1204లో ఐదారు వ్యాపారులు నిర్మించిన  హిమాచల్  ప్రదేశ్ లోని-శ్రీ  వైద్యనాథ దేవాలయం

బైజ్‌నాథ్ దేవాలయం (దేవనాగరి: बैजनाथ मंदिर) భారతదేశంలోని హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కాంగ్రా జిల్లాలో ఉన్న బైజ్‌నాథ్ అనే చిన్న పట్టణంలో ఉన్న ఒక నాగర శైలి హిందూ దేవాలయం. దీనిని క్రీ.శ. 1204లో అహుక  మన్యుక అనే ఇద్దరు స్థానిక వ్యాపారులు నిర్మించారు. ఈ ఆలయం శివుడికి వైద్యనాథుని రూపంలో అంకితం చేయబడింది, అంటే ‘వైద్యులకు అధిపతి’ఈ ఆలయాన్ని ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (ASI) రక్షిస్తుంది  పరిరక్షిస్తుంది.

చరిత్ర

ప్రస్తుత బైజ్‌నాథ్ ఆలయ నిర్మాణంలోని శాసనాల ప్రకారం, ప్రస్తుత నిర్మాణం నిర్మించక ముందు కూడా అక్కడ ఒక శివాలయం ఉండేది. గర్భగుడిలో శివలింగం ఉంది. ఆలయం వెలుపలి గోడలపై  గూళ్ళలో మరిన్ని చిత్రాలు చెక్కబడ్డాయి.

1786లో, పాలకుడు సంసార్ చంద్ కాంగ్రా కోటను స్వాధీనం చేసుకుని, ఆలయ పునరుద్ధరణ  మరమ్మత్తు పనులను చేపట్టారు. ఆలయంలోని ఒక శాసనం ప్రకారం, సంసార్ చంద్  కుటుంబ పూజారి అయిన గంగా రామ్ ఆలయ మరమ్మత్తు పనులకు నాయకత్వం వహించారు, ఇందులో ఆలయ శిఖరం  బయటి పైకప్పు పునర్నిర్మాణం జరిగింది.

1905 భూకంపం కాంగ్రా లోయలో భారీ విధ్వంసం సృష్టించింది. ఈ ఆలయం స్వల్ప నష్టాలతో భూకంపం నుండి బయటపడింది; ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న జమదగ్ని, భైరవ, నర్మదేశ్వర్  మురళీమనోహర్ చిన్న ఆలయాలు ప్రధాన ఆలయం పైకప్పు కొంత దెబ్బతిన్నాయి.

దసరా

బైజ్‌నాథ్ ఆలయంలో దసరా పండుగను జరుపుకోరు. పురాణాల ప్రకారం, ఒకప్పుడు రావణుడు కైలాసంలో శివుడిని పూజిస్తూ, అజేయమైన శక్తులను పొందడానికి తన పది తలలను బలి ఇచ్చాడు. అతని కోరికలు నెరవేరిన తర్వాత, రావణుడు శివుడిని తనతో పాటు లంకకు రావాలని కోరాడు. శివుడు శివలింగంగా మారి, ఆ శివలింగాన్ని నేలపై పెట్టకుండా తీసుకువెళ్లమని రావణుడిని కోరాడు. రావణుడు బైజ్‌నాథ్ (అప్పట్లో కిరాగ్రామ అని పిలిచేవారు) చేరుకున్నప్పుడు, తన దాహం తీర్చుకోవడానికి శివలింగాన్ని నేలపై ఉంచాడు,  ఆ శివలింగం అర్ధనారీశ్వర రూపంలో అక్కడే స్థిరపడింది. శివునిపై రావణుడి భక్తికి గౌరవంగా, బైజ్‌నాథ్ ఆలయంలో దసరా పండుగను ఎప్పుడూ జరుపుకోరు.పురావస్తు శాస్త్రం

ప్రధాన మందిరంలోని రాతి పలకలపై రెండు పొడవైన శాసనాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. ఈ శాసనాలు శారదా లిపిలో సంస్కృతంలో , టాక్రి లిపిలో స్థానిక పహారీ భాషలో వ్రాయబడ్డాయి. ఈ శాసనాలు 8వ శతాబ్దంలో భారత జాతీయ క్యాలెండర్ (శక) ప్రకారం మన్యుక  అహుక అనే వ్యాపారులచే ఆలయ నిర్మాణం గురించి వివరాలను అందిస్తాయి. ఈ శాసనాలు శివుడిని స్తుతించడమే కాకుండా, అప్పటి పాలకుడైన జయ చంద్ర రాజు పేరును, నిర్మాణ సమయంలోని వాస్తుశిల్పుల పేర్ల జాబితాను మరియు విరాళాలు ఇచ్చిన వ్యాపారుల పేర్లను కూడా పేర్కొంటాయి. మరొక శాసనం ఆలయం నిర్మించబడిన కాంగ్రా జిల్లా యొక్క పాత పేరు, అంటే నాగర్‌కోట్ పేరును పేర్కొంటుంది.

శిల్పాలు

ఆలయ గోడలపై అనేక విగ్రహాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని ప్రస్తుత ఆలయం నిర్మించక ముందు కాలం నాటివి. విగ్రహాలలో ఇవి ఉన్నాయి: గణేశుడు, హరిహర (సగం విష్ణువు మరియు సగం శివుడు), కళ్యాణసుందర (శివపార్వతుల వివాహం) మరియు శివుడిచే అంధకాసురుడి సంహారం.

ప్రయాణం

బైజ్‌నాథ్ ఆలయాన్ని బస్సు, రైలు  విమానం ద్వారా చేరుకోవచ్చు. ఇది పఠాన్‌కోట్ – మనాలి జాతీయ రహదారి నెం. 154పై కాంగ్రా  మండి మధ్య ఉంది. సమీప విమానాశ్రయం ధర్మశాలలోని గగ్గల్ విమానాశ్రయం. సమీప రైల్వే స్టేషన్ పాప్రోలాలో ఉంది, ఇది నారో గేజ్ లైన్ ద్వారా పఠాన్‌కోట్‌కు అనుసంధానించబడి ఉంది, మరియు అంబ్ అండౌరా స్టేషన్, ఇది బ్రాడ్ గేజ్ లైన్ ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది. సమీప పట్టణాలు ధర్మశాల, పాలంపూర్, బీర్ మరియు పఠాన్‌కోట్, ఇక్కడ నుండి బైజ్‌నాథ్ మార్గంలో ప్రతిరోజూ టాక్సీలు మరియు బస్సులు నడుస్తాయి.

ఇవాళ రధ సప్తమి రేపు మాఘ సోమవారం ప్రత్యేకం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-1-26-ఉయ్యూరు