నేత్రామృతాన్నిపంచే కర్నాటక లోని –అమృతేశ్వరాలయం  

రేపు 19-1-26 మాఘశుద్ధ పాడ్యమి సోమవారం సందర్భంగా

నేత్రామృతాన్నిపంచే కర్నాటక లోని –అమృతేశ్వరాలయం  

అమృతేశ్వర దేవాలయం   కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని చిక్కమగళూరు జిల్లా చిక్కమగళూరు  పట్టణానికి దగ్గర్లో  ఉన్న అమృత్‌పుర గ్రామంలో ఉంది. హస్సన్ నుంచి 110 కిలోమీటర్లు, శివమొగ్గ నుంచి  35 కిలోమీటర్ల దూరంలో 206వజాతీయ రహదారిలో ఉంది. ఈ గ్రామంలో ఉన్న అమృతేశ్వరాలయం చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ దేవాలయాన్ని సా.శ. 1196వ సంవత్సరంలో  నిర్మించారు. హొయసల రాజు వీర బళ్ళాల II కాలంలో ఆయన సైన్యాధ్యక్షుడైన అమృతేశ్వర దండనాయకుడు నిర్మించారు.^[1]

ఈ దేవాలయం విశాలమైన తెరిచిన మంటపం (మండపం)తో కూడిన హోయసల వాస్తుశిల్పం ప్రకారం నిర్మించబడింది. దేవాలయానికి అసలైన బాహ్య గోడ ఉంది, దీనిపై సమాన దూరాల్లో ప్రత్యేకమైన వృత్తాకార చెక్కుదలలు కనిపిస్తాయి. ఈ దేవాలయంలో ఒకే ఒక విమానము (గర్భగుడి, శిఖరం) మాత్రమే ఉండటంతో ఇది ఏకకూట నమూనాకు చెందుతుంది.^] గర్భగుడిని పెద్ద తెరిచిన మంటపంతో కలుపుతూ ఒక మూసివేసిన మంటపం ఉంటుంది.

ఇది మధ్యస్థ పరిమాణంలోని హోయసల దేవాలయం. దీని మంటప నిర్మాణం, పరిమాణం వీర నారాయణ దేవాలయం, బేలవాడితో సారూప్యత కలిగి ఉంటుంది. తెరిచిన మంటపంలో మొత్తం ఇరవై తొమ్మిది విభాగాలు (బేస్) ఉన్నాయి, మూసివేసిన మంటపంలో తొమ్మిది విభాగాలు ఉన్నాయి. దక్షిణ వైపున ఉన్న ఒక ప్రక్కద్వారం ద్వారా వేరొక చిన్న గర్భగుడికి వెళ్లే మార్గం ఉంటుంది.

ఈ గర్భగుడి చదరపు ఆకారంలో ఉండి, అసలైన శిఖరం (శిఖరం) ఇప్పటికీ ఉంది. ఆ శిఖరం కీర్తిముఖ శిల్పాలు, చిన్న అలంకార గోపురాలతో (ఏడిక్యూల్) అలంకరించబడి ఉంటుంది. సాధారణంగా కనిపించే హిందూ దేవతల శిల్పపట్టికలు ఇక్కడ శిఖరం క్రింద కనిపించవు. గోడల అడుగుభాగంలో ఐదు అచ్చులు (మోల్డింగ్స్) ఉంటాయి, ఇవి కళా విమర్శకుడు ఫోకేమా ప్రకారం “పాత హోయసల శైలి”కి చెందినవి.

గర్భగుడిని మూసివేసిన మంటపంతో కలిపే మధ్యభాగంపై ఉన్న సుకనాసి (శిఖరం ముక్కులా కనిపించే భాగం)^]పై “సాల” సింహంతో పోరాడుతున్న హోయసల చిహ్నం చెక్కబడి ఉంది.

మంటపం పైకప్పును మోయే మెరిసే లేథ్‌తో తిప్పిన స్తంభాలు హోయసల–చాళుక్య శిల్ప అలంకరణ శైలికి చెందినవి. మంటపంలో లోతుగా వంకరగా ఉన్న పైకప్పులు పుష్ప అలంకరణలతో అలంకరించబడ్డాయి. తెరిచిన మంటపం బాహ్య పరాపెట్ గోడపై మొత్తం 140 శిల్ప పట్టికలు ఉన్నాయి. వీటిలో హిందూ ఇతిహాసాల నుండి తీసుకున్న దృశ్యాలు చెక్కబడ్డాయి.

చాలా హోయసల దేవాలయాలలో చిన్న పరిమాణంలోని సూక్ష్మ శిల్పాలు కనిపిస్తే, ఇక్కడి శిల్ప పట్టికలు తులనాత్మకంగా పెద్దవిగా ఉంటాయి. రామాయణం కథ దక్షిణ గోడపై డెబ్బై పట్టికలలో చెక్కబడి ఉంది,, ఈ కథనం సాధారణానికి విరుద్ధంగా ఎడమవైపు నుంచి (ప్రతిక్రమంగా) సాగుతుంది. ఉత్తర గోడపై ఉన్న శిల్పాలు మాత్రం హోయసల శిల్ప సంప్రదాయం ప్రకారం కుడివైపు నుంచి సాగుతాయి. ఇరవై ఐదు పట్టికలు హిందూ దేవుడు కృష్ణుడు జీవితం నుండి దృశ్యాలను చూపిస్తాయి, మిగిలిన నలభై ఐదు పట్టికలు మహాభారతం ఇతిహాసంలోని సంఘటనలను చూపిస్తాయి.

ప్రఖ్యాత శిల్పి, వాస్తుశిల్పి రువారి మల్లితమ్మ తన వృత్తిజీవితాన్ని ఇక్కడే, ప్రధాన మంటపంలోని గోపురాకార పైకప్పులపై పనిచేస్తూ ప్రారంభించినట్లు తెలిసింది. ప్రవేశద్వారం సమీపంలో ఉన్న పెద్ద రాతి శాసనంలో మధ్యయుగ కన్నడ కవి జన్న రచించిన కవితలు ఉన్నాయి. ఆయనకు కవిచక్రవర్తి (అర్థం, “కవులలో చక్రవర్తి”) అనే బిరుదు ఉండేది.

ఈ ఆలయం 1196 CEలో నిర్మించబడింది. ఈ ఆలయ ప్రధాన దేవత శివుడు. ఈ ఆలయాన్ని 12వ శతాబ్దంలో హొయసల రాజు వీర బల్లాల II పాలనలో సేనాధిపతి అమృతేశ్వర దండనాయకుడు నిర్మించాడు. రామాయణం దక్షిణం వైపు గోడపై డెబ్బై ఫలకాలపై చెక్కబడింది, కథ చాలా .

ఈ గ్రామం భద్ర నది నీటి తొట్టి దగ్గర ప్రశాంతమైన ప్రదేశంలో, కొబ్బరి  తాటి తోటలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ఈ ఆలయాన్ని 12వ శతాబ్దంలో రాజు వీర బల్లాల II మార్గదర్శకత్వంలో అమృతేశ్వర దండనాయకుడు నిర్మించాడు.

 ఈ సుందరమైన అమృతేశ్వర ఆలయంలో గర్భగుడి, అంతరాలయం, దాని దక్షిణ వైపున వరండాతో కూడిన నాట్యశాల మరియు మూడు వైపులా ప్రవేశ ద్వారాలు ఉన్న ప్రధాన మండపం ఉన్నాయి. ప్రధాన మండపం యొక్క పారాపెట్ గోడపై వందకు పైగా చిన్న దేవాలయ గోపురాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. రైలింగ్ పైభాగం వాలుగా ఉండి, దానిపై వివిధ పౌరాణిక కథలను, ముఖ్యంగా రామాయణ కథలను ప్రదర్శించే పట్టీలు ఉన్నాయి.

కథ కాలక్రమం అపసవ్య దిశలో చిత్రీకరించబడింది, ఇది చాలా అసాధారణం. మరోవైపు, మహాభారతానికి సంబంధించిన చిత్రాలు ఉన్నాయి, కానీ ఈసారి సరైన క్రమంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన మండపం యొక్క పారాపెట్‌పై కూడా పెద్ద మరియు చిన్న పరిమాణాలలో చిన్న దేవాలయ గోపురాలు ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా చెక్కబడి ఉన్నాయి. కొన్ని గోపురాలు వక్రంగా పైకి లేస్తాయి, ఇది చాలా ప్రత్యేకమైనది, ఎందుకంటే హోయసల దేవాలయాలలో ఇటువంటి డిజైన్ తరచుగా కనిపించదు. నాట్యశాల వివిధ హిందూ దేవతల చిత్రాలతో 9 విభాగాలుగా విభజించబడింది. ఈ ఆలయానికి హోయసల చిహ్నంతో చెక్కబడిన 7 అంతస్తుల ప్రధాన గోపురం ఉంది. ఈ సముదాయంలోని శిలాశాసనాలు మధ్యయుగ కన్నడ కవిత్వానికి ఒక చక్కటి ఉదాహరణ. ఇది ప్రధాన మార్గానికి దూరంగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించడానికి చేసే ప్రయత్నం తప్పకుండా ప్రతిఫలాన్ని ఇస్తుంది.

అమృతేశ్వర దేవాలయం అమృతపుర వేళలు

అమృతేశ్వర దేవాలయం అమృతపుర ఉదయం 6 గంటల నుండి రాత్రి 8 గంటల వరకు తెరిచి ఉంటుంది.

ఈ ఆలయాన్ని 2012 లో మా అబ్బాయి శర్మ  బెంగుళూరు ఐబిఎమ్ లో పనిచేస్తున్నప్పుడు నేను దర్శించాను .

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -18-1-26-ఉయ్యూరు .