కాంగ్రెస్ పార్టీ వ్యవస్థాపక సభ్యుడు ,అధ్యక్షుడు ,కార్యదర్శి ,ఇండియన్ మర్చంట్స్ చేంబర్ అధ్యక్షుడు బాంబే మునిసిపాలిటి వ్యవస్థాపకుడు, అధ్యక్షుడు  అయిన పార్శీ నాయకుడు –సర్ దిన్షా వాచా

సర్ దిన్షా ఎడుల్జీ వాచా  బొంబాయికి చెందిన పార్సీ రాజకీయ నాయకుడు. అతను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ వ్యవస్థాపక సభ్యుడు. 1901లో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా కూడా ఉన్నారు.

జీవితం

దిన్‌షా ఎడుల్జీ వాచా 1844 ఆగస్టు 2న బొంబాయిలో మధ్యతరగతి పార్సీ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన  కాంగ్రెస్‌లో దాదాభాయ్ నౌరోజీ మరియు ఫిరోజ్‌షా మెహతాతో సన్నిహితంగా పనిచేశాడు..  రాజకీయ కార్యకలాపాలతో పాటు సామాజిక సంస్కరణ మరియు విద్య రెండింటిలోనూ చురుకుగా పాల్గొన్నాడు ..

వాచా పత్తి పరిశ్రమతో అనుబంధం కలిగి ఉన్నారు మరియు 1915లో ఇండియన్ మర్చంట్స్ ఛాంబర్‌కి అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు.

రాజకీయ వృత్తి

అతను నలభై సంవత్సరాలు సభ్యునిగా బాంబే మునిసిపాలిటీపై ఆసక్తి కనబరిచాడు. అతను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ వ్యవస్థాపక సభ్యుడు . అతను చాలా సంవత్సరాలు దాని కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు మరియు 1901లో అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు.

ఆయన  బాంబే ప్రెసిడెన్సీ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడిగా (1915-18) ముప్పై సంవత్సరాలు (1885-1915) కార్యదర్శిగా ఉన్నారు. జీవితంలో ప్రారంభంలో,  పబ్లిక్ ఫైనాన్స్ మరియు ఆర్థిక సమస్యలపై తన పట్టును ప్రదర్శించాడు. 

ఆయన  బొంబాయి మునిసిపల్ కార్పొరేషన్  ఏర్పాటులో  ఫిరోజ్‌షా మెహతాతో మాత్రమే కాకుండా దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు  సంరక్షకుడు   గోపాల్ కృష్ణ గోఖలేతో కలిసి పని చేశాడు .  బాంబే ప్రెసిడెన్సీ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడిగా (1915-18) ముందు ముప్పై సంవత్సరాలు (1885-1915) కార్యదర్శిగా ఉన్నాడు. జీవితం ప్రారంభంలో అతను పబ్లిక్ ఫైనాన్స్,  ఆర్థిక సమస్యలపై తన పట్టును ప్రదర్శించాడు. అతను బొంబాయి మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ మేకర్‌గా ఫెరోజెషా మెహతాతో మాత్రమే కాకుండా, గోపాల్ కృష్ణ గోఖలేతో  దేశ ఫైనాన్స్ సంరక్షకుడు, పర్వేక్షుడుగా కూడా ఉన్నాడు.^[2]

కాంగ్రెస్ రాజకీయ లక్ష్యాలు

.

సర్ దిన్‌షా బొంబాయి లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ ,ఇంపీరియల్ లెజిస్లేటివ్ కౌ ఔన్సిల్ మరియు కౌన్సిల్ ఆఫ్ స్టేట్‌లో సభ్యుడు . ఆయన  1919 నుండి 1927 వరకు వెస్ట్రన్ ఇండియా లిబరల్ అసోసియేషన్‌కు నాయకత్వం వహించాడు.

విమర్శకుడిగా వాచా

వాచా ఫలవంతమైన రచయిత మరియు ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడంలో మరియు దేశం ఎదుర్కొంటున్న రాజకీయ మరియు ఆర్థిక సమస్యలపై  పూర్తీ పరిజ్ఞానం కలిగి  ప్రజాభిప్రాయాన్ని రూపొందించడంలో అగ్రగామిగా ఉన్నారు.

ఆర్థిక అవకతవకలు, ఆర్థిక దుర్వినియోగం జరుగుతోందని విమర్శించారు. మోర్లీ – మింటో మరియు మోంట్‌ఫోర్డ్ సంస్కరణలు అందించిన చట్టంలో భారతీయుల భాగస్వామ్యాన్ని ఆయన ‘హోమియోపతిక్ డోస్’ గా ఖండించారు. గొప్ప జాతీయవాది, ఆర్థిక విమర్శకుడు మరియు ఆర్థిక మాంత్రికుడు,  తన సుదీర్ఘ జీవితమంతా నిరాడంబరంగా,   నిష్కపటంగా  జీవించిన ఆదర్శమూర్తి .

హ్యూమ్‌పై వాచా

సెషన్‌ల మధ్య కాంగ్రెస్‌ను నిర్వహించడంలో స్కాట్స్‌మన్, అలన్ హ్యూమ్ పోషించిన కీలక పాత్రను వాచా అంగీకరించాడు , “అతను మాకు ఆవిరిని అందించే వ్యక్తి” అని పేర్కొన్నాడు. కానీ, కాంగ్రెస్‌పై హ్యూమ్ ప్రభావం పెరగడం మరియు దాని వ్యవహారాల సూక్ష్మ నిర్వహణపై వాచా ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. “ఎందుకంటే అతను అనివార్యుడు… [హ్యూమ్] నిరంకుశుడిగా ప్రవర్తించకూడదు… అన్ని విషయాలలో తనదే పైచేయి అని అతను భావిస్తాడు.” వాచా కాంగ్రెస్ వ్యవహారాల్లో మరింత చురుకైన మరియు స్వర పాత్ర పోషించాలని తోటి భారతీయులను ప్రోత్సహించాడు, “మనం [భారతీయులు] అటువంటి సహాయం లేకుండా మన రాజకీయ పురోగతిలో ముందుకు సాగడానికి శక్తివంతంగా మరియు దేశభక్తితో ఉండాలి. అలన్ హ్యూమ్స్ యొక్క శాశ్వత పంట మాకు సహాయం చేస్తుందని మేము ఆశించలేము’’అని నిష్కర్ష గా కాంగ్రెస్ కు చెప్పిన ధీరోదాత్తుడు ..

వాచా ప్రసంగాలు రచనలు –స్పీచేస్ అండ్ రైటిన్గ్స్ పేరిట ప్రచురితమయ్యింది .జే.ఎన్ తాతాజీవితం పై  షా ఒకపుస్తకం రాశాడు .రైజ్ అండ్ గ్రోత్ ఆఫ్ బాంబే మున్సిపల్ గవర్నమెంట్ ,రీసెంట్ ఇండియన్ ఫైనాన్స్ ,అనే ముఖ్యమైన ఆర్ధిక గ్రంధాలు రచించిన ఆర్ధిక వేత్త వాచా . ఆయన జీవితం పై ‘’హిజ్ లైఫ్ అండ్ లేబర్స్ ‘’అనే పుస్తకం వచ్చింది .

 ఇంతటి ఆర్ధిక వేత్తను, కాంగ్రెస్ సారధిని ,బాంబే మునిసిపాలిటి నిర్మాత, నిర్వహహకుడిని, సంస్కర్తను మనం మర్చి పోయాం .రైటానరబుల్ శ్రీనివాస శాస్త్రి వాచాను మహా ఆదర్శ పురుషుడుగా పేర్కొన్నాడు .

ఆ స్పూర్తితో వాచా జీవితాన్ని సూక్షంగా మీకు పరిచయం చేశాను .

  మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -12-8-23-ఉయ్యూరు .