సంస్కృతి – ఒక కుట్రా?(త్రివేణి)

రచన: సి. ఆర్. గెరార్డ్, ఎఫ్.ఆర్.ఎస్.ఏ –ఆంగ్లరచనకు నా అనువాదం

(డైరెక్టర్, సర్ జె. జె. స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్, బొంబాయి)

కళ, సంస్కృతి గురించి మీతో మాట్లాడమని నన్ను కోరారు, లేదా నన్ను ఇలా అడిగారు: సంస్కృతి ఒక కుట్రా? ఇప్పుడు ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పడం కష్టం, ఎందుకంటే ‘సంస్కృతి ఒక కుట్ర’ అనడంలో అసలు అర్థం ఏమిటో నాకు పూర్తిగా అర్థం కాలేదు. కానీ నేను దానిని ఇలా అర్థం చేసుకుంటాను: సంస్కృతి అనేది ఒక ఆడంబరమా లేక కొందరు విద్యావంతులైన అహంకారులు దాక్కోవడానికి ఉపయోగించే ఒక కల్పిత కవచమా? అందుకు నా సమాధానం, కాదు.

సంస్కృతి అనేది చాలా నిర్దిష్టమైనది, కానీ చెప్పడానికి చింతిస్తున్నాను, ఈ ఆధునిక ప్రపంచంలో ఇది చాలా అరుదైన గుణం. సంస్కృతి, కళ రెండూ ఒకటే అని భావించి మనం గందరగోళానికి గురికాకూడదు.

కళాకారుడు కావడానికి సంస్కారవంతుడు కానవసరం లేదు, కానీ ఒక కళాకారుడు సంస్కారవంతుడు అయితే మంచిది. ఎందుకంటే కళ, సంస్కృతి రెండూ చాలా భిన్నమైనప్పటికీ, అవి ఒక మంచి కలయిక.

ఒక వ్యక్తికి సున్నితత్వం, గొప్ప సృజనాత్మక శక్తులు,  విశాలమైన ఊహాశక్తి ఉంటే, అతను ఒక కళాకారుడు, ఒక గొప్ప కళాకారుడు కాగలడు. తనలోని బలమైన ఆదిమ భావోద్వేగాల వల్ల కూడా అతను కళాకారుడు కావచ్చు. అతను నిరక్షరాస్యుడు కూడా కావచ్చు, అయినా కూడా ఒక గొప్ప కళాకారుడు—నేను కళాకారుడు అన్నప్పుడు నా ఉద్దేశ్యం చిత్రకారుడు, శిల్పి, నర్తకుడు లేదా సంగీతకారుడు కావచ్చు; వారు ఏ కళలోనైనా ప్రావీణ్యం కలిగి ఉండవచ్చు, వాటిలో కేవలం ఒకదానిలో మాత్రమే రాణించవచ్చు—తప్పనిసరిగా సంస్కారవంతుడు కానవసరం లేదు. సంస్కారవంతుడైన వ్యక్తి ఏ కళలోనూ ప్రావీణ్యం సంపాదించకపోవచ్చు, కానీ అతనికి అన్నింటిపైనా జ్ఞానం  ఆస్వాదన ఉండాలి; నిజానికి, అతను ప్రతి ఉత్తమమైన దానిలోనూ నిపుణుడై ఉండాలి; అతనికి మంచి సంగీతం, మంచి చిత్రలేఖనాలు అర్థం కావాలి,  అతను విస్తృతంగా చదువుకున్నవాడై ఉండాలి.

కళ అనేది అభిరుచి, భావన  అవగాహనల సంతానం—అదే సమయంలో సంస్కృతి అనేది మంచి పెంపకం, లోతైన జ్ఞానం  జీవితంలోని అందమైన విషయాల పట్ల గొప్ప ఆస్వాదనల సంతానం.

సంస్కారవంతుడు  గొప్ప కళాకారుడు కూడా అయిన వ్యక్తికి ఒక మంచి ఉదాహరణ లియోనార్డో డా విన్సీ. బహుశా మానవ జాతి చరిత్రలోనే అత్యంత ప్రసిద్ధుడైన ఆయన, విశిష్టమైన సుందరమైన వ్యక్తి, ఒక మేధావి  గొప్ప చిత్రకారుడు. ఆయన కళకు, విజ్ఞానశాస్త్రానికి మధ్య ఎటువంటి ముఖ్యమైన భేదాన్ని చూడలేదు. ఆయన ఆలోచనా ధోరణి చాలా నిదానంగా, వాస్తవికంగా  ప్రయోగాత్మకంగా ఉండేది. అయినప్పటికీ, కొత్త విషయాలను సృష్టించడంలో ఒక కళాకారుడికి కలిగే ఆనందంతో అది నిండి ఉండేది.

లియోనార్డో డా విన్సీ 420 సంవత్సరాల క్రితం మరణించినప్పటికీ, అతను ప్రపంచంలోని గొప్ప వ్యక్తులలో ఒకరిగా మన జ్ఞాపకాలలో ఇప్పటికీ నిలిచి ఉన్నాడు: అతను ఒక చిత్రకారుడు, శిల్పి, ఇంజనీర్, సైనికుడు  గొప్ప సంస్కారం, వ్యక్తిత్వం కలిగిన అత్యంత మతభక్తి గల వ్యక్తి.

  ఆయన  ఒక నియమానికి మినహాయింపు తప్ప మరేమీ కాదు; చాలా మంది కళాకారులు సంస్కారవంతులే అయినప్పటికీ, వారు లియోనార్డో కలిగి ఉన్న నాణ్యతా ప్రమాణాలకు చాలా దూరంలో ఉన్నారు.

ఇక సంస్కారం లేని, కానీ ఆదిమ ప్రవృత్తులు లేదా బలమైన భావోద్వేగ శక్తులపై ఆధారపడే కళాకారుడు కూడా ఉన్నాడు; దీనికి ఒక మంచి ఉదాహరణ నీగ్రో శిల్పి. అతను ఒక చెక్క ముక్కను తీసుకుని, తీవ్రమైన ఆవేశంతో దానిని ఒక దేవుడి రూపంలోకి చెక్కుతాడు. అతని పని గొప్పది, ఎందుకంటే అది నిష్కపటమైనది, ఎందుకంటే అది అతని స్వంత విచిత్రమైన భావోద్వేగాలలో కొన్నింటిని బంధించింది: అది అందంగా ఉండకపోవచ్చు కానీ శక్తివంతమైనది,  అది ఏదో చెబుతుంది, ప్రపంచానికి ఒక సందేశాన్ని కలిగి ఉంటుంది. కళాకారుడి  ఆ సరళత  మొరటుతనమే అతని పనికి గొప్పతనాన్ని ఇస్తుంది: అతను తనలో కొంత భాగాన్ని, నిష్కపటత్వాన్ని ఇస్తాడు.

సంస్కారవంతుడైన కళాకారుడు తన పనిలో ప్రపంచానికి సున్నితత్వాన్ని, సొగసును అందిస్తాడు, కానీ సహజాతంగా పనిచేసే కళాకారుడు ప్రపంచానికి సత్యాన్ని, అనుభూతిని అందిస్తాడు. అది ఆకర్షణీయంగా ఉండకపోవచ్చు, కానీ గొప్పగా ఉంటుంది.

మరోవైపు, సంస్కారవంతుడైన వ్యక్తి ఆచరణలో కళాకారుడు కాకపోయినా, తన ఆలోచనలు  ఆదర్శాలలో అచేతనంగా కళాకారుడిగా ఉండాలి.

ఔత్సాహికుడు ఏ కళాఖండాన్నీ సృష్టించడు, కానీ కళను ఆస్వాదిస్తాడు  దానిని ఎంతగానో ప్రేమిస్తాడు.

సంగీతం వాయించలేని ఒక వ్యక్తి ఉంటాడు, కానీ అందులో ఒక తప్పు స్వరాన్ని వినగానే వెన్నులో వణుకు పుడుతుంది. ఒక చెడ్డ చిత్రాన్ని లేదా శిల్పాన్ని చూసి వాంతి చేసుకునే వ్యక్తి ఉంటాడు. రుచిగా లేని పాత్రలలో ప్రజలు ఖరీదైన ఆహారాన్ని తినడం చూసి రెస్టారెంట్ నుండి బయటకు వెళ్ళిపోయే వ్యక్తి ఉంటాడు. ఈ తీవ్రమైన సున్నితత్వం ఒక సంస్కారవంతుని స్వభావంలో ఒక భాగం: అతను చిత్రలేఖనం, సంగీతం, సాహిత్యం  మంచి జీవనవిధానంలోని ప్రతి ఉత్తమమైన దానిని అర్థం చేసుకుంటాడు, ఆస్వాదిస్తాడు, దాదాపు పూజిస్తాడు. కళకు, సంస్కృతికి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని నేను మీకు స్పష్టంగా తెలియజేశానని అనుకుంటున్నాను. సంస్కృతి అనే ఒకటి ఖచ్చితంగా ఉందని, అది కేవలం మేధావులు ప్రజలను మోసగించడానికి ఉపయోగించే పదం కాదని మీరు అర్థం చేసుకుంటారని నేను భావిస్తున్నాను.

సంస్కృతి నాగరికతలో అత్యంత ఆవశ్యకమైన భాగం కావాలి–కానీ ఆధునిక జీవితం అత్యంత వేగంగా దూసుకుపోతున్న ఈ రోజుల్లో, సంస్కృతిని జీవితంలో ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా పరిగణించడానికి సమయం చాలా తక్కువగా మిగిలిందని,  అది అంతకంతకూ కొద్దిమందికే పరిమితమవుతోందని నేను గట్టిగా భావిస్తున్నాను.

యుద్ధాలు, విప్లవాలు  భారీ ఉత్పత్తితో, సంస్కృతి గతం అయిపోతోంది; మరియు ఆధునిక జీవితం వేగపు పోటీగా మారినందున, మనం నిజంగా ముఖ్యమైన విషయాలను, జీవితాన్ని జీవించదగినదిగా చేసే విషయాలను విడిచిపెడుతున్నాము.

నన్ను ఇలా అడిగారు: ఎప్స్టీన్, ఎరిక్ గిల్, రోడిన్, గౌగిన్, వాన్ డైక్, రాఫెల్  మైఖేల్ ఏంజెలోల మధ్య ప్రపంచమంత తేడా ఉందా? దానికి నా సమాధానం: లేదు–వారందరూ కళాకారులే,  ప్రపంచవ్యాప్తంగా కళాకారుడు కళాకారుడే. ఎప్స్టీన్ కొన్ని భావోద్వేగాలను చిత్రించవచ్చు, కానీ కళాకారులందరూ సారాంశంలో ఖచ్చితంగా ఒకేలా ఉంటారు, వారందరూ ప్రపంచానికి ఒక సందేశాన్ని ఇవ్వడానికి ప్రయత్నిస్తారు, వారి సందేశంలో సూక్ష్మమైన తేడా ఉండవచ్చు కానీ జీవితంలో వారి లక్ష్యం ఒక్కటే.

ప్రతి కళాకారుడికి తనదైన పద్ధతి, సందర్భాన్ని బట్టి తనదైన రంగుల భావన లేదా ప్లాస్టర్ భావన ఉంటుంది. ఇది అతని పనికి ప్రత్యేకతను ఇస్తుంది, కానీ నిజమైన కళాకారులందరి శైలుల వెనుక ఒక సారూప్యత ఉంటుంది, ఎందుకంటే గొప్ప కళలన్నిటి అంతిమ లక్ష్యం జీవితాన్ని వ్యక్తపరచడమే.

నన్ను అడిగిన మరో ప్రశ్న ఏమిటంటే: సర్రియలిస్ట్, ఇంప్రెషనిస్ట్ లేదా క్యూబిస్ట్‌గా ఉండటం ఫ్యాషనా? మరి అది కళేనా? ఇది నిస్సందేహంగా ఫ్యాషనబుల్, కానీ ఇది కళ కాదు, ఎందుకంటే నిజమైన కళ ఫ్యాషన్‌ను మించి లోతుగా ఉంటుంది: ఒక కొత్తదనం ఎప్పటికీ నిలవదు. సర్రియలిజం ఒక దశ, ఇది కళలోని ప్రయోగాత్మక కాలాలలో ఒకటి. ఇది నిలుస్తుందని నేను చెప్పలేను, ఎందుకంటే చాలా మంది సర్రియలిస్ట్ చిత్రకారులు  శిల్పులు వ్యంగ్యంగా పనిచేస్తున్నారని నాకు అనిపిస్తుంది. వారు గుర్తింపు పొందడం కోసం వినూత్నంగా ఉంటున్నారు, కానీ వందలాది సర్రియలిస్ట్ సృష్టులలో కొన్ని మాత్రమే ఈ తుఫానును తట్టుకుని నిలబడగలవు, ఎందుకంటే కొన్నిసార్లు, ఆలోచన ఎంత హాస్యాస్పదంగా ఉన్నా, ఆ ఆలోచన నుండి పుట్టిన ఒక కళాఖండంలో ఆలోచన మరియు నిజాయితీ ఉంటే, పూర్తి చిత్తశుద్ధితో సృష్టించబడిన దానిలో ఎక్కడో ఒకచోట నిలదొక్కుకునే గుణం ఉంటుంది.

ఇంప్రెషనిస్టిక్ కళ నిలుస్తుంది. ఫ్రెంచ్ ఇంప్రెషనిస్ట్ చిత్రాలు ఇప్పటికే గొప్పవని  కళ అనే పేరుకు అర్హమైనవని నిరూపించుకున్నాయి. చాలా మంది ఇంప్రెషనిస్టులు మోసగాళ్ళుగా ఉన్నారు,  నిజంగా చిత్తశుద్ధి లేని ఒక చిత్రంపై ఎంత త్వరగా విసుగు వస్తుందో చూడటం ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది.

ఇంప్రెషనిస్టిక్ కళ ఒక గొప్ప అధ్యయనం  దానిని కొన్ని మాటల్లో వివరించలేము, కానీ బహుశా ఆధునిక కళాకృతులన్నింటిలోనూ ఇది అత్యంత ఆసక్తికరమైనది.

ఒక ఇంప్రెషనిస్ట్ తన భావాలను, అనుభూతులను విసుగు పుట్టించే వివరాల ఆర్భాటం లేకుండా అత్యంత సరళమైన పద్ధతిలో మీకు అందిస్తాడు; మీరు ఇంప్రెషనిస్ట్ శైలిని అధ్యయనం చేయకపోతే, ఈ వివరాల కొరత చికాకు కలిగించవచ్చు, అది తెలివితక్కువగా కూడా అనిపించవచ్చు. కానీ వివరాల వంటి చిన్న విషయాలను మరచిపోయి, విస్తృత దృక్పథం కోసం వెతకండి, కళాకారుడి భావాలను అభినందించడానికి ప్రయత్నించండి, అప్పుడు మీరు అతని పనిని ఆస్వాదిస్తారు.

ఇంప్రెషనిస్టిక్ చిత్రకళలాగే క్యూబిజం కూడా ఒక ప్రత్యేకమైన అధ్యయనం. ఇది ఇంప్రెషనిస్టుల వలె చిరకాలం నిలుస్తుందని నేను అనుకోను; ఇది మేధోపరమైనది, లోతైనది  దానిని అభినందించడానికి అవగాహన అవసరం;  ప్రతి చిత్రం దానికదే ఒక సమస్య;  దానిని సులభంగా అర్థం చేసుకోవాలంటే, కళాకారుడి మనసును  అతను దేని కోసం ప్రయత్నిస్తున్నాడో తెలుసుకోగలగాలి, ఎందుకంటే క్యూబిస్టులు అమూర్త రూపం మరియు ప్రతీకవాదంపై ఆధారపడతారు.

కళ , సంస్కృతి గురించి రాత్రంతా మాట్లాడుకుంటూనే ఉండవచ్చు. ఇది ఆది అంతం లేని ఒక విషయం. ప్రపంచానికి కళ అంటే ఏమిటో, జీవితంలో అది ఎంత ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించిందో తెలుసుకోవాలంటే, మనం యూరప్‌లోని ఆర్ట్ గ్యాలరీలను సందర్శిస్తే చాలు. మన మ్యూజియంలు చరిత్రతోనూ, మరుగునపడిన వారి విజయాలతోనూ నిండి ఉన్నాయి. మన గ్రంథాలయాలు శతాబ్దాల సంస్కృతిని చాటిచెప్పే జ్ఞానోపదేశాలతో నిండి ఉన్నాయి.

కళ ప్రతి మానవుని జన్మహక్కు అనే విషయాన్ని ప్రజలు ఎన్నడూ పరిగణనలోకి తీసుకోకపోవడం విచారకరం. ప్రపంచం కళతో నిండి ఉంది, కానీ ప్రజలు దానిని పట్టించుకోకుండా వెళ్ళిపోతారు. తమ నీరసమైన, నిస్తేజమైన జీవితాలలో, కళను అధ్యయనం చేయడానికి, అందమైన విషయాలను ఆస్వాదించడానికి కొన్ని గంటల తీరిక సమయం కేటాయించడం ఎంతటి మార్పును తీసుకువస్తుందో ఆలోచించడానికి వారికి సమయం లేదు.

సంస్కృతిని సంపాదించడానికి చాలా కాలం పడుతుంది, కానీ కళలోని ఆనందం మరియు అవగాహనే సంస్కృతికి నాంది. మనిషి జీవితంలో ఎన్నో కోల్పోవచ్చు, కానీ సంస్కృతిని సంపాదించుకున్న తర్వాత దానిని శాశ్వతంగా నిలుపుకుంటాడు. జీవితంలోని నిస్తేజమైన విషయాల వైపు చూడాల్సిన అవసరం నిజంగా లేదు.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్  -6-5-26-ఉయ్యూరు .