రాజ్యాంగపరమైన కాలదోషం(త్రివేణి )

రచన: ఎన్. డి. వరదాచారియార్(ఆంగ్ల వ్యాసానికి నా అనువాదం )

(న్యాయవాది, మద్రాసు)

ఈ వ్యాసంలో, ప్రతిపాదిత అఖిల భారత సమాఖ్యకు సంబంధించిన రెండు ప్రశ్నలపై నేను కొన్ని పరిశీలనలను తెలియజేస్తాను, అవి: (i) జర్మన్ బుండెస్రాట్  రీచ్‌స్రాట్ తరహాలో సమాఖ్య ఎగువ సభను ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదన, మరియు (ii) సమాఖ్య శాసనసభలో భారత సంస్థానాల ప్రతినిధులకు వర్తించే శాసన ప్రక్రియ యొక్క ‘లోపలికి, బయటికి’ సూత్రంలోని ఒక అంశం.

సర్ శామ్యూల్ హోర్, డిసెంబర్ 31, 1930న సమాఖ్య నిర్మాణ కమిటీలో తన ప్రసంగంలో, సమాఖ్యలోని యూనిట్ల ప్రభుత్వాల ప్రతినిధులతో కూడిన రెండవ సభను సమాఖ్య శాసనసభలో ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదనను ప్రారంభించారు. రాజ్యాంగం యొక్క సమాఖ్య స్వభావాన్ని పరిరక్షించడానికి ఇది ఉత్తమ మార్గమని ఆయన అన్నారు. జిన్నా ఈ ఆలోచనను వ్యతిరేకించారు, కానీ లార్డ్ పీల్ దీనిని గట్టిగా సమర్థించారు. ప్రతినిధులలో దీనికి మద్దతు ఎంత తక్కువగా ఉందంటే, కమిటీ నివేదికలో దానిని ప్రస్తావించడం కూడా అవసరం లేదని భావించారు.

ఈ సమయంలో, భారత దేశంలోని అత్యంత విజ్ఞానవంతులు, ప్రగతిశీల రాజనీతిజ్ఞులలో ఒకరైన మైసూరు దివాన్ సర్ మీర్జా ఇస్మాయిల్, సమాఖ్య ఏర్పాటుకు సంబంధించిన ఒక ముసాయిదా పథకాన్ని ప్రచురించారు. ఈ పథకంలో ఆయన సమాఖ్య శాసనసభ వ్యవస్థీకరణ కోసం ప్రత్యామ్నాయ ప్రతిపాదనలను అందించారు. ఆయన స్వయంగా ఇష్టపడిన పథకం ప్రకారం, ప్రాంతీయ శాసనసభలు, ప్రత్యేక ప్రయోజనాలు గల వర్గాలు, మరియు భారత సంస్థానాల నుండి సుమారు 210 మంది ప్రతినిధులతో కూడిన రెండవ సభను ఏర్పాటు చేయాలి. ఇది తక్షణమే కాకపోయినా, చివరికి ఒక సమాఖ్య సభగా పనిచేయాలి. వీరిలో 70 మంది సంస్థానాల నుండి ఉండాలి. ఈ సభలో ఒంటరిగా సమావేశమయ్యే బ్రిటిష్-భారత సభ్యులు, శాసనసభపై సమీక్షా సంస్థగా వ్యవహరిస్తారు. శాసనసభ ప్రస్తుతం ఉన్నట్లే పూర్తిగా బ్రిటిష్-భారత సంస్థగా కొనసాగుతుంది. పూర్తి సెనేట్ ఏకైక సమాఖ్య శాసన విభాగంగా ఉంటుంది.

కానీ సర్ శామ్యూల్ హోర్ ప్రతిపాదనను విన్న తర్వాత, సర్ మీర్జా తన సొంత ప్రణాళికను విడిచిపెట్టి, దానిని గొప్ప ఉత్సాహంతో సమర్థించడం ప్రారంభించారు. ఆయన రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలోని తన సహచరులతో దీని గురించి చర్చించారు, మరియు కమిటీ ముసాయిదా నివేదికలోని 12వ నిబంధనపై చర్చ సందర్భంగా దీనికి మద్దతుగా ఒక బలమైన ప్రకటన చేశారు. ఆయన తన పథకాన్ని మరింత వివరంగా వివరిస్తూ ఒక మెమోరాండంను కూడా కమిటీకి పంపిణీ చేశారు. సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ కార్యకలాపాల వరకు వచ్చేంత వరకు నివేదికలలో ఈ పథకం గురించి మరే ప్రస్తావనా లేదు. జర్మన్ రెండవ సభ ప్రణాళికను ఆమోదించడం యొక్క సాధ్యత గురించి విదేశాంగ కార్యదర్శిని ప్రశ్నించినప్పుడు, సర్ ఆస్టెన్ ఛాంబర్లేన్ 1933 జూలై 20న ఈ ప్రశ్నను లేవనెత్తారు. విదేశాంగ కార్యదర్శి ఆ పథకం పట్ల తన వ్యక్తిగత ప్రాధాన్యతను అంగీకరించారు, కానీ సమావేశంలోని ఇతర ప్రతినిధులలో దానికి చాలా తక్కువ మద్దతు ఉన్నందున తాను ఆ విషయాన్ని ప్రయోజనకరంగా కొనసాగించలేనని చెప్పారు. మరుసటి రోజు, సర్ మీర్జా ఇస్మాయిల్ ఆ విషయాన్ని మరింత లోతుగా పరిశీలించారు మరియు దాని ప్రాముఖ్యతను పరిగణనలోకి తీసుకుని, ఆ విషయంపై ఒక మెమోరాండం సమర్పించమని చైర్మన్ ఆయనను కోరారు, ఆయన అలాగే చేశారు. ఈ మెమోరాండమే ఇటీవల భారతీయ పత్రికలు ప్రచురించాయి.

సమాఖ్యల చరిత్రలో ఈ భావనకు ఉన్న ఏకైక పూర్వ ఉదాహరణ జర్మన్ రాజ్యాంగం. 1871 నాటి సామ్రాజ్య రాజ్యాంగంలోనూ, 1919 నాటి గణతంత్ర రాజ్యాంగంలోనూ, సమాఖ్య ప్రభుత్వ ఎగువ సభ వివిధ రాష్ట్ర విభాగాల ప్రభుత్వాలు పంపిన సంపూర్ణాధికార ప్రతినిధులతో ఏర్పడింది. వీరు తమ తమ ప్రభుత్వాల ఆదేశాలకు అనుగుణంగా ఓటు వేశారు. ఈ పూర్వ ఉదాహరణకు పెద్దగా బరువు గానీ, అధికారం గానీ లేదు, ఎందుకంటే సామ్రాజ్య రాజ్యాంగం కేవలం చక్రవర్తి నిరంకుశత్వాన్ని కప్పిపుచ్చింది. అటువంటి పరిపూర్ణతను భారతదేశంలో మనం కోరుకోము. జర్మన్ రాజ్యాంగంపై రచనలు చేసినవారు, జర్మన్ సమాఖ్య శాసనసభ యొక్క రాజ్యాంగం మరియు ఆచరణ ద్వారా ప్రజాసభతో బుండెస్రాట్ యొక్క సంబంధం నిర్ధారించబడిన తీరు, ఈ ఫలితానికి చాలా వరకు బాధ్యత వహించిందని భావిస్తున్నారు. గణతంత్ర రాజ్యాంగం సాధారణ పరిస్థితులలో ఎన్నడూ పనిచేయలేదు, మరియు ఇటీవల నాజీ విప్లవం ద్వారా నిలిపివేయబడింది. అంతేకాకుండా, జర్మన్ రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించిన వ్యక్తులు నిజంగా ఏకత్వ భావనచే ప్రభావితులయ్యారని తరచుగా ఎత్తి చూపబడింది. బుండెస్రాట్ యొక్క రాజ్యాంగం మరియు అధికారాలు, మరియు కాంపిటెన్స్-కాంపిటెన్స్ సిద్ధాంతం యొక్క అభివృద్ధిని రాజ్యాంగంలోని ఈ ఏకత్వ పక్షపాతానికి రెండు ముఖ్యమైన సూచనలుగా పేర్కొన్నారు. విరుద్ధమైన ఉద్దేశ్యంతో ప్రేరేపించబడిన అటువంటి సంస్థ భారతదేశానికి ఏ విధంగానైనా అనుకూలంగా ఉంటుంది? అందువల్ల ఈ విషయంలో జర్మన్ చరిత్ర దాదాపుగా ఎలాంటి మార్గదర్శకత్వాన్ని అందించదు. సర్ మీర్జా ఇస్మాయిల్ ప్రతిపాదనను పూర్వ ఉదాహరణలతో సంబంధం లేకుండా, దాని స్వంత యోగ్యతల ఆధారంగానే పరిగణించాలి.

భారత సమాఖ్య శాసనసభలో 300 నుండి 350 మంది సభ్యులు ఉండాలని సర్ మీర్జా ప్రతిపాదిస్తున్నారు. వీరిలో 2/3 వంతు మందిని బ్రిటిష్ ఇండియన్ ప్రావిన్సులలోని ఓటర్లు నేరుగా ఎన్నుకుంటారు, మిగిలిన వారిని వివిధ రాష్ట్రాలు తమకు నచ్చిన పద్ధతిలో ఎన్నుకుంటాయి. ఎగువ సభలో 60 మంది సభ్యులు ఉంటారు, వీరిలో 24 మంది రాష్ట్రాలకు, మిగిలిన వారు బ్రిటిష్ ఇండియాకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. ఈ పథకం ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ సభ్యులను, సంబంధిత యూనిట్ ప్రభుత్వం నామినేషన్ ద్వారా, ఫెడరల్ కౌన్సిల్ అని పిలువబడే సెనేట్‌కు పంపుతారు. వారు తమ ప్రభుత్వాల నుండి అందుకున్న సూచనల ప్రకారం ఓటు వేస్తారు, మరియు జర్మనీలో వలె, సూచనలు లేకుండా వేసిన ఓటును లెక్కించరు. ఇది ప్రజా సభతో సమానమైన సభగా ఉంటుంది, కానీ కొన్ని అదనపు హక్కులను కలిగి ఉంటుంది. ఫెడరల్ ఎగ్జిక్యూటివ్ తీసుకున్న అన్ని చర్యలను మొదట కౌన్సిల్‌కు సమర్పించాల్సి ఉంటుంది, మరియు కౌన్సిల్ మార్పులు, సవరణలను ప్రతిపాదించవచ్చు. ఎగ్జిక్యూటివ్ వీటిని ఆమోదించవచ్చు, లేదా ఒకవేళ తిరస్కరిస్తే, బిల్లుపై తన అభ్యంతరాలను తెలియజేస్తూ ఒక ప్రకటనను జతచేసే హక్కు కౌన్సిల్‌కు ఉంటుంది, మరియు ఈ ప్రకటనను జతచేసిన తర్వాత మాత్రమే బిల్లు ప్రజా సభ ముందుకు వెళుతుంది. ఒకవేళ దిగువ సభలో బిల్లు కౌన్సిల్‌కు ఆమోదయోగ్యం కాని రూపంలో ఆమోదించబడితే, ఆ చట్టంపై కౌన్సిల్‌కు సస్పెన్సరీ వీటో అధికారం ఉంటుంది, మరియు అటువంటి బిల్లు చట్టంగా మారడానికి దిగువ సభలో మళ్లీ ఆమోదించబడటానికి ప్రత్యేక వెయిటెడ్ మెజారిటీ అవసరం. పరిపాలనను పర్యవేక్షించడం, నివేదికలను కోరడం, విచారణలను ప్రారంభించడం మొదలైన హక్కులు కూడా మండలికి ఉంటాయి. చివరగా, రాష్ట్రంలోని ఉన్నత పదవులకు నియామకం కోసం మండలి అభ్యర్థులను ప్రతిపాదిస్తుంది. కార్యనిర్వాహక వర్గం ఈ నామినేషన్లకు కట్టుబడి ఉండనప్పటికీ, అది సాధారణంగా మండలి సిఫార్సును అమలు చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. మండలిలో ప్రాతినిధ్యం లేని రాష్ట్రానికి సంబంధించిన విషయం పరిశీలనలో ఉన్నప్పుడు, ఆ రాష్ట్రం చర్చించడానికి ఒక ప్రతినిధిని పంపవచ్చు, కానీ మండలిలో ఓటు వేయడానికి కాదు. ఈ పథకం ద్వారా, దిగువ సభ కన్నా విధులు మరియు సిబ్బంది నాణ్యతలో భిన్నమైన, నిజమైన సమాఖ్య సభను ఏర్పాటు చేయవచ్చని, మరియు శ్వేతపత్రంలో పేర్కొన్న దానికంటే ఇది చాలా మెరుగైన రెండవ సభ అవుతుందని వాదించబడుతోంది.

మొట్టమొదటగా, ఇలాంటి సమాఖ్య ఎగువ సభ ఒక చర్చా వేదికగా పనిచేయలేదని మనం గమనించాలి. ప్రతినిధులను నామినేట్ చేసే ప్రభుత్వాలు వారి చేతులకు సంకెళ్లు వేసి, వారు ముందుగా జారీ చేసిన సూచనల ప్రకారమే ఓటు వేయవలసి వచ్చినప్పుడు, మండలిలో చర్చ ఒక ప్రహసనంగా మారుతుంది. చర్చా సభలు ప్రధానంగా ఉద్దేశించిన గొప్ప ప్రయోజనాలైన ఒప్పించడానికి మరియు ఒప్పించబడటానికి అవకాశం గానీ, హక్కు గానీ లేదు. ఏం జరుగుతుందంటే, వివిధ విభాగాల ప్రభుత్వాలు ముందుగా, తదుపరి సమావేశం కోసం మండలి అజెండాలో పొందుపరిచిన ప్రశ్నలను చర్చిస్తాయి. సమాఖ్యలోని ఇతర ప్రభుత్వాలు లేదా విభాగాల అభిప్రాయాలు, వాదనలచే ప్రభావితం కాకుండా వాటిపై తమ సొంత నిర్ణయాలకు వస్తాయి. ఆ తర్వాత, కేవలం రికార్డుల కోసం మాత్రమే జరిగే ఈ నిష్ఫలమైన, నామమాత్రమైన చర్చ అనే ప్రహసనాన్ని ముగించుకుని, తమ తరపున ఆ నిర్ణయాలను అక్కడ నమోదు చేయడానికి తమ ప్రతినిధులను మండలికి పంపుతాయి. నిజానికి, ఈ సంస్థను ఒక పరిపాలనా మండలిగా వర్ణించారు. ఈ వర్ణనే దానికి అతిపెద్ద నింద. ప్రజా సభ గొంతు నొక్కే శక్తి గల పరిపాలనా మండలిని స్థాపించడం అంటే, కనీస ప్రాథమిక ప్రజాస్వామ్యాన్ని కూడా నిరర్థకం చేయడమే. అంతేకాక, ఇది శక్తివంతమైన ప్రభుత్వానికి కూడా సహాయపడదు. ఎందుకంటే, సొంతంగా ఎటువంటి బాధ్యతలు లేని ఈ మండలి, నివేదికల కోసం కార్యనిర్వాహక వర్గాన్ని నిరంతరం వేధిస్తూ, జోక్యం చేసుకునే విచారణల ద్వారా ప్రజా సభ పట్ల స్పష్టమైన, నిర్దిష్టమైన బాధ్యతతో కూడిన అధికారాల వినియోగాన్ని బలహీనపరుస్తుంది. చర్చల ద్వారా జరిగే ప్రభుత్వ మౌలిక ఆధారానికి ఇంతకంటే వినాశకరమైనది మరొకటి ఊహించలేము.

రెండవదిగా, ఈ 60 సీట్లను వివిధ యూనిట్ల మధ్య ఎలా పంపిణీ చేస్తారనే దానిపై సర్ మీర్జా ఇస్మాయిల్ ఎటువంటి వివరాలు ఇవ్వలేదు. అన్ని యూనిట్లకు ప్రత్యక్ష మరియు వ్యక్తిగత ప్రాతినిధ్యం లభించేలా, కొంత పరిమాణంలో సభలు ఉండాలని రాష్ట్రాలలోని ఒక పెద్ద వర్గం అభిప్రాయపడిందనే విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. పెద్ద మరియు నిర్వహించడానికి కష్టంగా ఉండే సభలో కార్యకలాపాలను వేగవంతం చేయడం కష్టమని వ్యతిరేక అభిప్రాయం నొక్కి చెప్పింది. ప్రతినిధుల మధ్య అత్యధిక ఉమ్మడి అంగీకారంతో ఒక రాజీకి రావాలని శ్వేతపత్రం కోరుతోంది. కానీ ప్రాతినిధ్యం యొక్క కనీస అవసరాలను తీర్చడానికి సర్ మీర్జా చెప్పిన 60 సంఖ్య పూర్తిగా సరిపోదని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ఆయన ఈ విషయాన్ని గుర్తించి, ఒక యూనిట్‌కు కౌన్సిల్‌లో ప్రాతినిధ్యం లేనప్పుడు, దానికి సంబంధించిన విషయం పరిశీలనలో ఉంటే, ఆ యూనిట్ చర్చించడానికి ఒక ప్రతినిధిని పంపాలి కానీ ఓటు వేయడానికి కాదు అని నిబంధన పెట్టారు. కౌన్సిల్‌లో ఓటు హక్కు కేవలం వారికే ఉన్న, ముందుగా నియమించబడిన సంపూర్ణాధికార ప్రతినిధుల ద్వారా ఈ నిస్సహాయ యూనిట్ యొక్క భవితవ్యం ఇప్పటికే నిర్ణయించబడినప్పుడు, ఈ చర్చ వల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి? కొన్ని యూనిట్లను మినహాయించడాన్ని ఏ సూత్రం ఆధారంగా సమర్థించవచ్చో సర్ మీర్జా వివరించలేదు. చిన్న, పెద్ద రాష్ట్రాల మధ్య సమానత్వాన్ని సాధించడానికి బదులుగా, ఈ పథకం సమాఖ్యలోని విభాగాల మధ్య ఒక ప్రత్యేక హక్కుల వర్గాన్ని సృష్టిస్తుంది, ఈ ఏర్పాటు సమాఖ్యవాద స్ఫూర్తికి పూర్తిగా విరుద్ధం. చాలా సమాఖ్య రాజ్యాంగాలు సమాఖ్య సభలో సమాఖ్యలోని ప్రతి విభాగానికి ప్రాతినిధ్యం ఇవ్వడమే కాకుండా, రాష్ట్రాల పరిమాణం లేదా జనాభాతో సంబంధం లేకుండా వాటికి ఆ సభలో సమాన ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం ద్వారా పూర్తి సమానత్వాన్ని నెలకొల్పాయి. సర్ మీర్జా ఇస్మాయిల్ యొక్క సమాఖ్య మండలి, కేవలం అలా ఉండటానికి బదులుగా…..

. రెండవ ప్రశ్నను పరిశీలించడానికి నాకు చాలా తక్కువ అవకాశం మిగిలింది. సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ ముందు ఇచ్చిన తన సాక్ష్యంలో సర్ శామ్యూల్ హోర్ ఇలా అన్నారు: సమాఖ్య శాసనసభలో, పూర్తిగా బ్రిటిష్ ఇండియన్ అంశం చర్చకు వచ్చినప్పుడల్లా, ఆ ప్రశ్న కార్యనిర్వాహక వర్గం యొక్క భవిష్యత్తుకు సంబంధించినది అయితే తప్ప, రాష్ట్రాల ప్రతినిధులు చర్చలో గానీ, ఓటింగ్‌లో గానీ పాల్గొనకూడదని భావించబడుతోంది; ఒకవేళ కార్యనిర్వాహక వర్గం యొక్క భవిష్యత్తుకు సంబంధించినదైతే, వారి భాగస్వామ్యాన్ని సమర్థించేంతటి అఖిల భారత ప్రయోజనంగా ఆ విషయం పరిగణించబడుతుంది. సాధ్యమైనంత వరకు, రాష్ట్ర విభాగాలు సమాఖ్య ప్రభుత్వానికి అనుకూలంగా ఏకరీతిగా అధికారాలను అప్పగించేలా ప్రయత్నాలు జరుగుతాయని కూడా ఆయన అన్నారు. కానీ డేవిడ్‌సన్ కమిటీ నివేదికను, ఆ తర్వాత ఈ విషయంపై జరిగిన చర్చలను చదివిన వారికి, ఈ విధంగా అప్పగించిన అధికారాలలో చాలా గణనీయమైన వ్యత్యాసం తప్పనిసరిగా ఉంటుందని తెలుస్తుంది. ఇంకా పరిశీలించని ప్రశ్న ఏమిటంటే: కొన్ని రాష్ట్రాలు మాత్రమే సమాఖ్యకు అప్పగించిన అంశం సమాఖ్య శాసనసభ ముందుకు వస్తే అనుసరించాల్సిన విధానం ఏమిటి? ఆ ప్రత్యేక అధికారాన్ని వదులుకోని రాష్ట్రాల ప్రతినిధులు చర్చలో పాల్గొనగలరా, లేక అది తమకు సంబంధించిన విషయం కానందున వారు దూరంగా ఉండాలా? ‘లోపలికి, బయటకు’ అనే సూత్రాన్ని కఠినంగా అమలు చేస్తే, ప్రభావితం కాని ఈ రాష్ట్రాలు తప్పనిసరిగా బయట నిలబడాలి. దాని ఫలితంగా, అటువంటి ప్రశ్నలపై, శాసనసభలో బ్రిటిష్ ఇండియన్ ప్రతినిధులందరూ మరియు ఆ విషయంలో సమాఖ్య శాసనసభ నిర్ణయానికి కట్టుబడి ఉండటానికి అంగీకరించిన రాష్ట్ర ప్రతినిధులు మాత్రమే ఉంటారు. అలా అయితే, శాసనసభలోని రెండు సభలలో రాష్ట్రాలు తమకు తాము సంపాదించుకున్న వెయిటేజ్ విలువ ఏమిటి? ఆ వెయిటేజ్ రాష్ట్రాలను నిజమైన అసమర్థత నుండి కాపాడటానికి ఉద్దేశించినదై ఉండాలి, లేదా కాకపోయి ఉండాలి. నేను ఇప్పుడు పరిశీలిస్తున్నటువంటి కేసులలో, ఆ వెయిటేజ్ ఎటువంటి రక్షణ కాదు. సమాఖ్య శాసన మరియు పరిపాలన ప్రయోజనాల కోసం రాష్ట్రాలను బ్రిటిష్ ఇండియా నుండి వేరుగా చూడవచ్చని చాలా తప్పుగా భావించడం వల్లే ఈ ఇబ్బంది తలెత్తింది. సమాఖ్య లేవనెత్తబోయే సమస్యకు ఇది ఒక ఉదాహరణ. ఈ పరిస్థితి యొక్క చిక్కులను పండితులు మరింతగా పరిశోధించడానికే నేను వదిలివేస్తున్నాను.

మీ-గబ్బిటదుర్గాప్రసాద్ -25-4-26-ఉయ్యూరు