నూతన యుగానికి నూతన సిద్ధాంతమా?(త్రివేణి )

రచన: ప్రొఫెసర్ ఎం. వెంకటరంగయ్య, ఎం.ఏ.-ఆంగ్లరచానకు నా అనువాదం

(ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, వాల్తేరు)

నేటి భారతదేశంలోని చైతన్యవంతమైన వ్యక్తులలో శ్రీ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రముఖ స్థానాన్ని ఆక్రమించారు. విప్లవ ఉద్యమం విజయవంతం కావడానికి దేశానికి కావలసింది ఒక నూతన సిద్ధాంతమేనన్న విశ్వాసాన్ని రెండేళ్ల పాటు చేసిన ఆలోచన ఆయనకు దృఢపరిచింది; మరియు ఇటీవల పత్రికలకు ఆయన సమర్పించిన ఒక వ్యాసంలో, తనదైన ఉత్సాహంతో, శక్తితో ఈ సిద్ధాంతానికి ప్రచారం కల్పించారు. ఇది భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ విధానానికి, కార్యక్రమానికి ఖచ్చితంగా ఒక నూతన దిశానిర్దేశం చేస్తుంది మరియు దేశంలోని ఇతర రాజకీయ సంస్థల కార్యకలాపాలపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. తన వ్యాసాలలో ఆయన ఈ విధంగా పేర్కొన్నారు: – ‘ఇతర ఆసియా వలస దేశాలలో వలె భారతదేశంలో కూడా, పాత జాతీయవాద సిద్ధాంతానికి, నూతన ఆర్థిక సిద్ధాంతానికి మధ్య నేడు ఒక సంఘర్షణను మనం చూస్తున్నాము. మనలో చాలా మంది జాతీయవాద సంప్రదాయంలో పెరిగాము మరియు జీవితకాలపు మానసిక అలవాట్లను వదులుకోవడం కష్టం.’ అయినప్పటికీ, ఈ దృక్పథం సరిపోదని, అది మన దేశంలో గానీ, ప్రపంచంలో గానీ ఉన్న ప్రస్తుత పరిస్థితులకు అనుగుణంగా లేదని మేము గ్రహిస్తున్నాము.’ అతని దృష్టిలో, ఇక్కడ చర్చనీయాంశం ‘జాతీయవాదం’ వర్సెస్ ‘సామ్రాజ్యవాదం’ కంటే ఎక్కువగా ‘ధనికులు’ వర్సెస్ ‘పేదలు’, ‘వర్గాలు’ వర్సెస్ ‘ప్రజలు’ అనేదే అసలు విషయం. ఈ కొత్త సమస్య పేరుతో విప్లవం జరగాలని, దానికి సరైన పునాది వేయడానికి అన్ని రాజకీయ సంస్థల ప్రయత్నాలు జరగాలని అతను కోరుకుంటున్నాడు.

ఈ కొత్త భావజాలాన్ని దాని సరైన విలువతో అంచనా వేసేటప్పుడు, రెండు అత్యంత ముఖ్యమైన సత్యాలను గుర్తుంచుకోవాలి. ఒకటి విప్లవాల స్వభావానికి సంబంధించింది కాగా, మరొకటి సమాజంలో మానవ జీవిత పరిణామక్రమానికి సంబంధించింది. దాని ప్రారంభ స్థానం లేదా బాహ్య లక్ష్యం ఏదైనప్పటికీ, సమాజ జీవితంలోని దాదాపు ప్రతి అంశంలోనూ మార్పు తీసుకురావడం ప్రతి విప్లవ స్వభావం. అది ఒక మతపరమైన, రాజకీయ లేదా ఆర్థిక ఉద్యమంగా ప్రారంభం కావచ్చు; కానీ అది జీవితంలోని ప్రతి ఇతర విభాగానికి తన ప్రభావాన్ని కచ్చితంగా వ్యాపింపజేస్తుంది. క్రైస్తవ మతం మరియు ఇస్లాం వంటి మత విప్లవాలు, పదహారవ శతాబ్దపు ఐరోపాలోని ప్రొటెస్టంట్ సంస్కరణ మరియు భారతదేశంలోని సిక్కు మత ఉద్యమం, ప్రజల మత జీవితంలోనే కాకుండా వారి రాజకీయ మరియు ఆర్థిక స్థితిలో కూడా సుదూర ప్రభావం చూపే మార్పులకు నాంది పలికాయి. పాత సామ్రాజ్యాల విధ్వంసానికి, వాటి స్థానంలో కొత్త వాటి స్థాపనకు వారే బాధ్యులు; కొన్ని సందర్భాల్లో నిరంకుశత్వాలను, మరికొన్ని సందర్భాల్లో రాజకీయ స్వేచ్ఛా ఉద్యమాన్ని వారు బలపరిచారు. అదేవిధంగా, ఫ్రెంచ్ విప్లవం వంటి రాజకీయ విప్లవాలు కేవలం ప్రభుత్వ స్వరూపాన్ని, స్ఫూర్తిని మాత్రమే కాకుండా, ఐరోపా దేశాల ఆర్థిక, మత దృక్పథాలను కూడా ప్రభావితం చేశాయి. ఆధునిక భారత చరిత్రలోని అతిపెద్ద రాజకీయ విప్లవానికి కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది. ప్లాసీ యుద్ధం, దాని పర్యవసానంగా బ్రిటిష్ అధికారం స్థాపించబడటం కేవలం ఒక హింసాత్మక రాజకీయ మార్పు మాత్రమే కాదు. అది భారత ప్రజల ఆర్థిక, మత, సామాజిక, సాంస్కృతిక జీవితంలో మౌలికమైన మార్పులను తీసుకువచ్చింది. పద్దెనిమిదవ శతాబ్దపు ఐరోపాలో పారిశ్రామిక విప్లవం ప్రజాస్వామ్యానికి, రాజ్య విధులపై ఒక కొత్త భావనకు దారితీసింది. అది మత క్షీణతకు, భౌతికవాద పెరుగుదలకు కారణమైంది. ఇదంతా సహజమే. మానవ జీవితం ఒక ఐక్యత. అది పరస్పరం ఆధారపడిన భాగాలతో కూడిన ఒక సంపూర్ణమైనది, మరియు మతపరమైన, రాజకీయ లేదా ఆర్థికపరమైన ఒక భాగాన్ని ప్రభావితం చేసే ఒక జీవశక్తి విడుదల, ఇతర భాగాలను కూడా ప్రభావితం చేయక తప్పదు. మానవుడు తన కార్యకలాపాలను సక్రమంగా సమతుల్యం చేసుకోవాలని ఆరాటపడతాడు. ఏదైనా ఒక సమయంలో ఉన్న సమతుల్యతకు ఒక దిశ నుండి జరిగే కదలిక వల్ల భంగం కలిగినప్పుడు, అతను ఇతర దిశల నుండి బలమైన శక్తులను ప్రయోగించడం ద్వారా దానంతట అదే కొత్త సమతుల్యతను ఏర్పరచుకుంటాడు.

గ్రహించవలసిన రెండవ సత్యం ఏమిటంటే, మానవ జీవితం ఎల్లప్పుడూ అపరిపూర్ణంగా మరియు అసంపూర్ణంగా ఉంటుంది. పురోగతి అనేది కేవలం సాపేక్షమైనది. మానవ వ్యక్తిత్వ వికాసానికి ఎల్లప్పుడూ వెయ్యి ఒక్క అడ్డంకులు ఉంటాయి. ఏదో ఒక రకమైన బాధ మరియు దుఃఖం ఎల్లప్పుడూ ఉంటాయి. మనిషి యొక్క వాస్తవ జీవితం, అతను తన జీవితం గురించి ఏర్పరచుకోగలిగే ఆదర్శ భావనకు చాలా దూరంగా ఉంటుంది. ఆ ఆదర్శాన్ని కేవలం ఒక నిర్దిష్ట రంగంలో అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా మాత్రమే కాకుండా, అన్ని రంగాలలో స్థిరమైన అభివృద్ధి ద్వారా మాత్రమే చేరుకోగలము. కేవలం సామాజిక పరిస్థితులను మెరుగుపరచడానికి లేదా కేవలం రాజకీయ పరిస్థితులను మెరుగుపరచడానికి ఒక ఉద్యమం ప్రారంభించబడిందని విచారించాల్సిన అవసరం లేదు, ఎందుకంటే ఏ ఒక్క రంగంలోనైనా పురోగతి ఎంత ఎక్కువైనా తప్పులేదు. ఏ దిశలోనైనా పురోగతి ఎల్లప్పుడూ చరిత్రలోని గొప్ప వీరులైన సీజర్, బుద్ధుడు, క్రీస్తు, మార్క్స్ లేదా గాంధీ వంటి కొద్దిమంది వ్యక్తుల ద్వారానే ప్రారంభించబడుతుంది. ఆ నిర్దిష్ట దిశ అటువంటి వ్యక్తుల స్వభావంపై మరియు వారి కాలపు ప్రత్యేక అవసరాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మానవ జీవితంలోని అన్ని రంగాలలో, అన్ని కాలాలలోనూ విప్లవాత్మక మార్పులకు అపరిమితమైన అవకాశం ఉందని మనం గుర్తించినప్పుడు, మరియు ఒక రంగంలోని మార్పులు ఇతర రంగాలపై కూడా తప్పనిసరిగా ప్రతిఫలిస్తాయని గ్రహించినప్పుడు, ఆ విప్లవాత్మక భావజాలం రాజకీయ, ఆర్థిక, లేదా మతపరమైన స్వభావం కలిగి ఉందా అనేది అంత పెద్ద ప్రాముఖ్యత ఉన్న విషయం కాకపోవచ్చు. ప్రారంభ స్థానం ఏదైనప్పటికీ, అంతిమ లక్ష్యం మాత్రం ఒక్కటే.

భావజాలం అంటే, ఏ కేంద్ర సూత్రం లేదా సిద్ధాంతం పేరు మీద విప్లవాన్ని ప్రయత్నిస్తారో అది. అది బుద్ధుని ‘మార్గం’, క్రీస్తు యొక్క ‘దైవపితృత్వం మరియు మానవ సౌభ్రాతృత్వం’ వంటి ఆధ్యాత్మిక సూత్రం కావచ్చు; లేదా ‘స్వేచ్ఛ, సమానత్వం మరియు సౌభ్రాతృత్వం’ వంటి రాజకీయ సిద్ధాంతం కావచ్చు. మన ఉద్దేశ్యాల దృష్ట్యా మరింత ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ప్రతిపాదించబడిన ఏ భావజాలం యొక్క విలువనైనా నిర్ధారించడానికి కొన్ని ప్రమాణాలను నిర్దేశించుకోవడం. ఈ విషయంలో పరిగణించవలసిన రెండు ముఖ్యమైన అంశాలు ఉన్నాయి. ఒకటి, ఉదాహరణకు క్రీస్తు అపోస్తలులు మరియు తొలి క్రైస్తవ అమరవీరుల వలె, క్రమశిక్షణ కలిగిన ఒక విప్లవ పార్టీని తన చుట్టూ సమీకరించే ఊపు ఆ భావజాలానికి ఉందా లేదా అనేది. మరియు రెండవది, అది ప్రజల నుండి క్రియాశీల సహకారం కాకపోయినా, కనీసం నిష్క్రియాత్మక సానుభూతిని పొందేంతవరకైనా వారిని ఆకర్షణీయంగా, ప్రభావవంతంగా ఆకట్టుకోగలదా లేదా అనేది. ఏ సిద్ధాంతానికైనా ఇవ్వవలసిన ప్రాధాన్యత, అది ఈ అవసరాలను ఎంతవరకు తీర్చగలుగుతుందనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. విప్లవాలు అనేవి ప్రాథమికంగా ఒక గొప్ప నాయకుడి ఆశయం మరియు సందేశంపై దృఢమైన విశ్వాసం కలిగిన, క్రమశిక్షణతో మరియు సమర్థవంతంగా సంఘటితమైన అల్పసంఖ్యాక వర్గాల కృషి అని ఎల్లప్పుడూ గమనించాలి. వారు ఎంత తీవ్రమైన పరిణామాలనైనా ఎదుర్కొనే ధైర్యం, సాహసం మరియు సంసిద్ధతను కలిగి ఉన్న చురుకైన అల్పసంఖ్యాక వర్గం. తమ సిద్ధాంతం ప్రకారం జీవితానికి అర్థాన్నిచ్చే లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి, తాము సముచితమని మరియు అవసరమని భావించే ఏ చర్యలనైనా తీసుకోవడానికి వెనుకాడని వారు వీరు. ఒక విప్లవ శక్తిగా దాని విలువ, అది తనలో నిక్షిప్తమై ఉన్న అంతర్గత సత్యంపై కాకుండా, తన పతాకం కింద ఒక పార్టీని సమీకరించి, జడ ప్రజలను ఆకట్టుకోగలిగినంత మేరకు ఉంటుంది.

వర్గపోరాటానికి మరియు ప్రైవేట్ ఆస్తి నిర్మూలనకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే మార్క్సియన్ సిద్ధాంతమే ప్రస్తుతం దేశానికి అవసరమని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఇప్పుడు దృఢంగా విశ్వసిస్తున్నారు. అతని విజ్ఞప్తి శ్రామిక వర్గానికి, భూమిలేని మరియు పెట్టుబడిలేని కార్మికులకు, అధిక అద్దెలు చెల్లించే కౌలుదారులకు, అధిక వడ్డీ రేట్లకు రుణాలు తీసుకునేవారికి, ఆర్థికంగా దోపిడీకి గురవుతున్న వారందరికీ ఉద్దేశించబడింది. ధనిక, పేదల మధ్య అన్ని భేదాలు తొలగిపోయే వర్గరహిత సమాజాన్ని సృష్టించడమే అతని ఆదర్శం.

ఇది కొత్త సిద్ధాంతం కాదనే విషయం అందరికీ తెలుసు. దీని ప్రవక్త కార్ల్ మార్క్స్ మరియు దీని గొప్ప విజయం సోవియట్ రష్యా. దీనికి ఇప్పుడు సుమారు ఒక శతాబ్దం వయస్సు. దీని పేరు మీదే జార్ సామ్రాజ్యం మరియు అది నిలబడినవన్నీ కూలదోయబడ్డాయి. దీనిని ఓడించి, నాశనం చేయడానికే ఇటలీలో ఫాసిజం మరియు జర్మనీలో హిట్లరిజం వ్యవస్థీకరించబడ్డాయి. ఇంగ్లాండ్‌లోని కొందరు ప్రముఖ మేధావులు దీని పట్ల సానుభూతితో ఉన్నారు, మరియు లేబర్ పార్టీలో దీనిని పూర్తిగా స్వీకరించాలని కోరుకునేవారు కూడా చాలామంది ఉన్నారు. భారతదేశంలో ఈ భావజాలం ఆవిర్భవించి, విజయం సాధించడం అంటే కేవలం జమీందారు, కర్మాగార యజమాని, గనుల పెట్టుబడిదారుడు, ఉక్కు మరియు కాగితం భారీ ఉత్పత్తిదారుల పతనమే కాదు, రైతు యజమాని, చిన్న దుకాణదారుడు, వ్యాపారి, పనిముట్లు కలిగిన చేతివృత్తి కళాకారుడు మరియు హస్తకళాకారుడి పతనాన్ని కూడా సూచిస్తుంది. దీని పాలన విజయం సాధిస్తే, అది గుమాస్తా, మేనేజర్, యంత్ర చోదకుడు, యంత్ర రూపకర్త, తాపీ పనివాడు, వాస్తుశిల్పి మరియు ఇంజనీర్‌లను ఒకే ఆర్థిక స్థాయికి దిగజారుస్తుంది.

గత ముప్పై, నలభై సంవత్సరాలుగా మనకు పరిచయమైన జాతీయవాద భావజాలం కంటే ఈ భావజాలం మెరుగైన, మరింత ప్రభావవంతమైన ఆకర్షణను కలిగి ఉండి, అధిక ఆచరణాత్మక విజయాన్ని సాధిస్తుందా లేదా అన్నదే మనం పరిశీలించాల్సిన ప్రశ్న. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మరియు దాని ఇతర ప్రతిపాదకులు, ఇది విప్లవ భావనను ప్రేరేపించడంలో మరింత ప్రభావవంతమైనదని భావిస్తారు; బహుశా, మన దేశంలో మరేదానికంటే కూడా ఇది అత్యంత అత్యవసరమైన అవసరాన్ని తీరుస్తుందనే కారణంతో వారు అలా అనుకుంటారు.

అందువల్ల, తొలిచూపులో ఈ కొత్త సిద్ధాంతం విజయం సాధించవచ్చని అనిపిస్తుంది. దీనికి అనుకూలంగా మరో విషయం కూడా ఉంది. పోటీలో ఉన్న మరో సిద్ధాంతమైన జాతీయవాదం కంటే ఇది మరింత మూర్తమైనది. ఈ దేశ ప్రజలకు జాతీయవాదం ఇప్పటికీ ఒక అమూర్తమైన భావన. దానిని గ్రహించడానికి ఎక్కువ ప్రయత్నం, ఊహాశక్తి అవసరం. కుల, మత భేదాలు ఉపరితలంపై చాలా స్పష్టంగా ఉండి, సగటు మనిషి మనసుపై, జీవితంపై ఎంతగానో ముద్ర వేస్తాయి. అందువల్ల, ఈ భేదాల వెనుక ఉన్న ఉమ్మడి ప్రయోజనాల ఐక్యతను అతను చూడలేకపోతున్నాడు. ఎక్కువ చదువుకున్న వారిలో, డాక్టర్ టాగోర్ వంటి వారిచే ప్రోత్సహించబడిన ఒక రకమైన అస్పష్టమైన అంతర్జాతీయవాదం ఉంది. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ కూడా జాతీయవాదాన్ని దాని దృక్పథంలో సంకుచితమైనదిగా, పోరాడటానికి అంత యోగ్యమైనది కాని ఒక కారణంగా భావిస్తారు.

మతాన్ని ఆశ్రయించి, ఒక కొత్త ఆధ్యాత్మిక విలువల పథకాన్ని ఆవిష్కరించడం ద్వారా ఆధునిక భారతీయ జీవితంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకురావాలని కోరుకునేవారు కొదవేమీ లేరు. ప్రపంచ చరిత్రను అధ్యయనం చేసిన వారెవరూ విప్లవాన్ని తీసుకురావడంలో దాని సామర్థ్యాన్ని కాదనలేరు. భారతదేశంలో గానీ, ఐరోపాలో గానీ, లేదా మరెక్కడైనా గానీ, ఏ కాలంలోనైనా దాని పేరు మీద పిలుపు అందినప్పుడు, వేలాది మంది స్త్రీపురుషులు దాని ఆశయం కోసం తమను తాము, తమ సర్వస్వాన్ని త్యాగం చేయడానికి సిద్ధపడ్డారు. పదహారు, పదిహేడవ శతాబ్దాల ఐరోపాలో జరిగిన క్రూసేడ్‌లు, మత యుద్ధాలు; భారతదేశంలోని మహారాతా, సిక్కు ఉద్యమాలు దీనికి సాక్ష్యంగా నిలుస్తున్నాయి. కానీ ప్రస్తుతం మతంలో ఏమైనా అంతర్గత జీవశక్తి ఉందా అని ఎవరైనా సందేహించవచ్చా? ఎందుకో ప్రపంచంలోని చాలా ప్రాంతాలలో, అలాగే చాలా మంది భారతీయ నాయకులలో కూడా మతం విలువ తగ్గిపోయింది. అంతేకాకుండా, ఇతర చోట్లలాగే భారతదేశంలో కూడా మతాలు సంస్థాగతమైపోయి, కలహాలకు, చీలికలకు ప్రధాన కారణంగా మారాయి. ఈ పరిస్థితులలో, ఏదైనా అసాధారణ సంఘటన జరిగితే తప్ప, ఒక శక్తివంతమైన ఉద్యమానికి ప్రేరణ ఇవ్వలేకపోవచ్చు.

అందువల్ల, ఈ పోటీ ప్రధానంగా జాతీయవాదానికి, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రబోధించిన మార్క్సిజానికి మధ్యే ఉంది. దీర్ఘకాలంలో, రెండవది (మార్క్సిజం) జాతీయవాదం కంటే నిజంగా ఎక్కువ ఆకర్షణీయమైన, విజయవంతమైన సిద్ధాంతం అవుతుందని, మరియు ఆచరణయోగ్యమైన సిద్ధాంతంగా దానికి మొదటిదానిపై ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని నిర్ధారించడానికి ఎటువంటి కారణం లేదు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఇలాంటి విషయాలలో, ఒక సూత్రం యొక్క ఆచరణీయతే దాని విలువకు ఉత్తమ పరీక్షను అందిస్తుంది. పైపైన చూస్తే, ఈ కొత్త సిద్ధాంతం ప్రజలలోని ఒక పెద్ద విభాగాన్ని ఆకర్షిస్తున్నట్లు కనిపించినప్పటికీ, అది కూడా జాతీయవాదం ఎదుర్కొన్న దాదాపు అవే శక్తుల వ్యతిరేకతను ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది. ఈ దేశంలో జాతీయవాదం పేరుతో చేసిన విజ్ఞప్తి సరిపోదని, విజయానికి అవకాశం తక్కువగా ఉందని తేలితే, మార్క్సిజం పేరుతో చేసే విజ్ఞప్తి మెరుగ్గా రాణిస్తుందని ఆశించలేము. బహుశా అది మరింత అధ్వాన్నంగా కూడా రాణించవచ్చు.

కొత్త భావజాలానికి వ్యతిరేకంగా దేశంలోని అధికశాతం ప్రజలు నిలబడతారు – కేవలం జమీందార్లు, పెట్టుబడిదారులు మాత్రమే కాదు, గ్రామీణ భారతదేశానికి వెన్నెముక అయిన రైతు-యజమానులు కూడా. జమీందారీ ప్రాంతాల్లోని కౌలుదారులు కూడా ఆస్తికే ప్రాధాన్యత ఇస్తారు మరియు తాము సాగు చేస్తున్న భూమికి యజమానులు కావాలని ఆత్రుతగా ఉంటారు. జమీందార్, తాలూక్దార్ల ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకోవడమే లక్ష్యంగా ఉన్న విప్లవ ఉద్యమంతో వారు సానుభూతి చూపినప్పటికీ, ప్రైవేట్ ఆస్తి రద్దును తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తారు. భారతీయ రాకుమారులు ప్రస్తుత సామాజిక, ఆర్థిక వ్యవస్థ పక్షాన తమ పూర్తి బలాన్ని ప్రయోగిస్తారు. ఇంగ్లాండ్‌లోనే పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ కూలదోయబడే వరకు, చట్టబద్ధంగా ఏర్పడిన భారత ప్రభుత్వం, సామ్రాజ్యపు పూర్తి బలంతో కొత్త భావజాలాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తుంది. వాస్తవానికి, ఆస్తిపరుల వర్గాల మద్దతు ఉన్న ప్రస్తుత ప్రభుత్వ వ్యతిరేకతను కొత్త భావజాలం ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది. ఇటీవలి సంవత్సరాల సంఘటనల నుండి జాతీయవాద వ్యతిరేకత కూడా దాదాపుగా అవే వర్గాల నుండి వస్తోందని స్పష్టమైంది. కాబట్టి, జాతీయవాదం విఫలమవుతున్న చోట మార్క్సిజం విజయం సాధిస్తుందని ఎలా ఆశించగలం? ఏ విప్లవ ఉద్యమం అయినా పురోగమించాలంటే, ప్రజల మనస్తత్వంపై పనిచేయాలి. ఈ ప్రయోజనం కోసం ప్రచారం అవసరం. పత్రికలపై ఆంక్షలు, ఆర్డినెన్స్ పాలన కారణంగా జాతీయవాదానికి అనుకూలంగా ప్రచారం చేయడమే కష్టంగా ఉన్నప్పుడు, మార్క్సిజానికి అనుకూలంగా ప్రచారం చేయడం మరింత కష్టం కాదా? కుల, మత భేదాల వల్ల ఏర్పడిన అడ్డంకులను కొత్త సిద్ధాంతం అధిగమించగలదని, కార్మికులు తాము ముస్లింలమో హిందువులమో కాకుండా ప్రధానంగా కార్మికులమనే భావిస్తారని ఎటువంటి హామీ లేదు. ఆర్థిక పోరాటంలో వారు తమ మతపరమైన విభేదాలను పక్కన పెట్టే అవకాశం ఉన్నప్పుడు, జాతీయవాదం కోసం కూడా వారు అలాగే చేస్తారని భావించడానికి కారణం లేదు. కానీ రెండు సందర్భాల్లోనూ కష్టం ఒక్కటే. మతతత్వం సర్వత్రా ప్రబలి ఉంది, మరియు జాతీయవాద భావజాలం దానిని ఇంకా నిర్మూలించడంలో విజయం సాధించకపోతే, కొత్త భావజాలానికి కూడా మెరుగైన భవిష్యత్తు ఉండదు.

కొత్త భావజాలం వర్గాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలను రెచ్చగొడుతుంది; అది మరింత వర్గపోరాటాన్ని, కక్షలను, ద్వేషాన్ని సృష్టిస్తుంది. అది ప్రతిపక్ష శక్తులను బలపరిచి, ఏకీకృతం చేస్తుంది. ఒక భావజాలంగా జాతీయవాదం మరింత ఐక్యతను సాధిస్తుంది.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-5-26-ఉయ్యూరు —