బుద్ధుడు – పంచశీల – మానవతావాదం(త్రివేణి )వ్యాసానికి నా అనువాదం

గౌతమ బుద్ధుడు ఒక అత్యుత్తమ మానవతావాది. అనాదిగా ఉన్న దుఃఖమనే సమస్యకు పరిష్కారం కనుగొనడం కోసం, రాకుమారుడిగా తాను అనుభవించిన సుఖాలన్నింటినీ ఆయన త్యజించారు. అత్యంత వృద్ధుడైన ఒక వ్యక్తిని, నయంకాని వ్యాధితో బాధపడుతున్న ఒక యువకుడిని, చివరకు ఒక సన్యాసిని కలిసిన తరువాత, గౌతమునికి జీవితం మరియు సమాజం పట్ల ఉన్న అవగాహనలో ఒక విస్మయకరమైన మార్పు వచ్చింది. ఈ దయనీయమైన దృశ్యాలు చివరికి ఆయనను త్యాగ మార్గంలోకి నడిపించాయి. సమస్త దుఃఖాలకు మూలమైన సత్యాన్ని అన్వేషించాలనే దృఢ సంకల్పంతో, ఆయన 29 ఏళ్ల వయసులో సన్యాసి అయ్యారు.

త్వరలోనే గౌతముడు అందుబాటులో ఉన్న సకల జ్ఞానంలో లోతుగా పాతుకుపోయారు. ఆయన యోగ రహస్యాలను ఛేదించడానికి ప్రయత్నించారు  హఠ యోగంతో సహా యోగాలోని అన్ని అంశాలతో ప్రయోగాలు చేశారు. శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని అవలంబించి,  మానవ దుస్థితికి సంబంధించిన అన్ని కోణాలను అధ్యయనం చేశారు. తన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు దొరుకుతాయని ఆశించిన ప్రదేశాలను ఆయన సందర్శించారు. ఆయన మానవ సమస్యలపై పనిచేస్తున్న తత్వవేత్తలు, పండితులు, శ్రమణకులు, ఊధకర్మ పుత్రులను కలుసుకున్నారు. కానీ ఆయన ఈ ఆలోచనాపరుల బోధనలతో సంతృప్తి చెందలేదు.

ఆయన తనలాంటి భావాలు గలవారితో చర్చించారు, మానవ జీవనంలోని అన్ని కోణాలను పరిశీలించారు,  నకిలీ తత్వాలు, విశ్వాసాల  ప్రయోజనకరమైన ప్రభావం వల్ల ప్రజలు కలత చెందుతున్నారని కనుగొన్నారు. ఏకాగ్రతను, సరైన ఆలోచనను సాధించడానికి నాందిగా, ఆయన స్వయంగా ఉపవాసం , ఇతర పద్ధతుల ద్వారా తన శరీరాన్ని, మనస్సును క్రమశిక్షణలో పెట్టుకున్నారు. ఎంతో పోరాటం తర్వాత, ఆయన మానవ సమస్యల నుండి బయటపడే మార్గాన్ని కనుగొన్నారు. ఆయన బుద్ధుడు లేదా జ్ఞానోదయం పొందినవాడు అయ్యారు. స్థిరపడిన సూత్రాలు  వాటి తర్కం ఆయన వెతుకుతున్న ఆధారాలను అందించాయి. ఆయన పండితులతో చర్చలలో పాల్గొని, తన విధానంలోని సహేతుకతను వారికి నమ్మించి, వారి ప్రశంసలను పొందారు. అతి కొద్ది కాలంలోనే, తత్వవేత్తలు, పండితులు మరియు సామాన్య ప్రజలు బుద్ధుని సూత్రాలను అత్యంత విలువైనవిగా, సంతృప్తికరమైనవిగా అంగీకరించారు. బుద్ధుని సిద్ధాంతం, మధ్యేమార్గం అని కూడా పిలువబడుతుంది, ఇది తరతరాల భారతీయ తత్వవేత్తల నుండి సంక్రమించిన నాలుగు ఆర్య సత్యాలలో (ఆర్య సత్య) పాతుకుపోయింది.

, బుద్ధ ధర్మానికి మధ్యేమార్గం అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?

బుద్ధుని సమకాలీనులు జీవితాన్ని దుఃఖానికి మూలంగా భావించారు. వివిధ సిద్ధాంతాలకు చెందిన పలువురు మేధావులు జీవితంలోని దుఃఖమనే సమస్యను పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నించారు. వారు దుఃఖాసంతృప్తుల మూలాలను, వ్యక్తులు తమ పూర్వజన్మలలో చేసిన కర్మలలోనే గుర్తించారు. వైదిక కర్మకాండలు వంటివి మానవుడు నిర్వాణాన్ని లేదా జనన మరణ చక్రం నుండి విముక్తిని పొందడానికి సహాయపడతాయని వారు విశ్వసించారు.

చార్వాకులు  జైనులు ఈ దృక్పథాన్ని వ్యతిరేకించారు. జైనమత సూత్రాలు సామాన్య ప్రజలకు చాలా భారంగా ఉండటంతో, అవి ఎక్కువ మంది అనుచరులను ఆకర్షించలేకపోయాయి. చార్వాకుల సూత్రాలు ప్రాపంచిక సుఖాలకు అధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చాయి. ఈ సిద్ధాంతాన్ని అనుసరించేవారిలో కొందరు ప్రాపంచిక సుఖాలను త్యజించినప్పటికీ, అది సమాజంపై దుష్ప్రభావాన్ని చూపింది. మరోవైపు, వైదిక సిద్ధాంతాన్ని అనుసరించేవారు వ్యక్తిగత ఆత్మ విముక్తిపై విశ్వాసం ఉంచి, సామాజిక బాధ్యతలను నిర్లక్ష్యం చేశారు. అందువల్ల వారు విఫలమయ్యారు. గౌతమ బుద్ధుడు ఈ రెండు సిద్ధాంతాలలోని లోపాన్ని గుర్తించి, తీవ్రవాద మార్గాలను విడిచిపెట్టి తనదైన మధ్యేమార్గాన్ని ప్రతిపాదించాడు. దీనిని మధ్యమ మార్గం అని అంటారు. తన సిద్ధాంతం, ఆత్మకు అంతిమ విముక్తి అయిన నిర్వాణానికి దారితీసే స్థాపిత సత్యాలలో చివరిదని ఆయన విశ్వసించారు. స్థాపిత సత్యాల సారాన్ని గ్రహించడంలో బుద్ధుని విధానం విశిష్టమైనది. ఆయన తర్కాన్ని, జీవితానుభవాన్ని ఉపయోగించారు. మూఢనమ్మకాలతో బంధించబడిన జీవితాన్ని ఆయన పరిశీలించి, దానికి అతీతమైన సత్యాన్ని కనుగొన్నారు. ఒక వైద్యుని వలె ఆయన మానవ దుఃఖాన్ని ఒక వ్యాధిగా భావించి, దానిని విశ్లేషించి, దాని మూలాన్ని కనుగొన్నారు. జీవితాన్ని ఈ విధంగా సమీపించే ప్రక్రియే ఆలోచనాపరుడైన మనస్సు చేయవలసిన పని అని ఆయన విశ్వసించారు. ఆ విధంగానే ఆయన తనను తాను బుద్ధునిగా లేదా జ్ఞానోదయం పొందినవానిగా భావించుకొని, తాను తిరుగులేని సత్యాలుగా భావించిన వాటిని మానవునికి అందించారు.

ఆ తర్వాత బుద్ధుడు తత్వవేత్తలు , పండితులతో చర్చలు, వాదోపవాదాలను విరమించుకున్నారు. ఆ రోజుల్లో రాజులు, భూస్వాములు వంటి కొద్దిమంది మాత్రమే సంతోషకరమైన జీవితాన్ని గడపగలిగేవారు, మిగిలిన వారందరూ అజ్ఞానం , దుఃఖంలో కూరుకుపోయేవారు. మెజారిటీగా ఉన్న పేదలకు, దీనులకు సహాయం చేయాలని బుద్ధుడు భావించాడు. అందువల్ల, ఆయన తన సిద్ధాంతాన్ని మెజారిటీ ప్రజలైన బహుజనుల ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగించాలని ప్రయత్నించాడు (బహుజన హితాయ బహుజన శిక్ష). అందుకని, ఆయన తన సిద్ధాంతాన్ని ఆ అజ్ఞానులకు ఉదాహరణలతో వివరించి, తాను అష్టాంగ మార్గం అని పిలిచిన స్థాపిత సత్యాల యొక్క సత్యతను వారికి చూపించాడు.

బుద్ధుడు క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దంలో జీవించాడు. ఆయన కాలంలోని సామాజిక వ్యవస్థ, సామాజిక  ఆర్థిక అసమానతలు, విభజనలతో నిండి ఉండేది. అవి ఎంత లోతుగా పాతుకుపోయాయో, అంత సంస్కరించదగినవిగా కూడా ఉండేవి. వాటిని సంస్కరించడానికి, కులతత్వాన్ని నిర్మూలించడానికి బుద్ధుడు తన శక్తివంచన లేకుండా ప్రయత్నించాడు, కానీ తాను పడిన శ్రమకు తగినట్లుగా విజయం సాధించలేకపోయాడు. ఆయన బౌద్ధధర్మాలను స్థాపించాడు, అక్కడ కుల, హోదా భేదాలు లేకుండా ప్రజలు ఆయన మాటలు వినడానికి, ఆయన ఆదర్శాలను అనుసరించడానికి తరలివచ్చేవారు. ఆయన అంటరానివారిని, అణగారిన వర్గాలను తన ఆశ్రమంలోకి, చేర్చుకోవటమేకాక ,, వారికి సత్య ధర్మాలు అహింస బోధించి , వారి పట్ల కరుణతో వ్యవహరించాడు.

బుద్ధుని జీవితకాలంలో, ఆయన బోధనలు ప్రజలలో లోతైన ప్రభావాన్ని చూపాయి.

ఇతర దేశాల సార్వభౌమాధికారం పట్ల గౌరవం.

ఇతర దేశాలపై అహింసా విధానాన్ని కఠినంగా పాటించడం.

ఇతర దేశాల అంతర్గత వ్యవహారాలలో జోక్యం చేసుకోకపోవడం.

దేశాల మధ్య సమానత్వాన్ని ప్రోత్సహించడం మరియు పరస్పర సంక్షేమం కోసం కృషి చేయడం.

ఇతర దేశాలతో శాంతియుత సహజీవన మార్గాన్ని అనుసరించడం.

బుద్ధునిలోని పవిత్రతా భావం, సన్మార్గం, త్యాగభావం, అహింస, ప్రపంచ శాంతి  జ్ఞానం పట్ల ఆసక్తి ప్రజలను ఆకర్షించాయి. తత్ఫలితంగా, ఆయన బోధనా నైపుణ్యం ఆయన సిద్ధాంత వ్యాప్తికి కేంద్రంగా నిలిచింది. బుద్ధ ధర్మం భారతదేశంలో  ఇతర దేశాలలో ప్రబలింది. ఆశాదీపం కోసం ప్రజలు చేసే అన్వేషణలో ఇది వారికి ఒక మార్గదర్శిలా ప్రకాశిస్తుంది. ఇది వారి సృజనాత్మక ఆలోచనా వికాసానికి దోహదపడింది. బుద్ధుని ప్రకారం, మోక్షం అంటే నిర్వాణం, అనగా ఎలాంటి అనుబంధం, ద్వేషం లేని మానసిక సమతుల్య స్థితి. అది స్వచ్ఛమైన ఆలోచన  అనుభవం. ఆయన తన శిష్యులకు చెప్పిన పంచవిధ ఉపదేశాలు కూడా నిర్వాణం అనే పదానికి ఇదే అర్థాన్ని సూచిస్తాయి.

బుద్ధుడు తన బోధనలలో పునర్జన్మ అనే భావనను ఎక్కడా ప్రస్తావించలేదు. ఒకవేళ ఆయన అలా చేసి ఉంటే, తాను చేసిన పనిని మాల్యంక పుత్ర, ప్రోష్టపాద మరియు ఆనంద పిండకలకు చెప్పి ఉండేవారు కాదు. బుద్ధుని ప్రకారం, ‘కర్మ’ అంటే వర్తమానంలో చేసిన కర్మ లేదా క్రియ, అంతేకానీ పూర్వజన్మలలో చేసినది కాదు. అయితే, బుద్ధుని బోధనలలో స్పష్టత లోపించడం మహాయాన బౌద్ధ శాఖ ఆలోచనాపరులకు మద్దతునిచ్చింది.

బుద్ధుని మానవతావాదం

బుద్ధుని బోధనలు ఒక ప్రత్యేకతను కలిగి ఉన్నాయి, అదేమిటంటే అవి సర్వశక్తిమంతుడైన దేవుడు  సంబంధిత సిద్ధాంతాల గురించిన అస్పష్టమైన భావనలను విస్మరిస్తాయి లేదా వాటి పట్ల ఉదాసీనంగా ఉంటాయి. దానికి బదులుగా, అవి మంచి చెడుల మధ్య భేదాన్ని, జీవితంలోని నైతిక అంశాలను మరియు సదాచారాన్ని నొక్కి చెబుతాయి. దేవునిపై తమకున్న నమ్మకానికి విరుద్ధమైనది చెడు ప్రవర్తన అని, దానికి అనుగుణంగా ఉండేది మంచి ప్రవర్తన అని గ్రహించమని అవి విశ్వాసులను ప్రోత్సహిస్తాయి. మనిషి తన ప్రవర్తనకు  పురోగతికి తానే బాధ్యుడు. ఈ విధంగా బౌద్ధమతం, మానవ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసే అన్ని విషయాలలో మనిషిని కేంద్ర వ్యక్తిగా నిలుపుతుంది. బుద్ధుడు సమస్త జీవుల పట్ల దయ, కరుణలను బోధించి, మానవ సమాజంలోని అందరి పురోగతి, ఆనందం కోసం నిర్మాణాత్మక పద్ధతులను రూపొందించాడు.

ఆయన అష్టాంగ మార్గం, పంచవర్గీయ సనాతన భిక్షువులకు సూచించిన పంచమార్గ ధ్యానాలు మరియు కర్తవ్యాలు, భిక్షువులకు ఆయన చేసిన హెచ్చరికలు – ఇవన్నీ ఆయన ప్రగతిశీల మానవతావాద దృక్పథాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.

బుద్ధుడు తాను బోధించిన వాటన్నిటినీ ఆచరించాడు. ఆయన బోధనా పద్ధతి పూర్తిగా హేతుబద్ధమైనది మరియు స్పష్టమైనది. ఆయన తన అభిప్రాయాలను ఇతరులపై ఎన్నడూ బలవంతంగా రుద్దలేదు. ఆయన ఏమాత్రం మూర్ఖపు పట్టుదల గలవాడు కాదు. ఆయన తన సువిశాలమైన అభిప్రాయాలను నిజాయితీగా, నిష్కపటంగా అందించాడు. ఆయన తన శ్రోతలకు, ముఖ్యంగా భిక్షువులకు ఇలా చెప్పేవారు: “నా అభిప్రాయాలను తీవ్రంగా పరిగణించండి; వాటిని నిష్పక్షపాతంగా పరిశీలించండి; అవి మీకు సహేతుకంగా అనిపిస్తేనే వాటిని అంగీకరించి, ఆ తర్వాతే పూర్తి మనసుతో వాటిని అనుసరించండి.”

బుద్ధుడు భారతదేశంలోనే కాకుండా, అప్పటికి తెలిసిన ప్రపంచమంతటా సమాజంలో ఆర్థిక అసమానతలను నిర్మూలించడానికి తన వంతు కృషి చేశాడు. ప్రజల మధ్య ఆర్థిక సమానత్వంపై తన కృషిని బౌద్ధ మఠాలకే పరిమితం చేశాడు, ఎందుకంటే ఆర్థిక అసమానతలను తొలగిస్తే తప్ప కుల భేదాలను నిర్మూలించలేమని ఆయన దృఢంగా విశ్వసించాడు. ఈ కారణంగా ఆయన మఠాలను అన్ని కులాల వారికి, సామాజిక వ్యవస్థకు  మానవ సమూహానికి వెలుపల ఉన్నారని చెప్పబడే అంటరానివారికి కూడా తెరిచారు. బౌద్ధ మఠాలు వారిని ఆత్మగౌరవంతో మానవులుగా చూశాయి.

ఈ విధంగా బుద్ధుడు, జీవితంలోని అన్ని రంగాలలో సామరస్యాన్ని మరియు సమాజంలోని అందరికీ శాంతిని తీసుకురావడానికి తమ జీవితకాలాన్ని వెచ్చించిన దార్శనికులందరిలో అగ్రగామి. గౌతమ బుద్ధుడు ఈ విధంగా ఒక గొప్ప గురువు, ఒక సమగ్ర వ్యక్తిత్వం  ఒక పరిపూర్ణ మానవుడు. అయితే, కాలక్రమేణా నిజమైన బౌద్ధ ఆలోచన మరియు సూత్రాలు తప్పుగా చిత్రీకరించబడటం  అపార్థం చేసుకోవడం మన దురదృష్టం. ఈ సూత్రాల గురించి నకిలీ రచనలు బౌద్ధమత స్ఫూర్తికి విరుద్ధమైన కథలు బౌద్ధ ఆలోచనకు అడ్డుగా నిలిచాయి. బుద్ధుడు కూడా దేవుని అవతారం అని భావించబడకుండా తప్పించుకోలేకపోయాడు.

ఆనందానికి మార్గం

ఆనందం ఎక్కడ దొరుకుతుంది? మంచి జీవితంలో, చెడును విడిచిపెట్టడంలో, మంచిని అనుసరించడంలో, సత్యం  సౌందర్యంలో, హృదయాన్ని శుద్ధి చేసుకోవడంలో, జ్ఞానం ప్రబోధాన్ని పెంపొందించుకోవడంలోనే అంతా ఉంది. మరి అలాంటప్పుడు చెడు అంటే ఏమిటి? తనకు గానీ, ఇతరులకు గానీ హాని కలిగించేదే చెడు.

ఇవాళ1-5-26 శుక్రవారం  వైశాఖ పౌర్ణమి –బుద్ధ పూర్ణమి –బుద్ధ జయంతి,కార్మిక దినోత్సవ  శుభా కాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-5-26-