వేదాలలో కవి గురించిన భావన(త్రివేణి )

రచన: నోలినీ కాంత గుప్త-ఆంగ్ల వ్యాసానికి నా అనువాదం

‘కవి’ అనేది దేవతలకు ఒక మార్పులేని విశేషణం. ఈ విశేషణం ద్వారా వేదాలు దేవతల యొక్క అత్యంత ప్రాథమిక స్వభావాన్ని, వారి విడదీయరాని ధర్మాన్ని వెలికితీయాలని ఉద్దేశిస్తాయి. దేవతలందరూ కవులే; మరియు ఒక మానవుడు దైవ స్వభావాన్ని, హోదాను పొందినప్పుడే కవి కాగలడు. అలాంటప్పుడు కవి ఎవరు? తన కవితా శక్తితో స్వర్గంలోని సౌందర్య రూపాలను ఉన్నతీకరించేవాడే కవి – కవిః కవిత్వా దివి రూపం అసజాత్. 1 ఈ విధంగా కవితా శక్తి యొక్క సారం దైవిక సౌందర్యాన్ని తీర్చిదిద్దడం, స్వర్గ రూపాలను ఆవిష్కరించడం. కవి కనుగొని, తనలో మూర్తీభవించే ఈ స్వర్గం అంటే ఏమిటి? స్వర్గం – ద్యౌస్ – అనే పదానికి వేదంలో చాలా నిర్దిష్టమైన అర్థం ఉంది. దీని అర్థం ప్రకాశవంతమైన లేదా దివ్యమైన మనస్సు2 – బాహ్య ఇంద్రియాలకు లోబడి ఉండటం వలన కలిగే అస్పష్టత మరియు పరిమితుల నుండి శుద్ధి చేయబడిన మనస్సు, తద్వారా ఉన్నత కాంతికి తెరవబడి, సత్యం యొక్క లోతైన మరియు విస్తారమైన కదలికలు మరియు ప్రకంపనలను విశ్వసనీయంగా స్వీకరించి, నమోదు చేస్తుంది, వాటికి ఒక రూపాన్ని, సరైన ఆలోచన మరియు సరైన పదం యొక్క పరిపూర్ణ రూపాన్ని ఇస్తుంది. ఇంద్రుడు ఈ ప్రపంచానికి అధిపతి మరియు ప్రజ్వరిల్లిన బుద్ధి, దిధాయ మనీష,3 దోషరహితమైన అవగాహన, సువేధ,3 తో మాత్రమే అతన్ని సమీపించగలము. అతడు కావ్యశక్తికి సర్వోన్నత శిల్పి, తష్ట,3 పరిపూర్ణ రూపాలను సృష్టించేవాడు, సురూప కృత్నుం.4 దేవతలందరూ ఇంద్రుని వైపు మళ్లి, దేవతలుగా మరియు కవులుగా మారి, సర్వోన్నత సౌందర్యానికి చెందిన తమ గొప్ప నామాలను పొందుతారు.5 ఇంద్రుడు ఇంద్రియాలకు, ఇంద్రియాలకు కూడా అధిపతి, అవి అతని ఆతిథ్యమిచ్చేవి. ఈ మనస్సు మరియు ఇంద్రియాల ద్వారానే కావ్య సృష్టి వ్యక్తపరచబడాలి. మనస్సు కవి యొక్క అల్లికను విశాలంగా వ్యాపింపజేస్తుంది6; సృష్టి అనే యజ్ఞయాగాదిలో సరైన ఆలోచనను ఆవాహన చేసి, దానిని ఆచరణలోకి తెచ్చే పురోహితుడే కవి.7 కానీ ఆ సృష్టి, ఒక విశాలమైన జ్ఞానం యొక్క సూక్ష్మ రూపాలను గ్రహించే అంతర మనస్సు మరియు అంతర ఇంద్రియాల ద్వారా జరుగుతుంది.8 చైతన్యం యొక్క అగాధం నుండే రూపుదిద్దుకున్న స్వర్ణ రూపాలను కవి ఊహిస్తాడు.9 ఎందుకంటే కవి పనిచేసే ఆ పదార్థం, ఆ ఆధారం సత్యమే. సత్య పీఠాన్ని కవులు కాపాడుతారు, వారు సర్వోన్నత రహస్య నామాలను నిలబెడతారు.10 కవికి భావవ్యక్తీకరణ వాక్కు, సృజనాత్మక పదం ఉన్నాయి; కవి తన కావ్య సృష్టి ద్వారా కవి అవుతాడు – సత్యాన్ని ఆవిష్కరించి, తనలో ఇముడ్చుకునే దోషరహితంగా రూపుదిద్దిన రూపం.11 సౌందర్య రూపమే సత్యానికి దేహం.

కవి తనలోనే ఒక త్రిత్వం. ఒక త్రివిధ చైతన్యం అతని వ్యక్తిత్వాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. అన్నింటికన్నా ముందుగా, అతడు జ్ఞేయుడు – సత్యాన్ని ద్రష్ట, కవయః సత్యదృష్టరః. అతనికి ప్రత్యక్ష దృష్టి, ప్రకాశవంతమైన బుద్ధి, తక్షణ గ్రహణశక్తి ఉన్నాయి.12 సూక్ష్మమైన, లోతైన మరియు చొచ్చుకుపోయే చైతన్యం అతనిది, నిన్యం, ప్రచేతస్; అతనిది సూర్యుని కన్ను, సూర్య చక్షుః.13 తన తేజోవంతమైన అవగాహన ద్వారా అతడు ఉన్నతమైన అస్తిత్వాన్ని పొందుతాడు.14 రెండవదిగా, కవి కేవలం ద్రష్ట మాత్రమే కాదు, కర్త కూడా; అతడు జ్ఞాని మరియు సృష్టికర్త కూడా; అతనికి చైతన్యవంతమైన జ్ఞానం ఉంది మరియు అతని దృష్టియే శక్తి, నృచక్ష¹⁵; అతడు ద్రష్ట-సంకల్పం, కవిక్రతుః¹⁶; అతనికి సూర్యుని ప్రజ్వలించే తేజస్సు ఉంది మరియు తన స్వయం ప్రకాశంలో అత్యంత శక్తిమంతుడు.¹⁷ సూర్యుడు సత్యం యొక్క కాంతి మరియు శక్తి. సూర్యుని వలెనే కవి కూడా సత్యానికి జన్మనిస్తాడు, సూర్య సత్యసవ, సత్యయ సత్యప్రసవాయ. కానీ శక్తి స్వరూపుడైన కవి కేవలం సవిత అనే సృష్టికర్త లేదా వెల్లడి చేసేవాడు మాత్రమే కాదు, అతడు తష్ట అనే నిర్మాణకర్త లేదా రూపకర్త కూడా, మరియు అతడు సత్యం యొక్క వేద అనే వ్యవస్థీకరణకర్త.¹⁸ సవితగా అతడు సత్యాన్ని వ్యక్తపరుస్తాడు, తష్టగా సత్యానికి పరిపూర్ణమైన శరీరాన్ని మరియు రూపాన్ని ఇస్తాడు, మరియు వేదగా సత్యాన్ని దాని చైతన్యవంతమైన కార్యకలాపంలో నిలబెడతాడు. సత్యాన్ని సమర్థవంతంగా సమీకరించడం  వ్యవస్థీకరించడమే ఋతం, అనగా సత్యం అని పిలువబడుతుంది; దీనిని ధర్మం,19 అనగా సత్యం యొక్క క్రమబద్ధమైన చలనం మరియు అమోఘమైన ఆచరణ అయిన నియమం లేదా లయ అని కూడా అంటారు. కవి సన్మార్గాన్ని20 అనుసరిస్తాడు; సత్యయాత్రకు, యజ్ఞయాగార పురోగతికి మార్గాన్ని నిర్దేశించేది అతడే.21 అతడు చక్కగా కాడి కట్టబడిన వేగవంతమైన అశ్వంలా ముందుకు దూసుకుపోతుంటాడు22; అతడు సూటిగా, నిశ్చలంగా కదులుతూ మనలను ఆనందలోకానికి, అతీత లోకానికి తీసుకువెళ్ళే రథం వంటివాడు.

నిజానికి, ఆనందం కవి వ్యక్తిత్వంలో మూడవ  అత్యంత సన్నిహితమైన అంశం. కవి ప్రియమైనవాడు, ఆనందదాయకుడు; అతని రచనలు ప్రియమైనవి, ఆనందదాయకం; ప్రియ, ప్రియానీ. అతని చేయి మాధుర్యంతో తడిసిపోతుంది, కవిర్ హి మధుహస్త్యః. కవి-దేవుడు తన నిర్మల సౌందర్యంతో ప్రకాశిస్తూ ఆనందాన్ని కురిపిస్తున్నాడు. అతడు తేజోశక్తి యొక్క మూలానికే చేరాలనే తపనతో సంపూర్ణ పారవశ్యంతో నిండి ఉన్నాడు. దైవిక ఆనందం స్వచ్ఛమైనది; అది అమరుల ఆసనానికి పయనిస్తూ సకల రూపాలలోకి ప్రవేశించి వాటిని పవిత్రం చేస్తుంది. నిజానికి, ఈ ప్రకాశవంతమైన ఆనందమే కవి-ద్రష్ట; అదే సృజనాత్మక వాక్కును, ఇంద్రుని ఉచ్చారణను వెలికితీస్తుంది.

కవి యొక్క సూర్యదృష్టి తన శక్తితో విశాలమైన భూమిని, ఆకాశాన్ని ఆవరించి, సత్య గర్భంలో వాటిని పరమ ఆనందంలో విలీనం చేస్తుంది. 29

సత్యం యొక్క వైవిధ్యభరితమైన సౌందర్యం, చారు చిత్రమ్, సృష్టి  వ్యక్తీకరణ కొరకు, భూమి పైకి ఎత్తబడి సత్య గృహమైన స్వర్గానికి వివాహ బంధంలోకి ఇవ్వబడింది.

కవి స్వర్గంలో సౌందర్య రూపాలను సృష్టిస్తాడు; కానీ ఈ రూపాలు శూన్యం నుండి సృష్టించబడవు.

మరి కవుల పుట్టుక ఎక్కడ? ఆ విషయాన్ని గురువులను అడగండి. కవులు మనస్సును చేజిక్కించుకుని, దానిపై పట్టు సాధించారు; అది వారికి పరిపూర్ణంగా పనిచేస్తుంది, వారే స్వర్గాన్ని రూపుదిద్దుతారు.

ఈ భూమ్మీద ఉన్న సకల రహస్యాలను వారే తమలో నిక్షిప్తం చేసుకుంటారు. తమ వీరోచిత శక్తిని గ్రహించడం కోసం, వారు భూమిని, స్వర్గాన్ని ఏకమై కదిలేలా చేస్తారు. వారు తమ లయబద్ధమైన కొలతలతో వాటిని కొలుస్తారు; ఆ విశాలమైన, గొప్ప కవలలను తమ నియంత్రిత పట్టులో ఉంచుకుంటారు; వాటిని ఏకం చేసి, పరిపూర్ణ సమతుల్యత కోసం వాటి మధ్య ‘ఆనందమయ మధ్యలోకాన్ని’ (mid-world of Delight) స్థాపిస్తారు.30

దేవతలందరూ కవులే—వారి రూపాలు పరిపూర్ణమైనవి (సురూప, సుదృశ), వారి నామాలు సౌందర్యంతో నిండినవి (చారు దేవస్య నామ).31 దీని అర్థం ఏమిటంటే, కవిత్వ చైతన్యాన్ని రూపొందించే వివిధ శక్తులకు దేవతలు మూర్తిరూపాలుగా నిలుస్తారు. అగ్నియే ‘ద్రష్ట-సంకల్పం’ (Seer-Will)—కవి యొక్క సృజనాత్మక దృష్టి; సత్యంతో ఏకత్వం పొందే అనుభవం నుండి ఉద్భవించిన ప్రకాశవంతమైన శక్తి అది. ఇంద్రుడు ‘భావ-రూపం’ (Idea-Form)—ఏదైనా కార్యం లేదా సాధన యొక్క నిర్మాణపరమైన భావన. మిత్ర, వరుణులు ఆ విశాలమైన సామరస్యాన్ని, ఆ గాంభీర్యమైన లయను, ఆ కదలిక యొక్క విస్తృతిని సూచిస్తారు. అశ్వినులు (దివ్య అశ్వారూఢులు), చక్కగా వినియోగించబడిన ‘జీవ-శక్తి’ యొక్క తీవ్రమైన ఉత్సాహాన్ని ప్రతిబింబిస్తారు. సోముడు అంటే ‘రసం’, ‘ఆనందం’—అంటే పరమ సుఖం మరియు దివ్యానందం.

వైదిక కవి నిస్సందేహంగా ‘జీవిత కవి’; మానవునిలో దివ్యత్వాన్ని, భూమిపై స్వర్గాన్ని నిర్మించే శిల్పి అతడు. అయితే జీవితానికి ఏది సత్యమో, కళకు కూడా అదే మౌలికంగా సత్యం—కనీసం ప్రాచీన ఋషులు కళను ఏ విధంగా భావించారో, వారి చేతుల మీదుగా అది ఏ విధంగా వ్యక్తమైందో, ఆ కళకు సంబంధించి మాత్రం ఇది నిశ్చయంగా సత్యం.32

5 మహత్ తద్ వః కవయశ్చారు నామ యద్ వా దేవ భవథ విశ్వ ఇంద్రే—III. 54.17.

6 కవేశ్చిత్ తంతుం మనసా వియంతః—X. 5. 3.

7 కవిర్ హోతా యజతి మన్మసాధనః—I. 151. 7.

8 కవిర్ న నిన్యం విదథాని సాధన్—IV. 16. 3.

9 హిరణ్యపేశసా కవి గంభీరచేతసా—VIII. 8. 2.

10 ఋతస్య పదం కవయో నిపంతి గుహా నామాని దధిరే పరాణి—X: 5. 2.

11 కవిర్ గిర్భిః కావ్యేన కవిః శాన్-IX.96. 17.

12 అభివిదులు కవిః శాన్-I. 71.10; కవిం కేతుం-VII. 6. 2.

13 IX. 10. 8-9.

14 కవిర్ విప్రేణ వవృధే—VIII. 44. 12.

15 III. 54. 6.

16 I. 1.5

17 స్వతవసః కవయః సూర్యత్వచః-VII. 59. యు.

18 కవయః శాంతి వేధసః-వి. 52. 13.

19 అధా ను ధర్మాని గ్మాన్-III. 38. 2.

20 కవి ఋతస్య పాత్మభిః–VIII. 8. 23.

21 కవి యజ్ఞస్య వితనోతి పంతం–తైత్తిరీయ సంహిత, III. 55. 3.

22 అత్యో న వాజీ సుధురో జిహానః…..అభి ప్రియాని–R V. III. 38. 1.

23 రిజ్ర వాజం న గధ్యం యుయుషన్ కవిర్…..పర్యాయ భూషట్-IV. 16.11

24 V. 5. 2.

25 శోభతే వృష కవిర్ యోనావధి ప్రియః–IX. 25. 2.

26 అ పవస్వ మండితమ పవిత్రం ధారయ కవే, అర్కస్య యోనిం అసదం IX. 25. 6.

27 విశ్వ రూపణ్యవిసన్ పునానో యాతి హర్యతః, యాత్రామృతస అసతే–IX. 25. 4.

28 అరుషో జనయన్ గిరః సోమః పవత ఆయుషక్, ఇంద్రన్ గచ్ఛన్ కవిక్రతుః–IX. 25. 5.

29 కవిర్ నృచక్ష అభిషిమ్ అచష్ట ఋతస్య యోనా విధృతే మదంతి–III. 54.6.

30 ఇనోట పృచ్ఛ జనిమ కవీనం

మనోధృతః సుకృతాలు తక్షతా ద్యాం…

ని షిమ్ ఇద్ అత్ర గుహ్య దధాన

ఉత క్షత్రాయ రోదసీ సమంజన్

సమ్ మాతృభిర్ మమిరే యేమురుర్వీ

అంతర్మహీ సంవృతే ధాయసే ధుః – III. 38. 2-3.

31 I. 24.1.

32 వైదిక పదమైన ‘కవి’కి అక్షరాలా ‘ద్రష్ట’ (seer) అని, అంటే ‘దివ్యదృష్టి కలిగినవాడు’ అని అర్థం; సరిగ్గా అలాగే, ఆంగ్ల పదం ‘poet’ (కవి)కి వ్యుత్పత్తి రీత్యా ‘కర్త’ (doer) అని లేదా ‘సృష్టికర్త’ అని అర్థం. ఈ రెండు పదాలనూ సమానంగా పరిగణించడానికి, అలాగే వాటికి ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న విస్తృతార్థాన్ని స్పష్టం చేయడానికి నేను ఈ రెండు భావాలనూ మేళవించి వివరించాను.

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-5-26-ఉయ్యూరు