ఎవరీ దాల్భ్యుడు?

ఎవరీ దాల్భ్యుడు?

పౌరాణిక మహా భక్తశిఖామణులలో ముఖ్యులను నిత్యం స్మరించి తరించమని మనవారు ఒక శ్లోకం చెప్పారు .

శ్లో. ప్రహ్లాద నారద పరాశర పుండరీక 

వ్యాసాంబరీష శుక శౌనక భీష్మ దాల్భ్యాన్  

రుక్మాంగదార్జున వసిష్ఠ విభీషణాదీన్

పుణ్యా”నిమాం “పరమభాగావతాన్” స్మరామి

  ఈశ్లోకం బట్టీ పడతాం చదువుతాం చేతులెత్తి వారికి నమస్కరిస్తాం .నిన్న ఎందుకో పై శ్లోకం నాకు స్పురణకు వచ్చింది .చటుక్కున ఇందులో అందరు మహానుభావులూ, తెలిసినవారే  మరి దాల్భ్యుడు గురించిన చరిత్ర తెలియ లేదే అనే ప్రశ్న బయల్దేరింది .నాకే కాదు చాలామందికి తెలిసి ఉండక పోవచ్చు అని పించి ,ఆయనకోసం దుర్భిణీ వేసి వెదకటం ప్రారంభిస్తే ఎడారిలో ఒయాసీస్ లాగా కొద్ది సమాచారం లభించింది .దీనినే అందరికీ పంచుదాం అని పించి తెలియ జేస్తున్నాను .ఇంతకంటే అదనపు సమాచారం ఉంటే తెలియ జేసి సమగ్రం చేయండి .

  చాలాకాలం క్రితం నైమిశారణ్య మహర్షులు ఒక హోమం నిర్వ హించటానికి పూనుకొని ధృతరాష్ట్ర మహా రాజు దగ్గరకు వెళ్లి కొంత ధనం కోరారు .ఈ మహర్షులకు నాయకుడు దాల్భ్యుడుఅనే మహా తపస్సంపన్నుడైన మహర్షి .ఈయననే ‘’బక ‘’అంటారు .ఈయనే రాజును డబ్బు అడిగింది .రాజు డబ్బు ఇవ్వకపోవటమే కాదు ,ఆయన్ను అవమానించాడు కూడా .ఈ పరాభవాన్ని సహించలేక దాల్భ్యమహర్షి ప్రతీకారం చేయాలని భావించి హోమం తలపెట్టి చేసి అందులో హవిస్సుగా ధృత రాష్ట్ర సామ్రాజ్యాన్ని అగ్నికి సమర్పించాడు .ఈ యాగాన్ని ‘’పృధూదక’’లో ‘’అవికీర్ణ మహా తీర్ధం ‘’లో చేశాడు .దీనితో  ధృత రాష్ట్ర  సామ్రాజ్యం పతనం చెందటం ప్రారంభించింది .మంత్రి ,పురోహిత,కార్తాంతిక  ముఖ్యులను సంప్రదించి ఇలా జరగటానికి కారణం విచారించాడు .వారందరూ దీనికి కారణం దాల్భ్యుని హోమం అని ముక్తకంఠంగా చెప్పారు  .కంగారు పడ్డ మహారాజు అంతులేని ధనరాసులతో పరివార సమేతంగా దాల్భ్యుడు హోమం చేసిన ‘’అవకీర్ణ మహా తీర్థానికి ‘’వెళ్ళాడు.తాను  తెచ్చిన సంపద అంతా దాల్భ్యమహర్షి పాదాల చెంత ఉంచి, తప్పు మన్నించమని వేడుకొన్నాడు .ఉదార హృదయం తో రాజు తప్పు మన్నించి, దాల్భ్యుడు మళ్ళీ హోమం నిర్వహించి అందులో హవిస్సుగా పాలు ,తేనె, సమర్పించగా ,సామ్రాజ్యంలో చనిపోయినవారంతా పునరుజ్జీవితులయ్యారు అని వామన పురాణ0లోని  39 వ అధ్యాయం లో ఉంది .అంతటి శక్తి సంపన్నుడు దాల్భ్యమహర్షి .

  మహా భారతం లో సభాపర్వం 4వ అధ్యాయం ,11వ శ్లోకం లో యుధిస్టిరుని కొలువులో దాల్భ్యమహర్షి ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది .మరొక చోట సత్యవంతుని తండ్రి ద్యుమత్సేనుని  దాల్భ్యుడు సందర్శించి సత్యవంతుడు చిరాయువు కలిగి ఉంటాడని ఆశీర్వ దించినట్లు వనపర్వం 298అధ్యాయం 17వ శ్లోకం లో ఉన్నది.

  దల్భుని కుమారుడు దాల్భ్యుడు .దార్భ్య అనీ అంటారు .దండ్రి నుంచి వచ్చిన పేరు .పంచ వింశ బ్రాహ్మణం లో కేశి అనీ ,ఛాందోగ్య ఉపనిషత్,జైమినీయ ఉపనిషత్ బ్రాహ్మణంలో  చైకితాయన అనీ ,ఛాందోగ్య కథక సంహితలో ‘’వాక లేక బక ‘’గా పిలువబడినాడు .

  దాల్భ్య మహర్షి 160శ్లోకాల ‘’శ్రీ విష్ణు రపామార్జన స్తోత్రం ‘’రాశాడు.అపామార్జన అంటే శుద్ధి చేయటం ,పాపాలు తొలగించటం అని అర్ధం . .ఇందులో దాల్భ్య ,పులస్య సంవాదం ఉంటుంది –మొదటిశ్లోకం –

‘’భగవన్ప్రాణినః సర్వేవిషరోగాద్యుపద్రవైః –దుస్టగ్రహోప ఘాతశ్చసర్వకాల ముప ద్రుతాః’’

చివరి శ్లోకం –

‘’ధన్యో యశస్వీ శత్రుఘ్నః స్తవోయం ముని సత్తమ –పఠతాం,శృణుతాం చైవ దదాతి పరమాం గతిం’’

‘’ఇతి శ్రీ విష్ణు ధర్మోత్తరే ,విష్ణు రహస్యే ,పులస్త్య దాల్భ్య సంవాదే –శ్రీ విష్ణో రపామార్జన  స్తోత్రం సంపూర్ణం ‘

‘’ భక్త మాల’’ గ్రంథం లో విప్ర వరుడైన దాల్భ్యుడు దత్తాత్రేయ మహర్షి ఉపదేశం తో సీతారాముల భజన స్తోత్రం అత్యంత భక్తీ శ్రద్ధలతో ఆర్తిగా చేశాడు .ప్రీతి చెందిన శ్రీరామ ప్రభువు దర్శనం అనుగ్రహించాడు .శ్రీహరి ఆశీస్సులు పొంది దైహిక ,దైవిక ,భౌతిక తాపాలు తొలగించుకొని ,సర్వ కార్య సిద్ధుడు అయ్యాడు .బహుశా ఈ మహాభక్త దాల్భ్యుడే మన భక్త శిఖామణుల శ్లోకం లో స్థానం సంపాదించి ఉంటాడు.

  నేను 23-6-14న రాసిన ‘’బ్రాహ్మణాలలో రాజులు’’ వ్యాసం ప్రకారం –

‘’ వ్రతర్దనుడు అనే రాజు యజ్ఞ విధానాన్నిగురించి యాజకులతో చర్చించి నట్లు కౌశీతకీ బ్రాహ్మణం లో ఉంది .ప్రవాహ జైవాలి అనే పాంచాల రాజు శ్వేత కేతువు కు సమకాలికుడు .ప్రవాహ జైవాలి, శీలా కశా వత్యుడు ,చైకితాన దాల్భ్యుడు అనే ఇద్దరు క్షత్రియులతో వాదం చేసినట్లు ఛాందోగ్యం చెబుతోంది .దాల్భ్యుని సోదరులు ‘’బక దాల్భ్యుడు’’ జైమినీయ బ్రాహ్మణం ,చాన్దోగ్యాలలోను కేశి దాల్భ్యుడు కౌశీతకి బ్రాహ్మణం లోను  కనిపిస్తారు.ఈ ముగ్గురి తల్లి ఉచ్చైశ్ర వసుడు అనే  కౌరవ రాజు సోదరి .తండ్రి శతానీకుడు .వీరందరి ప్రసక్తి జైమినీయ బ్రాహ్మణం లో ఉన్నది .

ద్రుపద మహా రాజు కూడా యాగ చర్చ చేసినట్లు అతని బిరుదు ‘’యాజ్ఞ సేనుడు ‘’’ద్వారాను ,అతనికుమారు లైన ‘’సుత్వా యాజ్ఞ సేనుడు ‘’,శిఖండి యాజ్ఞ సేనుడు ‘’ద్వారా తెలుస్తోంది .ద్రౌపదికి యాజ్ఞ సేన అనే బిరుదున్న సంగతి తెలిసిందే .వీరంతా యాగ తత్వజ్ఞులే ,కేశి దాల్భ్యుని సమకాలికులే.’’

 

సమాధిలో గోచరించు దసవిధినామములకు భ్రమింపకుము
పూర్వం శ్రీకృష్ణుడు ద్వారలో పదహారువేలమంది భార్యలతో సుఖంగా జీవనం కొనసాగిస్తుండేవాడు. ఒకనాడు కృష్ణుని కొడుకైనా సాంబుడు విహారానికి వెళుతుండగా.. పరమసుందరుడైన అతనిని చూసి.. ఆ పదహారువేలమంది కృష్ణభార్యలు మదనతాపం పడతారు. కృష్ణుడు తన దివ్యదృష్టితో అది గ్రహించి.. ‘‘మీరందరూ మీ తరువాత చోరుల ద్వారా అపహరించబడతారు’’ అని శపిస్తాడు. వారు ‘‘మాదాల్భ్యుడు అనే ముని కర్తవ్యాన్ని ఉపదేశిస్తారు. ఆ ప్రకారం చేసి విముక్తి పొందుతారు’’ అని చెబుతారు.

ముసలితనం వచ్చి యాదవవంశం నశిస్తుంది. శ్రీకృష్ణుడు అవతారం చాలించగా.. అష్టమహిషులు అగ్ని ప్రవేశం చేశారు. అర్జునుడు పదహారువేలమందిని తీసుకుని హస్తినాపురానికి వెళుతుండగా.. చోరులు అతనికి ఓడించి ఆ స్త్రీలను అపహరిస్తారు. దాల్బ్యుడు, ఆ స్త్రీలు వున్న చోటుకి రాగా వారు అతనిని చూసి.. ‘‘స్వామీ! మేము శ్రీకృష్ణుని భార్యలమయి అంత బతుకు బతికినా.. మాకు ఈ చోరుల చేతిలో పరాభవం కలగడానికి కారణమేంటి’’ అని అడుగుతారు.

అప్పుడు ఆ ముని.. ‘‘కాంతలారా! పూర్వం మీరు వైశ్వానరుని పుత్రికలు. యవ్వనమదంతో వుండి, ఒకసారి జలక్రీడలు ఆడుతుండగా.. అటువైపు వచ్చిన ఒక నారదునిని ఆపి ‘‘మేము నారాయణునికి భార్యలము కావాలని కోరుకుంటున్నాము. దానిని ఉపాయం చెప్పు’’ అని అన్నారు. వినయవిధేయతలు లేని మీ అందరినీ చూసి, ఆ నారదుడు కోపంతో తన మనసులో ఇలా అనుకుంటాడు.. ‘‘చైత్రవైశాఖ మాసంలో శుద్ధ ద్వాదశీ దినంలో వ్రతం ఆచరించి, బంగారు పరికరంతో రెండు శయ్యలను విప్రులకు దానమిస్తే.. మీరు రాబోయే 28వ మహాయుగంలో శ్రీకృష్ణునికి భార్యలు అవుతారు. మీ మర్యాదలేని ప్రవర్తన వల్ల వేశ్యలవుతారు’’ అని పలికి వెళ్లిపోయాడు.

అలా ఆ విధంగా నారదుడు చెప్పిన విధంగా, రెండు శాపాలతో మీరు చోరుల చేతిలో పడి వేశ్యాత్వం పొందారు. ఇప్పుడైనా మీ ఇళ్లకు వచ్చే విటులని శ్రీహరి రూపంగా భావించి, వేశ్యాధర్మాన్ని పాలించి, తరించండి’’ అని దాల్భ్యుడు బోధించగా.. శ్రీకృష్ణుని భార్యలు వేరే గతిలేక వేశ్యలుగానే బ్రతికి, తమ దేహాలు చాలించి ముక్తి పొం

ఇంతటి అద్భుత విషయ చరిత్ర ఉన్న దాల్భ్య మహర్షిని మనం పట్టించు కోకపోవటం మన తప్పిదమేకాదా –

దాల్భ్య మహర్షి సూక్తి

సమాధిలో గోచరించు దసవిధినామములకు భ్రమింపకుము

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-5-20-ఉయ్యూరు  .

Posted in మహానుభావులు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

సుందర కాండ లో హనుమ బహుముఖీన వ్యక్తిత్వం-35

సుందర కాండ లో హనుమ బహుముఖీన వ్యక్తిత్వం-35

హనుమ మాటలకు సీత ‘’రాముడు నా వియోగానికి దుఖిస్తున్నాడని నువ్వు చెప్పిన మాటలు విషం కలిపిన అమృతం లాగా ఉంది .బాగా- ఐశ్వర్యం కలిగినా ,భరించరాని కష్టం వచ్చినా మనిషి స్వతంత్రుడు కాలేడు,దైవం వాడిని తాళ్ళతో కట్టినట్లు ఈడ్చుకు పోతుంది.దైవం నివారింప శక్యం కానిది .కనుకనే నేనూ రాముడూ ఆపదలలో చిక్కాం –

‘’ఐశ్వర్యే వా సువిస్తీర్ణే వ్యసనే వా సుదారుణే-రజ్జ్వేవ పురుషం బద్ధ్వా కృతాన్తః పరి కర్షతి ‘’

 ‘’విదిర్నూన  మసంహార్యః ప్రాణినాం  ప్లవగోత్తమ -సౌమిత్రిం మాం చ   రామంచ వ్యసనైః పశ్య మోహితాన్ ‘’ఇచ్చిన గడువు ఏడాది మాత్రమె ఎపుడు రాముడు వస్తాడో నన్ను ఎప్పుడు తీసుకు వెడతాడో .ఇప్పుడు పదో నెల గడుస్తోంది .ఈపాటికే నన్ను చంపేసేవాడు క్రూర రావణుడు .తమ్ముడు విభీషణుడు నన్ను విడిపించి రామునికి నన్ను సమర్పించమని హితవు చెప్పాడు .వాడు వినలేదు .వాడి వాలకం చూస్తె వాడు మృత్యువుకు ఎర అయ్యేట్లు కనిపిస్తోంది ‘

  విభీషణుడిపెద్దకూతురు’’ అనల ‘’ తల్లి పంపగా నాదగ్గరకు వచ్చి పై విషయం చెప్పింది

 ‘’జ్యేష్టా కన్యా నలా నామ  విభీషణ సుతా కపే-తయా మమేద మాఖ్యా త౦  మాత్రా ప్రహితయాస్వయం ‘’

నా అంతరాత్మ పరిశుద్ధమైనది .రాముడు తప్పక వస్తాడు అని చెబుతోంది .రాముడు లోకో  త్తరకార్య నిర్వాహ దక్షుడు దానికి తగ్గ పౌరుష ,బల ,క్షమ,శౌర్య ధైర్యయుక్తి గుణ విశేషాలు

 విశిష్టంగా ఉన్నవాడు –

‘’ఉత్సాహః పౌరుషం సత్వ మానృశంస్యం కృతజ్ఞతా –విక్రమశ్చప్రభావశ్చ సంతి వానర రాఘవే ‘జనస్థానం లో తమ్ముడు తోడు లేకుండానే రాముడొక్కడే 14వేల రాక్షసులను సంహరించాడు .అలాంటి మహా వీరునితో పగ పెట్టుకొని బట్టకట్ట కలిగే వాడు ఎవడు ఉంటాడు ?-‘’అంటూ చాలా ఎమోషనల్ గా ,ఎక్కువగా మాట్లాడుతున్న సీతను చూసి హనుమ మళ్ళీ అనునయించటం మొదలుపెట్టాడు –

‘’జనస్థానే వినాభ్రాత్రా శత్రుః కస్తస్య నో ద్విజేత్ –న స శక్యస్తు లయితుం వ్యసనైః పురుషర్షభః ‘’

‘’ఇతి సంజల్ప మానాంతాం రామార్ధే శోక కర్శితాం –అశ్రు సంపూర్ణ నయనా  మువాచ వచనం కపిః’’

‘’అమ్మా నేను వెళ్లి నీ విషయం చెప్పగానే వానర భల్లూక సైన్యాలతో రాముడు వెంటనే బ,యల్దేరి వస్తాడు .ఒక వేళ,రాడనీ కానీ  ,గడువు దాటాక వస్తాడేమో అనే అనుమానం నీకు ఉంటె ‘నువ్వు నా వీపు మీద కూర్చో .వెంటనే సముద్రం దాటి రాముడి దగ్గరకు చేరుస్తాని .నువ్వే కాదు సకల లంకా రాజ్యాన్నీ రావణుడితో సహా మోసుకు వెళ్ళే శక్తి సామర్ధ్యాలున్న వాడిని నమ్ము .హోమ ద్రవ్యాన్ని అగ్ని ఇంద్రునికి చేర వేసేట్లుగా నేను నిన్ను రాముడికి సమర్పిస్తాను .సందేహించక నా వీపు ఎక్కి మహా సముద్రం దాటి వేద్దాం .నా వెంటబడి వచ్చి నన్ను ఆపగల మొనగాడు ఇక్కడ లేడు .ఇక్కడికి యెంత సునాయాసంగా వచ్చానో అంతే తేలికగా నిన్ను తీసుకుపోగలను ‘’అని సందేహ నివృత్తి చేసి ,పరిష్కార మార్గం సూచి౦చ గానే సీతాదేవి పులకిత గాత్రియై ,’’వానరా ! నువ్వు నన్ను చాలా దూరం మోసుకు తీసుకు పోదామని భావిస్తున్నావు .ఇందులో నీ బుద్ధి సూక్ష్మత కంటే ‘’కపిత్వం ‘’ఎక్కువగా ఉన్నది .నీది చిన్న శరీరం ,దానితో ఇంతపెద్ద నన్ను ఎలా మోసుకు పోవాలను కొంటున్నావయ్యా పిచ్చి కపీ .’’అనగానే గురుడికి బల్బు వెలిగి ఇంతటి అవమానపు మాట ఇదివరకు ఎవరూ అనలేదని ,అదొక కొత్త పరాభవంగా భావించాడు .అప్పటిదాకా ‘’ప్లవగోత్తమ ‘’అని గౌరవించిన సీత అమాంతంగా’’ కపీ’’ అనటం  గుండెకు బల్లెం గుచ్చుకున్నంత బాధ కలిగించింది .ఆమెకు నమ్మకం కలిగించాలి .లేకపోతె మొదటికే మోస౦  కలిగింది  .వెంటనే తన శరీరాన్ని పెంచటం ప్రారంభించాడు .అది మేరు పర్వతం మందర పర్వతం అంతపెరిగి ప్రజ్వరిల్లే అగ్నిలాగా ప్రకాశిస్తూ వామనుడు త్రివిక్రముడైనట్లు కనిపించాడు .-ఒకసారి హనుమ విశ్వ రూపాన్ని దర్శిద్దాం మనం కూడా –

‘’మేరు మందార  బభౌ దీప్తానల ప్తభః –అగ్రతో వ్యవతస్ధే చ సీతాయా వానరోత్తమః ‘’

‘’హరిః పర్వతసంకాశ స్తామ్ర వక్త్రో  మహాబలః –వజ్ర దంష్ట్ర నఖో భీమో వైదేహీ మిద మబ్రవీత్

‘’చూశావా అమ్మా నా విశ్వ రూపం .వనాలు పర్వతాలు కోటలు ,ప్రాకారాలు ,పురద్వారాలతో ఉన్న ఈ లంకను ,రావణుడి తో సహా ఎత్తుకొని తీసుకుపోయే సామర్ధ్యం నాది .ఇక ఊగిసలాట అనుమానం వదిలి స్థిర బుద్ధితో నేను చెప్పినట్లు చేసి శీఘ్రంగా రామ దర్శనం చేసుకో ‘’అన్నాడు .

ఇంతింతై వటుడింతయై అని వామనుడు పెరిగినట్లు పెరిగిన మహా భక్త చింతామణి హనుమ విశ్వరూపిగా పెరగటం చూసి సీత సంభ్రమ ఆశ్చర్యాలతో ‘’మహా కపీ ! నీ ధైర్య శౌర్య పరాక్రమ వాయు వేగాల అగ్ని సదృశ అద్భుత తేజస్సు  తెలుసుకొన్నాను .కనుకనే సముద్రం దాటి రాగలిగావు .నన్ను మోసుకొని సముద్రం దాటే శక్తి నీకుంది అని నాకు అర్ధమైంది .కానీ అంతా మంచే జరుగుతుందని అనుకోరాదు కీడెంచి మేలు ఎంచమన్నారు .నీ వాయు వేగానికి తట్టుకొనే సామర్ధ్యం నాకు లేదు. తెలివి తప్పి జారి పడిపోవచ్చు.అప్పుడు సముద్ర తిమింగిలాలు మొసళ్ళు నన్ను తినేయచ్చు .రక్షించాల్సిన వ్యక్తీ మరొకడున్నప్పుడు నీకుఆపద రావచ్చు .రాక్షసులు చూస్తె రావణ ఆజ్ఞతో నిన్ను వెంటాడుతారు .నన్ను మోసుకొని పోతూ ఆకాశం లో ఆయుదాలులేకుండా వాళ్ళతో ఎలా పోరాడగలవు  ?నువ్వు వాళ్ళతో యుద్ధం చేస్తుంటే భయపడి నీ వీపునుంచి జారి నేలమీద  పడిపోతానేమో  అప్పుడు రాక్షసులు నన్ను తీసుకు పోవచ్చు .నీ బలపరాక్రమాలు నాకు తెలిసినా జయాప యాలు దైవా ధీనాలు కదా .కనుక ఎటు చూసినా నన్ను తీసుకు పోయే నీ ప్రయత్నం  వృధా అవుతుంది .నువ్వు సర్వ రాక్షస సంహారం చేయగల సమర్దుడవే అనుమానం లేదు .కాని నువ్వు రామ దూతవు  .రాముడు చేయాల్సిన సంహార కార్యం నువ్వు చేస్తే రాముని కీర్తి మసక బారు తుంది కదా .లేకపోతె నీ భయంతో నన్ను రాక్షసులు ఇంకో చోట దాచి పెట్టవచ్చు .నేనెక్కడ ఉన్నానో ఎవరికీ తెలియకపోవచ్చు .కనుక ఇలా చూసినా నీ ఆలోచన సత్ఫలితమివ్వదు.నాపతి దేవుడు నీతో లంకకు రావటమే సర్వ విధాలా ఉత్తమం ,నా బ్రతుకుపైనే రామసోదరుల  సుగ్రీవాదుల వంశ క్షేమం ఆధార పడి ఉంది .

  నాకు ప్రాణాపాయం కలిగితే రామ సోదరులకు నా ఆశ లేక కృశించి వానర భల్లూకాలతో సహా ప్రాణాలు విడుస్తారు .నీ మనసులో ఒక సందేహం ఉండి ఉండచ్చు .నువ్వు పరపురుడివి కదా నిన్ను తాకుతూ  నేను కూర్చోవాలికదా మరి అలాంటప్పుడు రావణుడు ఎత్తుకొచ్చినప్పుడు అతని స్పర్శ తగలలేదా అను కోవచ్చు నువ్వు .నాపతి శరీరం తప్ప వేరొక పురుషుని శరీరం నేను తాకను తాకలేదు కూడా .రావణుడు బలాత్కారంగా  నన్ను జనస్థాన౦  నుంచి  ఎత్తుకొచ్చినప్పుడు నేను ఆశక్తురాలను నా భర్త దగ్గర లేడు.దుఃఖ పరవశత్వంతో నాకు శరీర స్పృహ లేనేలేదు . నేనేమీ చేయలేని స్థితి .

‘’భర్తు ర్భక్తిం పురస్కృత్య రామా దన్యస్య వానర –న స్ప్రుశ్యామి శరీరం తు పుమ్సో వానర పుంగవ’’

‘’  యదహం గాత్ర సంస్పర్శ్య౦ రావణస్య  బలాద్గతా-అనీశా కిం కరిష్యామి వినాథా వివశా సతీ .రాముడే రావాలి ఆయనే లంకరాజునుచంపాలి .రామ సోదరులకు ఎదురు నిలిచే వారు లేరు .కనుక నాయనా హనూ! .రామ లక్ష్మణ సుగ్రీవ కపి భల్లూక సైన్యంతో నువ్వు కూడా కలిసి త్వరలో రండి .నా శోకాన్నితీర్చండి .’’అని విస్పష్టంగా సందేహ రహితం గా సీతాదేవి హనుమకు చెప్పింది .

‘’సమే హరి శ్రేష్టసలక్ష్మణ౦ పతిం –సయూధపం క్షిప్ర మిహోప పాదయ –చిరాయ రామం ప్రతి శోక కర్శితాం –కురుష్వ మాంవానర ముఖ్య హర్షితాం ‘’

  ఇది 66 శ్లోకాల 37వ సర్గ

  ఇందులో హనుమ బలపరాక్రమ విశ్వ రూప ప్రదర్శనకు ముందు సీత తడిని అనేక సార్లు ‘’కపి ‘’అనే పిలిచింది .చిన్న కోతితనను మోసుకు పోవటం ఏమిటి  అని ఎద్దేవాచేయటమే కాదు అతని చపలత్వ కోతి ఆలోచనలనూ నిర్మొహమాటంగా చెప్పింది .హనుమ విశ్వరూపం చూశాక పూర్తి నమ్మకం కలిగి అతడిని వానర శ్రేస్టా,మహా కపీ ,కపి సత్తమ ,హరి శ్రేష్టఅని అత్యంత గౌరవంగా సంబోధించింది .హరి ఎలా విశ్వ రూపం ప్రదర్శించాడో ఈ హరి అంటే కపి వానరుడు కూడా విశ్వరూపం చూపించాడు .భగవంతుడికి భక్తుడికి భేదం లేదనీ తెలియ జేశాడు .వాల్మీకి మహర్షికూడా కపికి సాఫ్ట్ కార్నర్ గా సంబోధనలు మార్చాడు .

  తాను  వివశనై ఉన్నానుకనుక రావణుడు ఎలా తెచ్చాడో తనను అని చెప్పిహనుమ  సందేహం తీర్చి౦ది .’’ఎగిరిపోతే ఎంత బాగుంటుందో’’అను కొంటె సీత జీవితం కొల్లేరే .అక్కడే సంయమనం బుద్ధి లోకజ్ఞత ప్రదర్శించింది .వీపు మీద మోసుకు పొతే వచ్చే ప్రమాదాలన్నీ నీళ్ళలో పడితే జలచరాలకు ఆహారం అవటం భూమిమీదపడితే మళ్ళీ రాక్షుల పాలుకావటం ఈసారి మరింత కనపడరాని చోటు లో దాస్తే కనుక్కోవటం ఎవరికీ తెలియదనే వాస్తవం చెప్పింది .అయినా నువ్వెవడివి’’ కోన్ కిస్కా’’?మా ఆయనే రావాలి ఆయనే నన్ను రక్షించి రావణ సంహారం చేయాలి .ఆయనకు దక్కాల్సిన కీర్తి వేరొకరికి దక్కరాదు అనే మనో  నిశ్చయం  వస్తాడనే పూర్తినమ్మకం తెలిపింది .అంతటి పరాక్రమ వంతుడు హనుమ సాయంగా ఉంటె రామకార్యం సఫలమే కాని విఫలం కాదు అని భావించింది .ఆమె దుఖం త్వరలో తీర్చటానికి హనుమ చెప్పిన సూక్ష్మలో మోక్షం సూచన బానే ఉన్నా దానిలో ఉన్న ఇబ్బందులు ఆలోచించలేని ఆవేశ పరత్వం  కపిత్వం మరోమారు   మనకు కనిపిస్తుంది .ఆవేశం కన్నా ఆలోచన మిన్న అనే సత్యం సీత వాక్కులలో  ప్రతిధ్వనిస్తోంది .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-5-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం 101-వియత్నాం దేశ సాహిత్యం

ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం

101-వియత్నాం దేశ సాహిత్యం

వియత్నాం ఆగ్నేయ ఆసియాలో సౌత్ చైనా సముద్రం దగ్గర ఉన్న దేశం బౌద్ధ కట్టడాలకు బీచ్ లకు ఆకర్షణ .రాజధాని –హోచిన్ .ఆ దేశ మడమ తిప్పని మహా నాయకుడు హొచిమిన్ స్మారక మార్బుల్ మ్యూజియం  హోచి మిన్ సిటి లో ఉన్నది .కరెన్సీ –వియత్నమీస్ డాంగ్.జనాభా 9 .60కోట్లు .భాష –వియత్నమీస్ .మతం సెక్యులర్ అయినా బౌద్ధం టావొయిజం,కన్ఫ్యూషనిజం అనుయాయులున్నారు .ఎలెక్ట్రానిక్స్ మెషిన్రి ,ఫుట్ వేర్ ,వుదేన్ ,సీఫుడ్స్ ఆదాయ వనరులు .ఒకప్పుడు అతి బీద దేశం .ఇప్పుడు అభివృద్ధిచెందిమధ్య తరగతి రాబడి దేశమైంది .

  వియత్నమీస్ సాహిత్యం 11వ శాతాబ్దివరకు చైనా పెత్తనం లో ఉన్నది .అసలుసిసలైన వియత్నమీస్ సాహిత్యం మాత్రం 18వ శతాబ్దిలో వచ్చింది .17వ శతాబ్దిలో ‘’కోక నూగు ‘’స్క్రిప్ట్ ఉన్నా ,అది మిషనరీ గ్రూపులను దాటి రాలేదు .18వ శతాబ్దిలో వియత్నాం ప్రముఖ రచయితలూ ‘’చు నాం’’అనే అధికార భాషా స్క్రిప్ట్ లో రాశారు .20వ శతాబ్ది మధ్యలో కోక నూగు లో రాశారు .మధ్యయుగం లో చైనీస్ భాషా రచనలే .తమపూర్వీకులు –లాక్ లాంగ్ కువాన్ ,ఆకో ల కధలు ,సాంస్కృతిక వీరులు-సొన్ టిన్ అంటే మౌంటేన్ స్పిరిట్ ,తుయే టిన్ అంటే వాటర్ స్పిరిట్ మొదలైన జలవాయు పర్వత దేవతాగాథలు రాయ బడినాయి

 చైనానుంచి విడిపోయి స్వతంత్రం పొందాక వియత్నాం కవులు స్వేచ్చగా కవిత్వం రాశారు .ఒక సారి ఆదేశ సాహిత్య సోపానం చూద్దాం –

దీన్ దుయు చేయు -1010,నాన్ పోక సం హా -1077,ది విరాట్ సుకి -1272,డు చు టి టువాంగ్-1284,వాన్ డాల్ దొల్ నూగు -1773,ఫు బిన్ టాప్ లక్-1776,వియత్నాం వాంగ్ కోక్-1905

ఆధునిక సాహిత్యం -ట్రాన్ట్రాంగ్ కిం –స్కాలర్ పోలితిశియాన్ .వియత్నాం సామ్రాజ్యంలో కొద్దికాలం ప్రాదానమంత్రి .వు త్రాంగ్ ఫంగ్ –భాశాకోవిడుడు ఇతని రచనలు విద్యాలయాలో పాత్యపుస్తాకాలుగా ఉన్నాయి .సెటైర్ బాగా రాశాడు .బాల్జాక్ తో పోలుస్తారు .మూడు పుస్తకాలు అనువాదం చేశాడు .

వియత్నాం అంటే హో ఛిమిన్ జ్ఞాపకం వస్తాడు .అత్నిచరిత్ర సంక్షిప్తంగా

హొ చి మిన్ (Ho Chi Minh) (జననం: మే 19, 1890-మరణం: సెప్టెంబరు 3, 1969వియత్నాం సామ్యవాద నాయకుడు, ఫ్రెంచ్ వారి వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన వియత్నాం పోరాటంలో ముఖ్య సూత్రధారి. ఇతని అసలు పేరు గుయెన్ టాట్ థన్.

హొ చి మిన్ 1890 మే 19న మధ్య వియత్నాం లోని కింలీన్ అనే గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆ కాలంలో ఫ్రెంచి వారి వలస పాలనలో ఉన్న ఇండోచైనా ప్రాంతంలో వియత్నాం ఒక భాగంగా ఉండేది. సెకండరీ స్కూల్ విద్య పూర్తయిన తరువాత 1911లో ఒక ఫ్రెంచి స్టీమర్లో వంట పని సహాయకునిగా చేరి ఆ తరువాత లండన్పారిస్‌ లలో పనిచేశాడు.

మొదటి ప్రపంచయుద్దం ముగిసిన తరువాత ఫ్రెంచి కమ్యూనిష్టు పార్టీ స్థాపనలో పాలు పంచుకున్నాడు. ఆ తదుపరి శిక్షణ కొరకు మాస్కో వెళ్ళాడు. ఆ తరువాత 1924లో చైనా వెళ్ళి అక్కడ తన దేశ ప్రవాసులతో విప్లవోద్యమాన్ని నిర్మించాడు. 1930లో ఇండో చైనా కమ్యూనిష్టు పార్టీను చైనాలో స్థాపించాడు. హాంకాంగ్లో కమ్యూనిష్టు ఇంటర్నేషనల్ ప్రతినిథిగా ఉన్న సమయంలో 1931 జూన్ నెలలో బ్రిటిష్ పోలీసులు హొను అరెష్టు చేసి 1933 వరకు జైలులో ఉంచారు. విడుదలైన తరువాత మరలా సోవియట్ యూనియన్ వెళ్ళి తనకు సోకిన క్షయ వ్యాధి నయమయేంతవరకూ అక్కడే ఉన్నాడు. 1938లో మరలా చైనా వెళ్ళాడు.

1941లో జపాన్ వియత్నాంను ఆక్రమించినపుడు ఇండో చైనా కమ్యూనిష్టు పార్టీతో తిరిగి సంబంధాలు ఏర్పరచుకుని వియెత్ మిన్ అనబడే గెరిల్లా సైన్యాన్ని నిర్మించి జపాన్ సైన్యంతో పోరాడాడు. 1945 ఆగస్టులో రెండవ ప్రపంచ యుద్దంలో జపాన్ లొంగిపోయిన తరువాత వియత్ మిన్ అధికారాన్ని హస్తగతం చేసుకుని హనోయ్ రాజధానిగా హొ చి మిన్ నాయకత్వంలో డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ వియత్నాంను ప్రకటించింది. ఈ యుద్ద సమయంలో పెట్టుకున్న మారుపేరే హొ చి మిన్. ప్రకాశవంతమైనవాడు (Enlightener or He who shines) అని దీని అర్థం.

ఫ్రెంచ్ వారికి వారి వలసలను వదలుకోవటం ఇష్టంలేక పోవటంతో 1946 చివరలో ఇరుసేనల మధ్యన యుద్ధం ప్రారంభమైనది. 8సం.లు వియెత్ మిన్ గెరిల్లాలు ఫ్రెంచ్ దళాలతో పోరాడి చివరకు వారిని దీన్ బీన్ ఫు యుద్ధంలో 1954లో ఓడించాయి. తరువాత జెనీవాలో జరిగిన చర్చలలో దేశం విభజింపబడి ఉత్తర ప్రాంతం మాత్రమే వియత్ మిన్ ఉద్యమకారులకు ఇవ్వడం జరిగింది. ఆ విధంగా ఏర్పడిన ఉత్తర వియత్నాంలో హొ చి మిన్ సామ్యవాద సమాజాన్ని నిర్మించటానికి పూనుకున్నాడు.

1960 వ దశకం ప్రారంభంలో సైగాన్ రాజధానిగా అమెరికా సహాయంతో దక్షిణ వియత్నాంను పరిపాలిస్తున్న కమ్యూనిష్టేతర ప్రభుత్వం మీద కమ్యూనిష్టు గెరిల్లాలు యుద్దాన్ని ప్రారభించారు. ఈ యుద్దమే చరిత్రలో వియత్నాం యుద్దంగా పిలువ బడింది. ఉభయ వియత్నాంలను ఏకీకృతం చేయ తలపేట్టిన హొ ప్రభుత్వం దక్షిణ వియత్నాంలో అచటి ప్రభుత్వ సైన్యాలమీద, అమెరికా సైన్యాలమీద పోరాడుతున్న గెరిల్లాలకు సహాయంగా సైన్యాన్ని పంపినది.

హొచిమిన్ ఆరోగ్యం క్షీణించి సెప్టెంబరు 3, 1969లో మరణించాడు. ఇతని మరణానంతరం ఇతని అనుచరులు దక్షిణ వియత్నాం లోని కమ్యూనిష్టు గెరిల్లాలకు సహాయాన్ని కొనసాగించారు. హొచిమిన్ చనిపోయిన తరువాత ఆరేళ్ళకు 1975లో దక్షిణ వియత్నాంలో కమ్యూనిష్టులు అధికారంలోకి రావడంతో ఉభయ వియత్నాంలు కలిపివేయబడి సైగాన్ పట్టణానికి హొచిమిన్ సిటీగా నామకరణం జరిగింది.

102-ఆఫ్ఘనిస్తాన్ సాహిత్యం

ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ఘనిస్తాన్ దక్షిణ మధ్య ఆసియాలో ఉంది .రాజధాని –కాబూల్ .జనాభా 3కోట్ల 75లక్షలు .కరెన్సీ –ఆఫ్ఘన్ ఆఫ్ఘని .ఉగ్రవాద నిలయం కనుక సేఫ్ కాదు .మద్య నిషేధం ఉన్నది .ఆఫ్ఘన్ పర్షియన్ భాష .వ్యవసాయమే ఆర్దికాధారం .మన పురాణాలలోని గాంధార దేశమే ఆఫ్ఘనిస్తాన్ .భారతంలో శకుని ,గాంధారి పుట్టినిల్లు. గాన్దారశిల్పం ప్రపంచ ప్రసిద్ధం

ఆఫ్ఘన్ సాహిత్యం  దారి,పాష్తోభాషలలో పూర్వ ముస్లిం శతాబ్దాలలో ఉన్నది .షానామ రాసిన ఫిరదౌసి అరెబిక్ భాషలో రాశాడు .లలాలుద్దిన్ మాహమ్మాద్ బల్కి అంటే’’ రూమి ‘’30-9-1207లో ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లోని బలిఖ్   లో పుట్టాడు.మతాలన్నీ సమానమే నని చెప్పాడు .ఆయన రచన ప్రపంచ భాషలన్నిటిలోకి తర్జుమాయింది

   ఐబన్ సినా  బహు ప్రక్రియల రచయిత.అల్ క్వానం ఫి అల్టిబ్ అనే అతని అద్భుత రచన 5భాగాల మెడికల్ ఎన్సైక్లో పీడియా .ఇతని మరో పుస్తకం-ది బుక్ ఆఫ్ హీలింగ్

అబ్దుల్ బారి జహాని –సమకాలీన పాస్తో భాషకవులలో అగ్రగణ్యుడు .1948లో కాందహార్ లో పుట్టాడు .ప్రైడ్ అనే కవిత –

 How sweet the tales of battlefields.
How easy the cries of praise and bravo.
How pleasing to talk of fearless men
and share legends of their heroic lives.
How soothing the old songs are to the ear
and the names of the lion hearts sung by maidens.
How proudly pretty girls, like bunches of flowers,
flock eagerly to the shrines of martyrs.
But has anyone asked the martyr about his wounds?
Has anyone talked to the hero about his suffering?
Has anyone looked in his eyes on the threshold of death and read their tale of thwarted hopes?
Has anyone seen the broken heart of the martyr’s mother?
Has anyone witnessed the ruined life of the young widow?
Has anyone stumbled on the rubble of a thousand dreams?
Has the poet who writes of chains and shackles
felt the chill of a dungeon at night?
Has he been thrown into a scorpion pit
to be stung to the bone again and again?
I can never forget what the wise man says:
‘The fires burns the land on which it ignites’.

అబ్దుల్ హాయ్ హబిబి -115పుస్తకాలు 500రిసెర్చ్ పేపర్లుకవిత్వం చరిత్ర ఫిలాసఫీ లింగ్విస్టిక్స్ మొదలైన బహు అంశాలపై   రాసిన వాడు .కాందహార్లో పుట్టాడు

గాంధార దేశ ప్రాముఖ్యత తెలుసుకొందాం

గాంధారా పురాతన భారత ఉపఖండం, ప్రస్తుత ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్ వాయువ్య భాగంలో పెషావర్ బేసిన్లో ఒక పురాతన రాజ్యం, మహాజనపదంగా ఉండేది. ఈ ప్రాంతం మధ్యలో కాబూలు, స్వాతు నదుల సంగమం వద్ద ఉంది. దీనికి పశ్చిమాన సులైమాను పర్వతాలు, తూర్పున సింధు నది సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. సఫేద్ కో పర్వతాలు దీనిని కోహత్ ప్రాంతం నుండి వేరు చేశాయి. ఇది గాంధార ప్రధాన ప్రాంతంగా “గ్రేటర్ గాంధార” సాంస్కృతిక కేంద్రంగా ఉంటూ ఇది సింధు నది మీదుగా తక్షశిలా ప్రాంతం, పశ్చిమాన ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోని కాబూలు, బామియను లోయల వరకు, ఉత్తరాన కరాకోరం శ్రేణి వరకు విస్తరించింది.[1][2][3] అంగుత్తారా నికాయ వంటి బౌద్ధ వ్రాత వనరులలో పేర్కొన్న పురాతన భారతదేశంలోని పదహారు మహాజనపదాలలో (పట్టణ, గ్రామీణ ప్రాంతాల పెద్ద సమ్మేళనం) గాంధార ఒకటి.[4][5] అచెమెనిదు కాలం, హెలెనిస్టికు కాలంలో దాని రాజధాని నగరంగా పుష్కలవతి (ఆధునిక చార్సద్దా) ఉంది.

తరువాత క్రీస్తుశకం 127 లో కుషాను చక్రవర్తి కనిష్క ది గ్రేట్ చేత రాజధాని నగరాన్ని పెషావరు [గమనిక 1] కు తరలించారు.

ఋగ్వేదం (క్రీ.పూ. 1500 – సి. 1200)నుండి గాంధార ఉనికిలో ఉంది.[6][7] అలాగే జొరాస్ట్రియను అవెస్టా కాలం నుండి గాంధార ఉనికిలో ఉంది. ఇది అహురా మాజ్డా వ్రాతలలో భూమి మీద సృష్టించబడిన ఆరవ అందమైన ప్రదేశమైన వాకరాటా అని పేర్కొనబడింది. క్రీస్తుపూర్వం 6 వ శతాబ్దంలో గాంధారాను అచెమెనిదు సామ్రాజ్యం స్వాధీనం చేసుకుంది. క్రీ.పూ 327 లో అలెగ్జాండరు ది గ్రేట్ చేత జయించబడినది. తరువాత ఇది మౌర్య సామ్రాజ్యంలో, తరువాత ఇండో-గ్రీకు రాజ్యంలో భాగమైంది. ఈ ప్రాంతం ఇండో-గ్రీకుల క్రింద గ్రీకో-బౌద్ధమతానికి, తరువాత రాజవంశాలలో గాంధారన్ బౌద్ధమతానికి ప్రధాన కేంద్రంగా ఉంది. బౌద్ధమతం మధ్య ఆసియా, తూర్పు ఆసియాకు వ్యాప్తి చెందడానికి ఇది ఒక కేంద్ర ప్రదేశం.[8] ఇది బాక్టీరియను జొరాస్ట్రియనిజం, హిందూ మతం కేంద్రంగా ఉంది.[9] గాంధార (గ్రీకో-బౌద్ధ) కళ స్థానిక సంప్రదాయానికి ప్రసిద్ధి చెందిన గాంధార 1 వ శతాబ్దం నుండి 5 వ శతాబ్దం వరకు కుషాను సామ్రాజ్య పాలనలో శిఖరాగ్రస్థాయిని సాధించింది. గాంధారా “ఆసియా కూడలిగా అభివృద్ధి చెంది” వాణిజ్య మార్గాలను అనుసంధానిస్తూ విభిన్న నాగరికతల సాంస్కృతిక ప్రభావాలను గ్రహిస్తుంది. ముందుగా ఇస్లాం ఆధిపత్యం చేసిన ఈప్రాంతంలో 8-9 వ శతాబ్దాల వరకు బౌద్ధమతం అభివృద్ధి చెందింది.[10] 11 వ శతాబ్దం వరకు పాకిస్తాన్ స్వాతు లోయలో బౌద్ధమతం ప్రాంతాలు కొనసాగాయి.[11]

చరిత్రకారుడు అల్-బిరుని పర్షియను పదం ” షాహి “[12] పాలక రాజవంశాన్ని [13] సూచించడానికి ఉపయోగించారు. ఇది కాబూలు షాహి నుండి స్వీకరించబడింది.[14]ఈ రాజవంశం 10 – 11 వ శతాబ్దాల ముస్లిం ఆక్రమణలకు ముందు కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించింది. క్రీ.శ 1001 లో ఘజ్నికి చెందిన మహమూదు దీనిని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత గాంధార పేరు అదృశ్యమైంది. ముస్లిం కాలంలో ఈ ప్రాంతం లాహోరు నుండి లేదా కాబూలు నుండి పరిపాలించబడింది. మొఘలు కాలంలో ఇది కాబూలు స్వతంత్ర జిల్లాగా ఉంది

పేరు వెనుక చరిత్ర

పేరుకు ఒక ప్రతిపాదిత మూలం “గాంధ” అనే సంస్కృత పదం నుండి వచ్చింది. దీని అర్ధం “సువాసనా ద్రవ్యం”, “వారు [నివాసులు] వర్తకం చేసిన సుగంధ ద్రవ్యాలు, సుగంధ మూలికలను సూచిస్తుంది. దానితో వారు తమను తాము కూడా ఉపయోగించారు.” [18][19] గాంధార ప్రజలు ఋగ్వేదం, అధర్వవేదం, తరువాత వేద గ్రంథాలలో పేర్కొన్న తెగగ ఉంది.[20] ఇది జొరాస్ట్రియనిజం అవెస్టాను భాషలో వాకారాటా పేరుతో నమోదు చేయబడ్డాయి. పురాణాల సాంప్రదాయ సంస్కృతంలో గాంధారా అనే పేరు పేర్కొనబడింది.

మొదటి డారియసు చక్రవర్తి బెహిస్తును శాసనంలో గండారా అనే పేరు పర్షియను రూపం పేర్క్నబడింది. [21][22] బాబిలోనియా ఎలమైటు భాషలలో పరుపరేసన్న (పారా-ఉపారీ-సేనా, అంటే “హిందూ కుష్ దాటి”) అని అనువదించబడింది. అదే శాసనం.[16]

.[2 గాంధారి పేరు ధృవీకరించబడింది ఋగ్వేదంలో (RV 1.126.7 [6]). గాంధారిలు, బాల్హికలు (బాక్ట్రియన్లు), ముజవంతులు, అంగాలు, మగధులతో పాటు, అధర్వవేదంలో (AV 5.22.14) సుదూర ప్రజలుగా పేర్కొన్నారు. పురాణ, బౌద్ధ సంప్రదాయాల ఉత్తరాపాత విభాగంలో గాంధారాలను చేర్చారు. గాంధార రాజు నాగ్నాజితు ఐతరేయ బ్రాహ్మణుడు సూచిస్తాడు. వీరు విదేహ రాజు జనకునికి సమకాలీనుడు.[26] 3]

పురాతన భారతదేశంలోని పదహారు మహాజనపదాలలో గాంధార ఒకటి.[4][5] గాంధార ప్రాధమిక నగరాలలో పురసపుర (పెషావర్), తక్షసిలా (టాక్సిలా), పుష్కలవతి (చార్సద్ద) ఉన్నాయి. రాజధాని పెషావరుకు మార్చబడిన తరువాతి 2 వ శతాబ్దం వరకు గాంధార రాజధానిగా ఉంది. ఒక ముఖ్యమైన బౌద్ధ మందిరం కారణంగా 7 వ శతాబ్దం వరకు నగరం తీర్థయాత్రల కేంద్రంగా మార్చబడింది. పెషావరు లోయలోని పుష్కలవతి స్వాతు, కాబూలు నదుల సంగమం వద్ద ఉంది,

మౌర్య రాజవంశం స్థాపకుడు చంద్రగుప్త మౌర్య అలెగ్జాండరు నగరాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు టాక్సిలాలో నివసించినట్లు భావిస్తున్నారు. సాంప్రదాయం ఆధారంగా అతను కౌటిల్య దగ్గర శిక్షణ పొందాడు. ఆయన తన పాలనలో కౌటిల్యుడు ప్రధాన సలహాదారుగా కొనసాగాడు. బహుశా మౌర్యచంద్రగుప్తుడు గాంధార, వాహికలను తన స్థావరంగా ఉపయోగించుకుని మగధ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహించి క్రీ.పూ 321 లో పాటలీపుత్ర వద్ద సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు.

 అశోకుడు కూడా గాంధారాలో ప్రతినిధిగా తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు. తరువాత అతను బౌద్ధుడయ్యాడై బౌద్ధ ధర్మాన్ని ప్రోత్సహించాడు. తన సాంరాజ్యంలో ఇతర విషయాలతో శాఖాహార ఆహారం, తన సామ్రాజ్యంలో గృహాలలోనూ అడవిలోనూ జంతువులను చంపడం నిషేధించాడు. అశోకుడు గాంధారలో అనేక స్థూపాలను నిర్మించాడు. యోనాసు, కాంబోజాలు, గాంధారాలతో సహా వాయువ్య సరిహద్దు మీద మౌర్య నియంత్రణకు చిహ్నంగా అశోకుడు వదిలిపెట్టిన శిలాశాసనాలు ఈ ప్రాంతం మీద మౌర్యుల ఆధిక్యాన్ని ధృవీకరిస్తున్నాయి. అధ్యయనకారులు గాంధారలు, కంబోజులు, [39][40][41] కురులు, కంబోజాలు, గాంధారాలు, బహ్లికాలు ఒకదానితో ఒకటి భాషా, సంప్రయ, సంస్కృతుల పరంగా సన్నిహిత సంబంధాలు కలిగి ఉన్నారని అభిప్రాయపడుతున్నారు. వీరు అందరికీ ఇరానియన్ సంబంధాలు ఉన్నాయని కూడా వాదించారు.[42] లేదా గాంధార, కంబోజా ఒక సామ్రాజ్యంలోని రెండు ప్రావిన్సులు తప్ప మరొకటి కాదు కనుక ఒకరి భాషను ప్రభావితం చేస్తున్నారు. [43] ఏది ఏమయినప్పటికీ గాంధార స్థానిక భాష పాణిని సాంప్రదాయిక భాష (“భాష”)గా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. ఇది కంబోజా ఇరానియను (అవెస్టాను) భాషకు పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంటుంది.[note 1]

కుషానుల కాలం గాంధార స్వర్ణ కాలంగా పరిగణించబడుతుంది. పెషావరు లోయ, టాక్సీలాలు ఈ కాలపు స్థూపాలు, మఠాల శిధిలాలతో నిండి ఉన్నాయి. గాంధార కళ వృద్ధి చెందింది, భారత ఉపఖండంలో ఉత్తమమైన శిల్పాలను తయారు చేసింది. జాటకాల జ్ఞాపకార్థం అనేక స్మారక చిహ్నాలు సృష్టించబడ్డాయి.

మహాయాన బుద్ధిజం

కుహాన్ సన్యాసి లోకాకీమా మొట్టమొదటి బౌద్ధ సూత్రాలను చైనాభాషలోకి అనువదించడం ప్రారంభించిన సమయంలో క్రీ.శ 147 లోనే గాంధార ప్రాంతం నుండి మహాయాన ” స్వచ్ఛమైన భూ సూత్రాలు ” చైనాకు తీసుకువచ్చారు.[61] మొట్టమొదటి అనువాదం గాంధారి భాష నుండి అనువదించబడినట్లు సాక్ష్యాధారాలు చూపిస్తున్నాయి.[62]” ఆస్తాసహస్రిక ప్రజాపరమిత సూత్రం ” వంటి ముఖ్యమైన మహాయాన సూత్రాలను, అలాగే సమాధి అరుదైన ప్రారంభ మహాయాన సూత్రాలు బుద్ధ అకోభ్యా మీద ధ్యానం వంటి అంశాలను లోకాకీమా అనువదించాడు. లోకక్సేమా అనువాదాలు మహాయాన బౌద్ధమతం ప్రారంభ కాలం గురించి అంతరదృష్ట

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ప్రపంచదేశాల సారస్వతం 100-సింగపూర్దేశ సాహిత్యం

 సింగపూర్ సావరిన్ రిపబ్లిక్ దేశం  ఆగ్నేయ ఆసియాలో ఉన్న సిటి స్టేట్ .జనాభా 56లక్షలు .కరెన్సీ –సింగపూర్ డాలర్ .చాలా ఖర్చు అయ్యే దేశం .ఆగ్నేయ ఆసియాకు సింహద్వారం సింగపూర్ .ఆధునికతకు,పారిశుధ్యానికి ప్లానింగ్  కట్టడాలు రోడ్లకు  ఆదర్శం.అన్నిరకాల బహిరంగ విసర్జన నిషేధం .బౌద్ధ హిందూ క్రైస్తవమొదలైన 10మతాలున్నాయి .మత స్వేచ్చ ఉన్నది .జాతీయ భాష –మలై.అన్నిరకాల భాషల వారూ ఉన్నారు .ప్రపంచంలో అఅత్యంత  సుస్థిర  ఎకానమీ ఉన్న దేశం సింగపూర్ .ఎలెక్ట్రానిక్స్ ,పారిశ్రామిక ఉత్పత్తుల ఎగుమతులు ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్, టూరిజం  ముఖ్య ఆదాయ వనరులు .

   సింగపూర్ సాహిత్యం ముఖ్యంగా మాలే, తమిళ్ ,ఇంగ్లిష్ ,స్టాండర్డ్ మా౦డారియన్ అధికార భాషలలో లభిస్తుంది .ఈమొత్తం సాహిత్యాన్ని’’సింగా ‘’అనే సాహిత్యపత్రికలో ప్రచురించి  1980,1990 లలో ఎడ్విన్ తుంబూ ,కో బాక్ సాంగ్ లు పుస్తకాలుగా ,ఆతర్వాత ‘’ఎ సింగపూరియన్ మిలీనియల్ ఆంధాలజి ఆఫ్ పోయెట్రి ని 2000లో తెచ్చారు .ఇవి మూడుసార్లు మూడు భాషలలో అనువాదం కూడా చేశారు .సింగపూర్ రచయితలు టాన్ స్విహియాన్ ,కువో పావ్ కున్ లు ఒకటికంటే ఎక్కువ భాషలలో రాశారు .సింగపూర్ బిజినెస్ టైం పత్రిక సింగపూర్ రచయితలు హైలీ  ఎక్స్ పరిమెంటల్ ‘’అన్నది .అంటే రాసింది వీడియోలుగా ఫోటోగ్రాఫులుగా మారుస్తున్నారు కూడా అని భావం .సొని లేవిస్ రాసిన గ్రాఫిక్ నవల ‘’ది ఆర్ట్ ఆఫ్ చార్లీ చాన్ హాక్ చై ‘’ మూడు ‘’ఐస్నార్ అవార్డ్స్ ‘’అందుకోవటమేకాక ,2017లో బెస్ట్  ఇంటర్నేషనల్ ల్ కామిక్ నవలగా గుర్తింపు పొందింది .

  సింగపూర్ చైనాకమ్యూనిటిలోపుట్టిన వారు ఇంగ్లీష్ లో రాయటంతో ఈదేశ సాహిత్యావిర్భావం జరిగింది .టియో పో లెంగ్త్ రాసిన ‘’FMS R’’అనే ఆధునికకవిత 1937లో లండన్ లో ప్రచురితం .తర్వాత వాంగ్ గుంగ్వు 1950లో ‘’పల్స్ ‘’రాశాడు .1965లో స్వతంత్రం పొందాక సింగపూర్ సాహిత్యప్రవాహం పరవళ్ళు తొక్కింది ఎడ్విన్ తుంబోఆర్ధర్ యాప్రోబెరి యియో ,గోపో సెంగ్ .లి జు ఫెంగ్ ,చంద్రన్ నాయర్ ,కృపాల్ సింగ్ లు రచనలు చేశారు .వీళ్ళే మొదటి తరం సింగపూర్ రచయితలు  .1980-90కాలం లో సైమన్ టే,లియాంగ్ లియు గేయోక్ కో బక్ సాంగ్ ,హోపో ఫన్ వగైరాలు కవులుగా ప్తసిద్ధి చెందారు .1990సింగపూర్ ఇంగ్లిష్ కవిత్వం వేగం పింజుకోవటమేకాక అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందింది .వీరిలో బోయే కిం చెంగ్,యాంగ్ షు హూంగ్ ,ఆల్విన్ పాంగ్ ,సిరిల్ వాంగ్ ,గ్రేస్ చియా ,టోపాజ్ వింటర్స్ ,పూజా నాన్సీ ,ఆల్ఫాన్ బిన్ సయాట్ ఉన్నారు

  ఏషియన్ సిరీస్ పేరిట అనేక ఆ౦థాలజీలూ వచ్చాయి .హిస్టారికల్ ఆంథా లజి ఆఫ్ సింగపూర్ 2009లో ఆన్జేలియా పూన్ ఫిలిప్ హాల్డేన్,షి ర్లి గియోక్ లిన్ లిం  ల సంపాదకత్వం లో వచ్చింది .ఇటీవల బాలసాహిత్యమూ వేగంగా వస్తో౦ది .దిడైరీ ఆఫ్ ఆమోస్ లీ ను ఎదేలిన్ ఫూ ,ది ఎలేలిఫెంట్ అండ్ ది ట్రీ –జిన్ పిన్ ,థోర్ దిగ్రేటెస్ట్ –డాన్ బాస్కో ,ప్రిన్స్ బేర్అండ్ పాపర్ బేర్ –ఎమిలి లిం రాశారు .జెస్సీ వీ ను పయనీర్ ఆఫ్ చిల్డ్రెన్ లిటరేచర్ అంటారు .ఈమె రాసిన ‘’మూటీ మౌస్ ‘’సిరీస్ ప్రసిద్ధమైనది .పాట్రీషియ మేరియా, టాన్చియా హీర్న్ చెక్ ,హో మైన ఫాంగ్ లూ బాల సాహిత్యం పండించారు

  కవి గో పో సెంగ్ నాటక,నవలా రచయితకూడా .రాబర్ట్ యియో ఆరు నాటకాలు రాశాడు .కువో ఆర్టిస్టిక్ డైరెక్టర్ దియేటర్ పునరుజ్జీవనం చేశాడు.ఇతని నాటకాలు –ది కాఫిన్ ఈజ్ టూ బిగ్ ఫర్ ది హోల్ ,లావోజు లు క్లాసిక్ నాటకాలు .ఎమిలి ఆఫ్ ఎమరాల్డ్ హిల్ నాటకం రాసిన స్టెల్లా కాంగ్ అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి పొందింది.టాన్ హౌ పొలిటికల్ సెటైర్ పండించాడు .

  గో పో సెంగ్ నవలలలకు ఆద్యుడు .ఇతని ఇఫ్ వుయ్ డ్రీం  టూలాంగ్ నవల అచ్చమైన మొదటి సింగపూర్ నవల .కేధరిన్ లిం  షార్ట్ స్టోరీలతోలతో బాగా పేరు తెచ్చుకొన్నది  -స్టోరీస్ ఆఫ్ సింగపూర్ ,దిలైట్నింగ్ గాడ్ కథా సంపుటులు పాఠ్యాంశాలు గా  కూడా చేరాయి .ఈమె నవలలు ది బాండ్ మెయిడ్ ,రాంగ్ గాడ్ హోం లు ప్రపంచ ప్రసిద్ధాలు .జోన్ హాన్ సైన్స్ ఫిక్షన్ రాసింది .స్టార్ సఫైర్ కు హై కమండేషన్ అవార్డ్ లభించింది .రెక్స్ షెల్లీ మొదటినవల –ది ష్రిమ్ప్ పీపుల్  కు నేషనల్ బుక్ ప్రైజ్ వచ్చింది .ఈమె ఐలాండ్ ఇన్ దిసెంటర్ ,రివర్ ఆఫ్ రోజెస్ నవలలో సౌతీస్ట్ ఆసియాలో యురేషియన్ కమ్యూనిటి గురించి రాసింది దీనికీ అవార్డ్ వచ్చింది .హ్వీహ్వీ టాన్ తన కాస్మోపాలిటన్ అనుభవాలను హ్యూమరస్ గా రాసింది .స్టాండ్ ఎలోన్ ,సిటి ఆఫ్ స్మాల్ బ్లెస్సింగ్స్ ఇటీవలవచ్చిన కథాసంపుటాలు .నవనాటకకర్తలలో ఫిత్ నెగ్ ,జోయెల్ టాన్లుకాస్ హో వగైరా ఉన్నారు .2010లో సెరీన్  టియో,క్రిస్టిన్ చెన్,బల్లి కౌల్ జస్వాల్  ,రాఖేల్ యంగ్,జింగ్ జింగ్ లీ మొదలైన మహిళా నవలాకారులున్నారు.గొప్ప ప్లానింగ్ లకు సింగ పూర్ ఆడర్శమైనట్లే అక్కడి రచనలూ ఆదర్శం గా ఉండటం విశేషం .

 మనవి – 11-12-19న ‘’ప్రపంచ దేశాల సారస్వతం ‘’శీర్షికతో ఆస్ట్రియా దేశ సాహిత్యం రాయటం మొదలు పెట్టాను .వీలైనప్పుడల్లా ఒక్కో దేశ సాహిత్యం రాశాను .20దేశాలవరకు ఏదో ఆషా మాషీగా రా రాశానేమో .12-3-20 వరకు ఆ ఇర్వి దేశాలగురించే రాయగలిగా .ఆతర్వాత గాప్ వచ్చి 12-3-20 న 21వ  ఆర్టికల్ అరబ్బీ  దేశ సాహిత్యం మొదలుపెట్టి  30 వ దేశం చిలీ దేశ సాహిత్యం దాకా రాశాను . కొంచెం నిదానంగా రాస్తున్నానేమోఅనిపించింది ..తర్వాత కరోనా,లాక్ డౌన్ హడావిడి  రావటం తో 4-4-20న 31వ ఆర్టికల్  గా నికారుగ్వా దేశ సాహిత్యం రాసి ,వేగం పెంచి 42 దేశాల సాహిత్యం రాసి ,అప్పుడు కొంత ఆలోచనవచ్చి కనీసం 100 దేశాల సాహిత్యమైనా రాద్దాము అనే నిశ్చయం కలిగి మరింత వేగం పెంచి రోజుకు మూడు నాలుగు దేశాలను కవర్ చేసి ఇవాళ 100 వ దేశం సింగ పూర్ దగ్గర కామా పెట్టాను .ఇప్పటికి లాటిన్ అమెరికా పూర్తిగా, ఐరోపాలో బ్రిటన్ తప్ప మిగిలిన దేశాలు, ఆసియాలో చైనా తప్ప చాలాదేశాలు రాయటం పూర్తయింది .ఇంకాకొన్ని రాయాలి. అక్కడో  గంతు,ఇక్కడో గంతుగా ఆస్ట్రేలియా ,ఆఫ్రికాలో కొన్ని దేశాలగురించీ రాశాను .

  అసలుఇలా ఈ దేశాల సాహిత్యం  రాయాలని అనుకోని వాడిని, రాయటం ప్రారంభించి ,రాయటం మానుకోలేని స్థితికి వచ్చాను .ఇది నా అదృష్టం .సంస్కృత కవుల ‘’గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణ౦’’ తర్వాత మేజర్ రచన ఇది .ఇదేదో రిసెర్చ్ వర్క్ అని నేను అస్సలు అనుకోను .నాకు తెలిసిన, తెలుసుకొన్న సమస్త విషయాలు పొందు పరచటమే నేను చేశాను .ఇంకా రాయాల్సింది ఎంతగానో ఉంటుంది .అయితే ఆ దేశాలలో ఆధునిక కాలం లోనూ వచ్చిన రచనలు రచయితలగురించి కూడా రాయగలిగాను .నోబెల్ అవార్డ్ వచ్చిన వారి గురించీ వాకబు చేసి రాశాను.ఒక్కోదేశం లో సమాచారం అత్యల్పం గాదోరికింది అనుకోకుండా అక్కడేదో లింకు దొరికి నాకు ఒకగని లభించినట్లు విషయ సంపద లభించి రాశాను .అంటే ప్రయత్న లోపం ఏమీచేయలేదని మనవి  .ఎక్కువ భాగం ‘’గూగుల్ సూతముని ‘’చెప్పిందే వేద వాక్కుగా గ్రహించాను .అవసరమైన  చోట్ల మన విజ్ఞాసర్వస్వం నాకు అమితంగా తోడ్పడింది . ప్రతి దేశం జనాభా, భాషలు,అధికార భాష ,మతం , కరెన్సీ ,ఆదాయ వనరులు ,టూరిజానికి  ఆకర్షణలు ,రక్షణ ఉందా లేదా కూడా రాశా .ఆ దేశ చిత్రం ,అక్కడి ఒకటిరెండు ముఖ్య ప్రదేశాలు రచయితల ఫోటోలు కూడా జత చేశాను ,ఏతా వాతా నేను చెప్పేది ఏమిటి అంటే –  ప్రపంచ దేశాల సాహిత్యం పై అభిరుచి ఉన్నవారికి ప్రాధమిక సమాచారం అందించాను అని మాత్రమే. కావాల్సినవారు దీనిపై ఎన్ని అంతస్తులైనా నిర్మించుకోవచ్చు ..

   ఈ లాక్ డౌన్ కాలం లో ఉదయం 9-30కి కంప్యూటర్ ఎక్కితే  మధ్యాహ్నం 1గంటకు దిగి భోజనాదులు ,నిద్ర పూర్తి చేసి మళ్ళీ సాయంత్రం 3లేక 4కు ఎక్కి రాత్రి 7-30దాకా వాయించి ,మధ్యలోసంధ్య పూర్తి చేసి ,రాత్రి భోజనం, కాసేపు టివి అనుభవించి 8లేక 8-30కు మళ్ళీ లాప్ టాప్ఎక్కి సుందరకాండ లో హనుమ వ్యక్తిత్వం రాసి రాత్రి 9-30లేక 10కి మంచం ఎక్కటం బిజీ షెడ్యూల్ అయింది .

 అనుకొన్న ‘’శతమానం  ‘’పూర్తి చేశానుకనుక ఈరోజు నుంచి ప్రపంచ దేశాల సాహిత్యాన్ని కొ౦చెం  స్పీడ్ తగ్గించి రాస్తాను .నా వెంట నడచిన సాహితీ బంధువులకు ధన్యవాదాలు .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -24-5-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

సూత శౌనకులు

    సూత శౌనకులు

ప్రతి పురాణం  ‘’సూతముని  శౌనకాది  మహర్షుల కిట్లనియె ‘’అనే వాక్యం తో ప్రారంభమౌతుంది .ఇందులో మనకు సూతుడు అనే ముని పురాణాలు శౌనకుడు అనే మహర్షితో సహా మిగిలిన వారికి పురాణ ప్రవచనం చేశాడు అని మాత్రమె మనకు తెలుస్తుంది .అసలు వాళ్ళు ఎవరో మనం ఆలోచించం .ఒక వేల ఆలోచ్చించి ప్రయత్నించినా మనకు లభించే విషయం చాలా స్వల్పమే .ఇదొక నిరుత్సాహం .నాకూ న్తవరకు ఆ ఆలోచన రాలేదు ఇవాళ బల్బ్ వెలిగి తెలుసుకొనే ప్రయత్నం చేశాను .నాకుదోరికిన సమాచారం మీకూ అందిస్తున్నాను .ఇంతకంటే అదనపు సమాచారం ఎవరి దగ్గర ఉన్నా పంపించి దీన్ని నిరభ్యంతరంగా పరిపూర్ణం చేయవచ్చు .

                 సూత ముని

పృధు చక్రవర్తి పితామహ సంబంధమైన యజ్ఞాలు చేస్తుండగా శ్రీమహా విష్ణువు వచ్చి పౌరాణికుడై  సూతుడు అనే పేరుతొ పిలువబడ్డాడు .ఆతర్వాత అతని సంతతి వారందరికీ ఈపేరేవచ్చింది అని బ్రహ్మాండ పురాణ౦లో ఉన్నది .

  పృధు చక్రవర్తి నూరు అశ్వమేధ యాగాలను చేద్దామను కొని బ్రహ్మావర్త దేశం లో సరస్వతీ నదీ తీరాన 99పూర్తి చేసి ,నూరవది మొదలు పెట్టగా, ఈర్షతో ఇంద్రుడు యాగాశ్వం అపహిరించి తీసుకు వెళ్ళగా ,అతడి కొడుకు ఇంద్రుని జయించి గుర్రాన్ని తెచ్చాడు .ఇంద్రుడు మళ్ళీ ఎత్తుకు పోయాడు పృధువుకు కోపం వచ్చి  విల్లు బాణాలతో యుద్ధానికి బయల్దేరాడు .యాగం మధ్యలో వెళ్లరాదని మునులు చెప్పగా విరమించాడు .బ్రహ్మ వచ్చి ‘’మీరు ఏ దేవుని కోసం యాగం చేస్తున్నారో ఆయన అంశ ఉన్నవాడు ఇంద్రుడు కనుక వధార్హుడు కాడు.పృదువుకు 101యాగాల ఫలితం నేను అందిస్తున్నాను .ఇతడు నారాయణ అంశ సంభూతుడు .ధర్మాన్ని కాపాడటానికి పుట్టాడు ‘’అని చెప్పగా సంతృప్తి చెంది ,ఇంద్రునితో స్నేహం పాటించాడు .పరమేశ్వరుడు ఇంద్రునితో ప్రత్యక్షమై ‘’సత్పురుషులు దేహాభిమానంతో ఉండకూడదు .మత్సర వికారం పొంద రాదు ‘’అని ధర్మం బోధించి ఆశీర్వ దించారు .అలాగే పృధు చక్రవర్తి ధర్మ బద్ధంగా పాలించి రాజ్యం కొడుకులకు అప్పగించి తపస్సుకు వెళ్ళాడు

  భాగవతం లో రోమ హర్షుడి కుమారుడు ఉగ్రశ్రవసుడు అనీ ఈయనే శౌనకాదులకు పురాణాలు చెప్పాడనీ ఉన్నది .

  భారతం ప్రకారం కృష్ణ ద్వైపాయన వ్యాసుడు అష్టాదశ పురాణాలు రాసి ,తాను  వక్తగా ఉండకుండా నైమిశారణ్యం లో శౌనకుడు మొదలైన మహర్షులు దీర్ఘ సత్ర యాగం చేస్తుంటే ,వ్యాస శిష్యుడు రోమ హర్షణుడు కుమారుడైన సూత మహర్షిద్వారా సత్కాలక్షేపంగా పురాణాలు చెప్పించాడు .

మార్కండేయ పురాణం లో ఇలా పురాణ ప్రవచనం చేస్తుండగా శ్రీకృష్ణుని అన్న బలరాముడు వచ్చాడు .ఆయనను చూసి సూతుడు గౌరవంగా లేచి నిలబడ లేదు .బలరాముడికి కోపం నషాళానికి అంటి క్షణం ఆలోచించకుండా సూతుడిని సంహరించాడు .శౌనకాది మహర్షులు ప్రార్దిస్తే మళ్ళీ సూతుడిని బ్రతికించి పురాణ ప్రవచనం యధేచ్చగా జరిగేట్లు చేశాడు .

   శౌనక మహర్షి

శౌనక మహర్షి శనకమహర్షి కుమారుడు .శనకుడు గృత్స్నమదుడు అనే ముని కుమారుడు .శౌనకుని కుమారుడు ‘’బహ్వ్రచ ప్రవరుడు ‘’ .  శౌనకుడు నైమి శారణ్యం లో పన్నెండు సంవత్సరాలు సత్రయాగంనిర్వహించాడు .యాగ సమయం లోసూతముని చేత పుణ్య కథా  శ్రవణం చేయించాడు  పురాణ శ్రణమూ చేసిన ధన్యజీవి .అని భాగవత పురాణం లో ఉన్నది .

  భారతం లో శౌనకుడు కపి గోత్ర రుషి .ఇతడూ ,కక్ష సేన వంశం వాడైన ‘’అభి ప్రతారి ‘’అనే ముని కలిసి భోజనానికి కూర్చోగా ఒక బ్రహ్మ చారి భిక్షకు వచ్చాడు .వచ్చినవాడికి ‘’సంసర్గ విద్య ‘’ అంటే సాంఘిక శాస్త్రం లో నిష్ఠ ఉందో లేదో తెలుసుకొందామని వీరిద్దరూ భిక్ష ఇవ్వలేదు .అతడు శౌనకునితో ఆ విద్య పై వాదం చేశాడు .సంతృప్తి చెంది భిక్ష ఇచ్చారు .

  మహా భారతం లోనే మరో విషయం కూడా ఉన్నది .పాండవులు అరణ్య వాసం చేస్తూ గంగాతీరం చేరి అక్కడ ఒక వట వృక్షం క్రింద ఒక పూట గడిపి వెడుతుంటే ,అక్కడి బ్రాహ్మణులు తమ అగ్ని హోత్రాలు తెచ్చుకొని పాండవులతో పాటు వనవాసం చేస్తామని వచ్చారు .అప్పుడు ధర్మరాజు ‘’మహాశయులారా !నేనురోజూ బ్రాహ్మణులకు మృస్టాన్న భోజనం తో సంతృప్తి పరచేవాడిని .ఇప్పుడు నాదగ్గర ఏమీ లేదు.ఏమీ ఇవ్వలేను పోషించలేను మాతో రావద్దు  ‘’అని బాధ పడ్డాడు .అక్కడికి వచ్చిన శౌనకమహర్షికి ధర్మరాజు కు సుహృత్ వాతావరణం లో సంవాదం జరుగుతుంది .

   ఋగ్వేద రక్షణ కోసం శౌనక మహర్షి 1-అనువాకానుక్రమణి 2-అర్షాను క్రమణి 3-చందోను క్రమణి 4- దేవతాను క్రమణి 5-పాదానుక్రమణి 6-సూక్తాను క్రమణి7-రుగ్విదానం 8-బృహద్దేవతా 9-ప్రాతి శాఖ్యం 10-శౌనక స్మృతి రాశాడు .ఇందులో మొదటి 7’’అనుక్రమణిక వాజ్మయం’’లోకి చేరతాయి .

  జిజ్ఞాసువైన శౌనకమహర్షి అంగీరస మహర్షిని దర్శించి ‘’ఏది తెలుసుకొంటే అన్నీ తెలిసినట్లు ఔతుంది ?’’అని అడిగాడు .పర, అపరా విద్యలున్నాయి. పరా విద్య పరబ్రహ్మ తత్వాన్ని చెప్పేది .అపరా విద్య లౌకిక ధర్మాలను వివరించేది .మొదటిదే గొప్పది .అది తెలిస్తే సంసార బంధ విముక్తి కలుగుతుంది ‘’అని ముండక ఉపనిషత్తు బోధించాడు .శౌనక మహర్షి ‘’ చరణ వ్యూహం ‘’అనే ధర్మశాస్త్ర కర్త కూడా .

 పద్మ పురాణ లో ఒక  రోజు ఒక మహర్షి శౌనకాశ్రమానికి వచ్చి విష్ణు కథా శ్రవణం చేస్తుంటే సూతమహర్షివచ్చాడు .అక్కడి వారందరికీ సూతమహర్షి ‘’పద్మ పురాణం ‘’అంతా వినిపించి వారిని బ్రహ్మానందపరచి ,తానూ బ్రహ్మానంద భరితుడు అయ్యాడని పద్మపురాణం లో ఉన్నది .ఇంతటి ఘన చరిత్ర ఉన్నవారు మన సూత శౌనక మహర్షులు .

  మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ 24-5-20-ఉయ్యూరు c

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ప్రపంచదేశాల సారస్వతం 98-కిర్జిస్తాన్సాహిత్యం

కిర్జిస్తాన్ అనే కిర్జి రిపబ్లిక్ దేశం మధ్య ఆసియాలో పర్వతాల నడుమ ఉన్నదేశం .ఉత్తరాన కజకిస్తాన్ పడమర ఉజ్బెకిస్తాన్ ఉంటాయి .రాజధాని –బిష్ కెక్.కరెన్సీ –కిర్జిస్తాన్ సోం.జనాభా 63లక్షలు .అధికారభాషలు –కిర్జిగ్ ,రష్యన్ .సున్ని ముస్లిం దేశం .వ్యవసాయం మినరల్స్ వనరులున్న మధ్యతరగతి దేశం .ఇక్కడి లేక్ ఇస్సికుల్ ను ‘’ది పెరల్ ఆఫ్ సెంట్రల్ ఏసియా ‘’అంటారు .

   కిర్జి సాహిత్యం 19వ శతాబ్దిలోనే ప్రారంభమైంది .మోల్డో నియాజ్  ఇక్కడి ప్రాచీన కవిత్వం ఓల్డ్ క్రీజ్ లో రాయబడింది .ఇందులోంచే మౌఖిక సాహిత్యం తరతరాలుగా వ్యాప్తి చెందింది .కొన్ని ముఖ్య రచనలు రచయితలగురించి తెలుసుకొందాం

1-ది ఎపిక్ ఆఫ్ మనస్ 2-ఖోజో జష్ లఘు ఎపిక్

3-ది డే లాస్ట్స్ మోర్ దాన్ ఎ హండ్రెడ్ యియర్స్ నవలను ను చిన్గిజ్ అట్మ టోవ్ 1980లోరాశాడు .దీనికి ప్రేరణ బోరిస్ పాస్టర్ నాక్ కవిత ‘’యునిక్ డేస్’’.ఇందులో ప్లాట్లు సబ్ ప్లాట్లు ఉన్నాయి .ఒక అమెరికన్ మరొక రష్యన్ వ్యోమగాముల అనుభవాల గురించి   సైన్స్ ఫిక్షన్ .

ప్రముఖ రచయితలు-చిన్గిజ్ అల్మటోవ్-రష్యన్ నుంచి ఈ భాషలోకి అనువాదాలు చేశాడు .పోస్ట్ వార్ జనరేషన్ వాడు. ది డే లాస్ట్స్ మోర్ దాన్ ఎ హండ్రెడ్ ఇయర్స్ ను  పోఎటిక్ లెజెండ్ అంటారు .ఇందులో రష్యన్ సామ్రాజ్యం నుంచి దేశం రిపబ్లిక్ గా మారటం విషయం .నక్కలతో సావాసం పై అనేక కథలున్న సంపుటి .దిప్లోమాట్ అయిన ఈయన ఏ డిఫికల్ట్ పాసేజ్ ,ఫేస్ టు ఫేస్,జమిలా టేల్స్ ఆఫ్ మౌన్ టెన్స్ అండ్ స్టెప్పర్స్ ,ది వైట్ స్టీం షిప్ వగైరా రాశాడు .

 జాన్ మమిటోవ్ –లవ్ సాంగ్స్ బాగా రాశాడు .సోవియెట్ అవార్డ్ ,జాతీయ అవార్డ్ పొందాడు .10దాకా కవితా సంపుటులు ఫిక్షన్ రాశాడు .అనువాద పుస్తకాలు ఏడు రాశాడు .

అలికిల్ ఒస్మనోవ్ –కవి కవిత్వాన్ని ఆధునీకరించాడు .సెక్యులర్ ధీమ్స్   ఎక్కువగా రాశాడు .స్టాలిన్ ప్రైజ్ విన్నర్ .

ఒక కవిత – Issyk-Kul, Kyrgyzstan, wave-lapped lake
Young girls on our shore much merriment make
Coral bracelets, lost long centuries since
Seem to shine in your depths, and brilliance wake.

ఆలీ టోకో౦ బేవ్-కవి నవలాకారుడు .లెనిన్ ,ఫ్లవర్స్ ఆఫ్ లేబర్ ఎర్లి పోయెమ్స్ ,కవితా సంపుటులు తెచ్చాడు .దినైపార్ ఎంటర్స్ ఇంటూ ది డీప్ సి ,దివూ౦డెడ్ హార్ట్ నవలికలు రాశాడు .1941-45యుద్ధం లో దేశభక్తి సందేశాత్మక కవితలెన్నో గుప్పించాడు .జారిజం –సోవియెట్ పాలన మధ్య కాలం లో బిఫోర్ దిడాన్- 2భాగాలుగా రాసి తన దేశం పడిన దుర్భర జీవితాన్ని చిత్రించాడు .మొత్తం 16పుస్తకాలు రాశాడు .ఆర్డర్ ఆఫ్ లెనిన్ ,ఆర్దరాఫ్ రెడ్ బానర్ ఆఫ్ లేబర్ ,ఆర్డర్ ఆఫ్ బాడ్జ్ ఆఫ్ ఆనర్ పొందాడు

99- కంబోడియా దేశ సాహిత్యం

కంబోడియా ఆగ్నేయ ఆసియాలో గోప్పమైదానాలు ,మెకాంగ్ డెల్టా,పర్వతాలు గల్ఫ్ ఆఫ్ ధాయ్ లాండ్ ఉన్న దేశం.రాజధాని –హోనోం పెన్.కరెన్సీ –కంబోడియా రియల్ .జనాభా –ఒకకోటి 62లక్షలు .బౌద్ధం అధికారభాష  .తెరవాద బౌద్ధం అనుసరిస్తారు .టెక్స్టైల్స్,టూరిజం ఆర్ధిక ఆధారాలు .చాలా బీద దేశం .ఒకప్పుడు రక్తపాతం తో తడిసిన దేశం. ఇపుడు ప్రశాంతతకు నిలయం .సోషల్ ఎన్విరాన్  మెంట్ సమస్యలు ఎక్కువ.కుక్క మాంస భక్షకులు .దేశం లో వందకు పైగా డాగ్ మీట్ రెస్టారెంట్స్ ఉన్నాయి .టిషర్ట్ లకు అనుమతి లేదు .బ్లాక్ మార్కెట్ ,దొంగ సారా ,డ్రగ్ నిషేధాలు .

  కంబోడియా సాహిత్యం లేక ఖ్మేర్ సాహిత్యంపురాతనమైండి .బౌద్ధ సన్యాసుల అనుమతి తోనే రచనలు చేశారు .కొందరు స్థానిక జానపదాలు రాశారు .ఇవీ బౌద్ధ ప్రభావితాలే .భారతీయ రామాయణ ,మహాభారతాలకు ఆదరణ ఎక్కువ .పూర్వ సాహిత్యం రాళ్ళమీద రాసిందే .ఖ్మేర్ వంశ చరిత్ర వీటి ఆధారంగానే రాయబడింది.పాళీబౌద్ధ గ్రంథాలు ఎక్కువ.వీటిని షుగర్ పాం లీవ్స్ పై సన్యాసులు రాశారు .దేశం లో అనేక ఆరామాలు క్షేత్రాలు ఉన్నాయి .ఖ్మేర్ రోగ్స్ వీటిని నాశనం చేశారు .

  రాం కేర్ అంటే రామాయణం ను16వ శతాబ్దిలో  కాంబోడియన్ భాషలో రాశారు. దీనినుంచి ‘’రోబన్ శోబన్ మచ ‘’ అనే నాట్య సంప్రదాయం ఏర్పాటు చేసుకొన్నారు .వీటిని బాగా ఆచరిస్తారు .హనుమాన్ దేవాలయాలున్నాయి .రెండవ తోరమచ రాజు -1629-1634 యువత కోసం సాంప్రదాయ కవిత్వం రాస్తే ఇప్పటికీ అనుసరిస్తున్నారు .అనగ్ డువాంగ్ రాజు-1841-60పాలనలోనేకాక గద్యపద్య కవిత్వం లోనూ ప్రసిద్ధుడు  .ఇతని ‘కా కేయి ‘’నవలను ధాయ్ లాండ్ లోని సియాం లో చదువుతుండగా రాశాడు  సంస్కృతంలో దీని అర్ధం స్త్రీ కాకి .భర్తపట్ల అవిదేయతకల భార్య జానపద కథ ఇది .ఈరాజు రాసిన ‘’పుథిసేన్నియాంగ్ కాంగ్ రెజ్ నవల జాతకకథ ఆధారగా రాసింది .

  ఆధునిక సాహిత్యం క్లాసికల్ టెక్స్ట్ ఆన్ విస్డం తో మొదలైంది .1911లో దిడాన్సింగ్ వాటర్ అండ్ ది డాన్సింగ్ ఫ్లవర్ వచ్చాయి .బిమ్బాస్ లామెన్టేషన్ నవల సౌ సేథ్ రాసింది .డావ్ ఎక్ ను 1942 లో నౌ కన్ రాసింది .సమకాలీనం లో  సొమాలి మాం ‘’దిరోడ్ టు లాస్ట్ ‘’నవలలో హ్యూమన్ సెక్స్ ట్రాఫికింగ్ నిరసించి,అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి పొందింది. ఈమెను అనుసరించి చాలామంది రాశారు .ఇతర దేశ సాహిత్య భాషానువాదాలు జరిగాయి .దిఖ్మేర్ రైటర్స్ అసోసియేషన్ పునరుద్ధరించి సాహిత్య పోషణ చేశారు .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -23-5-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ప్రపంచదేశాలసారస్వత౦ 96-జార్జియా దేశ సాహిత్యం

ప్రపంచదేశాలసారస్వత౦ 96-జార్జియా దేశ సాహిత్యం

ఆసియా ఐరోపా సరిహద్దులో కాకస్ పర్వతాల దగ్గరున్న దేశం జార్జియా .నల్ల సముద్ర బీచెస్ ,వార్డీజియా కేవ్ ,ద్రాక్షతోటలతో ఆకర్షణీయం .టిబిలిసి రాజధాని .కరెన్సీ –జార్జియన్ లరి.టూరిస్ట్ లకు సేఫ్ .పీనట్స్ పీ కాన్స్ ,పీచేస్ ల దేశం .అతి తియ్యని ఉల్లిపంట మరో ప్రత్యేకత .ధనికం కాదు బీదా కాని దేశం .వ్యవసాయం ,మాంగనీస్ ,కాపర్ ,గోల్డ్ ,ఆల్కహాల్ ,మేషిన్రి,కెమికల్స్ ఆదాయ వనరులు .37లక్షల జనాభా .ఆర్ధడాక్స్ క్రిస్టియన్ మతం .అధికార భాష జార్జియన్ .

  జార్జియన్ సాహిత్యం 4వ శతాబ్దిలో దేశం క్రిస్టియానిటి లోకి మారి ,జార్జియన్ ఆల్ఫబేట్  ఏర్పడ్డాక ప్రారంభమైంది .గ్రీకు ఆర్మేనియా మొదలైన దేశాల సాహిత్య అనువాదాలు చేశారు .470లో వచ్చిన ‘’సామేబా ,సామిడిసా సుషానికిసి డేడోప్లసా ‘’అంటే ది పాషన్ ఆఫ్ సెయింట్ క్వీన్ సుషానిక్ ను ఐకోబ్ సుర్టావేలి రాశాడు .10వ శతాబ్దిలో లాయోనే మెంఖి ,మైకేల్ మోడ రేకిలి లు 910లో  చర్చిఫాదర్స్ పై రాశారు . ది లైఫ్ ఆఫ్ సేరాపియాన్ ను బేసిల్ జర్జేమేలి ,గ్రిగేల్ ఖాండ టెలిస్స్కొవ్రేబా 950లో రాశారు .జ్యోర్గి మెర్కూలె-‘’గ్రిగోల్ ఆఫ్ ఖండ్ జట రాశాడు .10-13శతాబ్దాలలో క్రానికల్స్ చాలా వచ్చాయి వీటిలో ఆ దేశ చరిత్ర కొంత లభిస్తుంది .

  బైజాంటిన్ సామ్రాజ్యం బలహీనమయ్యాక 10వ శతాబ్దిలో దేశం ఆర్ధిక పరి పుష్టి పొంది ,సెక్యులర్ రచనలనూ ఆహ్వానించారు .నాలుగవ కింగ్ డేవిడ్ ,తర్వాత మనవరాలు రాణి తమర సాహిత్య సాంస్కృతిక పోషణ చేసి 11-13శతాబ్దాల కాలానికి  స్వర్ణయుగం తెచ్చారు .అన్ని కళలను పోషించారు .ముఖ్యంగా కవిత్వం వచనం బాగా వృద్ధి చెందించారు .పర్షియన్ కవి రాసిన షానామా అంటే రాజుల చరిత్ర కు ప్రేరణ పొంది రొమాంటిక్ కవిత్వం ఎపిక్ కవిత్వం విలసిల్లాయి .షోటా రుస్టవెలి1220లో వేప్ క్వివిస్టాకోసాని ‘’అనే రొమాంటిక్ కావ్యం నిర్మించి అత్యుత్తమకవిగా గుర్తింపు పొందాడు .తర్వాత దినైట్ ఇన్ ది పాన్థర్స్ స్కిన్ ‘’రాశాడు. మోస్ ఖోనేలి యుద్ధవీర నైట్స్ ల యుద్ధాలు రాశాడు

  చెంగిజ్ ఖాన్, తైమూర్ ల కాలం 1220-1390 లో స్వర్ణయుగ సాహిత్యం అంతరించింది .ఏదో నామమాత్రంగా మిగిలింది .17వ శతాబ్దిలో వచ్చిన పునరుజ్జీవనం ప్రారంభమై కవిత్వం మళ్ళీ ఓ వెలుగు వెలిగి ది బుక్ అండ్ పాషన్ ఆఫ్ క్వీన్ సెయింట్ కేట్వాన్ ను ఒకటవ కింగ్ టిమురజ్ రాశాడు .ఇందులో తనతల్లి వీరోచిత మరణం వస్తువు .

  18వ శతాబ్దిలో సుల్ఖాన్ సాబా ఓర్బెలియాని ,అతడి శిష్యుడు మేనల్లుడు 6వకింగ్ వకాట౦గ్ లు జార్జియాలో నూతన విద్యాలయం ,ప్రింటింగ్ ప్రెస్ ఏర్పాటు చేశారు .ఓర్బెలియాని ఆభాషలో మొదటి నిఘంటువు కూర్చాడు .బోధనాత్మక ఫేబుల్స్ పుస్తకం ‘’ది బుక్ ఆఫ్ విస్డం అండ్ లైస్’’రాశాడు .బెసికి మారుపేరుగల  బెసారియన్ గబషివిలి అలంకార శాస్త్రం రాస్తే డవిట్గురామిషివిలి వాడుకభాషలో రచనలు చేశాడు .

  రాష్యాపెత్తనం నశించి ఐరోపా సాహిత్యానికి తెరలు తీశారు .అలేగ్జాండర్ చావచవడేజ్ అంటే రష్యానాటకకర్త అలేక్జాండర్ సెర్జియో విచ్ మామ సృజనాత్మక కవిత్వ కర్త .నికోలస్ బరటాస్ విలి ఆంగ్లకవి కీట్స్ తో పోల్చదగిన విజనరీ కవి .1860లో  ఫిక్షన్ నాన్ ఫిక్షన్ రెండూ బాగా వృద్ధిపొందాయి ,ఇలియా చావా చావా డేజ్,ఆకాకి సేరటేలిలు నైతిక ,బౌద్ధిక శక్తితో ఎన్నదగిన రచనలు తెచ్చారు ‘’ఈజ్ దట్ ఎ హ్యూమన్ బీయింగ్ ?’’దిస్టోరి ఆఫ్ మై లైఫ్ ‘’అత్యద్భుత కథనాలు .

   19వ శతాబ్దం లో నాటక శాలలూ వచ్చి నాటకరచన ఉత్సాహంగా జరిగింది .గిగోర్గి ఎరిస్టవి సాహిత్య పత్రిక నడుపుతూ ,దియేటర్ నిర్వహణకూడా చేశాడు .దిమాడ్ వుమన్ ‘’నాటకం 1861లో రాసి ప్రదర్శించాడు .కామెడీలు –దావా ,అను తోచ్కా1850లో రాసి ప్రదర్శించాడు .దిలా సూట్ ,దిఫ్యామిలి సెటిల్మెంట్ నాటకాలూ రాశాడు.

  20వ శతాబ్దం లో వాజాషవేలా మారుపేరుతో లూక రాజి కాష్ విలి జార్జియాస్ గ్రేటెస్ట్ జీనియస్  .అతని ట్రాజిక్ నారేటివ్ పోయెమ్స్-హోస్ట్ అండ్ గెస్ట్స్ ,ది స్నేక్ ఈటర్ లలో కాకస్ ఫోక్ మిత్ ఉంటుంది .సింబాలిజం కూడా వచ్చి వజా షవేలా ఇమేజరీ కవిత్వం రాశాడు .స్నేక్స్ స్కిన్ లోఅస్తిత్వ అన్వేషణ ఉన్నది .

  దేశం స్వతంత్రం పొందాక చిలద్జే –అవలెంనవల 1995లో,2003 –దిబాస్కెట్ రాశాడు .2005లో జార్జియా ది బ్రిలియ౦ట్ హిస్టారిక్ నవలను అమిరేజిబి రాశాడు .ఆకా మోర్చిలడ్జే-‘’జర్నీ టు కరబాక్ ‘’మొదలైన నవలలు రాశాడు .లాశా బుగ్ద్జే అన్తర్జాయ ఖ్యాతి పొందిన రచయిత .న్యు అనరేషన్ కవులలో కోటే కుబనేష్ విలి ,రతిఅమఘో బెలి వంటి వారున్నారు

97-కువైట్ దేశ సాహిత్యం

కువైట్ పడమటి ఆసియాలో తూర్పు అరేబియా సముద్రానికి ఉత్తర చివర  టిప్ ఆఫ్ పెర్షియన్ గల్ఫ్ లో ఉన్న దేశం .రాజధాని –కువైట్ సిటి .జనాభా 42లక్షలు .కరెన్సీ –కువైట్ దీనార్ .ధనిక దేశం .సేఫ్ దేశం .ఆల్కహాల్ నిషేధం ఉన్నది .ఇస్లాం మతం .భాషలు .అధికార వ్యవహార భాష అరెబిక్ .క్రూడ్ ఆయిల్ తో మహా సంపన్నం .

 కువైట్ సాహిత్యం మొదటి సైన్స్ ఫిక్షన్ నవల అజ్మా ఇడిగ్రీ 1952లో రాసింది .దేశ చరిత్ర గురించి తక్కువే ఉంటుంది .ఆధునిక సమకాలీన రచయితలూ చాలామంది ఉన్నారు .ఈ దేశ సంస్కృతి ఫ్రెంచ్ ఇంగ్లిష్ లతో కలిసిపోయింది .అనువాదకులు – యాకూబ్ ఆలి అహమద్ ,ఫతిల్ ఖలాఫ్.కవులు –సులేమాన్ అల్ ఖులాఫీ ,తఫ్వీక్ అహమ్మద్ లు కవిత్వం తో పాటు ఫ్రెంచ్ ఇంగ్లిష్ సాహిత్యాన్ని మోలియర్ నాటకాలను అరేబిక్ లోకి అనువదించారు

  ఇస్మాయిల్ ఫహిద్ ఇస్మాయిల్- కువైట్ నావలిస్ట్ .కథారచయిత క్రిటిక్ కూడా .20పైగా నవలలు ఎన్నో కతలు రాసి ప్రచురించాడు

తలెబ్ అల్రెఫై-జర్నలిస్ట్ రైటర్ .ఇతడు షేడ్ ఆఫ్ ది సన్,సామర్స్ వర్డ్స్ మొదలైనవి రాశాడు

లైలా అల్ అట్మన్-నవల కత రచయిత్రి –ది వుమన్ అండ్ ది కాట్ ,వాస్మియ కమ్స్ ఔట్ ఆఫ్ సి ,ఎ గ్లిమ్స్ ఆఫ్ రియాలిటి,ఎడైరీ ఆఫ్ పేషేన్స్ అండ్ బిట్టర్ నెస్మొదలైన 8నవలలు,ఎవుమన్ ఇన్ యాన్ వేస్,ది డిపార్చర్ ,ఫతే చూజేస్ హర్ డిమైస్ మొదలైన 5కథా సంపుటులు రాసింది .ఈమెనవల వాస్మియ కమ్స్ ఔట్ ఆఫ్ సి ని 21వ శతాబ్ది ‘’టాప్100 అరెబిక్ నవలలు ‘’లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది .

ఏ హెచ్ అల్మనాస్ –ఆధ్యాత్మిక రచయిత అల్మనాస్ అంటే వజ్రం .దిఎలిక్సిర్ ఆఫ్ ఎన్లి  న్లైటేన్మేంట్ ,ఫెసేత్స్ ఆఫ్ యూనిటి,జర్నీ ఆఫ్ స్పిరితువాల్ లవ్ సిరీస్ ,దివాయిడ్ ది పాయింట్ ఆఫ్ ఎక్సిస్టెన్స్ మొదలలైన15గ్రంథాలు,డయమండ్ హార్ట్ సిరీస్ గా 5,బాడీ సిరీస్ గా 3పుస్తకాలు రాసిన కువైట్ రచయిత అమెరికాలో ఉంటున్నాడు .

తాయి బాఆలి ఇబ్రహీం –సైన్స్ ఫిక్షన్ రాసింది .2008 కువైట్ మూడవ కాన్ష్టి ట్యుయన్సి  కి కాండిడేట్ .మతాన్ని రాజకీయాలకుదూరం చేయాలని పోరాడింది .దికర్స్ ఆఫ్ మని ,స్ప్రింగ్ థార్న్స్,క్రుయల్ హార్ట్ ,బివేర్ టుకిల్ వంటి 9రచనలు చేసింది

నజ్మా అబ్దుల్లా ఇడ్రీస్-మై లాంగ్వేజ్ ఫ్రాక్చర్స్ —ఐ గ్రో రాసింది .ఆరబ్ వుమన్ అవార్డ్ ,కువైట్ స్టేట్ అవార్డ్ పొందింది

ఫాత్మ యూసఫ్ ఆలి –జర్నలిస్ట్ కథరచయిత్రి . .మొదటి నవలరాసిన కువైట్ మహిళ .4కవితా స౦పుటులు తెచ్చింది .కువైట్ లిటరరీ అసోసియేషన్ సభ్యురాలు .మాగజైన్ సంపాదకురాలు

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -23-5-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

సుందర కాండ లో హనుమ బహుముఖీన వ్యక్తిత్వం-33

సుందర కాండ లో హనుమ బహుముఖీన వ్యక్తిత్వం-33

హనుమ చెబుతున్నాడు ‘’రామ లక్ష్మణులు విల్లంబులతో ఋష్యమూక పర్వత సుందర ప్రదేశాలను చూస్తూ ఉండగా   సుగ్రీవుడు భయపడి శిఖరం పైకి పోయి ,నన్ను వారి దగ్గరకు పంపగా నేను వారిని చేరి నమస్కరింఛి సుగ్రీవుని పరిస్థితి తెలియజేయగా ,వారు సంతోషించగా వారిద్దర్నీ బుజాలపై కూర్చో  పెట్టుకొని సుగ్రీవుని చేరి ,వీరి వృత్తాంతం ఆయనకు వివరంగా చెప్పగా ,వారు పరస్పరం మాట్లాడుకొని స్నేహ హస్తం చాచుకొని ఒకరి విషయాలు ఒకరికి చెప్పుకొని గుండె బరువు తీర్చుకొనగా రాముడు సుగ్రీవుని ఓదార్చగా ,రామానుజుడు మా రాజుకు రామ వృత్తాంతం చెప్పగా, సుగ్రీవుడు దుఖభాజనుడై ,తమకుదొరికిన  నేను ఏరి ఇచ్చిన  నీ ఆభరణాలు వారిద్దరికీ చూపగా ,చూసి రాముడు స్పృహ తప్పితెప్పరిల్లి ఒడిలో పెట్టుకొని ఏడ్చినేలపై పడి పోయాడు  .లక్ష్మణుడి కూడా చూపించి మళ్ళీ సుగ్రీవుడికి ఇచ్చేశాడు .నీ వియోగ దుఖాన్ని మాన్చటానికి ఎవరి తరమూ కాలేదు .వాలిని సంహరిస్తానని రాముడు ,నిన్ను వెదికిస్తానని సుగ్రీవుడు శపథం చేశారు .తర్వాత కిష్కింధకు వచ్చి వాలిని రాముడు చంపి ,సుగ్రీవుని కి రాజ్యం అప్పగించాడు .నేను వారిద్దరూ పంపిన దూతను .అన్నమాటప్రకారం సమస్త వానర సైన్యాన్ని నాలుగు దిక్కులు వెతకమని సుగ్రీవుడు ఆజ్ఞాపించి పంపాడు .వాలి కొడుకు  అంగదుడు ,మూడవ వంతు సైన్యం తో మేము భూమిపై వెతుకుతూ వింధ్య పర్వతగుహ చేరి బయట పడే మార్గం తెలీక కొన్ని రోజులు ఉండిపోయాం .తర్వాత బయటపడి మళ్ళీ అన్వేషణ సాగించి నువ్వుకనపడకపోయే సరికి ప్రాయోప వేశం చేదామని అనుకోగా అంగదుడు బాగా బాధపడగా అందరం మరణమే శరణ్యం అనుకోగా మా పాలి దైవంలా జటాయువు అన్న  సంపాతి మా బాధ చూసి అక్కడికి వచ్చి తన తమ్ముడి  మరణ వార్త విని,ఎవరు రుచంపారని అడిగితే ,రావణుడు అని  చెప్పగా దుఃఖించి అరుణపుత్రుడైన సంపాతి నిన్ను రావణుడు లంకకు తీసుకొని వెళ్ళాడని చెప్పాడు .ఇక ఆలస్యం చేయకుండా మళ్ళీ బయల్దేరాం .

 అందరం సముద్ర తీరం చేరి భయపడగా ,వారి భయాన్ని పోగొట్టి నూరు యోజనాలు యెగిరి వచ్చి లంకలో ప్రవేశించాను .జరిగింది అంతా పూస గుచ్చినట్లు చెప్పాను. నేను నిజంగా రామదూత హనుమాన్ నే .రామ లక్ష్మణులు  క్షేమం .అనుక్షణం రాముడు నిన్నే తలుస్తాడు .సుగ్రీవాజ్ఞ తో నేనొక్కడినే ఇక్కడికి వచ్చాను .నా భాగ్య వశం తో నిన్ను చూడగలిగాను .రామసోదరులు సుగ్రీవ సైన్యంతో త్వరలో ఇక్కడికి వచ్చి రావణ సంహారం చేస్తారు –

‘’రాఘవశ్చ మహావీర్యః క్షిప్రం త్వా మభి పత్స్యతే-సమిత్ర బాంధవం హత్వా రావణం రాక్షసాధిపం .

.ఉత్తమపర్వత౦ మాల్యవంతం పై నా తండ్రి కేసరి అనే వానర శ్రేష్టుడు దేవతల ఆజ్ఞచేత  గోకర్ణం వెళ్లి ,అక్కడ శ౦బసాదుడు అనే రాక్షసుని చంపాడు .ఆ కేసరికి ,అంజనాదేవికి వాయుదేవుని  వరంతో  జన్మించిన వాడను హనుమను ,వాయు సుతుడను నేను-

‘’మాల్యవాన్నామ వైదేహీ గిరీ ణా ముత్తమో గిరిః-తతోభ్యగచ్ఛద్గోకర్ణం పర్వతం కేసరే హరిః

‘’హతే సురే శంయతి  శంబ సాదనే –కపి ప్రవీరేణ మహర్షి చోదనాత్ –తతోస్మి వాయు ప్రభవో  హాయ్ మైథిలి-ప్రభావత సత్ప్రతి మశ్చవానరః ‘’

 ‘’అని సవిస్తరంగా చెప్పగా సీత శోకం పోయి రాహువు వదలిన చంద్రునిలా ప్రకాశించింది .హమ్మయ్య ఇప్పుడు సీతకు వానరుడు రావణుడు కాదు నిజమైన కపి వరుడే అనే నమ్మకం కలిగి౦ది .’’అమ్మా ! చెప్పాల్సింది అంతా చెప్పేశా ఇప్పుడు నేనేమి  చేయాలో ఆనతివ్వు . నేను వాయు దేవునితో సమానమైన ప్రభావమున్నవాడిని .సందేహించకుమమ్మా జానకీ మాతా ‘’అన్నాడు అత్యంత వినయంగా అనిల తనయుడు రామభక్త హనుమాన్ .

 ఇది 89శ్లోకాల 35వ సర్గ .

సీతకు మొత్తం సీను అంతా అర్ధమైంది .బైస్కోపులో చూపించినట్లు చెప్పాడు కదా .తానేమీ తక్కువ వాడిని కానూ అనీ చెప్పాడు .పంచభూతాలలో  భూదేవి సుత సీత అయితే, మరో భూతం వాయువు సుతుడు హనుమ . అంతటి పరాక్రమ వంతుడు. పవిత్ర మాల్య పర్వతం తండ్రి ఆవాస భూమి .కనుక తనపుట్టుక ఉన్నతమైందే .సీత సహనం భూదేవి సహనం అయితే హనుమ పరాక్రమం  ఎదురు లేని జంఝా  మారుతం .కనుక ధైర్య సాహసాలకు కొదవలేదు .అందుకే ఇంతకష్టసాధ్యమైన పని చేసి లంకలోకి సముద్రం లంఘించి వచ్చి ప్రవేశించాడు .ఇప్పటిదాకా తనకు తప్ప ఎవరికీ కనిపించని నేర్పుతో ప్రవర్తించాడు .రామ సుగ్రీవాజ్ఞ ఔదల దాల్చి వచ్చి సఫల మనో రధుడయ్యాడు సీతామాత దివ్య దర్శనం తో .ఇక కాగల కార్యం గంధర్వులే తీరుస్తారు అన్నట్లు రామ సోదరులు రావటం ,లంకకు చేటు కలిగించటం తధ్యం అని సీత గట్టిగా నమ్మి సందేహాలన్నీ తీరి ఇక అతనితో మనసు విప్పి మాట్లాడుతుంది .

 సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-5-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

ప్రపంచ దేశాలసారస్వతం 93-మాల్దీవుల సాహిత్యం

ప్రపంచ దేశాలసారస్వతం

93-మాల్దీవుల సాహిత్యం

రిపబ్లిక్ ఆఫ్ మాల్దీవ్స్ దక్షణ ఆసియాలో చిన్న ఐలాండ్ .శ్రీలంక ,ఇండియాలకు ఆగ్నేయంలో ఉంటుంది .రాజధాని –మాలె.కరెన్సీ –మాల్దీవియన్ రుఫ్ఫియ .జనాభా సుమారు 5లక్షల 16వేలు .సున్ని ముస్లిం దేశం .భాషలు –ధివేహి జాతీయ భాష .అరెబిక్ ,ఇంగ్లిష్ కూడా మాట్లాడుతారు .ఆదాయ వనరులు –ఫిష్ ప్రాసెసింగ్ ,టూరిజం ,బోట్ బిల్డింగ్ ,కొబ్బరి ప్రాసెసింగ్ ,దుస్తులు చేతిపరిశ్రమాలు .

  మాల్దీవియాన్ సాహిత్యం మొదట్లో రాగిరేకులపైన 12వ శతాబ్ది నుంచి ఉన్నది .లోమఫాను అనేది అత్యంత ప్రాచీన గ్రంథం .

  ఆధునికకాలం లో హుసేన్ సలాఉద్దీన్’’షియా రతున్నభవియ్యాయ ‘’  మత గ్రంథం రాశాడు .కవి అడ్డూ బండేరిహసన్ మలికుఫాన్ ను ఆదేశ అత్యున్నత కవిగా భావిస్తారు .ఇతని గ్రంథం –దియోగే రైవారు.ఇతర ప్రముఖ కవులలో ఏదుర్ ఉమ్రావ్ మాఫైకలి గేఫాను ,మహమ్మద్ అమిన్ ,అసయ్యిదు బోడు ఫెన్ వాల్తుగే సీధీ .

  మరి కొందరు రచయితలలు -]

 నౌషాద్ వహీద్ ,ఇబ్రహీం హుసేన్ ,సైకురా ఇబ్రహీం నయీం లు 20వ శతాబ్ది వారు .

21వ శతాబ్దం లో –జెన్నిఫర్ లతీఫ్ ,అలీ రఫీక్,  ఇస్మాయిల్ ఖిలత్ రషీద్

94-సైప్రస్ దేశ సాహిత్యం

రిపబ్లిక్ ఆఫ్ సైప్రస్ తూర్పు మధ్యధరాలో చిన్న ఐలాండ్ .రాజధాని –నికోషియా .కరెన్సీ .–యూరో .జనాభా -12లక్షలు మతం .ఆర్ధడాక్స్ చర్చి మతం .అధికారభాషలు –గ్రీక్ టర్కిష్ .సామాన్యులు సైప్రియాటిక్ టర్కిష్ మాట్లాడుతారు .టూరిజం సిమెంట్ జిప్సియం కెమికల్స్ కలప వగైరా ఆదాయ వనరులు .గ్రీకులున్న ప్రాంతం బాగా సంపన్నం ..

 సైప్రస్ దేశ సాహిత్యం ను సైప్రియట్ సాహిత్యం అంటారు మొదట అంతా గ్రీక్ లోనే రాయబడింది .తర్వాత టర్కిష్ ఇంగ్లిష్ ఫ్రెంచ్ లోనూ వచ్చింది .ఎపిక్ ‘’సిప్రియా ‘’క్రీ.పూ 7వ శతాబ్ది ది .దీన్ని స్టాన్సి నస్ రాసినట్లు భావిస్తారు .మధ్యయుగంలో అస్సైజెస్ ఆఫ్ జెరూసలెం స్థానిక మాండలికం లో రాయబడింది .ఇది 1531లో ఇటాలియన్ లోకి తర్జుమా అయింది .ఇతర దేశాలో లాగానే చరిత్ర అంతా క్రానికల్స్ లోనే ఉన్నది .16వ శతాబ్దిలో ఫ్రాన్సిస్కో పెట్రార్కా ‘’’పోయెమ్స్ డి అమర్ ‘’ను మధ్యయుగ గ్రీకులో రాశాడు .

   ఆధునిక సైప్రస్ కవులుగ్రీక్ లోనే రాశారు వీరిలో ఒస్మాన్ టర్కే,ఒజ్కేర్ యాసిన్ ,నేసె యాసిన్ వగైరాలు  .నారా నడ్జారియాన్ సైప్రస్ లో పుట్టినకవి .సేవ్ గుల్ ఉలు డగ్ – ఇన్వెస్టిగేటింగ్ జర్నలిస్ట్ ,రొమాంటిక్ కవిత్వం లో దిట్ట .ఆండ్రియాస్ కౌమి,మిరండా హోప్లరోస్ ,స్టీఫెన్ లాటన్ ,క్రిష్టిలేఫ్టేరి,స్టెల్ ప్రోవియస్ మొదలైనవారు ఇంగ్లిష్ లోనూ రాశారు .ఇతర’ రాశాడు  దేశీయులూ రచనలు చేశారు .లారెన్స్ డూరెల్ సైప్రస్ లో 1952-56కాలం లో ఉంటూ ‘’బిట్టర్ లె’మన్స్’’నవలరాసి సెకండ్ డఫ్ కూపర్ ప్రైజ్1957లో  పొందాడు .గ్రీస్ దేశ నోబెల్ ప్రైజ్ విన్నర్ గ్లోర్గాస్  సెఫెరిస్సైప్రస్ దేశం పై విపరీతమైన అభిమానం తో ‘’సైప్రస్ వేర్ ఐ ఆర్డైన్డ్’’నవల ఇక్కడ డిప్లొమాటిక్ పనిలో ఉంటూ రాశాడు .ఇక్కడి విక్టోరియా హిస్లావ్ 2015లో ‘’ది సన్ రైజ్ ‘’నవల రాశాడు .

  సోడి జోన్స్ ‘’అవుట్ కాస్ట్’’నవల గొప్ప విజయం సాధించి ఆరంజ్ ప్రైజ్ పొందింది .కోస్టా ఫస్ట్ నవల అవార్డ్ కూడా పొందింది .ఈమె ‘’స్మాల్ వార్స్ ‘’నవల సంచలనమే సృష్టించింది .ప్రేమ ఫామిలి సెంటిమెంట్ ,డ్యూటీ వగైరాలు ఉంటాయి .నికి మరంగౌ –‘’ఎజౌల్ ‘’నవల రాసింది .ఇది ఇతరభాషానువాద౦  కూడాపొందింది .ఆ దేశ చరిత్రలోమరుగునపడిన  సగం విషయాలు బయటకు తెచ్చిన నవల .దిఐలాండర్ అండ్ గర్ల్ నవలారచయిత్రి నారా నోద్జరాన్ తన ఆర్టిస్టిక్ టేలెంట్ పుష్కలంగా చూపింది .ది డైరీ ఆఫ్ ఇన్ ఫిడిలిటి నవలాకారిణి-ఏమిలోస్ సొలోమో ఒక అబ్బాయి ముగ్గురమ్మాయిల ప్రేమకథ ఉత్సుకత కలిగేట్లు రాసింది

   సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-5-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

సుందర కాండ లో హనుమ బహుముఖీన వ్యక్తిత్వం-32

సుందర కాండ లో హనుమ బహుముఖీన వ్యక్తిత్వం-32

బహు సంతోషి ఐన సీతాదేవి హనుమతో వాత్సల్యంగా ‘’నువ్వు  రాముడిని  ఎక్కడ కలిశావ్ .కోతులైన మీకు నరులైన రామలక్ష్మణులతో స్నేహం ఎలా కుదిరింది .సోదరుల లక్షణాలేమిటో గుర్తులేమితో చెబితే నా దుఖం ఉపశమిస్తుంది  అనగా హనుమ ‘’రాముడి చిహ్న లక్షణాలు లక్ష్మణు వీ సమానమే  .రాముడు సర్వాంగ సుందర మూర్తి .కనులు తామర రేకులు .సకలజీవులకు మానసిక ఆనందం కలిగిస్తాడు .దాక్షిణ్యం ఆయన సహజ లక్షణం .సూర్య సదృశ తేజస్సున్నవాడు .సహనం లో భూమి కి సమానం. తెలివిలో బృహస్పతి, కీర్తికి దేవేంద్రుడు .ధర్మ రక్షకుడు .శత్రు పీడకుడు.సకల ప్రపంచాన్ని కాపాడే వాడు .ఐహికాముష్మిక భావ సంపన్నుడు .యజుర్వేదాసక్తి పరుడు .సర్వవేద వేదా౦గవేది.విశాలమైన  మూపు ,పెద్ద బాహువులు ,శంఖం వంటి మెడ,శుభకర ముఖం కనపడని మెడ క్రింది సంధి ఎముకలున్నవాడు. కొసలలో యెర్రని నేత్రాలున్నవాడు. భేరీ ధ్వనిలాంటి క౦ఠస్వరం .’’నీల మేఘచ్చాయ బోలు దేహము’’ వాడు .సమ౦గా విభజింపబడిన అవయవ పొంకం ఉన్నవాడు .శ్యామల వర్ణుడు .సాముద్రిక శాస్త్రం లో చెప్పినట్లు వక్షస్థలం,మణికట్టు ,పిడికిలి దార్ధ్యం ఉన్నవాడు కేశాగ్రాలు ,వృషణాలు  మోకాళ్ళు మూడు సమానంగా ఉంటాయి .ఎత్తైన ఉదరం ,నాభి చుట్టూ ఉన్న  ప్రదేశం ,రొమ్ము కలవాడు గోళ్ళు అరచేతులు కనుగొనలు ఎర్రగా ఉన్నవాడు .పాద రేఖలు ,శిరోజాలు ,లింగమణినున్నగా ఉన్నవాడు. స్వరం నడక నాభి గంభీరంగా ఉంటాయి .

  ఉదరం పై మూడు మడతలు ,పల్లంగా ఉన్న చూచుకం ,స్తనాలు పాద రేఖలున్నవాడు .దీర్ఘం కాని లింగం  బలుపు లేని పొత్తికడుపు ,మూడు సుడులతో ఉన్నతల .బొటన వ్రేలి మొదట ఉన్న నాలుగు రేఖలు చతుర్వేద విదుడని తెలియ జేస్తాయి. నుదురు ,పాదాలు ,అరచేతులలో నాలుగు రేఖలున్నవాడు .96అంగుళాల ఎత్తు,బాహువులు ,మోకాళ్ళు ,తొడలు ,చెక్కిళ్ళు సమానంగా ఉన్నవాడు .సమానమైన 14 జతల అవయవాలున్నవాడు .కోర దంతాలు నాలుగు. సింహం ,పులి ,ఏనుగు వృషభం వంటి నడక ఉన్నవాడు. దొండపండు వంటి పెదవులు ,బలమైన  చెక్కిళ్ళు ,పొడవైన   ఎత్తైన ముక్కు కలవాడు .కేశ నేత్ర ,దంత చర్మ పాద తలాలలో నిగనిగలున్నవాడు .పొడవైన వెన్నెముక ,శరీరం ,వ్రేళ్ళు ,చేతులు ముక్కు కళ్ళు చెవులు ప్రజనం ఉన్నవాడు

‘’పద్మాకృతి ముఖం కళ్ళు ,నోరు ,నాలుక ,పెదవులు ,దౌడలు స్తనాలు గోళ్ళు చేతులు పాదాలు అనే పది అవయవాలు ,రొమ్ము తల నుదురు మెడ భుజాలు మూపు ,బొద్దు ,ప్రక్కలు వీపు స్వరం అనే పది విశాల అవయవాలవాడు .తేజస్సు ,యశస్సు ,సంపద ,మూడు వ్యాపించిన వాడు .పరిశుద్ధ మాతా,పితృ వంశాలున్నవాడు .పూర్వాహ్ణ మధ్యాహ్న ,అపరాహ్న కాలాలలో ధర్మార్ధ కామాలు ఆచరించే వాడు .సత్య ధర్మాలు ఆసక్తిగా ఆచరిస్తాడు .ఆర్జించిన ధనాన్ని యోగ్యులకు ఇచ్చేవాడు .దేశాకాలాలను ఎరిగి ప్రవర్తిస్తాడు .అందరికి ఆనందం కలిగిస్తాడు .రాముని తమ్ముడు లక్ష్మణుడు ఇద్దరు తల్లుల ముద్దు బిడ్డ .పరాజయం లేని వాడు .అనురాగ రూప గుణాలలో అన్నరామునికి సమానమైన వాడు .వీరిద్దరూ నిన్ను  వెతుకుతూ మమ్మల్ని కలుసుకొన్నారు .కిష్కింధ వానర రాజు అన్న వాలివలన రాజ్యం కోల్పోయిన ప్రియ దర్శనుడైన సుగ్రీవుడు ,ఋష్యమూక పర్వతం పై ఉండగా రామలక్ష్మణులు ఆయన్ను కలుసుకొన్నారు .రాజ్యభ్రస్టు డైన సుగ్రీవుని మేము సేవిస్తాము ‘’అని

   రామలక్ష్మణ సాముద్రిక లక్షణాలు ఏకరువు పెట్టి ,రాజ్యం అన్నవలన కోల్పోయిన సుగ్రీవుని సోదరులు కలిసిన విషయమూ చెప్పేశాడు .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-5-20-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి