నారద మహర్షి దర్శించిన శ్రీకృష్ణ లీల ను పోతన గారు ఇలా వర్ణిస్తున్నారు

‘’ఒకచోట నుచిత సంద్యోపాసక్తు,నొకచోట బౌరాణికోక్తిలలితు

నొకచోట బంచ యజ్నోచిత కరముని ,నొకచోట దివ్య భూషోజ్వలును

నొకచోట దేనుదానోత్కలితాత్ముని ,నొకచోట నిజ సుత ప్రకార యుక్తు

నొక్క చోటను సంగీత యుక్తచిత్తు ,నొక్కచోటను జలకేళీయుత విహారు

నొక్క చోటను సంమంచ కోప యుక్తు ,నొక్క చోటను బలభద్ర యుక్త చరితు ‘’

ఇలా ఎందెందు వెదకి జూచిన అందందే అందగత్తెల తో హరి ప్రత్యక్ష మయ్యాడు .ఆ విభవాన్ని ఎంత వర్ణించినా తనివి తీరదు .

‘’చతురానన నందనుడం –చిత మతి జని కాంచే ,నొక్క చెలి గేహమునన్

క్రతు కర్మాచరణుని నా-శ్రిత భయ హర నున్,సురేంద్ర సేవిత చరణున్ ‘’

‘’వ్రుత్రారి వినుతు ని బరమ ప-విత్రుని నారదుండు గాంచె వేరొక ఇంటన్

బుత్రుక పౌత్రక దుహిత్రు కళత్రు సమేతు ననంతు లక్షణ వంతున్ ‘’

 మతి పోయింది మహర్షికి .ఆ మాయా మోహనుని చిత్రాలు విచిత్రం గా గోచరించి అచ్చేరువందించాయి ..

‘’ఒక ఇంట గజవాజి రోహాకుడు నయి ,యొక్కింత భంజనుడై

సకలాత్ముడు ,పరుండు ,షోడశ సహస్ర స్త్రీ నివాసంబులం

దొక బోటింటను దప్పకుండ నిజ మాయోత్సాహుడై యుండ ,న

య్యకలంకున్ ,వరదున్ ,మహా పురుషు ,బ్రహ్మణ్యున్ నతాబ్జాసనున్ ‘’

ఆ పరబ్రహ్మకే అర్ధం కాని వాడు అంటే ఆయన కొడుకైన నారదుడికేం అర్ధమవుతాడు? ఆ మహా లీలా విలాసం అత్యంత సుందరం ,పరమ రమణీయం, మనోహరం ,అత్యంత పవిత్రం .ఎంత వర్ణించినా తనివి తీరటం లేనే లేదు .అటు బ్రహ్మ మానస పుత్రుడైన నారద మునికి, ఇటు భక్త కవి బ్రహ్మ పోతనకు ఇద్దరూ ఆ భక్త పరాదీనులే . ఆ నారాయణ చణ చారణ చక్ర వర్తులే ఇద్దరూ.’’హరినామం ‘’విన్నా ,పలికినా భవహరమవుతుందనే భావించి ,స్మరించి, స్మరించి తన్మయత్వంతో పరవశించిన వారే .అందుకే ‘’మావాంగనాలీలా విలాసం అనంతం అని పించింది ‘’

‘’అస్తోక చరితు నమిత శ-మస్త సుధా హారు వేద మస్తక తల వి

 న్యస్త పదాంబుజ యుగ ళు న-పాస్తాశ్రిత నిఖిల పాపు బరము ననంతున్ ‘’

‘’పరమ భాగవతుండు పరమేస్టి తనయుండు ,మనుజ లీల జెంది మహిత సౌఖ్య

చిత్తుడైన హృషీకేశు యోగ మాయా ప్రభావమునకు నాత్మ నలరి ‘’

‘’మాయురే ,హరిహరి వరద ,య –మేయ గుణా యనుచు నాత్మ మెచ్చి మునీన్ద్రుం

దా యదునాయకు,సుజన వి-దేయుని నిట్లనయే ,దేవా!త్రిజగము లందున్ ‘’

తన వల్ల కాలేదు ఇక ఎవరి వల్లా కాదు అనే నిశ్చయానికి వచ్చాడు ముని .ఆ మయావినోదుని తోనే గాన వినోది నారద మౌని

‘’నీ మాయ దెలియ వారలే –తామరస సురేంద్ర తాపసులైనన్

ధీ మంతులు నీ భక్తీ సు-ధా మాధుర్యమున బొదలు ధన్యులు దక్కన్ ‘’

అని చేతులెత్తేశాడు హర్షించి,పులకించి పరమంద భరితుడయ్యాడు .తానిక వెళ్లి వస్తానని ‘’ఏది తెలుసు కొందామని వచ్చాడో దాన్ని కనుల పండువు గా దర్శించి జన్మ చరితార్ధత ను సాధించుకొన్నాడు మనవడు నారదసంయమి . .

సశేషం –మీ –గబ్బిటదుర్గా ప్రసాద్ –20-3-13-ఉయ్యూరు 

 నా దారి తీరు -16

 గుంటూరులో సైన్సు ప్రదర్శన

  గుంటూర్ మెడికల్ కాలేజి లో సైన్సుఎక్సి బిషన్ భారీగా జరుగుతోంది .అందరికి వెళ్లి చూడాలనే ఉంది. మా హెడ్ మాస్టారి పెద్ద్దమ్మాయి అక్కడ డాక్టర్ కోర్సు చదువుతోంది .ఆయన ఒక రోజు నాతో ‘మాస్టారూ !మన విద్యార్ధులను తీసుకొని గుంటూర్ వెళ్లి ఎక్షిబిషన్ చూస్తె బాగుంటుంది ‘’అన్నారు .సరే నన్నాను .విద్యార్ధికి పది రూపాయలో ఎంతో వసూలు చేశాం .సుమారు యాభై మంది ఆడ ,మగ పిల్లలు సిద్ధ పడ్డారు రావటానికి .మాని కొండ నుంచి మానేడు మాక నడిచి వెళ్లి అక్కడ పాసెంజర్ రైల్ ఎక్కి బెజవాడ లో దిగి అక్కడి నుంచి మళ్ళీ ట్రైన్ లో గుటూరు వెళ్ళాలి .ఇదీ ప్లాన్ .ఉదయం పది గంటలకే అందరం భోజనాలు చేసి స్కూల్ దగ్గరకు చేరుకొన్నాము .హెడ్ గారు డ్రిల్ మాస్టారు నేను ,సైన్సు సుబ్బారావు పిల్లల వెంట ఉన్నాం .నడిచి మానెడు మాక చేరి అక్కడ పాసెంజర్ ఎక్కి విజయవాడ చేరాం .అక్కడ మళ్ళీ పాసెంజర్ ఎక్కి గుంటూరు చేరుకొన్నాము .మేము చేరే సరికి మధ్యాహ్నం రెండు అయింది .హెడ్ మాస్టారు అక్కడ తన శిష్యులతో ముందే చెప్పి ఉన్చారను కొంటాను .మాకు వెంటనే లోపలి ప్రవేశం కలిగింది .

        మెడికల్ విద్యార్ధులు నిర్వహించిన ప్రదర్శన అది .అనేక రకాల ప్రయోగాలు వర్కింగ్ నాన్ వర్కింగ్ మోడల్స్ ఉన్నాయి అందరం బాగా తిరిగి చూశాం .ద్రవాల్లో నిలవ ఉంచిన జంతువులు  ఉంచారు .అక్కడ స్టూడెంట్స్ కూడా చక్కగా వివరించి చెప్పారు నేను నాకు నచ్చినవన్నీ నోట్ బుక్ లో రాసుకోన్నాను వివరం గా .ఇంకెక్కడైనా వీటిని పెట్టచ్చననేది నా ఆలోచన .అలాగే నేను కొన్ని స్కూళ్ళ లో వీటిని ప్రదర్శన లో పెట్టించాను డబ్బు ఖర్చు ఆయె వాటికి జోలికి పోలేదు బాగా ఆట్రాక్షన్ తో ఉన్నవాటినే సేకరించి తర్వాతా అమలు చేశాను .ఎవరి టిఫిన్లు వాళ్ళే కొని తిన్న జ్ఞాపకం .పిల్లలూ అంతే .అంతా చూసే సరికి రాత్ర్తి తొమ్మిదయింది నడుచు కొంటు రైల్వే స్టేషన్ కు చేరుకొన్నాం .అక్కడినుంచి బెజవాడకు అక్కడి నుంచి అర్ధ రాత్రి పన్నెండు కు మానెడు మక మీదుగా మాని కొండ చేరుకొని ఎవరింటికి వాళ్ళం వెళ్లాం .గొప్ప అను భూతి కింద గుర్తుండి పోయింది .అందరు తప్పక చూడదగిందని చెబుతూ ఉండేవాడిని .శ్రమ అయినా విద్యార్ధులు బాగా ఎంజాయ్ చేశారు బుర్రల్లోకి విషయాలు ఎక్కిన్చుకొన్నారు ఆడ ,మగా పిల్లలున్నా ఎక్కడా ఏ హడావిడి లేదు హెడ్ గారి డిసిప్లిన్ అలాంటిది కంటి చూపు తో శాసించే నేర్పు ఆయనది .

                           తెన్నేరు నాంచారమ్మ సంబరాలు

    మా మిత్రులు అల్లూరి సీతారామ రాజు గారికి మాని కొండ దగ్గర తెన్నేరు లో కొంత పొలం ఉంది .ఏప్రిల్ నెలలో తెన్నేరు లో నాంచారమ్మ తిరుణాల జరుగుతుంది ఆయన ఎప్పటి నుంచో మమ్మల్ని ఆ తిరునాలకు తీసుకొని వెళ్లి చూపించాలని ఉబలాట పడుతున్నారు నేను గరుడాచలం మాస్టారు రాఘవ రావు సిద్ధ పడ్డాము రాత్రి పూట హరికధలు బుర్రకధలు డప్పులూ కోలాటాలు సందడే సందడి గా ఉంది నడిచే వెళ్ళాము నడిచే వచ్చాం అని గుర్తు .ఆయన సరదాగా అన్నీ వివరించి చెప్పారు .అక్కడేదో కొని తిన్నామనుకొంటాను రాజు గారికి దైవ భక్తీ చాలా ఎక్కువ .పామర్రు దగ్గర కురుమద్దాలి లో  అవధూత పిచ్చమ్మ ఆశ్రమానికి తరచు వెళ్లి వస్తూండే వారు .తిరిగి వచ్చేటప్పుడు మా ఇంటికో గరుడా చలం గారింతికో ఉయ్యూరు వచ్చే వారు అ ముగ్గురం మా ఇంట్లో కలిసి భోజనం చేసేవాళ్ళం .టిఫిన్లు తినే వాళ్ళం .రాఘవ రావు కూడా వచ్చేవాడు .రాత్రి రెండో ఆటకు సినిమాకు వెళ్ళే వారం .ఇలా చాలా ఏళ్ళు జరిగాయి .రాజు గారి అబ్బాయి ఉపనయనం మానికొండ లో చేస్తే నేను గరుడాచలం మేష్టారు వెళ్లాం .మాకు రాజ మర్యాదలే జరిపించారు రాజు గారు. రాజు గారంటే మా ఆవిడకు గొప్ప గౌరవం .ఆయన వస్తే పండగ లానే ఉండేది .మెం నలుగురం చాలా అన్యోన్యం గా ఉండేవాళ్ళం నేను అక్కడి నుంచి వచ్చేసినా రెండు నెలలకోసారి మానికొండ గరుడాచలం గారితో కలిసి వెళ్ళటమో లేక ఆరాజు గారు ఇక్కడికి రావటమో జరిగేది .వచ్చినప్పుడల్లా కబుర్లే కబుర్లు రాజు గారు ఆర్.ఎస్.ఎస్.అభిమానులు వాజపేయియి ,ఆద్వానీ లంటే అమిత ఆరాధనా భావం ఆయనకు .మీటింగు లకు తప్పక వెళ్ళే వారు .రామ కృష్ణ పరమహంస అన్నా వివేకానందులన్నా వీరాధనా భావం .ఒక సారి నేను హైదరాబాద్ దోమల గూడా లోరామకృష్ణాశ్రమం లో జరుగుతున్నా సమావేశానికి వెళ్లాను అక్కడ రాజు గారు మూడు రోజుల ట్రెయినింగ్ కాంప్ లో కనీ పించారు

                                   బి.యె. లిట్ 

              ఆయనా నేను బి.ఏ.ఇంగ్లిష్ పరీక్ష ప్రైవేట్ గా రాశాం ..అప్పుడు హైస్కూల్ లో ఆంగ్ల బోధనా చేయాలంటే ఇంగ్లిష్ డిగ్రీ తప్పకుండా ఉండాలనే వారు .నేను చదివిన బి.ఎస్.సి.లో ఒక టెక్స్ట్ ఒక నాన్డిటైల్డ్ మాత్రమె ఉన్నాయి కనుక మా గురువు ప్రసాద శర్మ గారు నన్ను ఇంగ్లీష్ లో బి ఏ.డిగ్రీ చేయమని సలహా ఇచ్చారు అందుకని కట్టాను .నేను రాస్తున్నానని తెలిసి రాజు గారు కూడా సరదాగా కట్టారు రెండేళ్ళు చదవి ప్రతి ఏడాది పరీక్ష రాయాలి ఇంగ్లిష్ తెలుగు  ప్రోజు ,పోయిట్రీ ,నాన్దిటైలేడ్ డ్రామాలు అన్నీ ఉండేవి. ఇద్దరం పరీక్షల రోజుల్లో బెజవాడ ఆర్ ఎస్ ఎస్ కార్యాలయం లో ఉండే వాళ్ళం పైన మెడ మీద చదువుకొని హోటల్ లో భోజనం చేసే వాళ్ళం మాకు ఒక రూమ్ ఇచ్చారు ఇది రాజు గారి చొరవే ..నేను సబ్జేక్తులన్ని పాస్ అయాను రాజు గారు తప్పారు .ఆయనకు చదివితే గుర్తుండేది కాదు .నేనూ అంతే కాని నాకు విజువల్ మెమరి ఉండేది .దాన్ని బాగా ఉపయోగించుకోన్నాను .మెక్బెత్ నాటకం అభిమన్యు వధ అంటే విపరీత మైన అభిమానం కలిగింది అందులో ప్రతి వాక్యం మీద ఎంతైనా రాయచ్చునని పిస్తుంది అంత గా నచ్చింది .ఒకటి రెండు సార్లు రాజు గారు పరీక్షకు కట్టి పాస్ కాలేక విసుగొచ్చి మానేశారు .ఎలాగో బి.ఎస్.సి డిగ్రీ ఉంది కనుక బి .ఏ.త్రెలుగు ఇంగ్లిష్ పాసైతే బి.ఏ.డిగ్రీ ఇస్తారు అలానే నాకు ఇఇచ్చారు .అంటే ఒకరకం గా బి.ఏ.లిట్ అన్నమాట .

                   చెదరిన స్నేహ బంధం 

  రాఘవ రావు కూడా చాలా సరదా మనిషే ఉయ్యూరు లో కలిస్తే అన్నీ మర్చి పోఏ వాళ్ళం . అతను ఒక ప్యూన్ అనే భావంమాకేన్నడూ రాలేదు .ఒక స్నేహితుడి గానే భావించాం  .అతను దాదాపు అందర్నీ ‘’నువ్వు ‘’అనే చొరవ ఉన్న వాడు .గరుడాచలం గారిని, రాజు గారిని అలానే పిలిచేవాడు కాని నన్ను మాత్రం ఎందుకో ‘మీరు ‘అనే అనేవాడు .ఎప్పుడైనా డబ్బులు కావాల్సి వస్తే వచ్చి అడిగి తీసుకొని వెళ్లి అనుకున్న సమయానికి తిరిగి ఇచ్చే వాడు చే బదుల్లెఇవి .ఒక సారి నేను పామర్రు లో పని చేస్తుంటే వాళ్ళ ఆమ్మాయి పెళ్లి నిశ్చయమైందని డబ్బు కావాల్సి వస్తుందని వచ్చి చెప్పాడు అప్పుడు నా పరిస్తితి అంతంత మాత్రమె రెండు వేలు కావాలి .ప్రావిడెంట్ ఫండ్ లో లోన్ తీసుకొని ఇస్తానానని ఆశ పెట్టాను పాపం నేనిస్తాననే నమ్మకం తో ఉన్నాడు .నాలో కొద్ది స్వార్ధం పెరిగింది అతనికిస్తే డబ్బులు రావేమో నని చెడ్డ ఆలోచన వచ్చింది .అంతే లోన్ తీసుకోలేదు నేను అతను వచ్చాడు .కాని నేను లోన్ తీసుకోలేదని ,ఇప్పుడు తీసుకోవటం కుదరదని చెప్పి పంపాను పాపం హతాశుడయ్యాడు. అలా ఎందుకు ప్రవర్తిన్చానో నాకు ఇప్పటికి అర్ధం కాలేదు నన్ను నేను క్షమించుకోలేక పోయాను ఒక రకం గా ఇది మిత్ర ద్రోహమే నని నా అంత రాత్మ ఘోషిస్తూనే ఉంది కాని ఆ అవకాశం మళ్ళీ రాదు కదా అన్న ఇంగితం లేకుండా ప్రవర్తించాను ఇప్పటికి గుండెల్లో కెలుకుతూనే ఉంది ఆ విషయం అతను మరిచే పోయాడు ఎక్కడో తంటాలు పడి పిల్ల పెళ్లి చేసి మమ్మల్ని పిలిచాడు నేను గరుడా చలం మాస్టారు వెళ్లి వచ్చాం .సిగ్గు లేకుండా వెళ్లి అక్షింతలేసి వచ్చాను .ఆ తర్వాతా కొన్నేలళ్ళకే రాఘవ రావు చని పోయాడు గన్నవరం చేరాడు రిటైర్ అయిన తర్వాతా. వాళ్ళమ్మాయి సీతమ్మ నా దగ్గరట్యూషన్ చదివింది. చిన్నమ్మాయి కూడా .

            రాజు గారు కూడా సుమారు అయిదేళ్ళ క్రితం మరణించారు వాళ్ళబ్బాయిలు ఫోన్ చేసి చెప్పారు పన్నెండో రోజు కార్యక్రమానికిమాని కొండ వెళ్లి కుటుంబాన్ని పలకరించి వచ్చాను .అప్పుడు గరుడా చలం మాస్టారు విశాఖ పట్నం లో అబ్బాయి దగ్గర ఉన్నారు .ఇలా మామానికొండ  స్నేహ బృందం లో ముఖ్యులు రాఘవ రావు ,రాజు గారు వెళ్లి పోయారు .గరుడా చలం గారు తరుచు కలుస్తూనే ఉన్నారు. లేక పోతే నేనే వాళ్ళింటికి వెళ్లి వస్తూంటాను వాలళ్ళబ్బాయిలు అమ్మాయిలూ నా శిష్యులే .చాలా జాగ్రత్త ఉన్న మనిషి. స్నేహశీలి మేష్టారు .భార్య గారు కూడా నేనంటే గౌరవం మా ఇంటికి రావటం గరుడాచలం గారికి మహా ఇష్టం .వాళ్ళింట్లో పెళ్ళికి మేము మా ఇంట్లో పెళ్ళికి ఆయన రావటం మానలేదు ఆయన మనుమలు నాగార్జున అతని అన్నయ్యా కూడా ఫ్లోరా స్కూల్ లో నా శిష్యులే ..

               సశేషం –మీ –గబ్బిటదుర్గా ప్రసాద్ 19-3-13-ఉయ్యూరు 

నా గాడ్ ఫాదర్

ఆ రోజుల్లో నాన్నకు చాలా కుటుంబ బాధ్యతలు ఉండేవి. తన తమ్ముళ్లు, చెల్లెళ్లతోసహా దాదాపు 15 మందిని పోషించాల్సిన బాధ్యత ఆయనపై ఉంది. అలాంటి పరిస్థితిలో ఒక పక్క చేస్తున్న ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని వదలలేక, చిత్ర రంగంలో అదృష్టాన్ని పరీక్షించుకోవడానికి సిద్ధపడలేక సతమతమయ్యారు. అదీగాక నాన్నకు వరుసగా సంగీతపరమైన చిత్రాలకు పాటలు రాసే అవకాశాలే వస్తుండడంతో ఆయన మీద క్లాసికల్ రైటర్‌గా ముద్రపడిపోయింది.

నాన్నకు చాలా సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి. అశ్లీల సాహిత్యానికి, ద్వందార్థాలకు ఆయన పూర్తిగా దూరం. దీనివల్ల కూడా కమర్షియల్ చిత్రాలలో పెద్దగా అవకాశాలు వచ్చేవి కావు. సినీ జీవితానికి గుడ్‌బై చెప్పేసి కాకినాడకు వెళ్లిపోదామని కూడా ఒక దశలో సిద్ధపడ్డారు. శ్రుతిలయలు, స్వర్ణకమలం లాంటి చిత్రాలు అవార్డులు తెచ్చిపెడుతున్నా కమర్షియల్ సక్సెస్ మాత్రం రాలేదు. 1992 వరకు కూడా అదే పరిస్థితి.

1986, 87, 88 సంవత్సరాలకు ఉత్తమ గీత రచయితగా నంది అవార్డులలో హ్యాట్రిక్ సాధించినప్పటికీ కుటుంబాన్ని పోషించడం చాలా కష్టంగా ఉండేది నాన్నకు. అలాంటి పరిస్థితిలో వచ్చిన ఒక అవకాశాన్ని సద్వినియోగం చేసుకున్నారాయన. సాహితీ విలువలను కాపాడుకుంటూనే కమర్షియల్ పాటలు కూడా రాయవచ్చని నిరూపించారు. ‘బొబ్బిలిరాజా’ చిత్రంలో ఆయన రాసిన ‘బలపం పట్టి భామ…’ పాటే ఇందుకు ఉదాహరణ. పెద్ద హిట్ ఆ పాట. అలా నాన్న విజయయాత్ర మొదలైంది.

డాక్టర్ కాబోయి…
నేను పుట్టింది అనకాపల్లిలో. అయితే నాన్న వృత్తిరీత్యా చెన్నైలో ఉండడంతో పదవ తరగతి దాకా నా చదువు అక్కడే సాగింది. మేము ముగ్గురం సంతానం. మా అక్కయ్య లలితాదేవికి వివాహమైంది. తమ్ముడు రాజాభవానీ శంకర్ ఇంజనీరింగ్ చదివి సినిమాలలో నటిస్తున్నాడు. ‘కేక’ చిత్రంలో హీరోగా పరిచయమయ్యాడు. ప్రస్తుతం రెండు తమిళ చిత్రాల్లోను, తెలుగులో నాకు నచ్చని పదం ప్రేమ’లోను, రాంచరణ్ తేజ హీరోగా నటిస్తున్న ‘ఎవడు’ లోనూ నటిస్తున్నాడు. నాన్న సొంతూరు అనకాపల్లి. మా తాతయ్య సి.వి.యోగిగారు అనకాపల్లి కాలేజీలో లెక్చరర్‌గా పనిచేసేవారు. 13 భాషలను ఔపోసన పట్టిన మహా పండితుడు ఆయన.

మెడిసిన్ చదువుకుని డాక్టర్ కావలసిన నాన్న జీవితం ఊహించని మలుపులు తిరగడానికి తాతగారి మరణమే కారణం. నాన్న మెడిసిన్ మొదటి సంవత్సరం పూర్తిచేసిన సమయంలోనే తాతయ్య మరణించడంతో పెద్దకుమారుడిగా నాన్న కుటుంబ బాధ్యతలను స్వీకరించాల్సి వచ్చింది. దాంతో మెడిసిన్ మానేసి కాకినాడలో టెలిఫోన్ డిపార్ట్‌మెంట్‌లో ఉద్యోగంలో చేరారు. నాన్న మొదటి రచన ఆయన 11వ ఏట అచ్చయ్యింది.

‘భరణి’ అనే కలం పేరుతో చాలా కవితలు, కథలు రాశారు. పాతికేళ్లు దాటిన సినీ ప్రయాణంలో నాన్న ఏనాడూ రచయితగా రాజీపడలేదు. “పాట నాకు ఇష్టమై రాసుకుంటాను. నిర్మాత, దర్శకులకు నచ్చింది కాబట్టి తీసుకుంటున్నారు. వాళ్లకు నచ్చినట్లు రాయడమంటే నేను రాజీపడ్డానని కాదు. నాకు పూర్తిగా సంతృప్తి చెందినప్పుడే పాట బయటకు వస్తుంది” అని నాన్న అంటారు.

“సినిమా పాటలు అన్ని రకాల శ్రోతలు వినేవి. వాటిని విన్నవారు ప్రభావితం కావచ్చు, కాకపోవచ్చు. కాని..నా పాట సమాజంలో చెడు ప్రభావాన్ని మాత్రం చూపకూడదు. ఏ రకంగానూ ఎవరి ఆత్మస్థయిర్యాన్ని, మనో నిబ్బరాన్ని దెబ్బతియ్యకూడదు. నా పాట సమాజంలో ఆశావహ దృక్పథాన్ని పెంపొందించాలే తప్ప నిరాశావాదాన్ని తీసుకురాకూడదు” అన్నది నాన్న సిద్ధాంతం.

తపస్సులోంచి పుట్టే పాట!
నాన్న రాసుకునేటప్పుడు ఈ లోకంలో ఉండరు. అదొక తపస్సులా ఉంటుంది. రోజుల తరబడి అదే ధ్యాసలో ఉన్న సందర్భాలూ ఉన్నాయి. ఒక్కోసారి మమ్మల్ని కూడా గుర్తుపట్టేవారు కాదు. మేము అక్కడ భోజనం పెట్టి వచ్చేశాక ఏదో ధ్యాసలో తినేసి రాత పని పూర్తయ్యాక “నేను భోంచేశానా?” అని కూడా అడుగుతుంటారు. నాన్న కొత్త పాటకు మొదటి శ్రోతలం అమ్మా, నేనే. శివభక్తుడైన నాన్న శివునిపైన వెయ్యి పాటలు రాయాలని సంకల్పం పెట్టుకున్నారు. ఇప్పటికి 500 పాటలు రాశారు. అందులో కొన్ని ‘శివదర్పణం’ పేరిట పుస్తకంగా వచ్చాయి.

ఆడియో కూడా విడుదలైంది.అందులో కొన్ని పాటలు నాన్న కూడా పాడారు. ఈ ఏడాదిలోనే మరో రెండు ఆల్బమ్‌లు విడుదల చేయాలన్నది నాన్న ఆలోచన. మిగిలిన పాటలను కూడా సాధ్యమైనంత త్వరలో పూర్తిచేసే ప్రయత్నంలో ఉన్నారు. ఇప్పటి దాకా నాన్న సినిమాల కోసం రాసిన పాటలు మూడు వేలకు పైగా ఉన్నాయి. తనకు సినీజన్మనిచ్చిన కళాతపస్వి కె.విశ్వనాథ్‌గారంటే నాన్నకు ఎనలేని అభిమానం. ఆయనను ‘నాన్న’ అనే పిలుస్తారు. ప్రస్తుత తరంలో కృష్ణవంశీగారంటే నాన్నకు పుత్రవాత్సల్యం. ఒకవిధంగా ఆయన నాన్నకు దత్తపుత్రుడు.

నా సినీ జీవితానికి ‘శ్రీకారం’
నేను డిగ్రీ కంప్యూటర్స్ చేశాను. విశాఖపట్నంలో రెండేళ్లు చదువుకున్నప్పుడు అక్కడ వంకాయల నరసింహంగారి దగ్గర మృదంగం నేర్చుకున్నాను. 1998 వరకు నాకు మృదంగం తప్ప మరో వాయిద్యం గురించి తెలియదు. చదువుతోపాటు మృదంగం నేర్చుకుంటూ ప్రదర్శనలు కూడా ఇచ్చేవాడిని. ఆ తర్వాత జోసఫ్ థామస్‌గారి మ్యూజిక్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో పియానో నేర్చుకున్నాను. లండన్ యూనివర్సిటీ నిర్వహించే పరీక్షలో నేను 7 గ్రేడ్స్ పాసయ్యాను. లండన్‌కు వెళ్లి ఆడియో ఇంజనీరింగ్ కూడా పూర్తిచేశాను.

లండన్ నుంచి రాగానే ‘కుదిరితే కప్పు కాఫీ’ చిత్రానికి సంగీత దర్శకత్వం చేసే అవకాశం రావడంతో నా సినీ సంగీత ప్రయాణం మొదలైంది. ఆ చిత్రంలోని అన్ని పాటలు నాన్నే రాశారు. ‘శ్రీకారం చుడుతున్నట్టు’ పాటతో నాన్న నా సినీ జీవితానికి శ్రీకారం చుడితే అమెరికా వెళ్లే హడావుడిలో ఉన్నప్పటికీ నాన్న మీద అభిమానంతో ఆ పాటను పాడి ఎస్పీ బాలసుబ్రహ్మణ్యంగారు “నీ సంగీత ప్రయాణానికి ఇది శ్రీకారం కావాలి” అని ఆశీర్వదించడం నా అదృష్టం. ప్రస్తుతం రెండు చిత్రాలకు సంగీత దర్శకత్వం చేస్తున్నాను.

నా తొలి దర్శకుడు రమణ సాల్వ గారి దర్శకత్వంలోనే ‘యామినీ చంద్రశేఖర్’ అనే చిత్రం చేశాను. ఈ చిత్రానికి తారకరత్న హీరో. త్వరలోనే ఆడియో రిలీజ్ అవుతోంది. ఇందులో పాటలను నాన్నే రాశారు. ‘నువ్విలా’ చిత్రం ఫేమ్ అజయ్ హీరోగా నటిస్తున్న ‘ఎంతందంగా ఉన్నావే’ చిత్రం ఆడియో వచ్చే నెలలో రిలీజ్ అవుతుంది. ఇందులో ఐదు పాటల్లో మూడు నాన్న రాశారు.

నాన్న దగ్గరే సమాధానం
జగమంత కుటుంబం నాన్నది. కేవలం తన కుటుంబానికే కాదు అందరికీ ప్రేమను పంచివ్వగల విశాల హృదయం నాన్నది. ఆయనకు స్వపర భేదాలు లేవు. ఇంటికి ఎవరు వచ్చినా వారిని బంధు వరుసలతో పిలవడం మాకు నాన్న నేర్పించిన అలవాటు. నాన్న కోసం వచ్చే విజిటర్స్ కూడా ఎక్కువ. తమ సమస్యలకు పరిష్కారం లభిస్తుందన్న ఆశతో వచ్చేవారూ ఉంటారు.

“నిగ్గదీసి అడుగు ఈ సిగ్గులేని సమాజాన్ని”(గాయం) లాంటి ధిక్కార కవిత్వానికి ప్రభావితులై నాన్నతో మాట్లాడేందుకు చాలామంది వస్తారు. ఆత్మహత్య తప్ప తమకు వేరే గత్యంతరం లేదనుకున్న వాళ్లు సైతం నాన్నతో మాట్లాడి మనసు మార్చుకున్న సంఘటనలు ఉన్నాయి. నాన్న దగ్గరకు వచ్చే వారిలో యువతే ఎక్కువ. ప్రశ్నించే వయసు కాబట్టి వాటికి సమాధానాలు లభిస్తాయన్న ఆశ వాళ్లది. నాన్న పాటలే కాదు మాటలు కూడా గుండె లోతుల్లోంచి దూసుకువస్తాయి.

ఇలా ఎందరికో ఆప్తుడైన నాన్నే నాకు ఫాదర్. గాడ్‌ఫాదర్. నా ఫ్రెండ్, గైడ్, ఫిలాసఫర్ అంతా మా నాన్నే. “ఎప్పుడూ ఒప్పుకోవద్దురా ఓటమి…ఎప్పుడూ వదులుకోవద్దురా ఓరిమి”(పట్టుదల చిత్రం) అన్న నాన్న పాట ఎందరికో స్ఫూర్తి. ఆ పాట చరణంలో వినిపించే “ఆశ నీకు అస్త్రమౌను, శ్వాస నీకు శాస్త్రమౌను ఆశయమ్ము సారథౌనురా” అనే పదాలు నాకు నిరంతరం స్ఫూర్తినిస్తుంటాయి.

సుధాకర్ తొయ్యేటి

అరకొరగా ఉన్నా ఆగనిదే జీవితం

ఆయన వైద్యంతో ఒక మహిళకు ఎన్నో ఏళ్లుగా వేధిస్తున్న ఒక మొండి వ్యాధి నయమైపోయింది. ఆ సంతోషంలో ఆమె భర్త, కొడుకులు, బిడ్డలు, మనమలు మా నాన్నకు కృతజ్ఞతలు చెప్పడానికి పెద్ద గుంపుగా మా ఇంటికి వచ్చారు. ఆమె భర్త మా నాన్నను ఉద్దేశించి “చెన్నయ్య మహరాజ్! మీరిచ్చిన మందుతో నా భార్య వ్యాధి నయమైపోయింది. మీ చేతి చలవ వల్ల ఆమె పూర్తిగా కోలుకుంది. మాకు చాలా సంతోషంగా ఉంది” అంటూ తన జేబులోంచి 100 రూపాయల నోటు తీసి, నాన్నకు ఇవ్వబోయాడు. నాన్న ఆ నోటును ఒక పామును చూసినట్లు చూశాడు. “ఏందయ్యో నేను మందులు ఇచ్చిన ందుకు ఎప్పుడూ పైసలు తీసుకోను” అని ఎంతో చీదరింపుగా అన్నాడు. అప్పుడు నాకు పదేళ్లు ఉంటాయేమో.

ఆ రోజుల్లో 100 రూపాయల నోటంటే చాలా పెద్ద మొత్తం. నాన్న నిరాకరించ డాన్ని చూసి నివ్వెరపోయాను. ఆ రోజుల్లో ఒక మంచి జరీ చీర ఖరీదు మూడు రూపాయలు. ఒక వంద రూపాయలు చేతికి రావాలంటే 33 చీరలు అమ్మాలి. అంత డబ్బును మా నాన్న తృణప్రాయంగా తోసిపుచ్చడం ఎంతో అసాధారణ విషయంగా అనిపించింది నాకు. ఆయనెవరు? నెత్తిన మూట పెట్టుకుని బట్టలమ్ముకునే ఒక చిన్న బట్టల వ్యాపారి. ఎంత చేసినా ఇల్లు గడవడమే కష్టంగా ఉండే ఒక బడుగు జీవి.

అలాంటి వాడు తనకు తెలిసిన వైద్యాన్ని సొమ్ము చేసుకునేందుకు కాకుండా ప్రజల మేలు కోసం ఉపయోగపెట్టాలని ఆలోచించటమే ఒక అద్భుతం. ఆయన బట్టలమ్మే సమయంలో పైసాపైసాకూ గీసిగీసి వ్యాపారం చేయడం నాకు గుర్తుంది. వాళ్లు అడిగిన ధర తనకు గిట్టుబాటు కాదనిపిస్తే పడదని విసురుగా మూట బిగదీసిన సందర్భాలూ ఉన్నాయి. అదేమో తన వ్యాపారం. కానీ, వైద్యం అతని సేవాకార్యం. జీవితం చివరి దశలో ఆరోగ్యం బాగా క్షీణించి తను వ్యాపారం చేయలేని స్థితికి చేరుకున్న నాడు కూడా తాను ఏనాడూ వైద్యంతో సొమ్ము చేసుకోవాలనుకోలేదు. జీవితం చివరి క్షణం దాకా అలాగే ఉండిపోయాడు. ఎవరికి వారు ఎన్ని జీవన సూత్రాలయినా పెట్టుకోవచ్చు కానీ, జీవితమంతా ఆ సూత్రానికి కట్టుబడి జీవించడంలోనే అసలైన జీవితం ఉందనే ఒక లోతైన సత్యాన్ని ఆ సంఘటన నాకు నేర్పింది.

ముద్ర వేసిన ఆరుద్ర వ్యక్తితం
1974లో నాకు ఉస్మానియా యూనివ ర్సిటీలో పిహెచ్‌డిలో సీటు వచ్చింది. ‘ప్రజాకవి వేమన’ అన్నది నా పరిశోధనాంశం. వేమనకు సంబంధించిన ఎంతో విషయసామగ్రి మద్రాసు యూనివర్సిటీ కేంపస్‌లోని ప్రాచ్య లిఖిత గ్రంధాలయంలో ఉన్నట్లు ఎవరో నాకు చెప్పారు. వాటి కోసం నేను మొట్టమొదటిసారిగా మద్రాసుకు వెళ్లాను. ఆరుద్ర గారికి అప్పుడో ఇప్పుడో ఉత్తరాలు రాస్తూ ఉండే వాడ్ని. ఆయన అప్పటికే వేమన మీద ఒక టి రెండు వ్యాసాలు రాశారు. నా పరిశోధన విషయంలో ఏమైనా సలహా ఇస్తారేమోనని ఆయన దగ్గరకు వెళ్లాను. అప్పటిదాకా ఉత్తరాలు రాయడమే తప్ప ముఖ పరిచయమేమీ లేదు. అయినా అంత పెద్దకవి ఏమీ తెలియని ఈ కుర్రాడి కోసం బయలుదేరారు.

పరిశోధన పట్ల ఆయనకున్న అవ్యాజమైన ప్రేమ కూడా అందుకు కారణం కావచ్చు. నన్ను తన కార్లో ఎక్కించుకుని వాళ్ల ఇంటికి దాదాపు 20 కిలో మీటర్ల దూరంలో ఉన్న మద్రాసు యూనివర్సిటీ క్యాంపస్‌కు తీసుకువెళ్లారు. ఆ లైబ్రరీలోని కొంతమంది సిబ్బందికి పరిచయం చేశారు. వేమనకు సంబంధించిన తాళపత్ర గ్రంధాలు, సి.పి. బ్రౌన్ రాయించిన కాగితపు గ్రంధాలు మొత్తం 100 దాకా ఆ లైబ్రరీలో ఉన్నాయి. వాటి ప్రతులు తీసుకోవడానికి ఆ రోజుల్లో జిరాక్స్‌లు లేవు. వేలాది పేజీలను రెండు వేసవి సెలవుల్లో కూర్చుని రాసుకున్నాను. రాసుకోవడం పూర్తయిన తరువాత ఆరుద్ర గారికి అవన్నీ చూపించాలనిపించింది. ఆటో కాదు కదా, బస్సులో వెళ్లడానికి కూడా నా వద్ద డబ్బుల్లేవు.

అందుకే దాదాపు 40 కిలోల బరువు ఉన్న ఆ మొత్తం ప్రతుల్ని తల మీద పెట్టుకుని ఆరుద్ర గారి ఇంటికి నడిచి వెళ్లాను. నేను రాసిన ప్రతుల్ని ఒకటి రెండు పేజీలు తిప్పి చూసి “అబ్బో చాలా విలువైన సమాచారం ఉందే!. ఇవి నేను చూడకూడదు. నేను చూశానంటే వ్యాసాలు రాస్తాను. నువ్వు ఎంతో కష్టపడి ఇవన్నీ సేకరించావు. ఏంరాసినా నువ్వే రాయాలి’ అన్నారు. నేను ఏమైనా రాసినా అది నువ్వు రాసిన తరువాతే అంటూ ఆ ప్రతుల్ని ఇంక తాకలేదు. నేను పిహెచ్.డి వర్క్ చేస్తున్న సమయంలోనే పారిస్‌లో వేమన పద్యాల ప్రతి ఒకటి ఉందని తెలిసింది. ఎంతో కష్టపడి ఒక స్నేహితుడి ద్వారా ఆ ప్రతిని తెప్పించుకున్నాను. దాన్ని ఫోటో కాపీ తీసి ఆరుద్రగారికి ఒక కాపీ పంపాను. ఆయన దాన్ని చదివి “నిజంగానే వీటిలో ఎన్నో విలువైన విషయాలు ఉన్నాయి. ఎప్పుడో ఒకప్పుడు అందులోని విషయాల్ని బయటికి తెచ్చే ప్రయత్నం తప్పకుండా చేస్తాను.

కానీ, నువ్వు ఎంతో కష్టపడి పారిస్ నుంచి సేకరించిన ప్రతులవి. నువ్వు వాటిని పుస్తకంగా వెయ్యక ముందే నేను వాటి గురించి రాయడం భావ్యం కాదు” అంటూ ఉత్తరం రాశారు. కొన్నాళ్లకు శ్రీ వేంకటేశ్వర యూనివర్సిటీ వారు ఏదో ఉపన్యాసం ఇవ్వడానికి ఆరుద్ర గారిని ఆహ్వానించారు. అప్పుడిక అనివార్యమై ” గోపీ! నేను వాటిలోంచి కొన్నింటిని వాడుకోవాలనుకుంటున్నాను” అన్నారు. నేను మహా ఆనందంగా ఒప్పుకున్నాను. తాను వాడుకున్న ప్రతి పద్యం కింద ” ఈ పద్యాన్ని గోపి సేకరించాడు. మామూలుగా అయితే అవి పుస్తకరూపంలో రాకముందే నేను వాడుకోవడం భావ్యం కాదు. కానీ అనివార్య పరిస్థితుల్లో వాడుకోవలసి వచ్చింది” అంటూ రాశారు. రెండు సందర్భాల్లోనూ ఆయనలో చూసిన నిజాయితీ నన్ను ఎంతగానో ప్రభావితం చేసింది. ఒక పరిశోధకుడిలో లేదా ఒక సత్యాన్వేషిలో ఎంత నిజాయితీ ఉండాలో నేను ఆరుద్ర గారి నుంచే నేర్చుకున్నాను. ఇన్నేళ్ల ఉపాద్యాయ వృత్తిలో విద్యార్థులు ఏదైనా కొత్త విషయం చెబితే ఆ క్రెడిట్ పూర్తిగా వాళ్లకే దక్కాలని అనుకుంటాను. నా పరిధిలో వాళ్లకు దక్కేలా చేస్తాను కూడా.

అన్నీ కావాలంటే…
పరిశోధనలో భాగంగానే ఒకసారి రాజమండ్రి లైబ్రరీకి వెళ్లాను. కొన్ని పుస్తకాలు తీసుకుని రోజురోజంతా రాసుకుంటూ ఉండిపోయేవాడ్ని. అది నాకు రెండు రోజుల పని. భోజనం అయితే హోటల్లో చేశాను. కాని అక్కడ నాకు తెలిసిన వాళ్లెవరూ లేరు. రాత్రంతా ఎక్కడ ఉండాలి?లాడ్జ్‌లలో ఉండడానికి నా దగ్గర డబ్బులు లేవు. అందుకే రెండు రాత్రులూ ఆర్టీసి బస్‌స్టాండ్‌లోనే పడుకున్నాను. కాకపోతే ఎవరినీ క్రిమినల్స్‌గా అనుమానించే పరిస్థితులు ఆనాడు లేవు. సరిగ్గా 25 ఏళ్ల తరువాత నేను అదే ఊరికి తెలుగు యూనివర్సిటీ వైస్ చాన్స్‌లర్‌గా వెళ్లాను.

ఏ ప్రదేశంలో ఒకప్పడు నన్ను పలకరించే మనిషే లేడో అదే రాజమండ్రి స్టేషన్‌లో నేను అడుగు మోపగానే నన్ను వందల మంది రిసీవ్ చేసుకున్నారు. అందులో నా గొప్పతనం ఏమీ లేదు. అదంతా సర స్వతీ మహిమ. నన్ను చదివించలేని పరిస్థితులు మా ఇంట్లోనూ ఉన్నాయి. అయినా నన్ను చదివించారు. ఆ చదువే నన్ను ఇక్కడి దాకా తీసుకువ చ్చింది. వాస్తవానికి నా కన్నా చురుకైన వాళ్లు, నా కన్నా గొప్ప గ్రహణ శక్తి, విశ్లేషణా శక్తి గల వాళ్లు చదివించేవాళ్లు లేక అక్కడే ఉండిపోయారు. అన్నింటికీ సరిపడా డబ్బులు ఉంటేనే అడుగులు వేస్తానని, ఏ కాస్త తక్కువ బడినా అక్కడే ఆగిపోతామనుకునే ధోరణి కొందరిలో ఉంటుంది.

ఎన్నోసార్లు బస్సుల్లో వెళ్లాల్సిన దూరాల్ని కాలి నడకన వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. నేను చేసిన పనీ అదే. అదే పనిగా సౌకర్యాలు కోరేవాడు తన ప్రయాణంలో అడుగడుగునా ఆగిపోతాడు. అరకొర సౌకర్యాలతో కూడా అడుగు ముందుకేసే వాడే అంచుదాకా వెళతాడనే సత్యం నా జీవితం నాకు నేర్పిన మరో ముఖ్యమైన పాఠం. – బమ్మెర
ఫోటోలు : సాల్మన్ రాజు

     స్నేహ బృందం ఉయ్యూరు రాక

నా బదిలీ మీద ఊహా గానాలు చాలా జరిగాయని చెప్పాను .ఈ లోపల కొన్ని విషయాలు రాయాలి .మోపిదేవి లో నాతో పని చేసిన శ్రీ జమ్మల మడక  రామణా రావు(లెక్కల మేష్టారు ),కూచి భొట్ల సత్యనారాయణ (తెలుగు మేష్టారు –అదే వాసన మేష్టారు )కృత్తి వెంటి నరసింహా రావు (సెకండరీ గ్రేడ్ మేష్టారు ) ఒక సారి మా ఇంటికి సరదాగా గడప టానికి ఉయ్యూరు వచ్చారు .మా అమ్మా ,మేము ఎంతో సంతోషించాం .ఒక రోజంతా ఉన్నారు అందరం కలిసి సినిమా కు వెళ్లాం .ఆప్యాయంగా మా వాళ్ళంతా మంచి భోజనం పెట్టారు వాళ్ళూ ఎంతో ఆనడం పొందారు కబుర్లతో కాలక్షేపం బాగానే జరిగింది .చాల రోజుల తర్వాతా కలిశామేమో విడచి వెళ్లాలని వాళ్ళకూ అని పించలేదు .అయ్యో వెళ్లి పోతున్నారు నని నాకూ ఎంతో బాధ గా ఉండేది ఫోటోలు తీసుకొన్నాం మా డబ్బా కెమేరాతో ..సాహిత్య కాలక్షేపం చేశాము సత్యం మేమూ .అనుకో కుండా భలేగా గడిచి పోయింది కాలం .మళ్ళీ ఇలా మేమేక్కడా ఎప్పుడూ కలవలేదు .ఆ తర్వాతా కొంత కాలానికి నరసింహా రావు గారు చని పోయి నట్లు తెలిసింది మంచి ఆరోగ్య వంతుడే కాని సిగరెట్లు బాగా తాగే వాడు .లెక్కల మేష్టారు స్పాట్ వాల్యుయేషన్ లో కలిసే వారు సత్యనారాయణ కూడా .ఆ తర్వాతా లెక్కల మేష్టారు మోపిదేవి లో చాలా ఏళ్ళు పని చేసి బందరు దగ్గరకు బదిలీ చేయించు కొన్నారు కొంతకాలం అవని గడ్డలో పని చేశారు భార్య కమలమ్మ గారు టీచర్ గా చేరింది .లేడీ ఆమ్తిల్ స్కూల్ లో బందరు లో పని చేసింది .ఆమె అన్న నరసింహ మూర్తి గారు మా రెండవ తోడల్లుడు చతుర్వేదుల శ్రీ రామ మూర్తి గారికి స్టేట్ బాంక్ లో సహా ఉద్యోగి .ఆ పరిచయం మా ఆవిడకు కూడా వాళ్ళ ఫ్యామిలీ తో ఉండేది రెండు మూడు సార్లు వాళ్ళను కలుసుకొన్నాం  .రామనా రావు గారు కూడా పదిహీళ్ళ క్రితం చని పోయారు .సత్యనారాయణ కూడా ఆ తర్వాతా చని పోయినట్లు తెలిసింది .ఇలా ఒక స్నేహ బృందం గా మేమందరం  ఉండేవాళ్ళం .ఇప్పుడు ఇవన్నీ తలచుకొంటే భలేగా ఉంటుంది జననాంతర సౌహృదం అంటే ఇదేనేమో ?

                          వార్డు ఎన్నికలు

        ఉయ్యూరు లో మాది రెండవ వార్డు బ్రాహ్మణులు తూర్పు కాపులు ఎక్కువ ..ఒక సారి వార్డు ఎన్నిక జరిగింది దానికి నా స్నేహితుడు సూరి నరసింహం అన్న కృష్ణుడు (రామ కృష్ణ శాస్త్రి )నిల బడ్డాడు అతనికి పోటీ గా మా వాడే కోలాచల చలపతి నిల బడ్డాడు .మేమందరం చలపతికి సపోర్టు .కాని శాస్త్రి ఓడిపోయాడని జ్ఞాపకం .అప్పటి నుంచి నా మీద కసి వాళ్లకు .నన్ను బదిలీ చేయించటానికి ప్రయత్నాలు అతనూ నరసింహమూ చేశారు ..కనుక ఈ వైపు నుంచీ కూడా ట్రాన్స్ఫర్ ఒత్తిడి .సరే కాకాని గ్రూప్ కు కూడా లోన నా మీద మండుతోంది .

                                                                       కుటుంబ విషయాలు

          అప్పటికే మా పెద్దబ్బాయి పుట్టాడు .మా నాన్నగారి పేరు మృత్యుంజయ శాస్త్రి అని పేరు పెట్టాం బారసాల నాడు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి గారి మరణం .అనుకొన్న ముహూర్తం కనుక చేసేశాము మా ఇంట్లో ముహూర్తాలు పెట్టటం ,దగ్గర ఉందడి జరిపించటం అన్నీ మా మేన మామ గంగయ్య గారే చేసే వాడు .ఆయన ఏది, ఎలా చెబితే అంతే .తిరుగు లేదు ఆయన హృదయం చాలా మంచిది ..మా రెండవ అబ్బాయి పుట్టాడు .మా అన్నయ్య పేరు లక్ష్మీ నరసింహ శర్మ అని పెట్టాం .

                                                 నా మూడవ స్కూలు మాని కొండ  

    బల మైన ఊహా గానాలలో నన్ను ఎక్కడో తిరువూరికో ,ఈదరకో, నెమలి కో ట్రాన్స ఫర్ అని అందరు అనుకొంటూ ఉండే వారు .నేనేమీ ప్రయత్నాలు చెయ్య లేదు .దేనికైనా రెడీ .అనేదే అప్పుడు నా తత్త్వం సిద్ధం గా నే ఉన్నాను .అనుకో కుండా నన్ను మాని కొండ కు ట్రాన్స్ ఫర్ చేస్తూ ఆర్డర్లు వచ్చాయి అందరికి ఆశ్చర్యం !ఎక్కడికి విసిరేస్తారోఅనుకొంటే దగ్గరలోనే మానికొండకు బదిలీ చేయటం వాళ్లకు మింగుడు డ లేదు .ఏ దేవుడు అడ్డు పడ్డాడో నాకు తెలియదు కాని ఊపిరి పీల్చుకున్నాను .పెద్ద దూరమేమీ కాదు రోజూ సైకిల్ మీద వెళ్ళినా వెళ్ళ రావచ్చు .లేక పోతే కాపురం పెట్టచ్చు మా అమ్మ కూడా చాల సంతోషించిందిదూరం వెయ్య నందుకు .కొంపకు వచ్చి వెళ్ళచ్చు నని సంతోషించింది .ఇంట్లో గోడలూ ,పాలేళ్ళు పాడి ,వ్యవసాయం కామాటం బానే ఉంది మాకు .ఎడ్లు బండీపెట్టలేదు కాని అన్నీ ఉన్నాయి ఇవి మైంటైన్ చేయటానికి అమ్మ ఉంది .ఆవిడే గేదెలకుపాలు తీసేది లేకపోతే మా ఆవిడే తీసేది .పాలేళ్ళ మీద వదిలేది కాదు .నేను ఉయ్యూరు లో పని చేస్తున్నా రోజు రెండు పూట్ల పొలం వెళ్ళేవాడిని సైకిల్ మీదే ఉదయం ట్యూషన్ అవగానే స్నానం చేయటానికి ముందు ఉయ్యూరు పొలం వెళ్ళే వాడిని ఒక రౌండ్ తిరిగి వచ్చి స్నానం ,భోజనం చేసి స్కూల్ కు వెళ్ళే వాడిని .సాయంత్రం స్కూల్ నున్చిరగానే కాటూరు పొలం వెళ్ళే వాడిని .ఇంటికి వచ్చి స్నానం చేసి ట్యూషన్ లో కూర్చునే వాడిని .రాత్రి తొమ్మిదిన్నర దాకా సాగేది .ఇదీ నిత్య కృత్యం .ఇందులో రొటీన్ కు భిన్నం లేదు ..8-8-67 న నన్ను రిలీవ్ చేశారు .నా కోరిక మీద జరిగిన బదిలీ కాదు కనుక ట్రాన్సిట్ అవైల్ చేసుకొనే వీలుంది .అందుకని ఆరు రోజులు ట్రాన్సిట్ వాడుకొని 14-8-67 న మాని కొండ హైస్కూల్ లో చేరాను .హెడ్ మాస్టారు శ్రీ మిక్కిలి నేని వెంకటేశ్వర రావు గారు వామ పక్ష భావాలున్న వారు .జిల్లాలో మంచి పేరున్న వాడు .మంచి సైన్సు మస్టర్ గా పేరు పొందారు .ఆయన చక్కగా పంచ గోచీ పోసి కట్టి లాల్చీ వేసే వారు ఆయన్ను చూస్తె ఎస్.వి.రంగా రావు లాగా కని  పిస్తారు .అందుకే ఆయన్ను ‘’మినీ ఎస్.వి.ఆర్ ‘’అనే వారు .

   మానికొండ స్కూల్ పెద్దదే .ఒక్కో క్లాస్ కు కనీసం రెండు సేక్షన్లు ఉండేవి. .మంచి బిల్డింగ్ ఉంది .నాకు తొమ్మిది ,పది ,ఎస్ ఎస్.ఎల్ సి క్లాసుల సైన్సు బోధనా ఉండేది .మంచి లాబ్ ఉన్న స్కూల్ .లాబ్ అసిస్టంట్ గా వెంకటేశ్వర రావు అనే మానేడు మాక ఊరి వాడు ఉండేవాడు పంచ కట్టి చొక్కా వేసే వాడు .సైకిల్ మీద వాళ్ళ ఊరి నుంచి వచ్చేవాడు లాబ్ లో ప్రయోగాలకు బాగా ఏర్పాటు చేసే వాడు .సైన్సుక్లాస్ ల్యాబ్ లోనే చెప్పే వాడిని .హెడ్ మాస్టారుపి..శ్రీ రామ మూర్తి గారి వర్గం వారు ,మేము కొల్లూరి కోటేశ్వర రావు వర్గం .అయినా చాలా సహృదయం తో ఉండేవారాయన .నేను అంటే మహా ఇష్టం .నా సబ్జెక్ట్ బోధన ను బయటి నుంచే గమనించేవారు .లోపలి వచ్చేవారు కాదు వాళ్ళమ్మాయి పద్మావతి అప్పుడు ఎస్.ఎస్.ఎల్.సి లో ఉండేది చిన్నమ్మాయి తొమ్మిదిలో ఉండేది పెద్దమ్మాయి బాగా చదివేది.టీచర్ అయిందని గుర్తు .

                                                అన్నీ తానే అయిన రాఘవ రావు

        స్కూల్ లో ఆనాడు ప్యూన్ అని పిలువ బడే వాడు రాఘవ రావు .’’ఇహి ఇహి ‘’అని నవ్వుతు పలకరించేవాడు .వెలమ అతను కాఖి  నిక్కర్, తెల్ల చొక్కా తో ఉండేవాడు .అందరి కంటే ముందే వచ్చే వాడు .హెడ్ మాస్టారికి తలలో నాలుక గా ఉండేవాడు అన్నీ పకడ్బందీ గా చేసే వాడు .పరీక్షా నిర్వహణ దగ్గర నుండి ఎక్స్ట్రా క్లాస్ టీం టేబిల్ వేయటం వరకు అన్నీ అతనే చూసే వాడు ..డబ్బు విషయం లోకూడా అతనికే బాధ్యత అప్ప గించే వారు హెడ్ మాస్టారు .ఎవరికైనా డబ్బు సాయం చేయాలంటే రాఘవ రావు ద్వారానే ఇప్పించే వారు. అతనే వసూలు చేసే వాడు .అన్నీ ఖచ్చితం గా లెక్కలు రాసే వాడు అంటే స్కూల్ సేక్రేసి అంతా అతనే చూసే వాడు అంత నమ్మకం మంచి కుటుంబం అతని అత్తారిల్లు గన్నవరం . మాతో మంచి స్నేహం గా ఉండేవాడు .కొంచెం వెలమ దర్జా అని పిస్తుంది కొత్త వారికి .మా గురువు గారు గరుడా చలం గారు కూడా ఆక్కడే పని చేస్తున్నారు .ఆయన ఆత్త వారిల్లు మాని కొండే .ఆల్లూరి సీతా రామ రాజు గారు అనే రాజ వంశీకులు సెకండరి ఉపాధ్యాయులు .పంచె కట్టి తెల్ల చొక్కా వేసే వారు చాలా నెమ్మదైన  చాలా పెద్ద మనిషి ఊళ్ళో మంచి గౌరవం ఉన్న వారు .నా కంటే చాలా పెద్ద వారే .కాని మంచి స్నేహం తో ఉన్నారు మాతో .ఇది అయన జీవితాంతం కొనసాగింది .కనుక మళ్ళీ ఇక్కడ మాకో బృందం ఏర్పడింది .రాఘవరావు ,నేను గరుడా చలం గారు రాజు గారు .రోజు సాయంత్రం స్కూల్ అవగానే కాటూరు రోడ్డు లో  వంతెన దగ్గర గట్ల మీద కూర్చుని కబుర్లు చెప్పుకొనే వాళ్ళం .మిగిలిన విషయాలు మళ్ళీ రాస్తాను -.

              సశేషం

              మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –13-3-13 ఉయ్యూ

మూగబోయిన రాగం
డాక్టర్ శ్రీపాద పినాకపాణి అస్తమయం
శోకసంద్రంలో సంగీతప్రియులు
ప్రముఖుల సంతాపం..
నేడు కర్నూలులో అంత్యక్రియలు

కర్నూలు, హైదరాబాద్, మార్చి 11: కర్ణాటక సంగీతాన్ని తెలుగునాట తంజావూరు బాణీలో కొత్తపుంతలు తొక్కించి సంగీతప్రియుల ప్రశంసలు అందుకున్న సంగీత కళానిధి పద్మభూషణ్ శ్రీపాద పినాకపాణి సోమవారం సాయంత్రం కన్నుమూశారు. ఆయనకు భార్య, నలుగురు కుమారులు, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు. పినాకపాణి అంత్యక్రియలు మంగళవారం మధ్యాహ్నం 12 గంటలకు కర్నూలులో నిర్వహిస్తామని కుటుంబసభ్యులు తెలిపారు.

స్వరరాగ గంగా ప్రవాహమే..
శ్రీపాద పినాకపాణి 1913 ఆగస్టు 3న శ్రీకాకుళం జిల్లా ప్రియాగ్రహారంలో శ్రీపాద రామేశ్వరరావు, జోగమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. సంగీత నేపథ్యం ఉన్న కుటుంబం కావడంతో, ఆయనకు చిన్నప్పటి నుంచే సంగీతంపై మక్కువ ఏర్పడింది. దీన్ని గమనించిన తల్లితండ్రులు.. రాజమండ్రికి చెందిన బీఎస్ లక్ష్మణ్‌రావు దగ్గర 11 ఏళ్ల వయసులో ఆయన్ను చేర్పించారు. పినాకపాణికి ఆయనే మొదటి గురువు. 18 ఏళ్ల వయసులో ప్రముఖ వాయులీన విద్వాంసుడు ద్వారం వెంకటస్వామి నాయుడి వద్ద ఆయన రెండున్నర నెలల పాటు శిష్యరికం చేశారు.

ఉత్సవాలు, కచేరీలకు వెళ్తూ ప్రముఖ విద్వాంసులతో పరిచయాలు పెంచుకున్నారు. రంగ రామానుజ అయ్యంగార్ లాంటి తమిళ సంగీత విద్వాంసుల సాహచర్యంతో కొత్తకృతులను సేకరించి తన ప్రతిభకు పదును పెట్టుకున్నారు. సంగీత సాధనకు సమాంతరంగా విద్యాభ్యాసాన్నీ కొనసాగించారు. రాజమండ్రిలో హైస్కూల్, కళాశాల విద్య.. 1938లో ఎంబీబీఎస్ పూర్తిచేశారు. 1945లో జనరల్ మెడిసిన్‌లో ఎండీ పూర్తి చేసి అసిస్టెంట్ సివిల్ సర్జన్‌గా రాజమండ్రిలో చేరారు. అక్కణ్నుంచి వైజాగ్‌కు బదిలీ అయ్యారు. 1957లో కర్నూలు మెడికల్ కళాశాలకు ట్రాన్స్‌ఫర్ అయ్యారు. అక్కడే ప్రిన్సిపాల్‌గా, ఆసుపత్రి పర్యవేక్షకుడిగా పనిచేశారు. 30 ఏళ్లపాటు వైద్యుడిగా సేవలందించి.. 1968లో పదవీ విరమణ చేశారు.

కర్నూలు కార్యక్షేత్రంగా తన శేషజీవితాన్ని సంగీతానికే అంకితం చేశారు. ఆయన భార్య.. బాలాంబ. 1940లో వీరి వివాహం అయింది. ఆయన రచనలు.. మనోధర్మ సంగీతం, పల్లవి గానసుధ, మేళ రాగమాలిక కర్ణాటక సంగీతానికి విలువైన కానుకలు. టీటీడీ ఆయన రచనలను ‘సంగీత సౌరభం’ పేరుతో నాలుగు సంపుటాలుగా ముద్రించింది. అందులో పినాకపాణి స్వరపరిచిన అన్నమాచార్య కృతులు 108, త్యాగరాజు తదితర వాగ్గేయకారుల కృతులు 607, ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కృతులు 173, 44 పదాలు.. వెరసి 1,088 రసగుళికలు ఉన్నాయి. ఇంతేకాక.. ‘నా సంగీత యాత్ర ‘ అనే పుస్తకాన్ని కూడా ఆయన రచించారు. 1973లో టీటీడీ ఆస్థాన విద్వాంసుడిగా పనిచేశారు. అయితే.. శాస్త్రీయ సంగీతానికి మన రాష్ట్రంలో ఆదరణ లేకపోవడం పట్ల చివరి వరకూ పినాకపాణి అసంతృప్తితో, ఆవేదనతో ఉండేవారు.

ఎన్నో పురస్కారాలు..
1966లో ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, 1970లో సంగీత కళా శిఖామణి, 1973లో విశాఖలో గాన కళాసాగర, 1974లో టీటీడీ సప్తగిరి సంగీత విద్వన్మణి, 1977లో సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారాలు పొందారు. 1978లో కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ ఆయన సంగీతాన్ని రికార్డు చేసి భద్రపరిచింది. అదే ఏడాది.. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం కళాప్రపూర్ణ బిరుదుతో, 1983లో మద్రాసు మ్యూజిక్ అకాడమీ సంగీత కళానిధి పురస్కారంతో ఆయనను సత్కరించాయి. 1984లో అప్పటి రాష్ట్రపతి జైల్‌సింగ్ చేతులమీదుగా పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. 2012లో తెలుగువెలుగు పురస్కారం వరించింది. ఆయనకు భార్య, నలుగురు కుమారులు, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు. మొదటి కుమారుడు రిటైరయ్యారు. రెండో కుమారుడు వైద్యు డిగా పనిచేసి, 15 ఏళ్ల కిందట మృతిచెందారు. మూడో కుమారుడు రిటైరయ్యారు. నాలుగో కుమారుడు కర్నూలు వైద్యకళాశాలలో ప్రొఫెసర్.

ప్రముఖుల సంతాపం..
పినాకపాణి మృతితో సంగీత ప్రియులు శోకసంద్రంలో మునిగిపోయారు. ఆయన మృతి పట్ల సీఎం కిరణ్‌కుమార్‌రెడ్డి తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. కాగా.. పినాకపాణి మృతి దేశానికే తీరనిలోటు అని రాష్ట్ర మంత్రి టీజీ వెంకటేశ్ ఆవేదన వ్యక్తంచేశారు. “తుదిశ్వాస వరకూ సంగీతం కోసం ఆయన పడిన తపన ఆదర్శప్రాయం. నా చిన్నతనంనుంచీ ఆయన్ను చూశాను. ఆ మహానుభావుడి అంత్యక్రియలకు ప్రభుత్వం దోహదపడేలా సీఎంతో మాట్లాడతా” అన్నారు. పినాకపాణి మృతి సంగీత ప్రపంచానికి తీరనిలోటని ప్రభుత్వ సాంస్కృతిక సలహాదారు కేవీ రమణాచారి కూడా పేర్కొన్నారు.

శిష్య ప్రముఖులు
ఇటు సంగీతరంగంలో.. అటు వైద్య రంగంలో.. పినాకపాణి వద్ద శిక్షణ పొందినవారెందరో నేడు దేశవిదేశాల్లో ప్రముఖులుగా పేరొందారు. సుప్రసిద్ధ సినీనటుడు అమితాబ్ బచ్చన్‌కు శస్త్ర చికిత్స చేసిన డాక్టర్ జగన్నాథ్, సోనియాగాంధీకి అమెరికాలో శస్త్ర చికిత్స చేసిన డాక్టర్ నోరి దత్తాత్రే యుడు వంటివారు ‘డాక్టర్’ పినాకపాణి శిష్యులైతే.. నూకల చిన సత్యనారాయణ, నేదునూరి కృష్ణమూర్తి, మల్లాది సోదరులు వంటివారు ‘సంగీత కళానిధి’ పినాకపాణి శిష్యులు!

శ్రీగాన విద్యా వారధి
పినాకపాణి వందో పుట్టినరోజు వేడుకలు 2012 ఆగస్టు 3న టీటీడీ, తెలుగు యూనివర్సిటీ ఆధ్వర్యంలో ఘనంగా జరిగాయి. ఆ కార్యక్రమంలో రాష్ట్ర మంత్రి ఏరాసు ప్రతాపరెడ్డి చేతుల మీదుగా ఆయనకు స్వర్ణ కంకణధారణ చేయించారు. టీటీడీ ఈవో ఎల్వీ సుబ్రమణ్యం ఆయనకు పట్టు వస్త్రాలు, రూ.10,01,116 చెక్ అందించారు. శ్రీగాన విద్యావారధి బిరుదుతో సత్కరించారు.

నల్లగొండ.. తెలుగు కొండ
జనం భాషలోనే పరిపాలన
ఫలిస్తున్న కలెక్టర్ చొరవ
తెలుగులోనే ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు
ఆంగ్లంలో వస్తే.. తిరుగు టపా!
95 శాతం లేఖలు మాతృ భాషలోనే
సహకరిస్తున్న అధికారులు, సిబ్బంది
అధికార భాషా అమలులో జిల్లాలకు ప్రథమ స్థానం

‘తెలుగా! అదెందుకు?’ అని ప్రశ్నిస్తే… ఈ రాష్ట్రం తెలుగు. ఈ ప్రజలు తెలుగు. వీరి ఆలోచన తెలుగు. మన జీవన విధానం తెలుగు! మరి… తెలుగుకాక మరో భాష మనకెందుకు?… ఇది నల్లగొండ జిల్లా కలెక్టర్ ముక్తేశ్వర రావు అచ్చ తెలుగులో ఇచ్చే స్వచ్ఛమైన సమాధానం! ‘తప్పనిసరి అవసరమైతేనే ఆంగ్లం!’ అనేదే ఆయన విధానం. కలెక్టర్ చొరవతో జిల్లాలో తెలుగు దివ్యంగా వెలుగుతోంది. జనం భాషలోనే పరిపాలన సాగుతోంది. పల్లె నుంచి జిల్లా స్థాయిదాకా అధికార వ్యవహారాలన్నీ తెలుగులోనే! జిల్లా నుంచి హైదరాబాద్‌లోని వివిధ శాఖలకు వెళ్లే ఉత్తరాలూ తెలుగులోనే! ఇప్పుడు 95 శాతం పరిపాలనా వ్యవహారాలన్నీ తెలుగులోనే సాగుతున్నాయి. ఇది… కేవలం మూడునెలల కాలంలో తెలుగు సాధించిన విజయం!

నల్లగొండ, మార్చి 10 : ‘అధికారిక ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలన్నీ తెలుగు భాషలోనే సాగాలి. ఫైళ్లు ఇంగ్లీషులో వస్తే తిప్పి పంపాలని చట్టం చెబుతోంది. దీన్ని అమలు చేద్దాం. మీరేమంటారు?’ గత ఏడాది డిసెంబర్‌లో జిల్లా ఉన్నతాధికారులందరినీ సమావేశపరచి, కలెక్టర్ ముక్తేశ్వరరావు అడిగిన ప్రశ్న ఇది! “ఇంగ్లిష్‌కు సమానమైన తెలుగు పదాలు రాయడం చాలా కష్టం. కంప్యూటర్‌లో ఇంగ్లిష్‌లోనే సౌలభ్యంగా ఉంటుంది! ఎప్పట్లాగా ఇంగ్లిషులోనే పనికానిస్తే బాగుంటుంది” అని చాలామంది అధికారులు బదులిచ్చారు.

“అన్ని ఇంగ్లిషు పదాలకు తెలుగులో సమానార్థాలు రాయాల్సిన అవసరంలేదు. ఫైల్, ఆఫీస్, రోడ్ అని తెలుగులోనే రాసుకోవచ్చు. మార్కెట్‌లో తెలుగు సాఫ్ట్‌వేర్ అందుబాటులో ఉంది. అసలు అది సమస్యే కాదు! ఇక మనది తెలుగు మాట, తెలుగు బాట!” అని కలెక్టర్ తేల్చి చెప్పారు. కలెక్టరేట్, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయాల నుంచి వెళ్లే ప్రతి కాగితం తెలుగులోనే వెళ్లాలని, కిందిస్థాయిలో అదే విధానం అమ లయ్యేలా చర్యలు తీసుకోవాలని ఆదేశించారు.

ఆ తర్వాత… ‘ఇంగ్లిష్‌లో వచ్చే ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు స్వీకరించబడవు’ అంటూ డీపీఆర్‌వో ప్రధాన కార్యాలయం ఎదుట బోర్డు పెట్టారు. జనవరి నెల వచ్చింది! ‘తెలుగులో పంపండి’ అనే ముద్రకు బాగా పనిపడింది. ఆంగ్లంలో వచ్చిన 300 ఫైళ్లను ‘తెలుగులో పంపండి’ అంటూ తిప్పి పంపారు. అధికారుల వైఖరి మారింది. ధ్యాస తెలుగుపైకి మళ్లింది. గడచిన నెలరోజుల్లో తిప్పి పంపిన ఫైళ్ల సంఖ్య పదికి పడిపోయింది. ఇదీ… తెలుగు మహిమ! ప్రస్తుతం శాంతిభద్రతలు, ఎన్నికల కమిషన్‌కు సంబంధించిన విభాగాల్లో అధికభాగం… కొన్ని మునిసిపాలిటీల్లో 40 శాతం వరకు ఆంగ్ల భాషను వాడుతున్నారు.

ఇది మినహాయిస్తే… మిగిలిన అన్ని విభాగాల్లో 95 శాతానికిపైగా తెలుగు భాషకే పట్టం కడుతున్నారు. అధికారులతో చర్చించాల్సిన అవసరం వస్తే… కలెక్టర్లు గతంలో ‘స్పీక్’ అని రాసేవారు. ఇప్పుడు ‘చర్చించాలి’ అని రాస్తున్నారు. కలెక్టర్ ముక్తేశ్వర రావు సంతకం కూడా తెలుగులోనే చేస్తున్నారు. రెవెన్యూ సదస్సుల నిర్వహణకు సంబంధించిన ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు తెలుగులోనే నడుస్తున్నాయి. ప్రతి సోమవారం బాధితుల నుంచి స్వీకరించే విజ్ఞప్తులకు తెలుగులోనే సమాధానాలు పంపుతున్నారు. క్షేత్ర స్థాయిలో కుల, ఆదాయ, నివాస «ద్రువీకరణ పత్రాలు తెలుగులోనే జారీ చేస్తున్నారు. మునిసిపాలిటీల్లో పేరు మార్పిడి, పన్నులకు సంబంధించిన రశీదులు, డ్వాక్రా సంఘ సభ్యులకు అందే రుణాల వివరాలు తెలుగులోనే జారీ చేస్తున్నారు.

రైతులకు ఏమాత్రం అర్థంకాని రీతిలో ప్యాడీ, సిరియల్స్, రెడ్‌గ్రామ్ అంటూ ఆంగ్ల పద ప్రయోగం చేసే వ్యవసాయ అధికారులు ఇప్పుడు ఎంచక్కా వరి, పప్పుధాన్యాలు, కందులు, ఉలవలు, ఆముదం, నువ్వులు, బొబ్బర్లు అని తెలుగులో రాస్తున్నారు. రైతుకు నేస్తం, వ్యవసాయ పథకాల కరదీపిక పేరిట వివిధ పథకాలపై తెలుగులో ప్రచార సామగ్రి ముద్రించి పంచిపెడుతున్నారు. రైతు బీమా, భారత ప్రభుత్వ గ్రామీణ గిడ్డంగుల పథకం, రైతు బజార్లు అంటూ వాటికి సంబంధించిన వివరాలు తెలుగులోనే ప్రచారం చేస్తున్నారు. పవర్ టిల్లర్, రోటవేటర్, డ్రమ్ సీడర్, మల్టీక్రాప్ డ్రెసర్ వంటి ఆధునిక వ్యవసాయ యంత్ర పరికరాల పేర్లు తర్జుమా చేయకున్నా… వాటి పేర్లను తెలుగు లిపిలో రాస్తున్నారు. వ్యవసాయ శాఖలో ఉద్యోగులకు సంబంధించిన సెలవులు, వివిధ పథకాల వివరాలు, సమాచార హక్కు చట్టం కింద సమాధానాలు, వివరణ పత్రాలు అన్నీ తెలుగులోనే సాగుతున్నాయి.

విద్యా, రెవెన్యూ శాఖలలో…
విద్యా శాఖలో బడిపిల్లల హాజరుపట్టీ నుంచి డీఈవో, రాజీవ్ విద్యా మిషన్ మధ్య జరిగే ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాల వరకూ అన్నీ తెలుగులోనే! మధ్యాహ్న భోజన పథకానికి సంబంధించిన వివరాలు పంపేందుకు కంప్యూటర్‌లో ఉండే ఫార్మాట్ నమూనా మినహా… అంతా తెలుగే. పాఠశాల నుంచి ఎంఈవోకు, ఎంఈవో నుంచి పాఠశాలలకు మధ్య జరిగే ప్రత్యుత్తరాలు పూర్తిగా తెలుగులోనే సాగుతున్నాయి. ఉపాధ్యాయులు తెలుగులోనే సెలవు చీటీలు రాస్తున్నారు. పదో తరగతి పరీక్షలకు హాజరయ్యే పర్యవేక్షకుల (ఇన్విలేజటర్) ఆదేశాలను సైతం తెలుగులోనే సిద్ధం చేసినట్లు మిర్యాలగూడ ఎంఈవో మంగ్యానాయక్ ‘ఆంధ్రజ్యోతి’కి తెలిపారు.

ఇక… జిల్లా విద్యాధికారి జగదీశ్ భాషతోపాటు ఆహార్యంలోనూ తెలుగును పాటిస్తున్నారు. ఆయన అనేక సందర్భాల్లో పంచె, పైజామా, భుజాన కండువాతో కనిపిస్తున్నారు. ఇక జిల్లా కలెక్టర్ చేపట్టిన తెలుగు ఉద్యమానికి పలువురు రాజకీయ నేతలు కూడా సహకరిస్తున్నారు. మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్‌రెడ్డి నుంచి కలెక్టరేట్‌కు, అధికారులకు వచ్చే లేఖలు నూటికి నూరు శాతం తెలుగులోనే వస్తున్నాయి. మిగిలిన ఎంపీలు, ఎమ్మెల్యేలు సగం వరకు తెలుగులో రాస్తున్నారు. గ్రామీణ స్థాయిలో ప్రజలకు సేవలు అందించే రెవెన్యూ శాఖలోనూ పూర్తిస్థాయిలో తెలుగు అమలవుతోంది.

గ్రామం నుంచి కలెక్టరేట్ వరకు ఆ మాటకొస్తే హైదరాబాద్‌కు వెళ్లే లేఖలు కూడా తెలుగులోనే ఉండాలనే లక్ష్యంతో జిల్లా యంత్రాంగం కృషి చేస్తోంది. మూడు నెలల్లోనే గొప్ప మార్పును సాధించింది. అధికార భాషా సంఘం సభ్యులు ఆకస్మిక తనిఖీ చేసి… వివిధ శాఖల కార్యాలయాల్లో తెలుగు అమలు జరుగుతున్న తీరును చూసి ఆశ్చర్యపోయారు. అధికార భాష అమలులో నల్లగొండ జిల్లాకు ప్రథమ స్థానం ఇచ్చారు.

తెలుగు మహా సభలే స్ఫూర్తి
డిసెంబర్‌లో పల్లెపల్లెలో తెలుగు సభలు జరిగాయి. అధికార కార్యకలాపాల్లో మాత్రం తెలుగు భాష అమలు సంతృప్తికరంగా లేదని అనిపించింది. కార్యాలయంలో, బడిలో, కళాశాలలో ఎక్కడ చూసినా ఇంగ్లిషే వినిపిస్తోంది. ఇంటికి వెళ్లి లుంగీ కట్టుకుంటేనే తెలుగు గుర్తుకు వస్తుంది. ఈ సమయంలో తెలుగు మహాసభలు నన్ను ఉత్తేజితుడిని చేశాయి. నేను అధికార భాషను అమలు చేసినప్పుడే తెలుగు సభలకు న్యాయం చేసినట్టవుతుందని భావించాను. అధికారులకు అర్థమయ్యేలా చెప్పడంతో వారూ స్పందించారు.
– కలెక్టర్ ముక్తేశ్వరరావు

అర్థం చేసుకోగలుగుతున్నాం
ఇంగ్లిషులో ఉండే విషయాలు అర్థమయ్యేవి కావు. ఇప్పుడు తెలుగులో ఇవ్వటంతో మాకు వచ్చిన కొంచెం చదువుతోనే వాటిని చదివి విషయం అర్థం చేసుకుంటున్నాం. ఈ పద్ధతి బాగుంది.
– శ్రీనివాస్ రెడ్డి, రైతు, వేములపల్లి

సౌలభ్యంగా ఉంది..
ప్రజల భాషలో పరిపాలన జరగడం ఇటు అధికారులకు, అటు ప్రజలకు సౌలభ్యంగా ఉంది. హైదరాబాద్ నుంచి వచ్చే ఫైళ్లు సైతం తెలుగులో ఉంటే ఇంకా బాగుంటుంది. ప్రస్తుతం హైదరాబాద్ నుంచి వచ్చే ఫైళ్లను తెలుగులోకి మార్చుకుని కింది స్థాయికి పంపటం అదనపు భారంగా మారింది. కంప్యూటర్ ఆపరేటర్లకు తెలుగు భాష లిపిపై శిక్షణ ఇస్తే మరింత ఉపయోగముంటుంది. ఇతర జిల్లాల అధికారులు సైతం మా జిల్లాలో తెలుగు భాషను అమలు చేస్తున్న తీరు తెన్నులను అడిగి తెలుసుకుంటున్నారు.
– రాజేశ్వర్ రెడ్డి,
డీఆర్‌డీఏ, ప్రాజెక్టు డైరెక్టర్

తెలుగులోనే బోర్డులు
జిల్లాస్థాయిలో కార్యాలయాల బోర్డులన్నీ తెలుగులోనే రాశారు. అదే సమయంలో… ఇంగ్లిష్, ఉర్దూ భాషలనూ వాడారు. మండల స్థాయిలో తహసీల్దార్, ఎంపీడీవో కార్యాలయాల బోర్డులు పూర్తిగా తెలుగులోకి మార్చారు. కలెక్టరేట్‌సహా అన్ని ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో నోటీసు బోర్డుల లో తెలుగే కనిపిస్తోంది. యాదగిరిగుట్ట దేవాలయ టెండర్లు, పులిచింతల, ఏఎంఆర్‌పీ ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన భూసేకరణ నోటీసులు తెలుగులోనే ఉన్నాయి.

జ్ఞానదుడు మహర్షి నారదుడు -9

    ఇంత చేసి నారదుడు ఊర్కొంటాడా ?వెంటనే ఉత్తాన పాద మహా రాజుదగ్గరకు  వెళ్ళాడు ఆయన పూర్వం జరిగిన దంతా మహర్షికి విన్న విన్చుకొన్నాడు అప్పుడు నారద మహర్షి రాజా ! నీకుమారుడు

‘’దేవకిరీట రత్న రుచి దీపిత పాద సరోజుడైన ,రా

 జీవ దళాక్షరక్షితు ,డశేష జగత్పరికీర్తనీయ ,కీ

 ర్తి విభవ ప్రశస్త సుచరిత్రుడు ,వానికి దుఖమేటికిన్ ‘’ అని ఊరడించి అతడు సుకర్మ చేత

‘’సమస్త లోక పాలావలి కందరాని సముదంచిత ,నిత్య పదంబు

నం బ్రభుశ్రీ విలసిల్ల జెందు ,దులసీ ళదాము ,భజించి

యా జగత్పావనుడైన ,నీ సుతు ప్రభావ మేరున్గవు నీవు భూవరా “’అని ధ్రువ కుమారుడు పొంద బోయే మహోత్క్రుస్ట స్థితిని వివరించి తండ్రి మనసుకు శాంతి చేకూరుస్తాడు నారదమహర్షి

‘’నీ కీర్తియు జగముల యంద-దా కల్పము నొంద జేయు ,నంచిత గుణ ర

   త్నాకరుడట కేతేన్చును –శోకిమ్పకు మాతని గూర్చి సుభగా చరిత్రా ‘’అని కూడా తెలిపి ఊరట కల్గిస్తాడు .ఇలా ధ్రువో పాఖ్యానం లో భక్తీ మార్గాన్ని ,తండ్రికి మనశ్శాంతి ని ఉపదేశించి తన ధర్మాన్ని నేర వేరుస్తాడు .ధ్రువుడు ఆదర్శ భక్తీ ధ్రువ తార గా వేలుగొండటానికి తగిన మార్గం చూపించాడు .భక్తికి పరా కాస్టగా నిలిచి ,తగిన శిష్యుడని పించుకొన్నాడు .

           ప్రాచీన బర్హి కి జ్ఞాన బోధ

హవిర్దాననుడి కుమారుడు బర్హిష్మంతుడు .ఎప్పుడు యాగం చేస్తూ ,ప్రాచీనాగ్రం కల దర్భల చేత భూమి అంతటిని కప్పివేసే శాడు .అందుకని ప్రాచీన బర్హి అని పేరొచ్చింది యజ్న యాగాలపై అమితా శక్తి ఉన్న ఇతనిని కర్మ మార్గం నుంచి జ్ఞానమార్గం వైపు మరలించాలని నారదుడే రంగ ప్రవేశం చేశాడు .ఈ కర్మల వల్ల శ్రేయస్సు లభించదని చెప్పాడు .బర్హి మహర్షిని తనకుమోక్ష మార్గం చూపించమని,జ్ఞానోపదేశం చేయమని కోరాడు .ఇది భాగవతం లో చతుర్దా స్కంధం లో ఉంది

   నారదుడు ‘’పురంజనుడు ‘’అనే వాని కదా ను వివరించి చెప్పాడు .పురంజనుడు హిమవత్పర్వత ప్రాంతం లో తొమ్మిది ద్వారాలు కల పురం తనకు అనుకూలం గా ఉందని భావించి ప్రవేశించాడు .అక్కడ అందమైన ‘’ప్రమదోత్తమ ‘’అనే కోరిక పై ఆ పురాదీశ్వరుడైనాడు .ఆమెతో కొంతకాలం ఉండి ,చెప్పకుండా ఒక రోజు వేటకు వెళ్ళితిరిగి వచ్చాడు ..ఆమె దుఖాన్ని చూసి ఉపశమింప జేశాడు .ఇక ఎప్పుడూ వెళ్ళనని ఆమెతోనే కలిసి ఉంటానని మాట ఇచ్చాడు .సంతానం కలిగినా భార్యే పరమావధి గా జీవించాడు

         ఇంతలో ‘’చండవేగుడు ‘’ .అనే గంధర్వుడు డాడి చేశాడు .పరాధ్యక్షుడు ‘’ప్రజా గరుడు ‘’గంధర్వుని ఓడించాడు .ఆ తర్వాత ‘’భయుడు ‘’,కాల పుత్రిక పురంజన నగరం చేరాడు .కాల పుత్రికి పురంజనుడు లొంగి పోయాడు .చివరికి ఆ పురాన్ని వదల లేక వదిలి వెళ్ళాడు .ప్రజాగరుడుడనే మయుని సోదరుడు నగరాన్ని తగుల బెట్టాడు .పురంజనుడు భార్యనే స్మరిస్తూ ప్రాణాలు విడిచాడు .పూర్వం ఇతని చే హిమ్సింప బడ్డ యజ్న పశువులు నరక లోకానికి వచ్చిన పురంజనుడిని గొడ్డళ్ళతో నరికి పారేశాయి .ప్రాణాలు పోతున్నా ,భార్యనే తలచు కోవటం వాళ్ళ తర్వాత జన్మ లో విదర్భ రాజ గృహం లో స్త్రీ గా పుట్టాడు .అప్పుడు మలయకేతువు అనే వాడు ఈమెను వివాహం చేసుకొన్నాడు

        ఈ కధలో దేహం పై మొహం పోవాలని శాశ్వత సత్యాన్ని తెలుసుకొని చేరాలని ,మధ్యలో వచ్చేవన్నీ ,మిధ్యే నని చక్కని కదా సంవిధానం తో వివరించాడు నారదుడు .కధలోని గూడార్దాలనూ వివరించాడు .ప్రాచీన బర్హికి .పంచారామాలు అంటే పంచెంద్రియాలని ,నవద్వారాలు అంటే శరీరం లోని నవ రంద్రాలని ,ఏక పాలన అంటే ప్రాణ పాలనం అని ,త్రికోస్టాలు అంటే తేజో విశేషాలని ,విపనాలు అంటే కర్మేన్ద్రియాలే నని ,పంచ ప్రకృతి అంటే పంచ భూతాలని చెబుతూ ,ప్రకృతి యే‘’కామిని ‘’అని ఇలాంటి దేహ పురం లో నివశించే వాడే పురుషుడని ,అజ్ఞానం వల్ల దీని పై మొహం పెంచుకొని మానవులు ఉత్తమ గతిని చేర లేక పోతున్నారని చక్కగా వివరం గా చెప్పి దేహ భ్రాంతి తొలగింప జేశాడు ‘’వైదర్భీ జనిత సంభావిత సుఖా భావం ,దుఖం చేత‘’పాపిష్టి దశ లో ఉన్నావని హెచ్చరించాడు .చివరగా సత్య జ్ఞాన దర్శనం చేస్తూ హంసి –హంస తో చెప్పి నట్లుగా ‘’నీవు వై దర్భివి కావు –వీరు డితడు వివరింప గా గాడువిభుడు నీకు నొగి మున్ను పురమున నుప రద్ధు జేసినా యా పుర జనపతి వరయు గావు మరియు నీ వన్య సీమంతిని యని యును జర్చింప గా బూర్వ జన్మ మందు బురుషుండ వనియు బుద్ధి దలంచుట యరయంగ నీ యు భయము ,నీ సత్య మింక యు ,మామ కీన మై ఎసగు మాయ జేసి ,కల్పిత మయ్యే జర్చింప మనము –పూర్వమున హంసలమ యని పూరి ఎరుమ్గ –బలికితి దెలియ మనల రూపంబు జూడు ‘’అని భగవంతుడే జీవుడే జీవుడే పరమేశ్వరడనీ రెండూ ఒకటేనని ఆ సంగతి తెలియక అజ్ఞానం తో అలమటిస్తున్నామని అద్భుతం గా కధనం నారదుడు చెప్పి బర్హి మనసును జ్ఞానం వైపుకు మళ్ళిస్తాడు  .

       సశేషం –మీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-3-13- ఉయ్యూరు

     జ్ఞానదుడు మహర్షి నారదుడు –8

   ద్రువునికి ఉపదేశం

 తల్లి మాట మీద ‘’నిజ ధర్మ పరిశోధన ‘’కోసం రాజధాని ని వదిలి వస్తున్న ధ్రువ బాలకునిసంగతి నారదుడు తెలుసుకొన్నాడు .ఆయన్ను ఎవరూ పిలువనక్కరలేదు .స్వయం గా వచ్చి కర్తవ్య బోధ చేస్తాడు .అగణితమైన కీర్తిని సంపాదించ బోయే ద్రువునికి తగిన మార్గం సూచింప గలవాడు నారదుడు కాక వేరొకరు సమర్ధులు కారు .ధ్రువుడిని చూసి ఇలా అనుకొన్నాడు మహర్షి .’’మాన భంగం సహించని క్షత్రియ ప్రభావం అద్భుతం కదా !బాలకుడైనా పిన తల్లి దురోక్తులకు మనసు వికలమై సత్యాన్వేషణ కోసం బయల్దేరాడు .’’అని ఆనందించి ,ఆ బాలకుని శిరాన్ని తాకి ‘’హస్త మస్తక ‘’జ్ఞానం అందించాడు .అతనికి కర్తవ్యమ్ తెలుపుతూ ఇలా అంటాడు నారదుడు ‘’నాయనా !వివేకం గలవాడు సుఖ దుఖాలను దైవ వశం గా భావిస్తాడు .దైవ వశం చేత లభించిన దానితో సంతుష్టి చెందాలి .వాడే విమల జ్ఞాని ‘’అన్నాడు .

    ధ్రువుడు ‘’మహానుభావా ! నాకు మనశ్శాంతి లేకుండా పోయింది..త్రిభువనోత్క్రుస్టమైనదీ ,అనన్యాధీష్టిత మైనదీ అయిన పదవి పొందటానికి నాకు మంచి మార్గం సూచించండి .’’అని విన్న విన్చుకొన్నాడు .ధ్రువుడిని ప్రేరేపించింది ‘’ధీర జనోత్తముడు వాసుదేవుడే ‘’కనుక ఆయన్నే ‘’అజగ్ర ధ్యాన ప్రణవ చిత్తం తో ‘’భజించమని ఉపదేశిస్తాడు నారద మహర్షి ..బాలడు కనుక వేదాధ్యయనానికి అనర్హుడని ,స్వస్తిక ఆసనం పై కూర్చుని ప్రాణా యామం  చేత స్తిర సంకల్పం తో శ్రీ హరి ని ప్రార్ధించమని చెప్పాడు .అతని లేత మనసులో అద్భుత సుందర శ్రీ మహా విష్ణువు రూపం అచ్చు పడేట్లు వర్ణించి చెబుతాడు .దాని ప్రభావం అత్యధికం .ఆ రూపాన్నే ధ్యానించి వాసుదేవ మంత్రాన్ని ఉపదేశించి ఆర్చించమని బోధ చేశాడు .

‘’ఆశ్రిత సత్ప్రసాదాభి ముఖున్డును ,విద్ధ ప్రసన్నాననేక్ష ణుండు

 సురుచిర వాసుండు ,సుభ్రూయుగుండును సుకపోల తలుడును సుందరుండు

హరి నీల సంశోభితాంగుండు ,దరుణుండు,నరుణావలోక నోష్టా ధరుడు

గరుణా సముద్రుండు,బురుషార్ధనిధీయు ,బ్రణతాశ్రయుండు ,శోభన కరుడు

లలిత శ్రీవత్స లక్షణ లక్షితుండు ,సర్వ లోక శరణ్యుండు ,గర్మ సాక్షి

పురుష లక్షణ యుక్తుండు ,బుణ్య శాలి యసిత మేఘ నిభ శ్యాము డవ్య యుండు ‘’

    ‘’హార కిరీట ,కేయూర కంకణ ఘన భూషనుండాశ్రిత పోషకుండు

     లలిత కాంచీ కలాప శోభిత కటి మండలుండంచిత కుండలుండు

     మహనీయ కౌస్తుభ మణి  ఘ్రుణి,చారు గ్రైవేయ కుందానంద దాయకుండు

   సలలిత ఘన శంఖ చక్రగదాపద్మ హస్తుండు భువన ప్రశసస్తు ,డజుడు

   గమ్ర సౌరభ వనమాలికా ధరుండు ,హత విమోహుండు ,నవ్య పీతాంబరుండు

   లలిత కాంచన నూపురాలన్క్రుతుండు ,నిరతిశయ సద్గుణుడు దర్శనీయ తముడు ‘’

    సరస లోచన ముత్కరడును –హ్రుత్పద్మ కర్ణికా నివాసిత వి

    స్ఫుర దురు ,నఖ మణిశోభిత చరణ –సరోజాతు దతుల శాంతుడనఘున్ ‘’

             అని నఖ  శిఖ పర్యంతం ఆ శ్రీహరిని ,పరంధాముడిని నోరారా వర్ణించి ,అతని చిత్తాన్ని సుముఖం చేశాడు .అది అమోఘం గా పని చేసింది .దూర్వారాన్కారాలతో ,నీటితో తులసీ దళాలతో మాలల తో ,పత్రాలతో వన మాలలతో వస్త్రాలతో భక్తిగా పూజించమని ,దృఢ మైన శాంత చిత్తం తో ,మంచి ఆచారం తో మంగళ గుణాలతో ,మిత భోజనం తో మెలగాలని హెచ్చరించాడు .అంతే కాక విష్ణువు మాయావతారాలలో అచింత్యం గా ఏం చేస్తాడో అది అంతా హృదయ గతం చేసుకొని తన పనిని అంతా మనో వాక్కాయ కర్మ లతో భక్తితో ,ఆ సర్వేశ్వరునికి సమర్పించమని వివరం గా చెప్పాడు .భక్తితోనే మోక్షం సాధించాలని బోధించాడు .ఆ విధి విధానాన్ని అంతటిని ధ్రువుడు పాటించి ,హరి సాక్షాత్కారం పొంది ,ద్రవ తార గా మిగిలి, తన మనో భీష్టమైన శాశ్వత పదం పొంది కృత మనోధుడయ్యాడు . .

అందరకు రేపు మహా శివ రాత్రి శుభా కాంక్షలు 

           సశేషం

           మీ—గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –9-3-13-ఉయ్యూరు 

మైసూరు వెళితే… మేల్కోటే వెళ్ళిరండి
– డా. నాగసూరి వేణుగోపాల్

ఒక కోటి అంటే ఒకటి అంకె పక్కన ఏడు సున్నాలు పెట్టాలి. అదే వేయి కోట్లు అన్నప్పుడు పది సున్నాలు పెట్టాలి. సంఖ్య పెరిగే కొద్దీ సున్నాల సంఖ్య పెరుగుతుంది. ఈ స్థాయిలో ఉన్న సంఖ్యలను సులువుగా పేర్కొనే పద్ధతి ఉంది. వెయ్యి కోట్లను ‘టెన్ టుది పవర్ ఆఫ్ టెన్’ అని గణితాత్మకంగా వ్యక్తీకరించవచ్చు. రామాయణంలో వాల్మీకి టెన్ టుది పవర్ ఆఫ్ సిక్స్‌టిటూ అని ఒకచోట పేర్కొంటారని ఈ మధ్య కవన శర్మ వివరించి చెప్పారు. ఒకటి పక్కన 62 సున్నాలు పెడితే వచ్చే సంఖ్య అన్నమాట.

ఇంత పెద్ద సంఖ్య ఎక్కడ ప్రస్తావనకు వచ్చింది? రావణుని గూఢచారి రాముని సైన్యంలోని సైనికులసంఖ్య చెబుతూ పేర్కొన్నారట. నిజానికి మొత్తం జనాభా అప్పటికి అంత లేకపోవచ్చు. అప్పటికే కాదు ఇప్పటికీ లేకపోవచ్చు. అది కూడా వనవాసంలో ఉన్న కథానాయకుడు శత్రు రాజ్యం మీద దండయాత్ర చేసినపుడు ఈ స్థాయిలో ఎక్కువ చేసి చెప్పడం కవి భావుకతకు పరాకాష్ఠ! వాస్తవానికి పూర్తిగా విరుద్ధం.

ఇం దులో ఎవరికీ అభ్యంతరం లేదు. కానీఇక్కడ గమనించాల్సింది ఏమంటే ‘టుది పవర్ ఆఫ్’ అన్న భావన వాల్మీకి(లేదా రామాయణం రాసిన రచయిత)కి తెలిసి ఉందని మనం భావించక తప్పదు. రామాయణం కాలంతో సంబంధం లేకుండా ఆ రచయిత పరిజ్ఞానాన్ని మనం గుర్తించక తప్పదు! ఆర్యభటుడు, వరాహమిహిరుడు, భాస్కరుడు, చరకుడు, సుశృతుడు వంటివారి మేధస్సునూ, నైపుణ్యాన్నీ మనం గౌరవించక తప్పదు.

మేల్కోటే చిన్న గుట్టమీద ఉండే రెండు భవనాల ముందు ఆగి, దిగి లోపలకు పోగానే ‘ఏవియేషన్ సైన్స్ ఇన్ ఏన్సియంట్ ఇండియా’ – అనే పోస్టర్ కనబడింది. ఈ ధీమ్ మీద జరిగిన సైన్స్ వర్క్‌షాప్ వివరాలు తెలియజేస్తూ గోడ మీద పలకరిస్తోంది ఆ పోస్టర్. లోపలికి పోగానే ‘సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ ఇన్ ఇండియా త్రూది ఏజస్’ అనే పుస్తకం తాలూకు వివరాలు ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఇంతకూ నేను వెళ్ళింది ఎక్కడో మీకు చెప్పలేదు కదా! అకాడమీ ఆఫ్ సాన్స్‌క్రిట్ రీసెర్చి భవనం లోపల ఉన్నాను.

మైసూరుకు యాభై కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ చిన్న గ్రామముంది. ఇంకా చెప్పాలంటే టిప్పు సుల్తాన్ శ్రీరంగపట్నం, బృందావన్ గార్డెన్స్ దాటుకుని వెళితే జక్కనహళ్ళి వస్తుంది. అవును అమర శిల్పి జక్కన ఊరే! ఈ ఊరికి ఐదారు కిలోమీటర్ల దూరంలో మేల్కోటే ఉంది. చాలా మందికి మేల్కోటే అంటే 12వ శతాబద్దపు చెలువ రాయుని దేవాలయం. యువ తరానికయితే ‘నరసింహ’ సినిమాలో రెండు పెద్ద స్తంభాల మధ్య రజనీకాంత్ కూర్చొన్న దృశ్యం చిత్రీకరించిన స్థలం. తెలుగు టీవీ, సినిమా ప్రేక్షకులకు అయితే మేల్కోటే ఒక నటుడు. కానీ తెలిసిన వారికి ఇది దక్షిణాది బద్రినాథ్.

ఒక వెయ్యి సంవత్సరాలుగా అక్కడ సంస్కృతం గొప్పగా వెల్లివిరిసిన ఊరు. ఆ ఊరిలో ప్రతి కుటుంబం సంస్కృతం మాట్లాడగలిగిన ఊరుగా గౌరవం ఉంది. ఇటీవలి కాలం పరిస్థితి కొంత మారింది. అంతకు మించి జ్ఞాన మండపంగా పిలువబడే ఆ ఊరిలో ప్రతి కుటుంబం చేసే పని చెలువ రాయుని దేవాలయానికి తోడ్పడే రీతిలో రూపొందించి ఉండటం మరింత ఆసక్తికరం. విశిష్టాద్వైతాన్ని ప్రతిపాదించిన రామానుజుల వారు తన జీవిత చరమాంకంలో ఒక పదునాలుగేళ్ళు ఇక్కడ నివాసం ఏర్పరచుకోవడం ఈ ప్రత్యేకతలకు కారణం.

ఆ ఊరిలోకి వెళ్ళి అకాడమీ ఎక్కడ అని అడిగితే మాకు తెలియదని చెప్పడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. మూడు రోజుల క్రితం వారి వెబ్‌సైట్ సంప్రదిస్తే విజిటర్ నెంబరు 44 అని కనబడింది. ప్రపంచంలో అంత తక్కువ మందికి తెలిసిన సంస్థ గురించి మనకెలా తెలిసింది! మైసూరు ప్యాలెస్, మైసూరు సిల్క్, చండిహిల్స్ చూడకుండా మేల్కోటే వెళ్ళమని ఎవరు చెప్పారు? మాకెలా తెల్సింది? – అని మీకనిపిస్తూ ఉంటుంది. నిజమే! గీక్ నేషన్… సరిగానే ఉంది గ్రీక్ నేషన్ కాదు గీక్ నేషన్ … అది ఓ పుస్తకం పేరు. అంజల సైని రచయిత్రి.

భారతదేశపు భవిష్యత్తు – ముఖ్యంగా శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాల సామర్థ్యం పట్ల గొప్పగా వివరించే పుస్తకమిది. బ్రిటన్‌కు చెందిన మహిళా జర్నలిస్టు భారతదేశంలో కొన్ని ప్రాంతాలు తిరిగి, అధ్యయనం చేసి ఈ పుస్తకం వెలువరించారు. శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలకు రెండు శాతం జీడీపీ కేటాయింపులున్నాయని ప్రధాని కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం ప్రకటించగానే మిగతా ప్రపంచానికి ఆసక్తి కలిగింది. మనకా విషయం తెలిసే లోపు ఆయా దేశాల్లో మన దేశం గురించి ఆసక్తి పెరిగింది.

అంజల సైని రాసిన గీక్ నేషన్ విడుదలవగానే చైనా భాషలోకి అనువాదమైంది. ఎందుకంటే భారతదేశం మీద చైనాకు ఆసక్తి ఆ స్థాయిలో ఉంది కనుక. సరే ఈ పుస్తకం చదవడం, ఈ రచయిత్రి భవదీయ సైన్స్ కాలమిస్ట్ ఒక దినపత్రిక ఇంటర్వ్యూ కోసం హైదరాబాదులో కలవడం కూడా జరిగింది. ఆ పుస్తకంలో రాకెట్ పరిశోధనా స్థానాలు, ఐఐటి, ఐఐఎస్‌సి వంటి సంస్థలను సందర్శించినట్లు రచయిత్రి ట్రావెలోగ్ లాగా వివరించారు. అందులో భాగంగా సైని మైసూర్ దగ్గరుండే అకాడమీ ఆఫ్ సాన్స్‌క్రిట్ రీసెర్చికి వెళ్ళి భారతదేశం గతంలో సాధించిన సైన్స్ విజయాలను గొప్పగా ప్రస్తుతిస్తారు. ఫలితంగా నాకూ మేల్కోటే సంస్కృత పరిశోధనా అకాడమీ చూడలనే కోరిక కలిగింది.

1976 నుంచి నడుస్తున్న ఈ సంస్థ ప్రాచీన తాళపత్ర గ్రంథాలు సేకరించి, పరిష్కరించి, పుస్తకాలు కన్నడ, ఆంగ్ల, సంస్కృత భాషల్లో వెలువరిస్తోంది. అగ్రికల్చరల్ సైన్స్ అంటే టెక్నాలజీ ఇన్ ఏన్సియంట్ ఇండియా అనే పెద్ద ప్రాజెక్టు నడుస్తోంది. హైదరాబాదు యూనివర్సిటీ ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీ (సిమ్లా) వంటి సంస్థలతో కలిసి పరిశోధన చేస్తోంది. గతం గురించి మనం కొంత ఉదారతతో, కించిత్ ఆత్మగౌరవంతో శోధించాలనిపించింది. వర్తమానం ద్వారా గతానికీ, భవిష్యత్తుకూ లంకె వేయాలనే ఈ సంస్థ ఉద్దేశ్యం విభేదించేదిగా కనబడటం లేదు. మీరు మైసూరు వెళితే మేల్కోటే వెళ్ళిరండి.. చాలు!

– డా. నాగసూరి వేణుగోపాల్

మధురవాణి ‘ఝాన్సీ’

మేము కన్యాశుల్కం వేద్దామనుకున్నప్పుడు పరోక్షంగా కొందరు వీళ్లకు నాటకం గురించి ఏం తెలుసు? అన్న వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఆ వ్యాఖ్యల్ని నేనొక చాలెంజ్‌గానే తీసుకున్నాను. రిహార్సల్స్ అన్నీ అయిపోయాయి. ప్రదర్శన రోజు రానే వచ్చింది. ప్రదర్శన ఇంకో నాలుగు గంటలు ఉందనగా ఇందులో వెంకమ్మ పాత్ర వేస్తున్న సీనియర్ రంగస్థల నటి హైమావతి గారు నావద్దకు వచ్చి నా చేతుల్ని ఊపుతూ ” అమ్మడూ…! నువ్వు చాలా బాగా చే స్తున్నావ్. కానీ, మధురవాణిలో ఝాన్సీ కనబడుతోంది నాకు . నీ హుందాతనం, నీ ఇంటలెక్చువల్ ఇమేజ్ ఏవైతే ఉన్నాయో అవి దీనికి అక్కర్లా.

మధురవాణి ఇంటెలెక్చువలే కానీ, రామప్పపంతులో, లుబ్దావధానులో, గిరీశమో మధురవాణి వెంట పడింది అందుక్కాదు కదా! దానికో శృంగార కోణం ఉంది కదా. నీ అభినయంలో అది కాస్త కలుపుకో” అన్నారు. ఆ మాటలు వినగానే ఎంత సత్యమిదీ అనిపించింది. నిజానికి అన్ని రోజులు రిహార్సల్స్ ఫలితం ఒక ఎత్తయితే, ప్రదర్శనకు కేవలం నాలుగు గంటల ముందు హైమావతి గారి సూచనతో వచ్చిన ఫలితం ఒక ఎత్తు. ఆమె సలహాతో ఆ పాత్ర పోషణలో ఒక అద్భుతమైన తేడా వచ్చింది. మన వ్యక్తిత్వానికి సంబంధించిన అంశాలు ఒక్కోసారి పాత్రల మీద పడి వాటి సహజాతాలను ఎలా దెబ్బ తీస్తాయో ఆమె మాటల్లో నాకు చాలా స్పష్టంగా తెలిసి వచ్చింది.

ఒక్క అడుగుతో ఇక శిఖరాన్ని అందుకుంటామనుకుంటున్న సమయంలో ఏదో అవాంతరం వచ్చి, హఠాత్తుగా ఆగిపోవడం నా అనుభవంలో ఎన్నో సార్లు చూశాను. ‘డాన్స్ బేబీ డాన్స్’ షో 99 ఎపిసోడ్స్ నేను నిర్వహించాక 100 వ ఎపిసోడ్‌లో నేను లేను. నన్ను ఎప్పుడు మార్చారో, ఎందుకు మార్చారో నాకు తెలియదు. నేను లేకుండానే ఆ సెలబ్రేషన్ జరిగిపోయింది. పోస్ట్‌బాక్స్…..అనే మరో ప్రోగ్రాం విషయంలోనూ అదే జరిగింది. 25 ఎపిసోడ్లు చేయడమే ఎంతో గొప్ప అనుకునే ఆ రోజుల్లో 24 ఎపిసోడ్స్‌లు నేను నిర్వహిస్తే ఆ 25వ ఎపిసోడ్‌కు నేను లేను. నన్ను తొలగించారు. దంపతుల నుంచి సహజీవన అనుభవాల్ని, వారి బంధాన్ని నిలబెడుతున్న అంశాలను వస్తున్న సత్యాల్ని ఆవిష్కరించే ‘పెళ్లి పుస్తకం’ కార్యక్రమం విషయంలోనూ అలాగే జరిగింది. కొన్ని ఎపిసోడ్ల తరువాత ఆ కార్యక్రమం ఎంతో ఆదరణ పొందుతున్న సమయంలో నేను వైదొలగాల్సి వచ్చింది.

అవరోధం మరో ఆరంభానికే
కెరీర్ ప్రారంభంలో ఈ పరిణామాలేమిటో అర్థం కాక చాలా ఆవేదనకు గురయ్యే దాన్ని. కానీ, ఆ తరువాత ప్రోగ్రాం అగిపోయిన ప్రతిసారీ అంతకన్నా మెరుగైన అవకాశమేదో నాకు వచ్చి పడటం నేను గమనించాను. అందుకే ఏదైనా చేజారిపోయినప్పుడు ఎంత మాత్రం బాధపడని స్థితికి చేరుకున్నాను. పైగా ఇలాంటి సమస్య ఎదురైనప్పుడు నాలోకి నేను ముడుచుకుపోవడం కాకుండా సమస్యను ఆవలివైపు నుంచి పరిశీలించడం నేర్చుకున్నాను. దానివల్ల భావోద్వేగాలకు లోనుకాకుండా, వాస్తవాల్ని గమనించే శక్తి అబ్బి, నిబ్బరంగా ఉండ అలవాటయ్యింది.

బ్యాలెన్స్ చెయ్యకపోతే…
కొంత కాలం పాటు నేను ‘నవీన’, ‘ చేతన ‘ వంటి ఇంటలెక్చువల్ ప్రోగ్రామ్స్ చేస్తూ ఉండిపోయాను. ఇవి నాకు ఒక కొత్త ఇమేజ్ ఇచ్చాయి. వాటికి పిఆర్‌పి ఉన్నా లేకపోయినా ఆత్మ సంతృప్తిని ఇచ్చాయి. కాకపోతే, అవి మెల్లమెల్లగా నన్ను వినోదాత్మక కార్యక్రమాల నుంచి దూరం చేశాయి. ఈ పరిణామాలు ఒక దశలో ఝాన్సీ వినోదాత్మకంగా ఏమీ చేయలేదు అన్న అభిప్రాయాన్ని చాలామందిలో కలిగిస్తూ వచ్చాయి. అంతకు ముందు నేను వినోదాత్మక షోలు ఎన్ని చేసినా, ఎన్నో సూపర్ సక్సెస్‌లు ఇచ్చినా అవేవీ పరిగణనలోకి రాకుండా పోయాయి. ఆ స్థితిని ఛేదించడం నిజంగా నాకో పెద్ద సమస్య అయిపోయింది. నేనుగా ప్రయత్నించినా ఏ ఒక్క అవకాశమూ రాలేదు.

ఏకపక్షంగా నిర్ణయం తీసుకోవటం వల్ల ఏం జరుగుతుందో ఆ మూడే ళ్ల పరిణామాలతో నాకు బాగా తెలిసొచ్చింది. అయితే 2011 డిసెంబర్ మాసంలో ఒక భార్యాభర్తల జంట మా ఇంటికి వచ్చి. “మీతో ఒక ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్ షో చేయాలనుకుంటున్నాం” అన్నారు. నేను వెంటనే అంగీకారం తెలిపాను. కాకపోతే, వాళ్లు చెప్పిన లక్కు-కిక్కు అనే ఆ కాన్సెప్ట్ అతి మామూలుగా ఉంది. అయినా ఆ ప్రాజెక్టుకు ఒప్పేసుకుని వర్క్ చేయడం మొదలెట్టాను. అది ఆ తర్వాత చేసిన ‘కో అంటే కోటి’ రెండూ సక్సెక్ అయ్యాయి. మనసుకు నచ్చిన వాటి ప్రవాహంలో పడిపోతే ఒక్కోసారి మన ఉనికికే ప్రమాదం వాటిల్లుతుందని ఆ అనుభవం నాకు నేర్పింది.

అవి మానవ హక్కులే
నా ఉద్దేశంలో పురుషాధిక్యతా ధోరణి ఇప్పటికీ ఏమీ బలహీనపడలేదు కాకపోతే వేరే కోణాల్లో కనిపిస్తోంది. ఇప్పుడు ఆడపిల్ల బయటికి వచ్చి పనిచేస్తుంటే, ఏయ్ ఆడపిల్లవు బయటికి ఎందుకు వచ్చావు? అన్నమాటయితే అనరు. అలాగే నీకు చదువులెందుకమ్మా! అని నేరుగా ఎవరూ అనరు. కానీ అది లోపల ఎక్కడో ఉండిపోతుంది. అవకాశాలు ఇచ్చే దగ్గరో, ప్రమోషన్లు ఇచ్చేద గ్గరో, వేతనాలు మాట్లాడే దగ్గరో అది పనిచేస్తూ ఉంటుంది. పైగా అవన్నీ సంస్థాగతం అయిపోయాయి ఒకప్పుడు వ్యక్తిగతంగా ఉన్న భావజాలం ఇప్పుడు సంస్థాగతం అయిపోయింది.

ఆడపిల్ల అయితే తక్కువ వేతనం ఇచ్చుకోవచ్చు. ఎక్కువ గంటలు పనిచేస్తారు. ప్రమోషన్లు ఇవ్వకపోయినా గట్టిగా అడగరు. ఈ నాటికైనా ఎంత మంది మహిళలు ఉన్నతాధికారులుగా ఉన్నారు. ఎన్ని బోర్డులలో మహిళలు ఎంత శాతం డైరెక్టర్లు ఉన్నారు? ఎంత మంది సిఇఓలుగా ఉన్నారు? మహిళలు ఆ స్థాయికి రావడానికి ఇప్పటికీ సమాజంలో అనుకూలించే పరిస్థితులు లేవు. ఇప్పటిదాకా మనం బయటికి కనిపిస్తున్న వాటి మీద పోరాటం చేశాం. ఇకనుంచి అంతరంగాన్ని టార్గెట్‌చేసి పోరాటం చేయాల్సి ఉంది.

లోపలున్న ఆలోచనను మార్చాల్సి ఉంది. ఈ అంశాన్నే మేము తీసిన ‘ఆల్ ఐ వాంట్ ఈజ్ ఎవ్విరీ థింగ్ ‘అనే మా ఫీచర్ ఫిల్మ్‌లో కూడా చూపే ప్రయత్నం చేశాం. ఈ నూరేళ్ల మహోద్యమాలు పోరాడి తెచ్చుకున్న చట్టాలెన్నో ఉన్నాయి. కాకపోతే తెచ్చుకున్న ఆ చట్టాలు ఉపయోగపడకుండా చేస్తున్న భావజాలం ఒకటుంది. దానిమీద కూడా పోరాటం చేయాల్సి ఉంది, నేను ఫెమినిస్టును ఏమీ కాదు. హ్యూమనిస్టునంతే.

నీలంరాజు జీవితంలో..

” శ్రీశ్రీ రాతలో ఎంతటి ‘ఇమేజరీ’ ప్రవేశపెట్టి రాసేవాడో, మాట్లాడేటప్పుడు అంత నెమ్మదిగా, ఆవేశం లేకుండా సింపుల్‌గా మాట్లాడేవాడు. చమత్కారాలు వాడుతూ సంతోషిస్తూండే వాడు. ఎడం చేత్తో కారమ్స్ ఆడేవాడు. మీరు ఈ చేత్తోనే ఆడుతుంటారా? అని నేను అడిగినప్పుడు “ఔను, నేను లెఫ్టిస్టుని” అన్నాడు.” 

‘నవోదయ’ పత్రిక ప్రముఖ రచయితలనందరినీ ఆకర్షించేది. అందులో శ్రీశ్రీ ‘వారం వారం’ అనే శీర్షిక రాస్తుండేవారు. నెలకు ముప్ఫైరూపాయలు ఇచ్చేవాళ్లం. మా తాహతు అంతే. శేషయ్యగారికున్న వనరుల దృష్ట్యా శ్రీశ్రీ అంతకన్నా ఆశించేవాడు కూడా కాదు (ఆయనకు ‘అవసరమైతే’ ఎంతైనా ఉంటుంది) ‘ఢంకా’ అనే నెలసరి పత్రిక నడిపే ఢంకాచార్యులు గారు -(ఆయనకు ఒక చేయి ఉండేది కాదు -ఎప్పుడూ ఖద్దరు శాలువా కప్పుకొని ఉండేవాడు) శ్రీశ్రీ కనిపిస్తే “శ్రీశ్రీ గారూ మా మీద దయలేదు” అని సరదాగా అనేవాడు. ‘గివ్ ఫైవ్‌రూపీస్ అండ్ టేక్ ది ఆర్టికల్’ అనేవాడు శ్రీశ్రీ బదులుగా. రాసినది జేబులో ఉంటే అప్పటికప్పుడే ఇవ్వగలిగి వుండేవాడు.

లేదంటే, ఆఫీసులో కూచొని నాలుగు తెల్ల కాగితాలడిగి తీసుకొని, ఓ అరగంటలో రాసి (కొట్టివేతలుండేవి కాదు) ఎడిటర్ చేతుల్లో పెట్టి వెళ్లేవాడు. ఆయన డబ్బు అవసరం కూడా అలాంటిదే. ఒక రూపాయైనా అడిగి తీసుకొని సిజర్సు సిగరెట్ పెట్టెలు కొనుక్కునేవాడు. నవోదయ నెలవారీ పారితోషికం నేను ఇవ్వబూనుకున్నప్పుడు, ‘ఆ ముప్ఫైలో మీ రూపాయి మినహాయించుకొని ఇవ్వండి’ అనేవాడు. ఆ రోజుల్లో ఆయన ఒక్కడి పరిస్థితే కాదు, అనేకమంది రచయితల పరిస్థితి అలానే ఉండేది. ఎక్కడా డబ్బు పుట్టేది కాదు. పేరు పేరునా చెప్పడం అనవసరం కానీ, రచయితలు చాలా కష్టం మీద తమ రచనా వ్యాసంగానికి అంకితమై ఉండేవారు. శ్రీశ్రీ ప్రభృతుల మీద నాకు అమిత అభిమానం ఉండేది.

ఆరుద్ర కూడా నవోదయకు వారం వారం రాసేవాడు. తన ‘సినీ వాలీ’ పుస్తకాన్ని శేషయ్యగారికి తర్వాతి కాలంలో అంకితమిస్తూ, ‘వైమానిక దళం నుండి సాహితీ తలానికి తెచ్చిన శేషయ్యగారికి’ అని వ్రాసాడంటే, బహుశా మద్రాసుకు రాగానే ఈయనని కలిసి, నెలకు ముప్ఫై రూపాయల పారితోషికంతో రాస్తానని ఒప్పందం కుదుర్చుకోనుంటాడు. నేను నవోదయలో ‘చైనా బజార్’ అని సంకర తెనుగు భాష (అరవ తెలుగు)లో ‘ఫీచర్’ రాయడం మొదలెడితే ఆయన అభిమానం దాని మీద ఎంతగా ఉండేదంటే సాయంత్రం పానగల్ పార్కు, టి. నగర్‌కు తీసుకువెళ్లి అక్కడ సమావేశమయ్యే మల్లాది రామకృష్ణ శాస్త్రి గారు, శ్రీశ్రీ, గోరాశాస్త్రి, దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గార్లు మరికొందరు సాహితీ వేత్తల (చెంతన ఉండి రాకపోతే, రాని వారిదే నష్టం) మధ్య చదివి వినిపించేవాడు. వారంతా పగలబడి నవ్వడం ఒకటే ఆరుద్ర అభిలషించింది. ఈ మధ్యనే ద్రవిడ విశ్వవిద్యాలయం వారు ఆ ఫీచర్‌లోని కథల్ని ‘చైనా బజార్ కథలు’ అనే శీర్షికతో చిన్న పుస్తకంగా ప్రచురించారు.

ఒకసారి శ్రీ గోరాశాస్త్రి తన బంధువు ఒకాయన రాసిన ఒక చిన్న నవలిక -లేక అతిపెద్ద కథ ఒకటి తీసుకుని రచయితను కూడా వెంటబెట్టుకొని శేషయ్యగారి వద్దకొచ్చాడు. “ఇది మన నవోదయలో ధారావాహికంగా ప్రచురించడానికి ” అని ఆయన చేతికిచ్చాడు. “అలాగే, చూసి చెప్తాను” అన్నారు శేషయ్యగారు. రెండు రోజులయిన తర్వాత సాయంత్రం తాపీగా వారు ఇద్దరూ కలిసి శేషయ్యగారి వద్దకొచ్చారు. శ్రీ గోరాకూ ఎడిటర్‌కూ సుమారు గంటన్నర, రెండు గంటల వాదం నడిచింది. మొత్తం నేను వినలేదు కానీ, “కథ నడిపిన తీరు బాగానే ఉంది – కాని ఇతివృత్తం నాకు సమ్మతం కాదు” అంటారు ఎడిటర్. “ఇతివృత్తంతో మీకేమి పని? రచన బాగుంది కదా? వేయండి” అంటారు శ్రీ గోరా శాస్త్రి. “అలా కుదరదు. సమాజంలో అక్రమ సంబంధాలను ప్రోత్సహించే వీలుపడదు” అంటారు ఎడిటర్. ” క్రమ అక్రమ సంబంధాల సంగతి ఎడిటర్లకక్కరలేదు, బాగా రాసివుంటే వేయడమే”అని గోరా. “ఎడిటర్, పోస్ట్‌మాన్ కాదు.

పాఠకుల యెడల అతడికో బాధ్యత ఉంది”అని ఎడిటర్ శేషయ్యగారు. “ఎడిటర్ కర్తవ్యమంతే అయివుండాలి” అని గోరా. “ఈ ఎడిటర్ అట్లా అనుకోవడం లేదు” శేషయ్యగారు. చాలా పెనుగులాడాడు శ్రీ గోరా -కొంత దబాయింపు- ‘మారల్ బ్రిగేడ్, నైతిక పోలీసు దళం’ అనేవి ఆయనకి కిట్టేవి కాదు. ‘నవోదయ’ శేషయ్యగారి సొంత పేపరైనప్పుడే శ్రీ గోరా అంతసేపు వాదించాడు. శేషయ్యగారు ఆంధ్రపత్రికలో కూచున్నప్పుడు అయితే ఎంత వాదించేవాడో అనుకున్నాను. చివరకు ఆ పెద్ద కథను మా తండ్రి తిరిగి ఇచ్చారు. గోరా అన్నట్లు, రచనా నైపుణ్యం, శిల్పాన్ని చూచి వేసే వారుండవచ్చు. ‘సంఘం మీద దీని ప్రభావం ఎట్లా ఉంటుంది?’ అనే బాధ్యత గుర్తుంచుకొని ఆగే వారుండవచ్చు.

నవోదయలో శ్రీ జలసూత్రం రుక్మిణీనాథ శాస్త్రి రాసిన ఏదో గేయ కవిత్వాన్ని చూసి అమంచర్ల గోపాలరావుగారు ఎంతగా మెచ్చుకున్నారంటే (అప్పుడు ఆయన బొంబైలో ఉన్నాడు) ఆ సంచిక చేత నిడుకొని, బొంబైలో తన ఆంధ్ర స్నేహితులందరి వద్దకూ వెళ్లి, అది వారందరికీ చదివి వినిపించి, నాలుగైదు గంటల తర్వాత ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు. ఆ రోజుల్లో మనుషులకు కవితావేశం అలా ఉండేది. దానికై శ్రమనీ, ఖర్చునీ లెక్కచేసే వారు కాదు. ఇప్పుడు ధనమొక్కటే ఆవేశాన్ని జనింపజేస్తున్నట్లున్నది.

రష్యన్ రచయిత చెహోవ్ రాసిన చెర్రీ ఆర్చర్డ్ తెనుగులో అనువాదం చేస్తూ ‘సంపెంగతోట’ అని పేరు పెట్టారు శ్రీశ్రీ. పూర్వమెప్పుడో ‘ఇది అనువదిస్తే బాగుంటుంద’ని అబ్బూరి రామకృష్ణరావుగారు, శ్రీశ్రీ, శ్రీరంగం నారాయణబాబు ఇద్దరూ ఉన్నప్పుడు అన్నట్లున్నారు. శ్రీరంగం నారాయణబాబుగారు తాను అనువదించాలి అనుకున్నట్లున్నాడు. ఎవరు ముందు మొదలెట్టారు, ఎవరు పోటీ పడ్డారు అనేదాని మీద ఏదో చర్చచేస్తూ తన ‘వారం వారం’లో శ్రీశ్రీ ఏదో రాశాడు. శ్రీరంగం నారాయణబాబుకు కోపం వచ్చింది. ఆయన మధ్య పాపిడి, గిరజాల జుట్టు, కవి వర్యుడి కట్టు బొట్టు విశిష్టంగా కనిపించేవాడు.

ఆహార్యం కూడా నాటకీయంగా ఉండేది. గంభీర వదనంతో నవోదయ ఆఫీసుకు వచ్చి “శేషయ్యగారూ, ఏమి చెప్పను? భాషా దేవిని బలిమి చెరగొన్నాడు శ్రీశ్రీ” అని నాటకీయంగా అన్నాడు. దాని మీద ఏదో కొంత చర్చ జరిగింది. తర్వాత ఎప్పుడో శ్రీశ్రీ ‘వారం వారం’ రాయడానికి నవోదయలో వచ్చి కూచున్నప్పుడు ఆయనతో నారాయణబాబు ఇలా అన్నాడని చెప్తే “అలా అన్నాడా? వాడి మొహం” అని తన పాటికి తాను రాసుకుంటూపోయాడు. శ్రీశ్రీ రాతలో ఎంతటి ‘ఇమేజరీ’ ప్రవేశపెట్టి రాసేవాడో, మాట్లాడేటప్పుడు అంత నెమ్మదిగా, ఆవేశం లేకుండా సింపుల్‌గా మాట్లాడేవాడు. చమత్కారాలు వాడుతూ సంతోషిస్తూండే వాడు. ఎడం చేత్తో కారమ్స్ ఆడేవాడు. మీరు ఈ చేత్తోనే ఆడుతుంటారా? అని నేను అడిగినప్పుడు “ఔను, నేను లెఫ్టిస్టుని” అన్నాడు.

నీలంరాజు వేంకటశేషయ్య జీవితం
నీలంరాజు లక్ష్మీ ప్రసాద్
పేజీలు: 244, ధర: 100
పుస్తకాలకు: నవోదయ బుక్‌హౌస్, హైదరాబాద్
040 – 24652337

గోదారి కుర్రాడు మేజిక్‌లో మొనగాడు

“మాది తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని రాజోలు తాలూకాకు చెందిన మామిడికుదురు. పక్కనే నగరంలో పదవ తరగతి దాకా చదువుకున్నాను. మా తాత(అమ్మగారి తండ్రి) హుస్సేన్‌గారు అప్పట్లో చాలా పెద్ద మెజిషియన్. పెద్ద పెద్ద ఐటమ్స్ చేసేవారాయన. వాటిని చూసి ఏమిటీ మాయలు మంత్రాలు అని చిన్నప్పుడు అనుకునేవాణ్ణి. ఆయన దగ్గర చిన్న చిన్న ఐటమ్స్ నేర్చుకున్నాను. మాది మధ్యతరగతి కుటుంబం. నాన్న చిన్న వ్యాపారం చేసేవారు. మేము మొత్తం ఐదుగురం. నేను రెండవవాణ్ణి. నాకో అన్నయ్య, ఒక తమ్ముడు, ఒక చెల్లి, ఆఖరున మరో తమ్ముడు.

చదువును కొనసాగించే ఆర్థిక పరిస్థితి లేకపోవడంతో 25 ఏళ్ల కిత్రం హైదరాబాద్ వచ్చి ఆబిడ్స్‌లో ఒక కళ్ల జోళ్ల షాపులో పనిచేశాను. వచ్చే రెండువేల జీతంలోనే కొంత మొత్తం ఇంటికి పంపాల్సిన పరిస్థితి. 13 గంటలు నిలబడి ఉద్యోగం చేసేవాణ్ణి. కూర్చోడానికి కూడా సమయం ఉండేది కాదు. ఆ సమయంలోనే అమెరికన్ మెజిషియన్ చానిగ్ పొలాక్ మేజిక్ వీడియో క్యాసెట్ చూశాను. పేక ముక్కలతో మేజిక్ చేయడంలో ఆయన నిష్ణాతుడు. అది చూసి నాక్కూడా ఆ విద్యను నేర్చుకోవాలనిపించింది. షాపు యజమాని పేక ముక్కలను చూస్తే తిడతాడని పనిచేస్తూనే అట్టముక్కలతో ప్రాక్టీస్ చేసేవాడిని. రూముకు వచ్చిన తర్వాత గంటల తరబడి ప్రాక్టీస్ కొనసాగేది.

చూసేందుకు వెళితే అవార్డు!
1988లో హైదరాబాద్‌లో ఒక మేజిక్ ఫెస్టివల్ జరిగితే చూసేందుకు వెళ్లాను. మేజిక్ పోటీలు జరుగుతుంటే నాపేరు కూడా పోటీకి ఇచ్చాను. ఆ పోటీల్లో పాల్గొనేందుకు దేశం నలుమూలలకు చెందిన పెద్ద పెద్ద మేజిషియన్లు వచ్చారు. వాళ్లంతా మేకప్‌లు వేసుకుని, భారీ కోట్లు వేసుకుని ఉన్నారు. నా దగ్గర కోటు కాదు కదా వేసుకున్న చొక్కా కూడా దమ్ముకొట్టుకుపోయి, దయనీయంగా ఉంది. అలాగే భయపడుతూ నా ప్రదర్శన పూర్తి చేశాను. పోటీ విజేతల పేర్లు ప్రకటిస్తున్నారు. మొదటి బహుమతి విజేత ‘అలీ’ అని ప్రకటించగానే నేను కాదు వేరే ఎవరో ఉన్నారులే అనుకున్నాను. కాని, విచిత్రంగా మొదటిసారి నేను ఇచ్చిన ప్రదర్శనలోనే నాకు మొదటి బహుమతి లభించింది. బహుమతి తీసుకుంటుంటే నా కళ్లలోంచి నీరు… ఎంత ఆపుకుందామన్నా ఆగలేదు.

కేరళలో అపురూప సత్కారం
కేరళలో గోపీనాథ్ ముత్తుక్కడ్ అనే ప్రఖ్యాత మెజిషియన్ ఒక మేజిక్ అకాడమి నిర్వహిస్తున్నారు. పిసి సర్కార్, కె.లాల్ లాంటి ప్రముఖుల స్థాయిలో ఆయన నిలుస్తారు. ప్లేయింగ్ కార్డ్స్ మేనిప్యులేషన్ (పేకముక్కలతో ఇంద్రజాలం)లో ఈ అకాడమి శిక్షణ ఇస్తుంటుంది. ఒకరోజు గోపీనాథ్‌గారు మా షాపునకు ఫోన్ చేసి “అలీగారూ! మీకు కేరళ ప్రభుత్వం తరఫున ఆలిండియా బెస్ట్ కార్డునేషన్ అవార్డు ఇద్దామనుకుంటున్నాము” అని చెప్పారు.

1989లో త్రివేండ్రం వెళ్లాను. 35 గంటలు రైలు ప్రయాణం చేయడంతో నా బట్టలన్నీ మాసిపోయి ఉన్నాయి. స్టేషన్‌లో నేను కాలు పెట్టగానే నన్ను రెండవ నంబర్ గేట్ దగ్గర వచ్చి గోపీనాథ్‌గారిని కలవాలని అనౌన్స్‌మెంట్ వస్తోంది. చొక్కా మార్చుకోవడానికి కూడా టైము లేకపోవడంతో నేను అలాగే అక్కడకు వెళ్లాను. పూలమాలలు పట్టుకుని మెజిషియన్లు, విద్యార్థినీ విద్యార్థులు అక్కడ గుమికూడి నా రాక కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు. ఆ అవార్డు ప్రదానోత్సవం నా జీవితంలో మరచిపోలేని మధురానుభూతిగా మిగిలిపోయింది. షాపులో పనిచేస్తూనే సొంతంగా నేర్చుకోవడం కొనసాగించాను.

ఎన్నెన్నో అద్భుతాలు…
మేజిక్‌లు మూడు రకాలు. ఒకటి ఇల్యూజన్(భ్రమ). అమ్మాయిని గాలిలో లేపడం, మధ్యలో సగానికి కోయడం, పెట్టెలో ఉంచి తాళం వేసి బయటకు రప్పించడంలాంటివి ఈ కోవలోకి వస్తాయి. ఖాళీ చేతులలో నుంచి వస్తువులను సృష్టించడాన్ని కంజ్యూరింగ్ అంటారు. ఉదాహరణకు ఖాళీ చేతులలో పావురాలు, పేకముక్కలను సృష్టించడం. మూడవది క్లోజప్. అంటే చిన్న చిన్న నాణేలను సృష్టించడం, ఒక కాగితం ముక్కను ఇచ్చి దాన్ని వెయ్యిరూపాయల నోటుగా మార్చడం లాంటివి. నేను ప్రధానంగా కంజ్యూరింగ్, క్లోజప్ మేజిక్‌ను చేయడానికే ప్రాధాన్యమిస్తాను.

52 పేకముక్కలు రెండు ఖాళీ చేతులలో రావడం, వాటితో విన్యాసాలు చేయడం, పేకముక్కలు రంగులు మారిపోవడం, గాలిలోనుంచి పావురాలు ఎగురుకుంటూ రావడం, చేతిలో పట్టుకోగానే పావురం చిలుకగా మారిపోవడం, ఒక గుడ్డు పగలగొట్టగానే అందులోనుంచి పావురం రావడం ఇలా దాదాపు 150కి పైగా ఐటమ్స్ చేస్తాను. గంటన్నరపాటు ఒక్కో ప్రదర్శన ఉంటుంది. నాకు ఇద్దరు అసిస్టెంట్లు ఉన్నారు. ఇప్పటిదాకా 6 వేలకు పైగా ప్రదర్శనలు దేశవ్యాప్తంగా ఇచ్చాను. 13 సార్లు జాతీయస్థాయి పోటీలలో ప్రథమ బహుమతి సంపాదించాను. ముంబాయిలో జరిగిన సార్క్ దేశాల మేజిక్ పోటీలలో కూడా ప్రథమ బహుమతి లభించింది.

జాదూరత్న
2000 సంవత్సరంలో దేశంలోని మెజిషియన్లంతా కలసి నాకు జాదూ రత్న అవార్డు ఇచ్చారు. 2002లో జాదూ శిరోమణి అవార్డు లభించింది. త్యాగరాయగానసభలో కళ్లకు గంతలు కట్టుకుని గంటలో వంద ఐటమ్స్ చేసినందుకు లిమ్కా బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్సులో స్థానం దక్కింది. అలాగే కళ్లకు గంతలు కట్టుకుని ట్యాంక్‌బండ్ నెక్లెస్‌రోడ్‌లో బండి నడిపాను. ఇప్పటిదాకా సింగపూర్, మలేషియా, దుబాయ్, కువైట్, బహెరిన్ దేశాలలో ప్రదర్శనలు ఇచ్చాను.

ఎక్కువగా కార్పొరేట్ ఆఫీసులు, ఐటి కంపెనీలు, హోటల్స్‌లో జరిగే పుట్టిన రోజు వేడుకలు, ఇతర కార్యక్రమాల్లో నా ప్రదర్శనలు ఉంటాయి. ఒరిస్సాలోని పూరీలో ఏప్రిల్ 13, 14, 15 తేదీలలో మూడు రోజులపాటు జాతీయ స్థాయి మేజిక్ కన్వెన్షన్ జరుగుతోంది. అందులో నా ప్రత్యేక ప్రదర్శన(గాలా షో) ఉంటుంది. అలాగే జూన్‌లో బెంగళూరులో జరిగే అంతర్జాతీయ మేజిక్ ఫెస్టివల్‌లో కూడా పాల్గొంటున్నాను.

జనచైతన్యం కోసం…
రాష్ట్రంలోని చాలా గ్రామాలలో ఇంకా మూఢనమ్మకాలు పోలేదు. వీటి మీద ప్రజలను చైతన్యపరుస్తూ నేను, మరికొందరం మెజిషియన్లు కలసి ఎన్నో కార్యక్రమాలు నిర్వహించాము. కొంతమంది బాబాలు గాలిలో సృష్టించి ఇచ్చే వస్తువులు ఎలా వస్తాయో నా ప్రదర్శనల్లో రెండు మూడు ఐటమ్స్‌ని తప్పనిసరిగా చూపిస్తాను. ఇలా చేయడం వల్ల ప్రజలలో మూఢ విశ్వాసాలు తొలగిపోయే అవకాశం ఉంటుంది.

మాయలు మంత్రాలు ఏవీ లేవని చెప్పడమే మా ఉద్దేశం. అనాథాశ్రమాలలోని పిల్లల కోసం కూడా ఉచితంగా మేజిక్ ప్రదర్శనలు ఇస్తుంటాను. మేజిక్‌లో నాకంటూ గురువు ఎవరూ లేరు. సొంతంగా నేర్చుకున్నదే ఈ విద్యంతా. సినిమాలలో హీరోలకు కూడా అప్పుడప్పుడు మేజిక్ ట్రెయినింగ్ ఇస్తుంటాను. మా తమ్ముడికి హైదరాబాద్‌లో కళ్లజోడు షాపు ఉంది. ఇప్పటికీ ఖాళీ దొరికితే ఆ షాపులో కూర్చుని కళ్లజోళ్లు రిపేర్ చేస్తుంటాను. కళ అనేది కేవలం మానసిక ఉల్లాసానికే కాదు సామాజిక ప్రయోజనం కూడా సాధించే విధంగా ఉండాలన్నదే నా ఆశయం” అని ముగించారు అలీ. ఆయన ఫోన్ నంబర్: 9849191212.