తెలుగునాట సినిమా పాటల కచ్చేరీలకు ఆదరణ పెరుగుతోంది. కొత్త కొత్త యువ కళాకారులు గీత గానాలతో ఇక్కడే కాకుండా విదేశాల్లోనూ ప్రాచుర్యం సంపాదించుకుంటున్నారు.

తెలుగు కళా రూపాలలో అన్నిటికన్నా ఎక్కువగా పాటల కచ్చేరీలు జనాదరణ పెంచుకుంటున్నాయి. ప్రపంచంలో మరెక్కడా లేనంతగా గంటలు, పూటలు లెక్క చేయకుండా తెలుగు పాట కచ్చేరీలు ప్రస్తుతం తెలుగువారి సంస్కృతిలో అంతర్భాగమైపోయాయి. మన దేశంలో సినిమా మోజు జనావళిలో ఎంతగా పెనవేసుకుపోయినా పాటల విషయంలో మాత్రం తెలుగువారి ప్రీతి అనంతమైన గనిలా విస్తరించిపోయింది. చిత్ర విచిత్రమైన ఇతివృత్తాలు, గాన విన్యాసాలు తెలుగుతనాన్ని ఆవరించేశాయి. ఇంచుమించు 42,000 గీతాలు, 165 మంది కవులు, 520 మంది బాణీల రూపకర్తలను నిత్యం ఆరాధిస్తూ బుల్లితెర పైనా, వందలాది వేదికల పైనా ఇటువంటి కచ్చేరీలు అవిశ్రాంతంగా తెలుగువారిని రంజింపచేస్తున్నాయి. మూడు తరాల గాయనీ గాయకులు రకరకాల గళ విన్యాసాలతో కోట్లాదిమంది మనసుల్లో దీర్ఘకాలం మెదలడం చిన్న విషయమేమీ కాదు. రసవత్తరమైన ఆలోచనలు, గమ్మత్తైన సృజనతో వేల వేల పాటలు వీనుల విందు చేస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం తెలుగు సినీ గీతాల ఆలపనలో రాప్ట్రంతో పాటు, విదేశాలలో కూడా గాయనీ గాయకులు వేల సంఖ్యలో విస్తరించారు.

వందేళ్ల చిత్రసీమ వేడుకలు జరుగుతున్న ఈ సమయంలో ఒకసారి ఈ రంగాన్ని సమీక్షిస్తే , తెలుగుదనం ఎంత మధురంగా విస్తరిస్తోందో అర్థమవుతుంది. 1945-50లలో విడుదలైన సినిమాలతో అందరి నోటా ఆయా పాటలు రాగాలు నలుగుతూ ఉండేవి. ఆ కాలంలో అన్ని ప్రాంతాలలో పద్య నాటకాలను టికెట్ కొని చూడటంతో పాటు, ఇళ్లల్లో తమకున్న వెసులుబాటు సమయంలో వాటిని ఆలపించడం వ్యక్తిగత వినోదంగా, ఉల్లాసంగా మారిపోయింది. హిందీ సినిమాల బాణీలలో తెలుగు సినిమాల్లో వచ్చే పాటలు, తెలుగు నాటకాల పద్యాలు తెలుగు గడ్డపై మార్మోగాయి. ‘చెల్లియో చెల్లకో’అంటూ ఒక వైపు, ‘ఓహో బస్తీ దొరసానీ…’ వంటివి కోట్లాది మంది తెలుగువారి గొంతుల్లో వినిపిస్తూనే ఉండేవి. ‘పందిట్లో పెళ్లవుతున్నాది.. కనువిందవుతున్నాది,,’, ‘వయ్యారమొలికే చిన్నది ఊరించుచున్నది రమ్మంటేను రాను పొమ్మన్నది…’, ‘రావే రాధా రాణి రావే రాధ నీవే కృష్ణుడ నేనే, రాసలీలా వేళ ఇదే..’ వంటి పాటలు, వాటి గ్రామఫోన్ రికార్డులు, రేడియో పాటలు, మరో వైపు దేశభక్తి గీతాలు చిన్నా పెద్ద ల నోళ్లల్లో నిత్యం నానుతూ ఉండేవి.

ఈ 75 ఏళ్ల తెలుగు సినీ గీతాల ఆలాపనలో చాలా చాలా విశేషాలున్నాయి. ముందుగా, అప్పటి హిట్ సినిమాల పాటల్ని భక్తి గీతాలుగా మార్చి మండపాలలో శ్రద్ధగా ప్రార్థించటం అలవాటయింది. ఆ క్రమంలోనే తెలుగువారి సంప్రదాయ కార్యక్రమాలలో మంగళ వాయిద్యాలలో వినిపించే కొన్ని ఆనవాయితీలను కూడా తమ సొంతం చేసుకున్నారు. వివాహాలలో అత్యంత ప్రధానమైన మంగళసూత్ర సమయం నుంచి క్రమంగా అన్నిటా, అన్నిచోట్లా కొన్ని సినిమా పాటలే ఆలపించే సంప్రదాయం వచ్చేసింది. ‘సీతారామ కళ్యాణం’ సినిమా లో గాలిపెంచల నరసింహారావు స్వరపరిచిన పాటలు లేకుండా తెలుగింట పెళ్లి బాజాలు మోగవన్నా అతిశయోక్తేమీ లేదు. ‘బంగారు బొమ్మ రావేమే…’ అంటూ పెళి ్లకూతురుని కళ్యాణ మండపంలోకి తేవటం అందరికీ ముచ్చటయి పోయింది. పుట్టిన రోజు వేడుకల్లో ‘భలే మంచిరోజు పసందైన రోజు’ అంటూ పాట అందుకోని సందర్భం ఉండదు.

జూ వాయిద్యాలలో పాతకాలం పద్ధతులు మారిపోయాయి. హార్మోనియం, వయొలిన్‌ల స్థానంలో కీబోర్డు పాడ్‌లు వగైరాలు పల్లెల్లో కూడా వచ్చేశాయి. వేణువు తప్ప మిగిలినవి కీబోర్డుతో పలికిస్తూ పాటల కచ్చేరీలు చేయటం పరిపాటి అయింది. రాష్ట్రం మొత్తంగా నిపుణులైన కీబోర్డు ప్లేయర్లు 25 వరకూ ఉంటారు. పారితోషాకాల్లో కూడా ఒక్క కార్యక్రమానికి 2,000 రూపాయలు కనీసంగా అడుగుతున్నారు. అన్ని హంగులూ ఉన్న వాయిద్యబృందం కావాలంటే రాజధానికి రాక తప్పడం లేదు.

చలన చిత్ర గీతాల ఆలాపనతో పాటు ఎప్పటికప్పుడు వినూత్న ఇతివృత్తాలతో హైదరాబాదులో తరచుగా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు జరుగుతున్నాయి..
42000 పాటలు లెక్కకు ఉన్నా వేదికలపై అలవాటు గా పాడుతున్నవి 1000కి మించటం లేదు. సగటు కార్యక్రమాల్లో ఎంచుకునేవి 150కే పరిమితం అయ్యాయి.

1974 లో మరణించిన ఘంటసాల పాటలు చెదరని తరగని ఆదరణతో 3వ తరం గళాలలో కూడా ఇంకా వినిపిస్తున్నాయి.
ప్లాటినం డిస్క్‌లు సంబందిత రికార్డులు సృష్టించిన పాటలకన్నా హిట్ సాంగ్‌ల జాబితాలో 1975 ముందునాటి పాటలే ఇప్పటికీ ఎక్కువగా ఉంటున్నాయి. ఇప్పటికీ వాటిని కోరి వినేవారి సంఖ్యే ఎక్కువగా ఉంది.
టీవీ ఛానల్స్‌లో ప్రతి పూటా కనిపించే పాటల కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడానికి బాగా ఆసక్తి కనపరుస్తున్న వారి సగటు వయసు 16. కాగా బుల్లి తెర పోటీల్లో పాల్గొనటానికి ప్రత్యేక శిక్షణ , అందుకు తగిన గురువులతో సంస్థలు కూడా వెలిశాయి.
కిన్నెర సాంస్కృతిక సంస«్థ వారు ఘంటసాల పాటల ఆలాపనను 24 గంటలపాటు నిర్వహించి రికార్డుతో పాటు భారీ కార్యక్రమాలకు స్ఫూర్తి దాయకం అయ్యారు.

ఆకాశవాణిలో చిత్రసీమ, మీరు కోరిన పాటలు, దూరదర్శన్‌లో చిత్రలహరి వంటి కార్యక్రమాలపై ఒకప్పుడు లక్షలాది మంది ఆసక్తి కనబరచేవారు. ఇప్పటికీ వందల సంఖ్యలో వాటి కోసం ఎదురు చూస్తున్నవారున్నారు.
తెలుగు సినిమా పాట ల్లో రాజేశ్వరరావు.పింగళి, ఘంటసాల త్రయం ద్వారా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చిన పాటల ఆధిపత్యం కొనసాగుతూనే ఉంది.
ఆయా సంస«్థలు, వ్యక్తులు రూపొందిస్తున్న కార్యక్రమాలు అపురూప ఆదరణతో అభిమానుల మన్ననలు పెంచుకుంటున్నాయి. యువ కళావాహిని ద్వారా గత 2 ఏళ్లుగా కవులు, స్వరకర్తలు సినిమాలు విడుదలై 60, 70 ఏళ్లు పూర్తయిన సందర్భాలలో ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు.

జూ పాటల ఆలాపనలో రికార్డులు సృష్టించ టంతో పాటు, గంటల తరబడి శ్రోతలను ఆడిటోరియంలో కుర్చీలకు అతుక్కుపోయేలా చేస్తున్న కార్యక్రమాలు అనేకం. సత్యప్రియ, సురేఖా మూర్తి, విజయలక్ష్మి వంటి వారు ఈ విషయంలో తమ తమ తీరుల్లో రికార్డులు సృష్టించారు.
వెండితెర స్వరాల తార విజయలక్ష్మి సరిగ్గా 10 ఏళ్ల క్రితం రవీంద్ర భారతిలో వరుసగా 24 గంటలపాటు పాటల్ని పాడుతూ తెల్లవార్లూ శ్రోతల్ని కూర్చోపెట్టి చప్పట్లు మార్మోగేలా చేసిన గాయని విజయలక్ష్మి. ఆమె పాటల రంగంలో సరికొత్త రికార్డులు సృష్టించింది. 2003 జూన్ 15న రవీంద్ర భారతిలో ‘జననీ శివకామిని’ అంటూ ప్రార్థన గీతంతో మొదలుపెట్టి, మరునాటి సాయంత్రం రాత్రంతా పాడుతూ, ఆ మరునాడు సాయంత్రం దాకా పాడుతూనే ఉండి శ్రోతల్ని అలరించడంలో విజయలక్ష్మి విజయం సాధించింది. తొట్టతొలి నేప«థ్య గాయని రావు బాల సరస్వతి, కావ్యాలవంటి గీతాలు రాసిన ఆచార్య సి.నారాయణరెడ్డిలు ఆమెతో పాటల ధారను మొదలుపెట్టించారు. ఎస్.పి. బాలసుబ్రమణ్యం, పి. సుశీల, పి. లీల, జిక్కి .ఎల్.ఆర్. ఈశ్వరి వంటి గాయకులు, పలువురు సంగీత దర్శకులు, ఇతర ప్రముఖులు ఈ కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు. గళ విన్యాసాల్లో అలుపూ సొలుపూ లేకుండా విజయలక్ష్మి పాడుతున్న తీరు, ఇంకా ఇంకా పాడుతానని ఉత్సాహంగా ప్రకటించింది. చిన్న నాటి నుంచి పాటలపై మక్కువతో స్వరాలు, రాగాలతోనే ఆటపాటలు, చదువు సంధ్యలు సాగించిన ఆమె నిజంగా తన సంగీత మాధుర్యంతో శ్రోతలను నిర్ఘాంతపరిచింది. “రవీంద్ర భారతిలో జరిగిన కార్యక్రమం నా జీవితానికి సార్థకతను తెచ్చి పెట్టింది.

ఒక రోజంతా అవిశ్రాంతంగా ప్రేక్షకులను సంగీతంతో అలరించగలగడం నాలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచింది. నేను నా 8వ ఏట నుంచి పాటలు పాడటం మొద లుపెట్టాను. కర్నాటక, హిందూస్థానీ సంగీతం నేర్చుకోవటం మొదలు పెట్టాను. చిన్న చిన్న వేదికల నుంచి అమెరికాతో పాటు పలు దేశాల్లో ప్రతిష్టాత్మక వేదికలపై పాటలు పాడాను. అక్కడికి 17 సార్లు బ్రిటన్‌కి, 7 పర్యాయాలు గల్ఫ్‌కి, 12 విడతలు సింగపూర్, మలేసియాలకు, 6 దఫాలు ఆఫ్రికా రష్యా దేశాలకు వెళ్లాను. తెలుగుతో పాటు, 7 భాషలలో పాటలు వినిపించి మెప్పించగలిగాను. 1995లో మా గురువు పి.వి. సాయిబాబా నేర్పించిన జానపద గీతంతో జీ టీవి వారి సరిగమ కార్యక్రమంలో రన్నర్ అప్ గా నిలిచాను. 1996లో స్టార్ ప్లస్‌లో మేరీ ఆవాజ్ సునోలో లతా మంగేష్కర్,ఆశా భోంస్లేల ముందు పాడి పైనల్ విన్నర్‌గా నిలిచాను. పర్వీణ్‌సుల్తానా, భూపేన్ హజారికా, హరిహరన్, సునీతా చౌహాన్‌లు నా పాటలు విని మెచ్చుకోవటంతో పాటు, ప్రోత్సాహం కూడా అందించారు. మన సినిమాల్లో దేవదాసు, విక్రమార్కుడు, భయ్యా, వరుడు, యమగోల, శుభప్రదం వంటి వాటిల్లో పాడే అవకాశాలు వచ్చాయి. సమయపాలన పట్ల పట్టింపు ఉన్న అమెరికాలో చాలామంది తెల్లవార్లూ నా పాటలు వింటూ ఇంకా ఇంకా పాడమని అడిగి ఆలకించిన సందర్భాలు నాకు చాలా తృప్తి ఇచ్చాయి. భవిష్యత్‌లో పాటల రంగంలో చాలా ప్రక్రియలు, ప్రయోగాలు చేయాలని ఉంది.

‘తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం ప్రభావితం చేసినంతగా మరే యితర ఉద్యమమూ తెలుగు కవుల్నీ కళాకారుల్నీ ప్రభావితం చేయలేదంటే అతిశయోక్తి ఏ మాత్రమూ కాదు’. ఆనాటి తెలంగాణ కవులు, కళాకారుల్నే కాకుండా ఆంధ్రా ప్రాంతంలోని సాహిత్యకారులను కూడా ఈ పోరాటం అత్యంత ప్రభా వితం చేసింది. అందుకు కుందుర్తి కావ్యం ‘తెలంగాణా’ ముగింపు వాక్యాలే నిదర్శనం- ‘బహుశా యిదే మొదలనుకుంటాను/ తెలంగాణాలో దిగిన వెలుగు/ దేశ దేశాలలోని చీకట్లను/ శిక్షిస్తుంది చివరకు’.

తెలంగాణలోని ప్రజల దుర్భర జీవితాన్ని కళ్లకు కట్టినట్టు తమ నవలల్లో చిత్రీకరించిన రచయిత దాశరథి రంగాచార్యులు, వారి మొదటి నవల చిల్లర దేవుళ్లు. ఆనాటి తెలంగాణ రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్థిక పరిస్థితులకు అద్దం పట్టింది. పోలీసు చర్యకు పూర్వం తెలంగాణ ప్రాంతంలో చిల్లర దేవుళ్లు అధికార రూపంలో చేసిన దురాగతాలూ, అనుభవించిన భోగవిలాసాలు-గ్రామ వ్యవస్థ-ఈ నవలలో ప్రతిభావంతంగా చిత్రీకరింపబడ్డాయి. 1937-38 ప్రాంతంలోని భూస్వామ్య వ్యవస్థ ఎలా ఉండేదో ఈ నవల ద్వారా కొంతైనా అవగాహన చేసుకోవచ్చును. రంగాచార్య రాసిన మూడు నవలల్లోనూ కూడా తెలంగాణ మాండలిక భాష ఆయా పాత్రలకు జవ జీవాలను కల్పించాయి.
తెలంగాణ సాయుధ పోరాట కాలంలో ప్రజలను పోరాటానికి సమాయత్తం చేసేందుకు రాజకీయ చైతన్యంతో బాటు సాంస్కృతిక చైతన్యం కూడా తన వంతు పాత్రను సమర్థవంతంగా నిర్వహించింది. తెలంగాణ ఉద్యమం దేశ విదేశ రచయితల మీద గాఢంగా తన ప్రభావాన్ని చూపించింది. ఉత్తేజాన్ని కలిగించే కవిత్వం, నవలలు, కథలు, నాటకాలు, ప్రజా కళారూపాలు పుంఖానుపుంఖంగా వెలువడ్డాయి.

కవిత్వం

తెలంగాణ పోరాట కాలంలో ప్రఖ్యాత కవి హరీంద్రనాథ్ చటోపాధ్యాయ Tales of Telangana’ అన్న పేరుతో తెలంగాణ విప్లవ గాథలను ఆంగ్లంలో రాశాడు. ఆరుద్ర వాటిని ‘వీర తెలంగాణా విప్లవ గాథలు’ పేరుతో ఆంధ్రీకరించారు.
విలేఖించనిండు నన్ను/వీర తెలంగాణా వీర గాథ!
వ్యథల తోడ నిండిననూ/వ్యాకుల త్యాగాల తోడ
పెల్లుబికే ఆశాలత/పల్లవించు పరమ గాథ
అంటూ ఉత్తేజపూరితంగా సాగుతుంది ఈ కవిత.
తెలంగాణ సాయుధ పోరాటాన్ని భావావేశంతో చిత్రీకరించిన కవి సోమసుందర్. వీరి ‘వజ్రాయుధం’ 1949 మార్చి నెలలో వెలువడింది. భూస్వామ్య వ్యవస్థను త్రోసిరాజని బూర్జువా పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ కాలూనుతున్న దశలో; చరిత్రలో ఒక పరిణామ దశలో వెలువడిన కావ్యం వజ్రాయుధం.

ఖబడ్దార్! ఖబడ్దార్!/ నైజాం పాదుషాహీ
బానిసత్వ విముక్తికై/ రాక్షసత్వ నాశనముకై
హిందూ ముస్లిం పీడిత/శ్రమజీవులు ఏకమైరి… అంటూ నిజాంను తీవ్రంగా హెచ్చరిస్తాడు కవి ‘బానిసల దండయాత్ర’ అన్న శీర్షికతో రాయబడిన ఈ గేయంలో. జనగామ, బాలేముల, నల్లగొండల్లో జరిగిన వీరోచిత పోరాటాల ప్రస్తుతి ఉద్వేగంగా రచింపబడింది. ఒక వీరుడు మరణిస్తే వేలకొలది ప్రభవిస్తారని, ఒక నెత్తుటి బొట్టులోన ప్రళయాగ్నులు ప్రజ్వరిల్లుతాయని ఆశాగీతం ఆలాపిస్తుంది వజ్రాయుధం.

తెలంగాణ ఉద్యమ స్ఫూర్తితో రాయబడిన మరొక కావ్యం ఆరుద్ర ‘త్వమేవాహం’. ఇది సామాన్యులకు కొరకుడుపడని ప్రతీకాత్మక కావ్యం. విడమర్చి చెబితేగాని వివరంగా బోధపడని సాంకేతిక పదాలు, పదబంధాలు, బింబాలు గల కావ్యం. ఇది 1949 జూలైలో వెలువడింది.
రెంటాల ‘సర్పయాగం’లో తెలంగాణా సమరగీతం అన్న ఖండికలో ‘పగలేయి నిజాం కోట, ఎగరేయి ఎర్రబావుటా!’ అని నిజాం నిరంకుశత్వాన్ని ప్రతిఘటించారు. తెలంగాణ విముక్తి సమర కవిత్వాన్ని శక్తివంతంగా ఆవిష్కరించిన మరొక కావ్యం గంగినేని వెంకటేశ్వరరావు ‘ఉదయిని’. గంగినేని ప్రత్యక్షంగా ఉద్యమంలో పాల్గొన్న కవి. కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంతో ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉండడంతో ఉద్యమ తీవ్రతను ఉదయినిలో పలికించగలిగాడు. ఇందులో అరణ్య పర్వం, యుద్ధ పర్వం, శాంతి పర్వం అన్న మూడు పర్వాలున్నాయి. మానవ హక్కులు కాలరాయబడ్డ నైజాం రాజ్యంలో భూస్వాముల, అధికార్ల, వారి తాబేదార్ల గూండాల ఇనుప పాదాల కింద సామాన్య ప్రజల జీవితాలు ఏ విధంగా నలిగిపోయాయో వాస్తవికతకు దగ్గరగా చిత్రించారు గంగినేని. ప్రజల్ని జైళ్లలో కుక్కడం, కొంపాగోళ్లను తగలబెట్టడం, దోపిళ్లు, మానభంగాలు, ఖూనీలు, ప్రజల బానిసత్వం మొదలయిన విషయాలను ఇందులో రాశారు.

‘తల్లి తనయునికి’ అన్న గేయంలో- ఒక తల్లి జీవన్మరణ సమస్యలో కూరుకుపోయి కూడా పోరాటంలో ఉన్న కుమారునికి ఇలా రాస్తుంది-
కాళ్లు కళ్లు లేని నాకు మంచి నీళ్లిచ్చే దిక్కు లేదు/ఇల్లు పోలీసుల కప్పజెప్పి
పరుల పంచల్లో పడి ఉంటున్నా/ ఏడ్చే ఓపిక కూడా లేక బూడిద ముద్ద లాగున్నా
గడ్డ కట్టిన కాపారాలలా ఉన్న కనుగుడ్ల వెంట నీళ్లు రావు
కాని నా నిమిత్తం- అరనిమిషం విప్లవ మార్గం తప్పవద్దు -కాటికి కాళ్లు చాచుకున్న తనకోసం సమాజ ప్రయోజనాన్ని పణంగా పెట్టొద్దన్న ఆ తల్లి మాటలు తెలంగాణలోని నాటి వీర మాతల పరిస్థితిని తెలుపుతున్నాయి.

తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని సజీవమైన ప్రజల భాషలో రాసిన కాళోజిని నిజాం ప్రభుత్వం ఎన్నోసార్లు జైల్లో నిర్బంధించింది. వరంగల్లు నుండి బహిష్కరించింది. వీరి ‘నా గొడవ’ అందరి గొడవగా ప్రసిద్ధి చెందింది. నా గొడవను 1953లో శ్రీశ్రీ ఆవిష్కరించారు.
నల్లగొండలో నాజీ శక్తుల/నగ్న నృత్య మింకెన్నాళ్లు?
పోలీసు అండను దౌర్జన్యాలు/పోషణ బొందేదెన్నాళ్లు? -అంటూ నిజాం సంస్థానంలోని నాజీల్లాంటి పోలీసుల దౌర్జన్యాన్ని ప్రశ్నిస్తాడు. నా గొడవలోని ప్రతీ కవితా తెలంగాణలో ఎంతో ప్రాచుర్యాన్ని పొందింది. ప్రజాకవిగా కాళోజి ప్రజల గుండెల్లో సుస్థిర స్థానాన్ని సంపాదించాడు.
తెలంగాణ విమోచనోద్యమాన్ని భూస్వామ్య వ్యవస్థపై తిరుగుబాటుగా భావించి కుందుర్తి ‘తెలంగాణా’ కావ్యాన్ని రచించాడు. ఇది నిజాంకు వ్యతిరేకంగా కర్షకులు, కార్మికులు సమిష్టిగా జరిపిన తిరుగుబాటును సమగ్రంగా చిత్రించిన సంపూర్ణ కావ్యం. 1956లో ప్రచురింపబడింది.
బహుశా యిదే మొదలనుకుంటాను/ తెలంగాణాలో దిగిన వెలుగు దేశ దేశాలలోని చీకట్లను/ శిక్షిస్తుంది చివరకు -అన్న ఆశాభావంతో ముగుస్తుంది కుందుర్తి ‘తెలంగాణా’. ఇంకా అనిసెట్టి, అవసరాల, రమణారెడ్డి మొదలగువారు కూడా ఈ ఉద్యమాన్ని ప్రతిబింబించే కవిత్వం రాశారు.

నవల

తెలంగాణా పోరాటం ఇతివృత్తంగా రాయబడ్డ నవలలు ఈ కాలంలో ఎక్కువగా వెలువడలేదు. ఉద్యమ కాలంలో అంత వ్యవధి ఉండకపోవడమే అందుకు కారణం కావచ్చును. అయితే వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి ‘ప్రజల మనిషి’ ఈ కాలంలోనే రాయబడింది. ఇందులో జాతీయోద్యమం శక్తివంతంగా చిత్రీకరింపబడింది. నిజాంకు వ్యతిరేకంగా నడచిన ఉద్యమం పునాదులు ఈ నవలలోని సంఘటనల ద్వారా మనకు తెలుస్తాయి. ఈ నవలలోని కథా నాయకుడు కంఠీరవం. నిజాం నిరంకుశాధికారాన్ని, దేశ్‌ముఖుల్ని, దొరల్ని అతడు సాహసోపేతంగా ఎదుర్కొంటాడు. ప్రజల కోసం పోరాడుతూ ప్రజల్ని చైతన్య వంతుల్ని చేస్తాడు.

బొల్లిముంత శివరామకృష్ణ ‘మృత్యుంజయులు’ నవల 1947లో ప్రకటించబడింది. “తెలంగాణా ప్రజల చైతన్య స్రవంతికి చిహ్నం ‘సంఘం’. దోపిడి ఏ రూపాన ఉన్నా దానిపై తిరుగుబాటుకు ప్రతిరూపం ‘సంఘం’. మొక్కవోని ధైర్యానికీ, అడుగడుగునా గుండె నెత్తురులు వారబోసిన అమోఘ త్యాగానికీ మారుపేరు సంఘం. ఒకనాడు ఊరుపేరూ లేని అజ్ఞాని- ఒకనాడు ‘నీ కాల్మొక్తా దొరా’ – అనే బానిస- వెట్టిచాకిరి, తిట్లు, చీవాట్లు, కొరడా దెబ్బలు, హత్యలు, మానభంగాలు – ఇలా పాశవికత ఎన్ని రూపాలు ధరించిందో వాటన్నిటికీ తల ఒగ్గి, దిగమింగి రెండు కన్నీటి బొట్లను కూడా రాల్చలేని సాధారణ రైతు – మామూలు కూలీ – చేతికందిన ప్రతి ఆయుధంతోనూ ఎదిర్చి, గెరిల్లా పోరాటం చేసి, నిజాం ప్రభుత్వం సైన్యాలను ముప్పుతిప్పలు పెట్టిన మహోజ్వల సమరగాధను రచించినదే ‘సంఘం” -అంటూ ఈ నవలకు పరిచయం రాశారు తుమ్మల వెంకట్రామయ్య.
హిందూ ముస్లింల సమైక్యత కూడ దీనిలో చిత్రీకరింపబడింది. పేద హిందూ ముస్లింలకు, నిజాం ఉమ్మడి శత్రువని ఈ నవలలో నిరూపింపబడింది.
మహీధర రామమోహన్‌రావు ‘ఓనమాలు’ ఉద్యమ ప్రభావంతో రాసినదే. కిషన్ చందర్ ‘జబ్ ఖేత్ జాగె’, నారాయణరావు నవలలూ కొంతవరకు ఇలా ప్రభావితమైనవే. ఉద్యమం ఆగిపోయింతర్వాత కూడ ఆ ప్రభావానికి లోనై కొందరు నవలలు రాశారు. తెలంగాణ ఉద్యమం నేపథ్యంగా భాస్కరభట్ల కృష్ణారావు ‘యుగసంధి’ని రాశాడు. సింగరాజ లింగమూర్తి ‘ఆదర్శాలు-ఆంతర్యాలు’ నవల రాశాడు.

తెలంగాణలోని ప్రజల దుర్భర జీవితాన్ని కళ్లకు కట్టినట్టు తమ నవలల్లో చిత్రీకరించిన రచయిత దాశరథి రంగాచార్యులు, వారి మొదటి నవల చిల్లర దేవుళ్లు. ఆనాటి తెలంగాణ రాజకీయ, సామాజిక, ఆర్థిక పరిస్థితులకు అద్దం పట్టింది. పోలీసు చర్యకు పూర్వం తెలంగాణ ప్రాంతంలో చిల్లర దేవుళ్లు అధికార రూపంలో చేసిన దురాగతాలూ, అనుభవించిన భోగవిలాసాలు-గ్రామ వ్యవస్థ-ఈ నవలలో ప్రతిభావంతంగా చిత్రీకరింపబడ్డాయి. 1937-38 ప్రాంతంలోని భూస్వామ్య వ్యవస్థ ఎలా ఉండేదో ఈ నవల ద్వారా కొంతైనా అవగాహన చేసుకోవచ్చును. వారిదే మరొక నవల మోదుగుపూలు. భూమి లేక, భుక్తి లేక స్వేచ్ఛ లేక కనీసం పత్రికలను చదవడం కూడా నేరంగా పరిగణింపబడే నిజాం నిరంకుశ జాగీర్లలోని ప్రజల జీవితాలు దానిలో చూపించారు. రచయిత గిరిజనుల ఆచార వ్యవహారాలు కూడా ఎంతగానో పరిశోధించి రాశారు. పోలీసు చర్య నుండి రెండు దశాబ్దాల చరిత్రను ‘జనపదం’లో చిత్రీకరించారు. ఈ మూడు నవలల్లో కూడా తెలంగాణ మాండలిక భాష ఆయా పాత్రలకు జవ జీవాలను కల్పించాయి.

కథలు

తెలంగాణ ఉద్యమ ప్రభావంతో కథా సాహిత్యం అంతగా వెలువడలేదనే చెప్పవచ్చు. అయితే నిజాం సంస్థానంలోని ప్రజా జీవితాన్ని చిత్రించిన కథలు లేకపోలేదు. ఈ విధమైన కథలు సృష్టించిన తెలంగాణ రచయితల్లో ప్రథమాగ్రగణ్యులు సురవరం ప్రతాపరెడ్డి.
విమర్శకులు కవులగుట, కవులు కథానిక రచయితలగుట క్వాచిత్కము. సాంఘిక జీవితాన్ని విమర్శనా దృష్టితో పరిశీలించి, తత్కాల సమస్యలకు స్పందించి, తత్ప్రయోజనం కొరకు కలం సాగించినవారు ప్రతాపరెడ్డి. తెలంగాణలో వెట్టిచాకిరి, మూఢాచారాలు, అధికారుల దుండగాలు ముప్పిరిగొన్న కాలమది. కక్షలతో నిండిన గ్రామాలు, ఉర్దూమయములైన వేషభాషలు, విద్యారాహిత్యం మొదలైన గుణాలతో నిండిన సమాజాన్ని రచనలలో ప్రతిఫలింపజేసి సమస్యలకన్నింటికి చక్కని పరిష్కారం చెప్పినవారు ప్రతాపరెడ్డి.

‘సంఘాల పంతులు’ అన్న కథానికలో వెట్టిచాకిరికి సంబంధించిన ప్రజల బాధలు వర్ణింపబడ్డాయి. గోల్కొండ పత్రికలో ‘మొగలాయి కథలు’ అన్న పేరుతో కొన్ని అధిక్షేపాత్మక కథలను ప్రతాపరెడ్డి ప్రకటించారు. ‘గ్యారా కద్దూ బారా కొత్వాల్’ అన్న కథ ఆ రోజుల్లో బాగా ప్రసిద్ధి పొందిన సెటైర్. ‘వింత విడాకులు’ కథ తెలంగాణ సాంఘిక జీవితాన్ని ప్రతిబింబించిన కథ. వేలూరి శివరామశాస్త్రి సుల్తానీ, పిత్తల్ కా దర్వాజా మొదలైన కథలు రాశారు.
గంగినేని వెంకటేశ్వరరావు ‘ఎర్రజెండాలు’ తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని వివరంగా తెలిపే కథా సంపుటి. ఇందులో కథలయితేనేమి, జీవిత చిత్రణలయితేనేమి మొత్తం 32 ఉన్నాయి. మొదటి కథ ‘ఎర్రపులి’ ప్రతీకాత్మకంగా రాయబడింది. ఓ పుత్రుణ్ణి పోగొట్టుకున్న మాతృ హృదయాన్ని దయనీయంగా చిత్రీకరించాడు రచయిత. ఆ మాతృమూర్తి తెలంగాణ. రణం ఆమె మారు పేరు. కథలోని కుర్రాడి పేరు ఆంధ్ర. అమ్మాయి రాయలసీమ…
‘మృత్యువుపై సమరం’ కథలో స్వేచ్ఛపై ఎలాంటి ఆంక్షలు ఉండేవో స్పష్టంగా తెలియజేశాడు రచయిత. ఆంధ్ర మహాసభకు వెళ్లినందుకు, సంగం పెడదామని ప్రయత్నించినందుకు, కూలీ పెంచాలని కూలీ వారికి చెప్పినందుకు, రాత్రిపూట బడిపెట్టి వయోజనులకు చదువు చెప్పినందుకు, హరిజనుల ఇంట్లో అన్నం తిన్నందుకు, పేపరు తెచ్చి పదిమందికి పంచినందుకు వీరయ్యను వెలివేస్తారు గ్రామాధికార్లు.

ఇక దళంలో పనిచేసే కామ్రేడ్సు బంధువులను ఎట్లా చిత్రహింసలు పెట్టేవారో ‘ఓ నవ్వు ఆగింది’ అన్న కథలో వర్ణించారు. ఇంకా అనేక విషయాల గురించి, తెలంగాణ ఉద్యమంలో ఆత్మార్పణ చేసిన వీరుల గురించి, అనేక గ్రామాలు తిరిగి విషయ సేకరణ చేసి శక్తివంతంగా రాశాడు గంగినేని వెంకటేశ్వరరావు.

నాటకాలు

తెలంగాణ ఉద్యమ స్ఫూర్తితో వెలువడిన నాటకాలు చాలా తక్కువైనప్పటికీ- వెలువడిన ఒకటి రెండు కూడా ప్రజలను ఉర్రూతలూపిన నాటకాలే. ‘ముందడుగు’ వంటి నాటకంతో అభ్యుదయ భావాలను ప్రచారం చేసిన నాటకకర్తలు సుంకర, వాసిరెడ్డి సుప్రసిద్ధమైన ‘మా భూమి’ నాటకం రాశారు.
బందగీ అనే పేద ముస్లిం కథ ఆధారంగా రాయబడ్డదీ నాటకం. బందగీ, అబ్బాసలీ అనే ముస్లిం సోదరులకు భూమి దగ్గర పేచీ వచ్చింది. దుష్ట భూస్వామి విసునూరు రామచంద్రారెడ్డి అబ్బాసలీ పక్షాన చేరి భూమిని మిగిలిన సోదరులకివ్వకుండా కుట్ర పన్నాడు. న్యాయంగా తమకు రావలసిన భూమికోసం బందగీ ఎదురుతిరిగాడు. భూస్వామి అండతో అబ్బాసలీ కోర్టులో దావా వేశాడు. కోర్టు తీర్పు బందగీకి అనుకూలంగా వచ్చింది. కోర్టు తీర్పుతో తన ప్రతిష్ట దెబ్బతిన్నట్టు భావించాడు భూస్వామి. ప్రతీకార వాంఛతో, బస్సు దిగి వస్తున్న బందగీని దారుణంగా హత్య చేయించి పగ తీర్చుకున్నాడు. న్యాయం కోసం పోరాడిన అమాయకుణ్ణి చంపించిన భూస్వామి మీద ప్రజలకు ద్వేషం, అసహనం పెరిగింది. భూమికోసం తెలంగాణలో జరిగిన మొదటి పోరాటంగా దీన్ని భావించారు. భూస్వామి క్రూరత్వానికి బలి అయిన బందగీని ప్రజలు యిప్పటికీ భక్తి శ్రద్ధలతో స్మరించుకుంటారు. ఆ అమరగాధ స్ఫూర్తితో రచింపబడినదే ‘మా భూమి’.

ప్రజా కళారూపాలు

రాజకీయ ఉద్యమాలు సామాన్య ప్రజల్లోకి చొచ్చుకుపోవడానికి ప్రజా కళారూపాల కున్నంత శక్తి ఇతర ఏ సాహిత్య ప్రక్రియలకూ లేదనడం నిర్వివాదాంశం. కమ్యూనిస్టు పార్టీ ఉద్యమాల్లో నాజర్, సుంకర సత్యనారాయణ, వాసిరెడ్డి భాస్కరరావు, గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ మొదలైనవారి గేయాలు, కథలు ఎంతో ప్రాశస్త్యాన్ని పొందాయి. బుర్రకథ, జముకుల కథ, ఒగ్గు కథ, వీధి నాటకాలు మొదలైన కళారూపాలు ప్రజల్ని ఎంతో ఉత్తేజపరిచేవిగా ప్రచారం పొందాయి.
యాదగిరి రాసిన ‘బండెనక బండి కట్టి’ పాట ఆ బాల గోపాలాన్ని ఊర్రూతలూగించడానికి అది జానపద కళారూపానికి సంబంధించినది కావడమే కారణం.

ఈ విధంగా తెలంగాణ సాయుధ పోరాట సమయంలో ఎందరో అజ్ఞాత కవులు కూడా పాటలు, పద్యాలూ రాసి తెలంగాణ విముక్తి కోసం తమ వంతు బాధ్యత నెరవేర్చుకున్నారు. తెలంగాణ పోరాటం ప్రభావితం చేసినంతగా మరే యితర ఉద్యమమూ తెలుగు కవుల్నీ కళాకారుల్నీ ప్రభావితం చేయలేదంటే అతిశయోక్తి ఏ మాత్రమూ కాదు.
ఈ నేపథ్యంలో దాశరథి ‘తీగలను తెంపి అగ్నిలో దింపినావు. నా తెలంగాణా కోటి రత్నాల వీణ’ అంటూ కలం, గళం ఎత్తి తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని తన కవిత్వంలో ప్రతిబింబిస్తూ, తెలుగు సాహిత్య రంగంలోకి ప్రవేశించాడు. దాశరథి ఉద్యమ కవిత్వం గురించి రాయాలంటే అదో పెద్ద గ్రంథమే అవుతుంది. అందుకే ఆ సాహసం చేయడం లేదు.
– డా.దిలావర్
98669 23294

– కంపల్లె రవిచంద్రన్

నేటి తెలుగు చిత్రపరిశ్రమ మరచిపోయిన ఒకనాటి తెరవెనుక మనిషతడు.ప్రేక్షకులకు కూడా ఆయనకంటే ఆయన సినిమాలే గుర్తున్నాయి. అసిస్టెంట్ డైరెక్టరుగా చిత్రరంగ ప్రవేశం చేసి, ఎన్టిఆర్ దగ్గర’సీతారామకల్యాణం’ చిత్రానికి ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టరుగా ప్రమోటై, 60 – 70 దశకాల మధ్య వచ్చిన ఇరుగు పొరుగు, శభాష్ సూరి, సుఖదుఃఖాలు, జగత్ కిలాడీలు, కిలాడి సింగన్న, ఆడజన్మ, జగమేమాయ లాంటి పలు సినిమాలకు దర్శకత్వం వహించారు. రావు గోపాలరావు, శోభన్‌బాబు, గిరిబాబు, మురళీమోహన్, రమాప్రభ, కె.విజయ, శ్రీవిద్య వంటి అనేకమంది నటీనటులను, మరెందరో సాంకేతిక నిపుణుల్ని వెండితెరకు పరిచయం చేసిన వ్యక్తి ఆయన. పేరు ఐ.ఎన్.మూర్తి. వారి ఆరు పదుల సినిమా జ్ఞాపకాలు ఇవి –

నా పూర్తి పేరు ఐనాపురపు నారాయణమూర్తి. మా స్వస్థలం విజయవాడ. జానకి రామయ్య, సుభద్రమ్మల నలుగురు సంతానంలో మూడవ వాణ్ణి. నాన్న పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్టుమెంటులో అసిస్టెంటు ఇంజనీరుగా పనిచేసేవాడు. ఆయన బదిలీల కారణంగా నా చదువు పలుచోట్ల సాగింది. బళ్లారి హైస్కూల్‌లో ఒక నాటకం వేసినప్పుడు బళ్లారి రాఘవగారు హాజరై, పాత్రధారులను ఆశీర్వదించడం ఒక మధురమైన జ్ఞాపకంగా మిగిలింది. గుంటూరు ఏ.సి. కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్‌లో చేరే సమయానికి స్వాతంత్య్రోదమం ముమ్మరంగా ఉంది. యువరక్తం కదా, ఆ ఉద్యమంలో ఎంతో ఉత్సాహంగా పాల్గొన్న ఫలితంగా డీబార్ అయ్యాను. అప్పటికే నాటకాల రుచి మరగడం వల్లనేమో ఎలాగైనా సినిమా దర్శకుడిని కావాలనే తపన నిలువెల్లా ఉండేది. చదువు వంకతో మద్రాసు చేరి, సివిల్ ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేశాను. రామపాదసాగర్ ప్రాజెక్టులో ఉద్యోగం కూడా వచ్చింది. ఉద్యోగం చేసుకుంటూనే సినిమా అవకాశాల కోసం ప్రయత్నాలు మొదలుపెట్టాను.

చిత్రసీమలో నా అరంగేట్రం

ఒక శుభ ముహూర్తాన తమిళనాడు టాకీసు అధినేత, ప్రముఖ నిర్మాత ఎస్.సౌందరరాజన్ దగ్గరకు వెళ్లి పరిచయం చేసుకుని నా కోరిక వెల్లడించాను. ఆయనప్పుడు ‘అదృష్టదీపుడు’ అనే తెలుగు సినిమా నిర్మిస్తున్నారు. ఆ చిత్ర నిర్మాణం ఆఖరు దశలో అసిస్టెంటు డైరెక్టరుగా అవకాశం కల్పించారు. తర్వాత ఆయనే ‘నవ్వితే నవరత్నాలు’ చిత్రం తీస్తూ నెలకు వంద రూపాయల జీతం మీద నన్ను తీసుకున్నారు. గుమ్మడి, కృష్ణకుమారిగార్లకు అది తొలిసినిమా. ఆ తర్వాత సౌందరరాజన్‌గారే నాగయ్యగారికి నన్ను పరిచయం చేసి, ‘నా యిల్లు’ ద్విభాషా చిత్రానికి రికమండ్ చేశారు. అందులో నటించిన టి.ఆర్. రాజకుమారికి తెలుగు భాష నేర్పించడం కోసం తరచూ ఆమె ఇంటికి వెళ్లేవాడిని. అలా చిత్తూరు నాగయ్యగారి అవరిండియా కంపెనీలో మూడేళ్లు పనిచేశాను.

వారి ఆత్మీయత మరవలేను

లీలతో నా వివాహం (1952) జరిగినప్పుడు నాగయ్య, టి.ఆర్. రాజకుమారి గార్లు స్వయంగా బాపట్ల వచ్చి ఆశీర్వదించారు. రాజకుమారి నా భార్య మెడలో ఒక బంగారు గొలుసు కూడా వేసింది. ఒక అసిస్టెంటు పెళ్లికి అంత పెద్దవారు రావడం గొప్పగా చెప్పుకునేవారు. ‘నా యిల్లు’ టైంలో అందులో నటించిన విద్యావతితో పాటు ఆమె సోదరి సంధ్యతో కూడా నాకు పరిచయం ఏర్పడింది. నా పెళ్లయిన కొత్తలో సంధ్య స్వయంగా మా ఇంటికి వచ్చి మా దంపతులను విందుకు ఆహ్వానించి, నూతన వస్త్రాల్ని బహూకరించడం మరచిపోలేని అనుభవం. ఆ సంధ్యగారి కూతురే ఇప్పటి మన తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి జయలలితగారని చెప్పక్కర్లేదనుకుంటాను. అప్పటికే తారాస్థాయిలో ఉన్న వీళ్లందరి అభిమానం చూరగొనడం నా అదృష్టం.
తమిళ దిగ్గజాలు నటించిన ఏకైక చిత్రం

ఆ తర్వాత టి.ఆర్. రాజకుమారి తన సోదరుడు టి.ఆర్. రామన్నతో కలిసి ‘క్కూండుక్కిలి’ చిత్రం తీస్తూ ఆ సంస్థలో నాకు అవకాశం ఇచ్చారు. ‘క్కూండుక్కిలి’లో తమిళ దిగ్గజాలు ఎం.జి.ఆర్, శివాజీగణేషన్‌లు కలిసి నటించడం విశేషం. మన తెలుగులో అక్కినేని, ఎన్.టి.ఆర్.లు కలిసి దాదాపు 14 సినిమాల్లో నటించారు కానీ, వాళ్లిద్దరూ కలిసి నటించిన చిత్రం ‘క్కూండుక్కిలి’ ఒక్కటే. టి.ఆర్. రాజకుమారిపై వాళ్లిద్దరికీ ఉన్న గౌరవం వల్లనే కలిసి నటించారు. ఆ సమయంలో ఆ హీరోలతో పెరిగిన స్నేహం వలన నాకు వారి చెరి ఐదు చిత్రాల్లో అసిస్టెంట్ డైరెక్టరుగా చేసే అవకాశం వచ్చింది.

టి.ఆర్. రామన్నగారు నన్ను ఎంతో అభిమానంతో చూసుకునేవారు. ఆయన చలువ వల్లనే ఫిలిం ఇండస్ట్రీలో నిలదొక్కుకోగలిగాను. ఆయన తెలుగు, తమిళ భాషల్లో నిర్మించిన కార్తవరాయని కథ (1958) సమయంలో ఎన్.టి.రామారావుగారితో పరిచయ భాగ్యం కలిగింది. ఆ తర్వాత నందమూరి త్రివిక్రమరావు, విజయా అధినేత బి.నాగిరెడ్డి కలిసి రేచుక్క పగటి చుక్క (1959) చిత్రం నిర్మించారు. ఆ సినిమా ఒడంబడిక లాంటి ఒడంబడికను నేను ఎక్కడా చూడలేదు. లాభాలు వస్తే విజయా, ఎన్.ఏ.టి. రెండూ పంచుకోవాలని, నష్టం వస్తే ఎన్.ఏ.టి. మాత్రమే భరించాలని. ఆ సినిమా అంతగా ఆడలేదనుకోండి! ఒక రకంగా చెప్పాలంటే ‘కార్తవరాయని కథ’ తెలుగు వెర్షన్ మొత్తం నేనే డైరెక్టు చేశాను. ఇది గుర్తించిన ఎన్.టి.రామారావుగారు తమ ‘సీతారామకల్యాణం’ (1961) చిత్రానికి నన్ను ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టరుగా తీసుకున్నారు. ఈ చిత్రానికి పని చేయడం నా అదృష్టం. డైరెక్టరు ఎన్.టి.ఆర్.గారే అయినా, తెరమీద ఆయన పేరు కనపడదు. సంయుక్త దర్శకుడిగా టైటిల్స్‌లో నా పేరు మాత్రమే కనిపిస్తుంది. ఇది అదృష్టం కాక మరేమిటి?

దర్శకుడిని చేసిన ‘ఇరుగు పొరుగు’

ఆ తర్వాత నటి నిర్మలమ్మ భర్త జి.వి. కృష్ణారావు ప్రోత్సాహంతో తొలిసారిగా దర్శకుడినయ్యాను. ఆయనే బందరు నుండి నిర్మాతలను తీసుకొచ్చారు. అదే ‘ఇరుగు పొరుగు’ చిత్రం. ఎన్.టి.రామారావుతో పాటు ఎందరో ప్రఖ్యాత నటులు అందులో ఉన్నారు. శోభన్‌బాబు నటించిన మొదటి చిత్రం కూడా అదే. విదేశాలనుండి తిరిగి వచ్చిన సర్జనుగా నటించారాయన. ప్రముఖ నటి వాణిశ్రీ కూడా చిన్న రోల్ వేసింది. ‘మల్లీశ్వరి’ చిత్ర నిర్మాణ సమయం నుండి ఛాయాగ్రాహకుడు ఆది యమ్. ఇరానీ నాకు పరిచయం. అంచేత ఈ చిత్రానికి ఆయన కుమారుడు మల్లీ ఇరానీని కెమెరామాన్‌గా పరిచయం చేశాను. ఆ తర్వాత మలయాళంలో చాలా పాపులర్ కెమెరామెన్‌గా పేరు తెచ్చుకున్నారాయన. విషాదం ఏమంటే ఇన్ని హంగులతో తీసిన ‘ఇరుగు పొరుగు’ సక్సెస్ కాకపోవడం. సరిగ్గా అదే సమయానికి కె.వి.రెడ్డిగారి ‘శ్రీకృష్ణార్జునయుద్ధం’ రిలీజైంది. మా చిత్ర పరాజయానికి అదీ ఒక కారణం.

‘సుఖ దుఃఖాలు’ బ్రేక్ ఇచ్చింది

దర్శకుడిగా మొదటి చిత్రం పరాజయం పాలవడంతో కాస్త నిర్వేదంలో పడ్డాను. అప్పుడు టి.ఆర్. రామన్న తమ్ముడు చక్రవర్తి తమిళంలో వచ్చిన ‘పెరియ ఇడత్తుపెణ్’కు రీమేక్ చిత్రంగా ‘శభాష్ సూరి’ తీయమని ప్రోత్సహించి నన్ను నిలబెట్టారు. ఎన్.టి.ఆర్., కృష్ణకుమారి నాయికా నాయకులు. ఈ సినిమా ఒక మోస్తరుగా ఆడింది. ప్రముఖ హాస్య నటి రమాప్రభ మొట్టమొదటి చిత్రం ఇది. దర్శకుడిగా నాకు బ్రేక్ ఇచ్చిన చిత్రం ‘సుఖదుఃఖాలు’ (1967). తమిళంలో హిట్ అయిన కె.బాలచందర్‌గారి ‘మేజర్ చంద్రకాంత్’ దీని మాతృక. తెలుగులో వాణిశ్రీ వేసిన పాత్రని తమిళంలో జయలలిత వేశారు. ఆమెకు బదులుగా వాణిశ్రీని తీసుకున్నామని తెలిసి ‘నా వేషం నేనే వేస్తాన’ని అన్నారు జయలలిత.

కాదనలేక హీరో రామకృష్ణ సరసన జయలలితకు మరో పాత్ర ఇవ్వడం జరిగింది. అప్పటి వరకూ చిన్నచిన్న హాస్య పాత్రలు ధరిస్తూ వచ్చిన వాణిశ్రీ ఈ చిత్రంతో తారాపథానికి వెళ్లింది. ఈ సినిమా రషెస్ చూసే డూండీ వాణిశ్రీని ‘మరపురాని కథ’ చిత్రంలో తీసుకున్నాడు. అయితే మా చిత్రం కంటే ముందే ఆ చిత్రం విడుదలైంది. విశేషం ఏమంటే, సుఖదుఃఖాలులో ఎస్వీ రంగారావు, జయలలితలు 40 వేల పారితోషికం తీసుకుంటే, వాణిశ్రీ కేవలం నాలుగు వేలు తీసుకోవడం. తమిళంలో నగేష్ ధరించిన పాత్రను తెలుగులో చంద్రమోహన్ చేశాడు. ఈ సినిమాకి పాలగుమ్మి పద్మరాజుగారితో మూడు నెలల చర్చలు జరిపి స్క్రిప్ట్ తయారుచేశాం. దేవులపల్లిగారంటే నాకు మొదటినుండీ అభిమానం. ‘మల్లీశ్వరి’కి ఆయన పాటలు రాస్తుంటే స్వయంగా చూసినవాణ్ణి. నేను అడగ్గానే ‘ఇది మల్లెల వేళయనీ’, ‘మేడంటే మేడా కాదు’ లాంటి మంచి పాటలు ఇచ్చారు. ‘మేడంటే మేడా కాదు’ పాట బాలు గారికి ఎంత పేరు తెచ్చిందో మీకు తెలిసిందే.

రావుగోపాలరావుకి డబ్బింగ్ చెప్పించాం

‘జగత్ కిలాడీలు’ చిత్రం డిస్కషన్స్‌కి పాలగుమ్మి పద్మరాజుతో కలిసి దాసరి నారాయణరావు మా కార్యాలయానికి వచ్చేవారు. అప్పటికే కృష్ణ ‘గూఢచారి 116’ విడుదలై విజయం కావడంతో ఆయన్నే హీరోగా ఎన్నుకున్నాం. ఈ చిత్రంతోనే రావు గోపాలరావు విలన్‌గా వెండితెరకు పరిచయమయ్యారు. తర్వాత రోజుల్లో డైలాగ్ కింగ్‌గా పేరు తెచ్చుకున్న ఆయనకి ఆ సినిమాలో మాత్రం నెల్లూరుకు చెందిన దశరథరామిరెడ్డి చేత డబ్బింగ్ చెప్పించడం గమనార్హం. ‘జగత్ కిలాడీలు’ చిత్రంలో దేవులపల్లి రాసిన ‘ఎగిరే పావురమా దిగులెరుగని పావురమా’, ‘వేళ చూస్తే సందె వేళ’ పాటలు (కోదండపాణిగారి సంగీతంలో) ఎంతో పాపులర్ అయ్యాయి.

తర్వాత ‘ఆడజన్మ’ చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించాను. అప్పటికే హిట్ పెయిర్‌గా ఇండస్ట్రీలో టాక్ ఉండే జమున, హరనాథ్‌లు ఇందులో హీరో హీరోయిన్లు. ఈ చిత్రం శతదినోత్సవం జరుపుకోవడమే కాక, మాజీ రాష్ట్రపతి వి.వి.గిరి. ఆ చిత్రాన్ని చూసి మా యూనిట్ సభ్యులను ఎంతో అభినందించారు. ఈ టైంలో హరనాథ్‌తో నాకు బాగా స్నేహం కుదిరింది. వ్యక్తిగత వ్యసనాలు ఎలా ఉన్నా ఇతరులతో హరనాథ్ చాలా సఖ్యంగా ఉండడం నాకు బాగా నచ్చేది.

అట్లూరి పూర్ణచంద్రరావు అందరూ కొత్త తారలతో నా దర్శకత్వంలోనే ‘జగమేమాయ’ చిత్రం నిర్మించారు. ఈ చిత్రం ప్రారంభంలో ఎస్.డి. లాల్ తాను తీసిన ఒక డాక్యుమెంటరీలో నటించిన ఇద్దరు కుర్రాళ్లను వెంట తీసుకొచ్చి ‘మూర్తిగారూ, వీళ్లిదర్దితో ఒక డాక్యుమెంటరీ తీశాను. నచ్చితే మీ చిత్రంలో కూడా అవకాశం ఇవ్వండి’ అన్నారు. ఆ ఇద్దరూ ఎవరో కాదు, నేటి మురళీమోహన్, గిరిబాబులే. వీళ్లు ఆ తర్వాత ఎంత పెద్ద పేరు గడించారో మీకు తెలిసిందే. ప్రముఖ నటి కె.విజయ, కెమెరామాన్ మణి కూడా ఈ చిత్రం ద్వారానే తెరకు పరచయం అయ్యారు.

‘దోగజ్ జమీన్ సే నీచే’ అనే హిందీ సినిమా ఆధారంగా తీసిన ఈ సినిమా రికార్డు విజయం సాధించింది. తర్వాత ‘శ్రీరామబంటు’ ద్వారా దేవిక మరిది విజయ్‌ను కెమెరామాన్‌గా పరిచయం చేశాను. సంగీత విద్వాంసురాలు ఎం.ఎల్.వసంతకుమారి కుమార్తె శ్రీవిద్యకు తొలిసారిగా ‘ఢిల్లీ టు మద్రాస్’ అనే చిత్రంలో అవకాశం ఇచ్చాను. ఆమె ఏ సభలో మాట్లాడినా ‘నా మొదటి దర్శకులు ఐ.ఎన్.మూర్తిగారు’ అని ఎంతో వినమత్రతో చెప్పేది. తెలుగులోనే కాక, తమిళంలోనూ సంతృప్తికరమైన చిత్రాలే తీశాను. ఎంతోమంది నిర్మాతల్ని, సాంకేతిక నిపుణుల్ని, నటీనటుల్ని తెరకు తొలిసారిగా పరిచయం చేసే భాగ్యం కలిగింది.

నాకు ముగ్గురు కొడుకులు. అందరూ స్థిరపడ్డారు. మనవళ్లు, మనవరాళ్లతో ప్రశాంతంగా ఉన్నాను. నా భార్య ఇప్పుడు లేదు. అదొక్కటే లోటు నాకు. ఎందరో ఆర్టిస్టుల్ని, టెక్నీషియన్సును ఇండస్ట్రీకి అందించిన నన్ను తెలుగు చిత్రపరిశ్రమ పూర్తిగా మరిచిపోయిందనేది గుర్తుకొచ్చినప్పుడల్లా మనస్సుకు ముల్లు గుచ్చుకున్నట్టు ఉంటుంది.

– 98487 20478

– సివిఎల్ఎన్ ప్రసాద్

మన దేశంలో ఎన్ని భాషలున్నాయో తెలుసా?తెలుగు, హిందీ, తమిళం, మలయాళం.మీరు ఎంత జాగ్రత్తగా లెక్కపెట్టినా 20 నుంచి 30 భాషలే వస్తాయి.మరి మిగిలినవెన్నున్నాయి? మరో యాభై,వంద,మీ లెక్క తప్పు.మన దేశంలో 780 భాషలున్నాయి.అమ్మో! అన్ని భాషలే.అని ఆశ్చర్యపోయే ముందు మీకు ఇంకో నిజం కూడా చెప్పాలి. వీటిలో చాలా భాషలు అంతరించిపోయే స్థితిలో ఉన్నాయి.ఎక్కడి దాకానో ఎందుకు.. మన ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గత 50 ఏళ్లలో 20 భాషలు అంతరించిపోయాయి. అసలీ భాషలను ఎవరు లెక్కపెట్టారు? ఎలా లెక్కపెట్టారు? ఎందుకు లెక్కపెట్టారనే ప్రశ్నలు వేసుకుంటే అనేక ఆసక్తికరమైన సమాధానాలు తెలుస్తాయి.

ఒక సమూహ సంస్కృతిని ప్రజలు మాట్లాడే భాష ప్రతిబింబిస్తుంది. మనం మాట్లాడే ప్రతి పదం వెనక- మన పూర్వీకుల తాలుకు ఆనవాళ్లు ఉంటాయి. చరిత్ర ఉంటుంది. ఆ పదాలను పరిశీలిస్తే సమాజంలో బయటకు కనిపించని అనేక కోణాలు బయటపడతాయి. ఒక భాష అంతరిస్తే దానిని మాట్లాడే సమూహం అస్థిత్వం కోల్పోయినట్లే. అందుకే అందరూ తమ భాష సజీవంగా ఉండాలని కోరుకుంటారు. కాని దురదృష్టమేమిటంటే- మన దేశంలో ఎన్ని భాషలున్నాయో తెలియజేసే అధ్యయనాలు ఈ మధ్య కాలంలో ఎప్పుడూ జరగలేదు. 1898లో బ్రిటిష్ వారు మనను పరిపాలిస్తున్నప్పుడు ఐర్లండ్‌కు చెందిన జార్జి అబ్రహాం గ్రియర్‌సన్- దేశంలో ఎన్ని భాషలు ఉన్నాయో తెలుసుకోవటానికి ఒక అధ్యయనం చేశాడు.

మూడేళ్ల పాటు దేశమంతా పర్యటించి- భారత ఉపఖండంలో 179 భాషలు ఉన్నాయని తేల్చాడు. ఆ తర్వాత ఎవ్వరూ భాష గురించి ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయలేదు. మనకు స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత- భాషను జనాభాగణనలో ఒక అంశంగా చేర్చారు. 1961 జనాభా గణన ప్రకారం మన దేశంలో 1652 భాషలున్నాయి. అయితే 1971లో పాకిస్థాన్ రెండుగా చీలిపోయి, బంగ్లాదేశ్ ఏర్పడినపుడు కొత్త దేశం భాషా ప్రాతిపదికన ఏర్పడిందనే భావనతో మన ప్రభుత్వం భాష గురించి సేకరించే సమాచారంలో మార్పులు తీసుకువచ్చింది. 10 వేల కన్నా తక్కువ మంది మాట్లాడే భాషలను ‘ఇతరులు’గా వర్గీకరించటం మొదలుపెట్టింది. దీని వల్ల మన భారత రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్‌లో ఉన్న 22 భాషలు, మరి కొన్నింటికి తప్ప మిగతా వాటికి విడి గుర్తింపు లేకుండా పోయింది. దీనితో అసలు మన దేశంలో ఎన్ని భాషలున్నాయనే విషయం ఎవ్వరికీ తెలియని పరిస్థితి ఏర్పడింది.

2005-06లో అంటే- గ్రియర్‌సన్ భారత భాషా వైవిధ్యంపై అధ్యయనం చేసిన శతాబ్దం తర్వాత కేంద్ర మానవ వనరుల శాఖ ‘ భారతీయ భాషా వికాస యోజన’ అనే అధ్యయనాన్ని చేపట్టింది. అయితే కొన్ని అవాంతరాలు ఎదురవటంతో ఈ ప్రాజెక్టును మధ్యలోనే ఆపేశారు. 2007లో మరోసారి ఇలాంటి అధ్యయనాన్ని ప్రారంభిస్తామని ప్రకటించింది కానీ- అది మొదలే అవ్వలేదు. ఈ నేపథ్యంలో- 2009లో వడోదరా (బరోడా) కు చెందిన ‘లాంగ్వేజ్ రీసెర్చ్ అండ్ పబ్లికేషన్ సెంటర్’ -దేశంలో ఎన్ని భాషలున్నాయనే విషయాన్ని తెలుసుకోవటానికి ఒక సమగ్ర అధ్యయనాన్ని ప్రారంభించింది. ‘ది పీపుల్స్ లింగ్విస్టిక్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా'(పీఎల్ఎస్ఐ) పేరిట చేసిన ఈ అధ్యయనంలో 85 సంస్థలు భాగస్వాములయ్యాయి. 3500 మంది పరిశోధకులు స్వచ్ఛందంగా పాల్గొన్నారు. ఈ అధ్యయన ఫలితాలను గత వారం వెల్లడించినప్పుడు అనేక ఆసక్తికరమైన అంశాలు బయటపడ్డాయి. దాని ప్రకారం- మన దేశంలో 780 భాషలున్నాయి. వీటిలో 400కి పైగా భాషలను ఆదివాసులు, డినోటిఫైడ్ తెగలు, సంచార జాతులు మాట్లాడతారు.

ఎలా చేశారు?

జనాభా లెక్కల్ని తీసుకుంటే- దేశంలో ఎంత మంది ఏ భాషను మాట్లాడుతున్నారు అనే విషయం ఒక్కటే తెలుస్తుంది. అది కూడా పదివేల మందికి పైగా ఉన్న సమూహంలో మాట్లాడే భాషను మాత్రమే దానిలో గుర్తిస్తారు. అయితే పీఎల్ఎస్ఐ అధ్యయనం దీనికి భిన్నంగా సాగింది. దీనిలో పెద్ద గ్రూపులు మాత్రమే కాకుండా చిన్న చిన్న గ్రూపులు మాట్లాడే భాషలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకున్నారు. అధ్యయనకారులు స్వయంగా ప్రజల దగ్గరకు వెళ్లి తమ ప్రశ్నావళికి సమాధానాలు తెలుసుకున్నారు.

ఈ విధంగా సేకరించిన సమాచారాన్ని 80 మంది ఎడిటోరియల్ టీమ్ కలిసి జల్లెడ పట్టారు. 35 వేల పేజీల అధ్యయన సారాంశాన్ని తయారుచేశారు. దీనిని 68 గ్రం«థాలుగా త్వరలోనే ప్రచురించనున్నారు. “మన దేశంలో 96 శాతం భాషల గురించి ఎవ్వరికీ తెలియదు. ఇలా మరుగున పడిపోయిన భాషల వైవిధ్యాన్ని ప్రపంచానికి చాటి చెప్పాలనేది మా ఉద్దేశం. వాటిని రికార్డు చేయటం వల్ల అనేక ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. ఇది ప్రజల సర్వే. దీనికి మేం కోటి రూపాయలు మాత్రమే ఖర్చు పెట్టాం. ఇదే అధ్యయనం ప్రభుత్వాలు చేయాలంటే వందల కోట్ల రూపాయలు అవుతాయి..” అంటారు పీఎల్ఎస్ఐ డైరక్టర్ గణేష్ దేవే.

మన రాష్ట్రంలో..

ఎక్కడ ఒక భాష అంతరించిపోయినా అది చాలా దురదృష్టకరమైన సంఘటనే. అది మన దగ్గరే జరుగుతోందంటే మరింత ఆందోళన కలిగించే అంశం. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గత 50 ఏళ్లలో 20 భాషలు అంతరించిపోయాయి. కేవలం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే కాదు- తమిళనాడు, బీహార్, ఉత్తరప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్ మొదలైన రాష్ట్రాల్లో కూడా ఇదే పరిస్థితి ఉంది. జాతీయంగానే కాకుండా అంతర్జాతీయంగా కూడా ఇదే పరిస్థితి నెలకొని ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో అయితే వృద్ధతరం మాట్లాడే భాషను యువతరం అర్థం చేసుకోలేని పరిస్థితిలో ఉన్నారు. అంతదాకా ఎందుకు- మన రాజ్యాంగంలో కొన్ని షెడ్యూల్డ్ భాషలు ఉన్నాయి. వాటిని మాట్లాడేవారు కాని రాసేవారు కాని రోజురోజుకు తగ్గిపోతున్నారు. ఇక్కడ మనం ఒక విషయాన్ని జాగ్రత్తగా అర్థం చేసుకోవాలి. ఒక భాష అంతరించిపోయిందంటే- ఒక ప్రాంతంలో కొందరు ప్రజల దృక్కోణం అంతరించిపోయినట్లే. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కొన్ని భాషలు అంతరించిపోవటానికి ఆర్థిక అభివృద్ధి పేరిట అనుసరిస్తున్న విధానాలే కారణమనేది దేవే అభిప్రాయం.

కొన్నింటికే ప్రాముఖ్యం ఎందుకు?

మానవ అభివృద్ధిలో భాషకు ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర ఉంది. ఇది కాలాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. ఏ భాషలకు లిపి ఉంటుందో ఆ భాషలు ఎక్కువ ప్రాచుర్యం పొందుతాయి. మన దేశంలో కూడా అదే జరిగింది. రాజ్యాంగంలోని 8వ షెడ్యూల్‌లో ఉన్న 22 భాషలు మెజారిటీ ప్రజలు మాట్లాడే భాషలు మెజారిటీ ప్రజలు మాట్లాడే భాషలు కావడం వల్ల వాటి అభివృద్ధికి ప్రభుత్వం నుంచి సాయం లభించింది.అలాగే ఒక సమూహానికి ఉండే రాజకీయ, ఆర్థిక శక్తి కూడా భాష అభివృద్ధికి దోహదం చేస్తుంది. ఉదాహరణకు నిజాం పరిపాలనా సమయంలో ఉర్దుకు ప్రాధాన్యం ఉండేది. నిజాం పతనం తర్వాత ఆయన పరిపాలనా ప్రాంతంలో ఉర్దు ప్రాభవం తగ్గిపోయింది.

ప్రపంచీకరణ తర్వాత, దేశాల సరిహద్దులు చెరిగిపోయిన తర్వాత- ఇంగ్లీషు వంటి భాషలు ప్రాముఖ్యం సంతరించుకోవటం మొదలుపెట్టాయి. దీనితో పాటు ఒక భాషకు ఉన్న ప్రాముఖ్యాన్ని కొలవటానికి రెండు కొలమానాలుంటాయి. ఒక భాషను ఎంతమంది మాట్లాడుతున్నారనేది ఒక కొలమానమైతే.. ఆ భాష వివిధ రంగాల్లో ఎంత సజీవమైన, క్రియాశీలకమైన పాత్ర పోషిస్తోందనేది రెండో కొలమానం. రెండో దానికి ఉదాహరణగా సంస్కృతాన్ని చెప్పుకోవచ్చు. మన దేశంలో సంస్కృతంలో ఎవరూ మాట్లాడరు కాని మతపరమైన ఆచారవ్యవహారాలలో సంస్కృత గ్రంథాలే ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తాయి.

వలసలూ కారణమే..

ప్రజలు ఒక ప్రాంతం నుంచి మరొక ప్రాంతానికి వలస వెళ్లిపోవటం, ఒక భాషాసమూహం చిన్నాభిన్నం అయిపోవటం వల్ల కూడా కొన్ని భాషలు అంతరించిపోతాయి. ఈ పరిణామాన్ని కోస్తా ప్రాంత సమూహాలలో ఎక్కువగా చూడవచ్చు. దీనికి కొన్ని కారణాలున్నాయి. గత 30 ఏళ్లలో మత్స్య పరిశ్రమలో అనేక మార్పులు వచ్చాయి. లోతైనా ప్రాంతాల్లో చేపలు పట్టడానికి వీలుగా చట్టాల్లో కూడా అనేక మార్పులు చేశారు. వీటి ప్రభావం సంప్రదాయ మత్స్యకార సమూహాలపై తీవ్రంగా పడింది. వీటితో పాటు అనేక కార్పొరేట్ కంపెనీలు మత్స్యపరిశ్రమలో ప్రవేశించి తమ కార్యకలాపాలు ప్రారంభించాయి. అత్యాధునికమైన టెక్నాలజీని అందుబాటులోకి తెచ్చాయి. ఈ మార్పులు చిన్న సమూహాలను చిన్నాభిన్నం చేశాయి. వారికి ఉపాధి లేకుండా చేశాయి. దీనితో వారు వేరే వృత్తులను వెతుక్కుంటూ పరాయి భాషా ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లడం మొదలుపెట్టారు. దీని వల్ల వారి మాతృభాష అంతరించిపోవటం మొదలుపెట్టింది.

కేవలం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే కాదు- దేశంలోని కోస్తా ప్రాంతాలన్నింటిలోనూ ఇదే పరిస్థితి ఉందని అధ్యయనంలో తేలింది. డినోటిఫైడ్ అండ్ నామాడిక్ కమ్యూనిటీస్ (డీఎన్‌టీ)లలో కూడా ఈ తరహా పరిస్థితిని మనం చూడవచ్చు. బ్రిటిష్ వారి పాలన ఈ తెగల ప్రజలను నేరగాళ్లగా పరిగణించేవారు. వీరి కోసం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం- 1871, క్రిమినల్ ట్రైబ్స్ యాక్ట్‌ను కూడా చేసింది. ఈ చట్టం వల్ల ఈ తెగలలో ప్రజలు అనేక కష్టాలకు గురయ్యారు. మన దేశంలో ఇలాంటి తెగలు 190దాకా ఉన్నాయి. వారి జనాభా ఆరు కోట్లకు పైగా ఉంటుంది. వీరిలో ప్రతి తెగకు ఒక్కో భాష ఉంటుంది. అయితే తమ భాషను మాట్లాడినా, సంప్రదాయాలను ఆచరించినా-తమను ఇతరులు గుర్తు పడతారనే భావనతో వీరిలో చాలా మంది తమ స్వంత భాషను, సంప్రదాయాలను వదలుకున్నారు. దీనితో అవన్నీ మరుగున పడుతూ వచ్చాయి.

ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే ఈ తెగల భాషలు చరిత్రకు బలి అయిపోయాయి. ఈ రెండింటితో పోలిస్తే ఆదివాసీ తెగల భాషల పరిస్థితి మెరుగ్గా ఉందనే చెప్పాలి. వారు ఒక ప్రాంతంలోనే నివసిస్తూ ఉండటం వల్ల అవి అంతరించిపోలేదు. వాస్తవానికి భిల్లి, గొండి, సంతాలీ, ముండారీ వంటి భాషలు మాట్లాడే వారి సంఖ్య పెరిగింది కూడా. అయితే అన్ని భాషల పరిస్థితి ఆ విధంగా లేదు. తమిళనాడు, కేరళలలో ఆదివాసీ తెగలు మాట్లాడే భాషలు అంతరించిపోయే స్థితిలో ఉన్నాయి.

ఇంకా తేలిన అంశాలు..

ఈ అధ్యయనంలో మనకు ఇప్పటి దాకా తెలియని అనేక విషయాలు వెల్లడయ్యాయి. ఉదాహరణకు మన దేశంలో ఎక్కువ భాషలు మాట్లాడే రాష్ట్రం అరుణాచల్ ప్రదేశ్. ఆ రాష్ట్రంలో 90 భాషలు మాట్లాడతారు. గోవాలో కేవలం మూడు భాషలు మాత్రమే మాట్లాడతారు. పంజాబ్, హర్యానాలలో ప్రజలు ఏడు భాషలను మాట్లాడితే- ఆంధ్రప్రదేశ్, గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, అస్సాం రాష్ట్రాల్లో 50 భాషలకు పైగానే మాట్లాడతారు. దీనితో పాటు ఇప్పటి దాకా రికార్డుల్లో లేని కొన్ని భాషలు కూడా వెలుగులోకి వచ్చాయి. దాదర్ నగర్ హవేలీలో మాట్లాడే గోర్పా అనే భాష గురించి ఇప్పటి దాకా ఎక్కడా రికార్డు లేదు. ఆ ప్రాంతంలోని మత్స్యకారులు మాత్రమే మాట్లాడే ఈ భాష దాదాపుగా అంతరించిపోయింది. దాని స్థానంలో అందరూ గుజరాతీని మాట్లాడటం మొదలుపెట్టారు.

ఇదే విధంగా సిక్కింలో 15 భాషలు ఉన్నాయని, వాటిలో ఫూజిల్, మాజ్హి, థాని అనే (అంటే అంతకు పూర్వం తమకు తెలియనివి) భాషలున్నట్లు కొత్త అధ్యయనకారులు కనుగొన్నారు. ఈ మూడు భాషలకు లిపి లేదు. కాశ్మీర్‌లో బూరుశస్కి అనే భాషను 300 మంది మాత్రమే మాట్లాడతారట. ఈ భాషను మాట్లాడేవారంతా పాకిస్థాన్‌లోని గిల్‌గిట్ బాల్టిస్థాన్ ప్రాంతం నుంచి వచ్చి స్థిరపడిన వారట. ఇదే విధంగా మహారాష్ట్రలో మెహలీ అనే భాషను కేవలం 130 మంది మాత్రమే మాట్లాడుతున్నారు. దీనిని బుల్‌ధానా జిల్లాలోనే మాట్లాడతారు. కొన్ని సంచార జాతులలోనైతే భాష- కేవలం పాటలు, నాటకాల రూపంలో మాత్రమే సజీవంగా ఉంది. ఉదాహరణకు సిద్ధి అనే భాషను ఇప్పుడు ఎవరూ మాట్లాడటం లేదు. కానీ ఆ భాషకు సంబంధించిన పాటలు మాత్రం ప్రచారంలో ఉన్నాయి.

ఏం చేయాలి?

ప్రస్తుతం తాము గుర్తించిన భాషలన్నింటికీ నిఘంటువులను, వ్యాకరణాన్ని తయారుచేయాల్సిన అవసరముందని దేవే పేర్కొంటున్నారు. ఈ భాషలన్నీ బతకాలంటే ముందు వాటిని గ్రంథస్తం చేయటం అత్యవసరమని అభిప్రాయపడుతున్నారు. ప్రజల సంస్కృతిలో భాష కూడా ఒక భాగం కాబట్టి- మన దేశంలోని వివిధ తెగలకు సంబంధించిన యాంత్రపొలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ఆధ్వర్యంలో 800 మోనోగ్రాఫ్స్‌ను తయారుచేయాలని, ఎకో-కల్చరల్ (పర్యావరణ, సాంస్కృతిక అంశాలకు సంబంధించిన) అధ్యయనాన్ని చేయాలని పీఎస్ఎల్ఐ సంకల్పించింది. దీని వల్ల మన దేశం గురించి మనకు మరింత బాగా తెలుస్తుందంటారు దేవే.

భావోద్వేగాలతో ఈ సమస్యను చూస్తే పరిష్కారమార్గాలు దొరకవని.. దీర్ఘకాలిక వ్యూహాలను అనుసరించాల్సిన అవసరముందంటారు. ఈ విషయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆదివాసీ ప్రాంతాల్లో బోధన మాధ్యమాన్ని వారి మాతృభాషలో బోధించాలనే నిర్ణయం తీసుకోవటం చాలా మంది చర్య అనేది దేవే అభిప్రాయం. మన సంస్కృతికి ఆయువుపట్టులాంటి భాషల పరిరక్షణకు పీఎస్ఎల్ఐ ఆ పనిని దిగ్విజయంగా చేయాలని కోరుకుందాం.

ఆంధ్ర కొంత మెరుగే!

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గుటాబా గడాబా, మండా, ఎరుకల, కుపియా, మన్నడోనా, గోర్మతి వంటి భాషలు అంతరార్థమయిపోయాయని.. మరి కొన్ని అంతరించటానికి చివర దశలో ఉన్నాయని పీఎల్ఎస్ఐ డైరక్టర్ గణేష్ దేవే ఆంధ్రజ్యోతికి ఇచ్చిన ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ లో చెప్పారు. దానిలోని ముఖ్యాంశాలు..

ప్రశ్న:
వివిధ తెగలను జనజీవన స్రవంతిలోకి తేవాలని ప్రభుత్వాలు ప్రయత్నిస్తున్నాయి. దీని ప్రభావం భాషలపై ఎలా ఉంది?
జవాబు :
సమ్మిళిత అభివృద్ధిలో సమ్మిళిత సంస్కృతి కూడా ఒక భాగం కావాలి. అభివృద్ధిని కేవలం ఆర్థిక కోణం నుంచి చూడటం వల్ల అనేక సమస్యలు ఏర్పడతాయి. ప్రజలను జనజీవన స్రవంతిలోకి తేవటానికి చేస్తున్న ప్రయత్నాలు ఈ విధమైనవే..

ప్రశ్న:
భాషలు అంతరించిపోవటంలో- ఉత్తర, దక్షిణాది రాష్ట్రాల మధ్య తేడాలేమైనా ఉన్నాయా?
జవాబు :
ఎంత వేగంగా అంతరించిపోతున్నాయనే విషయంలో తేడా ఉంది తప్ప- ఇతర విషయాల్లో రెండూ సమానంగానే ఉన్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌తో పోలిస్తే- హర్యానా, పంజాబ్‌లలో ఈ పరిస్థితి ఇంకా తీవ్రంగా ఉంది. కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కూడా కోస్తా ప్రాంతాల మత్స్యకారులు, సంచార తెగల భాషలు కొన్ని పూర్తిగా అంతరించిపోయాయి. మహారాష్ట్ర, రాజస్థాన్, ఆంధ్రప్రదేశ్- ఇలా వివిధ ప్రాంతాల్లో నివసించే బంజారాలు గోర్మతి అనే భాషను మాట్లాడతారు. ప్రస్తుతం ఈ భాష కూడా దాదాపు అన్ని రాష్ట్రాల్లోను పూర్తిగా అంతరించిపోయే స్థితిలో ఉంది.

ప్రశ్న:
భాషలు అంతరించిపోవటానికి ఇంగ్లీషు కూడా ఒక కారణమనే విమర్శ ఉంది..
జవాబు :
ఇది సరికాదని నా అభిప్రాయం. ప్రతి భాష ఇతర భాషల నుంచి అనేక భావాలను, పదాలను తనలో కలుపుకుంటుంది. ఉదాహరణకు తెలుగు భాష తనకు అవసరమైన ఇంగ్లీషు పదాలను కలుపుకుంటోందనుకుందాం. దాని వల్ల ప్రమాదం లేదు. ఎందుకంటే గతంలో తెలుగు భాషలోకి సం స్కృతం, తమిళం, అరబిక్, పర్షియన్ పదాలు వచ్చి చేరాయి. అవి తెలుగు భాషను అభివృద్ధి చేశాయి. తెలుగును పూర్తిగా వదిలేసి ఇం గ్లీషు మాట్లాడటం మొదలుపెడితే మాత్రం సమస్య ఏర్పడుతుంది.

గొప్ప విజయాలు సాధించిన సైంటిస్టుల గురించి అందరికీ తెలుస్తుంది. కాని నిరంతరం వారికి వెన్నుదన్నుగా నిలబడే వాళ్ల భార్యల గురించి ఎంతమందికి తెలుస్తుంది? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం చెబుతున్నారు ప్రొఫెసర్ శివ విశ్వనాథన్. నోబెల్ బహుమతిని పొందిన ఇద్దరు భారతీయ సైంటిస్టులు సర్ సీవీరామన్, ఎస్. చంద్రశేఖర్‌ల కుటుంబానికి చెందిన ఆయన ఆ కుటుంబాల్లో మహిళలు నిర్వహించిన పాత్ర గురించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు మన ఇళ్లలో కూడా అలాంటి గొప్ప జీవితాలను గడిపిన ఎందరో స్త్రీలు గుర్తు రాక మానరు.

“మా అత్తయ్య లలిత కిందటి వారం చనిపోయారు. బతికుంటే ఆమె ఈ ఏడు తన 103వ పుట్టినరోజును చేసుకునేవారు. ఆవిడ చాలా గొప్పది, కాని ఆమె గురించి రాసేదెవరు? జీవితమల్లా గృహిణిగానే బతికిన ఆమె ప్రముఖ భౌతిక శాస్త్రవేత్త, నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత ఎస్. చంద్రశేఖర్ ఇల్లాలు. చరిత్ర ఆయనను గుర్తించినట్టు ఆమెను గుర్తించదు కదా.

చంద్రశేఖర్ చనిపోయాక మా అత్తయ్య ఒక్కతే చికాగోలో బతికింది ఇన్నాళ్లూ. తనకు తొంభయ్యేళ్లు దాటాక కూడా ‘భోజనానికి ఇంటికి రారా నాయనా, నీకోసం చక్కగా వంట చేసి పెడతాను..’ అని ఆప్యాయంగా పిలిచిందావిడ. నేను కాదనలేకపోయాను. స్పెషల్స్ ఏమీ చేయలేకపోయినా, మామూలు వంటకాల్నే ఎంతో అందంగా పొందికగా వడ్డించిందావిడ. భోంచేస్తున్నప్పుడు తాను అమెరికా వచ్చిన తొలినాళ్ల గురించి, చుట్టుపక్కల ఎక్కువమంది భారతీయులు లేకపోవడం వల్ల తమకు ఎంత ఒంటరితనంగా అనిపించేదో అదంతా చెప్పింది. చంద్రశేఖర్ తన చుట్టూ ఉన్న దేన్నీ పట్టించుకోకుండా నిర్విరామంగా పనిచేస్తూ పోతే మా అత్తయ్యే ఆయనకు అన్నిటి గురించీ చెబుతూ ఉండేదట. విశ్వవిద్యాలయంలోని రాజకీయాల గురించి, నల్ల వాళ్ల పట్ల ఉన్న వివక్ష గురించి – అన్నీ ఆవిడే ఆయనకు చెప్పేది. వాళ్లిద్దరిలో ఆవిడే ఎక్కువ రాడికల్. మన దేశంలోని ప్రజాస్వామ్యం, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, పౌరసమాజం – ఇలా అన్నిటి గురించీ ఆరోజు చర్చించుకున్నాం మేమిద్దరం.

ఆవిడ గురించి ఆలోచిస్తుంటే నాకు మా కుటుంబంలోని ఎందరో ఆడవాళ్లు గుర్తొచ్చారు. మగవాళ్లు తమ తెలివితేటలతో చరిత్రను సృష్టించారుగాని, దానికి సాయపడిన ఆడవారి గురించి మాట్లాడినవారు తక్కువమంది. గొప్ప భర్త – అనామకమైన భార్య : చాలాసార్లు పరిస్థితి ఇలానే ఉంటుంది. మహిళల విజయాలు, వారు చెప్పే విషయాలు ఎప్పుడూ వెలుగులోకి రావు.

మరో నోబోల్ గ్రహీత సీవీరామన్ గురించి మాట్లాడేవాళ్లలో ఎంతమందికి ఆయన భార్య గురించి తెలుసు? ఆమె పేరు లోకసుందరి. గొప్ప వాక్చాతుర్యమున్న స్త్రీ. కుటుంబంలో ఆమెను ‘చిన్నమ్మ’ అనేవారు. రామన్‌కు తన పట్ల తనకు ఎంత నమ్మకమంటే – ఆ ఏడు తన పరిశోధనలకు నోబెల్ వస్తుందని ఊహించి ముందుగానే ఆ ఊరికి రానూపోనూ టికెట్లు బుక్ చేయించుకున్నారు! రామన్ చివరిరోజుల్లో పువ్వుల మీద పరిశోధనలు చేశారు. తనకు రెండోసారి నోబెల్ వస్తుందనుకున్నారు.

ఆ విషయం బైటికి చెబితే చిన్నమ్మ ఏమన్నదో తెలుసా? “ఒకసారి నోబెల్ బహుమతి వచ్చినందుకే మిమ్మల్ని పట్టలేకపోతున్నాం. ఇక రెండోసారి కూడా వస్తే మరిక మిమ్మల్ని భరించలేం బాబూ…’ అని! ఇటువంటి స్త్రీలు తమ భర్తలను బాగా అర్థం చేసుకున్నారు, కానీ తమకంటూ తాము అందమైన ప్రపంచాన్ని నిర్మించుకున్నారు. ‘వయసు పెరుగుతున్నకొద్దీ మగవాళ్లు వృత్తిపరమైన విజయాలు సాధిస్తారేమోగానీ, ఆడవాళ్లు మాత్రం అద్భుతమైన లోకాన్ని సృష్టించుకుంటార్రా’ అనేవారు మా నాన్నగారు. మా కుటుంబాల్లోని ఆడవాళ్లను తలచుకుంటే చాలు – ఎన్నో కథలకు సరిపడా ముడిసరుకు దొరుకుతుంది.

‘మా అక్కయ్యలు వాళ్ల ఉత్సాహాన్ని, సృజనను, ప్రేమను – అంతటినీ తమ వంటలోనూ, సంగీతంలోనూ చూపిస్తార’ని మా నాన్న తరచూ అనేవారు. దాని అంతరార్థం చాలా లోతైనది. పితృస్వామ్య వ్యవస్థలో ఉంటూ కూడా స్త్రీలు తమ స్వేచ్ఛను మానసికంగా మాత్రం సంపూర్ణంగా కాపాడుకున్నారనిపిస్తుంది. సమాజం వాళ్లకు అవకాశాలివ్వకపోయినా వాళ్లు తమ సృజనాత్మకతను తమకు నచ్చిన రంగాల్లో కేంద్రీకరించారు. మా నాన్నమ్మ హెన్రిక్ ఇబ్సెన్ రాసిన ‘ఎ డాల్స్ హౌస్’ను తమిళంలోకి అనువదించింది. మా కుటుంబానికే చెందిన ఆరెస్ సుబ్బులక్ష్మి బాలవితంతువులు తిరిగి పెళ్లి చేసుకునేలా ఉద్యమించింది.

రామన్ బృందంలో స్పెక్ట్రోస్కోపీ పరిశోధనలు చేసిన వారి ఇళ్లలోని ఆడవాళ్ల వజ్రపు ముక్కుపుడకలతో ఆ ప్రయోగాలు చేశారని ఎంతమందికి గుర్తుందో! ఇటువంటి కుటుంబాల్లో పుట్టడం ఒక అదృష్టం అనుకుంటాను. ఆ కుటుంబాలను అలా తీర్చిదిద్దింది ఆడవాళ్లే. వాళ్లకు నేను అర్పించే నివాళి ఈ వ్యాసం.”

 శివ విశ్వనాథన్, సామాజిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్

  శతాధిక వృద్ధులకు సన్మానం

        విజయ వాడలోని ప్రముఖ సామాజిక కార్య కర్త డాక్టర్ చల్లా హరి కుమార్ గారి ఆధ్వర్యం లో ఈ నెల 29 వ తేది ఆదివారం (29-9-13 )సాయంత్రం 5  గంటలకు సత్యనారాయణ పురం లోని శ్రీ ఘంటసాల వెంకటేశ్వర రావు సంగీత కళా శాలలో ‘’శతాధిక వృద్ధులకు ‘’అంటే నూరేళ్ళు దాటిన ముసలి వారికి గొప్ప సన్మానం చేయాలని సంకల్పించారు .దీనిని  కృష్ణా ,గుంటూరు జిల్లాలలో ఉన్న వృద్ధులకు  మాత్రమె నిర్వహిస్తారు క్రితం ఏడాది 20 మంది శతాధిక వృద్ధులను ఇదే వేదికపై  సత్కరించామని చల్లా వారు ఈ ఉదయం ఆకాశ వాణి విజయ వాడ కేంద్రం నుండి ప్రకటించారు .కనుక వందేళ్ళు దాటిన వృద్ధుల పేర్లను ,వివరాలను సెప్టెంబర్ 22 లోపు వారిచ్చిన టెలిఫోన్ నంబర్ 0866-2444448 కు తెలియ జేయమని కోరారు .దానిని బట్టి వారి సంఘం ఆ వృద్ధులను స్వయం గా కలిసి వివరాలను ద్రువీకరించుకొని ,వారిని సగౌరవం గా తమ స్వంత ఖర్చులతో విజయ వాడకు తీసుకొని వచ్చి ,సన్మా నించి మరల వారి స్వగృహాలకు అంతే  మర్యాదగా పంపిస్తామని చెప్పారు .’’పది మంది శతాధిక వృద్ధులకు చేసే సన్మానం సాక్షాత్తు ఆ శ్రీ మహా విష్ణువు కు చేసే అర్చనమే అవుతుంది ‘’అని తమకు ఒక గొప్ప వ్యక్తీ చెప్పిన మాటయే ఈ కార్య క్రమానికి స్పూర్తి అని హరికుమార్ తెలియ జేశారు .ఇలాంటి మంచికార్య క్రమానికి మన వంతు సహాయం గా ఆ వృద్ధుల వివరాలు వారిచ్చిన ఫోన్ నంబర్ కు ఇరవై రెండో తేదీ లోపు తెలియ జేయటమే .కార్య క్రమం దిగ్విజయం గా జరగాలని ఆ వృద్ధుల దీవెనలు ఈ సంక్షోభ ఆంద్ర ప్రదేశ్ కు అవసరమని భావించి మీకు అందరికి తెలియ జేస్తూ చల్లా వారిని మనసారా అభి నందిస్తున్నాను .ఇరవై తొమ్మిదో తేదీ జరిగే సన్మాన కార్య క్రమాన్ని”అంటే సాక్షాత్తు శ్రీ మన్నారాయనణార్చన ” ను వీక్షించటానికి అందరూ ఆహ్వానితులే నని చల్లా హరికుమార్ తెలియ జేశారు

             మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-9-13- ఉయ్యూరు

  నా దారి తీరు -43

సైన్స్ వర్క్ షాప్ ట్రైనింగ్

అమెరికా నుండి పి.ఎల్.480 కింద ఎన్నో రకాల ఆర్ధిక ,ఆర్దికేతర సాయంమనదేశానికి  అందుతోంది  .దాన్ని అన్ని రంగాలలోను ఖర్చు పెడుతున్నారు .విద్యా వ్యవస్థ లో కూడా ఈ నిధులను విని యోగిస్తున్నారు ..పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ఏలూరులో సైన్సు బోధన మీద వర్క షాప్ ట్రైనింగ్ కార్యక్రమాలను సెకండరి విద్యాలయాలకోసం ఏర్పాటైంది .ఒక్కొక్క జిల్లా నుండి కొందరు సైన్సు మేస్టార్లను  ఎంపిక చేసి పది రోజులు ట్రైనింగ్ ఇస్తున్నారు .నాకూ ఆ అవకాశం వచ్చింది .ఉండటానికి వసతి ఇస్తారు. భోజనం అదీ మనమే చూసుకోవాలి .నన్ను రిలీవ్ చేసి పంపారు .వెళ్లి చేరాను .

ఆ ట్రైనింగ్ ఆఫీస్ మైన రోడ్ లోనే ఉన్నట్లు జ్ఞాపకం .ఉదయం పది గంటల నుండి సాయంత్రం అయిదు వరకు అక్కడే ఉండాలి .అనేక మైన ప్రాజెక్టులు చెయ్యాలి ఇమ్ప్రోవైజేడ్ మోడల్స్ తయారు చేయాలి .వాటిని ప్రదర్శించి చూడాలి .అంతేకాక బోధనా సామర్ధ్యాన్ని పెంచే ఎన్నో విషయాల మీద స్పెషలిస్టులు లెక్చర్లు ఇస్తారు .దీని నంతటిని రికార్డ్ చేసుకోవాలి ఆడ వాళ్ళూ వచ్చారు .ఒకే కుటుంబం లా కలిసి పని చేశాం .సరదాగానే ఉంది .

నేను ఉదయం కాఫీ తాగి ,పదింటికి వసంత విహార్ లో నో ,అక్కడ ఉన్న బ్రాహ్మణ మేస్ లోనో భోజనం చేసి వెళ్ళే వాడిని రాత్రికి కూడా అక్కడే చేసే వాడిని .వీలైనప్పుడు దగ్గరలోనే ఉన్న మా అత్తారి వూరు వేల్పు చర్ల కు ఏలూరు –నూజి వీడు వయా ముసునూరు బస్ లో వెళ్లి రాత్రి అక్కడ ఉండి  మర్నాడు ఉదయమే భోజనం చేసి, ఎనిమిది గంటల బస్ ఎక్కి వర్క్ షాప్ కు వచ్చే వాడిని .ఒక సారి ఉయ్యూరు కూడా వెళ్ళే వాడిని .మంచి రిఫరెన్స్ పుస్తకాలు ,బోధనా సామగ్రి పుస్తకాలను స్కూల్ కు అందజేయ టానికి మాకు ఇచ్చారు పది రోజులు యిట్టె గడిచి పోయాయి చివరి రోజున టీ పార్టీ ఏర్పాటు చేశారు .ఎవరి అనుభూతి వాళ్లు  చెప్పారు .ప్రాజెక్ట్ ఆఫీసర్ పేరు గుర్తు లేదు కాని మంచి యువ ఆఫీసర్ .ఎంతో జాగ్రత్త గా మాకు ట్రైనింగ్ ఇప్పించారు . నాకు బాగా నే ఉపయోగ పడిందని పించింది స్కూల్ లో బోధనా మెరుగు పరచుకొనే గొప్ప అవకాశం కల్గింది చిన్న చిన్న పరికరాలు చేసే నేర్పు వచ్చింది పిల్లలతో చేయించే అనుభవమూ వచ్చింది. వాళ్ళు అందజేసిన పుస్తకాలూ ఏంతో  ఉపయోగ పడ్డాయి

పి.ఎల్.480 నిధులు మొదట్లో బాగానే సద్విని యోగం అయ్యాయి తర్వాత్ నిధుల గోల్ మాల్ ఎక్కు వైంది.ఈ కార్యక్రమం ఇరవై  ఏళ్ళు నడిచిందని జ్ఞాపకం .ఈ నిధుల కింద పాతిక కిలోల పాల పొడి పాకెట్లు పేదలకు అందజేసే వారు దుప్పట్లు ,రగ్గులు శాలువాలు అమెరికా నుంచి తెపించి ఇచ్చే వారు వీటిని క్రిస్టియన్ మత గురువులు పంపిణీ చేసి నట్లు గుర్తు .ఇవి అందరికి పంచకుండా క్కొన్ని స్వాహా చేసే వారు లేక పోతే బయట డబ్బులకు అమ్ముకొనే వారు ..ఆ ఫాదర్ తెలిసిన వాడైతే ఊరికే లేక పోతే డబ్బుకు మా బోటి వాళ్ళకు ఇచ్చేవారు .పాల పొడి రుచి గా ఉండేది .క్రమంగా దాన్ని గేదెలకు కుడితి లో కలిపి పెట్టె వాళ్ళం .మొక్క జొన్న పిండి రవ్వ కూడా వచ్చేది ఇవీ ఇలానే పరుల పాలయ్యేవి రవ్వతో ఉప్మా చేసుకొనే వాళ్ళం .నిలవ ఉండటం వల్ల  కంపు కొట్టేవి .అందుకని వీటి మీద మోజు మాకు తగ్గింది పాల పొడి మాత్రం గేదెల కోసం కొనే వాళ్ళం .ఇదీ’’ పిఎల్  420 ‘’సారీ 480 భాగవతం ..

స్పాట్ వాల్యుయేషన్

మెట్రిక్,ఎస్.యస్.ఎల్.సి. పబ్లిక్ పరీక్ష పేపర్లను ఉపాధ్యాయుల ఇళ్లకే పంపి దిద్దించటం ఉండేది .పార్సేల్లు ఇళ్ళకు వచ్చేవి దిద్ది ముందుగా సాంపిల్  గా కొన్ని పేపర్లు చీఫ్ కు పంపే వారు ఆయన ఒకే అంటే మిగిలినవి దిద్ది పంపాలి చీఫ్ కు ఒక అసిస్టంట్ ఉంటాడు అతను ప్రతి పేపరు చెక్ చేసి మార్కులు కూడి సరి చూడాలి .అతన్నే చెక్కర్ అంటారు .ఆయన ఓకే చేసిన తర్వాత మార్కుల లిస్టు ఫైనల్ అయ్యేది .ఈ విధం గా చాలా కాలం జరిగింది .ఇందులో కొన్ని లోపాలు జరిగేవి ఏ పేపర్ ఎవరికి వెళ్లిందో కనీ పెట్టె వారు .వారింటికి వెళ్లి  ఇంఫ్లుఎన్స్ చేసి మార్కులు వేయించు కొనే వారని అనుకొనే వారు .అలాగే చీఫ్ ను కూడా మైంటైన్ చేసే వారని అంటారు .

పదవ తరగతి అనే ఎస్.ఎస్.సి వచ్చిన తర్వాత విద్యార్ధుల సంఖ్య విపరీతం గా పెరిగి పోవటం వల్ల ఇళ్ళకు పంపే ఏర్పాటు విరమించి స్పాట్ వాల్యుయేషన్ కేంద్రాలలో టీచర్లను రప్పించి దిద్దించే  పధ్ధతి మొదలైంది .కర్నూలు ,విశాఖ పట్నం ,రాజ మండ్రి మొదలైన చోట్ల స్పాట్ ఉండేది..మేస్టార్లు  ను .అక్కడికి  అపాయింట్ చేసి పంపేవారు అక్కడే సుమారు పది హీను రోజులు పట్టేది స్పాట్ పూర్తీ అవటానికి అని చేపగా విన్నాను అక్కడా చెక్కర్స్ చీఫ్ లు కాంప్ ఆఫీసర్లు ఉండే వారు .ఇదంతా జిలా విద్యా శాక్షాది కారి ఆధ్వర్యం లో జరిగేది .మేము సర్వీస్ లోకి వచ్చేసరికి గుంటూర్ ,ఎలూర్  సెంటర్లు వచ్చాయి ఒక సారి నన్ను గుంటూర్ సెంటర్ లో ఫిజికల్ సైన్స్ పేపర్లు దిడటానికి వేశారు .లేడీస్ కాలేజి లో సెంటర్ అని జ్ఞాపకం .మాకు వసతి హిందూ కాలేజి లో ఇచ్చారు .అక్కడే ఉన్నాం పది హీను రోజులు .హోటల్ భోజనం .టిఫిన్ కాఫీ అన్నీ హోటల్ లోనే .హిందూ కాలేజి లో ఆఫీస్  ఆఫీస్ సూపరింటేన్దేంట్  మా రేపల్లె బాబాయి శివరామ దీక్షి తులు గారి రెండో అమ్మాయి బాల భర్త ఒక్కో సరి బ్రహ్మానంద రెడ్డి స్టేడియం దగ్గరున్న అమ్మ వారి గుడి దగ్గర ఉన్న వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళే వాడిని ఏంతో  ఆప్యాయం గా చూసే వారు భోజనం అక్కడ చేస్తే కాని వదిలే వారు కాదు బాబాయి మూడో కూతురు సీత కూడా వారింటి దగ్గరే ఉండేది .అన్నయ్యా అన్నయ్యా అంటూ వాళ్ళు ఎంతో ఆప్యాయం గా పిలుస్తుంటే ఒళ్ళు పులకరించేది వీరిద్దరి పెళ్లిళ్లకు మా కుటుంబం హాజరయింది .

ఒక సారి మాతో పేపర్లు దిద్దుతున్న మా చీఫ్ గారు అస్వస్తులయ్యారు ఆయన సెలవు పెట్టి వెళ్లి పోతానన్నారు చాలా మంచి వాడు.అందుకని ఆయన కింద అసిస్తంట్లు గా పని చేస్తున్న నేను, వీరా రెడ్డి అనే మా జిల్లా సైన్సు మేష్టారు ఆయన్ను ఒప్పించి ఇంటికి  వెళ్ళ కుండా ఆపి, కాంప్ ఆఫీసర్ గారికి చెప్పి మా పేపర్ వాల్యుయేషన్ అయిన తర్వాత ఆయన చేసే చీఫ్ పని కూడా మేము చేసి ఆయనకు ఏంతో  సహకరించాం  హాయిగా కుర్చీలో తాపీగా ఉండమని చెప్పాం .ఆయన ఏంతో  ఆనందించారు .మాకు ఏంటో కృతజ్ఞత చెప్పారు ఒకరికొకరు సాయం చేసుకోవటం అంతే  కాని ఇందులో మేమేమీ ఇబ్బంది పడలేదు ఏంతో  ఓర్పుగా ఆ పని సంతృప్తి గా చేశాం .ఆయనకు రావాల్సిన డబ్బులో ఒక్క రూపాయి కూడా తగ్గకుండా ఇప్పించ గలిగి నందుకు సంతోషం గా ఉంది .

ఖాదర్ మేష్టారు

ఇక్కడ కాంప్ లో ఒక సారి డిప్యూటి దియి వో గారిని చూశాను ఆఫీసర్ మేము ఉయ్యూరు లో తొమ్మిదవ తరగతి చదువుతున్నప్పుడు మాకు క్లాస్ టీచర్ గా ఇంగ్లీష్, సోషల్ బోధించిన ఏం డి.ఖాదర్ మేష్టారుఅని గుర్తించి అవునా అని అడిగితే ఆయన అవునన్నారు . .ఆయనంటే మాకు ప్రాణం ఏంతో  గొప్పగా బోధించారు ఆయన ఉన్నది ఒక్క ఏడాది మాత్రమె కాని ఆ అనుబంధాన్ని మరచి పోలేం ఆయన ఇన్స్పెక్టర్ గా సెలెక్ట్ అయి ఉయ్యూరు హైస్కూల్ నుంచి బదిలీ అయినప్పుడు ఆయనకు ఘనమైన వీడ్కోలు విందు ఇచ్చాం .స్కూలు స్కూలు అంతా తరలి వెళ్లి కన్నీళ్ళతో ఆయన్ను బస్ ఎక్కించింది అంత  ప్రభావం చూపించారు ఖాదర్ మేష్టారు .నల్లగా ఉన్నా తెల్లని పాంట్ షార్ట్ ర్ట్ వేసే వారు .ఇవన్నీ వారికి నేను జ్ఞాపకం చేసి ఆయన శిష్యుడిని అని చెప్పాను అయన ఏంతో సంతోషించారు .అప్యాయం గా కౌగలిన్చుకొన్నారు .నాకు కళ్ళంబడి ఆనంద బాష్పాలు విపరీతం గా కా రిపోయాయి ఆపుకోలేక పోయాను .ఒక రకం గా చలించి పోయాను .ఇప్పుడు అయన గుంటూరు జిల్లలో గేజేటెడ్  ఇన్స్పెక్టర్ గాడిప్యూటి డి.యి వో గా ఉన్నారట . స్పాట్ ను విజిట్ చేయటానికి వచ్చారట . ఇన్నేళ్ళకు వారిని మళ్ళీ చూసి నందుకు మహదానందం గా ఉంది నాకు కాని మేష్టారు ఎందుకో డల్ గా ఉన్నట్లని పించారు రెండో రోజున ఈ మాటే ఆయన తో అన్నాను నిజమే నన్నారు ఏదో స్దాధించాలని ఇందులోకి వచ్చానని ఏమీ చేయ లేక పోతున్నందుకు దిగులుగా ఉన్నందు వల్ల  అలా కనీ పిస్తున్నానని అన్నారు మేష్టారు కాదుకాదు  డిప్యూటీ విద్యాశాఖాధి కారి గారు

వీలైనప్పుడల్లా రాత్రుళ్ళు సినిమాలకు వెళ్ళే వాళ్ళం .అక్కడ ఏవైనా సభలు జరిగితే వెళ్లి చూసే వాళ్ళం .సిల్వెస్టర్ మిమిక్రి ని అక్కడే మొదటి సారి చూశాను అయన చెప్పిన ఒక జోక్ ఎప్పుడు గుర్తుకు వచ్చినా విపరీతం గా నవ్వు వచ్చేది .ఒక సారి ఒక పెద్ద మనిషి ఒకరింటికి వెళ్లి ఇంటి ఆయన ఉన్నాడా అని అక్కడ ఒక కుర్రాడు కనిపిస్తే అడిగాడు .’’నాన్న గారు ఇంట్లో లేరండి బయటికి వెళ్ళారు .కాసేపట్లో వస్తారు ఉండండి ‘’అన్నాడు ఆయన కాలక్షేపానికి ‘’మీరు ఎంతమంది అన్న దమ్ములు ?’’అని అడిగాడు ‘’నాతో నలుగురు ‘’అన్నాడుకుర్రాడు ‘’అక్క చెల్లెల్లో ?/’’మళ్ళీ అడిగాడు ‘’నలుగురు అక్కలు ఒక చెల్లెలు ‘’అన్నాడు పిల్లాడు .’’మీ నాన్న గారు ఏం పని చేస్తారు /’’అని అడిగాడు పెద్దాయన ‘’’ఇదే పని చేస్తారు ఇంకేపనీ చేయరు ‘’అన్నాడు ఆ కుర్ర కుంక ..అంటే సంతానం పెంచటం తప్ప తండ్రికి ఏ పనీ లేదని దేప్పాడన్న మాట .ఆ జోకు విని పొట్ట చేక్కలయ్యేట్లు నవ్వాను .అప్పటి నుంచి గుర్తొచ్చినప్పుడల్లా అంతే . ఏంతో  మందికి దీన్ని చెప్పి నవ్వించాను

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-9-13-ఉయ్యూరు  .

జువ్వాడి గౌతమరావు గతించి అప్పుడే సంవత్సరమయిందంటే నమ్మబుద్ధి కావడం లేదు. మరి అంతటి సాహిత్య సాహసి కరీంనగర్‌లో కానీ మరోచోట కానీ కనబడడు, వినబడడు. అలాంటప్పుడు నమ్మకుండా ఎలా ఉండగలం?

సాధారణంగా సామ్యవాదం, సాంప్రదాయం రెండూ ఒకేచోట ఇమడవని అంటుంటాం. కానీ గౌతమరావులో అవి ఇమిడాయి. ఎందుకు ఇమిడాయంటే, అతడు సాంప్రదాయంలో కూడా సత్సాంప్రదాయానికి చెందినవాడు కనుక. తరచి చూస్తే సత్సాంప్రదాయవాదానికీ సామ్యవాదానికీ తేడా లేదు కనుక. సత్సాంప్రదాయమంటే ఒకానొకప్పటి సంప్రదాయంలోని అనేకానేక దురాచారాలు, మూఢాచారాలు పోగా పోగా, వదిలేయగా, వదిలేయగా మిగిలేది. గడిచిన కాలాల నుంచి నడుస్తున్న కాలంలోకి దిగుమతి చేసుకోబడేది. అది ఎప్పటికప్పుడు నవ్యమౌతూ నవ్యమౌతూ పోయేది. సాంప్రదాయంలోని ఎన్నో కొన్ని దురాచారాలు, మూఢాచారాలు మిగిలినా అవి అట్టే కాలం కొనసాగక మరుగున పడుతూ పడుతూ మాయమౌతూ ఆయా సాంప్రదాయాలలోని విలువలు మాత్రమే మిగిలి అది సత్సాంప్రదాయం అవుతూ పోతుంది కనుక. ఒకడు సాంప్రదాయవాది మూడు విధాలా అవుతాడు. కేవలం ఆచారాలను పాటించడం ద్వారా, కేవలం విలువలు పాటించడం ద్వారా, లేక రెండింటినీ పాటించడం ద్వారా. సాధారణమైన ఆచారాలు ఆయాకులాలకు, కుటుంబాలకు, ప్రాం తాలు మున్నగువాటికి మాత్రమే చెందేవి. అవి అన్ని చోట్లా అందరిచే పాటించబడేవి కావు. అవి సమయానుకూలంగా మారుతూ ఉండేవి.

కానీ సదాచారాలు విలువల నంటిపెట్టుకొని ఉండేవి. అవి మారవు. అవి సార్వకాలీనమైనవి. ఉదాహరణకు సత్యం, ధర్మం, న్యాయం, పాతివ్రత్యం, సమతాభావం, మమతాభావం, కరుణ, ప్రేమ, కృతజ్ఞతా మున్నగునవి. ఇవి మతాచారాలు కావు. ఇవి దైవభక్తికి చెందిన విశ్వాసాలు కావు. ఇవి మూఢత్వానికి, మూర్ఖత్వానికి చెందినవి కావు. ఇవి వివేచనకు, విచక్షణకు, ‘రీజన్’కు అన్ని కాలాల్లో నిలబడేవి. అందరికీ సమ్మతమయ్యేవి, ఏ మతానికి, యిజానికి, ప్రాంతానికి చెందిన వారికయినా వర్తించేవి. ఇలాంటి సత్సంప్రదాయాలకు, మానవతావాదానికి, సామ్యవాదానికి ఏ తేడా లేదు. ఇవి సాంఘికమైనవి. మానవీయమైనవి.

గౌతమరావు గారు ఇలాంటి సత్సాంప్రదాయాలకు చెందిన సాంప్రదాయవాది. ప్రధానంగా అతడు మానవతావాది. ఆ పిదపే ఏదైనా. అందుకే అతడు మొదట లోహియా వాదిగా చాలానాళ్లు రాజకీయాలలో పనిచేసి సామ్యవాదాన్ని విశ్వసించి, పాటించి, దానిని ప్రచారం చేసి, దాని వైపున ఎన్నికల్లో పాల్గొని, రాజకీయాలలోని కుళ్లును, అవకాశవాదాన్ని, విచ్చలవిడిగా ఖర్చు చేసి ఎన్నికల్లో నెగ్గడాన్ని, కుటిలాన్ని, ద్వేషాన్ని, కుల, మత, ప్రాంతీయ భావాలను భరించలేక వాటి నుంచి విరమించుకున్నాడు. ఆ పిదప ఉత్తమ సాహిత్యవేత్తయిన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ వైపు, అతని సాహిత్యం వైపు మొగ్గాడు. అతడు విశ్వనాథనే కాక, చక్కని చిక్కని సాహిత్యవేత్తలందరినీ చదివాడు. ఒక్క తెలుగు సాహిత్యమే కాదు, అతని చిన్న నాటి నుంచి ఆంగ్లేయ సాహిత్యం, సంస్కృత, హిందీ సాహిత్యాలు కూడా పుష్కలంగా చదివాడు. ఏది చదివినా చాలా జాగ్రత్తగా చదివేవాడు. ఆషామాషీగా కాదు. నిష్కామంగా చదివేవాడు,Prejudiced గా,  biased గా, pre-conditioned గా చదివేవాడు కాదు. గౌతమరావు విశ్వనాథ సాహిత్య పక్షపాతి అని అనుకుంటారు చాలామంది నన్ననుకున్నట్లే. మేమిరువురమూ అలాంటి వారం కాము.We are open minded, open hearted. We like any good literature written by any one in any language.. ‘నేను కమ్యూనిస్టునే కాని నాస్తికుణ్ణి కాను’. ”I am communist as well as theist’ అని అన్నారు ఒకసారి విశ్వనాథ. గౌతమరావు కూడా అలాంటివాడే.

ఇంకొక విషయం ఇక్కడ చెప్పాలి. సత్యనారాయణ గారు, గౌతమరావు గారు, ఇరువురూ అచ్చమైన, స్వచ్ఛమైన మానవతావాదులుగా, సామ్యవాదులుగా బ్రతికినవారే. జీవితమంతా అతి ‘సింపుల్’గా, సాదాసీదాగా జీవించినవారే. అలా వారిరువురూ మాటల్లో, వ్రాతల్లోనే కాక చేతల్లో కూడా, నడవడికలో కూడా సామ్యవాదులూ, సత్సాంప్రదాయవాదులూ కూడా. నిద్దాగా, నిలకడగా, నిబద్ధతతో నిష్కామంగా జీవించారు. వారి విచారమంతా స్వంతానికి చెందిన విచారం కన్నా సాంఘిక క్షేమ సంక్షేమానికి, లోక కల్యాణానికి చెందిన విచారమే. వారిరువురూ మానవీయ విలువల కొరకే జీవించారు. భారతీయ సంస్కృతి, సత్సంప్రదాయాల పరిరక్షణ కొరకే జీవించారు.

జీవులను, వారి నడవళ్ళను, నీతి నిజాయితీ యను కొలబద్ధతో కొలిచారు. ఇద్దరూ అపరిమితమైన స్నేహశీలురే. బంధువులంతా వారికి సింధువులే! కానీ వారికి సాహిత్యమే మొదట, సంస్కారం ఆ వెనుకే. వేయి పడగలలో అరుంధతి ఈ విషయాన్ని అక్షరాలా చెబుతుంది. కొత్తగా సంసారానికొచ్చిన అరుంధతి తన భర్త ధర్మారావుకు (ధర్మారావంటే విశ్వనాథే) అందరికన్నా అన్నిటికన్నా తానే దగ్గరని అనుకుంటుంది. కానీ, ధర్మారావుకు శ్రీకృష్ణదేవరాయల ‘అమూక్తమాల్యద’ అంతకన్నా దగ్గరని అపుడపుడే అర్థమవుతుంది. గౌతమరావు గారికి కూడా విశ్వనాథ వారు ‘మ్రోయుతుమ్మెద’లో అన్నట్లు సంసార లంపటత్వంలో మోజెక్కువే (వారు తమ సతీమణిని వెల్లూరు హాస్పిటల్లో చేర్చి ఆపరేషన్ చేయించినప్పుడు రాసిన ఒక లేఖ ద్వారా ఇది నాకు తెలిసింది – నేను జగిత్యాల కళాశాలలో ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేసినపుడు). కానీ వారికి కూడా అది సాహిత్యం పిదపే. అది కూడా విశ్వనాథ వారి ‘రామాయణ కల్పవృక్షం’ పిదపే. ఎన్ని మరచినా రామాయణాన్ని మరచిపోయే వారు కాదు, ఎన్ని మరచినా విశ్వనాథను మరచిపోయే వారు కాదు. ఆ రెండు పేర్లూ వినవస్తే ఎంత తెరవరాని కళ్ళనైనా తెరచి తేరిపార చూచేవారు వారి తుదిశ్వాస వరకు.

గౌతమరావు గారికి వ్యక్తుల గురించి పూర్తి అవగాహన ఉండేది. వారి బలాల బలహీనతల గురించి, వారి సమర్థతల అసమర్థతల గురించి, సాహసాల పిరికితనాల గురించి. వారు ఇంగ్లీషు, తెలుగు, ఉర్దూ భాషల్లో చాలా బాగా మాట్లాడేవారు, వ్రాసేవారు. ఒకప్పుడు లోహియా గారి సోషలిస్టు పార్టీలో చురుకుగా పనిచేసే రోజుల్లోనే వారు చాలా మంచి వక్తగా పేరు గాంచారు. వారి విమర్శనాత్మక దృష్టి కూడా చాలా నిశితంగా, నిష్పక్షపాతంగా, నిర్మొహమాటంగా ఉండేది. అందుకే ‘జయంతి’లో వారు రచించిన విమర్శలు, ఆంధ్రరాష్ట్రమంతటా ఆకట్టుకునేవి. అప్పట్లో విశ్వనాథ వారిని రెచ్చగొడితే ఎంత మంచి ఉపన్యాసం వస్తుందో, గౌతమరావుగారిని రెచ్చగొడితే అంత మంచి విమర్శ, అంతమంచి వెటకారం, వేళాకోళం వస్తుందని అనేవారు చాలామంది. వారు ‘జయంతి’ని సంపాదకులుగా నడిపిన రోజులు ఆ పత్రికకు నిజంగానే ‘బంగారు రోజులు’. అప్పట్లో దాని కొరకు ‘భారతి’ కన్నా ఎక్కువ ఎదురుచూసేవారు దాని పాఠకులు. గౌతమరావు గారికి ఛిౌn్టటౌఠ్ఛిటటజ్ఛీట ఎలా లేవదీయడం, వాటికి చలాకీ మాటలతో ఎలా సమాధానం చెప్పడం సరదాగా ఉండేది.

ఇతరులకు కూడా వారివి. అప్పట్లో చాలామంది మంచి సాహిత్యవేత్తలు కూడా వారికి సహాయసహకారాలందించేవారు. విశ్వనాథ వారు సరే సరి. కోవెల సంపత్కుమారాచార్య, కోవెల సుప్రసన్నాచార్య, తుమ్మపూడి కోటేశ్వరరావు, ధూళిపాళ్ల శ్రీరామమూర్తి లాంటివారు. అన్నీ కలిసొచ్చిన రోజులవి. అంటే రచయితలు గట్టి వారుండేవారు. విమర్శకులు గట్టివారుండేవారు, చదువరులు కూడా చాలా గట్టివారుండేవారు. ఏరీ ఈ రోజుల్లో అలాంటివారు? ఎంతమంది దొరుకుతారు? అయినా ‘జయంతి’ ఇప్పటికీ తగినంత ప్రయత్నం చేస్తూనే ఉంది విశ్వనాథ వారి, గౌతమరావు గారి సాహిత్య సాంప్రదాయాలను ఎంతోకొంత కొనసాగించడానికి. దానికి మేము వెలువరించే ప్రత్యేక సంచికలే సాక్ష్యం.
– డా. వెల్చాల కొండలరావు
‘జయంతి’ సంపాదకులు
(జువ్వాడి గౌతమరావు ప్రథమ వర్ధంతి (12 సెప్టెంబర్ 2013) సందర్భంగా)

భాషా శాస్త్రంలో తులనాత్మక, చారిత్రక, వర్ణనాత్మక- మొదలైన శాఖలనేకం ఉంటాయి. వీటన్నింటిలోను విశేష కృషి చేసిన భాషా శాస్త్రవేత్తలు చాలా అరుదుగా ఉంటారు. అలాంటి వారిలో భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి ఒకరు. తెలుగులో ఆయన స్వరూపనిర్దేశం చేసిన మాండలిక వృత్తి పద కోశాల నిర్మాణం ఒక వినూత్న ప్రయత్నం. భారతీయ భాషల్లో ఇలాంటి ప్రయత్నం జరగటం అదే తొలిసారి. అనేక జాతీయ, అంతర్జాతీయ అవార్డులు పొందిన భద్రిరాజు రాసిన ఆత్మకథ ‘బతుకుబాటలో కొండ గుర్తులు’ నుంచి కొన్ని భాగాలు…

నా అమెరికా ప్రయాణం బారిష్టర్ పార్వతీశం లండన్ ప్రయాణాన్ని గుర్తుచేసేట్టు జరిగింది. నేనెప్పుడూ విమానం ఎక్కలేదు. అది మొదటి వింత. మదరాసు నుంచి బొంబాయికి రైల్లో వెళ్లాను. అక్కడ ఒక రాత్రి గడిపి మర్నాడు విమానాశ్రయానికి వెళ్లి కరాచీ వె ళ్లే డకోటా విమానం ఎక్కాను. ఆ రోజుల్లో వెయ్యి మైళ్లలోపు నగరాలకు డకోటా విమానాలే వెళ్తుండేవి. ఇరవై ప్రయాణికుల లోపే ఉంటారు. మేం ఎక్కిన విమానంలో శవపేటికలో పాకిస్తానుకు ఒక శవాన్ని తరలిస్తున్నారు. సీట్ల మధ్య జాగాలో ఆ శవపేటికను నిలువునా నేలమీద పెట్టారు. విమానంలో ఎక్కిన చాలామంది ‘ఫారిన్ వెళ్తుంటే ఇదేమి అశుభసూచకంరా బాబూ’ అని నాలానే లోపల అనుకొని ఉంటారు. అంతా అదోలా మొహం పెట్టుకొన్నారు. సముద్రం మీద డకోటా వెళ్తున్నప్పుడు బాగా ఊగుతూ భయపెట్టింది. దేవుళ్లందరినీ తలుచుకుంటూ, మా నాన్నని స్మరించుకుంటూ వెళ్లాను. కరాచీ సాయంత్రం 5 గంటలకు చేరాము. ఆ తరువాత ఎక్కవలసిన విమానం మర్నాడు ఉదయం వస్తుందని మమ్మల్ని ఆ రాత్రికి విమానాశ్రయం గదులలో ఉంచారు. అప్పుడు విదేశ ప్రయాణానికి వాడే ఒకే ఒక పెద్ద విమానాన్ని సూపర్ కాన్‌స్టలేషన్ అనేవారు.

సుమారు యాభైమంది పట్టవచ్చు. ఈ విమానం వేగం గంటకు 300 మైళ్లు కావచ్చు. ఎయిర్ ఫ్రాన్సుకు చెందిన ఆ విమానాన్ని కరాచీలో ఉదయం 10 గంటలకు ఎక్కితే సాయంత్రం 6 గంటలకు పారిస్ పట్టణం చేరాం. అంటే 13 గంటల ప్రయాణం (8+5 కాలమానం తేడా) అన్నమాట. దోవలో మూడు చోట్ల ఆగినట్లు గుర్తు. అమెరికా వెళ్లే విమానం అప్పటికే వెళ్లిపోవటం వల్ల, మర్నాడు సాయంత్రం నాలుగు గంటలకు రమ్మని చెబుతూ పారిస్‌లో ఆ రాత్రి ఒక హోటల్లో ఉండటానికి, భోజనాదికాలకు ఒక వోచర్ ఇచ్చారు. టాక్సీ ఖర్చుగూడా ఇచ్చి సూట్‌కేసుతో వెళ్లి మర్నాడు టైముకు రమ్మన్నారు. కారులో నుంచి పారిస్ పట్టణం చూసుకుంటూ రాత్రి ఏడుగంటలకు హోటల్ చేరి స్నానాదికాలు చేశాను.
అమెరికా కేంద్ర ప్రభుత్వం 1960లో నేషనల్ డిఫెన్స్ ఎడ్యుకేషనల్ యాక్ట్‌ను పాస్ చేసింది. అమెరికా దేశ అభ్యున్నతికి, దేశ సంరక్షణకు ప్రపంచంలోని ప్రధానమైన ఇతర భాషలు కూడా నేర్చుకున్న అమెరికన్ విద్యావంతులు ఉండాలనేది దాని లక్ష్యం. వివిధ రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాల్లో భాషాసంస్కృతి కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేయటానికి కావలసిన ధనసహాయం నూటికి నూరుపాళ్లు కేంద్ర ప్రభుత్వమే చేసేది. 1959లో రష్యా దేశం అంతరిక్షంలోకి స్పుత్నిక్‌ను పంపించింది. అప్పటిదాకా అమెరికాలో అంతరిక్ష పరిశోధన ఏమీ జరగలేదు. తనకంటే ముందు రష్యా ఆ పని చేయటం అమెరికాకు అంతర్జాతీయంగా ఒక కుదుపు అయింది. రష్యాలో ప్రపంచభాషలు అన్నీ నేర్చుకున్నవారు ఉన్నారని, వారి విద్యావిధానం అమెరికన్ విద్యావిధానం కంటే విలక్షణమైనదని, విశిష్టమైనదనే ఊహ అమెరికాలో ఏర్పడ్డది. అప్పటికే రష్యావాళ్లు భారతదేశంలో ఉన్న ప్రధానభాషలన్నిటికీ వ్యాకరణాలు రాశారు. అలానే ఇతర ప్రపంచ భాషల వ్యాకరణాలూ తయారైనాయి. అన్ని ప్రధాన ప్రపంచ భాషలు మాట్లాడగలిగినవారు రష్యాలో ఉన్నారని, ఆ లోటు పూర్తి చేయటానికి విద్యావిధానంలో చాలా మార్పులు తేవాలని అమెరికావారు భావించారు.

ఈ ఉద్దేశంతో నేషనల్ డిఫెన్స్ యాక్ట్‌ను అమలుచేయటం మొదలుపెట్టారు. చాలా రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాల్లో దక్షిణాసియా భాషాశిక్షణ కేంద్రాలు ఏర్పాటయ్యాయి. దీనివల్ల దక్కన్ కాలేజి ప్రోగ్రామ్ కింద భారత భాషల్లో పరిశోధన చేసి తిరిగివెళ్లినవాళ్లు వివిధ విశ్వవిద్యాలయాల్లో అధ్యాపక పదవులు పొందగలిగారు. జెరాల్డ్ కెలీ విస్కాన్సిన్ యూనివర్సిటీ భాషాకేంద్రంలో తెలుగు, హిందీ అధ్యాపకుడు. విలియం బ్రైట్ లాస్ ఏంజలెస్‌లో ఉన్న సదరన్ కాలిఫోర్నియా యూనివర్సిటీలో కన్నడ భాషాధ్యాపకుడు. గోర్డన్ ఫెయిర్ బాంక్స్ కార్నెల్‌లోనూ, జాన్ గంపర్జ్ కాలిఫోర్నియా, బర్కిలీలోనూ, సౌత్‌వర్త్ అనే ఆయన కొలంబియాలోనూ, రాబర్ట్‌కింగ్ అనే ఆయన టెక్సాస్ (ఆస్టిన్)లోనూ భాషాశాస్త్రశాఖల్లో అధ్యాపక పదవులు సంపాదించి భారత భాషా బోధనను ప్రోత్సహించారు. నేను చాలా విశ్వవిద్యాలయాలలో ఆహ్వానం పొందడానికి కారణం ఇదే.

బతుకుబాటలో కొండగుర్తులు
భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి ఆత్మకథ
పేజీలు : 214, ధర : రూ. 100
ప్రచురణ : ఎమెస్కో
ప్రతులకు: అన్ని పుస్తక కేంద్రాలు

    నా దారి తీరు -42

కలెక్టర్ సంతానం గారి చొరవ

విజయ వాడ దగ్గరలో ఆంద్ర ప్రదేశ్ హెవి మేషీన్ ఫాక్టరీ( aphmel )ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వం భావించింది దీనికి ప్రభుత్వమే కాక ప్రజా సహకారం కూడా కావాలి అనుకొన్నారు ఆనాడు కృష్ణా జిల్లా కలెక్టర్ శ్రీ సంతానం గారు .అందుకని ఒక సారిఉయ్యూరు  కే.సి.పి. లో  చెరుకు రైతుల సమా వేశం ఏర్పాటు చేశారు .నేనూచెరుకు  రైతునే కనుక వెళ్లాను నా చెరుకు రైతు నంబర్ 625.అని జ్ఞాపకం .ఆయన చాలా అందం గా ఆంగ్లం లో మాట్లాడి ఆ ఫాక్టరీ అవసరాన్ని దాని వల్ల  వచ్చే ఉద్యోగావ కాశాలు అన్ని అతి సరళం గా తేట తెల్లం గా వివా రించారు. చెరుకు రైతులందరూ దీనిలో భాగ స్వాములు కావాలి అని కోరారు .రైతు పెద్దల్లో కొద్ది మంది మాత్రం ఆయన మాటలను సమర్ధించారు .మిగిలిన వారికి అర్ధం కాక కొందరు, మన డబ్బు ఏమై  పోతుందో ననే భయం తో ఎక్కువ మంది మాట్లాడకుండా కూర్చున్నారు .ఏకాభి ప్రాయ సాధన కోసం చాలా ప్రయత్నం చేశారు కలెక్టర్ గారు .అది రాలేదు .

చివరికి ‘’మీరు ఏకాభిప్రాయానికి వస్తారని ఇంత సేపు ఆగాను .కాని మీరు రాలేక పోయారు కాని ఇది ప్రభుత్వం తరఫున తీసుకున్న నిర్ణయం .ఇప్పుడు మీకు అర్ధం కాదు .అక్కడ ఆ ఫాక్టరీ ఏర్పడి అభి వృద్ధి చెందితే మీ పిల్లల భవిష్యత్తు బంగారం అవుతుంది .. .మీరు స్వచ్చందం గా విరాళాలు ఇచ్చే స్తితి లో లేరు .కనుక నేను ఒక సూచన చేస్తాను అది మీరు అందరు తప్పక ఆచారించాల్సిందే. దీనికి తిరుగు లేదు ఇది కలెక్టర్ ఆర్డరు అనుకొంటారో మీ ప్రాంత అభివృద్ధికి సూచనే అనుకొంటారో కాని చెరుకు రైతుల భాగ స్వామ్యం తప్పదు .అందుకని మీరు ఫాక్టరికి తోలిన ప్రతి టన్ను చెరకుకు టన్నుకు పది రూపాయల చొప్పున ఫాక్టరీ మినహా యించి ప్రభుత్వానికి అంద జేస్తుంది .మిగిలిన డబ్బు మీకు అందిస్తుంది కనుక జేబు లోంచి ఎవరూ రూపాయి కూడా తియ్యాల్సిన అవసరం ఉండదు . ఎంత డబ్బుమీ నుండి వసూలు అవుతుందో పది రూపాయలకు ఒక షేరు వంతున మీకు లభించి ఆ ఫాక్టరీ లో మీరు భాగ స్వాములవుతారు ‘’అని చెప్పారు ఇది ఉభయ తారకం గా ఉందని రైతులందరూ ఏంతో సంతోషించి సంతానం గారిని అభి నందించారు .ఆయనా -ఇంత  గొప్ప స్పందన రైతుల నుండి వచ్చి నందుకు ఎంతో సంతృప్తి చెందారు

అంతే –అప్పటి కప్పుడు ఫాక్టరీ వారు లెక్కలు చూసి తోలిన ప్రతి ట న్నుకు పది రూపాయలు చొప్పున వసూలు చేసి ప్రభుత్వానికి జమ చేశారు .హెవి మేషి నరి ఫాక్టరీకలెక్టర్ అధ్యక్షతన కొండపల్లి దగ్గర ఏర్పడింది వాళ్ళుషేర్ సర్టిఫికెట్లు పంపారు .అప్పుడు మేము  వీర వల్లి పొలం లో మాత్రమె చెరుకు వేశాం .అది కొంత చచ్చి కొద్దిగా మాత్రమె పండింది ఫాక్టరికి నా పేర తోలింది 7 టన్నులుమాత్రమె కనుక నా వద్ద మినహాయించింది 70 రూపాయలే .కనుక నా షేర్లు ఏడు మాత్రమె .ఇలా చెరుకు రైతులందరూ అందులో భాగస్వామ్యులైనారు అందరికి షేర్ సర్తిఫెకెట్లు వచ్చాయి దాదాపు ఇరవై ఏళ్ళు గా  ఆ ఫాక్టరీ నిర్మాణం నిర్వహణ ఖర్చుల వల్ల డివిడెండ్ ఏమీ రాలేదు  .ఏడాది కోసారి బోర్డ్ మీటింగ్ జరుగుతూ వివరాలు పుస్తక రూపం లో వస్తూనే ఉన్నాయి .ఇంతవరకు నాకు నా షేర్ల మీద రూపాయి అదనం గా వచ్చిన జ్ఞాపకం లేదు .ఏమైనా ఒక కొత్త ఫాక్టరీ నిర్మాణానికి నా దీ ఒక రాయి పడిందని సంతోషమే మిగి లింది .

స్కూల్ లో నా ప్రయోగాలు

నేను ఫిజికల్ సైన్సు,ఇంగ్లీష్ పదవ తరగతికి చెప్పే వాడిని .పాఠం చెప్పటం సెక్షన్ లో ఉన్న తెలివి గల వారి సంఖ్య  ను బట్టి నోట్సు చెప్పటం దాన్ని మర్నాడు క్లాస్ కు వచ్చినప్పుడు పాతది చదివి పిల్లలు క్లాస్ కు రావటం జరిగేది నిన్నటి పాఠం మీద ప్రశ్నలు అడిగి సమాధానాలు రా బట్టే వాడిని .వాటినే పుస్తకం లో రాయించేహోమ్ వర్క్ ఇచ్చే వాడిని .పిల్లలు ఏంతో  ఉత్సాహం గా ఇవన్నీ చేసే వారు .ఇంగ్లీష్ లో ప్రశ్నలకు ఆన్సర్లు రాయించే వాడిని .స్పెల్లింగు లు చెప్పించేవాడిని .సైన్సు బొమ్మలు బోర్డ్ మీద పిల్లలతో వేయించే వాడిని భాగాలను గుర్తింప జేసే వాడిని .ప్రాక్టికల్ రికార్డ్ తయారు చేయించే వాడిని .లాబ్ లో ప్రాక్టికల్స్ చేసి, చేయించే వాడిని .అందుకే పిల్లలకు ఏంతో హుషారు కలిగి ప్రిపేర్ అయి వచ్చే వాళ్ళు .

ఇంగ్లీష్ నాన్ డిటైల్డ్  లోని ముఖ్య పాత్రల మీద విద్యార్ధులను మాట్లాడించే వాడిని ‘’నాకు నచ్చిన పాత్ర ‘’అని  వారితో మాట్లాడించే వాడిని .దీనికి ఒక సారి హెడ్ మాస్టారు వెంకటేశ్వర రావు గారిని ఆంజనేయ శాస్త్రి గారిని న్యాయ నిర్నేత  గా పిలిపించి బాగా మాట్లాడిన వారిని సెలెక్ట్ చేయించి ,వారికి బహుమతులు హెడ్ మాస్టారి ద్వారా ఇప్పించాను .ఇలా చేసి నందుకు ఆయన ఏంతో  సంతోషించారు .బహుశా ఇలా ఏ స్కూల్ లోను ఏ మాస్టారు చేసి ఉండరు .ఇదొక అనుభూతి గా మిగి లింది .ఇది వరకే చెప్పి నట్లు నేను పని చేసిన ప్రతి స్కూల్ లాబరేటరి లోను బయట ‘’మధన పడే మేధావుల చివురాశలు చివురించే రస రాజ్యం- లాబరేటరి’’అని దాశరధి కవి తా వాక్యాన్ని రాయించే వాడిని ఇది అందరికి స్పూర్తి దాయకం గా ఉండేది .ఉయ్యూరు లో కూడా ఇలానే రాయించాను .లాబ్ అసిస్టంట్ రోజూ పునాది పాడు నుంచి వచ్చే భాస్కర రావు మంచి వాడు .ఆఫీస్ పని కూడా బాగా చేసే వాడు .

స్కూల్ కు మౌలిక సదుపాయాలు

సుమారు 1970 లో ఉయ్యూరు హైస్కూల్ కు మెయిన్ బిల్డింగ్ ఏర్పడింది .అప్పటికి పిల్లర్ల మీద బిల్డింగ్ కట్టటం లేదు .గోడలు కట్టి స్లాబ్ పోయట మే .అలానే కట్టారు .దీనిలోనే ‘’ప్రయాగ కృష్ణ వేణి బ్లాక్ ‘’ ను వంగల కృష్ణ  దత్త శర్మ గారు -చని పోయిన తమ సోదరి ప్రయాగ కృష్ణ వేణి పేర 32వేల రూపాయలతో కట్టించారు .అది తప్ప వేరే బిల్డింగ్ లేదు .ఈ బిల్డింగ్ ఎదురుగాను , ఉత్తరం వైపున రేకుల షెడ్లు మాత్రం ఉన్నాయి .అందుకని హెడ్ మాస్టారు స్కూల్ కమిటీ ప్రెసిడెంట్ అయిన డాక్టర్ ద్విజేంద్ర బాబు గారు కెసీపి.వారి ని ఒప్పించి దక్షిణం వైపు రెండస్తుల భవన నిర్మాణానికి ఒప్పించి బాగా కట్టించారు .ఆ నాటి కెసీపి ప్లాంట్ మేనేజెర్ శ్రీ ఇంజేటి జగన్నాధ రావు స్తానిక శాసన సభ్యుడు  వడ్డే శోభనాద్రీశ్వర రావు   ఏంతో ఉదారం గా బాధ్యత గా మందుకు వచ్చి తోడ్పడ్డారు .అలాగే బాగా నీళ్ళు నిలిచే గ్రౌండ్ ను కెసీపి రద్దు తో నింపి మెరక చేసి నీరు బయటికి పోయే ఏర్పాటూ చేశారు .విద్యార్ధులకు రక్షిత మంచి నీటి సౌకర్యం లేదు అందుకని పడమర వైపు ఒక రేకు షెడ్ ఏర్పాటు చేసి దాని బయట ఒక బోర్ త్రవ్వించి విద్యుత్ మోటారు తో నీటి సరఫరా బయ ట పంపులు ఏర్పాటు చేశారు .షెడ్ లో విద్యార్ధులు కూర్చుని భోజనం చేసే ఏర్పాటు చేశారు .ఇవన్నీ హెడ్ మాస్టారు వెంకటేశ్వర రావు గారి చొరవతో జరిగినవే .లాబ్ లో ఇనుప రాడ్ల మీద చేక్కలుందే బెంచీలు తయారు చేయించి లాబ్ లో విద్యార్ధులు కూర్చోవటానికి చక్కని వసతి కల్పించారు అందుకని మా స్టాఫ్ మీటింగులలో నేను ఆయన్ను ‘’ఈ నాటి అక్బర్ ‘’అనే వాడిని ఆయన ముసి మసి నవ్వులు నవ్వే వారు .ఇవన్నీ నేను ఇక్కడ పని చేసిన కాలం లో ఏర్పడి నందుకు ఆనందం గా ఉంది .

సశేషం

మీ—గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-9-13-ఉయ్యూరు

          మరుగున పడిన మతాలు –మతా చార్యులు -12

పరా భౌతిక శాస్త్రం

పరా లేక అతీత భౌతిక శాస్త్రాన్ని ‘’మెటా ఫిజిక్స్ ‘’అంటారు ..ఈ శాస్త్రం అన్ని శాస్త్రాలకు మూలం  అని చాలా మంది అభిప్రాయం .చేత బడులు చేసే వారు మొదలైన వారి వల్ల ఈ మధ్య అది అధిక్షేపానికి గురైంది .

ఒక పుస్తకానికి అతి భౌతిక శాస్త్రం అనే పేరు ముందేప్పుడో పెట్టారట .గ్రీకులో పుస్తక ప్రియుడు ‘’ఆండ్రోనికస్ ‘’అరిస్టాటిల్ రచనలన్ని సంపుటీకరణం  చేశాడు .జ్ఞానం ,ప్రాధమిక దర్శనం ,ఈశ్వర మీమాంసల గురించి అరిస్టాటిల్ రాసిన 14 ప్రకరణాలను ,భౌతిక శాస్త్రానికి సంబంధించిన ఎనిమిది ప్రకరణాల నుండి వేరు చేసి వాటికి ‘’అతి భౌతిక శాస్త్రం ‘’అంటే భౌతిక శాస్త్రం తరువాతది అనే అర్ధం లో పేరు పెట్టాడు .ఇది లాటిన్ భాషలో ‘’మెటా ఫిజికా ‘’గా అనువాదం పొందింది అరిస్టాటిల్ చర్చించిన విశిష్ట విషయాలే కాకుండా వాటి లాంటి మరికొన్ని సమస్యల కు కూడా ఈ పేరునే వాడారు .మెటా అంటే పరా అని అతీతమని అర్ధం అరిస్టాటిల్ తరవాత ఎన్నో వందల ఏళ్ళకు ఈ పదం అతి భౌతికం అనే పేరు మీదనే చలామణి అయింది .

అరిస్టాటిల్                             ఆండ్రోనికస్

అరిస్టాటిల్ వివేకం గురించి  సామాన్య భావాలద్వారా పరిష్కరించాడు .ప్రత్యెక కళల, శాస్త్రాల ప్రత్యక్ష పరిచయం లోక రీత్యా సరి పోయిందే అయినప్పటికీ వస్తువు యొక్క స్తితికి కారణం తెలుసుకొని దృష్టాంత పూర్వకం గానే కాకుండా ,వాటి సూత్రాల చేత కూడా ఇతరులకు తెలియ జేసే వారు విజ్ఞాన వంతులు అని పించుకొంటారు .వస్తువుల మధ్య ఉన్న పరస్పర సంబంధాలను తెలుసుకొనే వాడు మహా జ్ఞాని . ప్రాధమికం గా జ్ఞానమే వివేకం .రోజు వారీ జీవితానికి దూరం గ ఉన్న వాటిని గురించిన జ్ఞానం చాలా అవసరం దాన్ని పొందటం దుర్లభం కూడా మిగిలిన వన్నీ  దీనిపై ఆధార పడి  ఉన్నందున ఇది ప్రాధమికం అని పించుకొంటుంది .అందుకే దీనికి ‘’ప్రాధమిక దర్శనం ‘’అనే పేరు కూడా వచ్చింది .

ఏ శాస్త్రం అయినా ఏదో ఒక సత్తా ను గురించి పరిశీలన చేస్తుంది గణిత సూత్రాల ఆధారం గా వస్తు పరిమాణం వైశాల్యం ఆకారం తెలుసుకో వచ్చు భౌతిక శాస్త్రం సజీవ నిర్జీవుల చలనాలను తెలుసుకోవచ్చు కనుక ప్రాధమిక సూత్రాలను పరిశీలించేదే ప్రాధమిక  దర్శనం  అవుతుంది .ఏ శాస్త్ర జ్ఞానానికి  అయినా దానికి ఇతర జ్ఞాన క్షేత్రాలతో ఉన్న సంబంధాలను తెలుసుకోవాలి అనుకొనే వారికి ఈ సమస్యలు ప్రధానం అవుతాయి .అవి భౌతిక శాస్త్ర పరిధి దాటి ఉంటాయి కనుక ఇంతవరకు ప్రకృతికి అవతల ఉన్న సత్తా ను గురించి ప్రశ్నలు ఉత్పన్నం కాలేదు .ప్రాధమిక దర్శనానికి విశిష్ట విషయాల గూర్చి చర్చించాల్సిన అవసరం లేదు .

ఇతర శాస్త్రాల చర్చలకు విషయం కాని ఒక వస్తువును అరిస్టాటిల్ గుర్తించాడు .ఈశ్వరుడు నిత్యుడు ,పరిమాణాలకు అందని వాడుకనుక ఈశ్వర భావం ప్రక్రుతి శాస్త్రాల పరిధి లోకి రాదన్నాడు .అన్నిటికి ఈశ్వరుడే మూల కారణం కనుక ఆయనే మొదటి కారణం ,మొదటి తత్త్వం కూడా అవుతాడు . కనుక ఒక రకం గా మెటా ఫిజిక్స్ అనే ప్రాధమిక శాస్త్రమ్ ‘’ఈశ్వర శాస్త్రం ‘’అని కూడా పిలువ బడుతోంది .ఇదే నిత్య సత్య విషయాన్ని గురించి ఆలోచించేది .ఈశ్వరుడు కాని శుద్ధ సత్యం కాని లేక పోతే భౌతిక శాస్త్రమే ప్రాధమిక దర్శనం యొక్క ఇతర వ్యాపారాలను స్వీకరిస్తుందని మేధావి అరిస్టాటిల్ చెప్పాడు .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –11-9-13 ఉయ్యూరు

‘కవయామి వయామి యామి’ అని తన వద్దకు వచ్చి చెప్పేదాకా ఆ కువిందుడు కవిత చెప్పగలడని భోజరాజుకు తెలియదు. అలాగే తల్లిలేని, పూటగడవని నిరుపేద తెలంగాణ పల్లె నుంచి వచ్చిన విద్యార్థి భారత దేశం గర్వించే మహామహోపాధ్యాయుడవుతాడని, అన్నంపెట్టి చదువు చెప్పిన ఆ విద్యా సంస్థకూ తెలియదు. వట్టిమట్టిబడిలో ఓనమాలు దిద్దబెట్టిన ఆ గురువుకు తెలియదు, అపశబ్దమాలిన్యం సోకని ఒక నిఘంటుకర్త, వ్యాకరణ వ్యాఖ్యాత అతనిలో ఉన్నాడని. తాను పుట్టిన నల్లగొండకూ తెలియదు, ఏడుకొండలవాడిని ముప్పైరెండు వేల కీర్తనలతో కీర్తించిన అన్నమయ్య పదాలకు పదకోశం తయారు చేసే నిఘంటు నిర్మాణ కర్త దాగి ఉన్నాడని. ‘నీ యవ్వా’ అంటూ నీల్గే తన తల్లి బాసకూ తెలియదు, తన మాండలికాన్ని వ్యాకరించే వ్యాకర్త ఆ పసివాడవుతాడని. ఇన్ని ఉషస్సుల్ని ముడివేసుకున్న మహోదయమే ఆచార్య రవ్వా శ్రీహరి.

నల్గొండ జిల్లాలోని ఒక చిన్న కుగ్రామంలో చేనేత కార్మిక కుటుంబంలో జన్మించిన శ్రీహరి గారు చిన్నతనంలోనే తల్లిని కోల్పోయారు. ఒక తమ్ముడు, ఒక చెల్లెలు గల బాల శ్రీహరే ఆ ఇంటికి పెద్ద. యాదగిరి లక్ష్మీనృసింహ సంస్కృత విద్యాపీఠంలో ఉచిత భోజన సౌకర్యంతో ఫీజులు లేకుండా సంస్కృత చదువు చెబుతారని తెలిసి, కేవలం చదువు మీద మోజుతో పరుగెత్తుకు వెళ్ళాడు బాల శ్రీహరి. సంస్కృతమంటే ఏమిటో, దానివల్ల వచ్చే లాభమేమిటో తెలియనప్పటికీ కేవలం ఉచిత విద్య, ఉచిత భోజనం అన్న ఆ రెండు పదాలే శ్రీహరిని సంస్కృతం వైపు నెట్టి వేశాయి. తనలాగే చదువుకొనే శక్తిలేని నిరుపేద సహపాఠులు నలుగురితో కలిసి యాదగిరి వెళ్ళిన శ్రీహరి బృందాన్ని కప్పగంతుల లక్ష్మణ శాస్త్రి పరీక్షించి అర్హుల జాబితాను హైదరాబాదు నుంచి పంపిస్తానని చెప్పి వెళ్ళారు. ఐదారు రోజుల తరువాత పంపిన జాబితాలో ఆ ఐదుగురి పేర్లూ లేవు. దాంతో నిరుత్సాహపడకుండా శ్రీహరి, అతని మిత్రుడు రామరాజు వెళ్ళి విద్యాపీఠం కమిటీ సభ్యులైన సురవరం ప్రతాపరెడ్డిని, ఎం. నరసింగరావుని కలవటంతో సీటు లభించింది. అయితే లక్ష్మణ శాస్త్రి మాత్రం ఒక షరతు పెట్టి విద్యాపీఠంలో చేర్చుకున్నారు. అదేమంటే మూడునెలల తర్వాత పరీక్ష పెట్టి అందులో ఉత్తీర్ణులైతేనే తీసుకుంటామని. అయితే చివరికి ఆ పరీక్షలో శ్రీహరి మాత్రమే నెగ్గారు. తొలుత అంగీకరించని కప్పగంతులవారు పరీక్ష పాసైన శ్రీహరిని కౌగిలించుకొని ఆనందంతో గంతులేశారు.

అప్పటి విద్యాపీఠంలో సంస్కృతమంటే కేవలం బ్రాహ్మణులకు మాత్రమే పరిమితమైన చదువు. ఆ వేషభాషలూ, వాతావరణం తొలుత కొత్తగానే అనిపించినా క్రమంగా శ్రీహరి ఆ వాతావరణంలో ఒదిగిపోయారు. ఎంట్రన్స్ తర్వాత హైదరాబాద్‌లోని సీతారాంబాగ్‌లోని సంస్కృత కళాశాలలో డి.ఓ.ఎల్, బి.ఓ.ఎల్. వ్యాకరణం చదివారు. శ్రీశఠకోప రామానుజాచార్యులు, శ్రీఖండవల్లి నరసింహశాస్త్రి, అమరవాది కృష్ణమాచార్యుల వద్ద మహాభాస్యాంతం వ్యాకరణం చదువుకున్నారు. బి.ఓ.ఎల్. వ్యాకరణంలో పాసైన వెంటనే వివేకవర్ధిని కళాశాలలో తెలుగు పండితులుగా చేశారు. క్రమంగా బి.ఏ., తెలుగు పండిత శిక్షణ చేశాక, ఎం.ఏ. తెలుగు, సంస్కృతం చేసి, ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తులో లెక్చరర్‌గా 1967లో చేశారు. సారస్వత పరిషత్తు విద్యార్థులకు సంస్కృతం, తెలుగూ రెండూ బోధించారు. ఉస్మానియా తెలుగుశాఖలో 1973లో ఉద్యోగంలో చేరడంతో ఆచార్య బి. రామరాజు సలహాతో తెలుగులో ‘భాస్కర రామాయణం’ మీద పరిశోధన చేసి పీహెచ్‌డీ పట్టా పుచ్చుకొన్నారు. ఇలా ఉద్యోగరీత్యా క్రమంగా తెలుగు సాహిత్యం వైపు వెళ్ళటం జరిగింది. సాధారణంగా ప్రాచీన గ్రంథాలకు పాఠబేధాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.

చాలా గ్రంథాలకు సంశోధిత ముద్రణలు రాలేదు. అయితే భాస్కర రామాయణం విషయంలో ఏవో పదాలు, పాదాలు మాత్రమే కాకుండా పద్యాలకు పద్యాలే పాఠబేధాలతో కనిపిస్తున్నాయి. ఇక ప్రక్షిప్తాలు సరేసరి. అటువంటి సందర్భంలో అన్ని ప్రాచ్య పరిశోధనా సంస్థలకు తిరిగి భాస్కర రామాయణానికి సంబంధించి శ్రీహరి చేసిన పరిశోధన కృషి ఆ తరం విద్వాంసుల్ని ఎంతగానో మెప్పించింది.

సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు శేషమైన శ్రీహరి నిఘంటువు శ్రీహరి కృషికి నిలువెత్తు సాక్ష్యం. శ్రీహరి నిఘంటువు ఒక వ్యక్తి చేయగలిగిన కృషి కాదు. దీనికి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారి పురస్కారం లభించింది. అలాగే తెలంగాణలోని న ల్లగొండ జిల్లా మాండలికంపై శ్రీహరి నిర్మించిన నిఘంటువు విశిష్టమైనది. అలబ్ధకావ్యముక్తావళితోపాటు, తెలంగాణ మాండలికానికి సంబంధించి ప్రాచీన కావ్యాల్లో కనిపించే ప్రయోగాలను ఎత్తి చూపి తెలంగాణ మాండలిక ప్రత్యేకతను తెలియజెప్పారు. ‘సంకేత పదకోశం’, ‘వ్యాకరణ పదకోశం’, ‘సంస్కృత న్యాయదీపిక’ వంటి రచనలన్నీ ఒక ఎత్తు, అన్నమయ్య నిఘంటువు మరొక ఎత్తు. సాధారణంగా నిఘంటువులు అందరూ ఉపయోగించే, ప్రయోగించే పదాలకు అర్థాలనిస్తాయి. అన్నమయ్య పదకోశం మాత్రం అన్నమయ్య సంకీర్తనల్లో ఉపయోగించిన పదాలకు అర్థ నిర్ణయం చేస్తుంది. అన్నమయ్య సంకీర్తనల్లోని చాలా పదాలకు అర్థాలు తెలియవు. వాటికి నిఘంటువుల్లోనూ అర్థాలు లభించవు.

కాబట్టి శ్రీహరి సమకూర్చిన అన్నమయ్య పదకోశం ఆ వెలితిని పూరిస్తుంది. అన్నమయ్య పదకోశం కోసం అన్నమయ్య పదకవితా సంకలనాలు ఇరవై తొమ్మిదింటిని ఎన్నోసార్లు చీల్చి చెండాడాడు. ఆ క్రమంలో అన్నమయ్య ఉపమలు, అన్నమయ్య భాషా సంపద, అన్నమయ్యకు గల అచ్చ తెలుగు ప్రేమ, అన్నమయ్య నవ్వులు వంటి ఎన్నో అపురూపమైన విశేషాలను తెలుగు ప్రపంచానికి చాటి చెప్పారు. సాధారణంగా తిక్కన పేర్కొన్నన్ని నవ్వులు ఎవ్వరూ పేర్కొనలేదని చాలాకాలం సాహిత్యలోకం అనుకుంది. కానీ, అన్నమయ్య పేర్కొన్న 200 పై చిలుకు నవ్వుల్ని శ్రీహరి సాహిత్యలోకానికి చెప్పి అబ్బురపరిచారు. కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయంలో పదిహేడు సంవత్సరాలు బోధన, పరిశోధనల్ని నిర్వహించిన శ్రీహరి ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయానికి 2002లో ఉపాధ్యక్షులుగా నియమితులయ్యారు. ఆ విశ్వవిద్యాలయానికి ద్వితీయ ఉపాధ్యక్షులుగా నియమించబడినప్పటికీ అద్వితీయమైన ఖ్యాతిని ఆ ఉన్నత విద్యా సంస్థకు సంపాదించి పెట్టారు. సాధారణంగా పరిపాలనా రంగంలో ఉన్నవారికి విద్యావ్యాసంగాలు కొనసాగవు. కానీ శ్రీహరి సవ్యసాచిలా ఆ రెండు పనులు చేసి మేటి అనిపించుకున్నారు.

ఆ విశ్వవిద్యాలయానికి రూపురేఖలు కల్పించి తెలుగు, తమిళం, కన్నడం, ఇంగ్లీషు శాఖలను ప్రభుత్వం నుంచి మంజూరు చేయించి, భాషా విశ్వవిద్యాలయమన్న మాటకు నిజమైన అర్థాన్ని కల్పించారు.
2011లో తి.తి.దే. కార్యనిర్వహణాధికారి ఐ.వి.ఆర్. కృష్ణారావు ఆహ్వానం మేరకు దేవస్థానం ప్రచురణల విభాగం ప్రధాన సంపాదకునిగా వివిధ పుస్తకాలను ప్రచురించే కృషిని నిర్వహిస్తున్నారు. కవిత్రయ మహాభారతాన్ని మళ్ళీ సవరణలతో పునర్ముద్రణ చేయడం, ఆంధ్ర మహాభాగవతాన్ని, మహాభారతంలా పండితులచే వ్యాఖ్యానింపజేసి అందించే ప్రయత్నంలో ఉన్నారు. తిరుపతిలోని కేంద్రీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం వారు మహామహోపాధ్యాయ బిరుదాన్ని ఇచ్చి శ్రీహరిని సత్కరించడం ఆ బిరుదాన్ని సార్థకం చేస్తుంది. ఇటువంటి పరిశోధన ప్రేమికుడిని, విద్యకు మాత్రమే పరిమితమైన చింతన చేతన గల విద్యావేత్త నుంచి ఈ తరం స్ఫూర్తి పొందవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
– బూదాటి వేంకటేశ్వర్లు
ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ఆచార్యులు
(సెప్టెంబర్ 12న ఆచార్య రవ్వా శ్రీహరి 70వ జన్మదినోత్సవం)

దక్షిణాదిలో ఉద్యమాలకు, ప్రజల మనోభావాలకు సంబంధించి కాంగ్రెస్, బీజేపీ వంటి జాతీయ పార్టీలకు ప్రత్యేకమైన సానుభూతి ఉండే అవకాశాలు లేవు… ప్రజలను అభద్రతకు గురిచేయడం ద్వారా తమ ప్రయోజనాలను నెరవేర్చుకోవడం, వారి జీవితాలతో చెలగాటమాడడం రాజకీయ పార్టీలకు కొత్త కాదు. చరిత్ర నిర్మాతలు ప్రజలు కానంతవరకూ ప్రభుత్వాలు, పార్టీలు ఉద్యమాలను అపహాస్యం చేస్తుంటాయి.

వర్తమానంలో జరిగే అన్ని ఘటనలూ చరిత్రను నిర్దేశించలేవు. ఏ రోజుకారోజు ఘటనలను చూసి నిర్ణయాలు తీసుకునేవారు, అభిప్రాయాలు ఏర్పర్చుకునేవారు జరిగిన చరిత్రనూ, జరగబోయే చరిత్రనూ అర్థం చేసుకోనట్లే లెక్క. చరిత్రలో ఎన్నో ఉద్యమాలూ, భావోద్వేగ సంఘటనలూ, అల్లర్లూ, హింసాకాండలూ కాలగతిలో కలిసిపోయాయి. చరిత్రలో అవి కేవలం ఘటనలే కానీ, చారిత్రక క్రమాన్ని నిర్దేశించినవి కావు. ఇవాళ గాలి స్తంభించినంత మాత్రాన రేపు చల్లగాలి వీయదని అంచనా వేయలేము.

1980వ దశకంలో బీజేపీ సీనియర్ నేత అడ్వానీ రథ యాత్ర సందర్భంగా దేశంలో రేగిన మతపరమైన భావోద్వేగాల ఆధారంగా భారత దేశం హిందూ రాజ్యంగా ఏర్పడుతుందని ఎవరైనా భావించి ఉంటే తమది చారిత్రకంగా తప్పుడు అంచనా అని తర్వాతి కాలంలో గ్రహించే ఉంటారు. అదే విధంగా వివిధ రాష్ట్రాల్లో చెలరేగిన అస్తిత్వ, కుల పోరాటాలు దేశ రాజకీయ చిత్రపటాన్ని మార్చి ఉండవచ్చు కానీ ఈ పోరాటాల స్వభావం కూడా పూర్తిగా పలచనైపోయి, దేశ రాజకీయ వ్యవస్థతో సర్దుబాటుచేసుకోక తప్పని పరిస్థితి ఏర్పడిందని జరిగిన పరిణామాలను బట్టి గ్రహించవచ్చు.
1950వ దశకంలో తమిళనాడులో ద్రవిడ మున్నేట్ర కజగం (డీఎంకే) బలమైన ప్రాంతీయ, కుల ప్రాతిపదికపైనే కాక, వేర్పాటు భావాల ఆధారంగా ఏర్పడింది. ఒక చరిత్రకారుడి అంచనా ప్రకారం అది స్వాతంత్య్ర పూర్వం జరిగిన రెండు ఉద్యమాల కలయిక. ఒకటి- బ్రాహ్మణేతర ఉద్యమంగా ఉద్భవించి, తర్వాతి కాలంలో బ్రిటిష్ అనుకూల జస్టిస్ పార్టీగా ఏర్పడింది.

రెండవది, ఇ.వి. రామస్వామి నాయకర్ నాయకత్వంలోని బలమైన కుల వ్యతిరేక, మత వ్యతిరేక సంస్కరణ వాద ఉద్యమం. మొదట్లో బ్రాహ్మణ వ్యతిరేక, ఉత్తరాది వ్యతిరేక, హిందీ వ్యతిరేక పార్టీగా ఉన్న డీఎంకే స్వభావం తర్వాతి కాలంలో ఈ స్వభావాలను క్రమంగా వదుల్చుకుంటూ వచ్చింది. 1954లో బ్రాహ్మణేతరుడైన కామరాజ్, చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారి స్థానంలో ప్రాబల్యం సంపాదించి ముఖ్యమంత్రిగా మారిన తర్వాత డీఎంకేలో కాంగ్రెస్ వ్యతిరేక, బ్రాహ్మణ వ్యతిరేక స్వభావమూ సడలింది. హిందీ వ్యతిరేకత, తమిళ భాషా సంస్కృతుల పట్ల గౌరవానికే ఆ పార్టీ పరిమితమైంది. ఇక పార్లమెంటరీ రాజకీయాల్లో పాల్గొనడం ప్రారంభించిన తర్వాత డీఎంకే వేర్పాటు వాద స్వభావాన్నీ పోగొట్టుకుంది. భారత- చైనా యుద్ధంలో పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని సమర్థించింది. 1962లో 16వ రాజ్యాంగ సవ రణలో వేర్పాటు వాదాన్ని నేరమని నిర్దేశించారు. పార్లమెంట్‌కు పోటీ చేసే ప్రతి అభ్యర్థీ రాజ్యాంగానికి కట్టుబడి ఉంటానని, దేశ సర్వ సమగ్రతను, సార్వభౌమికతను కాపాడతానని ప్రమాణం చేయడాన్ని తప్పనిసరి చేశారు. దీనితో డీఎంకే వెంటనే తన పార్టీ రాజ్యాంగాన్ని మార్చి వేర్పాటు డిమాండ్‌ను తొలగించింది.

రాష్ట్రాలకు మరిన్ని అధికారాలు, మరింత స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి, మరిన్ని ఆర్థిక వనరుల కేటాయింపు వంటి డిమాండ్లకు పరిమితమైంది. ఏ ఒక్క వర్గానికో కాక, అది తమిళులందరి పార్టీగా మారిపోయింది. 1969లో డీఎంకే తరఫున ముఖ్యమంత్రి అయిన కరుణానిధి మద్దతునీయబట్టే సిండికేట్‌ను ఎదిరించి ఇందిరాగాంధీ తన మైనారిటీ సర్కార్‌ను నిలబెట్టుకోగలిగారు. తర్వాతి కాలంలో డీఎంకేలో చీలిక ఏర్పడి అన్నాడీఎంకే ఏర్పడింది. ఈ రెండు పార్టీలు తమ పునాదులను మరిచిపోయి రకరకాల జాతీయ పార్టీలతో పొత్తులు ఏర్పర్చుకున్నాయి. 1965లో ఉధృతంగా సాగిన హిందీ వ్యతిరేక ఉద్యమంలో వందమందికి పైగా మరణించారు. దాదాపు మూడు నెలల పాటు విధ్వంసకాండ, లూటీలు, పోలీసు కాల్పులు జరిగాయి.

వేలాది ప్రజలు అరెస్టయ్యారు. విద్యార్థుల ఉద్యమం పెల్లుబుకింది. కానీ హిందీ వ్యతిరేకతకు సంబంధించి తమిళనాడులో ఇదే చివరి ఉద్యమం అయింది. ‘మీరు కోరుకున్నంతవరకూ ఇంగ్లీషే అధికార భాషగా ఉంటుంది’ అని నాటి ప్రధాని లాల్‌బహదూర్ శాస్త్రి హామీ ఇచ్చి ఉద్యమాన్ని చల్చార్చారు కానీ ఉత్తరాది ఆధిపత్యం ఏ మాత్రం తగ్గలేదు. ఏ ఉద్యమానికైనా కొంత కాలం తర్వాత అలసట అనేది ఉంటుంది. ఈ ఉద్యమ అలసట తమిళనాడులో 1965 తర్వాత పూర్తిగా ఆవరించింది. శ్రీలంకలో తమిళుల ఊచకోత తీవ్రస్థాయిలో జరిగిన తర్వాత, భారత ప్రభుత్వం ఈ ఊచకోతకు పూర్తిగా అండగా నిలిచిన తర్వాత కూడా తమిళనాడులో జాతీయ విధానాల పట్ల ప్రజలు ఉవ్వెత్తున నిరసన తెలపకుండా రెండు పార్టీలు నిరోధక శక్తుల్లా ఆ తీవ్రతను తమలో ఇముడ్చుకున్నాయి. రాజీవ్ గాంధీ హత్యకు డీఎంకేను నిందించిన కాంగ్రెస్ పార్టీ తర్వాత ఆ పార్టీని ఆలింగనం చేసుకోవడం కేవలం రాజకీయ అవసరం కానే కాదు.. తమిళనాడులో ఏ పార్టీని జాతీయ పార్టీలు వాటి మానాన వాటిని వదిలివేయకపోవడం తమ పట్టును వాటిపై సడలించడం తమ ఉనికికే ప్రమాదమని గ్రహించడం కూడా.

ఇక రాష్ట్రానికి సంబంధించి మూడు సార్లు ప్రత్యేక ఉద్యమాలు జరిగినప్పుడు కాంగ్రెస్ పార్టీ వేర్వేరుగా స్పందించింది. 1969లో జరిగిన ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం, 1972లో జై ఆంధ్ర ఉద్యమం తీవ్ర స్థాయిలో జరిగినప్పటికీ, నెలల తరబడి ప్రజా జీవనం స్తంభించినప్పటికీ కాంగ్రెస్ చెక్కు చెదరకుండా వ్యవహరించింది. ఇందుకు కారణం అప్పటివరకూ రాష్ట్రంలోనూ, ఢిల్లీలోనూ కాంగ్రెస్‌కు తిరుగులేకుండా ఉండడం, తిరుగుబాటు చేసిన శక్తులు కూడా ఢిల్లీకి దాసోహం కావడం. ఉద్యమం ఉవ్వెత్తున పైకి లేచి పడిపోతుంటే కేంద్రం చోద్యం చూస్తున్నట్లు చూసింది. కేంద్రం పెత్తనానికి వ్యతిరేకంగా తెలుగుదేశం పార్టీ ఏర్పడిన తర్వాతే జాతీయ పార్టీల వైఖరి మారింది. మొదట కేంద్రం అప్రజాస్వామికంగా తెలుగుదేశం సర్కార్‌ను కాలరాయాలని ప్రయత్నించి అందుకు వ్యతిరేకంగా ప్రజా ఉద్యమం పెల్లుబుకడంతో దిగివచ్చి తన వైఖరిని మార్చుకుంది. తెలుగుదేశంను దెబ్బతీసేందుకు తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి ఏర్పడడం కాంగ్రెస్‌కు సానుకూల పరిణామమే. అందుకే ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం బలం పుంజుకోవడంలో కాంగ్రెస్ హస్తం ఉంది, సహకారం ఉంది, ప్రయోజనం కూడా ఉందని ఎవరైనా విశ్లేషిస్తే పూర్తిగా కాదని చెప్పలేం.

జగన్ సారథ్యంలో మరో పార్టీ ఏర్పడిన తర్వాత కాంగ్రెస్ ఆలోచనాధోరణి మరింత మారిపోయిందని, ఎలాగూ ఒక ప్రాంతం విభజన కోరుతున్నందువల్ల విభజించి పాలించడం ద్వారా ప్రయోజనం ఉన్నదని కాంగ్రెస్ అనుకోవడంలో ఆశ్చర్యమేమీ లేదు. నాడు ఇందిర, ఉద్యమాలు ఎంత తీవ్రంగా నడిచినా విస్మరించారని, నేడు సోనియాగాంధీ రాష్ట్రాన్ని విభజించాలనుకుంటున్నారని అత్తాకోడళ్ల విధానాల వ్యత్యాసాలను ఎత్తిచూపడం శాస్త్రీయ విమర్శ కాదు. ఇది ఇందిరాగాంధీ హయాంలో బ్యాంకుల జాతీయాకరణ చేసినందువల్ల ఇప్పుడు సోనియాగాంధీ కూడా అవే విధానాలను ఆమోదించాలన్నట్లే ఉంటుంది. తన ప్రయోజనం దెబ్బతిననంతవరకూ కేంద్రం రాష్ట్రాల్లో ప్రజలు ఎన్ని నెలలు వీధుల్లోకి వచ్చి ఉద్యమం చేసినా పట్టించుకోదు. అది గూర్ఖాలాండ్ ప్రజల పోరాటంలా అరణ్య రోదనగానే మిగిలిపోతుంది.

తన హయాంలో గూర్ఖాలాండ్‌ను ఏర్పాటు చేయని బీజేపీ తన పార్టీ ఎంపీ జస్వంత్ సింగ్‌ను గెలిపించేందుకు అక్కడి ఉద్యమాన్ని ఉపయోగించుకుంది. తన తండ్రి నెహ్రూ ఆలోచనా విధానానికి వ్యతిరేకంగా పంజాబ్ రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసేందుకు చాకచక్యంగా పావులు కదిపిన ఇందిరాగాంధీ కానీ, రాష్ట్ర విభజనకు సంబంధించి ఇందిర చర్యలకు భిన్నంగా విభజనకు ఆమోద ముద్ర వేసిన సోనియాగాంధీ కానీ రాజకీయ ప్రయోజనాలకు భిన్నంగా ఆలోచించలేరు. పైగా ఇప్పుడు సంకీర్ణప్రభుత్వాల యుగంలో ఈ రాజకీయ ప్రయోజనాలు మరింత సంకుచితంగా ఉండే అవకాశం ఉంది.

ముఖ్యంగా దక్షిణాదిలో ఉద్యమాలకు, ప్రజల మనోభావాలకు సంబంధించి కాంగ్రెస్, బీజేపీ వంటి జాతీయ పార్టీలకు ప్రత్యేకమైన సానుభూతి ఉండే అవకాశాలు లేవు. ఈ ఉద్యమాలకు సంబంధించి జాతీయ పార్టీల కొలమానాలు వేరు. తమ కాళ్ల క్రిందకు నీరు రానంతవరకూ, స్థానిక నేతలు తమ చుట్టూ తిరుగుతున్నంతవరకూ ఉద్యమం ఎంత తీవ్ర స్థాయిలో జరిగినా, ఎన్ని రోజులు జరిగినా ఈ పార్టీలు పెద్దగా పట్టించుకోవు. అది తమిళనాడు అయినా, ఆంధ్రప్రదేశ్ అయినా వారికొక్కటే. తెలంగాణలో నేతల ఘెరావోలు జరుగుతున్నా, మానవహారాలు, సమ్మెలు జరుగుతున్నా, ఢిల్లీకి ఆ ప్రాంత నేతలు క్యూలు కట్టినా కాంగ్రెస్ నిమ్మకు నీరెత్తినట్లు వ్యవ హరించి ఎన్నికలు సమీపిస్తున్న సమయంలో తన నిర్ణయాన్ని పట్టించుకుంది. ముఖ్యమంత్రితో సహా నేతలు ఎంత చెప్పినా సీమాంధ్రలో తమకు పెద్దగా సీట్లు రావని భావించడం ఇందుకు ప్రధాన కారణం. సీమాంధ్రలో ప్రజల భావోద్వేగాలను పంచుకునేందుకు స్థానిక పార్టీలు పెద్ద ఎత్తున సమాయత్తం కావడానికి కాంగ్రెస్ నిర్ణయం దోహదం చేసింది. ఈ బరిలో నేరుగా ప్రవేశించే ధైర్యం లేకపోయినా ప్రచ్ఛన్న రూపంలో ప్రవేశించే అవకాశాలు కాంగ్రెస్ వదులుకుంటుందని అనుకోలేం.

అన్నిటికన్నా ముఖ్యంగా జాతీయ స్థాయిలో కాంగ్రెస్ సర్కార్‌పై ఉన్న అవినీతి ఆరోపణలు, కుంభకోణాలూ, రూపాయి విలువ పడిపోవడం, ధరలు పెరగడం ప్రభావం చూపకుండా ఉద్యమాలు దోహదం చేయడం ఆ పార్టీకి సంతోషించే పరిణామమే. ‘మాకు ప్రతి రాష్ట్రానికో వ్యూహం ఉంది.. యూపీఏ ప్రభుత్వంపై ఎన్ని ఆరోపణలు వచ్చినా, క్షేత్ర స్థాయిలో వాటి ప్రభావం లేకుండా చూసుకోగలం..’ అని ఒక కాంగ్రెస్ నేత కర్ణాటక ఉపఎన్నికల ఫలితాలను ఉటంకిస్తూ ధీమా వ్యక్తం చేశారు. ప్రజలను అభద్రతకు గురిచేయడం ద్వారా తమ పబ్బం గడుపుకోవడం, వారి జీవితాలతో చెలగాటమాడడం పార్టీలకు కొత్త కాదు. చరిత్ర నిర్మాతలు ప్రజలు కానంతవరకూ ప్రభుత్వాలు, పార్టీలు ఉద్యమాలను అపహాస్యం చేస్తుంటాయి.
(ఆంధ్రజ్యోతి ఢిల్లీ ప్రతినిధి)

తెలుగువారికి పరిచయం చేయాల్సిన అవసరం లేని పేరు దాశరథి రంగాచార్య. రామాయణ, మహాభారత, భాగవత, వేద గ్రంథాల రచయితగా, చిల్లర దేవుళ్ల నవలా రచయితగా బహుముఖ ప్రజ్ఞ కనబరిచిన రంగాచార్య- ఇటు మతాన్ని, అటు మార్క్సిజాన్ని కూడా క్షుణ్ణంగా చదివారు. అతి సామాన్యుడికి సైతం అర్థమయ్యే రీతిలో వీటిని అందరికి వివరించారు. 86 ఏళ్ల వయస్సులో కూడా సాహితీ సేద్యం చేస్తున్న రంగాచార్యను ఆంధ్రజ్యోతి- ఏబీఎన్ ఎండీ వేమూరి రాధాకృష్ణ ఓపెన్‌హార్ట్ కోసం ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ చేశారు. మతం వెనకున్న మర్మం నుంచి నేటి తెలంగాణ ఉద్యమం దాకా తన అభిప్రాయాలను కుండబద్దలు కొట్టినట్టు తెలియజేసిన రంగాచార్య ఇంటర్వ్యూలోని ముఖ్యాంశాలు..

నమస్కారమండీ ఆరోగ్యం ఎలా ఉంది?
86 యేళ్లు. అలానే ఉంది.
అనుభవం రీత్యా, వయసు రీత్యా సంపూర్ణ జీవితం కదా మీది!
సంపూర్ణం అనలేను.
ఎన్నో అనుభవాలున్నాయి కదా అందుకే సంపూర్ణం అన్నాను.
సంపూర్ణం కాదంటే గుండుసున్నా అని కాదు. సాహిత్యం, సంగీతం అనేవి సముద్రం అంతటివి. అందులో మనం ఒక బిందువులాంటి వాళ్లం.
ఇంతవరకు జరిగిన జీవితం సంతృప్తిగా అనిపించిందా?
నా కోసం నేను బతకలేదు. నేనెప్పుడూ సమాజం కోసమే జీవించాను. దీనికి కారణం మార్క్సిస్ట్‌గా పనిచేశాను. ఇప్పటికీ నేను కమ్యూనిస్టునే.
ఇప్పటికీ కమ్యూనిస్టుననే నమ్ముతారా?
ఏ పార్టీలోనూ సభ్యుడిని కాదు. కాని కమ్యూనిస్టు భావజాలం ఉంది. కార్ల్‌మార్క్స్‌ని మహర్షి అంటాను నేను. ఇప్పటికీ కొన్ని దేశాల్లో మార్క్సిజం చూస్తున్నాం. రియల్ మార్క్సిజం అనేది వేరే విషయం. కాని ఏది చూసినా మార్క్సిజం కోణంలోనే చూస్తాను.
మీలో ఒక పక్క మార్క్సిజం, రెండో పక్క వేదాలు ఉన్నాయి.
వేదాంతానికి, మార్క్సిజానికి మధ్య పెద్ద తేడాలేదనేది నా ఉద్దేశం.

అదెలా?

‘మనం అందరం కలుద్దాం. కలిసి చదివింది పంచుకుందాం. పోట్లాడొద్దు’ అనే అర్ధం ఉంది వేదాల్లోని ఒక శ్లోకంలో. దీన్ని మార్క్సిజం కాదనడానికి లేదు కదా.

మార్క్సిజం దేవుడ్ని నమ్మదు కదా?

మార్క్సిజంలో దేవుడ్ని నమ్మొద్దనీ లేదు. మార్క్సిజం ఏమంటుందంటే మతతత్వం అనేది సమాజాన్ని నాశనం చేస్తుంది అంటుంది. అలాంటిది వద్దు అంటుంది.

మతం అనేది ఒకసారి అస్తిత్వంలోకి వచ్చిన తరువాత మతతత్వం లేకుండా ఉండదు కదా?

‘రిలిజియన్ ఈజ్ ది ఓపియమ్ ఆఫ్ మాసెస్’ అనే మార్క్స్ మాటొక్కటే తె లుసుకున్నారు. కాని ‘రిలిజియన్ ఈజ్ ది హార్ట్ ఆఫ్ హార్ట్‌లెస్’ అని అదే మార్క్స్ అన్నది ఎవరికీ తెలియలేదు.

మీ కుటుంబ నేపథ్యం ఏమిటి? మీ జీవితంలో ఎన్నో మలుపులు ఉన్నాయి కదా…

మేము విశిష్ట అద్వైతులం. రామానుజుడి మతం. మా నాయన చాలా విద్వాంసుడు. ఇవన్నీ వదిలిపెడితే మాకు ఎంతగా నూరిపోశారంటే ఇది తప్ప ఇంకోటి లేదనేంత. అదేమో మార్క్సిస్టు యుగం. ఎవరూ ఆ ప్రభావం నుంచి తప్పించుకోలేని పరిస్థితి. మేము కొంత ఇక్కడున్నా, కొంత పబ్లిక్ ఫీల్డ్‌లో ఉండేవాళ్లం. పబ్లిక్ ఫీల్డ్ అంటే ఆర్య సమాజం. కాబట్టి రెండిటి కలయిక ఒకటి ఏర్పడింది. ఒకటి సమాజానికి చేయాల్సింది చాలా ఉంది, రెండోది తురకోడు రాజ్యం ఏలుతున్నాడు అది తప్పించాలె. ఈ రెండూ మాకు నేర్పింది ఆర్యసమాజం.

ఈ లోపల కమ్యూనిస్టు పార్టీ వచ్చింది. కమ్యూనిస్టు పార్టీతో నేర్చుకున్నది ఏమిటంటే… ఎవడ్నీ ద్వేషించొద్దు. ఎవడి మతం వాడు ఆచరించుకుంటాడు. దానితో నీకేంటి సంబంధం అనేది స్థిరపడింది.
ఆ తరువాత సికింద్రాబాద్ కార్పొరేషన్‌లో ట్రాన్స్‌లేటర్ ఉద్యోగానికి వచ్చాను. అప్పుడు మా అన్నయ్య ఇంట్లో ఉండేవాడిని. ఇంటి దగ్గరలో స్టేట్‌లైబ్రరీ ఉండేది. ఖాళీ సమయం దొరికినప్పుడల్లా రామాయణం చదవడం మొదలుపెట్టాను. అదెందుకు అంటే ఉన్న వాటన్నింటిలో రామాయణమే ‘సెక్యులర్’ అనేది నా దృష్టి. మానవజీవితాన్ని గురించి, కుటుంబం గురించి అంతకంటే ఎవరూ బాగా చెప్పలేరు.

కాని రామాయణంలో రాముడి క్యారెక్టర్‌ను చాలామంది విమర్శిస్తారు కదా?

విమర్శించడం అంటే అతను కొన్ని తప్పులు చేసిన మాట నిజం. వాలిని చంపడం వంటివి విమర్శ దృక్పథంతో చూస్తే విమర్శే వస్తుంది. కాని పూర్తిగా చూస్తే అనిపించదు. కొన్ని తప్పులు చేయడం నిజంగా మనిషికి అవసరం. తప్పులు చేయకుండా ఏ మనిషీ లేడు. అదే రామాయణం చెప్పింది. మానవజీవితాన్ని రామాయణం విశ్లేషించిందనేది నా ఉద్దేశం.

మీ పూర్వీకులు తమిళనాడు నుంచి వచ్చారు కదా?

లేదండీ. మా నాన్న మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయంలో చదువుకోవడానికి వెళ్లారు. మేము ఇక్కడ వాళ్లమే. భద్రాచలం. సరిగ్గా చెప్పాలంటే రామానుజుడు ఉన్నాడు కదా ఆయన మేనల్లుడు దాశరథి. అతను రామానుజుడికి కుడి భుజం. అతని పేరే దాశరథి పేరు. రామానుజుడు తెలంగాణ ప్రాంతానికి వచ్చినప్పుడు అంటే ప్రతాపరుద్రుని సమయంలో దాశరథిని ఇక్కడ ప్రచారానికి వదిలేశాడు. మాది చాలా చిన్న వంశం. పదిమంది కంటే ఎక్కువ ఉండం. కుటుంబంలో ఒక్కో బిడ్డే ఉంటాడు. మా ఇంట్లో మాత్రమే మేమిద్దరం అన్నదమ్ములం.

నిప్పులు కడిగే ఆచారం నుంచి వచ్చిన మీరు నిజాం వ్యతిరేకపోరాటం ఎందుకు చేయాల్సి వచ్చింది? అటువంటి భావావేశం కలగడానికి కారణం ఏమిటి?
మొదలే మనవి చేశాను మీకు. నిజాం మీద కోపం ఆర్యసమాజం వల్లే వచ్చింది కాని కమ్యూనిస్టు కావడం వల్ల కాదు. అప్పట్లో కమ్యూనిస్టు రాజకీయ పార్టీ లేకపోవడం వల్ల ఆర్య సమాజానికి ఆకర్షితుడయ్యాను. హిందువు, ముస్లిం అన్న భావంతో పోరాటం చేశాం. కాని తరువాత అర్థం చేసుకుంది ఏమిటంటే మనం చాలా తప్పు పని చేశాం… తురకోడు అనే కారణంగా పోరాటం చేయడమనేది తప్పు అనిపించింది. కమ్యూనిస్టులు మీరు చేసింది మంచో, చెడ్డో మీరే తెలుసుకోవాలన్నారు. అప్పట్నించీ మార్క్సిజం చదివాను.

ఈ భావజాలం చిన్న వయసులోనే రావడానికి ప్రేరణ ఎవరు?

అది చెప్పలేను. కాని వ్యక్తులు మాత్రం కాదు. సమాజమే కారణం. పోరాటాలే నేర్పాయి. పుస్తకాలు చాలా చదివాను. నేర్చుకున్నదంతా పోరాటాల వల్లనే. ఒక్క పోరాటం వంద పుస్తకాల సాటి. ఒక దశలో బొట్టు చెరిపి, జంధ్యం తెంపేసిన మీరు మళ్లీ వాటిని ఆచరించడం ఎప్పట్నించి మొదలుపెట్టారు?
రామాయణం రాయడం మొదలుపెట్టినప్పుడు చిన్నగా కనపడీ కనపడనట్టు బొట్టుపెట్టుకున్నాను. భాగవతం రాయాలనుకున్నప్పుడు ప్యాంట్, చొక్కా కాకుండా ధోవతి కట్టుకున్నాను. చొక్కా వేసుకోలేదు. వేదం రాయాలనే ఆలోచన వచ్చినప్పట్నించీ అదే డ్రస్ నాది. ఇంకోటేమిటంటే మార్క్సిస్టులు ఇలాంటివి వద్దనలేదనేది నా అభిప్రాయం. అంతా మనం అనుకోవడమే తప్ప. భగవంతుడు రాయిస్తున్నాడు అనేది నా నమ్మకం.

మీరు వీర తెలంగాణవాది కదా?
కాదండి. ఎవరన్నారు?

నాకు తెలిసింది. తెలంగాణ కోరుకున్నారు కదా మీరు?
నాకేం సంబంధం లేదు.
ఇప్పుడు కాదు. అప్పట్లో…
ఎప్పుడూ నాకు సంబంధం లేదు.
చిల్లరదేవుళ్లతో మొదలుపెట్టి మోదుగు పూలు రాశారు కదా…
మొదలుపెట్టడం పెద్ద ఆశయంతో మొదలుపెట్టాను. రేపు నైజాం నవాబు ఉండడు. హైకోర్టు కట్టాడని తరువాత వాడ్ని పొగుడుతారేమోననే భయంతో రాశాను.

ఇప్పుడదే చేస్తున్నారు కదా?

చేయకుండా ఉండాలనే భయంతోనే పుస్తకాలు రాశాను. ఉస్మాన్ అలీఖాన్ హైకోర్టు కట్టాడు. కాని అది ప్రజల సొమ్ముతోనే కదా కట్టింది. అందువల్ల అతను మంచివాడు కావడానికి వీలులేదు. అతను చేసిన వెధవ కార్యాలు చాలా ఉన్నాయి కదా. కెసిఆర్ ఉస్మాన్ అలీఖాన్ మంచివాడని మొదలుపెట్టాడు. దాని మీద పెద్ద వ్యాసం రాశాను. అది చూసి తెలంగాణ వాళ్లు నిన్ను క్షమించరు అన్నాడు. నేను తెలంగాణ వాడినే కాని తెలంగాణ కావాలన్న వాళ్లలో ఒకడిని కాదు, అలాగే విశాలాంధ్ర కావాలన్న వాళ్లలో ఒకడినీ కాదు.

అయితే తటస్థమా?

అర్థం కాని విషయాలు చాలా ఉన్నాయి. వాటిని ఇప్పుడు అర్థం చేసుకోలేను. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎంత ఉన్నదో అంతా కులీకుతుబ్‌షా పరిపాలించిందే. దీన్ని మొత్తాన్ని తెలంగాణ అన్నాడు. తెలుగు భాష మాట్లాడే ప్రాంతాన్ని తెలంగి అంటారు. పోగాపోగా ఒక ముక్క మిగిలింది. ఈ ముక్క కోసం వాళ్ల బద్మాషి, వీళ్ల బద్మాషి ఉంది. ఇద్దరి పాలిటిక్స్ వల్ల ఈ గొడవంతా జరుగుతోంది. అసలు జరగాల్సిన అవసరమే లేదు. ఎందుకంటే ఫజల్ అలీఖాన్ కమిషన్‌లో “వాడు వీళ్లని వేరే ఉంచాలి కొంతకాలం” అన్నాడు. ఉంచొచ్చు కదా. రంగారెడ్డి, చెన్నారెడ్డి ఇద్దరూ కలిసి దస్కత్‌లు పెట్టి వాళ్ల వాళ్ల పొజిషన్ల కోసం చూసుకున్నారే కాని ఎంత ద్రోహం చేస్తున్నారో ఆలోచించలేదు. దానివల్ల విశాలాంధ్ర అయ్యింది. లేకపోతే అయ్యేదేకాదు. నైజాం నవాబులు పరిపాలించినప్పుడు కూడా ఆంధ్రమే అనేవారు. తెలంగాణ వాళ్లే మొదట విశాలాంధ్ర కోరారు. మిగతా వాళ్లు కోరింది కేవలం ఆంధ్రమే.

ఇప్పుడు తెలంగాణ ఏర్పడుతుంది కదా ఏమనిపిస్తుంది మీకు?

తెలంగాణ వల్ల ప్రజలకేం ప్రయోజం లేదు. వ్యక్తులకే ప్రయోజనం. ఇది ప్రజా తెలంగాణ కాదు. ఎవరు సా«ధించారు? వాడు దయతలచి ఇచ్చాడు. వీళ్లు తీసుకున్నారు. కానీ ఇంతటి ఉద్యమం ఎక్కడా జరగలేదు.
ప్రజా తెలంగాణ ఎలా ఉండాలని మీ ఉద్దేశం?
మంచిగా ఉండాలి. కాని అలా ఉండే వీలు లేదు. ఎందుకంటే సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ కదా పరిపాలించేది. ఏజెంట్‌లు కదా. ఏమీ చేయలేరు. ఇదివరకు పంచిన పొలాలు ఉంచితే బాగుండని ఉంది. అదీ అబద్ధమే. అది కూడా ఉంచరు. ఇప్పుడున్న పరిస్థితుల్లో మార్క్సిజం బతకదు. ఎందుకంటే క్యాపిటలిజమ్ ప్రబలిపోయింది.

ఇప్పుడు జరుగుతున్న ఉద్యమాల గురించి…

తెలంగాణ, సమైక్యం – ఈ రెండూ అసలు ఉద్యమాలే కావు. వ్యక్తిగత ప్రయోజనాల కోసం చేస్తున్నవే. ఎవరికీ చాలాకాలం ఏదీ ఉండదు. ఎవరికి వాళ్లు పంచుకోవాల్సిందే. సొసైటీ ఇట్‌సెల్ఫ్ ఈజ్ నాట్ ఫర్ సొసైటీ. అలాంటపుడు ఈ సమాజంలో సామాజిక ఉద్యమాలేం వస్తాయి?
ఇప్పటి యువత మీద మీకెటువంటి అభిప్రాయం ఉంది?
వెనక్కిపోతున్నారు.

ఏ విధంగా?

మా అప్పుడు గుడి ఉండేది కాని గుడికి వెళ్లే వాళ్లు కాదు. పండగలప్పుడు ప్రసాదంకోసమే వెళ్లే వాళ్లం. ఇప్పుడు అర్థం లేకుండా దేవుడి వద్దకు వెళ్తున్నారు. దోపిడీకి పనికొస్తుందనుకున్నదానికే పరిమితం అవుతున్నారు. మా అప్పుడు పత్రికల్లో జ్యోతిష్యం, వారఫలాలు లేవు. ఇప్పుడెక్కువగా ఎందుకుంటున్నాయంటే వాళ్ల మీద వాళ్లకి నమ్మకం లేదు కాబట్టి ఇవన్నీ వస్తున్నాయి. తర్కానికి తావు లేకుండా ఉంటోంది యువత. హేతుబద్ధంగా ఆలోచించడం లేదు. ఇంట్లో మా ఆవిడ నా మాట వినడం లేదని దేవుడ్ని ప్రార్థిస్తే దేవుడు ఏం చేస్తాడు? నిజమైన భక్తి లేదు. ప్రతీది స్వార్థమే.

ఇంత స్వార్ధమయమైన సమాజం ముందుముందు ఎలా ఉంటుంది?

వంద సంవత్సరాల తరువాత మెషిన్ నాగరికత ఉండదు. మళ్లీ పేడ, పిడకలకు వెళ్లక తప్పదు. ఆసుపత్రుల్లో నిజం మందులు ఇవ్వడంలేదు, బడుల్లో నిజం చదువు చెప్పడంలేదు. మెషిన్ సిద్ధాంతం బతకదనే విషయం అందరికీ తెలిసిపోయింది.

              మరుగున పడిన మతాలు –మతా చార్యులు -10

సెయింట్ థామస్ ఆక్వినాస్

సెయింట్ తామస్ ఆక్వినాస్ క్రైస్తవ మతం లో డొమినికన్ శాఖ కు చెందినా వాడు .ఐరోపా లోని మధ్యయుగ  దార్శనికులలో గొప్ప వాడు .ఆయన బో ధించింది సంపూర్ణం  సమగ్రం అంటారు .తనకు పూర్వం ఉన్న దార్శనికుల భావాలను తన దర్శనం లో పొందు పరచాడు .గ్రీకు తత్వ వేత్తలైన అరిస్టాటిల్ ప్లేటోల భావాలను ,క్రైస్తవం లోని గ్రీక్ ఫాదరుల వాదన సారాంశాలు ,అగస్టీన్ సిద్ధాంతాలను ,పూర్తిగానో ,పాక్షికం గానో తన దర్శనం లో పొందు పరచాడు .పదకొండు ,పన్నెండు ,పదమూడు శతాబ్దాలలో ఉన్న దార్శినికుల భావాలకు తన సిద్ధాంతాలలో స్తానం కల్పించాడు .

క్రీ.శ.1225 లో ఇటలీ లోని ఆక్వినాస్ దగ్గర థామస్ ఆక్వినాస్ జన్మించాడు .ప్రాధమిక విద్య మౌంట్ కాసినో విద్యా సంస్థ లో పూర్తీ చేశాడు ..తర్వాతా నేపిల్స్ యూని వర్సిటి లో ఉన్నత విద్య కోసం చేరాడు .1244 లో డొమినికన్ సన్యాసులలో చేరాడు ..పారిస్ లో ఆల్బర్తస్ మాగ్నస్ దగ్గర విద్య నేర్చాడు .అక్కడి నుండి గురువుతో పశ్చిమ జర్మని చేరుకొన్నాడు .

1252 లో ఆక్వినాస్ రచనలు బోధనలు ప్రారంభించాడు 1268-72 మధ్య పారిస్ లో ఉన్నాడు .నేపిల్స్ విశ్వ విద్యాలయం లో డొమినికన్ కాలేజి ని ఏర్పాటు చేసే ప్రయత్నం చేశాడు 1274 మార్చి 7 న ఆక్వినాస్ 49 వ ఏట మరణించాడు .ఆయన దాదాపు 105 గ్రంధాలు రచించి నట్లు తెలుస్తోంది .

ఆక్వినాస్ సిద్ధాంతాలలో కొన్ని విషయాలను తెలుసు కొందాం .మనిషికి సహజం గా పరమ సత్తా ను గ్రహించటం అసాధ్యం .ప్రతి ఒక్కరిలో నిర్ణయ అధికారం ఉంటుంది .నిర్ణయం అనేది అందరు గుర్తించాల్సిన విషయం .నిర్ణయం అనేది స్వయం వ్యక్తం ..ఈ నిర్ణయం అనే దాన్ని మొదట్లో సెయింట్ ఆగస్తీన్ ,డేకార్టు లు చేశారు .సామాన్య నిర్ణయాలు మన మొదటి నిర్ణయాలు కాదు అంటాడు ఆక్వినాస్ .

మన మనస్సు చే గ్రహింప బడిన సత్తా ,వస్తువు యొక్క సత్త అభిన్నాలు అనేది ముఖ్య సూత్రం .మన నిర్ణయమే ప్రామాణికమే .రెండు సత్తా ళల సంవాదాన్ని సత్యం అంటారు .అది రెండిట్లోనూ ఒకే రకం గా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు .అది వస్తువులో భౌతిక రూపం లోను ,మనసులో భావ రూపం లోను ఉంటుంది .

మనం గ్రహించేది అంతా మన రీతి ని బట్టే గ్రాహిస్తాం .సత్తా క్లిష్టం గా ఉంటె అందులో ఒకటి  గృహీత అంశం ,రెండోది గ్రాహక అంశం ..దీన్ని అంతర క్రియ అన్నాడు .సత్యం అనేది ఈశ్వరుడు కావచ్చు .లేక పోతే క్రియా శక్యతల మిశ్రితం కావచ్చు .ప్రతి భౌతిక సత్తా కు ఒక వాస్తవ రూపం ఉంటుంది .రూపం తో బాటు శుద్ధ శక్యత కూడా ఉంటుంది .

నిర్ణయానికి ఆధార మైంది  అంతరజ్ఞానం కాదు .ఇంద్రియాల తో జన్మించిన బౌద్ధిక ప్రక్రియ మాత్రమె .సన్ని  కర్ష జన్యం అయిన క్రియ చేత బుద్ధి గ్రహించి స్వయం గా సమన్వయించుకొన్నందు వల్ల  జ్ఞానం కలుగుతుంది .మానవ జ్ఞానం నిరంతరం అన్వేషణ తోనే ఉంటుంది .మానవుడిని ప రిపూర్నుని చేసే సమర్ధత ఉంది .మనకు అన్వేషణ యోగ్యం గా ఉండేదే మనకు లక్ష్యం .సత్తా  ఉత్రుస్టం అయిన కొద్దీ ,పరి పూర్ణ సామర్ధ్యత పెరుగుతుంది .అందుకని సత్తా లన్నిటిలో భగవసత్తపరమ ప్రమాణం అయినది .మానవునికి అన్వయించు ప్రక్రుతి నియమమే నైతికం .మనిషి దీన్ని అనుసరించ వచ్చు లేక పోనూ వచ్చు .

ఈ విధమైన పది సూత్రాలను ఆధారం చేసుకొని ఆక్వినాస్ తన దర్శనాన్ని సంపూర్ణం చేశాడు .దేవుడు సృష్టించిన ఈ ప్రపంచం లో దివ్యులు కూడా మత విశ్వాసం తో నే సంచరిస్తున్నారు .జగత్తులో మానవులు, దివ్యులు ,భౌతిక సత్తాలు ఉన్నాయి .మనవ స్వభావం అతని ప్రవ్రుత్తి వల్లనే బయట పడుతుంది .నిర్ణయం అతని బుద్ధికి ఇంద్రియాను బవానికి సంబంధించింది .

మానవుడు అంటే ప్రాధమిక ద్వవ్యం ,జ్ఞానాన్ని ఆశ్రయించిన లేక ఆత్మా అనే ఈ రెండిటి వల్ల ఏర్పడిన వాడు .మన ఆత్మ సంపూర్ణ వ్యక్తీ కాదు .సంపూర్ణ వ్యక్తికీ ఆత్మా ఉండదు .ఆత్మ కేవలం ఒక ఆకృతి మాత్రమే .ఆత్మ అభౌతికం స్వయ అస్తిత్వం కలిగింది .జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా మనిషి జ్ఞానం సంపాదించాలి .అనుభవ గ్రాహ్య మైన వాటి నన్నిటిని సమన్వయ  పరచి గ్రహించాలి .మా నవునికి ఉన్న స్వచ్చంద ఇచ్చ వస్తువును గ్రహించటానికి ,వదిలెయ్య టానికి నిర్ణయించు కొంటుంది  .

మానవ శక్తి పరిమితం కనుక స్వశక్తితో పరమ లక్ష్యాన్ని చేరుకో లేదు .దయామయుడైన దేవుని అనుగ్రహం వల్లనే గమ్యాన్ని చేరగలడు .భగవంతుదు తనను తాను ఆవిష్కరించు కోవటం వలన నే మనిషి కి ఈ వరం ప్రసాదింప బడింది .అందుకే బందీ లో చిక్కిన దర్శనాలను చేదించుకొని ఏకైక సాధనం అయిన సార్వ భౌమ సాక్షాత్కార అనుభవానికి  ఎదురు చూస్తుండాలి

సశేషం

వినాయక చవితి శుభా కాంక్షల తో

మీ– గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-9-13 –ఉయ్యూరు

ఫార్ములాకు లొంగని ప్రత్యేకతలను అర్థం చేసుకునే ఉద్దేశ్యం కానీ, శక్తి కానీ లేకపోవడం వల్ల అనేక ప్రాంతీయ, స్థానిక, సామాజిక సాహిత్యాలు ‘ప్రధాన స్రవంతి’కి వెలుపల మిగిలిపోయాయి. అస్తిత్వ చైతన్యాలు వేసిన ప్రశ్నలు, గత చరిత్రను తిరిగి అవలోకించడానికి, పక్కన ఉండిపోయిన వాటి గుణగణాలను అన్వేషించడానికి దోహదం చేశాయి. ఈ అన్వేషణలో సకల అస్తిత్వాలు కనుగొన్న విస్మ­ృత రత్నాలు అనేకం. పొట్లపల్లి కూడా అటువంటి ఆవిష్కరణే.

అభ్యుదయవాది, కవి, కథకుడు, ప్రపంచ పరిణామాలను నిత్యం ఆసక్తిగా విమర్శనాత్మకంగా గమనించిన ఉత్సుకుడు, ఆలోచనలను నిత్యం ప్రపంచంతో పంచుకోవాలనుకునే వివేకి, ప్రజాకార్యకర్త, వ్యక్తిగా ఉదాత్తుడు, గ్రామ ప్రేమికుడు, ప్రకృతి ఆరాధకుడు, మితభాషి, ఏకాంతంతో కూడా సమ్మర్దాన్ని గ్రహించగలిగేవాడు.. ఇట్లా ఇన్ని విశేషణాలకు, వర్ణనలకు తగిన అపురూపుడు పొట్లపల్లి రామారావు.

ఇంగ్లీషు పలుకుబడి ‘వైట్ ఎలిఫెంట్’ను తెలుగులో ‘ఐరావతం’ అంటున్నాము. అలంకార ప్రాయమైన ఆడంబరం కోసం చేసే అనవసరపు ఖర్చు- అని ఆ పలుకుబడికి అర్థం. రాజసాలూ వైభవాలూ అణగారి పోయినా, అహంకారం దౌర్జన్యం మాత్రమే మిగుల్చుకున్న రాజాల కాలంలో, పాలకుల పెరట్లో ‘ఏనుగు’ ఉన్నదంటే, అది సామాన్య ప్రజల నెత్తిన గుదిబండే. ఒక సంస్థానంలో రాజుగారి ఏనుగు పేరిట రైతుల నుంచి వసూలు చేసే పన్ను ‘ఏనుగ చొప్ప’. ఆ ఏనుగు చచ్చి పోయినా, రాజుగారి దగ్గర ఏనుగు కాదు కదా కుంటి గుర్రం కూడా మిగలకపోయినా జనం మాత్రం ‘ఏనుగ చొప్ప’ పన్ను కట్టవ లసిందే.

పొ
ట్లపల్లి రామారావు కథల్లో ఎక్కువ ప్రాచుర్యం పొందింది ‘ఏనుగ చొప్ప’. తెలంగాణ ప్రాంతంలోని భూస్వామ్య దౌర్జన్యాల గురించి పొట్లపల్లి రామారావుకు చాలానే అవగాహన, పరిజ్ఞానం ఉన్నది కానీ, సంస్థానాల గురించి ఆయనకు ప్రత్యక్ష పరిచయం లేదు. వరంగల్లుజిల్లా వాడయిన పొట్లపల్లికి మహబూబ్‌నగర్‌జిల్లాలో అధికంగా ఉన్న సంస్థానాలతో పరిచయం ఆంధ్రమహాసభ ఉద్యమం ద్వారానే ఏర్పడింది. ఆంధ్రమహాసభ ఆదేశం మీద పొట్లపల్లి రామారావు, తన మిత్రుడు, రచయిత అయిన వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామితో కలసి గద్వాల మొదలయిన సంస్థానాలలో అధిక పన్నుల గురించి, రైతాంగంమీద జరుగుతున్న దౌర్జన్యాల గురించి నిజనిర్ధారణ పర్యటన చేశారు. ఆ పర్యటనలో తాము పరిశీలించిన అంశాల గురించి ఒక విపులమయిన నివేదిక కూడా రాశారు. ఆ నివేదిక చదివితే, సాహిత్య పోషకులుగా, అవధానపండితులను ఆదరించినవారిగా ప్రఖ్యాతులైన సంస్థానాధీశులు, ఆ పనులు చేయడానికి రైతాంగాన్ని ఎంతగా పీడించి పన్నులు వసూలుచేశారో స్ఫురించి బాధ కలుగుతుంది. బహుశా, ఆ ప్రత్యక్ష పరిశీలన ఆధారంగానే ఆయన ‘ఏనుగ చొప్ప’ కథ రాసి ఉండాలి. చిన్న స్కెచ్‌లాగా ఉండే ఆ కథ, పొట్లపల్లి రామారావు ప్రజానుకూల దృష్టికి, సాహిత్య సృజనలో ఆయన వినియోగించుకునే వనరులకు ఒక ఉదాహరణగా నిలబడుతుంది.

ఉద్యమాల తక్షణ అవసరాలను మాత్రమే దృష్టిలో పెట్టుకుని, తమ స్పందనలను, సృజనలకు ఆ తీరులో వ్యక్తం చేసేవారిని ఉద్యమరచయితలని అనుకుంటే, పొట్లపల్లిని కేవలం ఉద్యమరచయితగా మాత్రమే చెప్పడం అర్థసత్యం అవుతుంది. ఆయన కాళోజీ వంటివారు కాదు, ఆళ్వారుస్వామి వంటివారూ కాదు. ఆ మాటకు వస్తే, కాళోజీ, ఆళ్వారూ ఇద్దరూ కూడా అటువంటి అర్థంలో ఉద్యమరచయితలు మాత్రమే కారు. వీరంతా కూడా తమ చుట్టూ ఉన్న సమాజంతో బాధ్యతాయుతమైన నిబద్ధత కలిగి ఉన్నవారే, స్థిరమైన మార్గం ఒకటి ఏర్పడని రోజుల్లో తామే స్వయంగా బాటలు వేసినవారే, అంతే కాదు, తమలో తామొక ఏకాంత సౌందర్యం రచించుకున్న భావుకులు కూడా. అంతేకాదు, వీరు తమదైన తాత్విక ఆత్మాశ్రయత ఉన్నవారు.

ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంలో స్థిరపరచిన యుగవిభజన లేదా ఉద్యమక్రమణిక కారణంగా, తెలంగాణలోని తొలి, మలి తరం సృజనశీలురు, ఆలోచనాపరులు చరిత్రలో ప్రసిద్ధికెక్కలేదు. ఈ రకం విస్మరణ ఇతర ప్రాంతాలలోని కవులూ రచయితలూ కూడా కొందరు ఎదుర్కొన్నారు. భావ, నవ్య, అభ్యుదయ కవిత్వాల పరంపరను ఏకైక క్రమంగా చెప్పడం వల్ల కూడా, మహాకవి జాషువా ఆధునిక సాహిత్యచరిత్రలో ఎడంగా ఉండిపోయారు. ఫార్ములాకు లొంగని ప్రత్యేకతలను అర్థం చేసుకునే ఉద్దేశ్యం కానీ, శక్తి కానీ లేకపోవడం వల్ల అనేక ప్రాంతీయ, స్థానిక, సామాజిక సాహిత్యాలు ‘ప్రధాన స్రవంతి’కి వెలుపల మిగిలిపోయాయి. అస్తిత్వ చైతన్యాలు వేసిన ప్రశ్నలు, గత చరిత్రను తిరిగి అవలోకించడానికి, పక్కన ఉండిపోయిన వాటి గుణగణాలను అన్వేషించడానికి దోహదం చేశాయి. ఈ అన్వేషణలో సకల అస్తిత్వాలు కనుగొన్న విస్మ­ృత రత్నాలు అనేకం. పొట్లపల్లి కూడా అటువంటి ఆవిష్కరణే. ‘విత్తనాలు/ మొలక/లెత్తబోకండి/ నదులార! మీరింక/ కదిలేరు సుమ్మి/ సాగరా! నీవింక/ స్తంభించి పొమ్ము/ గాలిదేవ! నీవు/ కదిలేవు తండ్రి/ ….. చూదాము: ఈ ప్రభువులేమేలుతారొ!/ చూదాము: ఏ ప్రజలు పన్నులిస్తారొ! – అని డెబ్భయ్యేళ్ల కిందటే రాసిన కవి తెలుగుసాహిత్యపీఠాలకు అపరిచితంగా ఉండడం ఒక ఆశ్చర్యమే. ‘మాదిగ వాళ్లు వెట్టిచేయడానికే పుట్టినట్లు, తెల్లవారక ముందే వెట్టివాణ్ని కూతలు వేయడం ఆరంభించాడు జవాను’ అని కథ (న్యాయం) ప్రారంభించగలిగిన రచయిత 1945లోనే ఉన్నాడని తెలియకపోవడం మన జ్ఞానానికి లోటే.

పొట్లపల్లి రామారావు రచనలను, అందుబాటులో ఉన్నవాటినీ, అముద్రితాలను- అన్నిటినీ, రెండు సంపుటాలుగా క్రోడీకరించి, వాటన్నిటినీ ఒక సందర్భంలో వ్యాఖ్యానించే పరిశోధనా గ్రంథంతో కలిపి భూపాల్ ప్రచురించారు. కవిగా, కథకుడిగా, బాలసాహిత్యకారుడిగా, నటుడిగా బహుముఖ ప్రజ్ఞాశీలి అయిన భూపాల్, పొట్లపల్లి రామారావు రచనలను, ఆయన జీవిత సాహిత్యవిశేషాలను నేటి తరం సాహిత్యవిద్యార్థులకు అందుబాటులోకి తెచ్చారు. కేవలం చదవడానికే కాదు, రేపటి పరిశోధకులు మరింతగా తవ్వితీయడానికి వీలయిన ముడిసరుకుగా కూడా పొట్లపల్లి సాహిత్యం మన ముందుకు వచ్చింది. భూపాల్ పరిశోధన (పొట్లపల్లి రామారావు వ్యక్తిత్వం- సాహిత్యం) పొట్లపల్లి రామారావు సాహిత్యాన్ని స్థానికత నుంచి, సామాజికత నుంచి నాటి చారిత్రక సందర్భంలో నుంచి అర్థం చేసుకోవడానికి అపారమైన పరిశోధనావకాశాలను ఆవిష్కరించింది.

మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలో తొలి తెలంగాణ పత్రిక ‘హితబోధిని’ని ప్రారంభించి, అనేక వ్యాసరూప, కథారూప రచనలు చేసిన బడారు శ్రీనివాసరావు వలె, వరంగల్లు జిల్లాలో మారుమూల గ్రామంలో ఉంటూ వైజ్ఞానికాసక్తిని, పఠనాసక్తిని పెంపొందించుకుని, పత్రికను నిర్వహించి, విస్త ృతంగా రచనలు చేసిన ఒద్దిరాజు సోదరుల వలె, అదే జిల్లాలోని తాటికాయల గ్రామంలో జీవితాంతం స్థిరనివాసం ఉండి, అద్భుతమైన ఆలోచనలను, భావుకతను ప్రకటించిన పొట్లపల్లి రామారావు కూడా ఒక ద్వీపం వంటివారు. సమాజం నుంచి వారు గ్రహించినదేమీ లేదని కాదు, సమాజంతో వారు సంభాషించలేదనీ కాదు. కానీ, పెద్దగా విద్యావాతావరణం, పఠన వాతావరణం, చర్చలతో విమర్శలతో దోహదం చేయగలిగిన సాటివారు తోటివారు లేని స్థితి- వీటి మధ్యనే వీరు తమ వ్యక్తిత్వాలను ప్రత్యేకంగా తీర్చిదిద్దుకోగలిగారు. ఒక ఉద్యమం అందరినీ తీర్చిదిద్దగలిగే స్థితికి రాకముందే, విడి విడి వ్యక్తులుగా వికసించి ఉద్యమంగా సమీకృతులైనవారు వారు. వారి ఒంటరి తలపోతలను, లోతైన సామాజిక ఆలోచనలను, తాము తమదిగా భావించిన సమాజం పురోభివృద్ధి కోసం చేసిన కృషిని- ప్రత్యేకంగా అధ్యయనం చేయవలసి ఉన్నది.

‘ప్రపంచ వాసనలతో వేరు చేయబడి, అక్కడే ఆ జైలు గోడల మధ్యనే మట్టిపాలయ్యే ఈ దురదృష్ట జీవుల మధ్య తిరుగుతున్నప్పుడు, వాళ్లు చేసిన, ప్రపంచాన్ని అంతగా బాధించిన ఆ మహా నేరమేదో’ తెలుసుకునే ఆసక్తితో పొట్లపల్లి రామారావు తన నిర్బంధకాలంలో తోటి ఖైదీలను పరిశీలించాడు. ఆళ్వారుస్వామి ‘జైలులోపల’ కథలు కూడా అటువంటి పరిశీలన నుంచి వచ్చినవే. నేరం, శిక్ష అన్న ద్వంద్వాన్ని వ్యవస్థను ప్రశ్నించే దృక్పథం నుంచి చూడడం వల్లనే, ఈ ఇద్దరి కథల్లోనూ వ్యవస్థే నేరపూరితమన్న నిర్ధారణ కనిపిస్తుంది. జైలు నుంచి రామారావు పరిశీలన అన్ని నిర్బంధాల మీదకు మళ్లింది. బడి కూడా జైలే అని ఒక కథలో పొట్లపల్లి చర్చిస్తాడు. సొంత అనుభవానికి పరుల అనుభవాలపై సహానుభూతిని జోడించి, ఆ జ్ఞానం నుంచి తాత్వికతలోకి పొట్లపల్లి తరచు ప్రయత్నిస్తారు. పొట్లపల్లిలోని ఆ తాత్విక ధోరణి- నైసర్గిక తాత్వికత అని వేణుగోపాల్ అన్నారు, దార్శనికత అని వరవరరావు అన్నారు- కవిత్వంలో కంటె వచనంలో, ముఖ్యంగా కవిత్వ వచనం ‘చుక్కలు’లో అధికంగా కనిపిస్తుంది. పూర్తి కవిత్వమే అయిన కాలిబాట మాత్రం ఇందుకు మినహాయింపు. సెంటర్, పెరిఫెరీ, మార్జిన్, మెయిన్‌స్ట్రీమ్- వంటి భావనలు ప్రచారంలోకి రాని రోజుల్లోనే రహదారిపై కాలిబాట ప్రాథమ్యాన్ని పొట్లపల్లి ప్రకటించారు.

పొట్లపల్లి కవిత్వ వచనం ‘చుక్కలు’ను భూపాల్ కవిత్వ విభాగంలోనే ప్రచురించారు. నిస్సందేహంగా అనేక ‘చుక్కలు’ గొప్ప కవిత్వపాదాలే. కానీ, కవిత్వానికీ వచనానికీ మధ్యన ఉండే ఒక క్షితిజరేఖ మీదనే పొట్లపల్లి సంచారం. ఆయన వాటిని పూర్తి కవిత్వంగా భావించి ఉంటే, లిమరిక్కులో షట్పదులో మరేదో సూక్ష్మకవితారూపాన్నో ఆశ్రయించి ఉండేవారు, లేదా సృష్టించి ఉండేవారు. చుక్కలు ఒక్కోసారి సూక్తుల వలె, మరో సారి ప్రవచనాల వలె, ఇంకొకసారి అద్భుత భావుక వచనాల వలె కనిపిస్తాయి. కాళోజీ కవిత్వరూపాన్ని, పద్ధతిని అర్థం చేసుకోవాలంటే, నానక్, తుకారామ్, కబీర్‌ల కవిత్వధోర ణిని గుర్తు తెచ్చుకోవలసి ఉంటుందని పి.వి. నరసింహారావు ఒకసారి వ్యాఖ్యానించారు. పొట్లపల్లి అనుసరించిన ప్రక్రియను అర్థం చేసుకోవడానికి కూడా అటువంటిదేదో దేశీయమూలాన్ని అన్వేషించాలేమో? ‘నా గొడవ’ లాగా, ‘ఆత్మనివేదన’ కూడా ఆత్మాశ్రయమైనది. కాళోజీ, పొట్లపల్లి సమస్త సృజనరూపాలలోనూ ఆ ఆత్మాశ్రయత వ్యక్తమవుతుంది. చుక్కలు ఆ స్వభావానికి సంబంధించిన వ్యక్తీకరణ రూపం.

గ్రంథాలయోద్యమం, తరువాతి ఆంధ్రమహాసభ ఉద్య మం, సమాంతరంగా సాగిన తెలంగాణ ఆధునిక సాహిత్య ప్రస్థానం- వీటి నేపథ్యంలో పొట్లపల్లిని అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం మాత్రం భూపాల్‌రెడ్డి పరిశీలనలో పరిమితంగానే సాగింది. తులనాత్మకంగా కాక, పొట్లపల్లి సాహిత్య కృషిని, వ్యక్తిత్వాన్ని నిరపేక్షంగా భూపాల్ చూశారు. అది ఒక లోపమే అయినప్పటికీ, పొట్లపల్లిని సాహిత్య రంగస్థలవేదికమీద ప్రముఖంగా ప్రతిష్ఠించడమే పెద్ద దోహదం అయినప్పుడు, తరువాతి తరం పరిశోధకులకు ఆ బాధ్యతను అప్పగించవచ్చు. అభ్యుదయవాది, కవి, కథకుడు, ప్రపంచ పరిణామాలను నిత్యం ఆసక్తిగా విమర్శనాత్మకంగా గమనించిన ఉత్సుకుడు, ఆలోచనలను నిత్యం ప్రపంచంతో పంచుకోవాలనుకునే వివేకి, ప్రజాకార్యకర్త, వ్యక్తిగా ఉదాత్తుడు, గ్రామ ప్రేమికుడు, ప్రకృతి ఆరాధకుడు, మితభాషి, ఏకాంతంతో కూడా సమ్మర్దాన్ని గ్రహించగలిగేవాడు.. ఇట్లా ఇన్ని విశేషణాలకు, వర్ణనలకు తగిన అపురూపుడు పొట్లపల్లి రామారావు.
పొట్లపల్లి రామారావు సాహిత్యం (కవిత్వం)
పేజీలు: 388 వెల: 250/-
పొట్లపల్లి రామారావు సాహిత్యం (వచనం)
పేజీలు: 374 వెల: 250/-
పొట్లపల్లి రామారావు వ్యక్తిత్వం-సాహిత్యం
రచయిత: భూపాల్
పేజీలు: 380 వెల: 300/-
పొట్లపల్లి ప్రచురణలు
ప్రతులకు: నవోదయ బుక్ హౌస్
ఫోన్: 040 24652387

‘నా గొడవ’కు నూరేళ్లు!

September 09, 2013

    నా దారి తీరు -41

ఉయ్యూరు లో కొల్లూరి కి సన్మానం

కొల్లూరి ని గెలిపించిన మేము మంచి ఊపు లో ఉన్నాం .శాసన మండలికి కృష్ణా జిల్లా ఉపాధ్యాయుల నుండి ఎన్నికైన  సభ్యుడు శ్రీ కొల్లూరి కోటేశ్వర రావు గారికి ఉయ్యూరు లో ఘన సన్మానం చేయాలని మేము నిర్నయిన్చుకోన్నాం .దానికి ఖర్చు మేమే భరించాలని నిర్నయిన్చుకోన్నాం అందరం ఒకే మాటగా నిర్ణయం తీసుకొని కొల్లూరి కి తెలియ జేసి చైర్మన్ శ్రీ పిన్నమ నేని గారిని కూడా వచ్చేట్లు చేయమని కోరాం .ఆయన అంగీకరించి చైర్మన్ గారిని కూడా తీసుకు వస్తానని చెప్పాడు .ఉయ్యూరు సెంటర్ లో ఊర వారి డాబా మీద సభ ఏర్పాటు చేశాం .సాయంత్రం ఆరు గంటలకు సభ ..రాత్రి డిన్నర్ కూడా హాజరైన వారందరికీ ఏర్పాటు చేశాం .రాగానే అందరికి టిఫిన్ టీ లు అద జేశాం .నాయకుల రాక ఆలస్యం వల్ల రాత్రి ఏడు గంటలకుమీటింగ్  ప్రారంభమైంది .చై ర్మన్ గారి అధ్యక్షత న సభ నిర్వహించాం .వేదిక మీద కు నేనే అందరిని ఆహ్వానించా. కొల్లూరి తన సహజ ధోరణి లో మాట్లాడాడు . ఇంత అభిమానం చూపించి ఉపాధ్యాయులు గెలిపించి నందుకు కొల్లూరి ఇంకా బాధ్యత గా వారి సంక్షేమ కార్య క్రమాలను నిర్వర్తించాలని పిన్నమ నేని హితవు పలికారు .నేను వేదిక మీద నా స్వరం విని పించాను .’’ఒకప్పుడు వాజ్ పేయి ధిల్లీ లోక్ సభ నుంచి ఎన్నికై తమ నియోజక వర్గం లో కనీ పించకుండా విదేశాంగ మంత్రి గా పని చేసి మళ్ళీ ఎలెక్షన్ లో నిలబడెందుకుకార్య కర్తలమీటింగ్ పెడితే ‘’కార్య కర్తలకు   దూరం గా ఉండే నాయకుడు మాకు అక్కర్లేదు మా దగ్గర ఉండే నాయకుడు కావాలి  మాతో ఉండే నాయకుడు కావాలి’’  .అని చెంప చెల్ మనేట్లు చెప్పారు .వాజ్ పేయి  ‘’నేను తప్పు చేశాను మిమ్మల్ని విస్మరిన్చ కూడదు  ఈ సారికి క్షమించండి మళ్ళీ ఈ తప్పు జరక్కుండా జాగ్రత్త పడతాను‘’అని నచ్చ చెప్పిన తర్వాతా కార్య కర్తలు మళ్ళీ రంగం లో దిగారు .కనుక మేమందరం ఎన్నో శ్రమలకు కష్టాలకు  వోర్చి మిమ్మల్ని గెలిపించాం మాకేమైనా సమస్యలు ఉంటె మీ దగ్గరకు వస్తాం వాటిని వెంటనే పరిష్కరించాల్సిన బాధ్యత మీదే ‘’అని కొల్లూరికి అందరి ఎదుటా చెప్పాను అందరు నన్ను ప్రశంశించారు ఆ నాటి టీచర్స్ గిల్డ్ అధ్యక్ష కార్య  దర్శులు కూడా ఆ వేదిక ను సుసంపన్నం చేశారు .కొల్లూరికి శాలువా ఖద్దరు పాంచల చాపు ,పుష్ప హారాల తో చైర్మన్ గారి చేత సన్మానం జరిపించాం కొల్లూరి మా అందర్నీ పేరు ఏపేరు నా అభి నందించాడు .తాను అందరికి అందు బాటు లోనే ఉంటానని ,ఏ క్షణం లో నైనా మీ సమస్యలు నాకు చెప్పచ్చు మీరు రానక్కర లేదు .ఒక్క ఫోన్ చేస్తే సమస్య పరిష్కారానికి నేను వెంటనే స్పందిస్తాను అని హామీ ఇచ్చారు ..సభ సక్సెస్ అయి నందుకు అందరం ఆనందించాం .అందరు భోజనాలు చేసి వెళ్ళారు .నాయకులతో మరో సారి సాన్ని హిత్యం ఏర్పడి నందుకు  సంతృప్తి  గా ఉంది .

అమ్మ ఆరోగ్యం

గత అయిదారేళ్ళు గా మా అమ్మ ఆరోగ్యం బాగా లేదు మామూలుగా ఆవిడ ఆస్తమా పేషెంట్ .ఇప్పుడు అదనం గా బి.పి .కూడా వచ్చింది .ఇప్పటిదాకా మా ఇంటి డాక్టర్ గారు మిక్కిలి నేని సాంబశివ రావు గారు .మా నాన్న గారి మరణం తర్వాత ఆయన్ను పిలవటం తగ్గించాం పిల్లలను  శివరామ క్రిష్నయ్య గారు అనే పిల్లల డాక్టర్ గారికి చూపించేవాళ్ళం .ఆయన చాలా నిదానస్తులు ఏంతో  ఆత్మీయం గా ఉండే వారు .నేను మేస్టర్ ని కనుక పిల్లలను చూడటానికి డబ్బు తీసుకొనే వారు కాదు .వీలైతే తన దగ్గరున్న మందులు కూడా ఇచ్చే వారు అంత సహ్రుదయులాయన .వారు వారి శ్రీమతి మా ఆంజనేయ స్వామి వారి గుడికి వస్తూండే వారు వారి అమ్మాయి కూడా వచ్చేది .ఈ మధ్య మా అమ్మాయి ,పిల్లలు  అమెరికా నుంచి వచ్చినప్పుడు పిల్లలకు కొద్ది సుస్తీ చేస్తే ఆయన దగ్గరకే తీసుకు వెళ్లాం .రూపాయి కూడా ఫీజు లేకుండా ట్రీట్ చేసి మందులిచ్చారు .సరస భారతి పుస్తకాలు వారికి అందజేశాను .వారమ్మాయి కూడా అమెరికా లో ఉంది .నవ్వుతు పలకరించటం వారి ప్రత్యేకత

        డాక్టర్ కుమార స్వామి

ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో మాకు జూనియర్ ,కనక వల్లి వాస్తవ్యుడు వెంపటి కుమార స్వామి డాక్టర్ పాసై ఉయ్యూరు లో ప్రాక్టీస్ పెట్టాడు అయన అన్న సుబ్రహ్మణ్యం నాకు స్కూల్ లో క్లాస్ మేట్ .క్రమంగా  బ్రాహ్మణులు అందరు  కుమార స్వామి దగ్గరకే వెళ్ళటం ప్రారంభించారు .ఈయనా నవ్వు ముఖం తో పలకరించేవాడు మా అమ్మ కు ఆయన్నే డాక్టర్ గా ఏర్పాటు చేశాం .ఆయన చాలా జాగ్రత్త తీసుకొని అమ్మను ట్రీట్ చేశాడు అమ్మకు కూడా అయన మీదే గురి కుదిరింది .ఒక వేళ మేము వేరే  డాక్టర్  దగ్గరకు   తీసుకు వెళ్తామని అన్నా ఒప్పుకొనేది కాదు ..సరే నని మేమూ ఆయన చేతుల్లోనే ఉంచాం .అవసరమైతే అక్కడే ఉంచి వైద్యం చేశాడు .ఆయన అప్పటికి కుర్ర డాక్టరు .వేదాంత గ్రంధాలు కొని చదివే వాడు .వేదాలు ఉపనిషత్తులు తెప్పించి ఖాళీ సమయం లో అధ్యయనం చేసే వాడు మాకు ఎప్పుడైనా సా యంత్రం ఖాళీ గా ఉంటె ఆస్పత్రికి వెళ్లి కాసేపు కూర్చుని మాట్లాడే వాళ్ళం మేము అంటే ఆంజనేయ శాస్త్రి కాంతా రావు .నేను .

మా తోడల్లుడు చతుర్వేదుల శ్రీ రామ మూర్తి బెజవాడ స్టేట్ బాంక్ లో పని చేస్తున్నాడు లబ్బి పెట్ స్టేట్ బాంక్ కాలని లో ఇల్లు ఉంది .ఆయనకు అకస్మాత్తుగా పక్ష వాతం వచ్చింది ఫిజికల్ తెరపి వగైరాలు చేయించినా కాలు చేయి స్వాధీనం లోకి రాలేదు .అప్పుడు కుమారాస్వామికి చూపించమని చెబితే  తీసు కొక్చారు దాదాపు నెల రోజులున్నారు క్రమం గా నయమై  ఆయన పనులు ఆయన చేసుకొనే స్తితికి వచ్చి వాళ్లకు సంతృప్తి కలిగింది ..

అలానే కొండూరి రాదా కృష్ణ మూర్తి అనే పా మర్రు దగ్గర కొండి పర్రు  వాస్తవ్యులు ,జిల్లా పరిషద్ హెడ్ మాస్టారు ఆయన తండ్రికి ఇలా నే పక్షవాతం వస్తే  కుమార స్వామి దగ్గరే ట్రీట్ చేయించారు మూర్తి గారు మా అన్నయ్య జి.ఏల్. శర్మ కుతాడంకి లో  క్లాస్ మేట్ ..మా అన్నయ్య కున్న అపార ఇంగ్లీష్ పాండిత్యాన్ని ,ఆయన రచనా పాటవాన్ని ,ఉపన్యాస నేర్పరితనాన్ని అయన నాకు కనీ పించి నప్పుడల్లా చెప్పి మెచ్చు కొనే వారు .అలాంటి సహాధ్యాయి తనకున్నందుకు గర్వ పడే వారు మా నాన్న గారన్నా మూర్తి గారికి మహా గౌరవం .మూర్తి తెలుగు పండిట్ .అయన కుటుంబం లోని అడా  మగా అందరు ఉపాధ్యాయులే .అదీ ఆ కుటుంబం గొప్పదనం .ఆయన సోదరి కుసుమ కుమారి నేను  ఆడ్డాడ హైస్కూల్ హెడ్ మాస్టర్ గా పని చేసి నప్పుడు నా దగ్గర హిందీ పండిట్ గా పని చేసింది .మంటాడ వెంకటేశ్వర స్వామి గుడి దగ్గర స్వంత డాబా ఉంది భర్త ఎలిమెంటరి స్కూల్ హెడ్ మాస్టార్ .పిల్లలు లేరు ఆస్తి బాగా ఉంది .

ఇలా మాకు కుమార స్వామి కుటుంబ డాక్టర్ అయ్యాడు నాకు చంకలో కురుపు లేస్తే  ఆపరేషన్ చేసి నయం చేశాడు అలాగే వీపు మీద కూడా .మా చిన్న మేనల్లుడు శాస్త్రి రోజు రోజుకూ చిక్కి పోతే ఆయన దగ్గర చేర్చాం నయం చేశాడు మా అన్నయ్య గారి అమ్మాయి వేద వల్లికి కూడా ఆయనే డాక్టర్ అయన సలహా మీద ఆమెను మద్రాస్ కు తీసుకొని వెళ్లి స్పెషలిస్ట్ కు కూడా చూపించాం .ఎందుకో అందరికి ఆయన మీద నమ్మకం కలిగింది .

కుమార స్వామి కుమార్తెవల్లి  ,కుమారుడు కృష్ణ యాజీ అప్పుడు ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో చదువుతున్నారు .యాజీ ఇప్పుడు హైదర బాద్ లో డాక్టర్ .అతనే మాకు ఇప్పుడు కుటుంబ డాక్టర్ మా పెద్దబ్బాయి శాస్త్రి టెన్త్ క్లాస్ పాసై నాడు స్కూల్ ఫాస్ట్ మాత్రమె కాదు మండలం లో ఫాస్ట్ వచ్చాడు .నగదు బహుమతి పొందాడు రండో వాడు శర్మ టెన్త్ కు వచ్చాడు .మూడవ వాడుమూర్తి  కూడా టెన్త్ పూర్తీ చేశాడు నాల్గవ వాడు రమణ రెండు మూడు సార్లు డింకీ కొట్టి టెన్త్ డేకాడు అమ్మాయి తొమ్మిది  వరకు ఉయ్యూరు స్కూల్ లో చదివి టెన్త్ వి.ఆర్ కేం.స్కూల్ లో చ దివింది దీనికి కారణం నాకు బదిలీ అవటం .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -7-9-13-ఉయ్యూరు

       మరుగున పడిన మతాలు –మతా చార్యులు -9

ఆదిమ జాతులలో దైవీ భావం

ఆఫ్రికా ,ఆస్ట్రేలియా ,ఉత్తర అమెరికా ,యూరప్ ఆసియా దేశాలలో ఆదిమ వాసులందరికీ దైవం మీద వేరు వేరు అభిప్రాయాలున్నాయి .వాటిని క్రోడీకరిస్తే కొన్ని విషయాలు మనకు తెలియ వస్తాయి ఈ ప్రపంచాన్ని ,కనీ పించే వాటి నన్నిటిని నిర్మించటానికి ఒక పరమ సత్త ఉన్నాడు .మానవు లంతా శీలం, ఆత్మత్యాగం ,కల మంచి వారు గా ఉండాలని ఆయన కోరాడు ..ఇదే పర దేవతా భావం అనే పేరుతొ పిలవ బడుతోంది .ఎన్నో రకాలుగా ఈ విశ్వాసం కనీ పిస్తుంది .

స్పస్టమో అస్పస్టమో అయిన ఈశ్వరుడు లేక దేవుడు అనే భావం అన్ని కాలాల్లో దేశాల్లో ఉంది .ఆఫ్రికా లోని కాంగో అడవులలో ఉన్న పిగ్మీలు ప్రాచీన మానవ జాతి గా భావింప బడుతున్నారు .వీరిని పూర్తీ ఆదిమ వాసులు అని అంటారు .వారి దృష్టిలో ఈ ప్రపంచానికి ఒక సృష్టి కర్త ఉన్నాడు అని ఆయన నిత్యుడని స్వర్గం లో ఉంటాడని నమ్మారు .ఆయనకు భూమి మీద గుడులు గోపురాలు లేవు .అపార శక్తి సంపన్నుడైన ఆ పరమ సత్త మానవులకు వరాలిస్తాడు మంచి చేస్తాడు .నీతి నియమాలను బోధించి రక్షిస్తాడు .నైతిక శక్తితో ఆత్మార్పణ భావం తో ఆయన్ను ఆరాధించాలి .వ్యక్తులు తమ ప్రార్ధనల ద్వారా ఆయన్ను ప్రసన్నం చేసుకో వచ్చు కోరికలు తీర్చుకో వచ్చు .పిగ్మీలు రుతు ధర్మాన్ని బట్టి పండిన పంటలను ఆయనకు నైవేద్యం గా సమర్పించి తాము అనుభవిస్తారు .ఫలాలను ,మాంసాన్ని ఆయనకు నైవేద్యం పెట్టె వారు .వీళ్ళకు పితృ పూజ ఉండదు .వశీకరణ మొదలైనవి వీరికి తెలియదు .

బంటూ అనే జాతి వాళ్ళు దేవుడు స్వర్గం నుంచి చెయ్యి చాస్తే ఈ ప్రపంచం ఏర్పడిందని విశ్వ సిస్తారు  .ఆయన ‘’ఉమ్మి ‘’వేస్తె ప్రపంచం లో అన్ని వస్తువులు ఏర్పడ్డాయి .ఆయనే అన్నిటికి కర్త .స్వర్గం లో ఉంటాడు .ఈ సృష్టి పూర్తీ అయిన తర్వాత మనుష్యులు ఆయన్ను చూడ లేరు .అందరు దేవతలకు అన్ని కాలాలకు అన్ని వస్తువులకు ఆయనే అధిపతి అందరు అయన కు లోబడే ఉంటారు .అంటే సర్వ ప్రభువు అన్న మాట నీతి వర్త నానికి అధిస్టాత.

ఆగ్నేయ ఆస్ట్రియా లోని ఆదిమ జాతులలో దేవుడు సృష్టి చేసినపుడు భూమి మీదనే ఉన్నాడని తరువాత త్రివిక్రముడై ఆకాశాన్ని దాటి పోయాడని భావిస్తారు .ఈ లోకం లో చావు అనేది రాక ముందు నుంచి దేవుడున్నాడు .జాతికి ధర్మం బోధించేది ఆయనే .ఈయనే ‘’పరమ పిత ‘’,’’పర దేవత ‘’కూడా .

కైతిష్ జాతి వారు  పర దేవతను ‘’అట్ నాట్ ‘’అని అంటారు .కమిల రాయి జాతి వారు ‘’బైయమే ‘’అంటారు .యూయిన్ జాతి వారు ‘దరాములాన్ ‘’అని పర దేవతను పిలుస్తారు .కొన్ని జాతుల వారికి మేఘ గర్జనమే దేవుని ధ్వని గా అనుకొంటారు .కొన్ని జాతుల వాళ్ళు ఉరుముల ధ్వనిని అనుకరిస్తారు .ఒక పెద్ద బూర ను పర దేవత కు ప్రతీక గా,పవిత్రం గా .భావిస్తారు

భారతీయ జాతులలో భేరీ ,శంఖ ధ్వనులు పవిత్రాలు మాత్రమె కాక భూత ప్రేతాదు లను పార ద్రోలేవి  గా భావించటం మనకు తెలిసిన విషయమే .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -8-9-13-ఉయ్యూరు

                మరుగున పడిన మతాలు –మతా చార్యులు -8

ఫాచియా మతం

ఫాచియా అంటే రాజ శాసన సంప్రదాయం .ధర్మం తో నీతి తో శాసనలతో ప్రభుత్వం పని చేయాలనేది వీరి సిద్ధాంతం .ప్రభుత్వం ప్రపంచం లో ఉన్న వస్తు స్తితి మీద ఆధారపడాలి కాని పరంపరా గతం గా కాని అలౌకిక సూత్రాల పైన కాని ఆధార పడరాదన్నది వీరి విశ్వాసం .

క్రీ .పూ. 319-301 లో ‘’చి’’  రాష్ట్రాన్ని  పాలించిన హునువాన్ కాలంలో షేన్ టావో నుంచి ,చాలా ఏళ్ళు మంత్రిగా ఉన్న షాంగ్ యాంగ్ వరకు ఈ అఆలోచనలను పాటించి ప్రభుత్వాలను నడిపారు .అయితే ఈ ఆలోచనలను సువ్యవస్తితం వ్హేసిన వాడు మాత్రం హాన ఫై ట్జు .షేన్ టావో మాత్రం టావో మతం పై విశ్వాసం ఉన్న వాడు అన్ని వస్తువులు సమానమే అయినా కొన్ని కొన్నిటికి మాత్రమె పని చేస్తాయి కనుక వీటిలో ఏరుకోవటం వల్లసమగ్రత రాదు కొంత భాగం మాత్రమె లభిస్తుంది .పూర్ణత్వం  సిద్ధించదు .నిజానికి ఏ బోధ కూడా పూర్ణత్వాన్ని తెలుప లేదు .మంచి చెడు ,కర్తవ్యాకర్తావ్యాలు యదార్ధం కానప్పుడు జ్ఞానం అనేది వ్యర్ధమే అవుతుంది .జరాగాల్సింది ఎట్లాగో జరిగి పోతుంది  .పరిస్తితులకు అనుగుణం గా మారుతూ  కష్ట సుఖాలు కలగని పద్ధతిలో మనిషి ప్రవర్తించాలి .ధర్మా ధర్మాలను లెక్క చేయ కుండా ,ఉదాసీనం గా ఉంటూ అనుభావాలనుంది ఏదీ నేర్చుకోకుండా ,భవిష్యత్తు గూర్చి ఆలోచించక  జీవితాన్ని గడపాలి అని వీరి బోధ .షేన్ టావో ఇలాగే జీవించి నట్లు చువాంగ్ ట్జు గ్రంధం లో ఉంది

ప్రభుత్వ పాలనకు అధికారం, శక్తి మాత్రమెఅవసరం . మంచి గుణాలు ,జ్ఞానంకావు ధర్మాత్ములు ,జ్ఞానులు అణగి పడి  ఉండటానికి కారణం అధికారం, శక్తి లేక పోవటమే .ఈ రెండు ఉంటేనే వారికి ప్రాభవం వస్తుంది .అప్పుడే రాణిస్తారు .పాలించే వాడి భయం వల్లే రాజ శాసనాలు అమలౌతాయి .అతని పట్ల ప్రేమ వల్ల  కాదు పాలకుడి చేతిలో దండం ఉండాలి ,దండనా ఉండాలి కఠినం గా వ్యవహరించి నప్పుడే పాలన సత్ఫలితాల నిస్తుంది ఆ శక్తి లేని పాలకుడు నిరర్ధకం .

బాధ్యతలను బట్టి పదవుల్ని ఇవ్వాలి పదవులకు తగిన ఆచరణ వారి లో ఉండాలి అందరి ప్రాణాలను రక్షించే లేక తీసి వేసే సర్వోత్కృష్ట అధికారం రాజ్య పాలకుడికి ఉండాలి .పాలన ను గుప్పిట్లో ఉంచుకోవట మే (షు)రాజ తంత్రం లో ముఖ్యం .రాజు  దగ్గర పని చేసే ఉద్యోగుల ‘’ప్రతి కృతులే ‘’శాసనాలు .’’శాసనాన్ని అనుసరించిన వారికి బహుమానాలు ఉల్లంఘించిన వారికి శిక్ష ‘’అనే అభిపాయం ప్రాజల మనస్సులలో గాఢం గా నాట బడాలి .శాసనాలు (ఫా) లేక పోతే సంక్షోభమే .అని షాంగ్ యాంగ్ చెప్పాడు .

‘’మానవుని లో స్వార్ధం సహజం కనుక దండమే దశ గుణంభవేత్.’’పారలౌకికం అయిన దేదైనా ప్రమాణం కాదు .శాసనం ,పాలకుల ఆజ్ఞా వారి ఇచ్చ మాత్రామే ప్రమాణం. రాజ శాసనాలన్ని చండ ప్రచండం గా ఉండాలి ఆషా మాషీ గా ఉండ  రాదు’’ అని ఫాచియా సిద్ధాంతం .’’రాజును, తలిదండ్రులను సేవిన్చాటా నికే మానవుడు పుట్టాడు .శాసనాల గురించి తెలుసుకోవటం పాలన గూర్చి చర్చిన్చటమే పురుషార్ధం ‘’అని హాన ఫైత్జు అన్నాడు .నీతి, దయల కంటే శాసనం ,దండం ముఖ్యం . వీటి  వల్లనే అధిక విలువ ,ఉపయోగం కలుగుతాయి .

‘’సోమరి పోతులైన సాదు సన్యాసుల్ని వ్యాపారుల్ని పండితుల్ని దార్శకుల్ని ‘’తన్ని’’వాళ్ళతో వ్యవసాయం చేయించాలి ..బీదల పోషణ ,దయా ధర్మాలు బోధించే వారికీ ఇదే గతి పట్టాలి .శాసనాలకు వ్యతి రేక మైన గ్రంధాలు ,దర్శనాలు లేకుండా చెయ్యాలి .కస్ట పడి మిత వ్యయం చేస్తే ఆహారానికి లోపం ఉండదు ఇలా చేయని వాడికే దరిద్రం వస్తుంది. వాడి మీద దయ చూప కూడదు .నీతి ,సత్యం, రుజు వర్తనం, దయ రాజ తంత్రం లో పనికి రానే రావు అవి అతని డిక్షనరీ లో ఉండకూడని పదాలు .దేవుడు దెయ్యం పూర్వా చారాలు అని పట్టుకొని వేళ్ళాడకుండా ప్రస్తుత పరిస్తితులను బట్టి రాజు పరి పాలించాలి .ఏ ప్రభువుకైనా ప్రపంచానికో లేక కనీసం  చైనా కో చక్ర వర్తి అవటం అనేది  ఆదర్శం  గా ఉండాలి .ఏ పనిలోనైనా నిబద్ధత  ఉండాలి ‘’అని షాంగ్ యాంగ్ రాజ తంత్రం గురించి చెప్పి అక్షరాలా తానూ ఆచరించి చూపించాడు .హాన్  ఫైత్జు దాదాపు దీన్ని అంతటిని అంగీకరించాడు కాని ఇతనిలో కన్ఫ్యూసియాస్ అనుచరుడైన హామాన్ ట్జు ప్రభావం టావో ప్రభావం ఉన్నట్లు కనీ పిస్తాయి

ఈ ఫాచియా సిద్ధాంతాలను ,పద్ధతుల్ని చిన్ రాష్ట్రం లో అమలు చేసి చైనా దేశాన్ని ఒకే చక్ర వర్తి పాలన కిందకు తెచ్చాడు .ఇదంతా క్రీ.పూ.221లో జరిగింది అంతకు ముందెప్పుడూ .కన్ ఫ్యూసియాస్ వల్ల కాని టావో దర్శనం వల్ల  కాని చైనా ఎప్పుడూ ఏక చక్ర వర్తి పాలన కిందకు రాలేదు .నిరంకుశ సామ్రాజ్యాన్ని చండ శాసనాలను అమలు పరచాడు .చిన్ రాజ వంశం పదిహేనేళ్ళు పాలించింది తరువాత విచ్చిన్నమయింది మళ్ళీ ఇరవయ్యవ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధం లో ఫాచియా సూత్రాలను అమలు చేస్తూ నిరంకుశ ప్రాభుత్వం చైనా లో ఏర్పడిన సంగాతి మనకు తెలిసిందే

ఆధునిక కాలం లోచైనా లో  కొత్త మతాలేవీ యేర్పడ లేదు .పాశ్చాత్య మతాలప్రభావం పెరిగింది సమన్వయ సిద్దాన్తాలోచ్చాయి .చైనీయ బౌద్ధం ప్రభావం చూప లేక పోయింది  మావో కాలం లో కమ్యూనిస్ట్ భావజాలం ,మార్క్స్ సిద్ధాంతల అనుసరణ  జరిగింది

సశేషం –మీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –7-9-13-ఉయ్యూరు .

…

  పదవ బదిలీ నాల్గవ సారి ఉయ్యూరు

నా బది’’లీల’’లో ఇది పదవది నాల్గో సారి ఉయ్యూరు వచ్చాను .18-8-79 ఉదయం ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో విధులలో చేరాను .హెడ్ మాస్టారు మిక్కిలి నేని వెంకటేశ్వర రావు గారు .నాకు బాగా నచ్చిన వ్యక్తీ ..

ఆఫీస్ పని లో చేయూత

అప్పటికే వెంగల రావు ప్రభుత్వం కొత్త పి.ఆర్.సి ,ని1978 p/r.c.ని   అమలు జరిపింది .జీతాలు బగా నే పెరిగాయి వెంళ  రావు ఉద్యోగుల పాలిటి దేవుడు అని పించుకొన్నాడు మేస్టార్ల కు గౌరవ మైన వేతనాలు మొదటి సారిగా దక్కాయి అందరూ ఎంతో సంతోషించాం ఆయనకు కృతజ్ఞతలు చెప్పుకొన్నాం ఇదంతా ఏం ఎల్ సిల పట్టుదల యూనియన్ల సంఘటిత శక్తి వల్లనే సాధ్యమైంది 320 14-460-15-580 ఉన్న బి యి.డి.స్కేల్ ఇప్పుడు 575-20-775 -25-950 స్కేల్ గా మారినా  బేసిక్ 775 rs wi e.f 1-4-78 అయింది ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో దాదాపు ఎనభై మంది స్టాఫ్ ఉన్నారు వీరందరికీ పే ఫిక్సేషన్  చెయ్యాలంటే ఉన్న గుమాస్తాల వల్ల  కుదరదు .అందుకని హెడ్ మాస్టారు నన్ను ,దేవేంద్ర రావు గారిని ,వి..పూర్ణ చంద్ర రావు ను, యి .ఎల్ సి.వి.ప్రసాద్ కు అప్పగించారు .మేమందరం  ఖాళీ సమయం లోనో లేక స్కూల్ అయిన తర్వాతనో లేక ఒక్కొక్క సారి క్లాసులకు వెళ్ళకుండా నో దీన్ని విజయ వంతం గా పూర్తీ చేసి అందరి మన్ననలు పొందాము .అందరికి కొత్త స్కేళ్లు  అమలయ్యాయి ..అలాగే ఇంక్రిమెంట్ లు చేయాలన్నా ,నెల వారీ మూడు కాపీల పే బిల్ల్స్ చేయాలన్నా ఎరియర్స్ కోసమైనా  మా సహాయమే తీసుకొనే వారు సమయానికి పంపి జీతాలు వచ్చేట్లు చేయ గలిగే వాళ్ళం ఇందులో పైన చెప్పిన మా అందరి పాత్ర ఉంది .ఆఫీసులో వీరయ్య గారు అనే పెద్ద గుమాస్తా ఉండేవాడు కాంగ్రెస్ వాది .ఖద్దరు పైజమా ,లాల్చీ వేసే  వాడు బెల్ అండ్ బిల్ పధ్ధతి వాడు ఆయనకు చెప్పి ఎవరూ చేయించ లేక పోయే వారు హెడ్ మాస్తారైనా అంతే .గురుదాస్ అనే అతను చాలా మంచి వాడు .పని బాగా చేసే వాడు .రూల్స్ కూడా బాగా తెలిసిన వాడు .తలలో నాలుక లా ఉండే వాడు అతనికి  అడ్మిషన్లు టి సిల తో సరి పోయేది .సుబ్బారావు అనే నా మోపిదేవి శిష్యుడు ఇంకో గుమాస్తా .ఇతనికి ఎస్ ఎస్.సి .పని పబ్లిక్ పరీక్షలు మార్కు షీట్లు,సర్టిఫికెట్లు  ఏడవ తరగతి పబ్లిక్ పరీక్షల తో సరి పోయేది .అందుకని మా అందరి  సహకారం ఆఫీస్ పనికి అవసరం వచ్చింది దీన్ని మేము శ్రద్ధగా హుషారుగా బాధ్యత గా నే నిర్వహించాం .సంతృప్తీ పొందాము

ఏం ఎల్ సి.ఎన్నికలు

సరిగ్గా జ్ఞాపకం లేదు కాని ఈ సమయం లోనే శాసన మండలికిఉపాధ్యాయులనుండి ఎన్నిక కోసం ఎన్నికలు ప్రకటించారు మేమంతా కృష్ణా జిల్లా గిల్డ్ తరఫు వాళ్ళం .మా అభ్యర్ధి కొల్లూరి కోటేశ్వర రావు గారు .అయన ప్రత్యర్ధి యు.టి ఎఫ్ కు చెందినా కురు వృద్ధులు శ్రీ పి.శ్రీ రామ మూర్తి గారు పెద్ద మనిషి ఈయనకు మండలి కృష్ణా రావు గారి సపోర్ట్ ఉంది కొల్లూరికి చైర్మన్ పిన్నమ నేని కోటేశ్వర రావు ,కాంగ్రెస్  వాదుల  తోడ్పాటు ఉంది .హోరా హరీ గా ప్రచారాలు జరుగుతున్నాయి మా హెడ్ మాస్టారు శ్రీ రామ మూర్తి గారి అభిమాని ఆయన ఆయన వర్గం సపోర్ట్ అంతా ఆయనకే .ఆ స్కూల్ లో నేను ఆంజనేయ శాస్త్రి కాంతా రావు హిందీ రామా రావు దేవేంద్ర రావు,అన్నే పిచ్చి బాబు   . మొదలైన వారందరం కొల్లూరికి సపోర్ట్ .స్కూల్ రెండు వర్గాలుగా ఉంది .కొందరు గోడ మీది పిల్లి పాత్ర పోషించారు పగలోకరి వైపు రాత్రి వేరొకరికి బాకా .మా గ్రూప్ వాళ్ళం అందరం పకడ్బందీ గా ప్లాన్ వేశాం నేను దేవేంద్ర రావు పిచ్చి బాబు లీడ్ తీసుకొన్నాం .మిగిలిన వారంతా మాకు వెన్ను దన్నుగా నిల బడ్డారు .పెనమకూరు ఇందుపల్లి ,వల్లూరు లలో శ్రీరామ మూర్తి గారి మనుషులు ఎక్కువ మిగిలిన వారు కొల్లూరి  మద్దతు దార్లె .తాడంకి సాలిడ్ సపోర్ట్. అక్కడ హిందీ పండిట్ పాలేటి లక్ష్మణ స్వామి చాలా చురుకైన కార్య కర్త గిల్డ్ కు సెక్రెటరి గా చేశాడు మాకు ఒక రకం గా పెద్దన్న .

మేము స్వంత డబ్బులతో  చిన్న కారు మాట్లాడు కొని  కనీసం  ఏడెనిమిది మంది ఇరుగ్గా నే కూర్చుని చుట్టూ ప్రక్క స్కూల్స్ కు వెళ్లిఅక్కడి  హెడ్ మాస్టారి అనుమతి తో స్టాఫ్ ను సమావేశ పరచి కొల్లూరికి వోటు వేయమని కోరే వారం ఇలా చేయటం లో మాకు మంచి నమ్మకం కలిగింది .ఎప్పటికప్పుడు కొల్లూరికి తెలియ జేసే వాళ్ళం ఆయన తో బాటు నన్ను కొందరిని పర్యటనకు తీసుకొని వెళ్ళే వాడు .చల్ల పల్లి  అవనిగడ్డ ,నాగాయ లంక బందర్ ,బేజ వాడ గుడివాడ విస్సన్న పేట మైల వరం మొదలైన ఎన్నో స్కూళ్ళు తిరిగాము నేనే ఎక్కువ మాట్లాడే వాడిని అందరిని నచ్చ చెప్పి సమస్యలుంటే తెలుసు కొని పరిష్కార మార్గాలను కొల్లూరి తో చెప్పించి వారికి ఊరట కలిగించే వాళ్ళం నా ఉపన్యాసాన్ని అందరూ మెచ్చుకొనే వారు .ఎలాగైనా ఉయ్యూరు ప్రాంతం లో కొల్లూరికి ఎక్కువ మేజారీటి సాధించాలని మా ఆలోచన .ప్రతి దశ లో జాగ్రత్త గా వ్యవహరించాం . .ఎన్నిక రోజున సి బి .ఏం.స్కూల్ పోలింగ్ కేంద్రం వద్ద టెంట్ వేసి వోటర్ లిస్టు లను చూసి అందరికి కాఫీ టిఫిన్లు చేయించి పెట్టి లోపలి పంపాం .మా వ్యూహం ఫలించింది .కొల్లూరికికి అత్యధిక వోట్లు పడ్డాయి చివరికి కొల్లూరి మూడోసారిగెలిచాడు  శ్రీ రామ మూర్తి గారు ఒడి పోయారు

      రెండు జెండాల మనిషి

బందరు కలెక్టర్ ఆఫీస్ లో వోట్ల లెక్కింపు జరి గింది .అందరం అక్కడికి చేరుకొన్నాం క్షణక్షణం ఉత్కంత టో ఉన్నాం ఫలితాలు ఎలా ఉంటాయో అన్నది అందరి ఆందోళన .ఎవరి డబ్బు వాళ్ళమే పెట్టుకొని వచ్చాం .చివరికి కొల్లూరి కోటేశ్వర రావు గెలిచి నట్లు ప్రకటించారు మేమందరం ఆయన్ను మనసారా అభి నందించాం  .అక్కడే చిన్న సభ ఏర్పాటయింది అక్కడ  రాపర్ల  జనార్దన రావు గారు అనే ఒక హెడ్ మాస్టారున్నారు .టాగూర్ లాగా బారు గడ్డం దానికి సంపెంగ నూఎన్ రాసి నల్ల రంగు మాయకుండా నిగ నిగ లాడేట్లు పెంచుకొనే వారు గడ్డం బాగా పెంచటంవల్ల మేము ఆయన్ని ‘’గడ్డం జనార్దన రావు’’ అని పిలిచే వాళ్ళం .ఆయన మాకంటే సీనియర్ . కోటు లోపలి దాకా గడ్డం పెరిగి ఉండేది ఇంగ్లీష్ లో, తెలుగు లో గొప్ప వాగ్ధాటి ఉన్న వాడు రేడియో లో ఎన్నో ఆంగ్ల ప్రసంగాలు చేశాడు నాకు చాలా పరిచయం ఉన్న వ్యక్తీ .ఆయన్ను మాట్లాడ మన్నారు.ఎందుకో  కంగారు లో ఉన్న ఆయన జేబు లో రాసి ఉంచుకొన్న ఒక కాగితం తీసి చదవ బోయాడు .అది పి.శ్రీ రామ మూర్తి గారు గెలుస్తారనే నమ్మకం తో  ఆయన్ను గురించి రాసిన కాగితం .మొదలు పెట్టి ఒక వాక్యం చదవ గానే అందరూ గోల చేశారు అప్పుడు తేరుకొని రెండో జేబు లోఉన్న కాగితం  తీసి కొల్లూరి పై రాసింది చదివాడు .ఇలా రెండు పడవల మీద కాళ్ళు పెట్టె వారున్నా రని ప్రత్యక్షం గా మా బృందం చూసి పిచ్చగా నవ్వుకొన్నాం అప్పటి నుంచి మేమెప్పుడు ఆ సంఘటనను  జ్ఞాపకం చేసుకొని నవ్వుకొనే వాళ్ళం .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-9-13 ఉయ్యూరు .

   మరుగున పడిన మతాలు –మతా చార్యులు -7

మహమ్మద్ ఇక్బాల్ మతం

మహమ్మద్ ఇక్బాల్ తత్వ ,న్యాయ శాస్త్రాలను జర్మని గ్లాండ్ దేశాలలో చదివి అధ్యయనం చేశాడు .మంచి కవి.ఆధునిక యుగం లో మహామ్మదీయులలో గొప్ప దార్శనికు డని ప్రసిద్ధి చెందాడు ఇక్బాల్1877నవంబర్ తొమ్మిది న జన్మించి 1931  ఏప్రిల్21 న మరణించాడు ఆయన్ను ”అల్లామా ఇక్బాల్ ”అని కూడా పిలుస్తారు .ఉర్దూ ,పార్సీ భాషల్లో ప్రావీన్యుడు పాకిస్తాన్ ఉద్యమ నేత కూడా .ఆయన్ను ”లాహోర్ ఇక్బాల్”అంటారు .పెర్శియన్ భాషల్లో మట్లాడటం రాయటం చేశాడు   1922 లో కింగ్ జార్జ్ నైట్ హుడ్ ప్రదానం చేశాడు .ఆల్ ఇండియా ముస్లిం లీగ్ కు నాయకుడు . ”షేర్ ఏ మార్శిక్ ”అంటే ”పోయేట్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్” గా బిరుదు పొందాడు . ”ముసాఫిర్ ఆఫ్ పాకిస్తాన్ ”అంటే పాకిస్తాన్ ఆలోచనా జీవి ”అని పిలువా బడ్డాడు .  పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఇక్బాల్ ను ”జాతీయ కవి ”హోదా నిచ్చి గౌరవించింది ఽఅయన పుట్టిన రోజు ను ”ఇక్బాల్ డే ”గా నిర్వహిస్తున్నారు . .ఆయన రాసిన ”సారే జహాసె అచ్చా హిందూ సితార్ హమారా ”గీతం జాతీయ గీతం గా భారత దేశం లో గౌరవం పొందింది .

ఆయనపై  జలా లుద్దీన్ రూమి ,బెర్గ్ సన్  మొదలైన వారి ప్రభావం ఎక్కువ .నివృత్తి అనే మాట ఇక్బాల్ కు గిట్టని మాట.జీవితం అంటే ప్రవృత్తియే అంటే యాక్తివిటి అన్నాడు .పాపం లో ఉంటూ అధర్మం తో పోరాడటం లోనే జీవితం ఉంది అని చెప్పాడు .ఈశ్వరుడిని ధర్మాన్ని అంగీకరించే వారందరూ మహామ్మదేయులే అని అభిప్రాయ పడ్డాడు .ఇస్లాం అంటే సత్యమే అన్నాడు .మహమ్మద్ ప్రవక్త దాన్ని సంపూర్ణం గా పొందాడు .ఇతరులకూ ఆయన సత్యాన్ని ప్రసాదించాడు .జాతి ,పదవి ,డబ్బు మహమ్మదీయులకు గొప్పదనాన్ని కలిగించవు .నీతి ఒక్కటే నిర్ణయిస్తుంది అస్తిత్వ కార్యాలన్నీ ఆత్మా చేయిన్చేవే .కనపడేది అంతా ఆత్మ యొక్క రహస్యమే .ఆత్మ సారం లో అనేక విశ్వాలుఉన్నాయి

ఆత్మ మేల్కొని సంవేదన చెంది తనను తాను ద్రుఢం చేసుకొంటుంది .అప్పుడు ఆలోచన జగత్తు ప్రకాశితం అవటం తో అనాత్మ వెలుగు లోకి వస్తుంది  వ్యాపారం కోసం ఆత్మా శయి విషయాలుగా ,సాధ్య ,సాధనాలుగా ఇంకా ఎన్నో రూపాలుదాలుస్తుంది .కాలం అనేది ఆత్మకు రంగ భూమి .కాలం అనంతం కనుక ఆత్మ చేసేదంతా శాశ్వత ప్రాముఖ్యాన్ని పొందుతుంది ..ఇతిహాసం ఆత్మ కు తన స్వభావం తెలుసుకోనేట్లు చేస్తుంది .జీవితం అంటే నిరవచ్చిన్న చైతన్య తరంగం .కాలం యొక్క మూలాన్ని ,దాని సత్ విషయాన్ని తెలుసుకోవటమే అక్షయ జీవిత రహస్యం .

లాహోర్ లో ఇక్బాల్ సమాధి

జీవిత ధారణకు ఇచ్చ ,తృష్ణ కారణాలు .అవే పరి రక్షణ చేసి లక్ష్యాన్ని ఏర్పరుస్తాయి .ఇచ్చ, ,ఆదర్శం లేని వాడు చచ్చిన వాడితో సమానం .జీవితాన్ని తీర్చి దిద్దేది, సౌభాగ్యాన్ని కల్గించేది ఇచ్చ మాత్రమె మానవ నిర్వహణం అంతా యిచ్చయే .ధర్మం మీద ఆధార పడ్డ సంఘం తో తాదాత్మ్యం చెందటం వల్ల  ఆత్మ అర్ధ వంతం అవుతుంది .సంపూర్ణ ఆత్మ వికాసానికి ప్రేమ ముఖ్యమైనది .ప్రేమ ఆత్మను సజీవం గా,ఇంకా  కాంతి  వంతం గా చేస్తుంది .ప్రేమ వల్లనే ఆత్మ యొక్క సత్తా ప్రకాశిస్తుంది .అప్పుడు ఆత్మ లో ఉన్న అజ్ఞాత శక్తులు వృద్ధి చెందుతాయి .అన్ని ఆదర్శాలకు ,గొప్ప కర్మలకు కారణ మైన ఈశ్వరుని యందు కలుగు ఆనంద అతిరేక పూర్వ మైన శక్తి నే నిజమైన ప్రేమ అంటారు .’’భగవత్ ప్రేమ చివరకు భగవంతుడే అవుతుంది ‘’అని ఇక్బాల్  ప్రవర్త తన కవిత్వం, లో గ్రంధాలలో ఇస్లాం సారాన్నే తాను చెప్పానని ప్రకటించాడు .

సశేషం

మీ—గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –6-9-13- ఉయ్యూరు .

తొలి సినిమా నుంచే తనదైన పంథాలో పయనించిన యువదర్శకుడు ఇంద్రగంటి మోహనకృష్ణ. ‘గ్రహణం’ సినిమాతో తొలిదర్శకుడిగా జాతీయ స్థాయి అవార్డు అందుకున్నా, ఆ తర్వాత తీసిన ‘మాయాబజార్’తో పరాజయం చవిచూశారు. విమర్శలే కాదు పలురకాల ఆత్మవిమర్శలతో రాటు తేలిన పిదప ఆయన తీసిన ‘అష్టాచమ్మా’ సంచలనాత్మక విజయాన్ని సాధించింది. ‘గోల్కొండ హైస్కూలు’ సినిమా ఒక మోస్తరుగా నడిచినా ఇప్పుడొచ్చిన ‘అంతకు ముందు- ఆ తరువాత’ మళ్లీ విజయాన్ని కట్టబెట్టింది. దశాబ్ద కాలపు సినీ జీవితంలో మోహనకృష్ణకు ఎదురైన కొన్ని సంఘటనలే ఈ వారం అనుభవం.

కొంతకాలం ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్టుగా ఉన్నా, టీచింగ్‌లోకి వెళ్లొచ్చని పిహెచ్.డిలో చేరినా అంతిమంగా సినిమా రంగం పట్ల నాకున్న ఇష్టం నన్ను ఒక దర్శకుడిగా నిలబెట్టింది. మా నాన్న శ్రీకాంత శర్మ గారి కారణంగా ఇంట్లో ఏర్పడిన సాహిత్య వాతావర ణం, మా అమ్మ జానకీబాలగారి కారణంగా ఏర్పడిన సంగీత వాతావరణం బహుశా నేను ఈ వైపు రావడానికి ప్రధాన కారణమేమోనని నాకు అనిపిస్తూ ఉంటుంది.

1997లో నేను 50 ఏళ్ల భారత స్వాతంత్య్రం సందర్భంగా ‘మహాంధ్ర’ అన్నపేరుతో ఒక డాక్యుమెంటరీ చేశాను. దాదాపు 1870 నుంచి 1947 వరకు రాష్ట్రంలో రాజకీయంగా, సాంస్కృతికంగా, సామాజికంగా, ఇతరత్రా వచ్చిన మార్పులేమిటి? అన్న విషయం తీసుకుని ఆ డాక్యుమెంటరీ చేశాను. జెవి సోమయాజులు నిర్మాతగా వ్యవహరిస్తే పవన్‌కుమార్ మాన్వి దానికి దర్శకత్వం వహించారు. దానికి సంబంధించిన పరిశోధన, రచన నేనే చేశాను. సినిమా గురించిన ఒక అవగాహన కలిగించింది ఆయనే. అందువల్ల సినిమా లోకానికి సంబంధించినంత వరకు మాన్విగారు నా తొలిగురువు. సినిమా రచన గురించి, దర్శకత్వం గురించి ఎన్నో విషయాలు నేను అయన నుంచి నేర్చుకున్నాను. ఆయన సలహా మీదే కెనడా వెళ్లి అక్కడో యూనివర్సిటీలో ఎం. ఎఫ్.ఏ (మాస్టర్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ ) చేశాను. ఆ తరువాత పిహెచ్.డిలో జాయిన్ అయ్యి ఒక సంవత్సరం ఉండి అంటే 2001లో సినిమా చెయ్యాలని నిర్ణయించుకుని ఇండియాకు తిరిగి వచ్చేశాను.

అడుగు మోపాకే తె లిసింది

సినిమా రంగంలో అడుగిడిన నాటి నుంచే మొదలయ్యాయి నా కష్టాలు. ఎవరికైనా ప్రత్యక్షంగా ఆ రంగ ంలోకి దిగేదాకా దానికి సంబంధించిన కష్టాలేం తెలుస్తాయి! కనిపించిన ప్రతి నిర్మాతకూ కథలు వినిపించేవాడ్ని. అలా ఓ మూడేళ్లు గడిచాయి. కానీ, ఎక్కడా సానుకూల స్పందన లేదు. ఒక్కోసారి అనవసరంగా ఇండియాకు తిరిగొచ్చేశానేమో అనిపించేది. ఏమైనా ఈ రంగంలోకి ప్రవేశించడం అంటే ఏటికి ఎదురీదడమేనని నాకు అర్థమైపోయింది. ఎవరి వద్దకు వెళ్లినా ‘ సరేలేవయ్యా, విదేశాలకు వెళ్లానంటున్నావు. బాగా చదువుకున్నానంటున్నావు. కానీ, అసలు నువ్వు సినిమా తీయగలవని మాకు నమ్మకమేంటి? ఇంత వరకు నువ్వు ఎవరి దగ్గరా అసిస్టెంట్‌గా పనిచేయలేదు. ఏం చిత్రిస్తావో మాకేం తెలుసు? ఇప్పుడు నీ మీద అంత డబ్బు ఎలా పెడతాం?” అంటూ అడి గేవాళ్లు. అదీ నిజమేననిపించింది. నువ్వేమిటో, నీ సామర్థ్యం ఏమిటో ఏమీ తెలియకుండా ఎవరైనా లక్షల్లో, కోట్లలో ఎలా ఖర్చు చేస్తారు? మన మీద మనం ఖర్చు చేసుకుని మనల్ని మనం నిలబెట్టుకోవడం తప్ప మరోమార్గం లేదనిపించింది. వెంటనే అంటే 2003లో 30 నిమిషాల నిడివితో ‘చలి’ అనే చిన్న సినిమా (ఫీచర్ ఫిల్మ్) తీశాను. నిర్మాతలు, దర్శకులు ఎవరు కనిపించినా వారికి ఒక సీడీ ఇచ్చే వాడ్ని. అది చూసి చాలా మంది బాగుందనే అన్నారు. తనికెళ్ల భరణి గారు కూడా చూశారు.

అంతకు ముందే ఆయనతో నాకు కొంత పరిచయం ఉంది. చలం గారి రచన ఆధారంగా నేను తయారు చేసుకున్న ‘గ్రహణం’ అనే స్క్రిప్ట్ నా వద్ద ఉంది, అందులోని ప్రధానపాత్రను చేయడానికి మీరు అంగీకరిస్తే సినిమా చేద్దాము అన్నాను. ‘చలం గారి కథే అయితే చేస్తా. నాకు డబ్బులేమీ అక్కర్లేదు’ అంటూ వెంటనే ఒప్పేసుకున్నారు. ఈ మాటే అమ్మతో చెప్పాను. ‘మూడు లక్షల్లో తీయగలవా మరి?. నా ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్‌ను బ్రేక్ చేసి నీకు 3 లక్షల రూపాయలు ఇచ్చేస్తాను’ అంది. వెనకా ముందు ఆలోచించకుండా సరే అన్నాను. ఆ మాటే భరణి గారికి చెబితే నవ్వేశారు. అలా కాదు గానీ, ఎలాగోలా ఇంకొంచెం పెంచుదాం అన్నారు. మొత్తంగా చూస్తే అన్నీ కలిపి 18 లక్షల దాకా ఖర్చయ్యింది. అప్పుడు నేషనల్ అవార్డుకు పంపిస్తే, దానికి జాతీయ స్థాయిలో ఉత్తమ తొలి దర్శకుడిగా నాకు అవార్డు వచ్చింది. అక్కడినుంచి కెరీయర్‌కు ఒక టేకాఫ్ దొరికింది.

విజయం, సమస్య కలగలిసి

గ్రహణం సినిమాతో నాకు బాగా పేరొచ్చిన మాట నిజమే కానీ, చిత్ర పరిశ్రమ నన్ను పూర్తిగా ఆర్డ్ ఫిలిం డైరెక్టర్ల జాబితాలో చేర్చివేసింది. మరో సినిమా చేసే అవకాశం నాకెవ్వరూ ఇవ్వలేదు. నేను బాగా కష్టాల్లో పడిపోయాను.. నేను ఏ సినిమా తీసినా ‘గ్రహణం’ మూసలో తీస్తాననే ముద్ర ఒకటి పరిశ్రమ వేసింది. అయినా ఆ కష్టకాలంలో ‘మిస్సమ్మ’ తీసిన వి సత్యనారాయణ ఒక సినిమా తీద్దామని నా వద్దకు వచ్చారు. ఆయనతో చేసిందే ‘మాయాబజార్.’ కానీ, అది ఆశించినంత బాగా ఆడలేదు. దానికి రకరకాల కారణాలు చెప్పారు. కథ పాత పద్దతిలో ఉందని, కుర్రకారుకు అది పట్టలేదని, ఆదర్శాల పాలు ఎక్కువైపోయిందనీ అన్నారు. వ్యక్తిగతంగా నాకు మాయాబజార్ సినిమా అంటే చాలా ఇష్టం కానీ కమర్షియల్‌గా విజయవంతం కాకపోవడంతో నేను మానసికంగా దెబ్బతిన్నాను. దాదాపు ఏడాది పాటు విపరీతమైన అంతర్మధనానికి గురయ్యాను.తీవ్రమైన డిప్రెషన్‌లో ఉండిపోయాను. మనిషి మీద ఒక ముద్ర పడితే అది ఒక్కోసారి జీవితకాలపు ముద్ర అవుతుందని అప్పటిగ్గాని నాకు తెలిసి రాలేదు.

అది ఆయన సాహసమే

ఏం చేయాలో తోచక కొట్టుమిట్టాడుతున్న సమయంలో రామ్మోహన్ అనే ఒక స్నేహితుడు నాకోసం వెతుక్కుంటూ వచ్చాడు. రామానాయుడు స్టూడియోలో ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రొడ్యూసర్‌గా, స్క్రిప్ట్ కన్సల్టెంట్‌గా కూడా ఉండేవాడు. నేను తరుచూ ఆ స్టూడియోకు వెళ్లడం, కథలు చెప్పడం చేసేవాడ్ని. అలా పరిచయం అయిన వాడే అతను. ఆయన నా వద్దకు వచ్చి, నాకో సినిమా ప్రొడ్యూస్ చేయాలని ఉంది. ‘మాయాబజార్’ ఫెయిల్యూర్ విషయం పక్కకు పెట్టు. నాకు నీ టాలెంట్ మీద నమ్మకం ఉంది. మనం ఓ సినిమా చే ద్దాం అన్నాడు. అప్పుడాయనకు నేను ‘అష్టాచమ్మా’ కథ చెప్పాను. ఆ సినిమా విడుదలై గొప్ప విజయం సాధించింది. ఆర్ట్ సినిమాలే కాదు ఇతను వినోదాత్మకంగా కూడా తీయగలడు అన్న భావనను పరిశ్రమలో స్థిరపరిచింది. ఈ క్రెడిట్ పూర్తిగా రామ్మోహన్‌కే దక్కుతుంది. ‘అష్టాచమ్మా’ విజయం తర్వాత అదే బ్యానర్ కింద ‘గోల్కొండ హైస్కూల్ ‘అనే సినిమా చేశాను. ఇది బ్లాక్‌బ్లస్టర్ కాకపోయినా, ఒక మేరకు సక్సెస్ సాధించింది. కాకపోతే నాకు దర్శకుడిగా విపరీతంగా పేరొచ్చింది. ఇప్పుడొచ్చిన ‘అంతకు ముందు ఆ తరువాత’ సినిమాలో ఒక భిన్నత్వం ఉందని ప్రేక్షకులనుంచి ప్రశంసలొచ్చాయి.

ప్రేక్షకుల సృష్టి జరగాలి

‘అష్టాచమ్మా’ విజయం నాకు ఎన్నో కొత్త పాఠాలు నేర్పింది. పేక్షకులకు ఏం కావాలా వాటిని మనం ఊహిస్తూ కూర్చోవడం కన్నా, మనం నమ్మిన దాన్ని ఎంత పక్కాగా తీయగలిగితే అది ప్రేక్షకుల్ని అంత తొందరగా చేరుతుందని అనిపించింది. సినిమాలో వినోదం తప్పనిసరిగా ఉండాలి. అయితే ఎలాంటి వినోదం ఇవ్వాలనేది దర్శకుడు నిర్ణయించుకోవాలి. దర్శకుడు తన ప్రేక్షకుల్ని సృష్టించుకునే క్రమం కూడా ఇందులో భాగంగా ఉంటుంది. హీనమైన వినోదం ఇస్తే ఆ స్థాయి ప్రేక్షకులే పుట్టుకొస్తారు. ఉన్నతమైన వినోదాన్ని ఇస్తే ఉన్నతమైన ప్రేక్షకులు పుడతారు.

మనం తక్కువ సంస్కారవంతమైన వినోదానికి ఎక్కువ కాలం అలవాటు పడి వేరొకరకమైన వినోదాన్ని చూసి ఆనందించగల స్థాయి వారిలో తగ్గిపోవచ్చు. అలాంటి స్థితిలో అటువంటి వినోదంతో వ చ్చే సినిమాల్ని వారు అర్థం చేసుకోలేరు. వాటిని అర్థం చేసుకోవడానికి, ఆస్వాదించడానికి, అభినందించడానికి వారికి టైం పడుతుంది. అస్తమానం పడిపోతున్న విలువల విషయమై తిట్టుకుంటూ కూర్చోకుండా ఆ తరహా ప్రేక్షకుల్ని సృష్టించుకోవడం తప్పనిసరి అన్న సత్యం నాకు స్పష్టంగా బోధపడింది.
– బమ్మెర
ఫోటోలు: రాజ్‌కుమార్

   ‘’తెగిన జ్ఞాపకాలు ‘’లో సంజీవ దేవ్ తో తెగని నారీ జన జ్ఞాపకాలు – 8 (చివరిభాగం)

     భారతి

సంజీవ దేవ్ పెద తండ్రి కూతురు భారతి .తుమ్మ పూడి లో ఆమె కు పాఠాలు చెప్పే వాడు .స్నేహం ఎక్కువ .మద్రాస్ నుంచి ఈ అన్న గారు తిరిగి వచ్చి నందుకు ఆమె ఏంతో సంతోషించింది .’’మద్రాస్ నుంచి వదిన తో వస్తావని అనుకొన్నాను .ఒక్కడివే వచ్చావే ‘’అని దేప్పింది .’’బావ మరిది కోసం వెతికా. దొరక లేదు. వదినా దొరక లేదు .కనుక మనమిద్దరం అదృష్ట  వంతులమే ‘’అన్నాడు భారతికి వివాహం జరిగి అత్తారింటికి వెళ్లి పోయింది .గుంటూరు తరచూ వెడుతూ  సోదరి భారతితో చర్చలు జరిపే వాడు .

భార్య సులోచన

1950 లో సంజీవ దేవ్ వివాహం సులోచన తో జరిగింది .ఆమె కొంత వరకు చదువు కొన్నదే .సంస్కారం ఎక్కువ .కళ్ళు పెద్దవి పేరుకు తగ్గట్టు .’’ఆమె రాక తో నా ఒంటరి జీవితం జంట జీవితం గా మారింది ‘’అని సంతృప్తి పడ్డాడు .ఆమె స్వభావం స్వరూపం నచ్చాయి .తానూ ధన్య జీవి నని భావించాడు .ఆమె ప్రవేశం తో ఆయన ప్రతిభ లో నూతన కాంతి వచ్చి నట్లు అను భూతి పొందాడు .ఆమె సాన్నిధ్యం లో రచనలు వేగంగా ,రసవంతం గా సాగాయి .బెంగ తొలగింది .చురుకుదనం ,కావ్య రంగం లో తీయదనం ప్రవేశించాయి అన్నాడు .నిజాన్ని ఒప్పుకొన్నాడు ఈ ముదురు బ్రహ్మ చారి .తను పెళ్లి చేసుకోవటం సముచితమే నని తీర్మానించు కొన్నాడు .అత్తా గారికి ఆమె సేవలు చేసేది .సతీ సులోచన గా ప్రవర్తించింది .

డాక్టర్ జయ ప్రద

గుంటరు డాక్టర్ సదా శివ రావు ప్రఖ్యాతి చెందినా వైద్య నిపుణు.డుభార్య జయ ప్రద కూడా డాక్టరు .సాహితీ ప్రియ కూడా . కధలు రాసింది .ఆమె తండ్రి కూడా కవి .ఆమె స్నేహ శీలి సహృదయ .ఆదర్శ గృహిణి గా పేరొందింది .మానవ సేవే మాధవ సేవ అని భావించిన డాక్టర్ .అందుకే సంజీవ దేవ్ తోఆమే కు మంచి స్నేహ మేర్పడింది .

శ్రీమతి హార్డీ

శ్రీమతి హార్డీ ఇంగ్లీష్ అతన్ని పెళ్లి చేసుకోంది .ఆమె స్వతంత్ర బుద్ధికి ఆయన అతిధి మర్యాదకు కుదరక ఒక ఏడాది లోనే విడాకులు తీసుకోంది.ఏకాకిగా జీవించింది .సంజీవ్ భార్య సులోచన తో మంచి స్నేహం చేసింది .హార్డీ తెలుగు వాడి కిష్టమైన ఆవకాయ బాగా తినేది .’’మనిషి తాను పుట్టిన దేశాన్ని వదిలి కొంత కాల మైనా పరాయి దేశం లో ఉండాలి .అప్పుడే సంకుచిత భావాలు నశించి విశాల దృక్పధాలు ఏర్పడతాయి .స్వయం సత్తా తెలుస్తుంది .మనిషి లో విశ్వ జనీనత వికశిస్తుంది‘అని దేవ్ స్పష్టమైన నిర్ణయానికి వచ్చాడు .ఇది అక్షర సత్యం .ఈయన ఎడలా ఇది రుజువైంది కదా .

క్రిస్టినా

అమెరికా లోని క్రిస్టినా అనే ‘’మిస్టిక్ రచయిత్రి ‘’తానూ రచించిన కవితా సంకలనాలు పంపింది .కవితలు బాగా రాసింది .దీని కంటే ముద్రణ ,ఆకృతి బాగున్నాయన్నాడు దేవ్ .అవి ‘’హస్త భూషణలు ‘’అన్నాడు

మిస్ టాంపూ

మద్రాస్ లో ఫోటోగ్రాఫ్ ప్రదర్శన జరిగింది .అక్కడే ఇరవై ఏళ్ళ యువతీ సంజీవ దేవ్ ఫోటోల  వద్ద నిలిచి తదేకం గా చూస్తోంది .ఆమె లో ప్రత్యెక ఆకర్షణ ఉంది .’’కత్తి రించిన జుట్టు ,పెదవుల రంగు ,చిరు నవ్వవు తో తేజో మయం గా ఉంది ‘’ఆమె ఏ స్విస్ యువతీ ‘’మిస్ బీటా టాంపూ ‘’ఆమె తో ఫోటోగ్రఫీ విషయాలు చర్చించాడు ఆమె కూడా ఈయన లాగే మానవ మూర్తులను ఫోటోలు తీయటం ఈయనకు ఆనందం .స్విస్ యువకుడినే ప్రేమించి పెళ్లి చేసుకో బోతోంది .ఆమె స్వీయ గాధ వినటం లో ఆనందం పొందాడు .’’చెప్పబడే విషయాన్ని బట్టికాక  చెప్ప బడుతున్న పధ్ధతి బట్టి విలువ హెచ్చుతుంది ‘’అనే సత్యాన్ని గుర్తించాడు .

శ్రీమతి ఆచంట శారదా దేవి

ఆచంట జానకి రాం భార్యయే శారదా దేవి .ఇద్దరూ సాహితీ ద్రస్టలే .ఆమె మిత భాషిణి .గంభీర స్వభావి అని తెలుసుకొంటాడు .చాలా విషయాలే ఇద్దరూ మాట్లాడుకొన్నారు .

పార్శీ మహిళ

మద్రాస్ నుండి బెంగుళూర్ కు వెళ్తున్నారు .ఒక పార్శీ యువతీ అయిదేళ్ళ కొడుకు తో అదే రైల్ లో వీరితో ప్రయాణిస్తున్నారు .మంచి చిత్త .సంస్కారమున్న మహిళ .ఇంగ్లీష్ బాగా మాట్లాడుతోంది .మానవ స్వభావాల గురించి ఆమె కు మంచి అవగాహన ఉందని పించింది .అందుకని చాలా జాగ్రత్త గా మాట్లాడాడు .అంటే జాగ్రత్త గా ప్రవర్తించాడు కూడా .రైలు ప్రయాణం గురించి తర్కం జరిగింది .ఇద్దరూ పోటా పోటీగా ఎవరి వాదం వారు విని పించారు .తన భర్త అందం గానే ఉంటాడని అంది .కాదంటే ఆమె అతని ఫోటో తీసి చూపింది .నిజమని గ్ర్సహించినా ఆమె అంద గత్తే అన్నాడు ‘’మగ వారి కళ్ళకు మగాళ్లు  అందం గా కనీ పించరు ‘’అందామె .ఒక కోతి ని చూపి కొడుకుతో ‘’అదుగో మీ మెటర్నల్ అంకుల్ ‘’అన్నాడు ‘’కాదు పెటర్నల్ అంకుల్ ‘’అందామె .సంజీవ్ ను కోతితో పోల్చిందన్న మాట .లోపల ఏదైనా ఈయన కు భావం ఉంటె పోగోట్టటమే ఆమె ఉద్దేశ్యం .ఈయన రచనలు చదివి ఆనందించింది .ఆమె రచనలు చేయ లేదు కాని చదివి ఆనందించ గలదు .’’మీరంతా రచయిత్రులలైతే ఇక మా రచనలు చదివి ఆనందించే వారెవ్వరూ ?’’అన్నాడు .కనుక ఆమె ను రచయిత్రి కావద్దన్నాడు .బెంగుళూర్ లో దిగి పోతూ ఆతిధ్యానికి రమ్మని ఆహ్వానించింది .’’లోకం లో సుగుణులు ఎందరుంటారు ?’’అని ఆశ్చర్య పడ్డాడు .

‘’స్వయం గా జీవితం లోంచి ,నిత్యం జరిగే దై నందిన  కార్య కలాపాల నుండి ,కస్ట సుఖాను భవం నుంచి బాహ్య జగత్తును చేసే పరిశీలన నుంచి ,అంతర జగత్తు లోకి ప్రవేశింప జేసే అంతర వీక్షణం నుంచి పొందే వేదాన్తమే సజీవ వేదాంతం ‘’అన్నాడు సంజీవ దేవ్ .ఆమె గ్రహించి ‘’ఇదంతా జిడ్డు కృష్ణ మూర్తి వేదాన్తమే కదా /?’’అంది .ఈయన ‘’ఇది ఎవరి స్వంతమూ కాదు ..అందరం ఆచరించ  వచ్చు .’’అన్నాడు .ఆమె గంభీరం గా ఆలోచనలో పడింది .లైట్లు తీసి పడుకొన్నాడు .ఆమె నెమ్మదిగా అన్నది ‘’మన కాళ్ళు మనం కాము .ఈ శరీరం మొత్తం మనం కాము .మనం అంటే ఏమిటి ?’’అని అడిగింది .దానికి సంజీవ దేవ్ ‘’మనమంటే మనమే .మనం కాని వన్నీ మనం కాము .మనం ఏదో అదే మనం ‘’అని చెప్పి ఊరుకొన్నాడు .ఆమె లోని తాత్విక భావాలకు పరవశించాడు .ఆమె హృదయ వైశాల్యానికి పులకరించాడు .’’సజీవ భారత మాతృశ్రీ దర్శనం పొందిన అను భూతి ‘’పొందాడు సంజీవ దేవ్ .

.

మరుగున పడిన మతాలు –మతాధికారులు -6

శూన్య వాదం

ప్రజ్ఞా పారమితం ఆధారం గా   ఆచార్య నాగార్జునుడు క్రీ శ175 లో శూన్య వాదాన్ని వ్యాప్తి చేశాడు .విగ్రహ వ్యావర్తిని ,మాధ్యమికా కారిక మొదలైన గ్రంధాలు రాశాడు .మొదటి దానిలో 72 కారికలు ,రెండవ దానిలో400 కారికలు ఉన్నాయి .వీటి వ్యాఖ్యానాలు కూడా ఆచార్యుడే రాశాడు ..క్రీ.శ.200-224 కాలం లో ఉన్న ఆర్య దేవుడు ‘’    చ తుహ్ శతక ‘’లో శూన్య వాదాన్ని పరమత ఖండనం తో సమర్ధించాడు .క్రీ శ.ఆరు వందల వాడైన  చంద్ర కీర్తి ‘’ప్రసంన్ పద ‘’అనే టీకను శతక పై వృత్తి నీ రాశాడు .బుద్ధ పాలిత ,భావ వివేకాదులు ఈ సంప్రదాయం లో ప్రసిద్ధ ఆచార్యులు .

శూన్యత అంటే ఏమిటో నాగార్జునుడు వ్యావర్త లో వివరించాడు .’’ప్రతీత్య సముత్పాదన ‘’మే శూన్యత అన్నాడు .అదే అనేక పదార్ధాలలో ఉన్న మధ్యమ పదం అన్నాడు .భావనలు నశించి ,కొత్త భావాలలు పుట్టటమే శూన్యత .నిస్వభావత్వం వలన ప్రత్యాయా శ్రితాలై ఏర్పడే భావాలకు హేతు ప్రత్యయాపెక్షం ఉంది కనుక స్వభావం ఉండదు .అవి ఇతర ఆశ్రయాలలో ఉన్నాయి కనుక స్వభావం కాని అంతస్సారం  కాని లేనివి అవుతాయి .ప్రతీత్య సముత్పాదాలైన భావాలు క్షణికాలు .’’ఉంది లేదు ,ఆ రెండు ఆ రెండూ కాదు ‘’అని ఉత్పాద స్తితి లేని వాటి గురించి చెప్పలేదు ఇవి కోటులు అన్నాడు వీటి నుంచి వినిర్ముక్తమ్ ఆయె తత్త్వం ఆస్తి నాస్తి అనే రెండు మార్గాలను వదిలేసిన మార్గం కనుక మాధ్యమిక లేక మధ్యే మార్గం అన్నారు దీనిని ..వస్తు తత్త్వం శూన్యం .అంటే భావం అభావం లేనిది .సత్ స్వభావ అనుత్పత్తి లక్షణం అని చెప్పేదే మాధ్యమిక దర్శనం .

కర్మ యొక్క నిమిత్తం వల్లనే కారకం ఉందని చెప్ప వచ్చు .కర్మ ఉంది అని కారకం యొక్క నిమిత్తం చేత చెప్ప వచ్చు . ఇంకో విధం గా సత్తా సిద్ధించే కారణం లేదు .భావాలు తమ లో నుండి పుట్టవు .అలా అయితే దేని లోంచి అయినా ఏదైనా పుట్ట వచ్చు .ఈ రెండిటి లో దోషం ఉంది  కనుక వీటిని కలపటం సరికాదు .భావాలు హేతువు లేనివి అని చెప్పటానికి వీలు కూడా లేదు .కారణం లేక పోతే ఫలం అనేది ఉండదు .కనుక అన్ని భావాలు దేని నుంచైనా ఉత్పత్తి కావచ్చు .

సత్ అనేదానికి ప్రత్యయం అవసరం లేదు అన్ని వస్తువు లకు పుట్టుక నాశనం పరస్పరం ఆశ్రయింప బడి ఉంటాయి .లోకం ఉంది అని నమ్మిన వాడిని లేదు అని చెప్పటం మోసమే .ప్రపంచం అవాస్తవం అనే మాట శూన్య వాదానికి విరుద్ధం కాదు .ప్రమాణాలు అసిద్ధాలు కనుక వాటి భావాల వాస్తవికత సిద్ధం కాదు .ప్రతీత్య సముత్పాదం వల్లనే భావాలలో శుద్ధ మైనది, కానిది అనే తేడాలు ఏర్పడుతున్నాయి .అంత మాత్తరం చేత ఇవి పరమార్ధాలు కావు .అలా కాక పోవటం చేత శీలం మొదలైన వాటి వల్ల  మార్చలేము .

పదార్ధ తత్త్వం మనకు తెలియక పోవటానికి కారణం ‘’సంవ్రుతి ‘’.అంటే మొహం .అన్ని పదార్ధాలలో ఆవరించి ఉన్న అజ్ఞానం అన్న మాట .ఈ సంవ్రుతి వస్తువుల స్వభావాలను చూడ టానికి కప్పు గా ,వాటి పై అసాధ్ స్వరూప ఆరోపణం చేస్తోంది .నిస్స్వభావాలు ,సత్యాభాసితం అయిన వస్తువుల స్వభావం ఉన్న వానిగా ,సత్యాలుగా కనిపింప జేసేదే సంవ్రుతి అంటే మిధ్య .లోకం దృష్టిలోనే ఇది సత్యం .అందుకే ఇది’’ లోక సంవ్రుతి సత్యం’’ అంటారు .ఇది ప్రతీత్య సముత్పన్నం ,కృత్రిమం .కనుక దీనికి వ్యతిరేకం గా పరమార్ధ సత్యం మాటలతో చెప్పటానికి వీలు లేనిది అంటే అవాచ్యం .అది జ్ఞానం తో తెలియ దగినది కూడా కాదు .ఎవరికి వారు స్వయం గా తెలుసుకో దగినది .అవిద్యా వాసనా లేని వారు అంటే జ్ఞానులు ఏ దృష్టితో వస్తువు లను చూస్తారో అదే పరమార్ధ సత్యం .దర్శనం కాని ,అంటే ‘’ఆదర్శన న్యాయం ‘’ వల్లనే చూడ టానికి వీలవుతుంది .అది నిష్ప్రపంచ జ్ఞానం .అజ్ఞానం చేత ఆవ రింప బడిన సత్యాన్ని నిస్స్వభావం గా తెలుసుకోవటం యోగులకు మాత్రమె సాధ్యం .

పరమార్హానికి ఉత్పాద ,నిరోదాలుండవు .అది అనేకార్ధాలతో ఉన్నా ‘’అనా నార్ధం’’అయినది .దీనికి రావటం పోవటం ఉండవు .అది శివం .జ్ఞాన జ్ఞేయ వ్యవహారానికి అది నివ్రుత్తమైనది .కనుక అది జాత జరా మరణాలు లేనిది .మాధ్యమికులకు స్వంత పక్షం అంటూ లేదు ప్రతిజ్ఞా కూడా లేదు .కనుక వారికి స్వతంత్ర ,అనుమాన ప్రయోగాలు అక్కర్లేదు .సత్ అసధ్ ,సదసత్ ,వీటిలో ఏ పక్షానికి వీరు చెందరు .దేన్నీ ప్రతి పాదించరు .ఇతరులు కూడా ఏ దోషాన్ని వీళ్ళకు ఆపాదించరు ..ప్రత్యక్షాదుల చేత ఏ వస్తువు ఉప లబ్ధ మైనట్లు ప్రమాణం వీరికి లేనందున మాధ్యమికులకు పక్షం అనేది లేదు .ఇతరుల ప్రతిజ్ఞాల నిషేధమే మాధ్యమికుల అనుమానాలు .వాళ్లకు స్వంత ప్రతిజ్ఞాలేవీ లేవు కనుక ఇతరులు వాళ్ళను ఖండించరు దూషించరు

అన్ని సంస్కారాలు మ్రుషాలు ,మోష ధర్మాలు .నిర్వాణం ఒక్కటే అమోష ధర్మం ,పరమ సత్యమని బుద్ధుడు చెప్పాడు .నాగార్జున మతం లో నిర్వాణం రాగాదుల లాగా ప్రహీనం కాదు .అది సంప్రాప్తం అయ్యే ఫలమూ కాదు .అశూన్య పదార్ధం లాగా నిత్యం కూడా కాదు .అది అనిరుద్ధం ,అనుత్పన్నం . నిర్వాణం ఒక  భావం కాదు అయితే అభావమూ కాదు .ఈ రెండూ కాదన్నాడు ఆచార్యుడు .’’జనన మరణాలకు ఉపాదానం చేయని ఒక అప్రవ్రుట్టి నిర్వాణం ‘’అన్నాడు నాగార్జునుడు .ఇది భావం అభావం ఉభాయాత్మకం కాదు నిర్వాణం ఎవరి చేతా గ్రహింప బడదు అది ప్రకాశ మానం కూడా కాదు .అని మాధ్యమిక సిద్ధాంతం .ఒకరు బోధించటం ఒకరు విని ఆచరించటం సిద్ధమైనవికావు .బుద్ధుడు అనిర్వాణాన్నే నిర్వాణం గా చెప్పాడు .’’ఆకాశం చేత వెయ బడిన ముడి ఆకాశం చేతనే విప్ప బడాలి అనేది శూన్య వాదం .’’సరిగ్గా పట్టు బడని పాము ,దుష్ప్రసాదితం అయిన విద్య ,నాశన కారణాలు అయినట్లుగానే దుర ద్రుష్ట మైన శూన్యత మంద బుద్ధులను నాశనం చేస్తుంది ‘’అని నాగార్హునుని శూన్య వాదం లోని పరమార్ధం .పరమార్ధాన్ని తెలుసుకోవటం కష్టం అంటాడు ఆచార్యుడు

సశేషం

ఉపాధ్యాయ దినోత్సవ శుభా కాంక్షల తో

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –5-9-13- ఉయ్యూరు