని తెలుగు పద్యకావ్యంగా రాశారు. ద్వైత అద్వైత విశిష్టాద్వైతాది మతలాను ఆకళించుకొన్నారు.దేశాభిమానం ఉన్న వారు .గ్రంథాలే ఉద్యమం రాకముందే ఆయన స్నేహితులతో కలిసి పెదపాలెంలో ‘’ఆర్యబాల ‘’అనే పౌరగ్రంథాలయం స్థాపించగా ఇప్పడు అది కొన్ని వేల గ్రంథాలతో వర్ధిల్లింది . సుందర రూపులు. బుద్ధి తేజోమయం. మేలిమి బంగారు చాయతో అపర నున్నగా గీసిన తలతో రామానుజులు లాగా కనిపించేవారు.అయిదు అడుగుల 7అంగుళాల పొడవైన సన్నని శరీరం , కోటేరు తీసినట్లు నాశిక .తామరరేకుల కనులు .తెల్లని ఖద్దరు పంచ తెల్ల ఉత్తరీయం,ఆకు చెప్పులతో మహా ఠీవిగా ఉండేవారు .శాంత స్వరూపులు వదాన్యులు .రావు గారు చెప్పిన హరిజనోద్ధరణ కార్యక్రమం ఆయనకు బాగా నచ్చింది .ఆయనకు నరసయ్యగారనే అన్న ,క్కృష్ణయ్యగారనే తమ్ముడు ఉన్నారు .తండ్రి చనిపోయాక కుటుంబ బాధ్యత నరసయ్యగారే వహించారు .కృష్ణయ్యగారు శ్రీరాములుగారిని అనుసరించేవారు .ముగ్గురూ వైష్ణమతాన్ని తీసుకొని చక్రాంకితాలు వేయించు కొని గురూపదేశం తో దివ్య జీవనం గడిపేవారు .వారిఇల్లు పరిసరాలు శుచి శుభ్రతకు ఆనవాళ్ళు .బందుగణ౦తో నిత్యం కలకలలాడుతూ ఉండే ఇల్లు .
శ్రీరాములుగారు అన్నను తమ్ముడిని సంప్రదించి రావు గారుకోరిన ఎకరం భూమి కొనివ్వటానికి సిద్ధపడి ,గ్రామానికి పడమర కృష్ణ కాలువ వెంబడి ఉన్న భూమిని కొన్నారు .ఆ రోజుల్లో అందరివద్దా డబ్బు పుష్కలంగా ఉండేది .స్త్రీలు విద్యావంతులు సంస్కార వంతులు .వీరి సాయంతో పోగైన సొమ్ముతో ఒకపాకను నిర్మించి రావుగారు హరిజన బాల,బాలికల కోసం ‘’1917లో ఒక చిన్న పాఠ శాల స్థాపించి ‘’శ్రీ కృష్ణాశ్రమం ‘’అని పేరుపెట్టారు .ఆకాలం లో హరిజనులు చదువుకోవాలంటే తప్పక క్రైస్తవమతం తీసుకొని వారి బోర్డింగ్ స్కూల్స్ లోనే చదవాలి .ఈపిల్లలకు భోజన వసతికూడాకలిపించాలని చందాలరూపంగా పది వేలరూపాయలు వసూలు చేసి ,1923లో పెద్ద భవనం ,కొన్నిపాకలు నిర్మించి 50మంది విద్యార్ధులకు భోజన వసతి కల్పించారు రావుగారు .ఎక్కువమంది మాలమాదిగ దాసుళ్ళ పిల్లలే చేరారు .దాసులు పౌరోహిత్యం ,వైద్యమూ చేసేవారు.చదువు వలన లాభమేమిటో గ్రహించారు .బోర్డింగ్ లో ఉన్నవారే కాక మరొక అరవై మంది రోజూ బడికి వచ్చి చదువుకొనేవారు .హాస్టల్ బాలురందరూ నున్నగా గొరిగిన తలలతో ఊర్ధ్వ పు౦డ్రాలతో ,ఉదయమే కాలువ స్నానంతో పవిత్రంగా ఉండేవారు .రామభజన చేసి జావతాగి తరగతులకు హాజరయ్యేవారు .కాలవగట్టున నడిచి వెళ్ళే బాటసారులు ఈ పిల్లలు అందరూ వైష్ణవులే అని భ్రమపడేవారు .దేశభక్త కొండా వెంకటప్పయ్యగారు ,ఆంధ్రకేసరి ప్రకాశంపంతులుగారు ఈ విద్యాలయాన్ని దర్శించి ఆనంద పరవశులయ్యారు .
మంగళగిరిలో ఉన్నప్పుడు రావుగారు పోస్ట్ మాస్టారి తో స్నేహం వలన ఎక్కువకాలం పోస్టాఫీస్ లోనే గడుపుతూ ఎవరికైనా ఉత్తరాలు రాసిపెట్టాలన్నా మనియార్డర్లు పూర్తీ చేయాలన్నీ ఉచితంగా చేసేవారు. వాళ్ళు డబ్బు ఇస్తామన్నా తీసుకొనే వారు కాదు. రావు గారికి 15-16ఏళ్ల వయసులో విపరీతంగా జబ్బుచేస్తే ఊరి పోస్టు మాష్టారి సలహాతో తొట్టి స్నానం చేసి ఆరోగ్యం పున్జుకొన్నారు అప్పటికి ఈస్నానం గురించి మనదేశం లో పెద్దగా ఎవరికీ తెలియదు .జర్మనీ డాక్టర్ కూనేదీనిపై గొప్ప పుస్తకం రాశాడు .మద్రాస్ లా కాలేజిలో చదివే శ్రీ గంధం కృష్ణారావు తెప్పించి చదివి ఆరోగ్యం పొందగా ఆ వైద్యం వ్యాపించింది .రావుగారుకూడా దాన్నిచదిడవి ఆకలింపు చెసుకొనిఎవరికి ఏజబ్బు చేసినా ప్రకృతి చికిత్సతొ ఈజీ గా నయం చేసేవారు ,
1916లో పెదపాలెం కమ్మవారిళ్ళల్లో ఘోషా పధ్ధతి ఉండేది .ప్రతి ఇంట్లో ఒక తెర ఉండేది. ఆ తెర వెనకనుంచి మాత్రమె స్త్రీలు పరపురుషులతో మాట్లాడేవారు.ముసలి స్త్రీలుకూడా పరపురుషుడు కనబడితే ప్రక్కలకు తప్పుకొని పోయేవారు లేదాసందులలోకి వెళ్ళేవారు ,దాక్కొనే వారు .ఈ పధ్ధతి సంస్కారం రావాలనుకొనే రావుగారికి వింతగా అనిపించేది.ఈయన్ను చూసి సందు గొందులలోకి తప్పుకొనే ముసలమ్మలను చూసి ‘’అమ్మా నేను మీ మనవడి లాంటి వాడిని .నన్నుచూసి దాక్కోటం ఎందుకమ్మా ?’’అంటే ముసిముసి నవ్వులు నవ్వుకోనేవారు .రావు గారు ఈ గ్రామం లో ప్రవేశించిన తర్వాత ఈ ఘోషా క్రమక్రమ౦గా తగ్గిపోయింది .తర్వాత ఘోషా పాటించటం మానేసి ‘’మీరు వచ్చాక మాకు కొంత స్వేచ్చ దొరికింది ‘’అని కృతజ్ఞత చెప్పి సంతోషించేవారు .
1917జనవరిలో ముక్కోటి ఏకాదశినాడు పుతు౦బాక శ్రీరాములుగారి ఇంటి స్త్రీలు బంధువులతో వచ్చి దేవాలయానికి ఉత్తరానున్న పెరకలపూడి సత్రం లో బసచేశారు .రావుగారు దేవాలయ గదిలోతాను స్థాపించిన గ్రంథాలయం లో నిద్రించి ఉదయం స్నానాదులు పూర్తీ చేసుకొని సత్రానికి వెడుతుంటే దారిలో ఒక బంగారు గొలుసుకనిపించి విచారించగా అది శ్రీరాములుగారి భార్యగారిదని తెలిసి వెళ్లి ఇచ్చేశారు .ఆమె ‘’అయ్యా రావు గారూ!గొలుసు మీకు దొరకబట్టి నాకు తిరిగి ఇచ్చేసి నా ప్రాణాలు కాపాడారు .లేక పొతే నాగతి ఏమయ్యేదో ?”’అన్నారు .పుతు౦బాకవారి కుటుంబం లోని ఆడా ,మగా రావు గార్ని తమస్వంత మనిషిగా భావించేవారు .ఆప్యాయతగా ఉండేవారు .శ్రీనరసయ్యగారు ఏదో పనిమీద వచ్చి రావుగారి నాయనగార్నికలిసి ‘’మేము ఇదివరకు ముగ్గురన్నదమ్ములం .ఇప్పుడు హనుమంతరావు గారితో కలిసి మేము నలుగురన్నదమ్ములం ‘’అన్నారట .వీరి తండ్రి ఆనంద పరవశులయ్యారట .
రావుగారి వివాహం 1919లొ తెనాలిదగ్గర శిరిపూడిలో మద్దాలివారి ఆడపడుచు కనక దుర్గాంబ గారితో జరిగింది .మామగారుపురుషోత్తమరావు గారు సంపన్నులు.నైజాం లోని జటప్రోలు సంస్థాన పోలీస్ ఇన్స్పెక్టర్ చేసి రిటైరయ్యారు అయిదుగురు బావామరుదులు . శ్రీనివాసశిరోమణి అనే కరణం శ్రీనివాసరావు ఈయనకు షడ్ధకుడు .రెండవ బావమరది జటప్రోలు రాణీ వద్ద పియే.మూడవ ఆయన్ను కృష్ణాశ్రమ లో గుమాస్తాగా తీసుకొన్నారు .అందరూ ప్రయోజకులే .అందరూ నరసరావు పేటలో స్థిరపడ్డారు .
1919లో గుంటూరు జిల్లా కలెక్టర్ హిల్ దొర హరిజన ఉద్ధరణకు పాటుబడే హిందూ సంస్థ ఉంటె మంగళగిరిదగ్గర కురుకల్లు గ్రామంలో సుమారు నాలుగు వందల ఎకరాలు పట్టా భూమి ఇస్తామని గుంటూరు ఆర్ డివోగుండూరావు గారికి తెలియజేయగా ,ఆయన రావుగారికి తెలియజేస్తే,అంగీకరించి ఇద్దరూ కలిసి వెళ్లి ఆ భూమిని చూసి వచ్చారు ఇంతలో 1920 అసహాయోద్యమం ఉద్ధృతంగా సాగుతూండగా రావుగారిలోని జాతీయభావాలుఆ భూమిని తీసుకోటానికింగీకరించక గుందూరావుగారికి తెలి య జేయగాఆయనకు విపరీతంగా కోపమొచ్చింది .
సశేషం
మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -27-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -5

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -5

5-ముసిముసి నవ్వుల సిరివాడ చదలవాడ

చదలవాడ కుటుంబరావు అంటే ఎక్కువమందికి తెలియకపోవచ్చు కానీ చదలవాడ అంటే అందరికీ  తెలుసు . అంటే ఇంటిపేరుతోనే చలామణి అయిన  హాస్యనటుడు శ్రీ చదలవాడ కుటుంబరావు . కృష్ణా జిల్లా ఈడుపుగల్లు లో జన్మించారు .పెరిగింది చదివిందీ ఇక్కడే .  .ప్రజా నాట్యమండలి నాటకాలలో నటించి   ఆ  అనుభవం సంపాదించిన తర్వాతనే చిత్ర రంగం లోకి ప్రవేశించారు .నాటక రచయిత శ్రీ పినిశెట్టి శ్రీరామమూర్తి గారి ‘’పల్లెపడుచు ‘’నాటకంలో చదలవాడ ‘’పిచ్చయ్య ‘’గా నటించి విపరీతమైన పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందారు .ఈ నాటకం లో ఊర్వశి శారద ,ఆంధ్రా దిలీప్ చలం మొదలైనవారు కూడా నటించారు .ఇదే సినిమా రంగ ప్రవేశానికి మార్గం చూపింది .ప్రముఖ దర్శకుడు శ్రీ తాతినేని ప్రకాశరావు దృష్టిలో పడ్డారు .ఆయన తన స్వంత జనతా పిక్చర్స్ తో  తీసిన ‘’నిరుపేదలు ‘’సినిమాలో చదలవాడకు అవకాశామిచ్చారు .ఆయనే తీసిన పరివర్తన సినిమాలో అక్కినేని ,సావిత్రి లతో కలిసి చదలవాడ తో నటి౦ప జేశారు ..సావిత్రి నాగేశ్వరరావు చెల్లెలుగా నటించటం విశేషం .   

  మొదటి చిత్రం 1944లో విడుదలైన తాసీల్దార్ .తర్వాత స్వర్గ సీమ లో ఆతర్వాత 1949లో మనదేశం లో ‘’మధు ‘’పాత్రలో నటించారు .దాదాపు ఆయన నటించిన పాత్రలన్నీ నౌకరు పాత్రలే అంతకు మించి ఆయనకు ప్రమోషన్ దొరకపోవటం బాధ కలిగిస్తుంది .తమాషా అయిన యాస తో అందులోనూ కృష్ణా జిల్లాయాస తో  ఆయన పగలబడి  నవ్వించారు .చూస్తేనే నవ్వు పుట్టేది .విజయా  సంస్థలో నెల జీతానికి పని చేశారు కనుక వారి చిత్రాలలో తప్పక ఉండేవారు .1951లో వచ్చిన పాతాళభైరవి ,1952 లోని పెళ్లి చేసిచూడు లో తన యాసతో నవ్వించి కూసాలు కదిలించారు .’’అబ్బాయా ‘’అంటూ చేసే నటన గిలిగింతలు పెట్టిస్తుంది .’’తేడా ‘’గా కూడా కొన్ని సినిమాలో బాగా చేశారు .వ్యక్తిగతంగా కూడా చమత్కారి ఆయన సెట్ లో ఉంటె నవ్వులపూల వర్షమే కురిసేది .జమీందారు వేషం వేసినా యాస మార్చే వారు కాదు .నిర్మాత ,దర్శకులనే పాత్ర లక్షణాన్ని మార్చమనే వారు .ప్రతి సందర్భం లోనూ వ్యంగ్యం లేకుండా డైలాగ్ ఉండేది కాదు .మాయా బజారులో ఘటోత్కచని గురువు రమణా రెడ్డి శిష్యుడు’’ లంబు’’ గా  ,’’జంబు ‘’పాత్రధారి నల్లరామ మూర్తి తోకలిసి పోటీ పడి ‘’వీర తాళ్ళు ‘’వేయించుకొనే సందర్భం లో హాస్యం ఉరకలేస్తుంది . ‘’దుసత చతుసతయం ‘’అంటూ దుష్ట చతుష్టయాన్ని చీల్చి చెండాడి ముక్కలు ముక్కలు చేసిపలికినప్పుడు ఘతోత్కాచుడే సెబాస్  అంటే  నవ్వలేక చస్తాం .హస్తినాపురం లో ఈ త్రయం సృష్టించిన హాస్యవల్లరికి కడుపుబ్బా నవ్వుకొంటాం .పెళ్లి నాటి ప్రమాణాలలో ప్రకటనలు అమ్మకాలు పాత్రలలో చదలవాడ ,అల్లు రామలింగయ్య హాస్యం గిలిగింతలు పెట్టిస్తుంది .  ఆయనపాత్ర ఆయకట్టు కొంటుంది .కొంపలు కూల్చే పనికన్నా కొంపలు నిలబెట్టే పనులు చేసే పాత్రలే ఎక్కువగా పోషించారు చదలవాడ.ఆయన నటించిన పాత్రలన్నీ గుర్తింపు పొందినవే. చెరగని ముద్ర వేసినవే .అప్పు చేసి పప్పు కూడు సినిమాలో సియేస్ ఆర్ ఇంటి నౌకరు  చెంచయ్య పాత్రలో జీవించి యాజమాని  ,కోడలు జమునకు చేస్తున్న అన్యాయాన్ని సహించలేక ,ఆమెను సమర్ధిస్తూ ,విదేశాలనుంచి తిరిగి వచ్చిన యజమాని కొడుకు జగ్గయ్య కు జమున విషయం లో న్యాయం చేయటానికి పూర్తీ మద్దతు నిస్తూ ,మానవత్వం చూపిస్తూ నటించిన తీరు  హాట్సాఫ్ అని పిస్తుంది .నవరాత్రి ,తిరుపతమ్మ కథ చిత్రాలలో ఆయనవి గుర్తుండి పోయే పాత్రలే .ఆదుర్తి సుబ్బారాగారి దర్శకత్వం లో వచ్చిన ఆడపెత్తనం సినిమాలో డామినేటింగ్ కన్నాంబ గారికి అణగి మణగి ఉండే   ‘’హెన్ పెక్కేడ్ హజ్బండ్ ‘’గా ,మొదట్లో అంత పెద్ద నటికీ భర్తగా తానా ?అనికంగారుపడినా,కన్నాంబ ,ఆదుర్తి  ఇచ్చిన ప్రోత్సాహం, ధైర్యం తో  ‘’ఇరగదీసి ‘’నటించి  హాస్యం పండించి, ప్రేక్షక సానుభూతి పొందారు . భార్యా భర్తలు సినిమాలో విలన్ వేసిన హాస్యనటుడు పద్మనాభం కు వ్యతిరేకంగా  కీలక సాక్ష్యం చెప్పి   నేరారోపణ పై జైలులో ఉన్న హీరో అక్కినేనిని  విడుదల అవటానికి దోహద పడిన   పాత్ర లో చదలవాడ అద్భుతంగా ,అవలీలగా, సునాయాసంగా తనదైన చమత్కార  ధోరణిలో నటించి చరితార్ధం చేశారు.ఈ మంచి పాత్ర ఆయనకు గొప్పపేరు తెచ్చింది  .మొనాటనీ లేకుండా ఎప్పటికప్పుడు హాస్యానికి కొత్త దనం  చివుళ్ళు తొడుగుతూ  నటిస్తూ మెప్పించారు . శ్రీ కృష్ణార్జున యుద్ధం లో ‘’మంచి బుద్ధి ‘’పాత్రలో తాను ప్రేమించే బాల సరస్వతిని పెళ్లి చేసుకోటానికి చినముని అయిన అల్లును ‘’ఓ ఏరో ,ఎంట్రికో  మీ బూడిదో  దయ సేయండి దాన్ని తాకించి నా దాన్ని సేసుకొంటా ‘’అనే డైలాగ్ ,సుభద్రను రధం మీద ఎక్కించుకొని అర్జునుడు పారిపోయిఅనప్పుడు ‘’మోసం గురూ ‘’అని బలరాముడికి చెప్పినప్పుడు చదలవాడ వైవిధ్యభరిత నటన ప్రదర్శి౦చారు.1959లోవచ్చిన జంపన వారి కృష్ణ లీలలు లో వెర్రి యాదవుడిగా  అలవోకగా నటించి నవ్వించారు .జయభేరిలో ‘’డప్పుల రాఘవులు ‘’పాత్రను హాస్యపు డప్పుతో మెప్పించారు .పల్లెటూరు సినిమాలో ప్లే బాక్ సింగర్  .పరివర్తనలో పిచ్చివాడుగా ,పెద్దమనుషులు లో శేషావతారంగా ,కన్యాశుల్కం లో గురజాడ వారి మర్చి పోలేనిపాత్ర పోలిసెట్టిగా ,చరణ దాసీ లో హనుమంతుగా ,తోడి కోడళ్ళు లో తిరుపతయ్యగా ,1957లో వచ్చిన సంకల్పం లో లక్ష్మయ్యగా ,అన్నా తమ్ముడు లో బ్రహ్మాండంగా ,మా బాబులో రాముగా ,సిరి సంపదలు లో అ౦జయ్యగా ,ఆత్మబలం లో ఆనంద్ తండ్రిగా ,మర్మయోగిలో బైరాగిగా ,ఆస్తిపరులలో మిరియాల పరాత్పర రావుగా ,1967లో వచ్చిన ఆడపడుచులో సుఖాలుగా ,1968లో విడుదలైన లక్ష్మీ నివాసం లోనూ చదలవాడ చెరగని ముద్ర తో నటించి పాత్రలకు జీవం పోశారు .అమాయకపు చిరునవ్వు ,మెలికలు తిరుగుతూ మాట్లాడటం ,కళ్ళలో కొంటెతనం ,ముతకపంచ అరచేతుల చొక్కా పైన తుండు సాధారణంగా ఆయన వేషం .

 స్నేహితుడు శ్రీరామ మూర్తి ,ఇతరుల ప్రోత్సాహం తో  చదలవాడ ‘’సతి తులసి ‘’పౌరాణిక చిత్రాన్ని ప్రముఖ దర్శకుడు తనకు ప్రజానాట్యమండలి లో సహచరుడు అయిన శ్రీ వి .మధుసూదనరావు ను దర్శకునిగా పరిచయం చేస్తూ  సీనియర్ కేరక్టర్ నటుడు శ్రీ గుమ్మడిని ‘’జలంధర ‘’పాత్రకు ఒప్పించి  నిర్మించారు .

   విక్టరి మధు సూదనరావు అనబడే డైరెక్టర్  శ్రీ వి.మధుసూదనరావు  చదలవాడ గారి అల్లుడే .మొత్తం సుమారు 150 సినిమాలో వైవిధ్యభరిత పాత్రలనుపోషిస్తూ నటించిన చదలవాడ 1968లోరాత్రి పూట సినిమా షూటింగు కు వెడుతూ  తెలుగు చలన చిత్ర సీమనుంచి చదలేటి  స్వర్గ సీమకు తరలి వెళ్ళారు .   

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-4

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-4 మను చరిత్రలోని ప్రవరాఖ్యుని శీలం ,రైనాల్డ్స్ నవలలోని లండన్ నగర బీదల వర్ణన హనుమంతరావు గారిని బాగా ఆకర్షించాయి .స్వామి వివేకానంద మలబారు హరిజనుల గురించి వ్యాసాలూ కదిలించి వేశాయి .విక్టర్ హ్యూగో రాసిన లే మిజరబుల్స్ అంటే బీదలపాట్లు ,లియోటాల్ష్టాయ్ రచనలు బాగా సంస్కరించాయి రావు గారిని .’’అప్ ఫ్రం స్లేవరి ‘’పుస్తకం చదివాక అమెరికా వెళ్లాలనిపించింది . .ఒకా నీగ్రో తన జాతిని ఉద్ధరించిన కథ ఇది .తాను కష్టపడి చదివివిద్యావంతుడై 1200 ఎకరాలభూమికొని ‘టస్కజీ ఇన్ ష్టిట్యూట్ స్థాపించి ,అనేక వృత్తి విద్యలు నేర్పి తనజాతిని ఉద్ధరించిన యదార్ధ గాధ ..’’వాట్ దెన్ మస్ట్ డు’’చదివాక సేవాధర్మం తో జీవితం ధన్యం చేసుకోవాలని పించింది .మంగిపూడి వెంకటేశ్వర శర్మగారి ‘’నిరుద్ధ భారతం ‘’చదివాక హరిజనోద్ధరణకోసం ఒక సంస్థ స్థాపించాలని కోరిక కలిగింది . నండూరి శేషాచార్లు పరమమిత్రులై సోదరునిలా రావు గారిని చూసుకోనేవారు .ఆయనతో మాట్లాడటానికి 1913లో మద్రాస్ వెళ్లి ,ఆయన మద్రాస్ మెడికల్ కాలేజిలో చదువు తుండగా కొన్నాళ్ళు ఉన్నారు ,అక్కడ దేశోద్ధారక కాశీ నాధుని నాగేశ్వరావు గారు గులాబీ రంగు రఫ్ కాగితం మీద ఆంద్ర పత్రిక వారపత్రిక పెద్ద సైజులో బొంబాయి ను౦చి ప్రచురించేవారు .దాన్ని మద్రాస్ లో దినపత్రికగా తెస్తున్నారన్న వార్త తెల్సి ,ఆయన మద్రాస్ వస్తే అపరభగవంతుడుగా ధన్వంతరిగా భావింపబడే పండిత దీవి గోపాలా చార్యుల వారింట్లో ఉంటారని తెలిసి ఆయుర్వేద కాలేజిలో పంతులుగార్నికలిసి తాను దేశాభిమాని పత్రికలో పని చేశానని చెప్పగా పత్రిక మద్రాస్ లో ప్రచురించే సమయం లో వచ్చి కలవమని చెప్పారు .1914లో పత్రిక మద్రాస్ లో ముద్రణ ప్రారంభించగా తెలిసి పంతులు గారిని కలవగా ,ఈయన తెనుగుసేతకు సంతృప్తి చెంది ,నెలకు 30 రూపాయల జీతం తో ఉద్యోగం ఇచ్చారు .కొద్దికాలం శ్రద్ధగా పని చేశారు .అద్దె ఇంట్లో పత్రిక వెలువడేది .తర్వాతతంబు చెట్టి వీధిలో బిల్డింగ్ ను వాయిదాలమీద ఆచార్యుల వారి పలుకు బడితో కొన్నారు .పత్రిక బాగా క్లిక్ అయింది .అప్పుడే మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం వచ్చింది .అప్పుడు శ్రీకోట౦ రాజు పున్నయ్య ,శ్రీ అవటపల్లి నారాయణ రావు గార్లు సబ్ ఎడిటర్లు .ట్రిప్లి కేన్ లో నెలకు పది రూపాయల బాడిగ తో ఒకగదిలో ఉంటూ రోజూ ఆఫీసుకు వెళ్ళివచ్చేవారు .పని వత్తిడి వలన జబ్బు చేసిసెలవుపెట్టి మంగళగిరి వెళ్ళారు . అమెరికా సుప్రసిద్ధ ప్రకృతి చికిత్సానిపుణుడురాసిన ‘’ది సుపర్బ్ వైటాలిటి ‘’పుస్తకం అమెరికా నుంచి తెప్పించి పూర్తిగా చదివి అందులో ఉన్నప్రకారం చేస్తే ఆరోగ్యం కుదుటబడింది .రోజూ పానకాలస్వామి గుడిమెట్లు ఎక్కగలిగినంత ఎక్కి స్వచ్చమైన గాలి పీలుస్తూ ,ఆతర్వాత పూర్తీ మెట్లు ఎక్కే బలం పొందారు .ఇంట్లో చల్లని నీటితో తొట్టి స్నానం చేసి ,గోధుమ రొట్టె కూరలు పండ్లు ఆవుపాలు తీసుకొంటూ బలం పున్జుకొన్నారు .సాయంకాలం తాడేపల్లి రోడ్డులో రెండు మైళ్ళు నడిఛి వచ్చి మళ్ళీ తోట్టిస్నానం చేసి భోజనం చేసేవారు రెండు నెలలో పూర్తీ ఆరోగ్యం పొందారు . సశేషం మీ-గబ్బిటదుర్గాప్రసాద్ -24-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment