భాగవత పరమార్ధం

 భాగవత పరమార్ధం

ఆచార్య శ్రీ గంటి సోమయాజి గారి దర్శకత్వం లో ‘’తెనుగు వ్యాకరణ వికాసం ‘’పై పరిశోధన చేసి పి.హెచ్ .డి.పొంది ,ఆచార్య నాగార్జున విశ్వ విద్యాలయం లో తెలుగు ప్రొఫెసర్ గాను ,ప్రాచ్యభాషా విభాగాలకు అధ్యక్షులుగాను పని చేసి,యుగపురుషుడు  ,విశ్వకవి గద్య రచనలు ,కుమారాంజలి ,సత్యం శివం సుందరం మొదలైన పద్య రచనలు ,మా నిషాదం వంటినాటికలు ,కాళిదాసకవిత వంటి విమర్శన గ్రంధాలు రచించి ,యూని వర్సిటి గ్రాంట్స్ కమీషన్చే జాతీయోపన్యాసకులుగా గౌరవి౦పబడి ,యావద్భారత దేశం పర్య టించి ఢిల్లీ బెనారస్ ,బెంగుళూర్ అన్నామలై మున్నగు విశ్వ విద్యాలయాలలో వివిధ విషయాలపై ఉపన్యాసాలిచ్చి ప్రభావితం చేసిన ఆచార్య బొడ్డు పల్లి పురుషోత్తం గారు విజయవాడ ‘’రసభారతి ‘’వారి ‘’పీయూష లహరి ‘’కోసం రాసిన పోతన భాగవత విశేషాలలో నుంచి కొన్ని విషయాలను గూర్చి తెలుసుకొందాం .

    గాంధీ మహాత్ముడు ఆంగ్ల భాష ను వాడటం చేత ఆ భాషకు ఎంతో గౌరవం కలిగింది అని విశ్వనాథ గాంధీ మరణం పై ‘’మానవ నిర్మితంబైన ఆంగ్లేయంబు శ్రీ రుషి ప్రోక్తంబు చేసినారు –కేవలము రుణ పడ్డ దాంగ్లేయ జాతి –నీకు మానవ సామాన్య నియత ధర్మ –మురలి సామ్రాజ్య ధర్మంబు నొక్కదాని –తెచ్చు కొని బాధ పడుచుండు పిచ్చి జాతి ‘’అని మనల్ని గురించి బాధ పడ్డాడు .నన్నయ తిక్కనలు చెప్పింది లౌకిక కవిత్వం .పాల్కురికి సోమన చెప్పింది మత కవిత్వం కాని కవి యోగి భక్త పోతన్న చెప్పింది భక్తి కవిత్వం అన్నారు .ఇదే విశ్వనాథ దృష్టిలో జీవుని వేదనను తీర్చి శాంతి చేకూర్చేది అన్నారు బొడ్డుపల్లి వారు .భక్తి సంకుచితమైనది కాదు జాతి మతాతీతమైనది భక్తి .

 పోతన కేవలం భక్తీ కవి కాదు .భక్తీ కవిత్వోద్యమ సారధి .యావద్భారత దేశం లోను భక్తి కవిత్యోద్యమానికి ఆద్యుడు పోతన .సూరదాసు ,తులసీదాసు తుకారాం వంటి భక్తకవులకు ప్రేరణ పోతన్నయే .వల్లభాచార్యులకు భక్తిపాదం నెలకొల్పటానికి ఆంద్ర భాగవతమే ఆధారం .

’’వర గోవింద కథా సుధారస మహా వర్షోరు ధారాపరం –పరలకు గాక ,బుదేంద్ర చంద్ర !ఇతరోపాయాను రక్తిం ప్రవి

స్తర దుర్దాంత దురంత దుస్సహ జనుస్సంభావితానేక దు –స్తర గంభీర కఠోర కల్మష కనద్దావానలం బారునే ‘’అన్నవాడు పోతన .సంకీర్తన భక్తికి  ప్రాణం పోసి జన తరుణోపాయానికి మార్గం చూపిన కవి పోతన .సంకీర్తన భక్తితో జన చైతన్యం కలిగిందని విమర్శకాభిప్రాయం .చైతన్య ప్రభువు ఆంధ్ర దేశం లో సంచారం చేశాడు .మంగళ గిరి పానకాల స్వామి దివ్య దర్శనం చేశాడు .అప్పుడు పోతనగారి భాగవత ప్రభావం పడే ఉంటుంది .చతుర్విధ ,పంచవిధ, నవవిధ భక్తులను గురించి ఆంద్ర భాగవతం సవిస్తరంగా తెలిపింది .నిజానికి ఆంద్ర భాగవతం వ్యాస భాగవతం కంటే మహత్తరమైనది అన్నారు ఆచార్య శ్రీ పురుషోత్తమం గారు .వ్యాస భారతం లో భక్తి శాస్త్రం గా చెప్ప బడింది .శాస్త్రం తండ్రి వంటిది .భక్తి కళ.తల్లి వంటిది .’’భక్తి జననీ భక్తార్భకం రక్షతి ‘’అన్నారు ఆది శంకరాచార్యులవారు .పోతనగారు భక్తిని కళగా పోషించారు.భక్తీ చేత శ్రీ కైవల్యం పొందటానికి కవిత్వం చెప్పాడు పోతన .భగవంతుడు ‘’భక్త పాలన కళా సంరక్షకుడు ‘’అన్నాడాయన ‘’మహానందనా డింభకుడి ‘’లాగా భాగవతం ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది .

         అన్నీ రాసినా మనసు చికాకుగా ఉంటె నారదమహర్షి వ్యాసుని హరినామ స్తుతి చేసే భాగవతం రాయమన్నాడు .ఆయన యెంత ప్రయత్నించినా శాస్త్ర  వైదుష్యం వృద్ధి కాలేదు . అందుకే వ్యాసభాగవతం ‘’మహా మనీషికి కాని అవగాహన కాదు’’ .బ్రహ్మ సూత్రాలు, భగవద్గీత, ఉపనిషత్తులు అధ్యయనం చేస్తేకాని భాగవతాన్ని చేబట్టే సామర్ధ్యం చేకూరదు .కాని పోతన భాగవతం అలాంటిది కాదు .అడుగడుగునా హరినామ స్తుతి అలరారుతుంది .అవకాశం ఉన్నప్పుడే కాదు ,అవకాశం కల్పించుకొని హరినామ స్తుతి చేస్తాడు భక్తకవి పోతన .అంటే నారద మహర్షి ప్రబోధాన్ని ఈ ఆంద్ర వ్యాసుడు పోతన్న తూచా తప్పకుండా పాటించాడన్న మాట .అందుకే తెలుగు భాగవతం అనువాదం కాక అను సృజన అయింది .మూలానికంటే రెండు మూడు రెట్లు శ్రీధర భాష్యకారుని అభిప్రాయాలతో సమ్మిళితమై సరసంగా సమున్మేషించింది అన్నారు శ్రీ పురుషోత్తం గారు .సంస్కృతం లో 25శ్లోకాలకే పరిమితమైన గజేంద్ర మోక్షం పోతన చేతిలో 125రసగుళిక పద్య గద్యాలలో అలరారి మూలానికే వన్నె తెచ్చింది .పోతన గారి భాగవత భక్తీకళా ప్రపూర్ణమై సామాన్యులకూ ధీమాన్యులకు కూడా జీవితపాధేయం ,ఉపాధేయం అయింది .

  నిఖిల రసామృతమూర్తి అయిన భగవంతునికి అంకితమిచ్చిన పోతన భాగవతం మిగిలిన వారి కవిత్వాలకంటే ఒక మెట్టు పైనే ఉంది .’’బాల రసాలసాల నవ పల్లవ కోమల ‘’మైన ఆయన కవిత్వం ఉల్లాన్ని ఉప్పొంగ జేసే ఉదాత్త దివ్య భవ్య కవిత్వం  .ఆయన దేనికీ ఎవరికీ భయ పడాల్సిన వాడు కాదు .తన పరిమితమైన కవితాత్మను సచ్చిదానందాత్మక పరమాత్మతో ఏకం చేసి తాదాత్మ్యం చెంది ,తాను  నిమిత్త మాత్రుడుగా ఉండి భాగవతాన్ని పలికాడు పోతన .ఇంతటి విషయ తాదాత్మ్యం నన్నయ ,తిక్కనలకు లేదు .అందుకే వారిద్దరికంటే పోతన ఘనుడు అంటారు ఆచార్యులవారు .ఎప్పుడో దార్శనికుడు ప్లాటో ‘’కవులు నీతి మంతులుకారు .వాళ్ళు రాసేది,జీవించేది ఒకటికాదు ‘’అని నిరసించాడు .పోతనలాంటి నైతిక కవి ఉంటాడు అని ప్లేటో ఆనాడు ఊహించలేక పోయాడు .కవిత్వం  జీవితం రెండూ ఒకటిగా జీవించి ఆదర్శకవి అయ్యాడు పోతన. అందుకే ఆంధ్రుల ఆరాధ్యదేవత ,కవి,వ్యక్తీ  అయ్యాడు పోతన .

  పోతన సర్వతంత్రస్వతత్రుడు భగవంతునికి తప్ప ఎవరికీ భయ పడడు.ఇంద్రియాలకు దాసుడుకానేకాడు .లోపలి శత్రువులను జయించినవాడు .హాలికుడిగా పరమ సంతృప్తి తో జీవించాడు .పూర్తిగా అంతర్ముఖుడు పోతన .త్రికరణాలను ఏకం చేసుకొని రస స్వరూపుడైన భగవంతునితో ఏకోన్ముఖుడైన వాడు .ఆయన కవిత్వం కూడా అంతటి మహత్వాన్ని ,మార్దవత్వాన్ని సముపార్జించుకొని ఆంద్ర జాతిని పూర్తిగా ఆవరించు కొన్నది అని తేనే సోనల్లాంటి పదాలతో లలిత లలితంగా మధుర మధురంగా బొడ్డుపల్లి వారు పోతనను ఆయన కవిత్వాన్ని విశ్లేషించారు .

   ఆంద్ర భాగవతానికి తెలుగులో ఏ కావ్యానికీ లేని  మరొక ప్రాశస్త్యం ఉంది .ఈ ప్రశస్తి సంస్కృత భాగవతానికి లేదంటారు ఆచార్యులు .తెలుగు దేశం లో ఎవరికైనా తీవ్ర మైన ఆపద కలిగితే దానితో తీవ్ర మనోవేదనతో బాధ పడుతుంటే ‘’గజేంద్ర మోక్షం ‘’పారాయణ చేస్తారు .వెంటనే ఆర్తి నశిస్తుందని విపరీతమైన విశ్వాసం .ఈ పారాయణం అర్ధ రాత్రి అందరూ నిదురించే వేళ కంఠ మెత్తి’’లావొక్కింతయు లేదు ,ధైర్యము విలోలంబయ్యె ‘’అని బిగ్గరగా చదువుతూ పారాయణం చేస్తారు ఆంద్ర జనులు .అభీష్ట సిద్ధి పొందుతారు .మరొక విశేషం .కన్నె పిల్ల వివాహం జరగటం ఆలస్యమైతే ఆమె చేత రుక్మిణీ కల్యాణం పారాయణ చేస్తే మూడే మూడు నెలలలో వివాహం జరుగుతుందని అనుభవపూర్వక విషయమే . ఈ మహత్తు పోతన గారి కవితకు  ఎలా కలిగింది ?ఆయన’’ భక్త కవి యోగి’’ కావటం వలన.ఉదాత్త నైతిక జీవనుడు ,త్రికరణ శుద్ధి కలవాడు .అంతేకాదు .ఆయనది మాంత్రిక కవిత్వం అంటే మంత్రాల వంటి కవిత .వాటిని శ్రద్ధగా పారాయణ చేస్తే శాంతి దాంతులు కలిగి అభీష్ట౦  సిద్ధి స్తుంది .ఒక రకంగా పోతన వశ్య వాక్కు ఉన్నకవి బ్రహ్మ .

      వారణాసి రామ మూర్తి ( రేణు )తెలుగు భాగవతాన్ని హిందీ లోకి అనువదింఛి పోతన పూత కవితను ఉత్తరాది వారికి రుచి చూపించారు .శ్రీ సన్నిధానం సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారు సంస్కృతీకరించి గీర్వాణ భాషకు పోతన భక్తీ కవిత తో సొగసులందజేశాడు .తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారు ఆంగ్లంలోకి అనువది౦ప జేశారు .తమిళ దేశీయ హరిదాసులు  కూడా పోతన గజేంద్ర మోక్ష పద్యాలను వారి విచిత్ర యాసతో చదివే వారట .తమిళులు ఆనందంగా ఆలకి౦చేవారని శ్రీ ప్రయాగ సంగమేశ్వర భాగవతార్ చెప్పారని పురుషోత్తం గారన్నారు .

  నిజానికి తెలుగు భాగవతం కంటే భారతానికి విశేష ప్రాచుర్యం కలగాలి కారణం భారతం జీవిత సమరాన్ని నిరూపించే ఘట్టం .ధర్మ సమన్వయములో ఎవరికైనా సందేహం వస్తే భారతమే ప్రమాణం .కవిత్రయ శిల్ప హస్తం తో మూల భారత బంగారాన్ని తళుకు బెళుకులోలికే స్వర్ణాభరణం గా చేసి సరస్వతీ కంఠాభరణం చేశారు . భారతం ధర్మాన్ని చెబితే భాగవతం పరమార్ధాన్ని బోధించింది .ప్రజలలో ఎక్కువ మంది పురుషార్ధ పరాయణులేకాని ,పరమార్ధ పరాయణులు కారు .అలాంటి భారతాన్ని అధిగమించి పోతన గారి భాగవతం ఆంద్ర దేశం లో విశేష ప్రాచుర్యం పొందింది .ప్రజలకు శృంగారం పై మోజు ఎక్కువ .పోతనగారు కూడా అసలు శృంగారకవే .ఆయన రాసిన భోగినీ దండకమే సాక్షి .రాను రాను భక్తకవిగా పరిణమించాడు .అయినా శృంగారాన్ని రంగరించకుండా ఉండలేక పోయాడు .వామనావతార ఘట్టం లో వామన మూర్తి యాచనా హస్తం చూసేసరికి బలి చక్రవర్తి ఉప్పొంగిపోయాడు .ఎటు వంటి హస్తం కింద, తన హస్తం పైన ఉందొ ఆలోచించుకొని ఉప్పొంగి పోయి నోటి తో పోతన గారి పద్యం లో పలికించాడు –

‘’ఆదిన్ శ్రీసతి కొప్పు పై ,తనువుపై ,హంసోత్తరీయంబు పై –పాదాబ్జంబులపై ,కపోల తటిపై ,పాలిండ్లపై నూత్న మ

ర్యాదన్ చెందు కరంబు క్రిందగుట ,మీదై నా కరంబౌట,మేల్ –కాదే?రాజ్యము గీజ్యమున్ సతతమే కాయంబు నాపాయమే ?-ఇందులోని శృంగార భావానికి ఆనందించని సహృదయుడు ఉండడు అంటారు శ్రీ బొడ్డుపల్లి .భాగవతం సంకీర్తన ప్రధానం దానికి తాళాలు ,మృదంగాది వాద్యాలు అవసరం .ఆ కొరత తీర్చి శబ్దాలంకారాలతో శోభ తెచ్చాడు .పోతన పద్యాలను సంకీర్తన లాగా పాడే వాళ్ళున్నారు అంటారు ఆచార్య బొడ్డుపల్లి .శబ్దాలంకారాల ప్రయోజనం గుర్తించి  సార్ధకం చేసిన వాడు పోతన కవి ఒక్కడే అంటారు .పోతన గారి అర్దాలంకారాలు కూడా రస వ్యన్జకాలై అలంకార ధ్వనిలో పర్య వసిస్తాయి అన్నారు .శ్రీ వేదాల తిరు వేంగళాచార్యుల వారు భాగవతం లో అనేక  ద్వని భేదాలున్నాయని సోపత్తికంగా నిరూపించారు .

  ఛందో వైవిద్యం లో ,ఛందఃశిల్పంలోను పూర్ణ ప్రజ్ఞఉన్నవాడు పోతన .బ్రౌన్ దొర పోతన్న ,వేమన్నలనే ప్రజా కవులు అన్నాడు .కవులందరూ మేధాశక్తి తో కవిత్వం చెబితే ‘’అతి మానసిక కవిత్వం ‘’(ఓవర్ హెడ్ పోయిట్రీ)శ్రీ అరవిందులు చెప్పారు  .తెలుగులో ఒక్క పోతన్నగారే ఇలాంటి కవిత్వం చెప్పారు. నిఖిల రసానంద మూర్తితో ఏకం కావాలని ప్రతి కవీ కోరుకొని విఫలురై విలపిస్తారు .కాని సఫలత పొందిన వాడు పోతన్నగారొక్కరే .అందుకని ఆయనకు ఆయనేసాటి .ఎంత భావోద్రేకం లో ఉన్నా రచన ప్రారంభించే సరికి కవితా శక్తి కొంత సన్నగిల్లుతుంది .దీనినే పాశ్చాత్యులు ‘’A poet;s mind in creation is a fading furnace ‘’అన్నారు .దీనికి అపవాదం పోతన్న .కారణం ఆయన కవితాత్మను అనంత భగవచ్చక్తికి లంకె వేసి తనదన్నది వేరే ఏదీ లేకుండా చేసుకొన్నకవి యోగి .

   ఈ నాలుగు వ్యాసాలకు ఆధారం నేను ముందే మనవి చేసినట్లు విజయవాడ రసభారతి వారి ప్రచురణ పీయూష లహరి అని మరొక్క సారి మనవి చేస్తున్నాను .

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -27-9-21-ఉయ్యూరు 

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

మధ్య పశ్చిమం లో వేదాంతం

మధ్య పశ్చిమం లో వేదాంతం

స్వామి వివేకానంద  1893 ప్రపంచ మతసమ్మేళనం లో పాల్గొని ప్రసంగించాక ,భారత దేశానికి స్వాతంత్ర్యం సాధించాలన్న రాజకీయ భావం బలపడింది .అప్పటికే దేశం బ్రిటిష్ వారి సేవలో రెండు శతాబ్దాలు పైగా గడిపింది  .తన మూల సిద్ధాంతాలను ఆదర్శాలను మర్చే పోయింది.సుదీర్ఘ నిద్రలో జోగింది .తన దారి మర్చే పోయింది భారత దేశం . ఈ పరిస్థితిలో దేశానికి కావలసింది ముఖ్యంగా ఆత్మ గౌరవం  దాన్ని నిలబెట్టుకొనే నమ్మకం .కనుక తన సత్యమార్గాన్ని వెతుక్కున్నది .నవీన, విభిన్నమైన ప్రపంచం లో ఉండాలనుకొన్నది .చికాగోలో వివేకానందుని విజయం ,పశ్చిమ దేశాలపై ఆయన ప్రభావంతో భారత దేశం లో రాజకీయ,సామాజిక, సాంస్కృతిక, ఆధ్యాత్మిక  గమ్య స్థానాన్ని   మలుపు తిప్పింది .ఒకేఒక్క ప్రసంగం తో లక్షలాది మందిని ప్రభావితం చేసిన స్వామి ఆదర్శమూర్తిగా భాసించి ,మనదేశం లో జాతీయ ఐక్యతకు ,జాతి గర్వానికి ,జాతీయ అస్తిత్వానికినూతన ఆశల పునాదులేర్పడ్డాయి.మతాల పార్లమెంట్ లో వివేకానందుడు చేసిన ప్రసంగం ఒక్కటి చాలు కర్తవ్య పరాయణత్వానికి అని దేశీయులు భావించారు .ఇంకా ఏఇతరమైన ప్రభావం అక్కర్లేదనిపించింది  .ఈ భావం గుండెల నిండా నింపుకొని పశ్చిమంలో ఆయన విజయం సాధించి ఇండియాకు 1897లో తిరిగి వచ్చినప్పుడు అపూర్వ స్వాగతం లక్షలాది జనులు నిండు హృదయం తో పలికి తమ ఆదర్శ మూర్తి ఆయనే అని చాటుకొన్నారు .

   పశ్చిమ దేశాలు  భారతీయ మతసామరస్యానికి ,ఓర్మికి  గొప్ప వేదికలుగా వివేకానందునికి ఉపయోగ పడ్డాయి  .సద్వినియోగం చేసుకొన్నాడాయన.ముఖ్యంగా అమెరికా ఈ భావ వ్యాప్తికి ,వాటిని రూపకల్పనకు సారవంతమైన భూమి అయింది .ఇండియాలో ఆయన అనుచరులు ,రామకృష్ణా మిషన్ ఆధ్యాత్మిక సేవలు, మానవసేవలతో మార్గ దర్శకమై ముందు నిలిచాయి .అయితే పశ్చిమ దేశాలలో ఆయన అనుచరులు ఏవిధంగా ముందుకు ఆయన  భావదారతో సాగిందీ స్పష్టమైన సమాచారం లేదు .ము౦దునిలబడిన మహితాత్ములు ఎవరు ,కార్యభారం మోసింది ఎవరు అనేది ప్రశ్నార్ధకం . .పూర్తిశక్తి సామర్ధ్యాలతో అమెరికాలోని మధ్య పశ్చిమ  –మిడ్ వెస్ట్ లో ఆ పని ప్రారంభమైంది .ఆయన అమెరికా చికాగో లో ఉంటూ ,డెస్ మోనిస్,విస్కాన్సిస్ ,మెంఫిస్ మొదలైన మధ్య పశ్చిమ సిటీలలో పర్యటించి జనాలలో ఉత్తేజం కల్గించాడు . అయన ప్రబోధం ఈ ప్రాంతాలను దాటి అమెరికా గుండె లాంటి ప్రాంతాలలో మారుమోగి సత్తా చాటింది .అమెరికా తూర్పు ప్రాంతాలైన న్యూయార్క్ ,బోస్టన్ లతోపాటు పశ్చిమ తీరం  .లూసియానా ,ఫ్రాన్సిస్కోలలో కూడా భారతీయ ఆధ్యాత్మిక ,ఆదర్శాలుకొత్త సవాళ్ళను విసిరాయి.పశ్చిమ తీరంలో మాత్రం భారతీయ వేదా౦తభావనల సంస్కృతి విస్త్రుతమైనది .మధ్య పశ్చిమం లో మాత్రం ప్రజలు వాళ్లకు ప్రీతికరమైనదీ,తెలిసిన దానికి మాత్రమె కట్టుబడి ఉంటారు .అందుకని మిడ్ వెస్ట్ లోస్వామీజీ సందేశ ప్రభావం ,కార్యక్రమాలు ఏమిటో పూర్తిగా అర్ధం చేసుకోవాలి .సెయింట్ లూయిస్ ,ఇండియానా పోలిస్ ,సిన్సినాటి ,క్లీవ్ లాండ్ ,లూ యిస్ విల్ నగరాలుస్వామీజీ వీటిని సందర్శించిన ఆధారాలు లేకపోయినా ,  ఆయన సందేశాలతో బాగా ప్రభావితమైనాయి.

   సశేషం

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

    అప్పయ్య దీక్షితులు

    అప్పయ్య దీక్షితులు

పుల్లెల వారి ప్రస్తావనలు లో అప్పయ్య దీక్షితులు రాసిన ‘’సిద్ధాంత లేశ సంగ్రహం ‘’పై మంచి విషయాలు చెప్పారు .మహా పండితుడు అయిన అప్పయ్య దీక్షితులు తమిళ నాడు లోని ఆర్కాట్ జిల్లాలో ‘’అడయప్పాలెం ‘’గ్రామం లో జన్మించారు .1554-1626 కాలంవాడు .మహా వైయ్యాకరణుడు అయిన భట్తోజీ దీక్షితులు వీరి వద్ద వేదాంత శాస్త్రాధ్యనం చేశాడు .గురువు ను గురించి స్తుతిస్తూ

‘’అప్పయ్య దీక్షి తేంద్ర  విద్యా గురూనమస్యామః యత్కృతి బోధా బోధౌ విద్వాదవిద్వాద్విభాజనో పాదీ ‘’అన్నాడు .అంటే ‘’ఒక వ్యక్తి పండితుడు ఔనా కాదా అని చెప్పటానికి ఎవని గ్రంధాలు అర్ధం చేసుకోవటం ,అర్ధం చేసుకోక పోవటం అనేవి నిర్ణాయక ప్రమాణా లో అలాంటి సమస్త విద్యా గురు వైన ఆప్పయ్య దీక్షితులకు నమస్కారం ‘’.

  సర్వ తంత్ర స్వతంత్రుడైన అప్పయ్య దీక్షితుల కీర్తి ఆయన జీవిత కాలం లోనే భారత దేశం అంతా వ్యాపించింది .ఈయన సోదరుని మనుమడు మహా కవి అయిన నీల కంఠ దీక్షితులు 1637లో ‘’నీల కంఠ విజయ చంపువు ‘’రాశాడని పుల్లెల వారన్నారు .తన పన్నెండవ ఏటనే అప్పయ్య దీక్షితుల ఆశీస్సులు పొందాడు. అప్పయ్య కీర్తిని గురించి ఒక శ్లోకం లో వర్ణించాడు

‘’యం విద్మఇతి యద్గ్రంథాభ్యస్యామో ఖిలానితి –యస్య శిష్యః స్మ ఇతి శ్లాఘంతే స్వం విపశ్చితః ‘’అన్నాడు అంటే ‘’మాకు అప్పయ్య దీక్షితుల వారి పరిచయం ఉందని కొందరూ ,వారి గ్రంధాలు అభ్యసిస్తున్నామని కొందరూ వారి శిష్యుల మని మరి కొందరూ పండితులలో చాలా మంది గొప్పలు చెప్పుకొంటారు ‘’అని అర్ధం .దీక్షితులకు హరి హరాదుల విషయం లో భేద బుద్ధి లేని అద్వైత వాది.సిద్ధాంత పరం గా అద్వైత వాది అయినా పరమేశ్వరుని పై ప్రగాఢ భక్తి ఉన్న వాడినని చెప్పుకొన్నాడు .

‘’మహేశ్వరే వా జగదీశ్వరే జనార్దానేవా జగదంత రాత్మని –న భేద లేశ ప్రతి పత్తి రాస్తి మే తదాపి భక్తిసృనేంద్ర శేఖరే ‘’అని చెప్పుకొన్నాడు .అప్పటికే దక్షిణ దేశం లో వైష్ణవాన్ని బౌద్ధాన్ని ఎదుర్కోవటం కోసం శివ పారమ్యాన్ని ప్రతి పాదిస్తూ అనేక గ్రంథాలు రాశాడు .శివద్వేషం లో శివుడు కూడా జీవుడే అని వైష్ణవులు అన్నారు .విష్ణువు జీవుడే అని శైవులన్నారు అదీ ఆ నాటి పరిస్తితి .తన ప్రయత్నం అంతా  ద్వేషాన్ని శమింప జేయటానికే నన్నాడు .తనకే మాత్రం విష్ణు ద్వేషం లేదని నిర్ద్వంద్వం గా తెలిపాడు .

     నీలకంఠా చార్యులు రాసిన బ్రహ్మ సూత్ర భాష్యానికి అప్పయ్య దీక్షితులు తనకు ఆశ్రయం ఇచ్చిన రాజు చిన బొమ్మ నాయకుడు కోరగా ‘’శివార్క మణి దీపిక ‘’అనే వ్యాఖ్యానం రాశాడు .ఈ  గ్రంథాన్ని దీక్షితులు స్వయం గా అయిదు వందల మంది పండితులకు పాఠం చెప్పాడు .రాజు మెచ్చి ఆ పండితులందరికి భోజనం వసతి సౌకర్యాలు కల్పించాడు .ఈ పుస్తకం ప్రారంభం లో దీక్షితులు ‘’ఉపనిషత్తులకు శ్రుతులకు ,అన్ని పురాణాలకు స్మృతులకు మహా భారతం మొదలైన వాటికి కూడా గొప్ప తాత్పర్యం అద్వైతాన్ని  ప్రతిపాదించటం లోనే బ్రహ్మ సూత్రాల తాత్పర్యం కూడా అద్వైత౦  లోనే అనే విషయాన్ని వదిలి విమర్శించే వారికి స్పష్టం అవుతుంది శంకరాచార్యులు మొదలైన ప్రాచీనులు కూడా దీనినే గ్రహించారు .అయినా తరుణే౦ద్రుశేఖరుడైన ఆ పరమేశ్వరుని అనుగ్రహం ఉంటేనే కాని మానవులకు అద్వైత వాసన కలగదు ‘’అన్నాడు అందుకే ఈశ్వర పారరమ్య ప్రతి పాదిత మైన ఈ భాష్యానికికి వ్యాఖ్యానం రాస్తున్నాననిచెప్పాడు .

  అప్పయ్య దీక్షితులు నాలుగు వందలకు పైగా గ్రంథాలు రాశాడని ప్రతీతి .అందుకే ‘’చతురధిక శత గ్రంథ ప్రణేత ‘’ అనే బిరుదు పొందాడు .అన్నీ గొప్ప ప్రామాణిక గ్రంథాలే .చిన్న పుస్తకాలుగా వివిధ దేవతలపై స్తోత్రాలు రాశాడు .వీటికి విపుల వ్యాఖ్యలూ రాశాడు .అందులో ఆయా సంప్రదాయాలకు ,సిద్ధాంతాలకు సంబంధించిన ఎన్నో విషయాలు గుది గుచ్చి వివరించాడు .ఇవన్నీ చదివి అర్ధం చేసుకొనే పండితులు ఉండటం కష్టం అంటారు పుల్లెల వారు .’’దీక్షితులు సాక్షాత్ పరమ శివావతారమే ‘ అవతార పురుషులే ‘’అని శ్రీ కంచి పరమాచార్యుల వారన్నారని గుర్తు చేశారు .కువలయానందం ‘’అనే ఉద్గ్రంథాన్ని దీక్షితులు రచించాడు .

  ‘’శాస్త్ర సిద్ధాంత లేశ సంగ్రహం ‘’సాటి లేని ప్రౌఢ గ్రంథం అంటారు పుల్లెల వారు .అద్వైతానికి  చెందిన ఎన్నో గ్రంథాలను చదివి సారాన్ని గ్రహించి అప్పయ్య దీక్షితులు దీన్ని రాశాడన్నారు .41గ్రంథాల పేర్లు పది రచయితల పేర్లు పేర్కొన్నాడు ఇందులో .’’ఇలాంటి గ్రంథం  మరే శాస్త్రం లోను ఉన్నట్లు కనబడదు’’ అని ఆచార్య తేల్చి చెప్పారు .మాజీ ఐ జి..శ్రీ కే అరవింద రావు తనను దీనిని తెలుగు లో వ్యాఖ్యానం రాయమని కోరారని చెప్పారు .ఎప్పుడో తాను కృష్ణాలంకారం అనే వ్యాఖ్యతో తమ గురు దేవులు శాస్త్ర రత్నాకర శ్రీ ఎస్ ఆర్ .కృష్ణ మూర్తి శాస్త్రి గారు రాసిన టీకా టిప్పణి తో ఉన్న గ్రంధాన్ని చదివానని ఇప్పుడు  మననం చేసుకొని తెలుగు అనువాదం చేశానని వినమ్రం గా పుల్లెల వారు చెప్పారు …’’బాలానందిని ‘’గా దాన్ని అనువాదం చేశానని చెప్పుకొన్నారు .అరవింద రావు గారే  స్వయం గా ప్రూఫులు దిద్దారని గుర్తు చేసుకొన్నారు .దీనిని సద్గురు శివానంద మూర్తి గారికి అంకితమిచ్చి జన్మ ధన్యం చేసుకొన్నానన్నారు .

  మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-9-21-ఉయ్యూరు 

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

శ్రీ చెన్న కేశవ స్వామి –హరిజనార్చకులు

శ్రీ చెన్న కేశవ స్వామి –హరిజనార్చకులు

అనే పుస్తక౦ మొదటి భాగం  శ్రీ గంధం నాగేశ్వరరావు గారు రచించి 1986లో ప్రచురించారు .వెల అమూల్యం .ఈ రచయిత 1920లో జన్మించి ,ఉపాధ్యాయునిగా చేసి తర్వాత తెలుగు లెక్చరర్ గా  పదవీ విరమణ చేశారు పగోజి అత్తిలి లో కాపురం .వీరితో నాకు పరిచయం లేదు .ఈ పుస్తకం వారు నాకు పంపగా ఇవాళే అందింది .వెంటనే చదివాను .ఈయన ‘’ప్రధమ రధోత్సవం ‘’మొదలైన ఇరవైపుస్తకాలు రాశారు .అత్తిలికి చెందిన శ్రీ గంధం శేషేంద్ర రావు గారు మన ఊసుల్లో ఉయ్యూరు పుస్తకం పంపమని ఉత్తరం రాస్తే వెంటనే పంపాను .బహుశా ఆయన ద్వారా రచయిత నా అడ్రస్ తెలుసుకొని పంపి ఉంటారు .ఇక విషయానికి వస్తాను .

 పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ఉప్పులూరు గ్రామం లో శ్రీ చెన్న కేశవ స్వామి ఆలయం గర్భ గుడిలో స్వామి వారి పాద పీఠం పై’’రాక్షస నామ సంవత్సర కార్తీక శుద్ధ దశమి వరకు యర్రా నారాయణుడుశ్రీ అప్పలస్వామి వారి ఉత్సవాలు జుజ్జూరి  ‘’అని ఉంది .ఇది రచయితలోని పరిశోధకుని బయటికి తీసి విషయ సేకరణ చేయించి  ఈ పుస్తకం రాయించింది.ఇందులోని సంవత్సరం, అప్పలస్వామి,యర్రా నారాయణుడు ,జుజ్జూరి అనే వారి విషయాలు కష్టపడి సేకరించారు .

శ్రీ అప్పలస్వామి -300ఏళ్ళు నిర్విఘ్నంగా పాలించిన  కాకతీయ సామ్రాజ్యం  1340లో పతనమైంది .మహమ్మదీయ పాలకులు హిందూదేవాలయాలను విగ్రహాలను చిన్నా భిన్నం చేశారు .ఆసమయం లో సింహాచల క్షేత్ర నివాసి శ్రీ కందాళ కృష్ణ మాచార్యులు హిందూ మత సంరక్షణ కోసం నడుం కట్టి ,ప్రజలకు వైష్ణవ దీక్షనిచ్చి ,ధైరర్యోత్సాహాలు కల్గించి భక్త బృందంతో పుణ్య క్షేత్ర సందర్శన చేస్తూ ద్రాక్షారామం  వచ్చి,తిరు వీధిఠంమ సందర్శించి ,వారిలో కొందర్ని  వెంట తీసుకొని ,అంటరాని వారు అర్చకులుగా ఉన్న కొన్ని గ్రామాలలో ఒకటైన ఉప్పులూరుకు వచ్చి ,వారు చేస్తున్న క్షుద్ర దేవతారాధన మాన్పించి ,వైష్ణవం బోధించి, చేర్చుకొని ,ఉప్పులూరులో తానూ సింహాచలం నుంచి వచ్చారు కనుక శ్రీ అప్పలస్వామిని ప్రతిష్టించి వారిలో సమర్ధులను అర్చకులను చేశారు. కొన్ని గేయాలురాసి వారికిచ్చి ద్వారకా తిరుమల ,వలనాడు గుండా వరంగల్లు వెళ్ళారు .  .అప్పల అంటే సంసార సాగరం నుంచి తరింప చేసేవాడు అని అర్ధం  .పండితులు వరాహ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి అంటే పామరులు అప్పన్న అని పిలిచేవారు .ఈ గ్రామం లో అప్పలస్వామి తోపాటు బలిపోలేరమ్మ, అమ్మోరమ్మ దేవతలను కూడా పూజించారు ఇలా 300ఏళ్ళు గడిచిపోయాయి .

  ఈ సంస్థాన పాలకులు జూపల్లి ఇంటి పేరిటవారు .మొదట్లో వీరిది నిజాం లోని పర్తియాల సంస్థానం ,.వీరిలో జూపల్లి రామచంద్ర ప్రభువు 1575లో రాజమహేంద్రవరం రాజు సితాబ్ ఖాన్ పై చేసిన యుద్ధం లో అతని పరాక్రమాన్ని గుర్తించిన గోల్కొండనవాబు ఇబ్రహీం కుతుబ్ షా జుజ్జూరు సంస్థానాన్ని బహుమతి గా ఇచ్చాడు .గుడివాడ దగ్గర, ఉయ్యూరు బందరు రోడ్డు పై ఉన్న జుజ్జవరం  ఇదే  .తర్వాత జుజ్జూరు అయింది.కానీ  కంచిక చెర్ల దగ్గర జుజ్జూరు గ్రామం ఉంది .జూపల్లి రామ చంద్రుని ముని మనవడు రాగన 1660లో ఉప్పులూరులో అప్పలస్వామికి ఆలయం నిర్మించి విగ్రహాలు అందించాడు .ఇతని తర్వాత వెంకటాద్రి కాలం లో సంస్థానం అన్యాక్రా౦తమై నూజి వీడుప్రభువులు  మేకావంశపాలనలోకి వచ్చింది .అప్పల స్వామి గుడి శిదిలమైతే మేకా రాజా ధర్మ అప్పారావు గారు పెద్ద గుడి కట్టింఛి ,7-11-1792న ప్రతిష్ట చేశారు  .అప్పటికి రాజా వయసు 30.

 శ్రీ యర్రా నారాయణుడు –ఈయన యర్రా వారి వంశం లో 8వ తరం వాడు .ఇతడిచిన్నతనం లోనే  తండ్రి అయ్యవారి వెంకటరామయ్య చనిపోగా బావగారు ఆకుల మల్లయ్య  నూజి వీడు సంస్థానం లో పలుకు బడి కల వాడు అవటం తో అన్నలు ఆయన దగ్గరకు పంపారు .అక్కడ కొంత చదివి ఆశ్వశాలలో  చిన్న ఉద్యోగి అయ్యాడు. 1783లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెని నూజి వీడుకోటను ముట్టడించగా ,పడమటి వైపునుంచి కంపెనీ సైన్యాల మేజర్ టీన్స్ ,మేజర్ మేజర్ లానేజ్ లు మొగల్రాజపురం నుంచి కోటమీదకు రాగా ఈ మల్లయ్య దండనాధుడు ఎదిరించి ,ఘోర యుద్ధం చేసి ,సైన్యాధ్యక్షుడు ఫెఫర్డ్ ను చంపి 10-12-1783న వీర స్వర్గం అలంకరించాడు .అప్పటికి నారాయణ వయస్సు 20.ఈ విషాద సంఘటనకు కలతచెంది ,నూజివీడునుంచి సోదరి తో 1784లో ఉప్పులూరు చేరాడు .

  తన బావ మల్లయ్య ఆత్మశాంతికై అప్పలస్వామి సేవలో శ్రద్ధగా పాల్గొంటూ ,న్యాయం గా మార్గదర్శనం చేశాడునారాయణ  .1788లో మేకా ధర్మ అప్పారావు మళ్ళీ నూజి వీడు ప్రభువు అయ్యాడని తెలిసి దర్శనం కోసం వెళ్లి విఫలుడై ,ఆయన బాడీగార్డ్ సర్దార్ సెట్టిపల్లి రాఘవ రాయనిం గారు మల్లయ్య గారి బంధువు అవటంవలన ఆయనద్వారా దివాన్ ను దర్శించి ,తమ దేవాలయ విషయం ప్రస్తావించాడు .రాజు, దివాను సానుకూలంగా స్పందించి ఉప్పులూరు ఆలయ పునరుద్ధరణకు అంగీకరించారు .కావలసిన సామగ్రి సేకరించి పునర్నిర్మాణం ప్రారంభించి రాక్షస నామ సంవత్సరం కార్తీక శుద్ధ దశమి 1-1-1792న పూర్తి చేయించాడు .రచయిత రాగి రేకుమీద చూసిన తేదీ ఇదీ ఒకటే .నారాయణ1784 నుంచి 1792 వరకు ఉప్పులూరు శ్రీ అప్పలస్వామిసేవలో పునీతుడయ్యాడు.  నూజి వీడు ప్రభువు ఈయనను ఆలయ ధర్మకర్తగా నియోగించాడు .శ్రీ ధర్మ అప్పారావు మందీ మార్బలం తో ఉప్పులూరు వచ్చి నూతన ఆలయ ప్రారంభోత్సవం చేశారు .విశాఖ వాసి ,వైష్ణవ తె౦గలై సంప్రదాయకులు, అనకాపల్లి గోడే సంస్థాన గురువు శ్రీ పరవస్తు శ్రీనివాసా చార్యులు కూడా వచ్చి ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమ లో పాల్గొనట విశేషం .

 కొంతకాలానికి వైష్ణవులలోతె౦గలై ,ఒడగలై వర్గాలు ఏర్పడ్డాయి మొదటి వారి నామం ఇంగ్లీష్ y లాగా రెండవ వారిది uగా ఉంటాయి .వీర శైవం  ఆంధ్ర దేశం లో బాగా ప్రబలి తమ ఆరాధ్యుడైన చెన్న బసవడు పేరుగా  దేవుళ్ళపేరులో  చెన్న చేర్చి అప్పలస్వామిని చెన్న కేశవస్వామిగా 1868నుంచి మార్చారు .కానీ చెన్న అంటే అందమైన అని అర్ధం .ఉప్పులూరు మఠం చెన్నకేశవ మఠం అయింది .రాగి రేకు మీద ధర్మ అప్పారావు గారి పేరు లేదు .నూజి వీడు సంస్థానం ఉయ్యూరు వల్లూరు మైలవరం,శనివారప్పేట  వగైరా  అనేక సంస్థానాలుగా విడిపోగా ,ఆయన రెండవ సోదరుని మనవడు పార్ధ సారధి అప్పారావు వారసుడై 1899లో శనివారప్పేట ఎస్టేట్ ప్రభువయ్యాడు .ఉప్పులూరు చెన్నకేశవస్వామి కళ్యాణ మహోత్సవాలలో’’ రాజా పార్ధ సారధి అప్పారావు సవాయ్ ఆశ్వారావు పేట మున్సదార్ రుస్తుంబా నగర్ సంస్థాన్ పాల్వంచ, భద్రాచలం అండ్ నిడద వోలు వగైరా దొరవారు సమర్పించిన మంత్రం పుష్పం ‘’అని చెబుతారు .

  ఇవిగాక అనేక విషయాలు పరిశోధించి శ్రీ గంధం నాగేశ్వరరావు ఈ పుస్తకం రాసి సమగ్రత తెచ్చారు .వారి పరిశోధనా శక్తికి అభినందనలు .

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-9-21-ఉయ్యూరు

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

వింత ఆలయాలు  విచిత్ర విశేషాలు -2

వింత ఆలయాలు  విచిత్ర విశేషాలు -2

విగ్రహాలబదులు  మూడు శిరసులున్న అమ్మవారు –వైష్ణవీ దేవి

జమ్మూ కాశ్మీర్ కాత్రా త్రికూట పర్వతాలపై వైష్ణవి దేవి ఆలయం ఉంది. ఆలయం అంటే నిర్మాణం కాదు .రాతి గుహ దేవాలయం .అమ్మవారు మహా లక్ష్మీ దేవి అవతారం .ఆమెను త్రికూట అనీ మాతా రాణి అనీ భక్తులు పిల్చుకొంటారు .కాత్రా నుంచి 12 కిలో మీటర్లు ట్రెకింగ్ చేసి వెళ్ళాలి .ఆ పవిత్ర గుహలో సహజ సిద్ధమైన మూడు రాతి శిరస్సులు కనిపించి ఆశ్చర్యం కలిగిస్తాయి .వీటిని ‘’పిండీలు ‘’అంటారు .ఈ మూడు వైష్ణవ దేవి కి ఉన్న మూడు రూపాలు అంటే మహా సరస్వతి ,మహా లక్ష్మి ,మహా కాళిరూపాలన్నమాట .వైష్ణవ దేవి తన భక్తులెవరో నిర్ణయించి ,వారిని తన సన్నిధికి రప్పించు కొంటుంది అని నమ్మకం .

  వైష్ణవ దేవి తొమ్మిదేళ్ళ వయసులో శ్రీరామ దర్శనం కోసం,ఆయననే వివాహమాడాలనే ఉదేశ్యం తో  తీవ్ర తపస్సు చేసింది .అప్పుడు ఆమె పేరు త్రికూట .రాముడు సీతా దేవిని వెతుకుతూ త్రికూట పర్వతానికి వచ్చి  ఆ బాలిక తననే భర్తగా కోరుతూ చాలాకాలం నుంచి తపస్సు చేస్తోందని గ్రహించి ఆమెతో తాను  సీతను వివాహ మాడానని  ,తాను  ఏక పత్నీ వ్రతుడను  ,మళ్ళీ కలియుగం లో కల్కి అవతారంగా మానవ రూపం లో అవతరిస్తానని ,అప్పుడు ఆమెను తప్పక పెళ్లి చేసు కొంటాననీ  నచ్చచెప్పి ఆమెకు ‘’వైష్ణవి ‘’అని పేరు పెట్టాడు .పాండవులు కూడా విజయం కోసం కురుక్షేత్ర సంగ్రామం ముందు వైష్ణవి దేవిని దర్శించి ,ఆమె ఆశీస్సులు పొందారని ఐతిహ్యం .

2-దశ మహా విద్యలకు ప్రతిరూపమైన కామాఖ్య దేవాలయ సముదాయం –అస్సాం

కమల ,మాతంగి ,బగళాముఖి ,ధూమావతి ,ఛిన్నమస్తక ,భైరవి ,భువనేశ్వరి ,షోడశి,తారా ,కాళీ అనే పది మహా విద్యలకు ప్రతిరూపమైన దేవాలయం అస్సాం లోని కామాఖ్య దేవాలయం .ఇందులో ముఖ్యమైనది 8వ శతాబ్దికి చెందినకామాఖ్య దేవాలయం .7వ శతాబ్దం వరకు ఈ దేవాలయం చాలాసార్లు పునర్నిర్మాణం పొందింది .కామాఖ్య దేవాలయం లో అమ్మవారి విగ్రహం ఉండదు దానికి బదులు స్త్రీ జననే౦ద్రియమైన యోని ఆకార రాయి ,దానిపైనుండి అనుక్షణం ప్రవహించే సహజ సిద్ధ జలధార ఉంటుంది. ఇదే అమ్మవారుగా భావించి పూజిస్తారు .అమ్మవారికి మేకలు బలి ఇస్తారు .జూన్ నెల మధ్యలో ఇక్కడ ‘’అంబు బాచి మేలా’’ఉత్సవం  కామాఖ్య అమ్మవారి ఏడాదికి ఒక సారి జరిగే ఆమె బహిష్టు రోజులలో  జరుపుతారు .ఈ ఉత్సవాన్ని తాంత్రిక ఉత్సవం లేక’’ అమేతి’’అంటారు .ఈ ఉత్సవం లో పాల్గొనటానికి దేశం నలుమూలాల నుంచి తాంత్రిక భక్తులు అశేషంగా వస్తారు .అప్పుడు ఆలయాన్ని మూడు రోజులు మూసి ఉంచుతారు .అమ్మవారికి రుతుస్నానం అయిన నాలుగవ రోజు మళ్ళీ దేవాలయతలుపులు తెరిచి దర్శనానికి అనుమతిస్తారు.ఎర్ర బట్టలు ప్రసాదంగా అంద జేస్తారు .

3-55మీటర్ల ఎత్తైన మహా బోధి దేవాలయం –బీహార్

బీహార్ రాష్ట్రం గయ జిల్లా లో ఉన్న మహా బోధి దేవాలం బౌద్ధులకు అతి ముఖ్య యాత్రాస్థలం .ఇక్కడే గౌతముడు  బోధి వృక్షం క్రింద జ్ఞానోదయం పొంది బుద్ధుడయ్యాడు .7వ శతాబ్దిలో నిర్మించబడిన అతి పురాతన ఇటుకరాతి  దేవాలయం ఇది .అనేక సార్లు పునర్నిర్మాణం పొందింది  బర్మా రాజు ,భారతీయ పురావస్తు శాఖ ఆలయ పునరుద్ధరణ చేశారు .ఈ దేవాలయ సముదాయం అత్యంత నాణ్యమైన ,సున్నితమైన నగిషీలతో కూడినది .మధ్యలో ఉన్న మహా బోధి ముఖ్య దేవాలయం ఎత్తు55 మీటర్లు .దీనికి చుట్టూ నాలుగు శిఖరాలున్నాయి .వీటికి ఉన్న రాతిరైలింగ్ అత్యంత సున్నితమైన చెక్కడపు పనితొఆశ్చర్య పరుస్తాయి .పాత రైలింగ్ క్రీ పూ.150 నాటివి .ఆతర్వాతవి గుప్తులకాలం లో ముతక గ్రానైట్ తో చేయబడి ఉన్నవి .

  ముఖ్య దేవాలయం లో కాలిమీద కాలు వేసుకొని ఉన్న బుద్ధ భగవానుని అతి పెద్ద నల్లరాతి విగ్రహం బంగారు రంగు పూత తో చూపరుల దృష్టిని విశేషంగా ఆకర్షిస్తుంది.అశోకుడు నిర్మించిన స్తూపం ఆకారం లో ఈ దేవాలయం ఉండటం విశేషం .ఈ ప్రాంగణం లోనే గౌతముడు తపస్సు చేసి జ్ఞానోదయం పొందిన బోధి వృక్షం ఉంటుంది .ఈ వృక్షాలు ఆనాటి బోధి వృక్ష శాఖలే అని నమ్మిక .

3-10 టన్నుల బరువున్న కలశం తో విరాజిల్లే సోమనాథ స్వామి

గుజరాత్ లో జునాగడ్ జిల్లాలో అత్యంత ప్రాచీనమైన జ్యోతిర్లింగా క్షేత్రం శ్రీ సోమనాథ దేవాలయం .సోమనాథ జ్యోతిర్లి౦గాన్ని ద్వాపరయుగం లో శ్రీ లి౦ గేశ్వరలింగం అనీ ,త్రేతాయుం లో శ్రావణికేశ్వర లింగం అనీ ,సత్యయుగం లో భైరవేశ్వర లింగమని పిలిచేవారు. సోముడు అంటే చంద్రుడు స్థాపించిన లింగం కనుక సోమనాథలింగం ఐంది .మామగారు దక్షుడు ఇచ్చిన శాపాన్నయీ శివుడు నివారించి నందుకు చంద్రుడు భక్తితో ఈ ఆలయం నిర్మించాడు .

   శ్రీ కృష్ణుని అవతార సమాప్తి కూడా ఇక్కడే జరిగింది .ఇక్కడే ప్రసిద్ధ సరస్వతి నది సముద్రం లో కలుస్తుంది .గజనీ మహమ్మద్ అనేక దండయాత్రలు చేసి ఆలయద్వంసం చేసి అపూర్వ సంపాదనను దోచుకుపోయాడు .శిధిలమైన ప్రతిసారీ ఆలయ పునర్నిర్మాణం అరుగుతూనే ఉంది.స్వతంత్ర భారత దేశం లో సర్దార్ వల్లభ భాయిపటేల్  పూనికతో  ,అనేకుల సహకారం తో మళ్ళీ సోమనాథ దేవాలయం నిర్మించబడి చరిత్ర సృష్టించింది .ఆలయ శిఖరం 15మీటర్ల పొడవు తో 8.2మీటర్ల పొడవున్న స్తంభం పై కాషాయ పతాకతో హిందూ సంస్కృతికి ఆలవాలం గా కనిపిస్తుంది .ఈ శిఖరం కలశం 10టన్నుల బరువు ఉండటం మరో ప్రత్యేకత .ప్రాక్కనే ఉన్న సముద్రం అలలు ఆలయ గోడలను తాకుతూ ఉండటం మహాదాశ్చర్యం .

4-65 మీటర్ల ఎత్తైన పూరీ జగన్నాధ దేవాలయ

ఒరిస్సా మధ్య ప్రాంతం లో రాజధాని భువనేశ్వర్ కు దగ్గరలోనీలాచలం లో   పూరీ క్షేత్రం లో 12వ శతాబ్దిలో రాజా అనంతవర్మ చోడ దేవ నిర్మించిన శ్రీ జగన్నాథస్వామి ఆలయం ఎత్తు65మీటర్లు  అంటే అవాక్కవుతాం .ఆలయ గోడల ఎత్తు20అడుగులు అంటే ముక్కుమీద వేలేసుకొంటాం .ఇక్కడి విగ్రహాలు దారు నిర్మితం అంటే కొయ్య విగ్రహాలు అంటే మరీ ఆశ్చర్యపోతాం .శ్రీ బలరామ శ్రీ కృష్ణ స్వామి మధ్యలో సోదరి సుభద్ర ఉండి పూజలు అందు కొంటోంది అంటే అబ్బురపడతాం .ఈ దారు విగ్రహాలు ప్రతి 12ఏళ్లకోకసారి లేక 19ఏళ్లకొకసారి పవిత్ర వృక్షపు కా౦డాలతో పునర్నిర్మింప బడుతాయి అంటే మన ఆశ్చర్యానికి అంతు ఉండదు .ఈఆలయంలో అంటు,సొంటు ఉండవని సర్వం జగన్నాథం అనీ పేరోచ్చింది అంటే మరీ’’ ఇదై’’పోతాంకదా.అయ్యవారి ప్రసాదాన్ని మహా లక్ష్మీ దేవి పర్యవేక్షణలో తయారు చేయబడుతుందనీ  ,ఆలయం లో 11మీటర్ల పొడవు ,16అంచుల ఏక శిలా స్థంభం అయిన ‘’అరుణ స్తంభం ‘’ను కోణార్క సూర్య దేవాలయం నుంచి 18వ శతాబ్దిలో తీసుకొని వచ్చి ప్రతిష్టించారని ,హిందువులు కానివారికి ఆలయ ప్రవేశం లేదనీ తెలిస్తే మనకు నోట మాట రాదు .అంతేనా 45అడుగుల ఎత్తైన రథం లో ఆ షాఢ శుద్ధ తదియ నాడు  ముగ్గురు మూర్తుల రధయాత్ర వేలాది ప్రజలు రథాన్ని లాగుతూ నిర్వహించటం చూసి కోట్లాది జనం పులకించి పోతారు కదా. ప్రక్కనే ఉన్న అరేబియా సముద్ర తీరం లో కాలికి బేడీలతో ఉన్న ‘’బేడీ హనుమాన్ ‘’విగ్రహం ఉంది అంటే ఆశ్చర్యాతి ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది  .ఇన్నిఆశ్చర్యాలకు అబ్బురాలకు నెలవు పూరీ జగన్నాథాలయం .ఇక్కడే భక్తమహాకవి జయదేవుడు ‘’గీత గోవింద కావ్యం ‘’రాసి తాను చరితార్ధుడయి, మనల్ని ధన్యులను చేశాడు అని తెలిసి పట్టరాని ఆనందం పొందుతాం .

   సశేషం

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

వింత ఆలయాలు  విచిత్ర విశేషాలు  

వింత ఆలయాలు  విచిత్ర విశేషాలు  

1-లక్ష్మణ రేఖ ను చూపేఆలయం –నాచ్న దేవాలయం

మధ్యప్రదేశ్ పన్నా జిల్లాలో గుప్తులకాలం నాటి నాచ్నకుఠార దేవాలయ సముదాయం లో రామాయణ గాథలున్న రాతి నిర్మాణ దేవాలయం లో రావణుడు సీతాపహరణం కోసం మాయా యోగి రూపం లో రావటం ,సీతాదేవి లక్ష్మణుడు గీసిన రక్షణ రేఖ అయిన లక్ష్మణ రేఖను దాటి వచ్చి అతడికి భిక్ష వేయటం శిల్పీకరించి ఉంది .నాచ్నా కు 15కిలోమీటర్ల పరిధిలోపిపారియా ,కొహ్ భూమార మొదలైన చోట్ల  అనేక చిన్న చిన్న ఆర్కిటెక్చర్ సైట్స్ దర్శనమిస్తాయి .ఈ ప్రదేశాలలో ఇటుకనిర్మాణ దేవాలయాలన్నీ శిధిలం కాగా ,రాతి నిర్మాణ గుడులు కాలానికి తట్టుకొని నిలబడ్డాయి .శిధిల శిల్పాలలో వరాహావతారం కూడాఉంది .

2-సజీవంగా ఉన్న భిటర్గాంవ్ ఇటుక దేవాలయం –

 ఉత్తర ప్రదేశ్ కాన్పూర్ జిల్లాలో 5వ శతాబ్ది గుప్తులకాలం నాటి ఇటుక దేవాలయం ఇప్పటికీ ఆకర్షణీయమే .శిదిలభాగాలను ఎప్పటికప్పుడు పునర్నిర్మిస్తూ ఈ ఆలయాన్ని కాపాడుతున్నారు .ఈ ఆలయం భారత్ లోని అత్యంత పెద్ద ఇటుక నిర్మాణ దేవాలయంగా రికార్డ్ సాధించింది .గర్భ గృహం పై పిరమిడ్ ఆకారపు శిఖరం ఉండటం ప్రత్యేకత .శివ ,విష్ణు మూర్తులున్నారు .అలేక్జాండర్ కన్నింగ్ హాం దీన్ని మొదటి సారిగా చూశాడు .

3-బెహ్తా బుజుర్గ్ జగన్నాథ వాన  దేవాలయం –

 భిటర్ గాంవ్ దేవాలయం కు  5కిలో మీటర్లలో  జగన్నాథ దేవాలయం బెహ్తా బుజుర్గ్ లో ఉంది  .ఇది ఎత్తైన బౌద్ధ స్తూపంగా కనిపించి ఆశ్చర్య పరుస్తుంది .దగ్గరకెళ్ళి చూస్తె హిందూ నగర  వర్తులాకార శిల్ప నిర్మాణం కల దేవాలయం అని తెలుస్తుంది .శివ విష్ణు శిల్పాలు ముచ్చట గొల్పుతాయి .విష్ణువు శేష శయనుడుగా కన్పిస్తాడు .ఇవి నల్లరాతి విగ్రహాలు .’’వాన దేవాలయం ‘’గా దీన్ని భావిస్తారు. ఈ ఆలయపు  సీలింగ్ నుంచి నీటి బొట్లు పడటం చూసి  త్వరలో వర్షం రాబోతుంది అని స్థానికులు గ్రహిస్తారు కనుక దీనికి   వాన దేవాలయం –రెయిన్ టెంపుల్ అని పేరొచ్చింది .

4-రాజు దేవుడిగా పూజింపబడే దేవాలయం –పో క్లాంగ్ యాగ్రై

పో క్లాంగ్ యాగ్రై 1151-1205 వరకు పాండురంగ లోని చంపా ప్రాంతాన్ని పాలించిన రాజు .ఆపేరు ఆయన పేరుకాదు బిరుదునామం .స్థానిక తెగలలో నుంచి జతోయ్ పేరుతొ వచ్చాడు .ఆ బిరుదుకు చంపా  భాషలో అర్ధం ‘’డ్రాగన్ రాజు ‘’.లేక డ్రాగన్ల రాజు లేక జటాయ్ ప్రజల రాజు .పో అంటే రాజు .క్లాంగ్ అంటే డ్రాగన్ .యాగ్రై అంటే డ్రాగన్ ప్రజలు అని అర్ధం .ఇతడిపాలనాకాలం లో అనేక ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్ట్ లు కట్టాడు .బహుశా ఇతడే నాలుగవ చంపా వంశ జయఇంద్ర వర్మ రాజు కావచ్చు .చంపారాజు మూడవ జయ సింహ వర్మ ఈదేవాలయాన్ని నిర్మించాడు .పో క్లాంగ్ యాగ్రై పశువులకాపరి .క్రమంగా రాజయ్యాడు .చక్కగా ప్రజారంజకంగా ప్రజలను పాలించాడు . కంబోడియా రాజు ఖ్మేర్ దండెత్తి వచ్చినప్పుడు యుద్ధం లేకుండా శాంతిచేసుకోవాలనుకొని అతడితో ఎత్తైన గోపుర నిర్మాణం పోటీ లో ఎవరు గెలిస్తే వాళ్ళదే రాజ్యం అని పందెం కాసి .తానె అతి ఎత్తైన గోపురనిర్మాణ విజేత గా నిలిచి రాజ్యాన్ని శత్రువులపాలుకాకుండా కాపాడుకొన్నాడు .చనిపోయే దాకా రాజ్యపాలన చేశాడు .ఆతని ధైర్య సాహసాలకు తెలివి తేటలకు ప్రజలు జేజేలు పలికి అతడే తమకు దేవుడు గా భావించారు.అందుకే ఆయన విగ్రహం స్థాపించి దేవాలయం కట్టి నిత్యం పూజించటం మొదలుపెట్టారు .అతడు నిర్మించిన శిఖరం ఇప్పటికీ అతడిపేరుమీదుగానే పిలువబడుతోంది .

5-గుడిసె ఆకారపు లక్షణ పేరుతొ దుర్గాలయం –భార్మౌర్

హిమాచల ప్రదేశ్ భార్మౌర్ లో గుప్తులకాలాన౦తర 7-12శతాబ్దాల మధ్య కాలం లోకట్టిన  దుర్గాలయం ఉంది దీనికే లక్షణ దేవి ఆలయం అని పేరు .ఆలయం గుడిసె ఆకారం గా ఉండటం ఇక్కడి ప్రత్యేకత .చెక్క సింహద్వారం ఉంది .అమ్మవారు గర్భగుడిలో లోహమూర్తిగా దర్శనమిస్తుంది .సిమ్లాకు 400కిలో మీటర్ల దూరం లో ఉన్న ఆలయం ఇది .నిరాధార ప్లాన్ తో ప్రారంభించి సంధార ప్లాన్ తో పూర్తి చేయబడింది .మహిషాసుర మర్దని గా దుర్గామాత అనే లక్షణా దేవి దర్శనమిస్తుంది .

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

సంత్ కబీర్ సప్త శతి

సంత్ కబీర్ సప్త శతి

మాన్య మిత్రులు శ్రీ పంగులూరి హనుమంతరావు –మాజీ కులపతి ,శ్రీ యల్లా ప్రగడ ప్రభాకరరావు  -మాజీ అధ్యాపకులు జంటగా ఇప్పటికి చాణక్య నీతులు తిరువళ్ళువార్ దివ్యాకృతి -తిరుక్కురళ్ మొదలైన వాటిని చక్కని అనువాదం చేసి కౌండిన్య పబ్లికేషన్స్ ద్వారా ప్రచురించారు .వారు ఎవరికీ వారే విడిగాకూడా రచనలు చేసి ముద్రించారు .ఈ జంటతో దాదాపు పదేళ్ళ పరిచయం నాది .వారి పుస్తకాలు నాకు ,మన సరసభారతి పుస్తకాలు వారికీ బట్వాడా అవుతూనే ఉన్నాయి .ఇప్పుడు ఈ పుస్తకం ‘’సంత్ కబీర్ సప్త శతి’’ ఈ ఏడాదే ఈమధ్యే ప్రచురితమై నాకు పంపగా  ఈనెల 6న అందింది .ఇవాళే చదివి మీకు పరిచయం చేస్తున్నాను .కబీర్ కవితలు 700హిందీలో,ప్రతి కవితకు తెలుగు పద్యం లో అనువాదం ,తాత్పర్యాలు రాసి ఒకరకంగా కబీర్ కవితా సర్వస్వంగా తీర్చి దిద్దారు. . కబీరు ఆదర్శమానవుడు,మానవతా వాది,సమాజ ప్రేమ ఉన్నవాడు .భూతకోటి సమస్తం ఆయనకు ప్రాణమే .ఆనాటి ధార్మిక సాహిత్య సాంస్కృతిక రంగాలను ప్రభావితం చేశాడు .మహోన్నత వ్యక్తిత్వంతో జ్ఞానులలో మహాజ్ఞాని ,మహా సాధకుడు కూడా .ఆయనకాలం 1397-99మధ్య .120ఏళ్ళు జీవించిన జ్ఞాన వయో వృద్ధు.1518-19మధ్య కీర్తి శేషుడయ్యాడు. కాశీలో మహమ్మదీయ చేనేత కారులైన నీరూ, నీమూ దంపతుల ఇంట పెరిగాడు .ఉత్తర భారతం అంతా తిరిగి తన జ్ఞాన జ్యోతితో ప్రజలను చైతన్య పరచి మగహర్ గ్రామం లో మరణించాడు .ఆయన దృష్టిలో దేవుడే గురువు .కబీరు రచనలు సాఖీలు ,రామైనీలు ,పదాలు అని మూడు రకాలు .సాఖీలు దోహా ఛందస్సులో రాస్తే ,మిగిలినవి కీర్తనల రూపం లో ఉంటాయి .సాధారణంగా కబీర్ దోహాలు అనే పేరుతోనే ఎక్కువ ప్రచారమయ్యాయి .ఆంద్ర దేశం లో భద్రాచల రామదాసు గారికి కబీరు గురువు అని మనకు తెలుసు ..ఇద్దరూ శ్రీరామ భక్తులే .కబీర్ గురువు రామానందుడు అంటారు …కబీర్ దాస్ గా అంటే మహాజ్ఞాని గా సుప్రసిద్ధుడు .మొదటి భార్య చనిపోతే రెండవ భార్యను చేసుకొంటే ఆమె పరమ గయ్యాళి కావటం వలన ,అసలే దుర్భర దారిద్ర్యంతో కునారిల్లుతున్న కబీర్ పరిస్థితి పెనం మీదనుంచి పొయ్యిలో పడినట్లయింది .పెద్దగా విద్య లేకపోయినా ,ఆయన ముఖతహా వెలువడిన జ్ఞానబోధను శిష్యులు ‘’కబీర్ బీజక్ ‘’గా గ్రంథస్థ౦  చేశారు .కబీర్ చనిపోతే అసలే హిందూ ముస్లిం తాదాలతో అట్టుడికి పోతున్న ఆకాలం లో ఆయన శవం కోసం ఈ వర్గాలు మాదంటే మాది అని పోట్లాడుకోగా ,ఆయన భౌతిక కాయం మాయమై ,దాని బదులు అక్కడ పుష్పాలు వెలిశాయని కథనం .ఆయన మహా మహిమాన్యత్వానికిది గొప్ప ఉదాహరణ .  ‘’రాం రహీం ఏక్ హై’’అనేది ఆయన సిద్ధాంతం .పువ్వులోని వాసనలా దేవుడున్నాడు .కస్తూరి మృగం తనదగ్గరున్న కస్తూరిని గ్రహించలేక బయట గడ్డి పై వెతుకు తుంది .అలాకాకుండా భగవంతుని నీలోనే వెతుక్కో అనేది అయన సందేశం .

   ఈ సర్వస్వం లో 7కా౦డలున్నాయి .మొదటికాండలో గురువు ,సాక్షాత్కారం ,విశ్వ రూపం ,వైరాగ్యం ,తత్వ సారం ,మధ్యేమార్గం ,విచారణ ,సంజీవని ,సరాబు ,ఉద్భవం అనే 10విభాగాలున్నాయి .రెండవ కాండ లో భక్తిరసం ,సనాతనం ,గమ్యస్థానం ,పాతివ్రత్యం ,మాయ ,మనసు ,సూక్ష్మ మార్గం ,మేలు కొలుపు ,సర్వ సమర్ధుడు అనే 9విభాగాలున్నాయి .మూడవ భాగం లో మిధ్యాజ్ఞానులు,సహజ స్వభావం ,పైపై మెరుగులు ,సాదుగరిమ ,గుణహీనులు ,విమర్శకులు ,సత్య నిష్ఠ ,పరుష భాషణ విభాగాలు ,నాలుగవ కాండ లో శబ్ద సౌందర్యం ,చెప్పేది చేసేది ఉపదేశం ,నమ్మకం ,అన్వేషణ ,శాశ్వతత్వం ,అయిదవ కాండ లో స్మరణం ,విరహం ,ఆరవ కాండలో కాలం ,సాంగత్యం ,దాంపత్యం ,జీవన్ముక్తులు ,ఏడవకాండ లో శౌర్యం వైరభావం ,కస్తూరి మృగం ,చిత్త కాపట్యం ,కాముకత్వం ,భ్రమ వినాశనం ,అనే 7విభాగాలు చివరగా తుది విన్నపం ఉన్నాయి .చాలా లోతైన విశ్లేషణతో ,అర్ధ వంతంగా చేసిన విభాగాలనిపిస్తాయి .కబీర్ జీవితానికి సంబంధించిన అనేక చిత్రాలు కూడా పొందుపరచారు .

 మొదటి దైన సద్గురు విభాగం లో గురువును మించిన బంధువు లేడు.జ్ఞానదాతకంటే గొప్ప దాత లోకం లో ఉండడు,దైవాన్ని మించిన మిత్రుడు ,భక్త సంఘం కంటే గొప్ప సంఘం ఉండవు .భక్తి విభాగం లో  లో ‘’భక్తిరసమును గ్రోలిన సక్తునకిక –అలుపురాదు సొలుపురాదు అంత సుఖమే –కొలిమి కాలిన కుండకు కొదువ ఏమి ?మరల సారె నెక్కుటనిన మాట లేదు ‘’.దాంపత్య భావన గురించి –‘’తడిపొడి మనసును పిసికి తట్టి కొట్టి –మెత్తిమెత్తినీ వొనరింపు మృదులముగను –సుఖము సొంత మందుకొనును సుందరుడపుడు –పరమ జోతియే శీర్షాన పరిఢవిల్లు ‘’.భావం -పొడి పిండిని పిసికి పిసికి తట్టుతూ మెత్తని ముద్దగా చేసి నట్లు ,సాధకుడు తనమనసును అలాగే మృదులం చేసుకోవాలి .బాహ్య ప్రభావాన్ని లోనికి రాకుండా చూసుకోవాలి అప్పుడే ఆత్మ సుందరిగొప్ప సుఖం అనుభవిస్తుంది .పరం జ్యోతి బ్రహ్మ రంధ్రం లో ప్రజ్వరిల్లుతుంది –

దీనికి కబీర్ దోహా –‘’ఇస్ మాన్ కో మైదా కరోనాన్హా కరికరి పీస్ – తబ్ సుఖ్  పావో సుందరీ ,బ్రహ్మ ఝలక్కేశీర్ష్’’..

చివరగా కబీర్ చేసిన తుది విన్నపం –‘’సాయీ ఇతనా దీజియే జా మై కుటుం సమయ్-భైంభీ భూఖా న జావూం సాధు భీ మూఖా న జాయ్’’

‘’నేను ,నా వారు బ్రతుకును నిలుపగలిగి –నంతయే యిమ్ము ,వలదింక సుంత గూడ-మేమును గడప త్రొక్కిన స్వాములైన –కడుపు మార్చుకోరాదయ్య కన్న తండ్రి ‘’

భావం –నేను నా వాళ్ళు బతకటానికి చాలిన౦త మాత్రమెఇవ్వు. ఆపైన ఆవగింజంత కూడా ఇవ్వక్కర్లేదు  .మేముకానీ ఇక్కడికి వచ్చిన సాధువులు కానీ ఆకలితో అలమటి౦చకుండా కాపాడే కన్న తండ్రివి నువ్వే ప్రభూ .

  దోహాల భావాలకు తగిన దీటైన తెలుగు అనువాద పద్యాలున్నాయి ఒక వేళఅనువాదం లో కూడా క్లిష్టత ఉంటె భావం ద్వారా హాయిగా దోహాల అనుభవాన్ని పొంది కబీర్ మనసును అర్ధం చేసుకోవచ్చు .కబీర్ హృదయావిష్కరణమే ఈ సప్త శతి .అర్ధవంతమైన ముఖ చిత్రం ,స్కాలిత్యం లేని ముద్రణ  పుస్తకానికి మరింత వన్నె చిన్నెలు కల్పించాయి ..కబీర్ దోహాలను తెలుగు సాహిత్య నందనోద్యానం లో విరబూయించినందుకు జంటకవి మిత్రులు పంగులూరి ,ఎల్లా ప్రగడ వారికి అభినందనలు.

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -22-9-21-ఉయ్యూరు .

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

త్రికోటీశ్వర  చరిత్ర -5(చివరి భాగం )        

త్రికోటీశ్వర  చరిత్ర -5(చివరి భాగం )        

బొచ్చు కోటీశ్వరాలయం

కోటప్పకొండపై పది దేవాలయాలున్నాయి .అందులో బొచ్చు కొటీశ్వరాలయం మధ్య సోపానమార్గం మొదట్లో ఉంది .ఇక్కడ భక్తులు మొక్కులు తీర్చుకొని తల వెంట్రుకలు సమర్పిస్తారు కనుక ఆపేరొచ్చింది .అష్ట దిగ్బంధన౦, లో ఇది తూర్పు వైపున ఉన్నది. ఇక్కడ ఒక శిధిల శాసనం ఉంది .

  ఎల్లమంద సోపాన మార్గ మద్యం లో గుంటి మల్లయ్య లింగం ఉంది .ఈప్రాంతాన్ని హనుమంతుని లొద్ది అంటారు .శిధిల హనుమ విగ్రహం ఉంది .

 పూర్వాశ్రమం లో నరసరావు పేటకు చెందిన శ్రీ వాసుదేవానంద సరస్వతి స్వామి 18-2-1909న నూతన కోటీశ్వరాలయానికి నైరుతిన, తాము కాశీ నుంచి తెచ్చిన లింగాన్ని ప్రతిష్టించారు .ఆమధ్యాహ్నమే ప్రజలలో కలతలు వచ్చి దౌర్జన్యం దోపిడీ,దహనాలు  జరిగి,తర్వాత నేరవిచారణ జరిగి దోషులకు శిక్ష పడింది .

కొండ దిగువ ఆలయాలలో ప్రసన్న కోటీశ్వర ,నీల కంఠేశ్వరదేవాలయాలున్నాయి .బొచ్చు కోటీశ్వరగుడివెనుక తొండపి కి చెందిన రాయిడి సాంబయ్య వేయించిన శిలాశాసనం ఉంది .ఇవికాక బసవ మందిరాలు మఠాలు చాలా ఉన్నాయి అన్నదాన సత్రాలు,పురాతన శాసనాలు,యంత్ర స్థాపన శాసనాలు  కూడా  ఉన్నాయి .

    అష్ట దిగ్బంధన  యంత్రం

పై యంత్రాలేకాకుండా ఈస్థలం రక్షణార్ధం అష్టదిగ్బంధనం చేశారు తూర్పు బొచ్చుకోటయ్య ,ఆగ్నేయం లో పాపులమ్మ ,దక్షిణం లో వేములమ్మ,నైరుతిలో హనుమంతుడు ,వాయవ్యం లో ముమ్ముడి దేవత ,ఉత్తరం ఉబ్బు లింగస్వామి ,ఈశాన్యం లో పాప వినాశన స్వామి .యంత్రం బలంగా ఉండటానికి బంగారు యంత్రం వేయించారు .ఇందులో నిధి నిక్షేపాలున్నాయని దొంగలు 1934 సెప్టెంబర్ 18నిశిరాత్రి కొన్ని తంతులు జరిపి తవ్వుతుంటే ,కొండపైనుంచి ఒక వృద్ధ స్త్రీ  పెద్ద వెలుగుతో శక్తితో  వచ్చినట్లు కనిపించి మూర్చపోయి తర్వాత పారిపోయారు .వాళ్లకు దారి చూపించటానికి అఖందాన్ని చేత్తో పట్టుకొన్న చాకలి యువకుడికి జ్వరం వచ్చి చచ్చిపోయాడు .ఈ యంత్రం వేసిన ఏలేశ్వరపు అయ్యవారు ఆవంశం లో అయిదవ వారు .

ఆధారం –నరసరావు పేట వాస్తవ్య్యులు   శ్రీ మద్దులపల్లి గురుబ్రహ్మ శర్మగారు 1939లో వచనం లో  రచించిన ‘’శ్రీ త్రికోటీశ్వర చరిత్రము ‘’-కోటప్పకొండ .దీనిని నరసరావు పేట శార్వాణీ ముద్రాక్షర శాలలో కోటప్పకొండ దేవస్థానం వారు ప్రచురించారు .

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -20-9-21-ఉయ్యూరు   

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

త్రికోటీశ్వర  చరిత్ర -4 సాలంకయ్యచివరి కధ

త్రికోటీశ్వర  చరిత్ర -4

సాలంకయ్యచివరి కధ

రోజూ కూతురుకోసం వెదకటం వలనసాలంకయ్య తన సంగాతిజంగామముని చెప్పలేక పోయాడు .ఒక రోజు బ్రహ్మ శిఉకొంతున్నాను  శిఖరం ఎక్కి అక్కడ గుహలో ఆనంద వల్లి వెంట వచ్చిన యతీన్ద్రుడైన జ౦గమ  శివుడు కనిపించగా ఆయనే ‘’మీ ఇంట్లో నేను ఆతిధ్యం పొందాను .తర్వాత రుద్రా శిఖరానికి వచ్చి మీ అమ్మాయికి దర్శనమిచ్చి ఆమె వ్రతం పూర్తీ చేయించాను .నేను శివుడను ఆమె నాలో ఐక్యమైంది .నేను ఇక్కడే ఉండిపోవాలని అనుకొంటున్నాను కనుక నువ్వు ఈ గుహపై ఒక గుడికట్టి త్రికోటీశ్వర లింగం ప్రతిష్టించి,పూజిస్తూ శివరాత్రి నాడు ఓంకార నదిలో స్నానం చేసి ,నాకు అభిషేకం పూజాదులు చేసి ,ఉపవాసం జాగరణ చేసి ,ప్రభలు కట్టించి ,వీరంగాది వాద్యాలతో ఉత్సవాలు,దాన ధర్మాలు చేసి ,మర్నాడు అన్నదానం చేయి .శివైక్యం చెందుతావు ‘’అని చెప్పాడు .ముందుగా గొల్లభామ ను దర్శించి తర్వాత నా దర్శనం చేయాలి ఇదీ నియమం.గొల్లభామకు గుదికటి ఆమె విగ్రహం ప్రతిష్టించి నిత్య పూజ జరిపించు ‘’అని ఆనతిచ్చాడు .అలాగే చేస్తానని చెప్పి తనకు శివైక్య సంధాన స్థితి బోధించమని కోరగా అనుగ్రహించి అంతర్ధానమయ్యాడు .

  సాలంకయ్య శివానుగ్రంతో త్రికోతీశ్వరస్వామికి గొల్లభామకు గుడులు కట్టించి ప్రతిష్టించి ,వారి మహిమలు బోధిస్తూ శివరాత్రి ప్రభలు కట్టించి ఆనందం గా ఉత్సవాలు జరిపిస్తూ కొండకు వెలుగు తెచ్చాడు .పూజా కాలం లో ఆయనకు సిద్ధుల దర్శనమయ్యేది .ఇంట చేసి శివుడికి కల్యాణం లేకపోవటం ఏమిటని.కొతీశ్వరాలయానికి ఒక కోవెల కట్టించి అందులో పార్వతీ దేవి ప్రతిష్టించా లని అనుకోగానే అశరీర వాణి’’ఇది బ్రాహ్మ చారి దక్షిణా మూర్తి  క్షేత్రం .కల్యాణం పనికి రాదు ‘’అని చెప్పగా  సరే అని ,మళ్ళీ పార్వతి విగ్రహం చేక్కిస్తే ,అది అకస్మాత్తుగా మాయమైంది .విరక్తుడై దేహ త్యాగం చెంది శివైక్యం చెందాడు .సాల౦కుడు ప్రతిష్టించిన శాలంకాయ లింగమే ఇప్పుడు త్రికోతీశ్వరుగా పూజల౦దు కొంటోంది.ఆయన తమ్ములు ముగ్గురు బ్రహ్మ విష్ణు మహేశ్వర లింగాలుగా వెలిశారు .అందుకని ఈ క్షేత్ర పంచ బ్రహ్మ స్థానం అయింది .ఇక్కడికి త్రిమూర్తులు ,అష్ట దిక్పాలకులు సమస్త దేవతలు వచ్చి స్వామి దర్శనం చేసుకొని ,పూజించి దేవోత్సవం చేసి  వెడతారు .శ్రావణం లో రుద్రా శిఖర౦  ,కార్తీకం లో విష్ణు శిఖర౦ ,మాఘం లో బ్రహ్మ శిఖర౦ పై నిల్చి అర్చించి అన్నదానం చేస్తే మోక్షమే .

   కోటప్ప కొండ తిరునాళ్ళ ప్రభలు

మన దేశం లో ఈశ్వరార్చన లో ప్రభలు ,అమ్మవారి పూజలో కుంకుమ బండ్లు కట్టటం మొదటి నుంచీ ఉంది కారణం పెద్దగా ఎవరికీ తెలీదు . వెదురు కృష్ణుడికి ఇష్టం ,పూజనీయం కనుక దానికి వస్త్రాలతో లింగాకారం గా మార్చి సేవిస్తే మంచిది అని శివ పురాణం లో ఉంది .ఇది నిజమే అని ఆరాధ్యులు ఒప్పుకొన్నారు.తూర్పు దేశాలలో శివుడికి ప్రభ ను వాహనం గా చేసి ,దానిపై అనేక దేవతా విగ్రహాలనుపెట్టి ఊరేగించటం ఉందట .దక్షయజ్న వినాశనం లో శివుని వీరభద్రావతారం భయంకర ఆయుధాలతో ఘంటా నినాదంతో ఘోరమైన అరుపులతో వెలువడిన కారణంగా ,దానికి ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రభలు నిర్మించి రౌద్ర రసప్రధాన వాయిద్యాలహోరుతో ఖడ్గాలు బల్లాలు ఆయుధాలతో సేవిస్తారని కొందరు అంటారు ఇందులో దేనికీ ఆధారాలు లేవు ఊహమాత్రమే .ఏది ఏమైనా కోటప్ప కొండ తిరునాళ్ళకు ప్రభలు కట్టటం సాలంకయ్య తో ప్రారంభమైంది

 ఓంకార నది

 ఓంకార నది అనే ఓగేరునరసరావు పెట్ చేజెర్ల కపోతేశ్వరాలయం ప్రక్కనుంచి ప్రవహించి ,కోటీశ్వరుని కొండ దగ్గరగా ప్రవహించి సముద్రం లో కలుస్తుంది .

  కపోతేశ్వరాలయం

శిబి చక్రవర్తి పావురం డేగ ల ఆహారం గా తన శరీరం లో మాంసాన్ని ఖండించుకొని ,చివరకు శివైక్యం చెంది కపోతెశ్వరుడుగా వెలశాడు ఆయనను అర్చిన్చాతానికి సిద్ధ సాధ్య దేవా గంధరావాదులు మునులు వచ్చి ఓంకారం తో దిక్కులు ఆరు మొగెట్లు అభిషేకం చేస్తే ఆ నీరంతాలింగం కింద భూమిలో ఇంకి ఓంకార నదిగా ప్రవహించింది .ఈ లింగం ఎవరూ ప్రాతిష్టించినట్లుకాక స్వయమా పుట్టినట్లు ఉంటుంది దేహమ్మంతా గాయాలున్నట్లు గుంటలు గుంటలుగా లింగం ఉంటుంది .లింగం పైన రెండు బిలాలున్నాయి .ఒకదానిలో బిందెడు నీళ్ళు పోస్తే కాని నిండదు అంటే అంతలోతుగా ఉంటుంది .రెండవ రంధ్రం లో ఎన్ని నీళ్ళు పోసినా నిండనే నిండదు .చిన్న రంధ్రం లోని అభిషేకజాలం తెల్లారేసరికి చెడు వాసన వస్తుంది అందుకని శుభ్రం చేసి కడుగుతారు . ఒకసారి కొందరు బ్రాహ్మణులు ఈ వింత కనిపెట్టాలని నీళ్ళు పోయిస్తే ,బిలం నుంచి పొగ మంటలు రాగా ప్రయత్నం విరమించారట .

 శిబి చక్రవర్తి కపోతేశ్వర లింగంగా మారటం

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి

త్రికోటీశ్వర చరిత్ర -2

 దక్షయాగ విధ్వంసం జరిగాక ,అతని భార్య పతి భిక్షకోసం ప్రాధేయపడగా వీరభద్రుడు  గొర్రె ఎప్పుడూ తల వంచుకొనే ఉంటుంది కనుక దక్షుడు కూడా అలాగే ఇక తలవంచుకొనే ఉండాలని గొర్రె తల తెచ్చి పెట్టి బతికించాడు .సతీ దేవి పిలువని పేరంటంగా వెళ్లి ,తండ్రియాగం లో తనకు జరిగిన పరాభవానికి కాలి బొటనవ్రేలు నేలకు రాసి ఏర్పడిన అగ్నిలో ఆహుతైంది . అప్పటి నుంచి లోకం లో ‘’పిలువని పేరంటానికి  వెళ్ళరాదు’’అనే సామెత వచ్చింది .అంతేకాక ఆడవారు కాలి బొటన వ్రేలితోనేలరాయ రాదు అనేదీ అమల్లోకి వచ్చింది .శివుని క్రోధం తగ్గి శాంతమూర్తియై ,12ఏళ్లదక్షిణా మూర్తిగా అవతరించి ,సమస్త విద్యలు నేర్చి ,కైలాసం  లో సప్తమ ఆవరణ లో సమాధి స్థితి లో ఉండిపోయాడు .

  బ్రహ్మ విష్ణు సనకాది మహర్షులు ,నారదాది దేవ ఋషులు కలిసి కైలాసం లో ఉన్న దక్షిణా మూర్తిని దర్శించి తమకు బ్రహ్మోప దేశం చేయమని కోరారు .సరే అని వారందరితో కలిసి , ఈ త్రికూట పర్వతానికి వచ్చి ,రుద్రరూపి ఆయన దక్షిణామూర్తి మధ్య శిఖరం చేరి ,బిల్వవనం లో యోగ నిష్టలో ఉండి అందరికి మౌనంగానే బ్రహ్మోపదేశం చేశాడు ;ఇది బ్రహ్మచారి అయిన దక్షిణా మూర్తి క్షేత్రం అయింది కనుక స్వామికి కళ్యాణోత్సవ౦,ధ్వజస్తంభం ఇక్కడ ఉండవు .

     గురునాథ పొంగళ్ళు

  దక్షిణా మూర్తి దేవాదులకు గురువు అవటం వలన ‘’గురునాథ స్వామి అని పిలుస్తారు .గురు నాథుడికి పొంగళ్ళు నైవేద్యం పెట్టె ఆచారం ఉంది .కూర్మ పురాణం లో లోపాముద్రకు అగస్త్యుడు గురునాథ వ్రత కల్ప విధానం బోధించినట్లున్నది .ఆ వ్రత కథప్రకారం –సముద్ర మధనం లో లభించిన అమృతాన్ని దేవాసురులకు పంచటానికి విష్ణువు మోహినీ రూపంలో రాగా శివుడు మోహించి దారుకావనం లో దీర్ఘ సంగమం జరుపగా ,మోహినికి తీవ్రంగా చెమటలు పట్టి ,గండ స్థలం నుంచి కారిపోగా ‘’గండకి’’ నది ‘’ఏర్పడింది .దీనిలోనే సాలగ్రామాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి .మోహినికి సద్యోగర్భం వచ్చి మార్గశిరమాస పూర్ణిమనాడు ఆర్ద్రా నక్షత్రం లో మూడుకళ్ళు,నాలుగు భుజాలు ,త్రిశూలం ,ఖడ్గం లతో శివ కేశవుల సమాన రూపం తో 14 ఏళ్ల’’’శాస్తి ‘’ అనే కొడుకు పుట్టాడు .ఇతడినే గురునాథుడు ,శివుడు అనీ పిలువబడ్డాడు . ఆ బాలుడు తను చేయాల్సిన పనేమిటి అని తండ్రి శివుడిని అడిగితే ‘’ప్రమథ గణాలకు నాథుడవై ,కైలాసం లో ఉంటూ వారి కోర్కెలు తీర్చమన్నాడు .ఇతడు ఆజన్మ బ్రహ్మచారి .అప్పటి నుంచి లోకం లో గుర్నాథుడు శివుని రూపుగా పూజి౦ప బడుతున్నాడు .ఉద్యాపన, వ్రతకల్పమూ ఉన్నాయి .పొంగలి చేసే స్త్రీకి భర్త ముగ్గులుపెట్టి తోరణాలుకట్టి ,విఘ్నేశ్వరపూజ ,సంకల్పమూ చేసి ,అఖండ దీపారాధన చేసి గుర్నాథుని విగ్రహం , దానికి కుడివైపు త్రిశూలం ,ఎడమవైపు ఖడ్గం పెట్టిపూజ చేయాలి  .అగ్ని స్థాపన చేసి ,గిన్నెలో ఆవుపాలు పోసి కాచి బియ్యం బెల్లం వేసి పొంగలి వండాలి .నైవేద్యం పెట్టి అందరూ దాన్ని ప్రసాదంగా తీసుకోవాలి .

                          భైరవుడు

శివుడికి పుట్టింది భైరవుడు కదా ,పై కమామీషు ఏమిటి అని సందేహం వస్తుంది .కాశీ ఖండం లో భైరవ వృత్తాంతం ఉంది .ఒకసారి బ్రహ్మ అహంకారంతో తానే మూల పురుషుడను అని శివుడితో వాదానికి దిగితే ,శివుడు రౌద్ర దృష్టి నుంచి ఒక భైరవుడు  పుట్టి బ్రహ్మ అయిదవ తల నరికేశాడు .బ్రహ్మ హత్యా దోషం పోగొట్టుకోవటానికి ,అనేక క్షేత్రాలు దర్శించి చివరికి బదిరికాశ్రమం దగ్గర కపాల మోక్ష తీర్ధం లో స్నానం చేసి పాప ప్రక్షాళన చేసుకొన్నాడు ఆక్షేత్రమే బ్రహ్మకపాలం .               విష్ణుశిఖరం

రుద్ర శిఖరానికి ప్రక్కన అంటే పాప వినాశన శిఖరం అంటే గద్దలబోడు పై విష్ణువు ఉంటూ ,శివుడికి తపస్సు చేయగా ,ప్రత్యక్షమై ఇంద్రాది దేవతల సమక్షం లో తాము పూర్వం దక్షుని యాగానికి వెళ్లి పొందిన అవమానాలు పోగొట్టుకోవటానికి లింగ రూపం ధరించి ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉండమని శివుని ప్రార్ధించగా ,శివుడు ఒక రాతిమీద త్రిశూలాన్ని పొడవగా ,నీరు ఉద్భవించి ,శివలింగం ఏర్పడింది .ఆ జలం లో స్నానించి తనను పూజించమని దేవాదులకు శివుడు చెప్పగా ,వారు అలాగే చేసి తమ పాపాలను పోగొట్టుకోవటం వలన పాప వినాశేశ్వరుడు  అనే పేరుతొ ప్రసిద్ధి చెందాడు .కనుక ఇదే ముఖ్యమైంది .భక్తులు మొదట ఇక్కడ స్నానం చేసి ,తర్వాతే కోటీశ్వర స్వామి దర్శనం చేస్తారు .ఇక్కడ దేవ,గరుడ  గ౦ధర్వ సిద్ధ సాధ్యులు ఎల్లప్పుడూ ఉంటారని ప్రతీతి .కార్తీక మాఘలలో ఇక్కడ స్నానిస్తే సరాసరి మోక్షమే అని నమ్మిక.

            బ్రహ్మ శిఖరం

రుద్ర శిఖరానికి కింద నైరుతిలో ఉన్న శిఖరమే బ్రహ్మ శిఖరం .విష్ణు రుద్రశిఖరాలపై జ్యోతిర్లింగాలు ఉండి,ఇక్కడ లేకపోవటం తో బ్రహ్మ బాధపడి శివ తపస్సు చేయగా ,ప్రత్యక్షమవగా ,అక్కడ ఒక లింగరూపం లోవెలియమని ప్రార్ధించగా వెలిసి ‘’నూతన కోటీశ్వర లింగం’’గా ప్రసిద్ధి చెందాడు .ఇక్కడ బ్రహ్మాది దేవగణ౦  అందరూ ఉంటారు.శివుడు ఇక్క తాండవం చేస్తాడు .’’ఎల్ల’’ మునులు ‘’మంద ‘’అంటే గుంపుగా ఇక్కడ ఉండటం చేత’’ ఎల్లమంద’’కొండ అనిపేరోచ్చింది దీనికి ఉత్తరానున్న ఊరు ఎల్లమంద గ్రామం అయింది .ఇలా మూడు శిఖరాలమీద దేవతా పూజలు అందుకొంటున్న జ్యోతిర్లింగాలు ఉన్నా ,మనుషులకు కనిపించవుకనుక,అనేక రాతి  శివలింగాలు ఏర్పరచుకొని పూజించటం అలవాటైంది .ఇప్పటికీ ఇక్కడ మహనీయుడైన ఒక సిద్దుడున్నాడని అ౦దరికి నమ్మకం  .సుమారు యాభై ఏళ్ల క్రితం శ్రీ భారతుల నరసింహ శాస్త్రిగారు కొత్త కొటీశ్వరాలయం లో జపం లో ఉండగా ,ఒక సిద్ధుడు కనిపించినట్లు చెప్పారట .

  శరీరానికి త్రికూటస్థానం లో ఓంకారం ప్రసిద్ధమైనట్లే ,ఈ త్రికూటాద్రి కి దగ్గరలో ‘’ఓగేరు’’అంటే ఓంకార నది ప్రవహిస్తోంది .దీనిలో స్నానించి శ్రార్ధకర్మలు చేసి పితృదేవతలకు తృప్తి కలిగిస్తారు ,స్వర్గం ,మోక్షమూ లభిస్తాయి .ఈనది పుట్టుక ఈ క్షేత్రానికి కొద్ది రూరంలో ఉన్న ‘’చేరు౦ జర్ల ‘’అనే ‘’చేజెర్ల ‘’.ఇక్కడ శిబి చక్రవర్తి శివైక్యం అయ్యాడు .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15-9-21-ఉయ్యూరు

Posted in అవర్గీకృతం | వ్యాఖ్యానించండి