సరసభారతి ఉయ్యూరు

            ఫార్—- –దర్స్ —డే    

ఎల్లలు 

Sahithi Mandali 256 110619_0001

ఆహ్వానం —

నేను చదివిన ఆర్టికల్ మీకోసం

నమస్తే శ్యాం గారు

ప్రస్తుతం అది వ్రాసే పని లో ఉన్నాను…….

పద్య మంద హాసం

————————–

తెలుగు పద్యాలు కొన్ని విన్నవి గానే వుంటాయి .కాని అందులోని భావం తెలుసు కోవాలంటే బుర్ర బద్దలు కొట్టు కోవాల్సిందే. అలాంటి తెలుగు పద్యాలు ,అందు లో నిక్షిప్త మైన భావ ధారను తెలుసు కోని తెలుగు పద్య వైభవానికి జే జే లు పలుకుదాం శ్రీ కృష్ణదేవరాయల ఆస్థానం లో అష్ట దిగ్గజ మహా కవులున్నారని మనకు తెలుసు .స్వయం గా రాయలే మహా కవి .ఎప్పుడు ఇతర దేశ కవులు రావటం ,తమ పాండిత్య ప్రకర్ష చూపి బహుమతులందు కోవటం పరి పాటే .రోజు కవితా గోష్టి ,రాయల భుజ శౌర్య దాన ధర్మాల మీదా కవితా పాండిత్యం మీద కవులు ప్రశంసల వర్షం కురిపిస్తూనే వుంటారు .కొన్ని సామాన్యులకు అర్ధమవుతాయి కొన్ని ఆ కవే విప్పి అర్ధం చెబితే కాని తెలియని సందర్భాలు వుంటాయి ఒక రోజు అల్లా సాని పెద్దన గారు రాయలను కీర్తిస్తూ చెప్పిన పద్యాన్ని తెనాలి రామ లింగ వికట కవి స౦దర్భ శుద్ధి గా లేదు అన్నాడు .పెద్దన నొచ్చు కున్నాడు .రాయలకు ఆంతర్యం తెలుసు కనుక నువ్వో పద్యం చెప్పు అన్నారు. మంచి సమయం .తన ప్రతిభ బయట పడేఆలోచించి సందర్భం .తన ఊహకు పదును .అని చిన్న పద్యమే పెద్ద భావం ఇమిడే లా చెప్పాడు .ఆ పద్యం అందరికి తెలిసిందే .వినటానికి సరదా గా వుంటుంది .అయితె బావం అంత తేలిగ్గా అందదు తనే ఆ భావావిష్కరణ చేసి అందర్నీ ,ఆశ్చర్య పడేట్లు చేశాడు . ”నర సింహ కృష్ణ రాయని –కరమరుదగు కీర్తి యొప్పె –కరిభిద్గరిభిత్కారి కరి కరిభిద్ –త్కరి భిద్గిరి భిత్తురంగ కమనీయంబై ..” రాయల కేర్తి కరిభిత్ –గజాసురున్ని సంహరించిన శివునిలా ,గిరిభిత్కరి –ఇంద్రుని ఐరావతం లా ,కరిభిద్గిరి –కైలాస పర్వతం లా ,గిరిభిత్ –వజ్రాయుధం లా ,కరిభిద్గిరిభిత్తురంగ –శివుని ఇంద్రుని వాహనాలైన నంది ,వుచ్చైశ్వరం లా అండం గా అతి స్వచ్చంగా అతి తెల్లగా వుందని అర్ధం .ఆయన కీర్తి అంత స్వచ్చం గా వుందని భావం . రెండో పద్యం శ్రీ హను మంతుని గురించిన ది ఎవరు రాశారో తెలీదు కాని చమత్కారం గా వుంది నర్మ గర్భం గా వుండటం దీని ప్రత్యేకత ”అంచిత చతుర్ధ జాతుడు —పంచమ మార్గమున నేగి ప్రధమ తనూజన్ —గాంచి తృతీయం బక్కట —-నుంచి ద్వితీయంబు దాటి యొప్పగా వచ్చెన్ పంచ భూతాలు ఆంటే మొదటిది భూమి ,రెండు నీరు మూడు అగ్ని ,నాలుగు వాయువు అయిదు ఆకాశం .దీన్ని బట్టి అన్వయం చేసుకోవాలి చతుర్ధ జాతుడు ఆంటే నాల్గవది అయిన వాయువు కు జన్మించిన వాడు ఆంజనేయుడు .పంచమ మార్గామమున ఆంటే అయిదవది అయిన ఆకాశ మార్గం లో ,ప్రధమ తనూజ ఆంటే మొదటిది అయిన భూమి కుమార్తెను ఆంటే సీతా దేవిని ,త్రుతీయంబక్కత నిల్పి అనగా మూడవదైన అగ్నిని అక్కడ అంటించి ,ద్వితీయంబు దాటి ఆంటే నీటిని ఆంటే సముద్రాన్ని దాటి ,వచ్చాడు .అని భావం మూడవదైన ముచ్చటైన పద్యం ”నలుగురు పలికిరి సరియని —నలుగురు బలికిరి సురూప ,నయన ,దాన ,ధారా—వలయ ధారా చరణోన్నతి —పొలుపుగ గద్వాల సోమ భూపాలునకున్ ” గద్వాల ప్రభువు సోమ రాజు గారిని పొగిడిన పద్యం ఇది .గద్వాల రాజు గారు సురూప ఆంటే అందం లో నలుడు .నయ -బుద్ధిలో –గురుడుంటే బృహస్పతి –దానం లో బలి చక్ర వర్తి –భూమిని మోయటం లో -కిరి వరాహ అవతారం ఆంటే ఆది వరాహమైన విష్ణు మూర్తి –సరి యని ఆంటే ఒప్పుకొని -నలు-గురూ-బలి–కిరి .అందరు పలికారని ,చెప్పిన మాటలనే వేరే అర్ధం లో అద్భుతం గా చెప్పి తమాషా గా ఆయన కీర్తిని ఆవిష్కరించాడు ఆ కవి . సంస్కృత శ్లోక వైభోగం ఒకటి చూడండి ”శతేషు జాయతే శూరః –సహస్రేషు చ పండితః -వక్తా దశ సహస్రేషు —దాతా భవతి వానవా ” వందలో ఒకడు శూరుడు అవుతాడు .వెయ్యిమందిలో ఒకడు పండితుడవు తాడు .పది వేలలో ఒక్కడు మహా వక్త కా వచ్చు .కానీ దాత అనే వాడు ఉంటాడో ఉండడో ?అని సందేహం దాత అవటం చాల కష్టం అని భావం . ఇలాంటి అద్భుత పద్యాలను చాలా గొప్పగా ఆవిష్కరించారు స్వర్గీయ ఆచార్య తిరుమల సేకరణ —గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ ——11 -06 -11 .

మధురాంతకం రాజా రాం

————————-

మధురాంతకం రాజా రాం ఆంటే నాకెందుకో విపరీత మయిన ఇష్టం .ఆయన చని పోవ టానికి ఒక సంవత్చరం క్రితం విజయ వాడ లో ఒక సన్మాన సభలోపాల్గొన్నారు . .ఆయన్ను చూడాలన్న తహ తహ తో వెళ్లాను .”అచ్చ తెలుగు కధకు నిలువు తద్దం రాజా రాం .”అని నా నోట్ బుక్ లో నేను రాసు కోని వారిని సంతకం పెట్ట మన్నాను .చదివి నవ్వుతు సంతకం చేశారు .నాకు మహదానందం కలిగింది కాళ్ళకు నమస్కారం చేసాను .”అదేన్దప్పా .ఒద్దప్పా అట్లా చేయ్యద్దప్పా ”అని వారించారు కాని నేను వినకుండా నా పనినేను చేశాను .ఆప్యాయం గా కౌగిలించు కున్నారు .ఎంత ఆనందాన్ని అనుభావిమ్చానో చెప్పలేను .నా కల సఫలం అయింది .ఆ నెల లోనే ఆయన రాసిన బెజవాడ కనక దుర్గమ్మ ముక్కెర మీద కధ ప్రచురితం అయింది .దాన్నిఇక్కడ మళ్ళీ చెప్పారు .ఆయనది అద్భుత మైన ఫినిషింగ్ .కావ్యం చదువు తున్నట్లు అనుభూతి కలుగు తుంది .మనిషి లోపలి పొరలను తాకే భావ జాలం ,వాక్య విన్యాసం రసార్ద్రత వారి కధల్లో కొల్లలు మనసు ద్రవిన్చాల్సిందే సున్నిత హాష్యం అనుపానం .న హృద్యమైన కదా విధానం ,వైవిధ్యమైన ఇతి వృత్తం ,మనోజ్ఞా మైన శైలి మధురాంతకం కధకు నిండు దానాన్ని ,పుష్టిని కలిగిస్తాయి .కధలను అల్లడం లో ఏ చిక్కులు వుండవు .మాటలను అత్యంత సమర్ధం గా ప్రయోగించే నేర్పు ఆయనది .ప్రతి కధ పాడి కుండ లానిమ్డు గా వుంటుంది మధించాలే . కాని అద్భుత మైన వెన్నా ,నెయ్యి లభిస్తాయి .అదో ప్రపంచమే .అందులో ప్రవేశించ గానే మనల్ని మనం మరచి పోతాం .కధ అయిపోయిందని పిస్తూనే ముందుకు సాగుతుంది .ఎలా మొదలు పెడతారో ,అలాగే అంత గొప్ప గా ముగిస్తారు .ఏ రచయితకు ఇంత భావ పుష్టి వున్నట్లు అనిపించదు .ఏ ఇజం వుండదు .ఏ స్లోగాన్ను పెన్ను గన్నుకు ఎక్కించాడు సాదా సీదా,ఆశా మాషీ గా సాగిపోతూ ,అడుగడుక్కు వెనక్కు చూసుకొన మనే హెచ్చరిక లాంటి హితోపదేశం కధల్లో కన్పిస్తాయి .జీవితం కన్పిస్తుంది .అందులో బాధలు ,కలిమి లేములు స్పష్టం గా కపిస్తాయి .గొప్ప వాడి పై ద్వేషం కాని ,లేమి వానిపై అసహ్యం కని కన్పించవు .ఆ రెండు అంతస్తులు సారి సమానం కావాలనే భావన వ్యాప్త మావు తుంది .ఇలపై గొప్ప సాంఘిక విప్లవం వస్తుందనే ఆశా రేఖ గోచరిస్తుంది .ఆ విప్లవం ”చంపు ,నరుకు ”అనే తీవ్ర వాదం కాదు .గాంధీ మార్గం .అహింసాయుతం .శాంతి యుతం .మనసు లో పూర్తిగా మార్పు రావాలని భావం ఆయనది .అందుకు తగిన విధం గా కధనం వుంటుంది .ఆంతరంగికం గా మార్పు రానప్పుడు సామాజిక మార్పు తేవటం భగీరధ ప్రయత్నమే నన్న భావం ఆ కధల్లో కన్పిస్తుంది .మనసు మారితే అది శాశ్వత మార్పు అవుతుంది .ఆ విలువలు కల కాలమ్ నిలుస్త్సాయి .హంగామాతో ,మాటల గారడీతో ,వచ్చే మార్పు తాత్కాలిక మైనదే .ఈ దృక్పధం రాజా రాం కధ లన్నిటి లోను దృగ్గోచరమవుతుంది ముద్దబంతి పూల వంటి మాటలనే ఆయన ఉపయోగిస్తారు .కొరడా ఝాలిపిమ్పులుండవు .కదా మార్గం లో వుమ్మేత్తలు ,జిల్లేళ్ళు కన్పించవు .అదొక రాజ మార్గం .హాయిగా నడవవచ్చు .గొప్పగా అనుభవం పొంద వచ్చు .మానసికం గా గొప్ప ఆనందాన్ని అనుభావిన్చచ్చు .కావ్యం లోనే కాదు కధలో కూడా ”రాసోవైసః ”అన్న సూక్తిని నిజం చేసిన మహా కధకుడు రాజా రాం .అందుకే ఆయన్ను నేను ”కుటుంబ కదాశ్రీ రాజా రాం ”అంటాను .. కధ చదివితే అనుభూతి మిగుల్తుంది .అది శాశ్వతం గా మనసు లో నిలిచి పోయి మళ్ళీ మళ్ళీ చదివింప జేస్తుంది రాజారం కధ రామాయణం లాగా ,భాగవతం లాగ .రాజారాం కధలను పారాయణం చేసే వారు ఆంద్ర దేశం లో కో కొల్లలు .ఏ విదేశీ భావ జాలం ఆయన పై పద లేదు .దేశీయ మైన కధ ,దాని బలం ,విభిన్నమైన శైలి ఆయన్ను రాయల సీమలో మట్టిలో మానిక్యాన్ని చేశాయి .అవి సజీవ చిత్రాలు .ఆ మాటల పోహలింపు ,వాక్య విన్యాసం ,గడుసు దనం ,అనుభవ సారం ఆయన్ను అంత ఎత్తులో నిల బెట్టాయి .ఆయనతో పోల్చటానికి ఏ ఇతర భాషా రచయిత మనకు కన్పించడు రాజారం కు సాటి రాజ రామే .కదా రాజా రాముడు ఆయన .నిసర్గ సుందర రచన .మాండలికాల జోరుండదు .అవసరమైన చోట వాటి వాడకం మానసిక ఆహ్లాదం గా వుంటుంది .పదాలు ఇబ్బంది పెట్టావు .హాయిగా తీయగా ,మల్లెల దొంతర లా మంచు చల్ల దనం లా,మంచి గంధం లా ,మధురసాయణం లా ,మానస్ తేలికగా ,సుందర దృశ్యం లా కధను రాయటం లో ,మధురం గా మలచటం లో ,మధు మధురం గా అంతం చేయటం లో ఇంటి పేరు సార్ధకం చేసు కొన్నారు మధురాంతకం . చిత్తూరు జిల్లా దామల చెరువు గ్రామం లో జన్మించి ఉపాధ్యాయ వృత్తిలో జీవితాన్ని సార్ధకం చేసు కోని ”దామల చెరువు అయ్యవారు ”గా లబ్ధ ప్రతిస్తులు .కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి వీరి కూన లమ్మ కోన ”కదా సంపుటికి పురస్కారం లభించింది 1996 జనవరి 14 న జీవన సాఫల్య పురస్కారాన్ని అప్పజోస్యుల విష్ణు భొట్ల ఫౌండేషన్ వారు రాజా రాం సాహిత్య కృషికి అందజేశారు .మానవ సంబంధాలను ప్రధానం గా దృష్టి లో పెట్టుకొని కధలు రాసిన మహా రచయిత ఈ మట్టి మనిషి మధురాంతకం రాజా రాం. .మూడేళ్ళ క్రితం తిరుపతి నుంచి కాణిప్పాకం వెళ్తుంటే దామల చెరువు గ్రామమ్ కన్పించింది చెరువు నిండా తామరపూలే తామరల చెరువు దామల చేరు వు అయిందేమో నని పించింది మనసారా అయ్య వారు ఆహ్వానిస్తున్నార నిపించింది .చెరువే రాజారాం గారు అనుకోని మనసులో నమస్కారం చేసుకుంటూ ముందుకు సాగాము .ఆయన కధలు తామరపూలు లా ఆకర్షిస్తాయి ,మానసిక వికాసం ఇస్తాయి .పద్మం వికసనానికి చిహ్నం .అయ్య వారి కధల్లో ఆ వికసనం విస్పష్టం గా కన్పిస్తుంది .జై రాజా రాం . మీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ 08 -06 -11 .

ముళ్ళ పూడి వెంకట రమణ శతకం ——అబ్బూరి రామ కృష్ణా రావు

1        ‘’పున్నామ నరక భయమున

కన్నా డొక గేస్తు పుత్రికా రత్నములన్

పన్నెండుగురు ను వరుసగా

విన్నావా ముళ్ళ పూడి వెంకట రమణ

2.     అన్నా తురుడై  తానొక

సన్నాసిని  బిచ్చ  మడుగా

సరిరా పోదామన్నాడని బిచ్చమడుగా

విన్నావా ముళ్ళపూడి వెంకట రమణా

  ఆరుద్ర –కూన లమ్మ పదం 

౩.      కొత్త పెళ్ళాము వండు

గొడ్డు కారము మెండు

తీపి యను హజ్బెండు

వో కూన లమ్మా

 పూర్ణచంద్   వెలుగు రాగాలు

4.     “ దోమ తెరకి  ప్రాంతీయ తత్త్వం జాస్తి

బైట దోమల్ని లోపలి రానీయదు

లోపలి దోమల్ని బయటకు పోనీయదు

మధ్య లో దూరాడంటూ

నా పైన లోపలి దోమల దాడి

ఈ  “పక్క” నాది కాదా ?
—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

ఆంధ్రప్రదేశ్ కు పేరు పెట్టిన తెలంగాణా నాయకుడు శ్రీ పాగ పుల్లారెడ్డి

జాల బంధువు లకు

స్వర్గీయ ఏం.ఎస్ సుబ్బు లక్ష్మి కి ”స్మృతి గీతం ”

ఆ” రుద్రునికి ”ఇంకో రుద్రం ” —————————————————————–

కవన రుద్రుడు ,నిత్య ప్రయోగ శీలి ,బహుముఖ ప్రజ్ఞా శాలి అయిదు దశాబ్దాలు సాహిత్య క్షేత్రాన్ని సుసంపన్నం చేసి ,73 మూడవ ఏట అలసి ,సొలసి ,దీర్ఘ నిద్ర లోకి జారు కున్న వాడు ఆరుద్ర అనే భాగవతుల సదా శివ శంకర శాస్త్రి .౭+౩=10 సంఖ్యా శాస్త్రం లో. వందా పూర్తి అయినట్లే . శ్రీ రంగం శ్రీని వాస రావు వైష్ణవ నామం .శంకర శాస్త్రి శివ నామం ..మేన మామ ,మేనల్లుడు విష్ణు ,శివ రూపాలుగా వెలిగి ,”త్వమే వాహం”ఆంటే నువ్వే నేను అనిపించుకున్నారు .బాంధవ్యం ,స్నేహం ,అపూర్వం .శ్రీ శ్రీ తర్వాతా పేర్కొనదగిన స్థాయి సంపాదించి ఆరుద్ర మామకుతగ్గ అల్లుడైనాడు .మహా ప్రస్తానం తర్వాత పేర్కొన దగిన రచన ”త్వమేవాహం ”.ఆధునిక మహా కావ్య త్రయం లో త్వమేవాహం ఒకటి .మొదట్లో శ్రీ రంగం నారాయణ బాబు ,శ్రీ శ్రీ పురిపండా ,పఠాభి ల ప్రభావం బాగా వున్నా ,క్రమం గా అందులోంచి జారి ,స్వంత గొంతుక తో ,స్వీయ వ్యక్తిత్వం తో ,మహాకవుల స్థాయికి ఎదిగిన వాడు ఆరుద్ర తెలంగాణా నేపధ్యం గా ”త్వమేవాహం ”రాశాడు ఆరుద్ర . యే నాటి తెలం గాణా కాదు .పొరపడ కండి .నిజాం నిరంకుశత్వాన్ని నిర్భయం గా ప్రత్యక్షర శిల్పం గా మలిచాడు .పొట్టి వాడినా గట్టివాడైన దాశారదికి తోడై ,గట్టిగా గళం విప్పాడు .ఇదొక సింబాలిక్ రచన .టి ఎస్ .ఇలియట్ రాసిన వేస్ట్ లాండ్ లోని లక్షణాలన్నీ నిక్షిప్తం చేసి ”,ఆంద్ర ఇలియట్ ”అనిపించు కున్నాడు .అయితే దీనికి టీకా ,టిప్పణి ఉంటేనే బోధ పడుతుంది .అందుకే మొదటి ప్రచురణ జన రంజకం కాలేదు .తర్వాత దాశరధి తో చక్కని ఉపోద్ఘాతం రాయించి ప్రచురించాడు .అతడు నిజం గా ఆరుద్ర హృదయాన్ని అద్భుతం గా ఆవిష్కా రించాడు .readability కలిగించాడు .అప్పటి నుంచే త్వమేవాహం పాథక హస్తాలను ,మస్తకాలను అలంకర్న్చింది .oft quoted lines కు జీవం పోసింది .హరీన్డ్ర్స నాథ చట్టోపాధ్యాయ రాసిన ”తెలంగాణా విప్లవ గాధలు ” ఆరుద్ర త్వమేవాహం కు ప్రేరణ .దీన్ని ఆరు కధలుగా కూర్చి కదా కావ్యం చేశాడు .ఈ ప్రక్రియ లో ఇదే మొదటిది ఆరుద్ర మౌలికం గా ప్రయోగ వాది .ఆవేశం కంటే ఆలోచనతో కవిత్వం రాస్తాడు .చమత్కారం ,శబ్దాలంకారం ,భావ వ్యక్తీకరణకు తోడ్పడేతట్లు రాయటం ఆయన ప్రత్యేకత .ఖండ కావ్యాన్ని కదా సూత్రం తో బంధించి ,పెద్ద కావ్యం గా ప్రయోగం గా రాశాడు .అభ్యుదయ కవితా చైతన్యాన్ని మరో మలుపు తిప్పాడు .”technic లేని కవిత్వాన్ని నేను ఊహించలేను ”అంటాడు .అయితే ”ఆరుద్ర కవిత్వం టెక్నిక్ లో కూరుకు పోయింది ”అన్న వాళ్ళూ వున్నారు . ”ట్రెయిన్ లో స్టీన్ గన్ .లా చెట్లు ,చిట్టెలుకలు —-చేయిన్సులో మగాళ్ళు -చెరచ బడ్డ ఆడాళ్ళు —చెడ పురుగులు –మదమెక్కిన సోల్జర్లు ”అనటం ఆరుద్ర మార్కు కవిత్వం . పైథాగరస్ సిద్ధాంతాన్ని చక్కగా కవిత్వీకరించాడు ”.చిన్ని చీమలు వగైరా అడుగు భుజం అనుకోండి —బలవంత మైన సర్పం -గట్రా ఎట్ సేటేరా -లంబం అవదా మరి ?–రెండు విభిన భుజాలపై గల చతురశ్రాలలోని తమిశ్రం –థీసీస్ ,యాంటి థీసీస్ సుల మిశ్రమ -రెండు భిన్న పక్ష సంజ్ఞల పోరాటం –అనగా ఒక నూతన వ్యవస్థ ” ఆరుద్ర కవిత్వం చదివి ”ఇంకా నేను కవిత్వం మానేసినా ఫర్వాలేదు ”అని కితాబు ఇచ్చాడు శ్రీ శ్రీ తన ముద్దుల మేనల్లుడికి .ఆంగ్లం లోని క్రియ ను తెలుగు లో కూడా వెర్బ్ గా చేసి ప్రయోగించాడు . చెరిష్+ఇంచు=చరిషించు అనీ రన్ +అండి ==రనండి ,అలాగే ఆమెన్ -ఆమెన్ ఒక చోట మెన్ అనీ ఇంకోచోట ఆమె అనీ శ్లేష . గతం లోని మంచి ద్వారా వర్త మానం తీర్చి దిద్ది ,భవిష్యత్తు పై ద్రుష్టి కేంద్రీకరించిన ప్రతిభా మూర్తి ఆరుద్ర అందుకే శ్రీ శ్రీ అంటాడు సాహిత్యోపనిషత్ లో ” చూశావా ఆరుద్రా !సంప్రదాయం నిలిచే వుంటుంది హమేషా –మూడ్హాచారాలు మారుతూన్తున్నాయి నిజం -కాని –సంప్రదాయం తాత ముత్తాతల ధనం -జాతికి జీవ నాళిక —జాన పద గీతిక ” .ఇదే మహా కవుల జంట ద్రుష్టి తెలుగు సాహిత్యాకాశం లో శ్రీ శ్రీ ,ఆరుద్రలు సూర్య చంద్రులు . .. ఈ వరుసలో చివరి భాగం రేపు మీ దుర్గా ప్రసాద్

విశ్వ నాధ ను గురించి శ్రీ శ్రీ