మనోమథన ‘మన్మథ’ ఉగాది

కాలచక్రం పరిభ్రమిస్తూనే ఉంటుంది… ఈ మాట మన తెలుగువారి కాలగణన బట్టి వచ్చిందే. ఆంగ్ల సంవత్సరాలు ‘చక్రనేమి’యుతాలు కావు. 2015 సంవత్సరం వెళ్లిపోతే- మళ్లీ ఆ అంకెగల ఏడాది ఎప్పటికీ తిరిగిరాదు. కానీ, మానవ జీవనపు జనన మరణ చక్రం ఆత్మ- ‘ఒక శరీరాన్ని వదిలి మరో శరీరంలోకి ప్రవేశించడం’ అనే పునర్జన్మ విశ్వాసాల ఆధారంగానే మన ‘కాలగణనం’- ‘కాలచక్రం’గా సంభావింపబడుతోంది. అందుకే తెలుగు సంవత్సరాలన్నీ (అరవై) చక్రభ్రమణంలా నిరంతరాయంగా సాగుతూంటాయి. 1955లో వచ్చిన ‘మన్మథ’ నామసంవత్సరం ఈ ఏడాది మళ్లీ ప్రవేశించింది. చైత్రశుద్ధ పాడ్యమితో మొదలయ్యే తెలుగు సంవత్సరం ఫాల్గుణమాసంతో ముగుస్తుంది. మన్మథ తర్వాత ‘దుర్ముఖి’ వస్తుంది. అరవయ్యవ సంఖ్యగల సంవత్సరం ‘అక్షయ’ ముగిశాక మళ్లీ కాలచక్రంలో ‘ప్రభవ’ నుండి ఆ వృత్తం మొదలవుతుంది. అలా 29వ సంఖ్యగల ‘మన్మథ’ నామసంవత్సరం మళ్లీ 2075లో వస్తుంది. ఈ ‘కాలమానచక్రం’ మన భావన! కానీ, ఆంగ్లేయుల కాలమానమే నేడు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అధికంగా పరిగణనలో వుండడంవల్ల, ఉగాది సందర్భంగా ఈనెల 21న నూతన సంవత్సరంగా భావించి శుభాకాంక్షలు తెలుపుకోవడమన్నది చిత్రంగా తోచే తరం వచ్చేసింది.
తెలుగువారందరికీ ఈ ‘ఉగాది’యే ‘అసలు సిసలు కొత్త సంవత్సరం’ అన్న భావన నేటి తరంలో గాఢంగా పాదుకోవాల్సిన అవసరం వుంది. హిందూ శాస్త్రాల ప్రకారం అరవై తెలుగు సంవత్సరాలు క్రమంగా వస్తాయి. ప్రభవ నుండి అక్షయ దాకా కాలచక్రం అరవై రేకులతో తిరుగుతూ వుంటుంది. సుఖదుఃఖాలు, జనన మరణాలు అన్నీ కూడా అలా వస్తూపోతూండేవే!
బ్రహ్మ తన సృష్టిని చైత్రశుద్ధి పాడ్యమి నాడు ప్రారంభించాడు కనుక- ‘యుగాది’యే ఉగాది అయింది. మన భారతీయ గణిత శాస్తవ్రేత్త భాస్కరాచార్యులు ఈ రోజునే సూర్యోదయకాలానికి కొత్త సంవత్సరం, కొత్త నెల, కొత్త రోజు వస్తాయని గణన చేశాడు. మన కాలమానంలో కనురెప్పపాటు కాలము- ఆంగ్ల కాలగణనపు ఒక సెకను.
అసలు కొత్త సంవత్సర భావన ‘ఉగాది’ అనీ, వసంత ఋతువు ప్రారంభమై, బీడువడిన భూమిపై సస్యాలు మొలకెత్తి, కొత్త జీవితానికి నాందిలా ప్రకృతి పచ్చదనాన్ని సంతరించుకునే కాలమనీ, పచ్చని పంట పొలాలతో, విరగకాసిన చెట్లతో ఫల,పుష్ప భరితంగా సౌభాగ్య చిహ్నంగా కానవచ్చే కాలమనీ నేటితరానికి తెలిసేదెలా? పర్యావరణ పరిరక్షణ మందగిస్తున్న నేటి రోజుల్లో సంప్రదాయం చిగురులు వేసేదెలా?
ఉగస్య ఆదిః ఉగాదిః
‘ఉగ’ అంటే నక్షత్ర గమనం. నక్షత్ర గమనానికి ఆది అంటే.. సృష్టి ఆరంభమైన దినమే ‘ఉగాది’. సంవత్సరం మనకు ఉత్తరాయణ, దక్షిణాయనాలుగా ‘ఆయనద్వయ’ సంయుతం కనుక ‘యుగం’ అనే పదంతో ‘యుగాది’ అని కూడా వ్యవహరించుకుంటాం. యుగాది అన్నా ఉగాది అన్నా ఒకటే. సోమకాసురుడు వేదాలను అపహరించగా శ్రీమహావిష్ణువు మత్స్యావతారంలో వాటిని తిరిగి బ్రహ్మకు అప్పగించిన శుభతరుణమే ‘ఉగాది’ అని పురాణ ప్రతీతి. అలాగే, శాలివాహన చక్రవర్తి చైత్ర శుక్ల పాడ్యమి రోజున పట్ట్భాషేకం చేసుకుని, తాను యుగకర్తగా భాసిల్లిన కారణం వలన, ఆ శుభ సందర్భమే ఉగాది అయిందని ఒక చారిత్రక భావన. ఏమైనా జడప్రాయమైన జగతి నవ చైతన్య దీథితులను ప్రసరింపచేసే కాలరాంభ సూచి- ఉగాది. ఆంగ్ల సంవత్సరాది ఆరంభంలో డిసెంబర్ 31 అర్ధరాత్రి జరిగే కోలాహలం మనకు తెలుసు. ‘హ్యాపీ న్యూ ఇయర్’ అని చెవులు దిమ్మతిరిగేలా అరుచుకోవడం తెలుసు. కానీ, తెలుగు సంవత్సరాది ఉగాది రోజు ఏం చేయాలన్నదీ తెలియడం లేదు నేటి ఆధునిక కాలంలో కొందరికి.
‘్ధ్వజప్రతిష్ఠాపన’ విశిష్టాచారం..
ఉగాదినాడు ‘్ధ్వజప్రతిష్ఠాపన’ ఒకప్పుడు విధిగా ఆచరించేవారు. ఒక పట్టువస్త్రాన్ని వెదురుగడకు జెండాలాగా కట్టి, దానిపై కొబ్బరి కాయ వున్న కలశాన్ని వుంచి, ఆ కర్రకు మామిడాకులు, నిమ్మ ఆకులు, పూల తోరణాలు కట్టి, ఇంటి ప్రాంగణంలో ప్రతిష్ఠించి ఆరాధించేవారు. ఉగాది రోజే- ఆ నిజమైన ‘జెండాపండుగ’ కూడాను. అయితే ఇప్పటికీ కలశ స్థాపన చేసి, పూర్ణకుంభదానం చేయడం కొందరిలో ఆచారంగా నిలిచి వుంది. రాగి, వెండి, పంచలోహం లేదా మట్టితో చేసిన కొత్తకుండను కలశంలా రంగులతో తీర్చిదిద్ది అందులో మామిడి, నేరేడు, మోదుగ, అశోక, వేప అనే పంచ పల్లవాలు సుగంధ చందనంతో కలిపి, పుష్పాక్షలతో ఆవాహనం చేసి, పూజించి ఆ కలశానికి నూతన వస్త్రాన్ని చుట్టి, పాత్రపై పసుపు, కుంకుమ చందనం, పసుపు దారాలతో అలంకరించిన కొబ్బరి బొండాం పెట్టి, ఎవరైనా పెద్దలకు ‘పూర్ణకుంభదానం’ ఇచ్చి వారి ఆశీస్సులు పొందడం- ఏటికేడాదికీ శుభ ఫలితాలను ఇస్తుందని ప్రతీతి వుంది. ఇది ఉగాది నాటి విశిష్టాచారం.
కాలపురుషుడికి అర్చన..
‘పంచాంగశ్రవణం’ ఉగాది రోజు విశేష ఫలితం ఇస్తుందని విశ్వాసం. ‘పంచాంగస్య ఫలం శృణ్వన్ గంగాస్నాన ఫలం లభేత్’- ఉగాది రోజున పంచాంగ శ్రవణం వల్ల గంగానదిలో స్నానం చేసినంతటి పుణ్యం లభిస్తుందట! ఈరోజు ‘పంచాంగ శ్రవణం’ చేసినవారికి సూర్యుడు శౌర్యాన్ని, చంద్రుడు ఇంద్ర సమాన వైభవాన్ని, కుజుడు శుభాన్ని, శని సంపదను, రాహువు బాహుబలాన్ని, కేతువు వంశాధిక్యతను కలిగిస్తారట! ఇప్పుడంటే పంచాంగాలు పుస్తకరూపంలో అందుతున్నాయి. ఒకప్పుడు తాళపత్రాలపై వుండేవి కనుక ఉగాది నాడు దేవాలయంలో గానీ, గ్రామ కూడలిలోగానీ, పండితులో,సిద్ధాంతులో అందరికీ వినిపించేవారు. అందరూ వారి చెంత చేరి, కందాయ ఫలాలు తెలుసుకుని, సంవత్సరం పొడుగునా నడుచుకునే జీవనసరళికి ప్రాతిపదికలు వేసుకునేవారు. ఉగాది నాడు పంచాంగాన్ని పూజించడం, పంచాంగ శ్రవణం, కాల స్వరూప నామార్చనకు గుర్తు. ‘కాలాయ తస్మై నమః’ అని కాలపురుషుడిని పూజించడం అంటే- జరామరణాలూ, ఆద్యంతాలు లేని ఆదిశక్తి స్వరూపాన్ని ఆవాహనం చేసుకుని, ‘కాలాతీత వ్యక్తులు’గా నిలిచిపోయేందుకే!
మనం- మనం జన్మించిన నామ సంవత్సరాన్ని జీవితంలో ఒక్కసారి చూడగల్గడం అయినా మళ్లీ సంభవిస్తే ఆ ఆనందంతో చేసుకునేదే ‘షష్టిపూర్తి’ (60 ఏళ్లు) పండుగ. కాలచక్ర పరిభ్రమణం ఒక్కసారైనా చూడకుండానే కనుమరుగయ్యేవారున్నారు. ఇక, తాము పుట్టిన నామ సంవత్సరాన్ని రెండోసారి చూడగలగడం అంటే- సంపూర్ణ ఆయుష్షుతో 120 సంవత్సరాలు జీవించడం అన్నమాట! ఆయుః పరిమాణం అనేది జన్మాంతర సుకృతాన్ని బట్టి నిర్ణయింపబడేదని ఆర్యోక్తి. నిత్య వ్యవహారాల కోసం అంతా ఇంగ్లీష్ క్యాలెండరే వాడుతున్నా- శుభకార్యాలకూ, పూజా పునస్కారాలకూ ‘పంచాంగం’ ఇంకా ఉనికిలో ఉన్నందుకూ ఆనందించాల్సిందే! తెలుగువారి విశిష్టతకు కనీస నిదర్శనంగా పంచాంగం ఇంకా అమలులో వుంది. కాగా, ఉగాది రోజున శక్తి ఆరాధనతో బాటు శ్రీరాముడిని ఆరాధించడం కూడా విశిష్టంగా చెబుతారు. దక్షిణాయన, ఉత్తరాయన సంవత్సర జీవన గమనానికి ఆదర్శం కనుకనే- ‘రామాయణం’ అని, ‘రాముడు నడిచినదారి’కి కూడా విశేష ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన జాతి మనది! శ్రీరామనవమి ఉగాది వచ్చిన వారానికే వస్తూంటుంది కూడాను.
ఈ రోజు ప్రవేశించిన ‘మన్మథ’ నామ సంవత్సరం 1955లో వచ్చింది. ఆ మన్మథనామ సంవత్సరంలో తెలుగువారంతా కలిసి ‘విశాలాంధ్ర’గా ఏర్పడి రాజకీయ సంరంభం సాగితే, నేటి మన్మథ నామ సంవత్సరం నాటికి అదే తెలుగువారు రెండు రాష్ట్రాలుగా ప్రత్యేక అస్తిత్వాలలోకి పరిణమించారు.
కవి సమ్మేళనాలు
ఉగాదికి కవి సమ్మేళనాలు నిర్వహించడం ఓ ఆనవాయితీ. ఉగాది పచ్చడిలానే- షడ్రచుల సముపేతం అన్నట్లుగానే కవుల కలాల్లో ఉగాది ప్రకృతిపరంగా, రాజకీయపరంగా, సామాజిక జీవన పరంగా, వాణిజ్యపరంగా రకరకాలుగా పోకడలు పోతుంది. నానారుచుల ప్రతిఫలనంగా సాగుతుంది ఉగాది కవి సమ్మేళనం.
ఆ మాటలు నేడూ వర్తిస్తాయ…
కాగా, 1955 మన్మథ ‘ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక’లోని ‘ప్రస్తావన’లో సంపాదకులు ఉటంకించిన విషయాలలో కొన్ని అరవై ఏళ్ళ తర్వాత వచ్చి నేటి ‘మన్మథ’ కాలానికీ ఔచితీయుతంగా భాసిస్తున్నాయి.
‘నేటితో మన్మథ వత్సర వసంతోదయం ప్రారంభం అయింది. సంవత్సరారంభం మనకొక ప్రత్యేకమైన మహోత్సవం. ఈనాడాంధ్రులందరూ గత జీవిత ఘట్టాలొకసారి సుస్మరించుకొని, భవిష్యజీవన గమనంలో బంగారు కలలు కంటారు. ఎలాంటి వాస్తవికులకైనా కొంతవరకిది సహజమే. మానవుని మనోనిర్మితిలోనే ఈ విచిత్ర విన్యాసాలున్నాయి. పిన్నలు, పెద్దలు, యువకులు, ప్రజలు, నాయకులు, అందరూ అంతరాంతరాల్లో ఈనాడుత్సాహ డోలికల్లో ఉవ్విళ్ళూరుతుంటారు. మన్మథ సంవత్సరాది మహోత్సవ సమయంలో వీరందరికీ మా అభినందనాలందజేస్తున్నాము.’- అని అందులో పేర్కొన్నారు.
‘కేవలం రాజకీయ నినాదాలనే రచనా వస్తువులుగా స్వీకరించి, తాత్కాలిక లక్ష్యాల వాగుర
లలో చిక్కిన రచనలకు సారస్వత గౌరవం చేకూరదని స్పష్టపడింది. సాహిత్యానికీ రాజకీయ ప్రచారానికీ హస్తిమశకాంతరం వున్నదనీ, రాజకీయ ప్రచార రచన ఆయా లక్ష్యాల ఆవశ్యకతలు తీరిపోగానే అంతరించిపోగలవనీ తేలిపోయింది. సాహిత్యంలో సాంఘిక సమస్యా దృక్పథానికీ, ప్రచార వాఙ్మయంలో సాంఘిక సమస్యా దృక్పథానికి గల అంతరువులు కూడా ఈ చర్చలవల్ల విస్పష్టంగా వెల్లడి అయ్యాయి. బలీయమైన రాజకీయాధికార ముద్రవల్ల సారస్వతం ఏదయినా సన్నగిల్లి నిర్జీవమైపోగలదనీ, స్వతంత్య్ర వాతావరణంలోనే సజీవ సాహిత్యం వర్థిల్లగలదనీ రచయితలనేకులు సోదాహరణంగా ప్రతిపాదించారు. అంతేగాక ప్రతి జాతికీ సజీవమైన సంస్కృతి, సంప్రదాయము ఉన్నాయనీ, ఇవి విడిచి వ్యవహరించడం రచయితలకు కేవలం నేల విడిచిన సాముగా పరిణమించగలదనీ స్పష్టపడింది. ఈ చర్చలవల్ల ఆంధ్రదేశంలో సారస్వతంలో ఒక నూతనాధ్యాయానికి నాందీప్రస్తావన జరిగినదని అనవచ్చును. త్వరలోనే ఈ ఆశాభావం వాస్తవ రూపం ధరించగలదనీ మన ప్రభుత్వం ఆయా ఆర్థిక వ్యవసాయికాది రంగాలలోనే కాక భాషా సాహిత్యాది సాంస్కృతిక రంగాలలో కూడా తగినంత దోహదం కలిగించగలదనీ ఆంధ్ర ప్రజ సర్వతోముఖంగా అభివృద్ధి పొందగలదనీ ఆశిస్తున్నాము’’- అని కూడా పేర్కొన్నారు.
అరవై ఏళ్ళ క్రితం నాటి ఆశావహ దృక్పథమే ఈనాటికీ మన మనోనిర్మితిలో వుండడం విడ్డూరమేమీ కాదు కదా! ఆనాటి రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారి మంగళ వాచకంతోనే స్వస్తి!
‘మంగళంబోయ్ మన్మథా! జయ
మంగళంబోయ్ మన్మథా! నవ
వత్సరాది మహోత్సవార్పిత
వాద్యగీత స్వరసుధా!
మంగళంబోయ్ మన్మథా,
జయమంగళంబోయ్!
నీదు తరుణ స్నేహ విరహము
నిలుపరాని దురాతపంబున
దిగులుపడి చెడి సొగసు మాసెను
తీగెలును పూలును వగన్, మంగళంబోయ్!
ఎన్ని యేండ్లో నడిచినవి మా
యింటిలో నీ వాడి కూడీ
పక్వకదళీ గస్తనీ ఫల
పాయసము భుజియించీ, మంగళంబోయ్
మంగళంబోయ్ మన్మథా!
జయమంగళంబోయ్!
…………………………..

జానకిరాముల సౌశీల్యం.. జగతికి ఆదర్శం

తండ్రి ఆమోదించిన వధువు కనుక రామునికి సీతమీద ప్రేమ
కలిగింది. ఆమె లోకోత్తర సౌందర్యం వలన, సద్గుణ సంపత్తి వలనా ఆ ప్రేమ అనేక రెట్లయింది. భర్త అనే ఒక్క కారణం చేత రాముడికి తనపై వున్న ప్రేమ కంటే- సీతకు రామునిపై రెట్టింపు ప్రేమ వుంది. ఆ ప్రేమ ఎంతటిదంటే
వారిరువురూ హృదయంతో మాట్లాడుకునేవారు. దేవతా స్ర్తిలా, రూపుదాల్చిన లక్ష్మీదేవిలా వున్న సీతని రాముడు మరింత ప్రేమతో హృదయంలో
నిలుపుకున్నాడని అంటాడు ‘రామాయణం’లో వాల్మీకి. అంటే వారి
పరస్పర ప్రేమాభిమానాలు భాషకందనివి. కన్యాదాన సమయంలో
‘ ఛాయ వలే సీత నీ వెన్నంటి వుంటుంద’ని రాముడితో జనకుడు చెప్పిన మాట- వనవాసం సందర్భంగా నిరూపించబడింది.

కౌసల్యాదేవి నోముల పంట, దశరథ మహారాజు పుత్రకామేష్టి యాగ పుణ్యఫలం- శ్రీరాముడు. చైత్రమాసంలో పునర్వసు నక్షత్రంతో కూడిన నవమి తిథిలో కౌసల్యకు ఇక్ష్వాకు వంశవర్థనుడిగా రాముడు జన్మించాడు. జనక మహారాజు యజ్ఞం చేయడానికి భూమిని దున్నుతుండగా నాగటిచాలులో లభించిన దైవ ప్రసాద సంప్రాప్త సీతామాత. జనకుడు సీతను గురించి విశ్వామిత్రుడికి చెబుతూ ఆమె ‘వీర్యశుల్క’అని చెప్పాడు. స్వయంవరంలో శివధనుర్భంగం గావించినవానికి సీతను ఇచ్చి పెండ్లి చేయాలన్న తన సంకల్పాన్ని జనకుడు వివరించాడు. గురువు ఆజ్ఞ మేరకు శివధనుస్సును విరిచాడు రాముడు. వీరుడైన రాముడ్ని విజయంతో పాటు సీత వరించింది. తండ్రి అనుమతితో సీతను చేపట్టాడు రాముడు. ‘అలకలల్లలాడగ గని ఆ రాణ్ముని ఎటు పొంగెనో’ అన్నట్లుగా రాముణ్ణి చూసి ముగ్ధుడై మురిసిపోయాడు విశ్వామిత్రుడు. ‘మా జానకి చెట్టాపట్టగ మహరాజువైతివి’ అని చనవుతో రాముని గురించి త్యాగయ్య అంటాడు. సీతామాత మహామహిమాన్విత కాబట్టి ఆమెను చేపట్టి రాముడు శ్రీరాముడైనాడని త్యాగయ్య భావన. ఈ జంట లోకానికి ఆదర్శప్రాయమై నిలిచిపోయింది. వనవాసం, అగ్నిప్రవేశం మొదలైన ఘట్టాలు సీతాదేవి పట్ల మొగ్గుచూపేలా చేసినప్పటికీ, ధర్మపక్షపాతి అయిన రాముని పట్ల కూడా వుండే భక్తికి కొదువ ఏమీ లేదు.
శ్రీరామనవమిని ఓ పండుగగా జరుపుకుంటూ సీతారాముల కల్యాణాన్ని వైభవంగా నిర్వహించడం ఆచారమైంది. ఇది భక్తులకు సీతారాములపై గల భక్త్భివానికీ, అభిమానానికీ నిదర్శనం. రాముణ్ణి భగవంతుడిగా, తారకరాముడిలా భావించి ఆరాధించేవారికన్నా, సీతారాములను మనవారే అన్నంత సన్నిహితతత్వంతో ఆత్మీయులుగా భావిస్తారు తెలుగువారు. కనె్నలంతా రాముని వంటి భర్త లభించాలని, తల్లులంతా రాముడి లాంటి కొడుకు కలగాలని కోరుకుంటారు. సీతారాముల గుణగణాలను సర్వదా స్తుతిస్తుంటారు. రామనామాన్ని జపిస్తారు,లిఖిస్తారు. రాముణ్ణి మనసులో నిలుపుకుంటారు. ఏ మంచి పనికైనా శ్రీకారం చుట్టదలిస్తే ముందుగా ‘శ్రీరామ’ అని రాసే అలవాటు చాలామందిలో వుంటుంది. పెండ్లి శుభలేఖలన్నింటిలో సీతారాముల తలంబ్రాల ఘట్టాన్ని వర్ణించే శ్లోకం తప్పకుండా వుంటుంది. సీతారాముల కష్టాలను తలచుకుని సానుభూతి చెంది, ఎంతో బాధపడతారు. రామనామం వినగానే పారవశ్యం చెందుతారు. ఇలా తెలుగువారితోపాటు సమస్త భక్తజనానికీ ఆరాధ్య దైవం శ్రీరాముడు.
సౌందర్యము, సుగుణాలు, ధర్మము రాశి పోసినట్లుగా వున్న సీతారాముల చరితం లోకానికి ఆదర్శాన్ని, ధర్మాన్ని చాటి చెప్పింది. వీరి అన్యోన్య దాంపత్యం జనులందరి చేతా కొనియాడబడింది. వీరి నడవడి అందరికీ ఒరవడి అయింది. సీత హృదయం నిండా రాముడే వుండేవాడు. రాముడి హృదయం నిండా సీతే వుండేది. అలా అన్యోన్యానురక్తులై వారు చాలాకాలం గడిపారు.
తండ్రి ఆమోదించిన వధువు కనుక రామునికి సీతమీద ప్రేమ కలిగింది. ఆమె లోకోత్తర సౌందర్యం వలన, సద్గుణ సంపత్తి వలనా ఆ ప్రేమ అనేక రెట్లయింది. భర్త అనే ఒక్క కారణం చేత రాముడికి తనపై వున్న ప్రేమ కంటే- సీతకు రామునిపై రెట్టింపు ప్రేమ వుంది. ఆ ప్రేమ ఎంతటిదంటే వారిరువురూ హృదయంతో మాట్లాడుకునేవారు. దేవతా స్ర్తిలా, రూపుదాల్చిన లక్ష్మీదేవిలా వున్న సీతని రాముడు మరింత ప్రేమతో హృదయంలో నిలుపుకున్నాడని అంటాడు ‘రామాయణం’లో వాల్మీకి. అంటే వారి పరస్పర ప్రేమాభిమానాలు భాషకందనివి. కన్యాదాన సమయంలో ‘ ఛాయ వలే సీత నీ వెన్నంటి వుంటుంద’ని రాముడితో జనకుడు చెప్పిన మాట- వనవాసం సందర్భంగా నిరూపించబడింది. సీత ఎంతటి సుకుమారో అంతటి ధీర. వనవాసానికి వెళ్లేందుకు భర్త,అత్తలను తన వాక్చాతుర్యంతో మెప్పించి తన కార్యాన్ని సానుకూలపరచుకున్న నేర్పరి.
రాముడు ఎంతటి పరాక్రమశాలియో సీతపట్ల అంతటి హృదయ మార్దవం కలిగినవాడు. బంగరుజింకను కోరుకున్న సీత మాటను కాదనలేక ‘అలాంటి మాయలేడి వుంటుందా? వుండదా?’ అని సందేహించకుండా ఆమె కోరికను నెరవేర్చేందుకు సిద్ధపడిన ఆర్ద్రహృదయుడు. సీత తన పాతివ్రత్యంతో అనసూయ మెప్పును కూడా పొందింది. అనసూయ సీతకు పతివ్రతా ధర్మాలను బోధించి కానుకలను సమర్పించిన సందర్భంగా శ్రద్ధగా ఆమె మాటలను విని, తన తల్లి,అత్త కౌసల్య కూడా పతివ్రతా ధర్మాలను బోధించారని చెబుతుంది. వారికి విలువనిస్తుంది. అత్తమామల పట్ల, భర్తపట్ల భక్తిప్రపత్తులు కలిగిన వినయశీల సీత. శ్రీరాముడు కూడా సీతను ‘జానకి, వైదేహి, మైథిలి’ వంటి పేర్లతో సంబోధిస్తూ ఆమె పట్ల, ఆమె పక్షం వారిపట్లకూడా అభిమానాన్ని చూపేవాడు. రాముని ఆజ్ఞకు లోబడి అగ్నిప్రవేశం చేసిన సీతాదేవి సాధువర్తన దేవ,ముని గణాలను కూడా సంభ్రమానికి గురిచేసింది. సీత ‘నిష్కళంక’ అని లోకానికి చాటదలచి అగ్నిప్రవేశానికి ఆజ్ఞాపించిన ధర్మతత్పరత శ్రీరామునిది. సీతారాముల చరితం, ధార్మిక వర్తన ప్రజలకు శిరోధార్యమై నిలిచింది. వారి సౌశీల్యం శ్లాఘనీయమైనది. ఉదాత్తమైనది.
‘శ్రీరామచంద్రః శ్రీతపారిజాతాః సమస్త కల్యాణ గుణాభిరామ
సీతాముఖాంభోరుహ చంచరీకః నిరంతరం మంగళమాతనోతు’
శ్రీరాముడు సర్వ జనులకూ సకల శుభాలనూ ప్రసాదిస్తాడు

అమరావతి స్ఫూర్తి

శ్రీ పొన్నాడ చెప్పిన సినిమా కబుర్లు

వీర్రాజీయ శీలం

ప్రముఖ చిత్రకారులు ,కవి నవలా  రచయితా శ్రీ శీలా వీర్రాజుగారికి గత ఏడాది సెప్టెంబర్ లో శ్రీమైనేని గోపాల కృష్ణ గారు ఏర్పరచిన ‘’బాపు –రమణ ల స్మారక పురస్కారం ‘’సరసభారతిద్వారా మచిలీపట్నం లో అందజేసినప్పుడు వారు అభిమానం గా ఇచ్చిన ‘’ఎర్ర డబ్బా రైలు ‘’,’’ఒక అసంబద్ధ నిజం ‘’రెండుకవితా సంపుటులను ఈ రోజు మాత్రమె చదివీ వీలు దొరికి చదివాను .మొదటిది 1981-93 కాలం లో రాసినకవితలైతే ,రెండవది  ఆ తర్వాత రాసినవి .రెండిటిలోనూ వీర్రాజుగారి కవితాత్మ దర్శనమిస్తుంది .సమాజం పై వారికున్న అభిప్రాయాలు ,తనకున్న భావాలు ,తానూ నమ్మిన  సిద్దాంతా లు ,సమాజం పట్ల బాధ్యతా ,తోటి వారిపై ఉన్న మానవ సంబంధాలు అన్నీ రాశీభూతమై వీర్రాజు గారి \నడవడిని ,ప్రవృత్తిని ,అంతరంగాన్ని వ్యతిత్వాన్ని కేరక్టర్ ను  ఆవిష్కరిస్తాయి ఈ కవితలు .అందుకే ఈ వ్యాసాన్ని ‘’వీర్రాజీయ శీలం ‘’అన్నాను . ముందు ఎర్రడబ్బా రైలు లోని కవితా బోగీల సంగతి చూద్దాం .

ఎర్ర డబ్బా రైలు –కవితా సంపుటి

దూరమైపోయిన కొడుకు నుండి ఏదో ఒక రోజు ఉత్తరం వస్తుందని యెర్ర డబ్బా రైల్ కోసం ఎదురు చూస్తుంది ముసలితల్లి .ఆమెకళ్ళ ముందు అంతా చీకటే .చీకటికి ఎరుపూ ,వెలుగూ ఉండవు .కొడుకుతండ్రికి రాసే ఉత్తరం లో  ‘’నాన్నా నేను క్షేమం ‘’అనే’’ ఆరక్షరాల’’ ఒక చిన్న మాటకోసం ఆతల్లి ఆరాటం .అదే ఆమెకు ఒక పెద్ద ఓదార్పు .ఆ ముసలి దంపతుల బతుకు మీది ఆశకు ‘’రేపటి ఉషస్సు ‘’.ఆ ఉత్తరం వస్తే  ‘’కుతకుత లాడే కొడుకు గుండెల వేడి నెత్తుటిలో ఏ సర్కారు తుపాకి గుండూ తలస్నానం చేయలేదని ,కొడుకు గుండె లాకప్ చీకటిగదిలో కొట్టుకోవటం ఆగి పోలేదని ‘’ఉపశమనం .అందుకే ఆమెకు ‘’యెర్ర డబ్బా రైలంటే అంత ఇష్టం ‘’గుండెల్లోకి సూటిగా దూసుకు పోయే మాటల బాధా తప్త పల్లవి ఈకవిత .

మిత్రుడు ‘’బాధల కొలిమిలో కాలికాలి రాటు దేలిన ‘’వాడు .అతనికి ఓ సందేశమిస్తూ ‘’ఈ వ్యవస్థ మీద కోపం –నీ కుటుంబ శ్రేయస్సుకే పరిమతం చేయకు –నువ్వు చేసే త్యాగం –నీ ఇంటి ఆవరణ దగ్గరే ఆగిపోనివ్వకు ‘’అన్నారు. ఇది అందరికీ వర్తించే సూత్రమే .ప్రకృతి నేర్పే పాఠం గురించి చెబుతూ ‘’నాలుగు వైపులా నిర్బంధం చేసినంతమాత్రాన –ఎవరూ ఎవరిప్రాణాలు  తీయరు –తన ప్రాణానికి నీచేతిలో ప్రమాదం పొ౦చి ఉన్నప్పుదు –మనిషేకాదు పిల్లికూన కూడా నిన్ను నమ్మదు .-తనను తానూ రక్షించుకోవటం –ప్రక్రుతి నేర్పే తొలిపాఠం’’అని మనప్రభుత్వాల ‘’అరణ్య కాండ ‘’పై చేన్నాకోల్ దెబ్బ .’’పగల ముగ్గిన నేరేడు పళ్ళు –ఊదా వడగళ్ళుగా ‘’ పడుతున్నాయన్నారు వీర్రాజుగారు .శిశిరం లో బాదం చెట్టు ఆయనకు ‘’పచ్చని ఆకుల్ని ఎర్రగా మార్చుకొని –సాయంత్రపు ఎండకు మరీ ఎర్రబడి –నిప్పులపోగై మెరుస్తున్నాయి ‘’ట .అద్భుతమైన భావ చిత్రం .అన్నిట్లోనూ బలిసిన వారి ‘’జీవితం నిండా ఎరుపు పరచుకుంటు౦ది –ఎరుపు వాళ్ళ అభిరుచుల నిండా అల్లు కుంటు౦ది .ఎరుపు వాళ్ళ ఒంటి నిండా ప్రవహిస్తుంది ‘’.కాని, వాళ్లకు ‘’జానెడు యెర్రని గుడ్డ ముక్క –మూరెడు కర్ర మీద జెండాగా మారి –గాలిలో రెపరెప లాడుతూ కళ్ళ ముందు కనిపిస్తే –ఒకటే భయం –పిచ్చిభయం ‘’అని తన ‘’ఎర్రజెండా ‘’అభిమానాన్ని దాచుకోకుండా చెప్పుకొన్నారు వీర్రాజుగారు .రక్తం మరిగే వారికి ‘’రక్తపు రంగు జెండా అంటే ‘’కాళ్ళకింది— కారిపోతుంది అని భావం .

తనఖా పత్రాన్ని గూర్చి ఏంతో కవితాత్మకం గా గుండె తడి తో ఇలా చెప్పారు ‘’మట్టిని పెకలించి పరిచి –ప్రక్రుతి కన్నేర్రే జేస్తే కండబలం నమ్ముకుని –కావిళ్ళు మోసి నీరు పోసి -గింజ గింజనీ ఆశలో తడిపి విత్తి –తమ సర్వస్వంగా కాపాడు కొంటున్న –ఒక్కగానొక్క మడిచెక్క తాలూకు –తనఖా పత్రం ‘’అదే కాగితమై షావుకారు గారి ఇనపబీరువాలో భద్రంగా ఉండి వాళ్ళ ఆశల్ని చిద్రం చేస్తోంది .పిడికిలి బలాన్ని గూర్చి ‘’అయిదు వేళ్ళూ ఒక చోట కలిసి –ఎముకలు సైతం పిండి  అయి పోయెంతగా –దగ్గరగా బిగుసుకొని –ఆలోచనలోనిద్రుఢత్వానికీ  నిర్భయత్వానికీ అద్దం పడతాయట – ‘’గుప్పెట్లో నీమనసు ఉంది –పిడికిలో మనసులోని నీ నిర్ణయం ఉంది ‘’అన్నారు .వేళ్ళు విడివిడిగా ఉంటె ఏమీ ఉండదు కలిస్తే కసి బిగి పెరిగి అనుకొన్నది సాధిస్తాయి .పిడికిలి పౌరుషానికి  .మనస్సంకల్పానికి గుప్పెట ప్రతీకలు .

వీర్రాజు గారికి హంస బతుకు కంటే కాకి బతుకే ఇష్టం .కాకి సమిష్టి జీవితానికి ఉదాహరణ .హంస ఒంటరితనానికి గుర్తు .అందుకే ‘’పది మందితో కలిసి పంచుకొనే –సమిష్టి జీవితం నాది ‘’అన్నారు . .’’రెక్కలు రాని ఏ గూటి పిల్లో –రెక్కలొచ్చిన ఏ గూటి తండ్రో –కరెంటు తీగకు బలి నేలకూలితే –పది మందినీ పిలిచి కన్నీరు కార్చే –సంఘ జీవితం నాది ‘’అని తానూ సంఘజీవినని స్పష్టం గా చెప్పారు ‘’పది మంది తో జీవితాన్ని పంచుకోవటం –నా బతుక్కి ఆదర్శం ‘’అంటూ ఆదర్శాన్ని వివరించారు .అమెరికా నౌకాదళం ఇరాన్ పౌర విమానాన్ని కూల్చినప్పుడు చలించిపోయిన రాజుగారు మానవత్వం నశించిన పాశవత్వానికి కినిసి ‘ఆ పని చేసిన వారు మనుషులైతే క్షమాపణ కోరేవారని రాక్షసులైతే పొరబాటును ఒప్పుకొనే వారని కాని ‘’వీళ్ళెవరూ ‘’?అని వీళ్ళను ఏ జాతికింద కట్టాలో తెలియక నరరూప రాక్షసులని  తేల్చారు .మానవత్వం లోపించిన ఈ జాతినేమని పిలవాలో ? మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న .వీర్రాజుగారికి మానవత్వం అంటే ఉన్న అభిమానికి ఈ కవిత నిదర్శనం .మానవత్వానికి ఎత్తిన పతాక అనిపిస్తుంది .

బడాబడా వాళ్ళు ‘’సింహాల క్లబ్బుల్లోచేరి చెక్కు బుక్కుల్ని చించుతారు  -దానాలతో పేపర్లు ఆక్రమిస్తారు .వాళ్ళు పదికాలాల పాటు పచ్చగా  ,డబ్బాకలితో ఆవురావురుమనాలి –అప్పుడే ‘’పెళ్ళాం ,పిల్లల జబ్బులకో ,చదువు సంధ్యలకో –పుస్తేలతాడో చేతిగాజులో తాకట్టు పెట్టచ్చు .నూటికి పది రూపాయలకైనా డబ్బు తేవచ్చు –వాళ్ళ ఆకలి తీరకు౦డాలి –వాళ్ళ సంఘ సేవ –అలా అలా సాగాలి ‘’అని వ్యంగ్యాస్త్రాన్ని  సంధించి’’ చెడేల్ ‘’మని వాయిస్తారు .ఏ ఇజం వారైనా ‘’స్వార్ధిజం ‘’ప్రాణాంతకం .వీరినీ వదలకుండా వాయిస్తూ ‘’మనకు కావలసింది ప్రజలు కాదు –మనమే –మన కీర్తి ప్రతిష్టలు ,మన సుఖ సంతోషాలు మన హోదాలు –ఆ తర్వాతే మనకు ప్రజలు ‘’అని సుతిమెత్తగా మెత్తని చెప్పుతో బాదేశారు .’’నీళ్ళల్లో నిప్పు ‘’కవితలో ‘’అలజడి రేగిన గుండేల్లోంచే   అకస్మాత్తుగా –బడబాగ్ని లాగ నిప్పులు కురుస్తాయి .నువ్వింకా తేరుకోక ముందే –నిలువునా నిన్ను మసి చేస్తాయి ‘’అని ఘాటైన హెచ్చరిక చేశారు .అలజడే కదా అని ఉపేక్షిస్తే ఉపద్రవం గా మారుతుందని సూచన .

‘’వారం రోజులక్రితం వరకు ఆ గదిలో –అర్ధ రూపాయి మల్లెపూలు –అర్ధ రాత్రి వరకు మత్తేక్కించాయి-రూపాయి పకోడీ పొట్లం –రోజంతా లాలాజలాన్ని పారించిది.-యవ్వనం  ఆ గదిగోడ మీద జీవితమై వేలాడింది ‘’అలాంటి జంట జీవితం లో భాగ్యనగరం అభాగ్యాన్ని కురిపించింది ‘’మతవిద్వేషం పూసిన ఏ పిడి బాకో  ‘’భర్తను శవం గా మార్చింది .ఇప్పుడామె అదే గదిలో ‘’చిరిగిన జీవితాన్నే –చింకి చాపలా పరచు కొన్నది –గుండెల్ని పిండుకొని ఘోషిస్తూ –కల్లెలు కల్లెలుగా  దుఖాన్ని కక్కు కొంటోంది ‘’.ఒక్క రాత్రిలో ఆమె జీవితాశ చితికిపోయింది దీనత తాండ వించింది.’’ఆమెపేరు ఏదయితేనేం ?అనాగరక ఆటవిక మత దురహంకారానికి గురైన –ఒక భాగ్య నగర అభాగిని ఆమె ‘’అని మతకల్లోలం ఎందరి జీవితాలను బలి తీసుకోన్నాయో తెలిపే ఒక ఉదాహరణ మాత్రమె ఇది .మనుష్యులుగా  మనం ఆలోచించాల్సిన సమయం అని గుర్తు చేశారు కవి .’’అర్ధాంగి కూడా అమ్మలాగే ఓ స్త్రీమూర్తి కదూ ‘’అని మరోకవితలో చెప్పారు .

గుండె లక్షణం వివరిస్తూ ‘’కొండంత విశ్వాసం దానికి ఉండాలి –ఆకాశ మ౦త స్వేచ్చ –చిటికెడు ఊపిరిలో నిండాలి –దోసెడు ఒంటి రక్తం లో కరగాలి .అప్పుడే అది –ఊపిరి తాగుతున్న రూపం అనుకోగలం ‘’అన్నారు కాకపొతే అది మట్టిదో రాతిదో కర్రదో కంచుదో-శిల్పం లాగా అదికూడా రక్తమాంసాల బొమ్మే ‘’అన్నారు .రక్తం ,మాంసం చెమట ఓడుస్తూ రోళ్ళు తయారు చేసి ఇంటింటికీ తిరిగి అమ్ముకొనే వారు బాగ్యనగరం వచ్చి భయ పడ్డారట .ఎందుకు అంటే ‘’ఈ ఊరొచ్చాక మాకు జబ్బు భయం కన్నా కొత్తభయం పట్టుకొంది-ఎప్పుడొస్తుందో అకస్మాత్తుగా కర్ఫ్యూ –మా నోట్లో దుమ్ము కొట్టటానికి మా కడుపుల్లో చిచ్చు పెట్ట టానికి ‘’అని వాపోయారు ఆ బడుగు జీవులు .ఇంత చిన్న విషయాన్ని వీర్రాజు గారు గుర్తించి వారికి తనకవిత్వం లో చోటు కల్పించి వారి ఆవేదనను వినిపించటం ,కర్ఫ్యూ యెంత భయంకరం గా బడుగు జీవుల జీవితాలతో ఆటలాడుతుందో తెలియ జేసే మంచికవిత ‘’మా భయం ఒక్కటే ‘’.

ఓటు కోసం అభిమానం గా ఇంటికొచ్చే ‘’బిచ్చగాళ్ళు ‘’గురించి రాస్తూ ‘’నీ అభిమానం నామీదకాదు నా చేతిలోమి వోటు మీద –ఓటు వెనక గద్దె మీద –గద్దెపై కూచునే నీరూపం మీద ‘’ –అని నిర్మొహమాటం గా చెప్పారు .అందుకే ‘’నీ ఆతిధ్యం నాకొద్దు –మా ఇంటికి నువ్వు రానే రావద్దు ‘’అని ఖచ్చితంగా వోటు బిచ్చగాడిని తరిమేశారు వీర్రాజుగారు .రాగాల చెట్టును  కలవరిస్తూ ‘’చెట్టే నా ఇల్లు –ఆకుల గుబుర్లె దిళ్ళు –కొమ్మలే ఊయలలు ‘’అన్నారు .కాని ఇప్పుడు తానూ ముని అయినా నిశ్శబ్దాన్ని ఆశ్రయించినా ‘’మౌనం లో కూడా సంగీతం వినడం నేర్చిన వాడిని –నీ రాగానికే కాదు నీ మౌనానికీ –ఇప్పుడు నేను శ్రోతను ‘’అని ప్రకృతిలో తానూ మమైక్యమయ్యే భావనకు అద్దం పట్టారు .ఎదురు ప్రవాహం లో బరువు పడవను లాగుతున్న కూలీలను  కూడా వీర్రాజు గారు మర్చిపోలేదు ఇది రాజ మండ్రి అనుభవమే .’’ఎగుడు దిగుడు ల రాళ్లబాటలో –పిచ్చి డొంకల ముళ్ళ దారిలో –అలా ప్రవాహానికి ఎదురుగా –మెల్లగా –మెల్లగా –బరువుగా –లాగు కొంటూ –లాగు కొంటూ –లాగుకొంటూ ‘’అని దృశ్యమానం చేశారు .లాగుకొంటూ అనటం లో వాళ్ళ శ్రమా బడలికా అలుపు ,ఊపిరి అందని స్తితి అన్నీ చూపారు .ఆరుద్ర కూడా ‘’మోయ్యోయ్ మోయ్యోయ్ మోయ్యోయ్ తోయ్యోయ్  తొయ్ ’కవితలో ఇదే సీను ‘’త్వమేవాహం ‘’లో చూపించాడన్న సంగతి మనకు తెలుసు .హుసేన్ సాగర్ ‘’ఆత్మ హత్యాసాగరం ‘’కాక ముందు నీరు మలినం కాక ముందు నిర్మల తరంగాలు  సేద తీర్చేవని  ఇప్పుడు అదొక మృత్యు సాగారమయిందని ఆవేదన చెందారు .’’రేపటి మాతృమూర్తి ‘’దృశ్యమే ఆయన్ను వెంటాడింది .ఆ పసిపాప ముఖమే నీళ్ళలో ప్రతిఫలిస్తోంది .మాత్రుమూర్తికాకుండానే యా పసిపాప జీవితం భళ్ళున పగిలిపోలేదుకదా-హుసేన్ సాగర్ నీటిలో  ఆమె భవిష్యత్ జలసమాధి కాలేదుకదా ‘’అని ఆ పాప జీవితం  ఏమై పోయిన్దోనని ఆందోళన చెందారు .రోజూ ఇలాంటి దృశ్యాలు అక్కడ మామూలే కదా .

బాల్యాన్ని ఆదర్శం గా తీసుకోవాలన్న సూచన చేశారు .కాని ఎవరు వింటున్నారు దీన్ని? .అందుకే ‘’మనం బాల్యాన్ని ఆదర్శం గా తీసుకొన్న దెప్పుడు ‘’? అని ఒక దెప్పు దెప్పారు .’’తీసుకొని ఉంటె –మనం ఇలా ఎప్పటికీ ఉండం-ఇంత అసంబద్ధం గా ఇంత క్రుత్త్రిమంగా ఇంత రాక్షసంగా –జీవించం గాక జీవించం ‘’అని బల్ల గుద్ది మరీ చెప్పారు .బాల్యానికున్న ప్రాధాన్యతను కవితలో పాఠం గా చెప్పారు మన డొల్లతనాన్ని ఎండ గట్టారు ..కృత్రిమత విజ్రు౦భిస్తోందని అది నాగరక లక్షణం కాదని హితవు చెప్పారు .దీనిపై సెటైర్ గా ‘’మనం కాంక్రీటు చెట్లను అలంకరించుకొని –రస హృదయాల్ని ఆవిష్కరించు కొందాం –రకరకాల సెంట్లు స్ప్రే చేసుకొని –రోజుకొక విధం గా ఘుమ ఘుమ లాడి పోదాం ‘’అని చమత్కరించారు వీర్రాజుకవి .ఇంతవరకు వారి ‘’యెర్ర డబ్బా రైలు ‘’కవితా సంపుటి లోని కవితా సౌరభాన్ని ,వీర్రాజుగారి వ్యక్తిత్వాన్నకవితా గాఢతను తెలుసుకొన్నాం . తర్వాత వారి ‘’ఒక అసంబద్ధ నిజం ‘’సంపుటి లోని కవితా  సౌందర్యాన్ని దర్శిద్దాం .

సశేషం

శ్రీరామనవమి శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -27-3-15- ఉయ్యూరు

వీర్రాజీయ శీలం -2

”ఒక అసంబద్ధ నిజం ”-కవితా సంపుటి

‘’ఈ నాడు ఏమనిషిని దులిపినా –బొటబొటా రాలేవికన్నీళ్ళే-ప్రతికన్నూ ఒక కొలనే మరి –ఏడాదిపోడవునా రాల్చే కన్నీటి చుక్కలు –వేల కొట్లలో ఉన్నాయి ‘’వీటిని అక్కున చేర్చుకోనేవి మేఘాలే .కన్నీళ్ళే కాదు  చెమట చుక్కలూ అంతే –ఎక్కడెక్కడో పని చేసే శ్రమ జీవుల చెమట బిందువులు ఆవిరై మేఘాల్లో కే చేరతాయంటారు వీర్రాజు గారు .అవి ఒక్కొక బి౦దువులాగానే కనపడతాయి కాని  అవికాలువలు కట్టి పారి –వాగులూ వంకలై ఏరులై పొర్లి –నదీనదాలై ప్రవహించి –చివరికి సముద్రం లోనే సంగమిస్తాయి .అందుకే సముద్రం ఏడాదికేడాది బలుపెక్కి పోతోంది .ఉన్న చోటు చాలక కొత్త జాగాల వైపు –కెరటాల్ని చాచుకొని విస్తరిస్తోంది ‘’అని వ్యవస్థలోని లోపాలను ఎత్తి చూపి సునామీ సృష్టికి కారణం మానవ  అత్యాసేనని ,మానవ పీడనమూ సహేతుకం కాదని కార్మిక  పక్ష పాతిగా  పర్యావరణ వేత్తగా హెచ్చరించారు ‘’ఒక అసంబద్ధ నిజం ‘’కవితలో .ఇదే సంపుటికీ శీర్షిక అయింది .సార్ధకతా తెచ్చింది .

‘’అక్ష రానికి ఆమడ దూరం లో ఉన్నవారికి –ముఖమే కవిత్వ వేదిక ‘’అన్నారు .’’చూపుల్లో తన్మయత్వమే కవిత్వాభి వ్యక్తీ –మాటల్లో పరవశత్వమే –కవిత్వ వాహిక ‘’అని ఏంతో అద్భుతం గా కవితాత్మకం గా చెప్పారు .ప్రతిదానికీ  యంత్రాలపై ఆధారపడ్డ నేటి మనిషి సున్నిత హృదయ స్పందనలకు దూరమవుతున్నాడని గుర్తు చేశారు .బలమైన సంఘటనలు పెద్ద శబ్దాలను  మాత్రమె మనిషి స్పందిస్తున్నాడు .దీనితో రాతి కట్టు హ్రుదయామేర్పడి చెవుల్లో సీసం తో మూసుకుపోయి కుంచించుకు పోతున్నాడు .సున్నితత్వం లోపించి జీవన మాధుర్యం కరువైపోతోంది .అందుకే ఇప్పుడు ‘’ఎటు చూసినా కనిపించేవి –ఏ అభి వ్యక్తీ లేని –ఏ స్పందనా లేని –వట్టి రక్త మాంసాల రోబోలె ‘’అని నేటి ఆధునిక మానవుని కృత్రిమత్వాన్ని వదిలి౦చు కోమని  యదార్ధ జీవిత మాధుర్యాన్ని అనుభవించ మని ఒక రకం గా ఆదేశిస్తున్నారు .కవి ‘’అన్ ఎక్నాలేడ్జేడ్ లెజిస్లేటర్ ‘’అన్న సత్యాన్ని రుజువు చేశారనిపిస్తుంది .

వీర్రాజీయం గా కొన్ని జీవిత సత్యాలు చెప్పారు .’కష్ట సుఖాల  కల నేత ఉన్నప్పుడే –జీవన మాధుర్యం తెలిసి వస్తుంది ‘’అన్నది ఆయన అనుభవ సారం నిజ జీవిత విధానం కూడా .శ్రీ శ్రీ ‘’కవితా ఓకవితా ‘’లోను తిలక్ ‘’నా అక్షరాలు ‘’లోను తమకవితా లక్షణాలను వివరిస్తే వీర్రాజుగారు ‘’అక్షరాయుదుల కత్తి సాము ‘’రాసి తన మనోభావాలు వెలిబుచ్చారు .’’కష్ట జీవుల కన్నీటి లో తడిసి –బరువెక్కిన అక్షరాలూ నావి –ఎక్కడ తడిమినా తడి తగుల్తుంది ‘’అన్నారు పాఠ కుల గుండె బరువేక్కిస్తాయి .’’ఈ సత్యమే తన అక్షర మాలికలో దారం ‘’అన్నారు .తమ ఇంటికి ఆహ్వానించారు ‘’మీ లాంటి అభిమానుల రాకల్తోనే మా పేరు ప్రతిష్టలను కొలుచుకోనేది ‘’అని వ్యంగ్యం గుప్పించారు .అయితే తనను ఎలా గుర్తు పట్టాలి ఎక్కడ కనిస్తారు ?.రాజకీయ నాయకుడిలాగా చీపిరి చేత్తోపట్టుకొని ఫోటో దిగాటానికో ముస్ష్టివాడికి  కుంటివాడికీ సాయం చేస్తున్నట్లు ఫోటోలు దిగే చోట ,బారు  బీరులలో తను కనిపించనని చెప్పి ‘’నేను బహువచనానికి ఏక వచన సంకేతాన్ని –ఈ తెలుగు  గడ్డమీద అక్షర ధారుల కులానికి ప్రతినిధిని –అత్యాధునిక శాఖీయుడిని.కలం నా ఆయుధం –కవిత్వం నా యుద్ధ భూమి –నా కీర్తినామం ‘’కవి ‘’అని చిరునామా ఇచ్చారు .తాను  అందరి ప్రతినిధినని గుర్తు చేశారు మళ్ళీ .

బాల్య జ్ఞాపకాల్ని అపురూపంగా దాచుకొన్న అమ్మ వెంట పుట్టిన ఊరికి వెళ్ళారు .అక్కడ పొడి పలకరింపులే దక్కాయి .ఆత్మీయ స్పర్శ లేనే లేదు .ఇప్పుడు ఆ ఊళ్ళో ‘’ప్రతి ఇల్లూ ఓ టంక శాల –ప్రతి హృదయమూ ఓ డబ్బుల మూట’’అంత బలిసిపోయింది ఆ ఊరు .’’పక్క నున్న అర్ధాంగి బాహువులే –ఇల్లు చేరే వరకు వెచ్చని దుప్పటి నాకు ‘’అంటారు ఇల్లాలిచ్చే సౌఖ్యాన్ని గుర్తు చేసుకొంటూ .’’ఏడుపైనా నాకు నవ్వులు పరచిన పూల తివాచీయే ‘’అన్నారు .బిడ్డ పుట్టినప్పుడు ఏడుపుతోనే పలకిస్తు౦ది  అని సామెత చెప్పారు .ఆ ఏడుపే మధుర సంగీతం అని ‘’ తొలినాదం మరీ అద్భుతం ‘’అని మురిసిపోయారు .

ఒక రైతు రంగయ్య పొలం చెక్క తడపతానికి బావి తవ్వుతూ మూడులోతుల నేలని తవ్వినా చెమ్మతగలక –మరో నిలువు లోతుకు దిగినా నీరుకాక బండరాయి తగిలినప్పుడు –కారడానికి కన్నీళ్లు లేక పొతే కవి మనస్సు చివుక్కుమన్నది .అయిదేళ్ళ తర్వాత వచ్చి చూస్తె పొర్లుతున్న బావినీళ్ళు చూసి పొంగిపోవాలో అతని పెళ్ళాం మెళ్ళో కనిపిస్తున్న పసుపు కొమ్ము చూసి బాధ పడాలో తెలియ లేదు .ప్రకృతిని అంచనా వేయటం లో తానూ రంగయ్యా పొరబాటు పడ్డామని ఒప్పుకొన్నాడు .తప్పంతా తనదే అన్నాడు .రంగయ్యలో ఆశలు రేకెత్తించి తప్పుడు సలహా ఇచ్చి అప్పుల ఊబిలో రంగయ్యను తోసేసినందుకు సిగ్గుతో కుమిలిపోయాడు .ఇది ఒక పోయిట్రీ కద.గొప్పగా చెప్పారు .

జీవితాన్ని చెట్టుతో పోల్చుకొని తనకు అన్వయంచుకొని చెప్పిన సత్యాలు అసంబద్దాలుకావు నిజమైన నిజాలే .’’చెట్టు పచ్చగా ఉన్నప్పుడు –ముఖ పరిచయస్తులు కూడా –ప్రాణ మిత్రులై పలవరించారు .-ఎగి రొచ్చిమరీ పలకరించారు ‘’కాని తానూ అన్నీ కోల్పోయి మోడిన చెట్టులా అగుపిస్తే ‘’ఆకుల్ని రాల్చుకుని అస్తిపంజరంయ్యాక –ఆత్మీయులైన వారు సైతం –కనిపించనంత దూరానికి  వలస పోయారు .’’నిజంగా ఇది పారడాక్స్ ఇన్ లైఫ్ .తాను  ఇంకా ఆశా జీవి కనుక ఏ కాస్త చిగురైనా కనిపిస్తుందేమోనని ఎదురు చూస్తున్నాడు .మరో జీవిత సత్యం చెప్పారు ‘’చేసిన సాయానికి –ప్రతిఫలాన్ని ఆశించటం తప్పే౦  కాదు –అప్పుడు నువ్వుమానవుడివి –ఆశించక పొతే –పరిపూర్ణ మానవుడివి ‘’ఇదే వేద వేదాంగాల సారం .బాగా ఒంట పట్టింది కవిగారికి ..ఎన్ని తప్పులు చేసినా మనిషికి ‘’ప్రకృతి ఒక్కటే సరైన చికిత్స శాల ‘’అన్న సత్యమూ తెలిపారు .’’నెటిజన్ల’’ ను దృష్టిలో పెట్టుకొని ఒకమ్మాయి ఆంతర్యాన్ని చక్కగా ఆవిష్కరించారు –‘’నెట్ లో నా ఫోటో పంపటానికి –అభ్యంతరం లేదుకాని –ఎదురు పడి కలుసుకోవటం – ఇష్టమేకాదు ముఖ్యం నాకు ‘’అని నిష్కర్షగా తెలిపిందిందా అమ్మాయి .చివరికి’’ నెట్ నిజం ‘’తెలియ జేస్తూ ‘’అక్షరాల్లో జారని ఆంతర్యాన్ని –ఒకరికొకరు తెలుసుకోన్నాకే –ఫోటోల్లోపడని మనసుల్ని –పరస్పరం చదువుకున్నాకే –ఏదైనా ఒక నిర్ణయం తీసుకొందాం- ఫోటోల నైనా మరింక దేనినైనా –అప్పుడే ఇచ్చి పుచ్చుకుందాం ‘’అని కరాఖండీగా చెప్పిందా అమ్మడు .ఇది వీర్రాజు గారి’’ నెట్ వేదం ‘’.వేదం అందరికీ శిరో దార్యమే కదా. అందరూ పాటించాల్సిందే .

మరోసత్యం ‘’దృశ్యమైనా శబ్దమైనా –అందంగా కనిపించేది –ఆకలి తీరాకే ‘’అని ఆకలి ఉపనిషత్ ఆవిష్కరించారు .’’కళకి జీవితాన్నిఅద్దడం కాదు –జీవితానికి కళను   అద్దాలి ‘’అంటారు అప్పుడే అస్తవ్యస్త జీవితమైనా గజిబిజి చిత్రమైనా ప్రజా మోదం పొందుతాయని భరోసా ఇచ్చారు .గ్లిజరిన్ కన్నీళ్లను రంగస్థలానికి పరిమితం చేసి నిజమైన కన్నీళ్లను నిజ జీవితం లోకి మిగుల్చుకోమని ‘’హితవు .రచయిత కాని కవికాని రంగుల కలల్లో మిగిలి పోవద్దన్నారు.’’నిజాన్ని నిజం గా చూపు –అది నేరం కాదు –నిన్ను నిన్నుగా ఆవిష్కరించుకో –అది వంచన కాదు –భ్రమల్లో బతకటం –ఖరీదైన కళల కోసం వెతకటం –ఆరోగ్యం కాదు –నీకూ –నీ చుట్టూ ఉన్న మాకూ ‘’అని గొప్ప హితోపదేశం చేశారు .

దానగుణం గల దాన శీలురను ‘’దానం చేయండి –ఒక బుక్కు అచ్చేసుకొంటాను ‘-మీ పేరు చెప్పుకొని ఓ పుస్తకం  వెలుగు లోకి తెచ్చుకొంటాను ‘’అని తమాషాగా అన్నారనిపిస్తుంది .అంటే డబ్బును సార్ధకం చేసుకొని కవిని కవిత్వాన్ని రచయితను రచనలను బతికించమని కోరారని భావించాలి .వాతావరణ పాఠం చెబుతూ ‘’కళ్ళ జోడు అతని ఆత్మరక్షణ కవచం –దాని వెనక దాక్కున్న అతని మనసులో –బాధా ,కోపం ఏదైనా ఉండచ్చు ‘’అన్నారు .మిత్ర లేఖ లో ‘’అక్షరాల్లో  దట్టిం చాల్సింది  –ఆగ్రహమే కాని ద్వేషం కాదు –కవికి ఉండాల్సింది –సంయమనమే కాని ఆవేశం కాదు ‘’అని అక్షరోపదేశం గా అక్షర సందేశం ఇచ్చారు .బిరుదులూ ఫ్లేక్సీలు  బేనర్లూ కీర్తికి కొల బద్దలు కావని ‘’కీర్తికి పెద్ద పీటవేసినంత కాలం –నీ ప్రతిభకు జేజేలు పలకరు –నువ్వు నిరాడంబరుడ వైతేనే –నీకూ నీ వ్యక్తిత్వానికి గౌరవం –నీ మాటకూ నీ రాతకూ అప్పుడే విలువ ‘’నిరాడంబరతకు పెద్ద పీట వేశారు వీర్రాజుగారు. తాను  అనుసరించిన బాట ఇదే .ఆచరించి చెప్పిన మాట కనుక గొప్ప విలువ ఉంది .

‘’మరణ భయం చుట్టుముట్టి –నత్తలా మనసు ముడుచుకు పోయినా –‘’అది తనకు తాత్కాలికమే కాని శాశ్వతం కాదని చెప్పారు .అలాంటి సమయాల్లో భజనల వైపు ,బాబాల వైపు,పూజా పునస్కారాల్లోకి  జారిపోకుండా నిలబడతానన్నారు .’’నా రంగుల ప్రపంచం –నన్ను కాపాడుతూనే ఉంటుంది –నా అక్షర ప్రాంగణం –నన్ను ఆదు కొంటూనే ఉంటుంది –నా జీవన చరమాంకం చివరిక్షణం వరకు –నా రంగుల ప్రపంచమే నావిహార స్థలి –నా అక్షర ప్రాంగణమే’’నా చిర్నామా ‘’అని వీర్రాజుగారు అటు అక్షరం ఇటు రంగులే తన నేస్తాలని మార్గ దర్శకాలని ఘంటా పధం గా చెప్పారు .ముదిమి మీదపడ్డా చెదరని ధైర్యం ఆయనది .ఆ అక్షర ,చిత్రజీవి  మరింత అక్షర రాశిని  మరిన్ని రంగుల చెలువములను   వర్షించాలని ఆశిద్దాం  .

శ్రీరామనవమి శుభాకాంక్షలతో

మీ– గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -27-3-15- ఉయ్యూరు

నా దారి తీరు -93

స్టాఫ్ పరిచయం

మంగళాపురం లో చేరాను .అప్పటిదాకా హెడ్ మాస్టారుగా ఉన్న జోశ్యులు గారు రిటైర్ అయితే ఆ పోస్ట్ లో నన్ను వేశారు .ఆయన కు చాలా మంచి పేరుఉంది .స్కౌట్ లో రాష్ట్రం లోనే ఎన్నో అవార్డులు రివార్డులు అందుకున్నవారు .అయితే స్కూల్ చిన్నదే .అన్నీ సింగిల్ సేక్షన్లే .అంతా వెనకబడిన విద్యార్ధులే  ఎస్ సి ఎస్ టి లు ఎక్కువ .స్కూల్ ఆదాయం ఏమీలేదు .ఇంచార్జ్ గా ఉన్న ఘంటసాల నేటివ్ అయిన సైన్స్ మేస్టార్  పాలు దగ్గర నేను చార్జి తీసుకొన్నాను .ఆయన నంబర్ వన్ బద్ధకిస్ట్  .బయాలజీ వాడు .ఫిజికల్ సైన్స్ తో ఏ ప్రవేశం లేనివాడు .ఇక పిల్లలకేం చెబుతాడు ?లేక్కలాయనా ఘంటసాల వాడే. వెంకటేశ్వర రావు అని జ్ఞాపకం .వీళ్ళిద్దరికీ కుల వైరం .ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకోరు ఒకరిపై ఇంకొరు చాడీలు చెప్పేవారు .సోషల్ మేష్టారు కూడా వెంకటేశ్వరరావు .చాలాకాలం నుంచి ఇక్కడే  పని చేస్తున్నాడు .ఈయన గౌడ. లేక్కలాయన గొల్ల .జాతివైరం వీరిద్దరికీ .తెలుగు మేష్టారు ముదిగొండ మల్లికార్జున రావు  . బందరునుండి రోజూ టివి ఎస్ మీద వచ్చేవాడు .మంచికవి గాయకుడు ఎక్స్ట్రా కరిక్యులర్ కార్యక్రమాలు బాగా చేసేవాడు బాగా ఆయాసం మనిషి ఊపిరి పీల్చతమే కష్టంగా ఉండేది .బందరు లో  బాలానందం అనే స్కూల్ నడుపుతున్నాడు గొడుగు పేటలో .భార్య సీతారావమ్మ కవి తెలుగుపండిట్ ఆవిడే ఆ స్కూల్ చూస్తుంది . క్రాఫ్ట్ మేష్టారు కూడా మల్లికార్జున రావు .చల్లపల్లి  నుండి వస్తాడు .ఇక్కడ యెన్ డి ఎస్ పోస్ట్ కూడా ఉంది .అర్జున రావు అనే ఆయన ఎం.డి .ఎస్ .దగ్గరే ఉన్న పెదకళ్ళేపల్లి నుండి వస్తాడు .డ్రాయింగ్ మాస్టారు బంగారు పని చేసే వ్రుత్తి పాండురంగా చార్యులు ఈయనా కల్లెపల్లినుండే అప్ అండ్ డౌన్ సైకిల్ మీద .చాలా మంచివారు .డ్రిల్ మాస్టారు ఉమామహేశ్వరరావు కమ్మవారు  .చల్లపల్లిదగ్గర రామాపురం నుండి వస్తాడు.డ్రిల్లుకు ఎండిఎస్ కు పడదు. ఎప్పుడూ పితూరీలే  .సెకండరీ గ్రేడ్ టీచర్ లలో ఒకావిడ సోషల్ మేస్టారి భార్య అని గుర్తు . రెండో ఆవిడ  క్రాఫ్ట్ మేస్టారిభార్య అనిజ్ఞాపకం .గుమాస్తా కరీం –బందరు నుండి వచ్చేవాడు. కాలేఖాన్ పేట వాడు .సీనియర్ అయినా భయస్తుడు . కల్లేపల్లి ఆంజనేయులు నైట్ వాచ్ మాన్ ..ఇతనిది  సర్వీస్ అంతా ఇక్కడే మేనల్లుడికి కూతురు నిచ్చి పెళ్లి చేశాడు వాడు అమాయకుడు తన తర్వాత ఆపోస్ట్ అతనికి వేయించాలనే ఆలోచన .అటెండర్ వెంకటేశ్వరరావు లోగడ వత్సవాయి లో నా దగ్గర పని చేసిన లక్ష్మీ పురం వాడు .మంగళాపురానికి లక్ష్మీపురానికి రెండుకిలో మీటర్ల దూరం .అతనికి అక్కడ ఇల్లు పొలం ఉన్నాయి తల్లి ,భార్యా పిల్లలు ఉన్నారు .దారిలోనే రోడ్డుమీదే ఇల్లు .ఇలాంటి అస్తవ్యస్త పరిస్తితులలో స్కూల్ లో చేరాను .ఇక్కడ శాశ్వతం గా ఉండిపోవాలనే కోరిక కూడా నాకు లేదు .కనుక కాలక్షేపం చేసి బయటపడటమే .కాని ఉన్నన్ని నాళ్ళు నాప్రత్యేకత చూపాలి .అదే నా దారి.

ఇంగ్లీషు, సైన్సు బోధన

మెయిన్ బిల్డింగ్ లో  హెడ్ మాష్టారి రూమ్  సైన్స్ రూమ్ ఉన్నాయి . మిగిలిన క్లాసులన్నీ రేకుల షెడ్ లోనే . స్కూల్ కు గేటు కాంపౌండ్ వాల్ కూడా లేవు .వ్యవసాయ భూములున్న ప్రదేశం కనుక పశువులన్నీ పాఠ శాలలోనే ఉండేవి వీటిని రాకుండా చేయటానికి చాలా శ్రమ పడాల్సి వచ్చేది .అటెండర్ మంచివాడేకాని జాదూ .అర్జునుడు కస్టపడతాడుకాని కబుర్ల పోచికోరు కోటలు దాటతాయి మాటలు .భారీ పర్సనాలిటీ .ముందు పిల్లలను దారిలో పెట్టాలనుకొన్నాను .నేనే పదవ తరగతికి ఫిజికల్ సైన్స్ ,ఇంగ్లీష్  వేసుకొని బోధించటం ప్రారంభించాను .సాధారణం గా హెడ్ మాస్టర్లు ఒక అయిదు పీరియడ్లు టెన్త్ పోయిట్రీ వేసుకొని కాలక్షేపం చేస్తారు .నేను దీనికి విరుద్ధం గా ఫిజికల్ సైన్స్ కూడా తీసుకొని చాలేన్జీగా పని చేశాను .పిల్లలకు అసలు ఫిజిక్స్ మీద అవగాహన లేదు .అందుకని చాలాకస్టపడాల్సి వచ్చేది.చెప్పటం చెప్పించటం అప్పగించుకోవటం బ్రీఫ్ గా నోట్స్ డిక్టేట్ చేయటం చేసి గాడిలో పెట్టాను .క్లాసుకు వెడితే సబ్జెక్ట్ రాకపోతే ఊరుకొనే వాడిని కాను. రోజూ ఒకటి ర్రెండు ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇంటి దగ్గర రాసుకొచ్చి చూపాల్సిందే  .రెండు నెలలు ఆయె సరికి అందరూ దారికోచ్చారు .నెమ్మదిగా మాస్టార్లు కూడా గాడిలోపడ్డారు కంప్లైంట్లు పోయి పని చేయటం మొదలుపెట్టారు .నెలకు రెండుసార్లు స్టాఫ్ మీటింగ్ పెట్టి క్లుప్తం గా ప్రసంగించి కర్తవ్యమ్ చెప్పి చేయిన్చేవాడిని .’’బేఫరవా’’ జీవితం లోంచి మామూలు జీవితం లోకి వచ్చారు అందరూ .ఐకమత్యం సాధించాను .విద్యార్ధులలో గౌరవం పెరిగింది .వాళ్ళు నేనేది చెబితే అది చేసే స్తితికి వచ్చారు .స్కూల్ కు మంచి చేస్తున్నారు హెడ్ మాస్టారు ఇదివరకు ఎవరూ చేయని పనులు చేస్తున్నారని కొత్తపద్ధతులతో ఆకర్షణీయం చేస్తున్నారని వాళ్ళ మనస్సుల్లో పడిపోయింది .కొట్టినా తిట్టినా కిమిన్నాస్తిగా ఉన్నారు .లేక పొతే ఇక్కడ చాలా ప్రమాదం. ఇది కమ్యూనిస్ట్ అగ్రనాయకుడు చండ్ర రాజేశ్వర రావు గారి స్వగ్రామం .ఆయన ఇల్లు స్కూలుకోచ్చేదారిలోనే ఉంది .చండ్ర వారి కుటుంబాలున్నాయి .మైనం పాటి వారూ బాగా సంపన్నులు .

చల్లపల్లి టు మంగళాపురం టు కళ్ళే పల్లి

మంగళాపురం కు ఉయ్యూరు నుండి రావాలంటే అవనిగడ్డ బస్ ఎక్కి చల్లపల్లి లో దిగి అక్కడ ప్రైవేట్ బస్ ఎక్కి రావాలి ఈ బస్సు చల్లపల్లిలో బయల్దేరి లక్ష్మీ పురం మీదుగా మంగళా పురం వచ్చి అక్కడినుండి పెదకళ్ళీ పల్లి వెడుతుంది .ఇరుకు దారి చిన్న వంతెనలు .బస్ ఎప్పుడూ రద్దీ .కల్లేపల్లి లో ఒరిఎంటల్ హైస్కూల్ ఉంది .హెడ్మాస్టారు సైన్స్ మేస్టారే నాకు పరిచయం ఉంది ఎప్పుడూ ముక్కుపొడి పీలుస్తూ పంచ అంతా  ముక్కుపొడి తో కనిపిస్తారు .రామభాద్రాచార్యులు ఇంగ్లీష్ లో నిధి అ తర్వాత చాలా ప్రమోషన్లు పొంది హైదరాబాద్ లో సెటిల్ అయ్యారు ఇంగ్లీష్ఓరి ఎంటేషన్క్లాసులు చెప్పేవారు టీచర్స్ కు. చల్లపల్లిలో బస్సు ఒక్కోసారి సమయానికి బయల్దేరదు .ఇది లేకపోతె చల్లపల్లిలో  బందరు బస్ ఎక్కి లక్ష్మీ పురం దిగి అక్కడ ఆతోలేక రిక్షా ఎక్కి మంగళా పురం రావాలి .చల్లపల్లి నుండి ఇక్కడికి రావటం చాలా ప్రయాస తో కూడి ఉండేది సమయానికి ఏవీ అందేవికావు .నేను లక్ష్మీపురం ఏదో రకం గా చేరి అక్కడ అటెండర్ వెంకటేశ్వర రావు ఇంటికి వెళ్ళేవాడిని వాళ్ళ ఇంట్లో కఫీకాని మజ్జిగ కాని ఇచ్చేవారు తాగి అతని సైకిల్ మీద మంగళాపురం చేరేవాడిని .ఉదయం తోమ్మిదిన్నరకల్లా స్కూల్ లో ఉండటం  నాధ్యేయం .అసెంబ్లీ జరిపించి పిల్లల్ని క్లాసులకు పంపటం అలవాటు .దానికే ఇబ్బందీ రాకుండా జాగ్రత్త పడేవాడిని .మేస్టార్లు కూడా సమయానికే వచ్చేవారు .వేసవికాలం లో ఒంటిపూట బడులలో మరీ ఇబ్బందిపడాల్సి వచ్చేది .ఉయ్యూరులో తెల్లవారుజామున మూడింటికే లేచి ప్రభావతి అన్నం వండి కూరలు చేసి కారేజి సర్ది ఇస్తే తీసుకొని హైదరాబాద్ అవనిగడ్డ బస్  ఉదయం నాలుగున్నరకే ఉయ్యూరులో ఎక్కి అయిదున్నరకు చల్లపల్లి చేరి అక్కడినుండి ప్రైవేట్ బస్ కోసం ఎదురు చూపులు చూడటం సరిపోయేది .విసుగొచ్చేది ఎందుకు అడిగాన్రా బాబూ మంగలపురం అనుకొనే వాడిని .

మళ్ళీ ఒకే గదిలో’’అమ్మాయి ఇంట్లో ‘’కాపురం

మామూలు రోజుల్లో స్కూల్ అవగానే కళ్ళేపల్లి  బస్ సాయంత్రం అయిదింటికి వచ్చేది .అది ఎక్కి చల్లపల్లి సెంటర్ లో దిగి బెజవాడ బస్ ఎక్కి ఉయ్యూరు చేరేవాడిని ఒక్కోసారి రాత్రి ఏడున్నర దాటేది .ఎందుకైనా మంచిదని అర్జునుడితో దగ్గరలో ఎక్కడైనా మంచి రూము దొరుకు తుందేమో చూడమన్నాను .చూశాడు మైనం పాటి వేణుగోపాల రావు గారిల్లు స్కూల్ కు అతి దగ్గర .అక్కడ ఒక రూమ్ నాకు ఇస్తామన్నారు .వెళ్లి చూశాను .వేణు భార్య విజయ అతని తండ్రి ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్న కుటుంబం చాలా మంచిగా ఉన్నారు. నేను వాళ్ళ ఇంట్లో ఉండటం ఏంతో గొప్ప అనుకొన్నారు .నెలకు యాభై లేక అరవై రూపాయల అద్దె  .పాలిష్ రాయి .విశాలమైన గది .సెప్టిక్ లెట్రిన్ బాత్ రూమ్ .వరండా .చాలాబాగా నచ్చింది .వంట సామాను తెచ్చుకొని దిగాను .నాకు ఉదయమే కాఫీ ,పెరుగు ,మధ్యాహ్నం టీ సాయంత్రం టీ వాళ్ళ ఇంట్లో ఏ టిఫిన్ చేసుకొంటే నాకు అది తెచ్చిపెట్టటం దొడ్లో పండిన కూరలు ఇవ్వటం విజయ నన్ను కన్న తండ్రి ని చూసినట్లు చూసింది .అందుకే విజయను’’ మా అమ్మాయి ‘’అనే అందరికీ చెప్పేవాడిని  చాలా మర్యాదగల వాళ్ళు భార్యా భర్తలు ఏంతో ఆప్యాయతను చూపారు .వేణు తండ్రిగారు కూడా ఏంతో మర్యాదగా ఉండేవారు .వ్యవసాయం పాడి అన్నీ ఉండేవి .వీరి ఇంటికి అటూ ఇటూ కజిన్ బ్రదర్స్ ఇళ్ళునాలుగూ ఒకే మోడల్ గా ఉండేవి .వారూ నేనంటే ఆత్మీయత ప్రదర్శించేవారు .ఒకాయన సంజీవరావు లక్ష్మీపురం షుగర్ ఫాక్టరీలో ఉద్యోగం .ఇంత అన్నం స్టవ్ మీద ఒండుకొంటే చాలు అన్నీ అమరిపోయేవి .అర్జునుడు పొద్దున్న సాయంత్రం వచ్చి ఇల్లు ఊడ్చి అంట్లు తోమి వెళ్ళేవాడు .స్వంత ఇంట్లో ఉన్నానన్న ఫీలింగ్ నాకు ఇక్కడ ఉండేది .వత్సవాయిలో పుల్లయ్య నాయుడు ,ఇల్లు పెనుగంచిప్రోలులో బాబుగారిల్లు ,ముప్పాళ్ళలో  సీతారావమ్మగారిల్లు ,గండ్రాయి లో భారతమ్మగారిల్లు ,ఇప్పుడిక్కడ ‘’మా అమ్మాయి ఇల్లు’’  నాపాలిటి గొప్ప ఆశ్రయాలవటం నా అదృష్టం కంటే వారి  సౌజన్యం అనే నేను భావిస్తాను .

లక్ష్మీపురం ఫాక్టరీ –చల్లపల్లి రాజా

ఈ ఫాక్టరీ ఉయ్యూరు కే సిపి వారి అధీనం లోనే నడుస్తోంది .ఫాక్టరీ లక్ష్మీపురం లో ఉంది .చిన్నదే .ఒకప్పుడు చల్లపల్లి రాజా శ్రీమంతు రాజా యార్ల గడ్డ శివరాం ప్రసాద్ బహద్దూర్ గారిది .వేలాది ఎకరాలలో చెరుకు పండించేవారు .తర్వాత ఉయ్యూరు షుగర్ ఫాక్ట రీకి అమ్మేశారు .శివగంగ అనే చల్లపల్లి బందరు రోడ్డులో బందరుకు దగ్గర గొప్ప శివాలయం రాజావారిదే .శివరాత్రి ఉత్సవాలు వైభవం గా జరిపేవారు .రాజావారు ఏనుగు అంబారీపై ఊరేగేవారు .గొప్ప రాజ ఠీవి దర్జా ఉన్నవారాయన జిల్లా బోర్డ్ ప్రెసిడెంట్ గా  కూడా పని చేశారు .రాష్ట్ర ప్రభుత్వం లో ఆరోగ్య శాఖా మాత్యులుగా సేవలందించారు .గొప్ప వితరణ శీలి .ఆయన దగ్గర పని చేసి బాగుపడని కుటుంబమే లేదు .తిరుపతి వేంకటకవులు ఇక్కడికి వచ్చి రాజాగారి సన్మానాలు అందుకోనేవారు .గరికపాటి కోటయ్య ,వగైరా సంగీత విద్వాంసులకు నెలవు చల్లపల్లికోట .కల్లేపల్లి శ్రీ దుర్గా నాగేశ్వర స్వామి ఆలయం మహిమాన్వితమైనది .కృష్ణానది ఒడ్డునే ఉంటుంది .ఉత్సవాలు చాలాఘనం గా నిర్వహిస్తారు కదళీ వనమే కళ్ళే పల్లి అయింది .వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారిది ,సంగీత విద్వాంసులు పారుపల్లి  వారిది సినీ సంగీత దర్శకుడు సుసర్ల దక్షిణా మూర్తిగారిది ఈ ఊరే .దీని దగ్గరలోనే ఉన్న టేకు పల్లి లో సుస్వరాల హేల ఘంటసాల వెంకటేశ్వర రావు జన్మించారు .ఆయన శిలా విగ్రహాన్ని బాల సుబ్రహ్మణ్యం ఆవిష్కరించాడు .వేటూరి సుందర రామ మూర్తిగారిడీ ఈ ఊరేనండోయ్ .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -27-3-15 –ఉయ్యూరు

‘’నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ ‘’ పై సరసభారతి 15-3-15 ఆదివారం నిర్వహించిన శ్రీ మన్మధ ఉగాది కవి సమ్మేళనం –కవితలు-6(చివరిభాగం )

25-నవ్యాంధ్ర రాజధాని –శ్రీ కే .రవి కిరణ్ –విజయవాడ

  రాజదానికేమి నిర్మింప బడవచ్చు భౌగోళికముగ-ఇపుడైనా నెపుడైన ఇచట చట నెచట నైన

రాజు ఉండేడిస్థానమే రాజధాని యని భావిస్తే –అధికారానికి ఆవశ్యకమయ్యే

ప్రజా హృదయమే కదా అసలు సిసలు రాజధాని

సుపరిపాలకుడై పొందాలి స్థానమచట

పాలకుడు పదికాలాలు పాలించ వలెనన్న

పరిమితమవరాదు అభివృద్ధి ఏ ఒక్క ప్రాంతానికీ

రాజ్యమంతా చెందాలి ఒకే రీతిగా అభివృద్ధి

మారేకాలానికి ,,మారుతున్న భావాలకి తగురీతిగ

యోచించి చూపాలోయ్ పాలనలో నూతన శైలి

కావాలోయ్ ఆదర్శం ముందు తరానికి .

భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్ర మెల్ల భౌగోళికముగా రెండై

నవ్యాంధ్ర రాష్ట్రానికి రాజధాని ఏర్పరచుకోవాల్సిన క్లిష్ట పరిస్తితులలో

హుద్ హూద్ తుఫానూ !గోరు చుట్టుపై రోకటి పోటు

నీ పలకరింపూ ఇప్పుడేనా ?జతగా

అయినా ధైర్య స్తైర్యాలతో ఎదుర్కొని నిలిచాం

నేలమట్టమైన ఉద్యానాలను సుందరీకరిస్తాం

సంకల్ప బలం తో పునర్వైభవం సాధిస్తాం

మనో బలముంటే అసాధ్యమే లేదని రుజూ చేస్తాం

ఈ  మన్మధ ఉగాది

నవ్యాంధ్ర రాష్ట్ర దివ్య యుగానికి నాంది

కవికోకిల కుహూ కుహూ నాదాలతో

పులకిస్తోంది ఎడద ఆశల చివురులేస్తోంది

శుభం భూయాత్ నవ్యాన్ద్రా శుభం భూయాత్ .

26-నవ్యాంధ్ర కు శుభాకాంక్షలు –శ్రీ పంతుల వెంకటేశ్వర రావు –విజయవాడ

సీ –ఒక్కటైనా ప్రజల నొక నుదయమ తుఫాను –రెచ్చి పోవుచు తాను  రెండు చేసే

 మిగుల ధనము నింక మింగుడు పడకుండ –హుద్ హూదేతెంచెను మహోద్రుతముగ

ఆర్ధిక ఇబ్బందు లాటు పోట్లను గూడి –గత వత్సరంబింక గడిచి పోయే

మన్మధ వత్సరమైన నిపుడు మన –బాధలు తీర్చేడు బాట వేసి

ఆ .వె .-ఆంద్ర రాష్ట్రమున కిపుడు హాయి నిచ్చి –సకల సంపద లిచ్చుచు సౌఖ్య మిచ్చి

     భోగ భాగ్యములిచ్చేడు భుక్తి నిచ్చి –దేశమందున ఘనకీర్తి తెచ్చుగాక .

సీ –నవ్యాంధ్ర  రాస్ట్రమ్ముభవ్యంబుగా నిల్చి –దేశంబునకు సందేశ మిచ్చి

 కొత్త వత్సర మందు కొంగ్రొత్త యాశతో –ప్రజల కానంద సంపదల నిచ్చి

ప్రగతి పధంబున జగతి లో ముందుండి –భూ జనులందరు పొగడు చుండ

విశ్వ విఖ్యాతమౌ పేరు ప్రతిష్టలు –పొందుచు నీ నేలవిందు సేయ

ఆ.వె.-గాయక కవి నాయక నట బుధ జనులు –ఒక్కటై నిలబడి యొకరికొకరు

సాయ మిచ్చు చుండ సౌహార్ద్ర బుద్ధితో –మనదు రాష్ట్ర మింక వినుతి కెక్కు .

ఉత్పలమాల –మన్మధ నామ వత్సరము మానవ కోటికి మేలు సేయుచున్ –కన్మరుగౌ విశేష మగు గౌరవ సంస్కృతి ,సంప్రదాయముల్

చిన్మయ ముద్ర రీతిగాను చింతలు బాపుచు రక్ష నిచ్చుచున్ –జన్మలు సార్ధకంబయి

విచారము దూరము సేయు నిత్యమున్ .

ఆ .వె.-శుక పిక ముఖ రవము సుప్రభాతమ్ము పల్క –లేత మావి చివురు పూత పూయు

వలపు కులుకు చేర్చి వచ్చే వసంతమ్ము –ఆంద్ర రాష్ట్ర ప్రజకు యశము నిచ్చు .

27 –మన్మధ నామ వత్సరమా ! శ్రీ బందా వెంకట రామా రావు –విజయ వాడ

 ఓ ఆంద్ర మాతా !నీకు వందన మంటూ చెపుతున్నా సమకాలీన వేదం –తలపులన్ని మూత పెట్టి –దూర దర్శనాన్ని కట్టి పెట్టి

నాయకులను నొక్కి పట్టి –ఒట్టు పెట్టి చీల్చారు మన భాగ్యాన్ని

నిన్నటి జయనామ వత్సరం లో –వచ్చిన అపజయాలకు సాక్షమిది

ముందు నుయ్యి ఒక పార్టి –వెనుక గొయ్యి మరో పార్టీ

నెత్తి మీద పిడుగు మరోపార్టీ –పక్కలో బల్లాలు మరికొన్ని పార్టీలు

గన్నుపాటు లేకుండా వెన్నుపోటు పొడిచారు –ఉన్నది ఊడ్చేసింది హూద్ హూద్

నవరాస్ట్ర నిర్మాణానికి వాగ్దానాలేకాని సాకారం కాని శుష్క ప్రియాలు

అన్నిటా వీర విజ్రుమ్భణమే –నవ్యాంధ్ర స్వర్నాన్ధ్రగా మారు తుందనే ఆశ సందేహమే

కోకిలమ్మ కూతలు చట్టసభలో బూతులు –భావిష్యవాణి గా సింగపూర్ ,జపాన్ ల కోతలూ

మారునా మన తల వ్రాతలు ?ఇదే మన్మధ వాదం ఈ కాల వేదం ఈ బందా నాదం .

28-నానవ్యాంధ్ర మాత –శ్రీమతి పి .పద్మావతీ శర్మ –విజయవాడ

నేనుకలలు కన్నా నా నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ వచ్చేసింది

నాకలల కొత్త రాజ్యం సాకారమైంది

వలస పక్షుల్లా ఎగురుకొంటూ వెళ్ళిన అందరం

మళ్ళీ మా గూళ్ళకు స్వేచ్చను వెతుక్కొంటూ వచ్చేశాం

హైదరాబాద్ లో ఏముంది నా బొంద ?

హుసేన్ సాగర్ మురికి కంపు తప్ప?

అద్భుతమైన నవ్య రాజధానికి –పునాది వేసి ప్రపంచం అబ్బుర పడేలా

తీర్చి దిద్ది సేబాష్ అని పించు కొంటాం .

భద్రాద్రి రామన్న దూరం అయితేనేమి –తిరుపతి వెంకన్న మా దగ్గరే ఉన్నాడుగా

బాసర సరస్వతి ముఖం చాటేస్తే ఏం ?-అమ్మలగన్న యమ్మ దుర్గమ్మ మాకే స్వంతం

వేముల వాడ రాజన్న వెంట రాకు౦టేనేం?శ్రీశైలం మల్లన్న మాకున్నాడుగా

నల్లబంగారం మనకు నల్లపూసైనా –యెర్ర ,తెల్ల ,పచ్చ బంగారాలన్నీ మనవేగా

కృష్ణా గోదారీ గలగలలు ,మొనగాడు సాగరుడు మనవాడే

నలభై ఏళ్ళకితమే మన రాజ్యం మనకొచ్చి  ఉంటె

బంగారు ఇటుకలతోనే రాజధాని కట్టి ఉండేవారం

అయినా మించిపోయిన్దేమీలేదు మిత్రమా

అందాల మన నవ్యాన్ధ్రకు నవ రత్న ఖచిత కిరీటాన్ని అలంకరిద్దాం

ఏడు వారాల నగలు దిగేసి ,కత్తుల బోనులో తిరిగి అలసిన

ఆ పాదాలకు నవనీతం రాసి అందంగా పారాణి దిద్దుదాం

కానివారికోసం చాకిరి  చేసి చేసిఅరిగిన

ఆ చేతులకు యెర్రని గోరింటాకు పెడదాం

ఆలోచనలకు ఆంధ్రోడు కావాలి –ఆచరణకు ఆంధ్రోడుకావాలి

ఆవేశానికి  విద్యకూ సంస్కారానికీ ఆంధ్రోడేకావాలి ,

మాటకు,సాయానికి మంచి సెబ్బరలకు ఆంధ్రోడేకావాలి ,రావాలి

కాని అక్కడి బిడ్డగా బతకటానికి మాత్రం ఆన్ద్రోడు వద్దు

ఇక్కడ మనకా భయమే లేదు –మనమే రాజూ మంత్రీ అన్నీమనమే

మనమే ప్రజా మనమే పిల్లాపాపా

అంతామనమే  మనదే అంతా .మనకోసమే మనం .

  సమాప్తం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-3-15 ఉయ్యూరు

‘’నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ ‘’ పై సరసభారతి 15-3-15 ఆదివారం నిర్వహించిన శ్రీ మన్మధ ఉగాది కవి సమ్మేళనం –కవితలు-5

22-నవ్యాంధ్ర వైభవం –శ్రీమతి ముదిగొండ సీతారావమ్మ –మచిలీపట్నం

సీ.-నవ్యాంధ్ర దేశాన సవ్యమౌ రీతిని –తెలుగు వెలుగ వలే తీరుగాను

విద్యావిధానమే వేయి వేల వెలుగులై –దివ్యమౌ వెలుగును దిశలయందు

భవ్య పాలకు లంత నవ్య రీతుల తొడ –సుపరిపాలన నీయ  సోంపు గాను

కష్ట నష్టము లేక కలిగి సంతోషాన –తిండిగింజలు రైతు పండజేయు

తెలుగు తేజమ్ము వ్యాపించు దిశలయందు –నవనవోన్మేష సుందర నందనముగ

ఈ ఉగాది శుభము గూర్చు ఎల్లరకును –తెలుగు వారలు మది నిండు కలుగు వెలుగు .

మత్తకోకిల -వచ్చుగా ఇక మన్మదుండుమన  వాంఛలన్ని నేర వేర్చగా –తెచ్చేగా ఇపుడు కొత్తభావములు తీరగా కలల  సౌధముల్

యిచ్చెగా మనకు కొత్త రాష్ట్రమును ఎల్లజగము కీర్తిం చగా –హెచ్చుగా సుపరిపాలనంబు ఇక హేమకాలమే వచ్చుగా .

మత్తకోకిల –సింగపూరు గా మారు ఆంధ్రయే సేద తీరగ తెల్గులే – అంగ లార్చేడి రోజులన్నియు అపుడే కను మర్గులే

కుంగి పోయెడి జీవితంబుల కోర్కె లన్నియు తీరులే- మంగళారతి కూర్చవే నవ మన్మదుం డిక ఇచ్చులే .

మత్తకోకిల– వచ్చే నూతన వత్సరమ్మిదె,వంత ఏల కోయిలా ?-పిచ్చి పిచ్చగు ఊహలాపవే ప్రేమతోడుగ పాడవే

మెచ్చు నట్టివరాల పాటను మేలు గూర్చగ నేర్వవే –మచ్చ లేని మనో భావము మా మదిన్ కలిగి౦పవే

.

23-పాటల నీరాజనం –శ్రీమతి ఎస్ .ఉషా రాణి –పెదఓగిరాల

శాతవాహనులూ ఇక్ష్వాకులూ –విష్ణు కుండినులూ చాళుక్యులూ

నడచి వెళ్ళిన నేలమీద మరొక నవ్యాంధ్ర నెరజాణ నడచి వస్తోంది

కృష్ణా జల తరంగిణులతో  చెమ్మగిల్లిన ఈ నేల

కూచిపూడి ఘలంఘలంలతో ఆమెను స్వాగతిస్తోంది .

విరామమెరుగని కళల బేహారి ఒకడు

వారం వారం సింగపూరు వెళ్లి కలల్ని గంపకెత్తుకొని

బెజవాడ వీధుల్లో అమ్మకం పెడుతున్నాడు

మనం కూడా గుప్పెడు కలల్ని కొనుక్కుందాం రండి

ఎందుకంటె కళలు గనలేని వాళ్ళూ

కాంక్షా మధువును చప్పరించ లేని వాళ్ళూ

 నవ్యాంధ్ర కు శ్రీకారం చుట్టలేరు .

అయినా ఒక్క మాట

మన హృదయాల నవ్యాంధ్ర కవితా ఝరులను

పారింప వలసిన చోటు ఇదికాదేమో ?

ఎర్రంచు నల్ల దుప్పట్లు బుజాన వేసుకొని

నడివీదుల్లో నూ తోపుడు బండ్ల వెనకా

పొలం గట్ల మీదా ,గళం విప్పి కదం తోక్కండి

మిత్రులారా

వాళ్ళు పాటకి పట్టం కట్టి తమకు తాము కంచెలు వేసుకొన్నారు

మనం మాత్రం తక్కువా ?

పదునెక్కిన పాటతో అగ్గి రగిలించి కదలండి

తేటగీతుల్నీ ఆట వెలదుల్నీ అవతలకు పెట్టి

పాటల నెగళ్ళతో  నవ్యాంధ్ర కు హారతు లివ్వండి

అప్పుడే మనం మోగించిన కంచు నగారా దిల్లీకి వినిపిస్తుంది .

నదులెండినా కను లెండని గడ్డమీద నిలిచి

అరాచకాన్ని పరాచికం గా చూపిస్తున్న పాలకుల

గుండెల్లోకి గురి చూసి  ఎర్రటి పాటను బాకుల్లా దించండి

అదే  నవ్యాంధ్ర కు మనమిచ్చే నిజమైన నీరాజనం .

24-నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ –ఏ ఏం ఏం కుమార్ –విజయవాడ

 తెలుగు భాష మాట్లాడే వారికోసం ఏర్పడ్డ విశాలాంధ్ర రాష్ట్రం

రాజకీయ కారణాలతో విడ గొట్ట బడింది రెండు రాష్ట్రాలుగా

తెలుగు జాతిని రెండుగా విభజించి వినోదం చూస్తున్నారు

అన్ని ఆదాయ వనరులున్న హైదరాబాద్ తెలంగాణాలో

వట్టి పోయిన గొడ్డులా ,బీడు పడ్డ భూమిలా

ఆదాయం ,రాజధాని లేని రాష్ట్రం నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్

పులిమీద పుట్రలా హుడు హూద్ తుఫాన్ అతలాకుతలం

అయినా ఆడారని బెదరని ఉక్కు సంకల్పం గల ఆంధ్రులం మనం

మొక్కవోని ధైర్యం తో ,చెదరని ఉక్కు సంకల్పం తో

చేబడతాం నవ్యాంధ్ర నిర్మాణం –సకల జనుల సంతృప్తిగా

అందరం ఒకటై కదులుదాం ,ప్రపంచాగ్రాన నిలబెడదాం

ఆంధ్రులంటే అభిమాన ధనులని ,అసహాయ శూరులని చాటుదాం .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-3-15 –ఉయ్యూరు

అరణ్యవాసం

‘’నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ ‘’ పై సరసభారతి 15-3-15 ఆదివారం నిర్వహించిన శ్రీ మన్మధ ఉగాది కవి సమ్మేళనం –కవితలు-4

16-నవ్యాంధ్ర –దివ్యాంధ్ర –శ్రీమతి సింహాద్రి వాణి-విజయవాడ

   సమైక్యాంధ్ర వడ్డించిన విస్తరి –షడ్రుచుల భోజనం లా

   సర్వ సంపదలున్న జనం లా

 నవ్యాంధ్ర మాత్రం వట్టి విస్తరి –పదార్ధాలు లేని పళ్లెంలా

గుర్రం లేని కళ్లెం లా

ఆంధ్ర మాత  కన్న బిడ్డలు

వేరు కుంపటి పెట్టినప్పుడు

ఒకరికి ఉన్నవి అన్నీ –ఇంకొకరికి లేనివి ఎన్నో

నవ్యాంధ్ర దివ్యాన్ధ్రగా మార్చటానికి

విదు లెన్నో ఉన్నా నిధులు మాత్రం సున్నా .

ఇప్పుడు నవ్యాంధ్ర ఓ మర్రి విత్తనం

పరిసరాలు ,భూసారం ,గాలి ,నీరు ,వాతావరణం

సమస్తం అనుకూలిస్తే భవిష్యత్తులో

ఒక పెద్ద ఊడల వృక్షమై

ఆంధ్రులకు చల్లని నీడ నిస్తుంది

అప్పుడు ఈ నవ్యాంధ్ర దివ్యాంధ్ర గా మారి

స్వర్ణాంధ్ర గా వెలుగొందు తుంది .

17 –దృష్టి—వృష్టి -శ్రీమతి కొమాండూరి కృష్ణ –విజయవాడ

 సిరుల నిచ్చేది శ్రీనివాసుడు ,ఝరుల నిచ్చేది విశాఖాశుడు

సరుల ప్రచ్చేడి ఉమాసుతుడు –మరుల బ్రోచెడి రమా సహితుడు

మనల కిచ్చేడు భోగముల్ –నవ్యాంధ్ర కిచ్చేడు మోదముల్ –‘

ఆపమోసగిన అమర సురపతి –ఆయువోసగిన ‘’అరస ‘’సిరిపతి

ఆవునోసగిన అసుర అరి నుతి –అభయ మొదవిన అర్క గణపతి

మనల కొదవును అన్ని శుభములు –నవ్యాంధ్ర కోసగును మోదమూ

సమత ఊపుల కనక వల్లి –మమత చూపుల నమక మల్లి

నమక పూరిత సరస వెళ్లి –చరిత రూపిత తెలుగు తల్లి

మనల కోసగును సౌఖ్యముల్ –నవ్యాంధ్ర కోసగును మోదముల్ .

చెలువ వరపెడు శోభనాద్రుడు –చలువ సలిపేడు చందనాంగుడు

నెలవు నెరపెడు ఆంద్ర నాధులు –దయను కురిపేడు ‘’చంద్ర’’ఆదులు

మనసు తడిపేడు వెల్లువల్ –నవ్యాంధ్ర కొసగెడు మోదముల్

 .

18-శుభ మన్మధ –ఎస్ .అన్నపూర్ణ –విజయవాడ

జీవనదుల పుణ్య భూమి –సశ్యశ్యామల నా ఆంద్ర భూమి

రాజకీయ కుళ్ళు మురుగు నీరు పార

మోడు వారింది రాష్ట్ర వృక్షం .

శుక పికాల కలరవాలు

కొత్త ఆశ చివురులు వేసిన మామిడి కొమ్మ ఓలె

మన్మధ ఉగాదికి నిత్య నూతన చైతన్యం తో

నవ్య ఆలోచనల విరులు విరిసి

కీర్తి సుగంధాలు ఎల్లెడలా వ్యాపించాలి

 నవ్యాంద్ర ప్రదేశ్ సవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ కావాలి

సుఖ శాంతులనివ్వాలి మన్మధ ఉగాది .

19- అమ్మవేరు –శ్రీమతి కోపూరి పుష్పాదేవి –విజయవాడ

 అపురూప లావణ్యాల అద్భుత వనం –యెనలేని సోయగాల బృందావనం

ఎన్నో వృక్ష రాజాల సమూహం –మరెన్నో పూపోదల సమాహారం

లోకం లో అందాల విరులన్నీ చేరాయి ఒక్క చోటికి

సుమ సౌరభాలతో అవనికే వచ్చింది అందం

చేకూరాయి పేరు ప్రఖ్యాతులు –వచ్చాయి యెనలేని కీర్తి ప్రతిష్టలు

ఇంతలో పట్టాయి ఆ వనానికి స్వార్ధపు చీడ పీడలు

పీక్కు తిన్నాయి పురుగూ పుట్రా

అధికార దాహం తో అలమటిం చాయి లేత కొమ్మలు

ప్రకటించాయి తల్లిమానుపై తిరుగు బాటు

అలుకలు ,ఆందోళనలు –ఉద్యమాలు ,ఊరేగింపులతో

ప్రజ్వరిల్లింది విప్లవం –కాని ముష్కర రాకాసి పద ఘట్టనం తో  

బలై పోయాయి చిగురు మొగ్గలు

వేరుకుంపటి రాచకీయం నెగ్గింది

బిడ్డ ఎక్కడున్నా బాగుండాలన్నదే తల్లి తపన

తన తో బాటు బిడ్డలూ పురోగమించాలని

తనకు మించిన కొమ్మలుగా ఎదగాలని

ఆ కాంక్షిస్తుంది అమ్మ వేరు .

20-హూద్ హూద్ తుఫాను –శ్రీమతి వారణాసి సూర్య కుమారి –మచిలీపట్నం

తే.గీ. – అంబు దమ్ములు కమ్మే  ఆకాశ మందు –వీచెను పెనుగాలులు విర్రవీగి మరియు

తరువు లలొరిగెను ,కంపించే తనువు లకట –గాలివాన కు స్తంభించె కాలమపుడు .

తే .గీ-పెనుతుఫానుహూద్ తెచ్చిపెట్టే ముప్పు –కడలిని పడి లేచు కెరటాల్ గాంచి నంత

జనులు భయ విహ్వలు లగుటన్ కనులు తిరిగే –అవ్విశాఖ వాసుల గుండె లదరె నపుడు .

తీ .గీ-ఉదధి నువ్వెత్తున తరంగములు పుడమిని –అల్లకల్లోల పరచుచు హడల గొట్టే

        నింగి నేలను చేయుచు నేకముగను –సతత ధారా వృష్టి కురిసే సరిగ నపుడు .

తీ.గీ-బాట మధ్యలో పడియున్న పాదపములు –అంతరాయమయ్యెను రవాణాల కెల్ల

      కష్ట  నష్ట మ్ములను ,అసౌకర్యములను –అధిగమించి రనతి కాలమందే యపుడు .

తీ గీ-ముప్పుతిప్పలు పడి రంత మూడు దినము –లచట విద్యుత్తు కొరత

    ఇక్కటులను పడగ కొందరిళ్ళు కూలి –దాతలును జూపిరుపకార ధర్మమపుడు

.

21-నవ్యాంధ్ర –శ్రీమతి వారణాసి సూర్య కుమారి –మచిలీ పట్నం

సీ –నవ్యాంధ్ర వెలసినది నవ నవోన్మేషమై –పుష్పించి ఫలియింప పూనుకొనగ

ప్రతి పౌరుడును కూడ ప్రతిన బూని మరియు –పాటుపడవలెను ప్రగతికొరకు  

భాషాభిమానులై భావితరాలకు –తెలుగులో మధురిమన్ తెలుపనగును

ఐకమత్యంబుగ ఆంధ్రులు సాధించ –ఆనంద మొందును ఆంద్ర మాత

తీ.గీ.-పాలనమ్ము నను ,సమయ పాలనమున –నాయకులు చిత్త శుద్ధి తో చేయు కృషికి

       సిరులు యశమంది మనసీమ శీఘ్రముగను –ప్రజల సుఖ శాంతులను గూడి బ్రతక గలరు .

                     అప్పుడు

సీ –విద్య ,వాణిజ్యముల్ వివిధ రంగమ్ముల –విశ్వ విఖ్యాతిని విధిగ బడయు

వ్యవసాయ మందున వ్రుత్తి విద్యలయందు –శాస్త్ర పరిజ్ఞాన సకల మరియు

రాజ నీతిజ్ఞతన్ రాటు దేలి మరియు –రక్షణ కవచమై రధము నడుపు

కష్టే ఫలే యను కార్మిక వర్గమ్ము-పొందగలుగు నింక పూర్ణ ఫలము

తీ.గీ –నిత్య జీవితమున నిజాయితిగ నుండి –కార్య సాధన పావన క్రతువు వోలె

దీక్షతో నెరవేర్చ సిద్ధించు విధిగ –సకల సంశోభితాంధ్ర దేశమునకు .

 సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-3-15- ఉయ్యూరు

‘’నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ ‘’ పై సరసభారతి 15-3-15 ఆదివారం నిర్వహించిన శ్రీ మన్మధ ఉగాది కవి సమ్మేళనం –కవితలు-3

14-పారిపో కోయిలా పారా హుషార్ –శ్రీమతి గుడ్లవల్లేటి కామాక్షి –కోసూరు

 అమ్మమ్మ చెప్పింది చిట్టికి –కాకి పిచ్చుక కధ

చిట్టికి వచ్చింది సందేహం –పిచ్చుక అంటే కాకి కంటే పెద్దదా చిన్నదా ఏ రంగు అని ?

చిన్న బోయిన అమ్మమ్మ మనసు వెళ్ళింది –తన చిన్ననాటి పిచ్చుక గూటికి

పూరింటి చూరుల్లోని పిచుక గూళ్ళు –వసారాలో కట్టిన వరి కంకులు తినే పిచ్చుక

గదిలో అద్దం లో ప్రతి బింబాన్ని పొడిచే పిచ్చుక

పెరటి తోటలో ఆహారపు వేటలో పిచ్చుక

చిన్ని పిచ్చుకపిల్ల నోటిలో ఆహారం పెట్టె తల్లి పిచ్చుక

నేడు ఏదీ ఏదీ ఏదీ ఆ పిచ్చుక ?

యేమని చెప్పను ?నాగరక ఆధునిక మానవుడి చర్యలే

అయ్యాయి నేడు పిచ్చుక పై బ్రహ్మాస్త్రాలు

కోయిలమ్మ కుహూ కుహూ లతో ఉలికి పడి అరచి౦ది   అమ్మమ్మ

‘’పారిపో కోయిలా పారా హుషార్ ‘’

ఆమని రాకను తెలిపే నీ కమ్మని గొంతు

నేటి మావి చిగురు తింటే ఏమవుతుందో ?

నీ కుహూ కుహూలు  వినక పోయినా ఆనందిస్తా నీవు క్షేమమని

పోనీలే —సరసభారతి కవికోయిలల కుహూ కుహూలతో పరవశిస్తా

పారిపో కోయిలా పారిపో పారాహుషార్ .

15-నవ్యాంధ్ర తేజం–విద్వాన్ శ్రీ నవులూరి రమేష్ బాబు –ఉయ్యూరు

శా-శ్రీ మన్మధ వత్సరాద్భుత శుభాశీర్వాద సౌభాగ్యతన్  -ప్రామాన్యైక నిబద్ద నిత్య నికషా ప్రాగాల్భ్యమున్ బెంచగా

   దీమంతోజ్వల కార్య తంత్ర తతులన్ దేదీప్య మానంబుగా –సీమంతోద్వహ శోభలం దనరుచున్ సీమాంధ్ర వేల్గొందుతన్.

కం –జయ సంవత్సర మిచ్చే ,విజయ మీ సీమాంద్రకు –భువి జయకేతనమై

రయముగ దలుచును సహజ –దయయను గుణముబెరుగుచు  ధన్యత నొందన్ .

తీ.గీ.-వీర బొబ్బిలి సీమయై వెల్గు సీమ –పచ్చనౌ కోనసీమయు ,పట్టిసీమ

      రాయలేలిన సీమ ,పల్నాటి సీమ –పరగ ‘’దివి సీమ ‘’ఏకమై భవ్య రీతి

     ఎన్న సీమాంధ్ర పేరున  సన్నుతి గనె .

తే గీ –ఇట్టి సీమాంధ్ర యాత్మయై కట్టే విడచి  శుభ్ర సుందర యౌవన శోభ దనరు

      నూతన శరీరమున జేరే నాతత శత –పూర్ణ సంకాశ శీర్ణ సంపూజ్య గాగ .

సీ-కలకల కూయు కోకిలములే గలవిట-ఖిలము వెదికేడి గబ్బిలము లేదు –

  చివ్వకు జే సాచు  సింహమ్ము లే గాని -అదరెడు గ్రామ సింహాలు లేవు

ప్రతిభ ప్రదర్శించు ప్రజ్ఞానులేగాని –మంకుతనమనెడు మాట లేదు

త్యాగ ధనము గణన భాగ దేయులే గాని –లేకి మూకల గోల లేనే లేదు

తీ.గీ –ఇన్ని సుగుణమ్ములచ్చటేయేక మగుచు –పుణ్య  గణ్య మౌ నవ్యాంధ్ర పూత చరిత

        స్వచ్చ భారత నిర్మాణ సౌరభంబు –పంచి పెట్టుత నింక ప్రపంచమునకు .

మత్తకోకిల –మంద మారుత సస్య పూర్ణత మాన్యతన్ గలిగి౦చ గా –ఎంద రేడ్చిన గాని  నిత్యము నేపుగా జనువృక్షమై  

           అంద గించెడి పుణ్య భూమిగ  నాంధ్ర సీమ నమేయమౌ –సుందరమ్ముగ సంతరి౦చగ సోదరా !ఇక లెమ్మురా!

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-3-15- ఉయ్యూరు

’నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ ‘’ పై సరసభారతి 15-3-15 ఆదివారం నిర్వహించిన శ్రీ మన్మధ ఉగాది కవి సమ్మేళనం –కవితలు-2

          7-  వసంత లక్ష్మి –శ్రీ వేదాంతం శ్రీధరాచార్యులు –రిటైర్డ్ మెడికల్ ఆఫీసర్ –గండిగుంట

           నవ్యా౦ధ్రై నా సమైక్యాంద్రైనా ఉగాది ఉగాదె

          తెలుగు నేల రాజకీయం గా  విడిపోయినా

           హూద్ హూద్ తుఫాను విలవిల లాడించినా

          శిశిరం తర్వాత వసంతం లా

         చిగురులు తొడిగి ,అభివృద్ధి విరగ బూస్తుంది

         నవ్యాంధ్ర స్వర్ణాంధ్ర గా  మారుతుంది

         మరి  ఈ ఉగాది మనకు ఎలా వస్తోందో చూద్దాం

         చిగురుటాకుల చీర కట్టి –సిగలో వేపపూలు చుట్టి

         మామిడి పిందెల అందెలు గట్టి –ఇక్షు దండము చేత బట్టి

        నవ పల్లవ కేతనమ్ము తో –కలకోకిల స్వనమ్ముతో

        అందాలు మెరయ –అందరి  డెందాలు మురియ

        వచ్చే నా వాసంత లక్ష్మి –తెచ్చే సౌభాగ్య లక్ష్మి .

 8- ఉగాది –శ్రీమతి కోగంటి విజయ లక్ష్మి –గుడివాడ

     మన్మధ ఉగాది వైభవం అవతరించి

    తోలి సంధ్య తొంగి చూసే వేళ

   బహుమతిగా ఇలలో సుఖ శాంతులు పంచి మురిసి పోయే వేళ

 నవ్య ఉగాదికి నాందీ ప్రస్తావన పలికి

 హేమంతం విరిసే వేళ-చిత్రపు రంగు హంగులతో

ధరిత్రి అంతా పులకించి హోలీ ఆడిన వేళ

 చైతన్యపు తళుకు బెళుకు లతో పుడమి తల్లి

 సింగారించు కొనే వేళ

 వెన్నెల కురిసే రాతిరి హొయలతో సన్నజాజులు

జాతర చేసే వేళ

మా మనస్సుల్లో మానవత్వపు మల్లికల మమతల

పందిరి అల్లాలని –మా హృదయ పీఠం పై

సౌభ్రాత్రుత్వపు గులాబీలు  గుబాళింఛి

గుండె లోతుల్ని స్ప్రుశించాలని

మా మదిలో మంచితనపు మందారాలు

మొగ్గలు తొడిగి మురిపించాలనీ

మాలో పరమత సహనపు

పచ్చదనం పరిఢవిల్లి జగతికి నీరాజనం పట్టాలనీ

మా జీవితాలలో హేమంతపు చేమంతులు విరబూసి

పరిసరాలను ప్రభావితం చేయాలనీ

కోకిలమ్మలు కమ్మని గొంతుతో

సమతా గీతాల నాలాపిస్తూ

జనావళిని జాగృతం చేయాలని

కోరుతున్నాను నిన్ను

కొండంత ఆశతో ఎదురు చూస్తున్నాను నేను

9-సమైక్య సాధన –శ్రీమతి మాదిరాజు శివ లక్ష్మి –ఉయ్యూరు

 నవ్యాంధ్ర అభివృద్ధిని సమైక్యం గా సాధిద్దాం

చేయి చేయి కలిపి కలిసీ మేలిసీ మసలీ .

సగర్వంగా అందరూ మెచ్చేలా

దిశల మన ఖ్యాతి మార్మోగేలా

నవ్యాంధ్ర నవ్యతను చాటు కొందాం

నవ్యాంధ్ర  నందన  వనం లో సమైక్యతా సౌరభాలు వెదజల్లుదాం .

10- మాకు ముందే వచ్చింది ఉగాది –ఛి మాదిరాజు బిందు దత్తశ్రీ –ఉయ్యూరు

 ఉగాదికోకిల మా ఉయ్యూరులో

పరవశం తో ముందే కూసింది

పుస్తకావిష్కరణ ,పురస్కార  మహోత్సవాలతో

పులకించి కవి కోకిలలు

ముందే కలస్వనం వినిపించాయి

హాయిగా ఆహ్లాదంగా ఆనందం గా వసంతకాలం

మాకు వచ్చే సిందిక్కడ మీ అందరి రాకతో

ఈ హసిత వసంతం కలకాలం నిలవాలని నిలపాలని

మన్మధుడిని మరీ మరీ వేడుతాను .

11—నవ దుర్గాంధ్ర ప్రదేశ్ –శ్రీమతి  సామినేని  శైలజ –విజయవాడ

వెన్నెలలో స్వర్ణ కాంతులతో మెరుస్తున్న రూపం

ఎవరూ అది?ధవళ వర్ణపు ముక్కు పుడక మెరుపులు

ఇంద్ర కీలాద్రి పై నుండి దిగి వచ్చిన దుర్గా మాతలా ఉందే!

అవును ఆమెయే –సందేహమే లేదు

మా నవ్యాంధ్ర ఉగాది శోభ చూడ వచ్చావా తల్లీ !

మనసుల మందారాలు పరచి స్వాగతిస్తున్నాం తల్లీ

అదిగో ఉదయ సూర్యునిలా మా నవ్యాంధ్ర

కృష్ణమ్మ తల్లి తీరాన అమరావతికి తోడుగా మా నవ రాజధాని .

ఎన్ని అవమానాలు అవాంతరాలు భారించామమ్మా

నీ దీవేనలుంటే చాలు ముందడుగేస్తాము తల్లీ

మేము వదిలోచ్చిన చోట  ఏముందమ్మా

హరిత వనాలా ?సశ్యశ్యామల కేదారాలా ?

మాకున్నవి బంగారం లాంటి నేలలు

నిత్య శ్రోతస్వినులైన నదీమతల్లులు

ఏనాడో మేల్కొని ఉంటె –ఈ నాడు స్వర్ణాంధ్ర మనదే అయి ఉండేది .

కవిపండిత వాగ్గేయకారులకు మనకేం కొదవమ్మా ?

వేదానికే కాదు మేధస్సుకు ,శాస్త్ర  సాంకేతికకూ మనమే మిన్న ఎన్నటికీ

నీ ఆవాసం ఒకప్పుడు కనక వర్షం కురిసిన చోటు తల్లీ

సింగపూరు ,మలేషియా నాగరకత మనకెందుకమ్మా ?

అనాది మన సంప్రదాయం సంస్కృతికి సాటి ఎక్కుడున్నదమ్మా?

నీ ఆశీర్వాద బలం మాకు  అస్తైశ్వర్య ప్రదం

అన్నీ ఉన్న లక్ష్మీ సరస్వతీ నిలయంగా మారుస్తామమ్మా

అన్నపూర్ణ అనే మాట కలకాలం నిలిచేలా చేస్తాం

నీ కృపా వీక్షణం అనుక్షణం ప్రసరించమ్మా .

12- వచ్చిందోయ్ వచ్చింది –శ్రీమతి వడ్డాది లక్ష్మీ సుభద్ర –విజయవాడ

  ఉగాది పండుగ వచ్చింది –వసంత ఋతువు తెచ్చింది

తీపి వగరు పులుపు  చేదు కారం ఉప్పు  ఆరు రుచులతో

మన్మధ నామ వత్సరం వచ్చేసింది

కష్టాల కడలిలో ఈదా౦ ఇప్పటిదాకా

సమస్యల వలయాల ఊబిలో దిగిపోయాం

అయినా నిశ్చలంగా నిబ్బరం గా నిల బడినాం

ఇకనైనా శాంతి సుఖలతో జీవిద్దాం

అందరి క్షేమం ఆశిద్దాం

సత్సంగం తో జీవిద్దాం

ఆశల పల్లకీలో నిజంగానే ఊరేగి కల నిజం చేసుకొందాం .

13-నవ్యాంద్రాలయం –శ్రీమతి కోనేరు కల్పన-విజయ వాడ

సీస –రాక్షసముగా ఈడ్చి రాజధాని యను సా –వాడి నుంచి వేగను వెళ్ళగొట్ట

   నిలచెను నవ్యాంధ్ర నిలువ నీడయు లేక –నడి రోడ్డుమీదనే న్యాయ మేది?

  కేంద్రము వీక్షించే క్రీగంట వేడ్కతో –ఆ ధర్మ మేమందు అనము అనక

 వేవేగ యనుకొని బుద్ధు లికిలిం చిరి  కనక తెలుగు చిమురు శక్తి

తే గీ.-కీర్తి ,కలిమియే యగు పోట్ల గిత్తమాకు –ఆత్మ బలమే నందీశ్వరునాత్మ రూపు

మట్టి గరిపి౦చు  దూర్తుల మట్టగి౦చి –కామదేను వౌ సఖ్యత కలుగ జేయ .

సీ –భయమేమో నిదులివ్వ బలవంతుదగునని –బాస కూడ విడచి ,బాగు మరచె

కూట నీతి వలదు,కుత్సితంబు తగదు –కూడి ఉంటె మేలు ,కూర్మి బలము

అసమర్దులముగాము ,అలుసు చేయక మా క –డుపు  మంట దీర్చరే దొగరు దిద్ది

నవ్యాంధ్ర హక్కుల న్యాయ రక్షను చేసి –విజ్ఞత చూపరే వేగముగను

తే.గీ.కార్మికులు కర్షకులు కార్య కర్తలు ఇక –పౌరులుద్యోగు లందరు ఫౌజు వలెను

అందరొక టైరి ,కట్టి తీరెదముగాక –ఆలసింపక నవ్యాంధ్ర ఆలయమిక .

తే.గీ. అవని కీర్తించు నవ్యాంధ్ర అనఘ ఘనము –దశ దిశలు మనఖ్యాతులే తావి పంచు

        తెలుగు తేజము అగుగాక దిచ్య పదము –భారత దేశము గర్వించు భవ్య వరము .

         సశేషం

  మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-3-15- ఉయ్యూరు

‘’నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ ‘’ పై సరసభారతి 15-3-15 ఆదివారం నిర్వహించిన శ్రీ మన్మధ ఉగాది కవి సమ్మేళనం –కవితలు-1

1-‘’నవ్య భవ్యాంధ్రప్రదేశ్ ‘’ — శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

అన్ని అవమానాలు భరించి ,అన్నీ వదులుకొని వచ్చి

‘’హూద్ హూద్ ‘’భయంకర జల రాకాసి బారిన పడినా

మొక్కవోని ధైర్యం తో ,ఆత్మ విశ్వాసం తో

ప్రక్రుతి వైపరీత్యానికే వైపరీత్యం కల్గించి నిలబడి

కేరింతలు తుళ్ళింతల మధ్య తుళ్ళూరు లో

నవరాజధాని నిర్మాణం కోసం అహరహం శ్రమిస్తూ

ఆంద్ర తేజం మిన్ను ముట్టగా

తెలుగుజాతి ,భాషా ఒక్కటే నన్న ధ్యేయం తో సాగుతూ

నవ్య భవ్యాంధ్ర ను నిర్మించి ఎదురులేని జాతిగా ఎదుగుదాం .

2-నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ –శ్రీ దండి భొట్ల దత్తాత్రేయ శర్మ –మచిలీ పట్నం

 విగ్రహాలను విధ్వంసం చేసినా నిగ్రహం తో భరించాం

 అడ్డుగోడలు కట్టుకున్న ఆనకట్టలు కట్టుకున్నా సహించాం

తొండముదిరితే ఊసర వెల్లి  అవుతుందో లేదోకాని

భజంత్రీ ముదిరితేనే మంత్రవుతాడని

అధిష్టానానికి సాస్టాంగం చేస్తూ మన అన్నమాట మరచి

ప్రజల ప్రతినిధులను ,మనవి చేసుకొనే వాడే ప్రజా ప్రతినిధులని  స్పష్టం చేసినా తల వంచాం

  కానీ తమ్ముడూ !

సిద్ధాంత కర్తలు భౌగోళికంగా విడగొట్టమంటే

మన రాజకీయ రాకాసి మూకలు రాద్దాంతం చేసి చేసి

మన మనసుల్ని ,మనుషుల్ని విడదీయటమే

అత్యంత బాధాకరం

రమ్య హర్మ్యాలు ,సుందర నగరాలను ,రాచ భోగాల రాజధాని

 తులతూగలేని  సంపదను సొంతం చేసుకోన్నాం

నా నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఆంద్ర పదం (ధం) దక్కించుటకు

నా కన్నిటి  కన్నా మిన్న .

గోలచేసి  దక్కించుకోటం  నీకు కొత్తేమీకాదు

నాకూ ఒదులుకొనే ఔదార్యమూ కొత్తకాదు .

కన్నడ వారి ‘’బళ్ళారి’’ నడుగు

తమిళుల ‘’మద్రాస్ ‘’ నడుగు

తమ్ముడూ ! నీది వేరుపడ్డ రాష్ట్రం కాదు

ఒకే వేరు నుండి పుట్టిన మరోకాండం

పేరేమిట౦టావా?

అప్పటికీ ఇప్పటికీ ఎప్పటికీ మన మధ్య వారధిలా

మన ఐకమక్యతకు సారదిలా

కలిపి ఉంచేది ,అవకాశాలు కలిపించేది

మన తెలుగు భాషే తమ్ముడూ !

3-నా పూర్వాంద్రే –ఈ నవ్యాంధ్ర –శ్రీ ఎల్ కే .మస్తాన్ వలీ –జువాలజీ లెక్చరర్ –నందిగామ

  ఎవరన్నారు నవ్యాంధ్ర అని

ఇది మన పూర్వాంధ్ర

మద్రాసీలను వీడిన తొలి ఆంద్ర

నవాబు పాలన బురఖా తొలగించి

‘’మనోడి’’వని  ఆలింగనం చేసి –ఆదరించాం

రెక్కలొచ్చిన గువ్వలు ఎగిరిపోక తప్పదు

అన్నరీతిగా నువ్వు వెళ్ళినా

నా పూర్వాంధ్ర యే ఈ నాటి నా నవ్యాంధ్ర .

పోయి౦దేమీలేదు మిగిలింది

నా పూర్వా౦ద్రే –ఈ నాటి నా నవ్యాంధ్ర .

4-నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ –స్మితశ్రీ చింతపల్లి నాగేశ్వర రావు –రిటైర్డ్ తెలుగు లెక్చరర్ –విజయవాడ

నవ వసంత మహోదయం –నవ జాగ్రుత శుభోదయం

నరనారీ హృదయాంతర-చైతన్యపు యుగోదయం .

వసుమతికే అందమైన –ఆభరణం భారతం

వసుధలో వన్నె కెక్కి –వర్ధిల్లును నిరంతరం .

అందులోన పొదగ  బడిన – ఆణిముత్యం ఈ రాష్ట్రం

తెలుగు వెలుగు లీనుతున్న –చెలువమ్ముల తోయ రుహం .

మధుర మధుర మంజుల –మకరందం మన రాష్ట్రం

చైతన్యపు ‘’చంద్రోదయ ‘’-దివ్య దీప్తి కిది నిలయం .

కవిగాయక వైతాళిక –కళారంగ ప్రముఖులకు

వివిధ శిల్ప చిత్రములకు –పేరుగన్న నిధానము .

ఘనమైన కూచిపూడి –నాట్యమ్ముల వెలయించి

విశ్వమంత మారు మ్రోగి –విజయ భేరి  మ్రోగిం పగ .

కృష్ణా గోదావరి పెన్నా-మహానదుల కల్పవల్లి

సేద్యమ్మున మేలు బంతి  -సిరు లంది౦చెడి తల్లి .

పదమూడు జిల్లాల –పదునైనది ఈ రాష్ట్రం

పసిడి కాంతి జగతి నింపి –వాసి గాంచు ఘన వజ్రం .

ఆంద్ర జాతి ప్రగతి అందుకొనే విఖ్యాతి

అన్నిరంగములను అద్భుతముగ

రాష్ట్ర ప్రగతి కోరి రాజిల్లె మన నేత

‘’చంద్ర బాబు ‘’అమిత శక్తి ధనుడు .

పదును బెట్ట గలడు పదమూడు రత్నాల

పట్టు బట్టి తాను ప్రతిన బూని

అంతరంగమందు ఆత్మీయతలు చింద

అందజేయు యశము నద్భుతముగ.

5-నవ్యాంధ్ర –నవ సమాజం –శ్రీ మైనేపల్లి  సుబ్రహ్మణ్యం –ఆకునూరు

తెలుగువాడు ఎదనున్నా వేలుగువాడే

రాష్ట్రమే చీల్చినా ,గుండెనే చీల్చినా

తనయడనేక నేరములు చేసినా తండ్రి మన్నించు నట్లు

తెలుగుతల్లి ముద్దు బిడ్డలం –ఆంధ్రులను ఆదరించు తల్లి

ప్రక్రుతి రహస్యం తెలీని పీఠభూమిగాడు

బాల్యమునే బలి తీసుకొనే బోరు బావులోడు

రాళ్లనే రతనాలుగా భావించే –తరుగు తోలు వాడు

వాపును చూసి బలమని నమ్మి తుష్కర దండయాత్రనే మరచినోడు

స్థాణువులైన శిల్పాలను కొల్లగోట్టినోడు

కొల్లాయి గట్టిన దిగంబర గాళ్ళకు –గురుశిష్య గుడుంబా ఘాటు కేక్కినోడు

ఆంధ్రుల ఆవకాయ రుచి ఏలరా?

తెలుగు తల్లి ముద్దు బిడ్డలం

అన్నిటా ఆరి తేరి నోళ్లం

నవ్యాంధ్ర నగుమోము ఆణిముత్యం కావాల

తెలుగువాడు ఏడనున్న వెలుగువాడు ,బతుకు వెలిగించువాడు కావాల.

6-వచ్చింది వచ్చింది ఉగాది –శ్రీమతి తాతినేని రామ కుమారి –క్షేత్రయ్య పద పరిషత్ –మొవ్వ

వచ్చింది వచ్చింది నవ వసంతం –మన్మధ నామ సుమ వసంతం

మన్మధ వసంతులేకమై వచ్చిన విశేష ఉగాది ఇది

వసంత మన్మదులు నవ్యాంధ్ర నిర్మాణం లో సహకరించాలి

ఎక్కడ చూసినా నవ్య వసంతా రామాలు విలసిల్లాలి

మన్మధుడు అదుపు తప్పక ప్రతి ఇంటా దాంపత్య శోభ పెంచాలి

ఉయ్యూరు లో వారం ముందే వచ్చింది వసంతం

గబ్బిట వారి కోకిల ముందే కూసి ఆహ్వానించింది

మనందరినీ కలిసి కవితా కోయిల స్వరాలు వినిపించ  మన్నది

నవ్యాంధ్ర సస్యశ్యామలాంధ్ర గా ,ఆధునిక శాస్త్ర  సాంకేతికాంద్రగా

విశ్వ వీధిలో వెలిగిపోవాలి –మన’’ చంద్రుడు’’ ఆచంద్ర తారార్కం పాలించాలి

తెలుగు భాష ,సంస్కృతీ భారతీయత అన్నిటా పురి విప్పి నాట్యమాడాలి .

 సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-3-15 –ఉయ్యూరు

ఈ లోకంలో ఏది విలువైనదని మనం ప్రశ్నించు కుంటే, సామాన్యంగా ఐహికమైన విషయాలపైనే దృష్టి పడుతుంది. కానీ ఇవేమీ శాశ్వతాలూ కావని తెల్సినా, మనస్సు వాటివైపే లాగుతుంది. మహాత్ములు పలు సందర్భాల్లో పదే పదే చెబుతున్నట్లుగా, మనసంపదా దనరాసులూ పోతే మరలా సంపాదించుకోవచ్చు. ఆరోగ్యం పాడైపోతే ఏదో కొంత మనం కోల్పోయినట్లే అవుతుంది. ఇక శీలం పోతే అంతా పోయినట్లే అనుకోవాల్సి వుంటుంది. మనిషి గుణం వక్రించరాదు. బుద్ధి గడ్డితింటే కలిగే నష్టం అంతా ఇంతా కాదు. ఈ సమాజంలో చరిత్రహీనుడికి, శీలం లేనివాడికీ గౌరవం కలకాలం లభించదు. అయితే ఇలాంటి అధములకు అనర్థాలే ఎక్కువ జరుగుతాయి. సద్గుణం కలిగి వుండటం కోటాను కోట్ల ధనరాసులకూ, వజ్రవైడూ ర్యాలకన్నా ఎక్కువ విలువ కలవనే చెప్పుకోవాలి.
సద్గుణ వంతులనే అందరూ ఆశ్రయిస్తారు. దుర్మా ర్గుడైన వాడికీ, దుర్గుణవంతునికీ సదా అందరూ దూరంగా వుంటారు. కొందరు పెద్దలు ‘దు’ అనే పదంలోనే దుష్ట స్వభావముందనే అంటారు. ఎందుకంటే మహాభారతం లోని కౌరవుల పేర్లలో దుర్యోదనుడు, దుశ్శాసనుడూ, దుర్మార్గుడూ, దురాచారుడూ అని చమత్కారంగా చెబుతారు.
సద్గుణాలే మనకు నిజమైన సంపదలు, కొందరు కులం కాదు కావల్సింది గుణం అంటారు. సదాచారులై, సత్ప్రవర్తనతో ఉండేవారే ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా వుంటారు. సంతోషమే సగం బలం కదా మరి. ఈ సమాజానికి సద్గుణాలు కలవారి అవసరం ఎంతైనా వుంది. సచ్చీలము, సద్గుణమూ, సదాచారము కలిగి వుండటం దైవకృపగానే భావించాలి. అవన్నీ దైవ సంపదలేమరి.
ఈ విధమైన దైవీక సంపదలు లేకపోవడం దురష్టంగానే భావించాలి. అలాంటి వారి జీవితం చీకటి మయమే. ఫలానా వాడు మంచివాడు, ఉత్తముడు, సద్గుణ సంపన్నుడు, సచ్చీలుడు సదాచార సంపన్నుడు అని లోకంలోని వారు అను కుంటే, వారి జీవితం ధన్యమేకదా! కొందరు చాలా కాలం బతకాలను కుంటారు. కొందరు ఎంతో బల వంతుల్లాగా వుండాలనుకుంటారు. ఎవ్వరికీ ఎందుకూ పనికిరాని వాళ్లు ఎంతకాలం బ్రతికితే మాత్రం ఏం ప్రయోజనం చెప్పండి?
ఎంత మంచి పనులు చేశామన్నదే ముఖ్యంగా భావించాలి. ఎవ్వరూ మరణాన్ని తప్పించుకోలేరు. వారు అడవిలో వున్నా, నివాస ప్రాంతాల్లో ఉన్నా, ఆకాశంలో విహరిస్తున్నా ఆ సమయం ఆసన్నమైనదంటే చాలు మరణం తద్యం. ఆ సమయం రాకముందే సచ్చీలాన్ని అలవర్చుకున్న వారు ధన్య జీవులే మరి. పుట్టటం కాదు ముఖ్యం. పుట్టింది ఎందుకో ముందు తెలుసుకోవాలి. పుణ్యకార్యాలను చేయాలి.
సాటి మనిషిని ఆదుకోవాలి. చేయరాని పనులు చూస్తూ, స్వస్వరూప జ్ఞానాన్ని సంపాదించనిచో, మరలా పుట్టడం, మరలా చావడం తథ్యం. ఇలాంటి బాధలనుండి విముక్తి పొందాలంటే సచ్చీలమును అలవాటు చేసుకోవడం తప్పనిసరి అని తెలుసుకోవాలి.
ప్రతి ప్రాణియందూ దైవం వున్నాడనుకుంటే మనుష్యుడు అంటే దేవుడ్శుమనస్సు అంటారు. అలాగే మనుష్యుడు – మనస్స్సుదేవుడు అని కూడా చెబుతారు. మనస్సులో ఎలాంటి సంకల్పాలూ లేకుండా వుండాలి. అమనస్క స్థితిని పొందాలి. అలాంటప్పుడు ఆత్మ ఒక్కటే దైవ రూపంలో మిగులుతుంది. అలాంటి అమనస్క స్థితియే మోక్షం. మనస్సులో ఎలాంటి దోషం లేకుండా మహా పవిత్రంగా వుండాలి.
– -డాక్టర్‌ పులివర్తి కృష్ణమూర్తి
9949092761

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -23

11-     లిటరరీ రియలిజం కు ఆద్యుడు గుస్టేవ్ ఫ్లాబర్ట్ -3

ఫ్లాబర్ట్ ను మేడం బోవరీ పాత్ర ఎవరు అని అడిగితె నిర్మొహమాటం గా ‘’Madame Bovary is me’’అని స్పష్టంగా చెప్పాడు .ఆ పాత్రలో ఉన్న అన్ని మంచి చెడు లక్షణాలన్నీ ఫ్లాబర్ట్ వే నన్నమాట .ఫ్లాబర్ట్ జీవితంపై రాసిన హేన్రీజేమ్స్ ‘’ఫ్లాబర్ట్ జీవితం ముత్యపు వేటగాని జీవితమే .అంతులేని నిధికోసం ఊపిరి సలపకుండా సాగే కార్యక్రమమే .ఎప్పటికప్పుడు మార్పులు చేస్తూ స్పస్టతనిస్తూ ,పునరుక్తిని పరిత్యజిస్తూ రచనకు అందం తెచ్చాడు ‘’అన్నాడు .తగిన మంచి మాట దొరికే వరకూ ఆలోచిస్తూనే ఉండేవాడు .ఒక సారి రెండు దిద్దుబాట్లకు మూడు రోజుల సమయం తీసుకొన్నానని స్వయం గా ఫ్లాబర్ట్ చెప్పాడు .ఏంతో  గొప్పగా రెండు లైన్లు చెప్పాలని పరితపించి సాధించాడు .బోవరీ నవల లేటెస్ట్ దే అయినా అదే అతని ప్రధమ ముద్రణ రచన అయింది .45 వయసులో దీనివిషయమే కోర్టు కేసు నడిచింది .అందులోని కొన్ని చాప్టర్లు అసంబద్ధం అని తొలగించాలని ప్రభుత్వం వాదించింది .ఎమ్మా బోవరి మరణ దృశ్యాలు మరీ ఇబ్బందికరం గా ఉన్నాయన్నారు .దీనికి ఫ్లాబర్ట్ లాటిన్ లో ఉన్న ఒకే ఒక్క పేజీని ఫ్రెంచ్ భాషలో రాశానే తప్ప తానేమీ అసంబద్దం గా రాయలేదన్నాడు .బోవరి రాసి ప్రచురించిన మూడు నెలలకు బాడేలేర్ రాసిన ఫ్లూర్స్ డూ మాల్ ప్రచురింపబడింది .

బోవరి లోని రచనా శైలికి చదువరి పెద్దగా అబ్బురపడ లేదుకాని  దానిపై వచ్చిన దుమారం తో బాగా పాప్యులర్ అయిన్దినవల .జనం నాలుకల మీద ఫ్లాబర్ట్ పేరే నర్తించింది పాప్యులారిటీ విపరీతంగా పెరిగింది ఈ ఊపులో ‘’సలమ్మ్బో ‘’నవల ప్రారంభించాడు .దీని ప్లాట్ కోసం ఆఫ్రికా సందర్శించాడు ఇందులో మొదటి ప్యూనిక్ యుద్ధం కద ఉంది .తాను రాయబోయే సబ్జెక్ట్ పై తీవ్ర పరిశోధన చేశాడు వందలాది పుస్తకాలు చదివి అర్ధం చేసుకొన్నాడు .ప్లినీ ,దియోడరాస్, హెర డోటస్ ,పసానియాస్ ,ఫిలస్త్రాటాస్ మొదలైన క్లాసికల్ రచయితల రచనలన్నీ ఆకళింపు చేసుకొన్నాడు .’’నా మనసులో యేవో అస్పస్టభావనలున్నాయి అవి స్పష్టమైన రూపం లోకి రావటానికి చాలాకాలం నిరీక్షిం చాను ‘’అన్నాడు .

సెంటిమెంటల్ ఎడ్యు కేషన్ పుస్తకాన్ని రాశాడు ఇరవై ఏళ్ళనుంచి ఆ సబ్జెక్ట్ మనసులో ఉంది .వయసు నలభై లో ఉండగా పబ్లిష్ చేశాడు .ఇందులో ‘’సైంటిఫిక్ రియలిజం ‘’లోకి మళ్ళీ ప్రవేశించాడు పార్శియన్ ఉన్నత ,మధ్యతరగతి జీవుల కద ఇది .క్రమంగా ఫ్లాబర్ట్ జీవితం లోకి దురదృష్టం దొంగచాటుగా ప్రవేశించిది.యాభై వ పదడిలో స్వంత దేశాన్ని ప్రష్యన్లు ఆక్రమించారు   .ఫ్రాన్స్ పరాజయాన్ని ప్రపంచ పరాజయం గా భావించాడు .ప్రపంచం అంతమై పోతోందని వ్యధ చెందాడు .అతని దృష్టిలో పగానిజం ,క్రిష్టియానిటి , కాంప్లసేన్సి(సంతృప్తి )అనేవి మానవ చరిత్రలో మూడు పరిణామాలు .(ఇవల్యూషన్స్).1869లో స్నేహితుడు బౌల్హేట్ మరణించాడు .’’నా ఆలోచనలను నా కంటే విస్పష్టం గా అర్ధం చేసుకొన్నవాడు బౌల్హేట్ ‘’అన్నాడు అతనిమరణం ఆశనిపాతమే అయింది .ఇంతలో తల్లి చనిపోయింది మరీ  కుంగిపోయాడు .విధి క్రూర పిశాచం అన్నాడు .ఎలీషా శ్లీసిన్గర్ మానసిక వ్యాధితో శరణాలయం లో ఉంటె ఫ్లాబర్ట్ ను అతని నీస్ దగ్గరుండి సపర్యలు చేసింది .ఎమిలీజోలా టర్గనీవ్ ,మపాసాలు వచ్చి చూసి వెళ్ళారు .

పుస్తకాలలోనే కూరుకు పోయి ఉతర ప్రత్యుత్తరాలు జరుపుతూ ఉన్నాడు ఫ్లాబర్ట్ .55 వయసులో ‘’ఏ సింపుల్ హార్ట్ ‘’అనే చిన్న కద రాశాడు .ఇతరులకోసం జీవిస్తూ ,విశ్వాసం ,మంచితనం ,ప్రేమ గుణం మూర్తీభవించిన వాడి కదఇది .బావార్డ్ అండ్ పెకూచేట్ అనే రచన పై తీవ్రం గా కృషి చేస్తున్నాడు .కాని పూర్తీ చేసే లోపే మరణించాడు .ఇందులో సగం ఫార్స్ సగం సెటైర్ ఉంది .56 వయసులో పాత జబ్బులు తిరగ బెట్టాయి .నిత్యం నరకమే అనుభవించాడు .అయినా రచనలో శైలికోసం ఆరాటం మాత్రం మానలేదు .బోవార్డ్ నవల సగం పూర్తీ అయింది ,’’అపాప్లేక్సీ ‘’జబ్బు వచ్చి ఒక రోజు పనిమనిషి ఆహారం తీసుకోచ్చేసరికి లైబ్రరీలో ఆఖరి శ్వాస పీలుస్తూ ఉన్నాడు .ఏరకమైన సహాయం అందించే అవకాశం లేకుండాపోయింది.  యాభై తొమ్మిదేళ్ళ వయసులో 8-5-1880 వాస్తవ సాహిత్య సృష్టికర్త గుస్టేవ్ ఫ్లాబర్ట్ వాస్తవం గా ఇహలోకాన్ని వీడాడు .పన్నెండు రచనలు చేసి కీర్తిపొండాడు

సంపూర్ణమైన శైలి కి ఫ్లాబర్ట్ ఉదాహరణ గ నిలిచాడు .అతని రచనలో రోమాన్స్ తో బాటు వాస్తవికత కూడా ఉన్నది చనిపోయిన తర్వాత అతని సాహిత్య కీర్తి మరీ విస్తరించింది .ఫ్రాంజ్  కాఫ్కా కొట్జీ , నేబకోవ్ వంటి ఇరవైవ శతాబ్దపు రచయితలపై ఫ్లాబర్ట్ ప్రభావం బాగా ఎక్కువ .ముఖ్యం గా  ఫ్లాబర్ట్  వారసుడు ఫ్రాంజ్ కాఫ్కా అని చెప్పటం లో ఏ మాత్రం అతిశయోక్తి లేదు .అందరూ ఒప్పుకొన్న సత్యమే ఇది ..’’సింగ్యులర్ పోఎటిక్ ఎఫెక్ట్ ‘’అనేది ఫ్లాబర్ట్ సాధించిన ఘన విజయం .మేడం బోవరి నవలను మొదట్లో ఎవరూ సరిగ్గా అర్ధం చేసుకోలేదు .చనిపోయే నాటికి ‘’ఫ్రెంచ్ రియలిస్ట్ రైటర్ ‘’గా ప్రసిద్ధి పొందాడు ఫ్లాబర్ట్ .ఇరవైవ శతాబ్దపు అన్నిరంగాలలోని మేధావులు ఫ్లాబర్ట్ ను పొగడకుండా ఉండలేక పోయారు. అదీ తను సాధించిన అద్భుత విజయం .

Novelists should thank Flaubert the way poets thank spring; it all begins again with him. There really is a time before Flaubert and a time after him. Flaubert decisively established what most readers and writers think of as modern realist narration, and his influence is almost too familiar to be visible. We hardly remark of good prose that it favors the telling of brilliant detail; that it privileges a high degree of visual noticing; that it maintains an unsentimental composure and knows how to withdraw, like a good valet, from superfluous commentary; that it judges good and bad neutrally; that it seeks out the truth, even at the cost of repelling us; and that the author’s fingerprints on all this are paradoxically, traceable but not visible. You can find some of this inDefoe or Austen or Balzac, but not all of it until Flaubert.’’అన్నాడు జేమ్స్ వుడ్ అనే విమర్శకుడు ‘’హౌ ఫిక్షన్ వర్క్స్ ‘’గ్రంధం లో .

మరో ప్రముఖునితో కలుద్దాం

సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -23-3-15 ఉయ్యూరు