సరసభారతి ఉయ్యూరు

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.16 వ భాగం.1.9.25.

శ్రీ శారద (నటరాజన్) గారి నవలా త్రయం.1 వ భాగం.2.9.25.

శ్రీ శారద (నటరాజన్) గారి నవలా త్రయం.1 వ భాగం

శ్రీ శారద (నటరాజన్) గారి నవలా త్రయం.1 వ భాగం

శ్రీ శారద (నటరాజన్) గారి నవలా త్రయం.1 వ భాగం

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.23 వ భాగం.1.9.25.

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.67 వ భాగం.1.9.25.

ఆగ్నేయ ఆసియా అందాలకు ఆదర్శం అలనాటి ఆంధ్ర రాజధాని అమరావతి-4

కాంభోజ భోగం

కామ్భోజం అంటే కంబోడియా మొదట చంపారాజ్యంతో పాటు ప్యూనాన్ రాష్ట్రం లో భాగం .క్రీస్తుశకం మొదటి శతాబ్దం లో భారతేయులు ఇక్కడికి వలస వచ్చారు .5 వ శతాబ్దం వరకు ప్యూగాన్ లో భాగంగా ఉండేది .6వశతాబ్దిలో భారతీయులు ఇక్కడ రాజ్యం ఏర్పరచారు .మొదటి భారతీయా రాజు కౌండిన్యుడు .అంతర్వాణి ప్రేరణతో రాజ్యం స్థాపించి అతామార్చేశాడు .ఇక్కడి ఖ్మేర్ జాతి మూలపురుషుడు ‘’కంబు స్వయం భువ ‘’ఆని నమ్ముతారు .అతడు ఆర్యదేశం రాజని ,,ఇక్కడికి వచ్చి నాగరాజు కుమార్తెను పెళ్ళాడి ,తమ వంశం కంబు గామారిందని దేశం పేరు కంబూజం ఆని వాళ్ళ నమ్మకం .ఈరాజుకాలం లో దేశమంతా దేవాలయాల ,విహార ,స్తూపాలతో దేదీప్యమానంగా ఉండేది .రామాయణం భారతాలు వారి ఆస్తి .

  9వ శతాబ్దిలో యశోవర్మ కాలం లో విశ్వ విఖ్యాత ‘’అ౦గర్ కర్ ధో౦ ‘’దేవాలయ నిర్మాణం జరిగింది .ఇదీ ఒక మహా నగరం లా భాసిస్తుంది ..శిల్పాలు ,గోపురాలు బహు రమణీయం .10వ శతాబ్ది రాజవర్మకాలం లో మహాయానం ఇక్కడ వ్యాపించింది .బుద్ధుడు జనలోకేశ్వర ,ప్రజ్ఞాపారమిత ,వజ్రపాణి పేర్లతో ఆరాధి౦పబడే వాడు .ఆతర్వాత వైదిక మతం ప్రబలి సూర్యవర్మ రాజు నగరం లో గొప్ప విష్ణు మందిరం నిర్మించాడు .కాంభోజ కళాకారులకు ,వైదిక మాట ప్రచారానికి ఇదీ గొప్ప కేంద్రం .అ౦గకోర్ స్తూపానికి దక్షిణంగా ఉంది.ఇక్కడి అయిదు ఉన్నత శిఖరాల కైవారం అరమైలు .గోడలపై రామాయణ భారత కధలు చెక్కబడ్డాయి .ఈ జిప్టు  పిరమిడ్లు గోదిక్ వస్తు శిల్పాలు బోరోబదూర్ స్తూపం దీని నైపుణ్యానికి సాటి రావు ఆని అభిజ్నుల అంచనా .అ౦గకోర్ ధో౦ ను ‘’కంబుపురి ‘’ఆని కూడా అంటారు .9వ శతాబ్ది వరకు ఇదీ రాజధాని .తర్వాత సయాం వారు ధ్వంసం చేశారు .నగరద్వారాలపై అయిదు బుద్ధ శిరస్సులున్నాయి నగర మధ్యలోస్వర్ణ శిఖరం గల మందిరం .ప్రధాన శిఖరం చుట్టూ 20 శిలా శిఖరాలు .ఇదీ శివాలయం .పిరమిడ్ ఆకారం లో ఉంటుంది .కాంభోజ వాస్తుకళ శిఖరాయమానం .అంగ కోర్ నట్మందిరం లో కళ పరాకాష్టకు చెందింది .దీనికి సాటి ప్రపంచం లో లేనే లేదు.మనసు పరవశం చెందుతుంది .

మలయాలో మన పధ్ధతి

మలయాకు రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితమే భారతీయులు వలస వచ్చారు.బంగారం సుగంధ ద్రవ్యాలు చందనం కర్పూరం సాంబ్రాణి ఇక్కడి అమూల్య పదార్ధాలు .వీటి ఆకర్షణకు మనవారు ఇక్కడికి వచ్చి స్థిరపడి పోయారు .దీన్ని మనవాళ్ళు సువర్ణ ద్వీపం అన్నారు .తుమసిక్ అనే పేరును సింగపూర్ గా మార్చారు .లిపిసంఖ్యలు ఇచ్చి వీరిని నాగరికులను చేశారు వ్యాపారంతో పాటు మన శైవ౦ వైదికం బౌద్ధం ఇక్కడ చేరాయి .4వ శతాబ్ది లోనే ‘’కేడా’’పట్టణం లో దేవాలయాలు నిర్మించారు .సంస్కృతం లో శాసనాలు వేయించారు .మధ్య ఆసియాలో శకులు ,హూణులు సైబీరియా బంగారం మనకు రాకుండా అడ్డగించటం వలన  మనవారు బంగారం కోసం మలయా వైపు మొగ్గారు .వెయ్యేళ్ళు వైదిక సంస్కృతీ మలయాలో వర్ధిల్లింది .వైదిక మతానుయాయులకాలం లో వహాంగ్ రాజధాని ‘’ఇంద్ర పూర్ ‘’గా పిలువబడింది .హీన ,మహాయానాలు నాలుగవ శతాబ్దిలో ఇక్కడికి చేరాయి .’’పెరక్ ‘’నగరం లో గుప్త సంప్రదాయం ఉన్న హీనయాన బౌద్ధ కాంశ్య విగ్రహాలు లభించాయి .ప్యూనన్ రాజ్య పతనం తర్వాత శ్రీ విజయ  సామ్రాజ్యం వచ్చింది .వీరిలో శైలేంద్ర వంశ రాజులు సముద్రాదిపత్యం వహించి గొప్ప వాణిజ్య కేంద్రంగా మార్చారు .15వ శతాబ్దం నుంచి ముస్లిం పాలన వచ్చింది .

 సుమత్రా  ‘’స్వర్ణద్వీపం ‘’లో మన హల్ చల్

సుమత్రాను రామాయణం  ‘’స్వర్ణద్వీపం’’  ఆని వర్ణించింది .ఇక్కడి వలెం బాగ్ లోయలో   క్రీస్తుశకం మొదటి శతాబ్ది లోనే భారతీయులు వలసవచ్చారు -5-7శాతాబ్డులమధ్య బౌద్ధం చేరింది .ఇక్కడ రెండు రాజ్యాలున్నాయి .ఉత్తరాన ఇప్పటి జంబీ నగరం రాజధానిగా మలయా ,దక్షిణాన వలెంబాగు రాజధానిగా శ్రీ విజయ రాజ్యం ఉండేవి .విజయరాజ్యం 10వ శతాబ్ది వరకు ఉన్నది .తర్వాత జాజా వారు ,దక్షిణాన చోళులు ,జయించినా ,మళ్లీ స్వతంత్ర౦  అయింది  .శైలేంద్ర వంశపాలనలో గొప్ప బౌద్ధ కేంద్రమయింది .వీరు మహాయాన అవలంబులు వీరే బోరోబదూర్ (జావా )లో గొప్ప విహారం కట్టారు ..భారత తో నౌకాయానం జరిపారు .చైనా బౌద్ధ పండితుడు’’ఇత్సింగ్’’ 7వ శతాబ్దిలో ఇక్కడికి వచ్చి అనేక భారతీయ గ్రంధాలు చదివి ,చైనాభాషలోకి అనువదించాడు .1000మండి భిక్షువులు విద్యార్ధులు శ్రీవిజయ రాజధానిలో వివిధ శాస్త్రాలు అధ్యయనం చేసేవారు ..8వ శాతాబ్ది ‘’అవలోకితేశ్వర ‘’రాజు ఆర్య ,తారాశక్తి మందిరాలు,విగ్రహాలు  నిర్మించాడు .చైనా బౌద్ధ సన్యాసులు ఇండియా వచ్చే ముందు శ్రీ విజయకు వచ్చి కొంతకాలం సంస్కృత శిక్షణ పొంది వెళ్ళేవారు .ఇక్కడి మహాయాన్మపై తంత్ర ప్రభావం ఎక్కువ .నలందా విశ్వ విద్యాలయ ఆచార్యుడు ‘’ధర్మ పాలుడు ‘’ముసలి తనం లో శ్రీ విజయకు వచ్చి విశ్రాంతి తీసుకొన్నాడు .14శతాబ్ది వరకు బౌద్ద్ధం ఇక్కడ హల్ చల్ చేసింది .అప్పటిరాజు ఆదిత్యవర్మ అవలోకితెశ్వరుని అవతారమైన ‘’జిన అమోఘపాల ‘’విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించాడు .అప్పుడే నెమ్మదిగా ఇస్లాం ఉత్తర సుమత్రాలో ప్రవేశించి కొద్దికాలానికే ద్వీపాన్ని అంతా ముంచెత్తేసింది .

ఆధారం – సాహిత్య శిరోమణి శ్రీ తిరుమల రామ చంద్ర గారి వ్యాసం

  సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-9-25-ఉయ్యూరు . —

గురుపూజోత్సవం

ఆగ్నేయ ఆసియా అందాలకు ఆదర్శం అలనాటి ఆంధ్ర రాజధాని అమరావతి -3

ఇండో-చైనాలో బౌద్ధ వైదికాలు

ఇండో చైనా అంటే కాంభోజ ,లావోస్ ,చంపాల (కంబోడియా ,లావోస్ ,అన్నాం)సమామ్నాయం .ఇండో చైనా లో భారత చైనాల నాగరకతలు కలిసి ఉంటాయి .ఇండో చైనాకు వైదిక బౌద్ధమతాలను ,కళలను భారత దేశం ప్రసాదించింది .పరిపాలన ,చట్టాలను కంఫ్యూషియస్ తత్వాన్ని చైనా ఇచ్చింది .ఆగ్నేయ ఆశియాలో ఒకటి రెండు శతాబ్దాలవరకు ఆరు భారతీయ సంస్కృతీ కేంద్రాలున్నాయి .దక్షిణ అన్నాం -(కాంభోజ -చంపాల్) ,మలయా దక్షిణ ప్రాంతం ,సుమత్రాలోని పాలం బాంగ్ లోయ ,మధ్య జావాలో ,తూర్పు బోర్మియాలో ఎగువ మలయాలోని ఖేడా నగరం లో ఈ కేంద్రాలున్నాయి. ఇవన్నీ వైదిక మత వలసలే

  ప్రాచీన చంపా రాజ్యం రెండవ శతాబ్దిలో స్థాపితం .దీనినే కొచ్చిన్ -చైనా అంటారు .దీని ఆది వాసులు పోలినీశియా తెగవారైన ‘’చెం’’తెగవారు .వీరు వైదికమతాన్ని తీసుకొన్నారు .భారతీయులు ఈ రాజ్యాన్ని  చంపా అన్నారు .మాగధలో మరో చ౦పా రాజ్యం ఉండటం వలన హుయాన్ త్సాంగ్ దీన్ని’’ మహా చంపా’’ అన్నాడు .ఈరాజ్యాన్ని శ్రీ మారుడు స్థాపించాడు .భారతీయుల ఆధిపత్యం లో  చెం తెగవారు వైదికాన్నిభారతీయ సంస్కృతిని  స్వీకరించారు .ఈ రాజ్యం అప్పుడు పాండురంగ ,విజయ, కౌధార ,అమరావతి అనే నాలుగు భాగాలుగా ఉండేది .శ్రీమారుడు వీటిని సమైక్యం చేశాడు .ఈకాలం లో సంస్కృత భాషా సాహిత్యాలపట్ల ఆదరం ఎక్కువగా ఉండేది .రజతం సువర్ణ౦ ,స్థావరం అన్గమం వంటి పదాలు పాతుకు పోయాయి .7వ శతాబ్ది దాకా ఇక్కడ బౌద్ధం లేదు.చంపారాజులు భారతీయ రాజులు లాగా పండిత గోష్టులు జరిపేవారు .రాజు పట్టాభిషేకం కూడా వైదిక విధానం లోనే జరిపేవారు .ఉత్తర అన్నాంలో మాత్రం 3వ శతాబ్దిలో బౌద్ధం వ్యాపించింది .వెయ్యేళ్ళు బౌద్ధం ప్రభావం చూపిందిక్కడ .జన సంఖ్యలో 80శాతం బౌద్దులే .ప్రతిగ్రామం లో విహారం, స్తూపం నిర్మించారు .పర్వతం పై కట్టిన ‘’హాంగ్ బిచ్ ‘’స్తూపం యాత్రికులను విశేషంగా ఆకర్షించేది .

 సశేషం

ఆధారం -సాహిత్య శిరోమణి శ్రీ తిరుమల రామ చంద్ర గారి వ్యాసం

మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -1-9-25-ఉయ్యూరు

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.15 వ భాగం.31.8.25.

శ్రీ త్రిపురనేని గోపీ చందు గారి. తత్వ వేత్తలు.4 వ భాగం.31.8.25.

బర్మాను ముంచెత్తిన బౌద్ధం

ఆగ్నేయ ఆసియాలోని చాలాదేశాలను ఇండియా చైనాలు బాగా ప్రభావితం చేశాయి .తూర్పు దేశాలకు బర్మా సింహద్వారం .తూర్పు ఆసియాకు స్థలమార్గం అస్సాం బర్మాల మీదుగానే .బర్మాతో మనదేశానికి రెండువేల సంవత్సరాలనుంచే సంబంధం ఉంది.బౌద్ధంకూడా బర్మాలో అతి ప్రాచీన కాలం లోనే ప్రవేశించింది .క్రీ శ 5వ శతాబ్దిలో బుద్ధ ఘోషుడు లంకనుంచి హీనయాన బౌద్ధాన్ని బర్మాకు తెచ్చాడు అంటారు కానీ చైనా మాత్రం అంతకు ముందు నుంచే అక్కడ బౌద్ధం ఉందంటుంది .ఘోషుడికి ముందే మహాయాన ,బ్రహ్మయానాలు వ్యాపించాయట .తర్వాత వజ్రయానం వైదిక మతం ,దానితోపాటు ధర్మ శాస్త్రం భారత నుంచి వ్యాపించాయట .సంస్కృత ,ప్రాకృతపదాలు బర్మా భాషలో అనేకం చేరాయి .11వ శతాబ్ది మొదట్లోనే బర్మాప్రజలలో జాతీయత మొలకెత్తింది .’’అనవ్రతుడు ‘’అనే రాజు కాలం లో హీన యానం విజ్రుమ్భించి ,మహాయానాన్ని పక్కకు నెట్టేసింది .సంస్కర్త అయిన అతడు భారతీయ లిపికి బదులు బర్మా లిపి ప్రవేశ పెట్టాడు .బౌద్ధ గ్రంధాలను బర్మాభాష లోకి మార్పించాడు .కళా పునరుజ్జీవనం కూడా ప్రారభమై అనేక మందిరాలు వెలిశాయి .తన రాజధాని పెగాన్ అనే ఇవాల్టి ‘’పెగు ‘’లో ‘’ఆనందమందిరం ‘’అనే విహారం అత్యంత సుందరంగా నిర్మించాడు .పగాన్ అప్పటి గొప్ప బౌద్ధ క్షేత్రం .భారత దేశం లోని బౌద్ధ భిక్షువులు విద్వాంసులు ముస్లిం లకు భయపడి నలందా మొదలైన కేంద్రాలనుంచి పగాన్ వెళ్లి తలదాచుకొన్నారు .అప్పుడు బర్మాలో పగాన్ బౌద్దానికి  స్వర్ణయుగం.పగాన్ ఇరావతి నడి ముఖ ద్వారం లో ఉన్నందున గుప్తులకాలం నుంచే భారత కు బర్మాకు సముద్రం లో రాకపోకలు౦డేవి .12వ శతాబ్ది చివర్లో ‘ హిలోమినో’’రాజు  బుద్ధగయ లోని మందిరం నమూనాలో ఒక స్తూపం నిర్మించాడు .13వ శతాబ్దిలో కుబ్లాయ్ ఖాన్ మనవడు బర్మాను జయించగా ఎగువ బర్మా చైనా సామ్రాజ్యం లో కలిసి పోయింది . 16వశతాబ్దిలో ‘’బుయిన్ నవుంగ్ ‘’రాజుకాలం లో బర్మా మళ్లీ యేకీకృతమైంది .అప్పటినుంచి అక్కడ బౌద్ధం మాత్రమె ప్రధాన మతం .

  సందట్లో సడేమియా సయాం

  మనం శ్యామ దేశీయులు ఆని పిలిచే సయాం దేశస్తులు తమ సోదరులైన కాంభోజ -కంబోడియా దేశస్తుల నుంచి నాగరకత నేర్చారు .సయాం లో బౌద్ధం ఎప్పుడు ప్రవేశించిందో చెప్పలేముకాని ,5వశతాబ్దికి సయాం అంతా వైదిక సంస్కృతీ గుబాలి౦చింది.తర్వాత హీన మహాయానాలు బర్మా లంక కాబో డియాలనుంచి సయాం చేరాయి .8వ శతాబ్దం లో ‘’హరిపు౦జయ రాజ్యం ‘’బౌద్ధ రాజ్యం . మధ్య ,దిగువ సయాం లలో లవపురి రాజధానిగా ‘’ద్వారావతి’’రాజ్యం వెలిసింది .10వ శతాబ్ది దాకా ఉంది..తర్వాత కా౦భోజులు దీన్ని జయించారు ..13 వ శతాబ్ది తర్వాత చైనాలోని యునాన్ రాష్ట్రం లోని ‘’ధాయ్ ‘’తెగవారు సయాం ను ఆక్రమించి అనేక చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా మార్చారు .ఇవి వైదిక ,బౌద్ధ రాజ్యాలయ్యాయి .రాజులకు వైదికం నరనరానా జీర్ణించింది .వాళ్ళు చైనా లోని తమ మాతృ భూమి ని ‘’గాంధారం ‘’అన్నారు .అందులో ఒక భాగాన్ని విదేహం అన్నారు. దాని రాజధాని మిధిల అన్నారు .ఈ ధాయ్ గాంధార రాజ్యం 13వ శతాబ్ది దాకా నిలిచింది .తర్వాత కుబ్లాయ్ ఖాన్ జయించి చైనాలో కలిపేశాడు .కానీ ధాయ్ తెగవారు యూనాన్ నుంచి దక్షిణంగా వెళ్లి సయాం ఉత్తర భాగం లో ‘’సుఖోదాయ్ ‘’అనే స్వతంత్ర రాజ్యం స్థాపించారు .వీరిలో గొప్పరాజు ‘’ఖం బె౦గ్ ‘’ 14వ శతాబ్దం వాడు .ఇతని రాజ్యం దిగువ బర్మాలో కొంతవరకు వ్యాపించి ఉంది.రాజధాని నగరం ముందు పెద్ద గంట వ్రేలాడి ఉండేది .కడుపులో పుండు హృదయం లో బాధ ఉన్నవారు యేవేళనైనా ఈ ధర్మ గంట కొట్టి రాజును దర్శించవచ్చు .రాజు ఫిర్యాదు విని వెంటనే తీర్పు చెప్పేవాడు అతని మరణం తర్వాత ‘’మేనం’’ నదీతీరం లో .అయుధ్య -అయోధ్య అనే మరొక రాజ్యం స్థాపితమైంది ..రాజు ‘’రామ థి బోడి’’ .దీన్ని బర్మా వాళ్ళు ధ్వంసం చేయగా 1767 నుంచి బ్యా౦గ్ కాక్ రాజధాని అయింది .సయాం దేశీయులు నేటికీ వైదిక సంస్కృతికి ,బౌద్ధ మతానికి గర్వ పడతారు .వీరి భాషలో ప్రజాపదిక ,రామేశ్వర అయోధ్య, ఇంద్రపురి, స్వర్గాలిక, విష్ణులోక ,ధర్మరాజ ,మహేంద్ర, అవంతి సంస్కృత పదాలు కనిపిస్తాయి .సయాం వర్ణమాల ను ‘’రామ ఖ౦బెగ్ ‘’అనే విద్వాంసుడు కనిపెట్టాడు .సయాం మొదటి నిఘంటువు పేరు ‘’పథాను క్రమ ‘’.బ్యాంగ్ కాక్ నిండా బౌద్ధ వైదిక విగ్రహాలు బహు సుందరం గా కనిపిస్తాయి .ఈ శిల్పం లో మన అమరావతి చాయలు ,,గుప్త ,పల్లవ సంప్రదాయం ఉంటుంది .

ఆధారం -సాహిత్య శిరోమణి శ్రీ తిరుమల రామ చంద్ర గారి వ్యాసం .

  సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్-31-8-25-ఉయ్యూరు .

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.66. వభాగం.31.8.25.

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.66. వభాగం.31.8.25.

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.22 వ భాగం.31.8.25.

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.22 వ భాగం.31.8.25.

ఆగ్నేయ ఆసియా అందాలకు ఆదర్శం అలనాటి ఆంధ్ర రాజధాని అమరావతి -1

ఆగ్నేయ ఆసియా అందాలకు ఆదర్శం అలనాటి ఆంధ్ర రాజధాని అమరావతి -1

‘’భారత దేశం లోనేకాదుఆసియా అంతటా తత్వ జిజ్ఞాస, మత తృష్ణ నుమ్మరంగా ఉన్న సమయంలో సిద్ధార్ధుడు అవతరించాడు అన్నారు ‘’ఆచార్య నీల కంఠశాస్త్రి .మారుని జయించిన మహాబలుని జీవితం ,సామ్రాజ్యాన్ని కాలదన్నిన సిద్ధార్ధుని త్యాగం ,సత్యాహి౦సలు  అనే అమృత౦ఒలికించిన సమంత బద్ధుని సుచరితం ,సరళం సర్వ జనీనమైన నైతిక జీవన సిద్ధాంతం అందర్నీ ముగ్ధుల్ని చేసి ప్రపంచానికి ప్రసాదించిన వరాలు .అందుకే ఆసియ అతడిని ఆరాధించింది ,అతని దివ్య చరిత్రలో కరకు రాళ్ళు కూడా కరిగి కళ గా ప్రవహించాయి .ముఖ్యంగా ఆగ్నేయ ఆసియాలో బర్మా మలయా,జావా ,సుమత్రాది దేశాలు భారత దేశానికి ప్రతిరూపాలుగా మారి తన్మయం చెందాయి అన్నారు శ్రీమాన్ తిరుమల రామచంద్ర .

  భారతీయులు స్వీయ ధర్మ సంస్కృతీ విస్తరణకు ప్రయత్నించి నంతగా సామ్రాజ్య విస్తరణకు ప్రయత్నించలేదు .రెండు వేల ఏళ్ల నాడు పొంగులు వారిన భారతీయ సంస్కృతి త్రివిక్రమునిలా మూడు అంగలు వేసి,ఆసియా అంతటా ఆక్రమించి ,నవ నవోత్తేజం కల్పించి భ్రమర కీట న్యాయంగా మార్చేసింది .ఈ సంస్కృతీ త్రివిక్రముని మొదటి పరిక్రమం కృష్ణ వేణి నుంచి ప్రారంభం కాగా ,నాగార్జునాచార్యుడు నామ రూపాలు తీర్చగా ,అమరావతి అందాలు దిద్దింది అన్నారు రామ చంద్ర .ఇలా భారతీయ ధర్మ సామ్రాజ్యం ఇటు తూర్పు బర్మా ,,సయాం ,మలయా ,ఇండో చైనా ,ఇండొనీషియా టిబెట్ ,మంగోలియా ,మంచూరియా ,చైనా కొరియా ,జపాన్ లకు ,అటు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ,పశ్చిమాసియా లకు బుద్ధుని ముందు ,ఆతర్వాత కూడా విస్తరించింది .ఆకాలం లో వ్యాపారులు సప్త సముద్రాలు దాటి వెళ్లగా ,సన్యాసులు భిక్షులు కొండలు గుట్టలు ఎడార్లు దాటి వెళ్లారు .బెహారులు మన దేశం లోని సరుకులను విదేశాల సరుకులతో వినిమయం చేసుకోగా ,భిక్షువులు సన్యాసులు ప్రజలు తరించి పుణ్యలోకాలు చేరడం కోసం తమ ధర్మాన్ని విదేశీయులకు ఉపదేశించారు .భారత గహపతులు అంటే శ్రేష్ఠులు (*వ్యాపారులు )విదేశాలలో నిగమాలు అంటే వర్తక సంఘాలు స్థాపించుకొని స్వధర్మ అనుసరణకోసం మందిరాలు విహారాలు ,నెలకొల్పారు . వీటిద్వారా విదేశాలలో భారత సంస్కృతి అల్లిబిల్లిగా అల్లుకు పోయింది .నేగములు అంతే వర్తకులు రాజానుగ్రహ పాత్రులయ్యారు .ధర్మప్రచారకులు ప్రజాదరణ పొందారు .ఈ విధంగా వాణిజ్యం సంస్కృతీ ఒకదానినొకటి అల్లుకుపోయి ,భారతీయులు అడుగు పెట్టిన చోటల్లా భారతీయ జీవన విధానం వేళ్ళు పాతుకు పోయింది .

  లంకకు లావణ్యం

లంకాద్వీపాన్ని సరిస్పతి అంటే సముద్రుడు తన తరంగ హస్తాలతో వేరు చేసినా ,నిజానికి అది భారత దేశం ముక్కయే .ప్రాక్ ఇతిహాస కాలం నుంచి ,రామాయణ కాలం నుంచి మనకు లంకకు అవినాభావ సంబంధం ఉంది.ఈ సంబంధం దేవానాం ప్రియదర్శి అశోకచక్రవర్తి పునర్నవం చేశాడు .తధాగతుని తధ్యమార్గాన్ని ,సందేశాన్ని బోధి వృక్ష శాఖతోపాటు తన సోదరుడు మహేంద్రుని ,సోదరి సంఘ మిత్రతో పాటు లంకకు పంపాడు .అప్పటి లంకాధిపతి ‘’తిస్సుడు ‘’ఈ అర్హతులకుస్వాగతం చెప్పి ,బౌద్ధ ధర్మ దీక్షితుడయ్యాడు , అతని రాజధాని’’ అనూరాధపురం ‘’తధాగతుని దివ్య లీలలు చెక్కిన సుందర శిల్పాలతో నేటికీ రమణీయంగా ఉంది.ఇప్పటికి రండు వేల ఏళ్లక్రితమే లంకరాజు’’ ‘’కట్టగామణి’’ ‘’అభయగిరిలో  మహావిహారం నిర్మించాడు .బుద్ధుడు ఉపదేశించిన హీనయానం మొదట పాతుకొన్నది లంక లోనే .తర్వాత బర్మా, సయాం లకు పాకింది .

  సశేషం

ఆధారం -సాహిత్య శిరోమణి శ్రీ తిరుమల రామ చంద్రగారి వ్యాసం .

మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-8-25-ఉయ్యూరు 

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.14 వ భాగం.30.8.25.

శ్రీ త్రిపురనేని గోపీ చందు గారి. తత్వ వేత్తలు.3 వ భాగం.30.8.25.

ఆంధ్ర నాటక పితామహ శ్రీమాన్ ధర్మవరం రామ కృష్ణమాచార్యుల వ్యక్తిత్వం ,రచనలో మానవత్వం

ఆంధ్ర నాటక పితామహ శ్రీమాన్ ధర్మవరం రామ కృష్ణమాచార్యుల వ్యక్తిత్వం ,రచనలో మానవత్వం

 శ్రీ ధర్మవరం రామ కృష్ణమాచార్యులు మొదటగా కన్నడం లో ఉపెంద్రవిజయం ,స్వప్నానిరుద్ధం నాటకాలు రాశారు తర్వాత తెలుగులో చిత్ర నళీయం నాటకం రాశారు.తర్వాత అచ్చు అయినవి -పాదుకా పట్టాభిషేకం ,ప్రహ్లాదనాటకం ,సావిత్రీ చిత్రాశ్వం ,మోహినీ రుక్మాంగద ,విషాద సారంగధర ,బృహన్నల ,ప్రమీలార్జునీయం ,పాంచాలీ స్వయం వరం ,చిరకారి ,ముక్తావళి ,రోషనార ,శివాజీ ,వరూధిని ,అభిజ్ఞాన మణి మంతం అనే 14నాటకాలు రాశారు .అచ్చు కానివి -ఉషా పరిణయం ,సుశీలా జయపాలీయం ,అజామిళీయం , యుధిష్టిర యౌవరాజ్యం ,సీతాస్వయం వరం ,ఘోషయాత్ర ,మదన విలాసం ,ఉన్మాద రాహు ప్రేక్షణికం ,రాజ్యాభిషేకం ,సుగ్రీవ పట్టాభి షేకం ,విభీషణ పట్టాభిషేకం ,హరిశ్చంద్ర ,గిరిజాకల్యాణ౦  ,ఉదాన కళ్యాణం ,ఇంగ్లీష్ హరిశ్చంద్ర అనే 15.మొత్తం 31.

    వీరి నాటకాలు బాగా ప్రసిద్ధి పొందటానికి మూల ఇతి వృత్తం లో కొద్ది మార్పులే చేయటం ,సమకాలిక విషయాలు చొప్పించటం ,రసోషణ ,పాత్ర చిత్రణ ,మానవ చిత్తవృత్తి నిరూపణ,సన్నివేశ కల్పన ,నైపుణ్యంగా నాటకారంభం ,సరళ శైలి ,పాత్రల స్వభావ ఉన్మీలనం లో వైవిధ్యం ,అన్నిటికీ మించి ఆయన నటుడు కూడా కావటం అన్నారు తిరుమల రామచంద్ర .కొందరుమాత్రం ధర్మవరం వారి నాటకాలలో క్రమ పరిణామం ఉండదు ,భావం మళ్లీ మళ్లీ పద్యాలలో రావటం ,ముఖ్య పాత్రల క్రియాశూన్యత్వం ,స్త్రీపాత్రల ప్రాధాన్యం ,సామాన్యమానవుడికి చోటు లేకపోవటం ,ప్రబంధ ధోరణిగా సాగటం ,భావ గాంభీర్యం లేని పదాలు ,విపరీత ఉపన్యాస ధోరణి ,ప్రాచ్య సంప్రదాయాల పరిహారణ ఆని చెవులు కొరుక్కున్నారు ఆని తిరుమల ఉవాచ .మన దేశ నాటకాలలో ఉండే ప్రస్తావన ,భారత వాక్యం విష్కంభం ఆచార్యుల నాటకాలలో తీసే శారు .’’పూర్వ రంగం’’ అనే ఆధునిక పధ్ధతి అవలంబించారు .ఇందులో ప్రధాన పాత్ర చర్యను సమర్ధించటం ఉంటుంది .చిత్రాంగి చర్యను ,కైకేయి చర్యను పాశ్చత్యనాటక ప్రక్రియ’’ ప్రోలోగ్’’ ను అనుసరించారు .అలాగే ‘’ఉత్తర రంగం ‘’కూడా ఆంగ్ల విధానమే .ఇదీ ‘’ఎపిలోగ్ ‘’అనే పధ్ధతి .ఇదీ నాటకం లో నీతిని తెలుపుతుంది .సంస్కృత నాటకం లోని అంకాలు బదులు రంగాలుగా విభజించారు .ముఖ్యంగా ‘’ ట్రాజెడీ’’ ని తెలుగు నాటకరంగం లో ప్రవేశపెట్టిన ఘనత ధర్మవరం వారిదే .సారంగధర కథలాంటివి ప్రతి దేశ భాషలోనూ ఉన్నాయి .ఇదీ మాళవ దేశం లో మాంధాత పురం లో జరిగినట్లు గౌరన నవనాథ చరిత్రలో రాస్తే ,ద్విపద బాలభాగవతంలో ఉన్నది చేమకూర ,కూచిమంచి బాలభారతాన్నే అనుసరించారు .హంపి దగ్గర కంపిలి అనే కా౦పిల్యనగరం లో ఈ కథ జరిగిందని శ్రీసురవరం ప్రతాపరెడ్డి గారన్నారు .పంజాబ్ లో పూరణ్ భగత్ కథ ఇలాంటిదే .అది జలంధర్ లో జరిగినట్లు అక్కడి జానపద గాధలలో కనిపిస్తుంది అన్నారు తిరుమల వారు ..ధర్మవరం వారి విషాద సారంగధర నాటకం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ‘’ఈడుకాని వివాహమిది కారణంబు -జోడు చాలని పెండ్లి శుద్ధాపరాధము ‘’ఆని చెప్పటానికే .సాహిత్యం లో ఇలాంటి ఉదాత్త దృష్టి వున్న ధర్మవరం వారికి నిత్య జీవితం లోనూ అలానే ఉన్నారు .ఆ విషయాలు తెలుసుకొందాం .

 ఆయనకు కొంచెం ముందే పుట్టిన జాతీయోద్యమ ప్రభావం ధర్మవరం వారిపై పడింది .సూరత్ కాంగ్రెస్ సభలకు వెళ్ళివచ్చి ‘’పీపుల్స్ అసోసియేషన్ ‘’స్థాపించారు.మహిళల దుర్దశకు కలత చెందారు  .బీదలపాట్లకు వ్యధ చెందారు .ఆయన నాటకాలలో అభ్యుదయ భావాల ఆణి ముత్యాలు అనేకం .గాంధీ ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి ముందే ‘’అభిజ్ఞాన మణిమంత నాటకం ‘’రాసి ఉప్పుపై పన్ను ఖండించారు .పాంచాలీ స్వయం వరం నాటకం లో విదేశీ వస్త్రాల దిగుమతి వద్దన్నారు .అదీ ఆచార్య వర్యుల క్రాంత దర్శనం అన్నారు తిరుమల వారు .ఆయన మూడవ కుమారుడు బళ్ళారి రాఘవ అల్లుడు శ్రీ గోపాలాచార్యులు ‘’మానాన్న గారికి పిల్లలంటే ప్రాణం ..ఉత్సాహంగా ముచ్చటగా మాట్లాడేవారు .నన్నూ నా తోటిపిల్లల్ని తెల్లారు ఝామున నాలుగు గంటలకే లేపి అమరం సంత చెప్పేవారు .మాకు ఇబ్బందిగానే ఉండేది .సంత చెబుతూ దేవతల పేర్లు వచ్చినప్పుడు వారికి చెందిన కథలు చెబుతుంటే మా నిద్రమత్తు వదిలిపోయేది .ఉత్సాహంగా అమరశ్లోకాలు వల్లె వేసే వాళ్ళం .డబ్బు అంటే లెక్కే లేదు విచ్చలవిడిగా ఖర్చు చేసేవారు .ఇల్లు ఎప్పుడూ పెళ్ళి ఇల్లులాగా బంధుజనంతో కళకళ లాడేది .పెట్టు పోతలంటే ఆయనకు పండగే .ఈ ఖర్చు చూసి మా అమ్మ ఏడ్చేది .అన్నం తినేదికాదు.ఒక వంటవాడు అతిధి అభ్యాగతుల  వంట వడ్డింపు లకు ,మరో ఆయన నాన్నగారు పొరుగూరు  వెడితే వెంట వెళ్లి వంట వార్పుకు .ఒక సారి మాఇంట్లో నాన్నగారు ఆంధ్రసాహిత్య పరిషత్ సభ జరిపారు .ఆంధ్రదేశంలోని కవులంతా వచ్చారు . సంఘ సంస్కరణాభిలాష నాన్న గారికి ఎక్కువ.ప్రమీల నాటకం లో స్త్రీ హక్కులకోసం గట్టిగా  వాదించారు .’’సుతుల గా౦చుట కంటే ,,సతులకు ని౦కొక్క పని లేదనియయెడు మహా ప్రభువులారా ‘’ఆని మెత్తని చెప్పుతో కొట్టినట్లు కొట్టారు  .పంచాలి నాటకం లో రజస్వలానంతర వివాహం అత్యవసరమని ఒకపాత్రతో అనిపించారు .’’

  నాటక ప్రదర్శనకు ఒక నట బృందం’’సరస వినోదిని సభ ‘’ ఏర్పాటు చేసుకొన్నారు .ఆయనే దశరధ,  బాహుక ,రాజరాజ నరేంద్ర పాత్రలు ధరించేవారని గిడుగు సీతాపతి గారు ‘’దశరధ పాత్రలో ఆయన్ను చూశాను  .నటన సహజం ఆకర్షణీయం .ప్రేక్షకులలో ఉన్న ఆయన మిత్రుడు స్టేజిపై దశరధ మరణ సన్ని వేశం చూసి నటనకు ముగ్ధుడై  దుఖం భరించలేక ‘’అయ్యో కృష్ణ మాచారీ ‘’అంటూ బిగ్గరగా ఏడ్చాడు.నిజంగానే ధర్మవరం వారు చనిపోయినట్లు ఆయన వలవలా ఏడ్చాడు ‘’అన్నారు .

  ఆయన నాటకాలలో నటులకు క్రమ శిక్షణ చాలా ముఖ్యం .తాను చెప్పినట్లు నటించకపోతే  రంగం అయిపోగానే తిట్టి చెంపలు వాయించేవారు .తమిళనాటక పితామహుడు పద్మశ్రీ సంబంధ మొదలియార్ ‘’ఈర్ష్య అసూయ ఆయనకు లేనేలేవు .సారంగధరలో నేను చెప్పిన మార్పు చేశారు .సరస వినోదిని చీలీపోయినప్పుడు, బళ్ళారి తెలుగు, నెల్లూరి తెలుగు అనే వాదం వచ్చినప్పుడు ఆచార్యులవారు నోరువిప్పలేదు ఇంతటి సహనం నిర్మలత్వం ఎవరిలోనూ చూడలేదు’’అన్నారు .ఆయన సహృదయ సులభులు .నాటక విషయమై ఎప్పుడు యే సంగతి అడిగినా వెంటనే చెప్పేవారు .’’ఆనాడు నాటకం లో ‘’జుజూటి’’రాగం లో పాడిన పాట మాకోసం పాడరా’’ఆని అడిగితె  ,క్షణం లో గొంతుసవరించుకొని ఉత్సాహంగా అంతటివయసులోనూ పాడి వినిపించే సహృదయులు .వయసులో నటనలో యోగ్యతలో సంపాదనలో అంతటి పెద్దవాడు అంత సులభంగా ఉండటం నేనెక్కడా చూడలేదు .అందుకే వారిని నాగురువుగా భావించాను అన్నారు మొదలియార్ .బళ్ళారి మునిసిపాలిటి ఒక వీధికి ‘’కృష్ణమాచారి వీధి ‘’ఆని పేరు పెడితే, ప్రభుత్వం ఆయన పేర ఒక పోస్టాఫీస్ పెట్టింది . .

  ధర్మవరం వారు మహాకవి చదివి ఆనందించదగిన సామగ్రి వారి నాటకాలలో ఉంటుంది .సమయ స్పూర్తితో నిసర్గ మధుర సంభాషణలు ,ప్రబంధ ధోరణిలో పరవళ్ళు తొక్కే పద్యాలు  ,కర్నాటక సంగీత ధోరణిలో సాగే గేయాలు ఆయన నాటకాలకు అమూల్య ఆభరణాలు అంటారు తిరుమల రామ చంద్ర .1912 నవంబర్ 30నసరసవినోదిని వారు ఒక నాటకం ప్రదర్శిస్తున్నారు నాటకశాల ప్రేక్షకులతో కిక్కిరిసి పోయింది .నాటకంరసకందాయంగా జరుగుతోంది నాటకం మధ్యలో సభాధ్యక్షుడు ‘’ప్రేక్షకమహాశయులారా !ఆలూరుకు వెళ్ళిన మన రామక్రిష్ణమాచార్యులవారు సబ్ మేజిస్ట్రేట్ ఆవరణలో పడి పోయి అకస్మాత్తుగా మరణించారు ‘’ఆని ప్రకటించగా ప్రదర్శకుల వీక్షకుల మనోభావం  వర్ణించ టానికి  మాటలు చాలవు .

 శ్రీమాన్ ధర్మవరం రామ కృష్ణమాచార్యులవారు అనంతపురం జిల్లా తాడిపత్రి లో పరీధావి నామ సంవత్సర (1853)కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి నాడుకృష్ణమాచార్యులు , లక్ష్మమ్మ  దంపతులకు  జన్మించారు తండ్రి బళ్ళారి వార్ద్ లా కాలేజిలో ఆంధ్రపండితులు .తండ్రివద్దనే తెలుగు సంస్కృత కన్నడ భాషలు నేర్చారు .ఇంగ్లీష్ లో ఎఫ్ ఏ..చిన్నప్పుడే అష్టావధానాలు చేసి కొక్కొండ వెంకటరత్నం గారి ప్రశంసలు పొందారు ..ఆదోని తాలూకా కచేరిలో గుమాస్తా చేసి ,బళ్ళారి కంటోన్మెంట్ మాజిష్ట్రేట్ కోర్ట్ లో ప్రైవేట్ వకీలుగా చేరి ,ఫస్ట్ గ్రేడ్ ప్లీడర్ పరీక్ష ప్యాసై ప్రభుత్వ న్యాయవాది అయి ఖ్యాతిపొందారు .1910లో గద్వాల సంస్థానాధిపతి పెద్ద పండిత పరిషత్ జరిపి ‘’ఆంధ్ర నాటక పితామహ ‘’బిరుదు ప్రదానం చేసి ఘనంగా సత్కరించారు .ఆయుర్వేదంలోనూ సిద్ధహస్తులే .

ఆధారం -శ్రీ తిరమల రామ చంద్రగారి -ఆంధ్రనాటక పితామహ ధర్మవరం రామ కృష్ణ మాచార్యులు ‘’వ్యాసం .

మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -30-8-25-ఉయ్యూరు 

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.65 వ భాగం.30.8.25.

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.21 వ భాగం.30.8.25.

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి సాహితీ సుగ తుని స్వగతం. 13 వ భాగం.29.8.25.

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి సాహితీ సుగ తుని స్వగతం. 13 వ భాగం.29.8.25.

శ్రీ త్రిపురనేని గోపీ చందు గారి. తత్వ వేత్తలు.2 వ భాగం.29.8.25.

శ్రీ త్రిపురనేని గోపీ చందు గారి. తత్వ వేత్తలు.2 వ భాగం.29.8.25.

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి. సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.12 వ భాగం.28.8.25.

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి. సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.12 వ భాగం.28.8.25.

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.64 వ భాగం.29.8.25.

తొలి సంస్కృత గద్య కావ్యం ‘’దశకుమార చరిత్ర కర్త’’-ప్రజాకవి దండి

సంస్కృతం లో వచనం ఋగ్వేదం లో ఉంది .ప్రౌఢం.చాందోగ్య ఉపనిషత్ లో గద్యం సరళం .సంస్క్రుతభారతంలో రెండు పేజీల గద్యం ఉంది.కానీ విష్ణుపురాణం గద్యను ఉదాహరిస్తారు .రీతి గద్యానికి పతంజలి ఆఖ్యాన ఖాయికలు  ఉదాహృతాలు .కానీ ఇవి అలబ్ధాలు .లౌకిక గద్య అశోకుని కాలం లో వచ్చిన తధాగతుని తొలి చరిత్ర అయిన ‘’లలిత విస్తరం ‘’ ఆనాటి గద్య రామణీయకానికి  ఇది మణి మకుటం అన్నారు తిరుమల రామ చంద్ర .సందర్భాన్ని బట్టి ప్రౌఢంగా, సరళంగా కూడా సాగింది .ఇదీ పురాణం అన్నారుకనుక కావ్యం కాదు .అశోకుని కాలం లో, తర్వాతకాలం లో శిలాశాసనాలపై వచనం కనిపిస్తుంది .ముఖ్యంగా క్రీ.పూ.150 నాటి రుద్రదాముని గిర్నార్ శాసనం సరళతరంగా ఉన్నది -‘’ప్రమాణ మానోన్మాన స్వరగతి వర్ణ సారసత్వాదిభిః పరమ లక్షణ వ్యన్జనై రుపేతకాంత మూర్తినా ,స్వయమదిగత మహాక్ష త్రపనామ్నా –‘’

 లౌకిక సంస్కృత వాజ్మయం లో దండికవి ‘’దశకుమార చరిత్ర ‘’మొదటి గద్య ప్రబంధం .దండికి తర్వాత వారే సుబందు .భాణ భట్టులు .అంటే దశకుమార చరితం బాణుని కాదంబరి కంటే ముందు న్నది .దండిది పడలాలిత్యం .దండి గంగరాజైన దుర్వినీతుని ఆస్థానం లో ఉన్న దామోదరుడు అనే పేరుగల భారవి పల్లవ రాజైన విష్ణు వర్ధనుని (నరసింహ విష్ణువు )ఆహ్వానం పై పల్లవ రాజధాని కాంచీ పురం వెళ్లాడు .ఈరాజు క్రీశ ఆరవ శతాబ్ది మొదటిపాదం లో  వాడు .అప్పటికే భారవి కిరాతార్జునీయం కావ్యం రాశాడు .భారవి కుమారుడు మనోరధుడు .మనోరధుని కొడుకు దండి .అంటే దండి భారవి మనుమడు .

  దండి చిన్నప్పుడే తండ్రిని కోల్పోయి కాంచి లో నిరాశ్రయుడు గా ఉన్నాడు .కంచిలో అకస్మాత్తుగా విప్లవం చెలరేగింది .ప్రజలంతా నగరం వదిలి అరణ్యాలకు వెడితే  దండి కూడా అడవులలో ఉన్నాడు .విప్లవం తగ్గార మళ్లీ కంచి చేరి ,కొంతకాలానికిపల్లవ   రాజాస్థాన కవి అయ్యాడు దండి .ఇతని రచనలు అవంతీ సుందరికద ,కావ్యాదర్శం ,దశ కుమార చరిత్ర .పల్లవరాజు కుమారుడు కోసమే కావ్యాదర్శం రాశాడు ఆని విజ్ఞుల అభిప్రాయం .ప్రాచీనుడైన కావ్యాదర్శ టీకా కారుడు’’తరుణ వాచస్పతి ‘’-‘’నాసిక మధ్యా పరితః చతుర్విద్య విభూషితా -ఆస్తి కాచిత్పురే యస్యా అష్ట వర్ణా హ్వయా నృపాః’’అనే ప్రహేళికలో కాన్చీనగర పల్లవ రాజుల సూచన ఉందని చెప్పాడు .కథ కంచికి పోయింది అనే సామెత దండి దశకుమార చరిత్ర రచనతో వ్యాపించిందే అన్నారు శ్రీమాన్ తిరుమల రామచంద్ర .

  దశకుమార చరిత్ర ఒళ్ళు గగుర్పొడిచే ఆఖ్యానాలతో ,కుతూహలం కలిగించే కధనం తో అపూర్వంగా ఉంటుంది .ఇది పదిమంది రాకుమారుల చరిత్ర .పూర్వ ,ఉత్తర పీఠికలతో ఉన్నది .కథలు భూమిమీదా , ఆకాశం లో  ,సముద్రాలమీదా జరుగుతాయి.మిత్ర గుప్తుని సముద్ర యానం లోయుద్ధాలు మోసాలు దానాలు జాతరలు దొంగతనాలు ప్రేయసీప్రియుల రహస్య సమావేశాలు ,చదువుతుంటే ఎక్కడో అద్భుత లోకం లో విహరిస్తున్నట్లుఅనిపిస్తుంది .సహజత ,వాస్తవికత సజీవ పాత్ర చిత్రణ దండి ప్రతిభకు నిదర్శనం .అప్పటి సమాజం లో దేన్నీ వదలిపెట్టలేదు .సమకాలీన సమాజాన్ని రూపు కట్టించిన ప్రాచీన రచనలలో దశ కుమార చరిత్రను మించింది వేరే ఏదీలేదు అన్నారు రామ చంద్ర .సమాజపు వెలుగు నీడలను అద్భుతంగా దృశ్యమానం చేశాడు దండి .దొంగ సన్యాసులు కపట బ్రాహ్మణులు ,మోసకారులైన వేశ్యలు ,కపట కులటలు,గజ దొంగలు దండి దృష్టినుంచి తప్పించుకోలేక పోయారు .అందుకే దండి ప్రజాకవి .ప్రజాస్వామ్యం లోని సుఖ దుఖాలు భావోద్వేగాలు ,రాగద్వేషాలు కావ్యమంతా గుబాళించాయి .అప్పటికే దేశం లో శిధిలమైన జైన ,బౌద్ధ విహారాల స్థితి ,శాక్య భిక్షుణుల దూతీ కర్మ ,కామోత్సవాలు జానపదోత్సవాలు ,నారికేళ ,బక  జాతీయాలైన కోడి పందాలు ,కర్పూర తా౦బూలంతో స్వాగత సత్కారాలు ,అతిధి సత్కారాలు ,వివిధ వృత్తులు ,వెదురు  గొట్టాలతో నీళ్ళు తోడడం అన్నీ కళ్ళకు కట్టించాడు దండి .రచనా రామ ణీయకం గా దండి లేఖిని అగ్ర శ్లాఘ్య .ఆఖ్యానక కావ్యాలకు మొదటి మేలు బంతి .జీవం తొణికిసలాడే పాత్రలు .హాస్య వ్యంగ్య సంభరిత సంభాషణా చాతురి .కథా ప్రవాహాన్ని ఆపని వర్ణనలు ,ముఖ్య కథను మరుగు పరచని ఉపకథలు .శ్లేష క్లిష్టం ,సమాసభారం కాని సరళ శైలి ,మనోహర రసాభి వ్యక్తి , వీటి  నన్నింటికీ మించి అర్ధ స్పష్టత .ఇవన్నీ పండిత పామర మనసులను చూరగొన్నాయి .ఈ గుణ రత్న గణం వల్లనే ప్రాచీన ఆలంకారికులు –

‘’జాతే జగతి వాల్మీ కౌ కవిరిత్యభిధా భవత్ -కవీ ఇతి తతో వ్యాసేకవయః త్వయి దండిని ‘’ఆని ప్రశంసించారు .మురిసిపోయిన పలుకుల రాణి సరస్వతీ దేవి ‘’కవిర్దండి కవిర్దండి ‘’అన్నదట .

  దశకుమార చరితం దండి స్వోపజ్ఞం ,స్వకపొల కల్పితం . కానీ కథాసరిత్సాగరం’’మృగాంక దత్త చరిత్ర’’ను పోలి ఉందికనుక  కథా సరిత్సాగరం దీనికి మూలం కనుక దండి బృహత్కథను అను సరించి ఉండకూడదా ?’’భూత భాషా మయీం ప్రాహు రద్భుతార్ధం బృహత్కథా’’ఆని చెప్పిన దండికి బృహత్కధ తెలియ దనుకోవటం చెవిలో  కాబేజీ పెట్టటమే .

కేతన దీన్ని పద్యకావ్యంగా అనువదించాడు .శ్రీ వేదం వెంకటరాయ శాస్త్రి, శ్రీ దీపాల పిచ్చయ్య శాస్త్రి గార్లు ప్రౌఢ గ్రాంధికం గా అనువదిస్తే, శ్రీ విద్వాన్ విశ్వం సరళ సుందర వ్యావహారికంగా అనువదించాడు .

  ఆధారం -శ్రీ తిరుమల రామ చంద్ర గారి ‘’దండి దశకుమార చరితం ‘’వ్యాసం

 వ్యావహారిక భాషా పితామహుడు శ్రీ గిడుగు రామమూర్తిగారి జయంతి -తెలుగు భాషా దినోత్సవ శుభా కాంక్షలతో

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -29-8-25-ఉయ్యూరు ..  

శ్రీ త్రిపురనేని గోపీ చందు గారి. తత్వం వేత్తలు.,1 వ భాగం., 28.8.25.

శ్రీ త్రిపురనేని గోపీ చందు గారి. తత్వం వేత్తలు.,1 వ భాగం., 28.8.25.

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.63 వ భాగం.28.8.25.

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.63 వ భాగం.28.8.25.

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.19 వ భాగం.28.8.25.

అజ్ఞాత వ్యక్తి అనువదించిన వ్యాసం మీకోసం

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన టి..ఎస్.ఇలియట్ రాసిన ‘’Tradition and the individual talent ‘’వ్యాసానికి

అజ్ఞాత వ్యక్తి అనువదించిన వ్యాసం మీకోసం

సంప్రదాయం ,వ్యక్తిగత ప్రతిభ

ఆంగ్ల రచనలో మనం సంప్రదాయం గురించి అరుదుగా మాట్లాడతాం, అయితే దాని లోపాన్ని ఖండిస్తూ అప్పుడప్పుడు దాని పేరును ఉపయోగిస్తాము.మనం “సంప్రదాయాన్ని” లేదా “ఒక సంప్రదాయాన్ని” సూచించలేము; గరిష్టంగా, సో-సో యొక్క కవిత్వం “సాంప్రదాయ” లేదా “చాలా సాంప్రదాయికమైనది” అని చెప్పడానికి మనము  విశేషణాన్ని ఉపయోగిస్తాము. చాలా అరుదుగా, బహుశా, నింద అనే పదబంధంలో తప్ప ఈ పదం కనిపించదు.కాకపోతే, అది అస్పష్టంగా, ఆమోదం పొందిన పని గురించి, ఆహ్లాదకరమైన పురావస్తు పునర్నిర్మాణం యొక్క అంతరార్థంతో.ఆర్కియాలజీ శాస్త్రానికి ఈ సౌకర్యవంతమైన ప్రస్తావన లేకుండా మీరు ఈ పదాన్ని ఆంగ్ల చెవులకు ఆమోదయోగ్యంగా చేయలేరు.

బతికున్న లేదా చనిపోయిన రచయితల గురించి మన ప్రశంసలలో ఖచ్చితంగా ఈ పదం కనిపించే అవకాశం లేదు.ప్రతి జాతికి, , దాని స్వంత సృజనాత్మకత మాత్రమే కాదు, దాని స్వంత విమర్శనాత్మక దృక్పథం ఉంది; మరియు దాని సృజనాత్మక మేధస్సు కంటే దాని విమర్శనాత్మక అలవాట్లలోని లోపాలు మరియు పరిమితుల గురించి మరింత విస్మరిస్తుంది.ఫ్రెంచ్ భాషలో కనిపించిన అపారమైన విమర్శనాత్మక రచనల నుండి ఫ్రెంచ్ వారి విమర్శనాత్మక పద్ధతి లేదా అలవాటు మనకు తెలుసు, లేదా మనకు తెలుసు; ఫ్రెంచ్ వారు మనకంటే “ఎక్కువ విమర్శనాత్మకులు” అని మాత్రమే మేము నిర్ధారణకు వచ్చాము (మేము అంత అపస్మారక వ్యక్తులు) మరియు కొన్నిసార్లు ఫ్రెంచ్ వారు తక్కువ ఆకస్మికంగా ఉన్నట్లుగా కూడా వాస్తవంతో మనల్ని మనం కొద్దిగా పోల్చుకుంటాము.బహుశా అవి ఉండవచ్చు; కానీ విమర్శ కూడా అంతే అనివార్యమని మనల్ని మనం గుర్తుచేసుకోవచ్చు.

ఒక పుస్తకాన్ని చదివినప్పుడు మన మనసులోని భావాలను వ్యక్తీకరించడానికి, దాని గురించి భావోద్వేగానికి లోనైనందుకు, తమ విమర్శా రచనలో మన మనస్సులను విమర్శించినందుకు మనం అధ్వాన్నంగా ఉండకూడదు.ఈ ప్రక్రియలో వెలుగులోకి వచ్చే ఒక వాస్తవం ఏమిటంటే, ఒక కవిని మనం ప్రశంసించేటప్పుడు, అతనిరచనలోని ఏ అంశాలలో అతను మరెవరినీ పోలి ఉండడని పట్టుబట్టే మన ధోరణి.ఈ అంశాలలో లేదా అతని రచనలోని భాగాలలో మనం వ్యక్తి అంటే ఏమిటి, మనిషి యొక్క విలక్షణ సారం ఏమిటో కనుగొన్నట్లు నటిస్తాము.కవి తన పూర్వీకుల నుండి, ముఖ్యంగా అతని తక్షణ పూర్వీకుల నుండి వ్యత్యాసాన్ని గురించి మేము సంతృప్తితో నివసిస్తున్నాము; ఆస్వాదించడానికి ఒంటరిగా ఉండగలదాన్ని కనుగొనడానికి మేము ప్రయత్నిస్తాము.ఈ పక్షపాతం లేకుండా ఒక కవిని సంప్రదిస్తే, అతని రచనలోని ఉత్తమమైనవి మాత్రమే కాదు, అతని పూర్వీకులైన చనిపోయిన కవులు తమ అమరత్వాన్ని అత్యంత బలంగా నొక్కిచెప్పేవి కావచ్చు.నా ఉద్దేశం కౌమారదశ కాలం కాదు, పూర్తి పరిపక్వత కాలం.

అయినా, మన ముందున్న తక్షణ తరం మార్గాలను గుడ్డిగా లేదా పిరికితనంతో తన విజయాలకు కట్టుబడడంలో అనుసరించడం మాత్రమే సంప్రదాయం యొక్క ఏకైక రూపం అయితే, “సంప్రదాయం” సానుకూలంగా నిరుత్సాహపరచాలి.ఇసుకలో కలిసి పోయిన ఇలాంటి సాధారణ ప్రవాహాలు ఎన్నో చూశాం. మరియు పునరావృతం కంటే కొత్తదనం మంచిది.సంప్రదాయం చాలా విస్తృతమైన ప్రాముఖ్యత కలిగిన విషయం.అది వారసత్వంగా రాదు, కావాలనుకుంటే ఎంతో శ్రమించి పొందాలి.ఇరవై అయిదవ ఏట కూడా కవిగా కొనసాగే ఎవరికైనా దాదాపు అనివార్యమని మనం పిలుచుకునే చారిత్రక అర్థాన్ని ఇందులో ఇమిడివుంది. మరియు చారిత్రక భావనలో గతం యొక్క గతాన్ని మాత్రమే కాకుండా, దాని ఉనికిని గురించి ఒక అవగాహన ఉంటుంది; ఈ చారిత్రక జ్ఞానం ఒక వ్యక్తిని తన ఎముకలలో తన సొంత తరంతో మాత్రమే రాయమని బలవంతం చేస్తుంది, కానీ హోమర్ నుండి ఐరోపాలోని మొత్తం సాహిత్యం మరియు దానిలో తన స్వంత దేశ సాహిత్యం మొత్తం ఏకకాలంలో ఉనికిని కలిగి ఉంది మరియు ఏకకాల క్రమాన్ని రూపొందిస్తుంది.కాలాతీతమైన, లౌకిక, కాలాతీత, లౌకిక అంశాలను కలిపి చూసే ఈ చారిత్రక భావం రచయితను సంప్రదాయబద్ధంగా చేస్తుంది.అదే సమయంలో ఒక రచయితకు కాలానుగుణంగా తన స్థానం గురించి, తన సమకాలీనత గురించి అత్యంత లోతైన స్పృహ వచ్చేలా చేస్తుంది.

ఏ కవికీ, ఏ కళాకారుడికీ తన పూర్తి అర్థమే లేదు.చనిపోయిన కవులు, కళాకారులతో ఆయనకున్న అనుబంధాన్ని మెచ్చుకోవడమే ఆయన ప్రాముఖ్యత, ప్రశంస.మీరు అతని ఒక్కడికే విలువ ఇవ్వలేరు; మీరు అతనిని, వైరుధ్యం కోసం మరియు పోలిక కోసం, చనిపోయినవారి మధ్య ఉంచాలి.అంటే ఇది కేవలం చారిత్రాత్మక విమర్శ మాత్రమే కాదు, నాస్తిక సూత్రం.అతడు దానికి కట్టుబడి ఉండవలసిన అవసరం, అతను సహవాసం చేయవలసిన అవసరం ఏకపక్షం కాదు; ఒక కొత్త కళాకృతి సృష్టించబడినప్పుడు ఏమి జరుగుతుందో అది దానికి ముందు ఉన్న అన్ని కళాకృతులకు ఏకకాలంలో జరుగుతుంది.ప్రస్తుతం ఉన్న స్మారక చిహ్నాలు తమలో తాము ఒక ఆదర్శ క్రమాన్ని ఏర్పరుస్తాయి, వాటిలో కొత్త (నిజంగా కొత్త) కళాకృతిని ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా ఇది సవరించబడుతుంది.కొత్త పని రాకముందే ప్రస్తుత ఆర్డర్ పూర్తవుతుంది; కొత్తదనం వచ్చిన తరువాత కూడా కొనసాగాలంటే, ఉన్న మొత్తం క్రమాన్ని కొద్దిగా మార్చాలి; అందువలన ప్రతి కళాకృతి యొక్క సంబంధాలు, నిష్పత్తులు, విలువలు మొత్తం మీద సర్దుబాటు చేయబడతాయి; మరియు ఇది పాత మరియు క్రొత్త వాటి మధ్య అనుగుణ్యత.యూరోపియన్ రూపంలో, ఆంగ్ల సాహిత్యం రూపంలో ఉన్న ఈ క్రమ భావనను ఆమోదించిన వారెవరైనా వర్తమానాన్ని గతం నిర్దేశించినంతగా వర్తమానాన్ని మార్చాలనడం విడ్డూరంగా అనిపించదు.ఈ విషయం తెలిసిన కవికి ఎన్నో కష్టాలు, బాధ్యతలు తెలుస్తాయి.

ఒక విచిత్రమైన అర్థంలో, అతను అనివార్యంగా గత ప్రమాణాలను బట్టి అంచనా వేయబడాలని కూడా అతనికి తెలుసు.నేను చెప్పేదేమిటంటే, వారి ద్వారా తొలగించబడలేదు; చనిపోయినవారి కంటే మంచివాడు, లేదా చెడ్డవాడు లేదా మెరుగైనవాడు అని నిర్ణయించబడదు; మరియు చనిపోయిన విమర్శకుల కేనన్ల ద్వారా ఖచ్చితంగా తీర్పు ఇవ్వబడదు.ఇది ఒక తీర్పు, ఒక పోలిక, దీనిలో రెండు విషయాలు ఒకదానితో ఒకటి కొలవబడతాయి.కేవలం దానికి అనుగుణంగా ఉండడమంటే కొత్త రచనకు ఏమాత్రం పొంతన కుదరదు; ఇది క్రొత్తది కాదు, అందువల్ల ఇది ఒక కళాకృతి కాదు.మరియు కొత్తది మరింత విలువైనది అని మేము ఖచ్చితంగా చెప్పలేము ఎందుకంటే అది సరిపోతుంది; కానీ దాని విలువకు ఒక పరీక్ష- ఇది నిజం, ఇది నెమ్మదిగా మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది.

జాగ్రత్తగా అన్వయించుకోండి, ఎందుకంటే మనలో ఎవరూ తప్పు చేయని న్యాయమూర్తులు కాదు.మేము చెబుతున్నాము: ఇది అనుగుణమైనదిగా కనిపిస్తుంది, మరియు

బహుశా వ్యక్తిగతంగా, లేదా అది వ్యక్తిగతంగా కనిపిస్తుంది మరియు దానికి అనుగుణంగా ఉండవచ్చు; కానీ అది ఒకటి, మరొకటి కాదని మనం కనుగొనే అవకాశం లేదు.

గతానికి కవికి ఉన్న సంబంధాన్ని మరింత అర్థమయ్యే రీతిలో వివరించడానికి: అతను గతాన్ని ఒక ముద్దగా, విచక్షణారహితమైన బోలస్ (ముద్దా )గా తీసుకోలేడు, లేదా అతను పూర్తిగా ఒకటి లేదా రెండు వ్యక్తిగత ప్రశంసలపై తనను తాను ఏర్పరచుకోలేడు, లేదా అతను తనకు ఇష్టమైన కాలానికి పూర్తిగా తనను తాను ఏర్పరచుకోలేడు.మొదటి కోర్సు ఆమోదయోగ్యం కాదు, రెండవది యువత యొక్క ముఖ్యమైన అనుభవం, మరియు మూడవది ఆహ్లాదకరమైన మరియు అత్యంత వాంఛనీయ అనుబంధం.కవికి ప్రధాన ప్రవాహం పట్ల చాలా స్పృహ ఉండాలి, అది అత్యంత విశిష్టమైన కీర్తిప్రతిష్టల ద్వారా నిరంతరం ప్రవహించదు.కళ ఎప్పటికీ మెరుగుపడదు, కానీ కళ యొక్క పదార్థం ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండదనే స్పష్టమైన వాస్తవం అతనికి బాగా తెలుసు.ఐరోపా యొక్క మనస్సు-తన స్వంత దేశపు మనస్సు-తన స్వంత వ్యక్తిగత మనస్సు కంటే చాలా ముఖ్యమైనదని అతను కాలక్రమేణా నేర్చుకునే మనస్సు- మార్పు చెందే మనస్సు అని మరియు ఈ మార్పు మార్గంలో దేనినీ విడిచిపెట్టని పరిణామం అని అతనికి తెలియాలి.

షేక్స్పియర్, లేదా హోమర్, లేదా మాగ్డలేనియన్ డ్రాఫ్ట్స్ మెన్ యొక్క రాక్ డ్రాయింగ్.ఈ పరిణామం, శుద్ధీకరణ, సంక్లిష్టత, కళాకారుడి దృక్కోణంలో, ఎటువంటి మెరుగుదల కాదు.బహుశా మనస్తత్వవేత్త దృక్కోణం నుండి లేదా మనం ఊహించినంత మెరుగుదల కూడా ఉండకపోవచ్చు; బహుశా చివరికి ఆర్థిక శాస్త్రం మరియు యంత్రాలలో ఒక సంక్లిష్టత ఆధారంగా మాత్రమే కావచ్చు.కానీ వర్తమానానికీ, గతానికీ ఉన్న వ్యత్యాసం ఏమిటంటే, చేతన వర్తమానం అనేది ఒక రకంగా గతం గురించిన అవగాహన, దాని గురించి గతం యొక్క అవగాహన చూపలేనిది.

కొ౦తమ౦ది ఇలా అన్నారు: “చనిపోయిన రచయితలు మనకు దూర౦గా ఉన్నారు, ఎ౦దుక౦టే వాళ్లకన్నా మనకే ఎక్కువ తెలుసు.”ఖచ్చితంగా, మరియు అవి మనకు తెలిసినవి.

కవిత్వ వికాసం కోసం నా ప్రోగ్రామ్ లో స్పష్టంగా భాగమైన వాటిపై ఒక సాధారణ అభ్యంతరానికి నేను సజీవంగా ఉన్నాను.ఈ సిద్ధాంతానికి హాస్యాస్పదమైన పాండిత్యం (బోధనాత్మకత) అవసరమని అభ్యంతరం ఉంది, ఈ వాదనను ఏ మతంలోని కవుల జీవితాలను ఆకర్షించడం ద్వారా తిరస్కరించవచ్చు.ఎక్కువ నేర్చుకోవడం కవితా సున్నితత్వాన్ని నిర్వీర్యం చేస్తుందని లేదా వికృతం చేస్తుందని కూడా ధృవీకరించబడుతుంది.ఏదేమైనా, ఒక కవి తన అవసరమైన గ్రహణశక్తిని, అవసరమైన సోమరితనాన్ని ఆక్రమించుకోకుండా తెలుసుకోవాలని మనం విశ్వసిస్తూనే, జ్ఞానాన్ని పరీక్షలకు, డ్రాయింగ్ రూమ్ లకు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బూటకపు ప్రచార పద్ధతులకు ఉపయోగపడే రూపానికి పరిమితం చేయడం వాంఛనీయం కాదు.కొంతమంది జ్ఞానాన్ని గ్రహించగలరు, దాని కోసం మరింత మందకొడిగా చెమట పట్టాలి.షేక్స్పియర్ మొత్తం బ్రిటిష్ మ్యూజియం నుండి చాలా మంది పురుషుల కంటే ప్లూటార్క్ నుండి ఎక్కువ ముఖ్యమైన చరిత్రను పొందాడు.కవి గతం యొక్క చైతన్యాన్ని పెంపొందించుకోవాలి లేదా పొందాలి మరియు అతను తన వృత్తి అంతటా ఈ చైతన్యాన్ని పెంపొందించుకుంటూ ఉండాలి.

జరిగేది ఏమిటంటే, అతను ప్రస్తుతం ఉన్నట్లే మరింత విలువైనదానికి నిరంతరం లొంగిపోవడం.ఒక కళాకారుడి పురోగతి నిరంతర స్వీయ త్యాగం, వ్యక్తిత్వం యొక్క నిరంతర వినాశనం.

ఈ డీ పర్సనలైజేషన్ ప్రక్రియను, సంప్రదాయ భావనతో దాని సంబంధాన్ని నిర్వచించాల్సి ఉంది.ఈ డీ పర్సనలైజేషన్ లోనే కళ సైన్స్ స్థితికి చేరుకుంటుందని చెప్పవచ్చు.అందువలన ఆక్సిజన్ మరియు సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ కలిగిన ఒక గదిలోకి కొద్దిగా సన్నగా శుద్ధి చేయబడిన ప్లాటినం ప్రవేశపెట్టినప్పుడు జరిగే చర్యను సూచనాత్మక పోలికగా పరిగణించమని నేను మిమ్మల్ని ఆహ్వానిస్తున్నాను.

నిజాయితీతో కూడిన విమర్శ, సున్నితమైన ప్రశంసలు కవి మీద కాకుండా కవిత్వం మీదే కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి.పత్రికా విమర్శకుల అయోమయ కేకలు, ఆ తర్వాత వచ్చే జనరంజక పునరావృతాలను గమనిస్తే కవుల పేర్లు పెద్ద సంఖ్యలో వినబడతాయి. నీలి పుస్తక జ్ఞానాన్ని కాదు, కవిత్వాన్ని ఆస్వాదించాలని కోరితే, ఒక కవితను కోరితే, అది మనకు అరుదుగా దొరుకుతుంది.గత వ్యాసంలో ఇతర రచయితల కవితలతో పద్యానికి ఉన్న సంబంధం యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఎత్తి చూపే ప్రయత్నం చేశాను మరియు ఇప్పటివరకు రాసిన అన్ని కవితల కంటే కవిత్వం యొక్క మొత్తం సజీవ భావనను సూచించాను.ఈ అసాధారణ కవిత్వ సిద్ధాంతంలోని మరో అంశం ఆ కవితకు దాని రచయితకు ఉన్న సంబంధం.పరిణతి చెందిన కవి యొక్క మనస్సు అపరిపక్వమైన వ్యక్తి యొక్క మనస్సుకు భిన్నంగా ఉంటుందని నేను ఒక ఉదాహరణ ద్వారా సూచించాను, “వ్యక్తిత్వం” యొక్క ఏ మూల్యాంకనంలోనూ ఖచ్చితంగా ఎక్కువ ఆసక్తికరంగా ఉండకూడదు, లేదా “ఎక్కువ చెప్పడానికి” కలిగి ఉండకూడదు, కానీ ప్రత్యేకమైన, లేదా చాలా వైవిధ్యమైన భావాలు కొత్త కలయికలలో ప్రవేశించడానికి స్వేచ్ఛను కలిగి ఉన్న మరింత చక్కగా పరిపూర్ణమైన మాధ్యమంగా ఉండటం ద్వారా.

ఈ పోలిక ఉత్ప్రేరకం యొక్కది.ఇంతకు ముందు పేర్కొన్న రెండు వాయువులను ప్లాటినం యొక్క ఫిలమెంట్ సమక్షంలో కలిపినప్పుడు, అవి సల్ఫ్యూరస్ ఆమ్లాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.ప్లాటినం ఉంటేనే ఈ కలయిక జరుగుతుంది; ఏదేమైనా కొత్తగా ఏర్పడిన ఆమ్లం ప్లాటినం యొక్క జాడను కలిగి ఉండదు, మరియు ప్లాటినం స్పష్టంగా ప్రభావితం కాదు; జడంగా, తటస్థంగా, మారకుండా ఉండిపోయింది.కవి మనసు ప్లాటినం ముక్క.ఇది పాక్షికంగా లేదా ప్రత్యేకంగా మనిషి యొక్క అనుభవంపై పనిచేస్తుంది; కానీ, కళాకారుడు ఎంత పరిపూర్ణుడైతే, అతనిలో బాధ పడే మనిషి, సృష్టించే మనస్సు అంత వేరుగా ఉంటాయి; మనసు ఎంత పరిపూర్ణంగా తన భౌతికమైన భావోద్వేగాలను జీర్ణం చేసుకుంటుంది మరియు పరివర్తన చెందుతుంది.

పరివర్తన చెందుతున్న ఉత్ప్రేరకం యొక్క ఉనికిలోకి ప్రవేశించే అంశాలు రెండు రకాలు: భావోద్వేగాలు మరియు అనుభూతులు.ఒక కళాకృతిని ఆస్వాదించే వ్యక్తిపై దాని ప్రభావం కళకు సంబంధించిన అనుభవానికి భిన్నమైన అనుభవం.ఇది ఒక భావోద్వేగం నుండి ఏర్పడవచ్చు, లేదా కావచ్చు

అనేకాల కలయిక; మరియు వివిధ భావాలు, రచయితకు నిర్దిష్ట పదాలు లేదా పదబంధాలు లేదా చిత్రాలలో పొందుపరచడం, 

తుది ఫలితాన్ని కంపోజ్ చేయడానికి జోడించవచ్చు.లేదా ఏ భావోద్వేగాన్ని ప్రత్యక్షంగా ఉపయోగించకుండా కేవలం భావాలతో కూడి ఉన్న గొప్ప కవిత్వాన్ని రూపొందించవచ్చు.ఇన్ఫెర్నో (బ్రూనెట్టో లాటిని) యొక్క కాంటో XV అనేది పరిస్థితిలో కనిపించే భావోద్వేగం యొక్క పని; కానీ దాని ప్రభావం, ఏ కళాకృతి వలెనైనా, గణనీయమైన సంక్లిష్టత ద్వారా లభిస్తుంది.చివరి క్వాట్రెయిన్ ఒక ప్రతిబింబాన్ని ఇస్తుంది, ఒక ప్రతిబింబానికి జతచేయబడిన ఒక అనుభూతిని ఇస్తుంది, అది “వచ్చింది, ” ఇది మునుపటి దాని నుండి మాత్రమే అభివృద్ధి చెందలేదు, కానీ దానికి జోడించడానికి సరైన కలయిక వచ్చే వరకు అది బహుశా కవి మనస్సులో సస్పెన్షన్ లో ఉంటుంది.నిజానికి కవి మనస్సు అంకెలు లేని భావాలను, పదబంధాలను, ప్రతిబింబాలను స్వాధీనం చేసుకుని భద్రపరిచే సాధనం, ఒక కొత్త సమ్మేళనంగా ఏర్పడే కణాలన్నీ కలిసి వచ్చేంత వరకు అవి అలాగే ఉంటాయి.

గొప్ప కవిత్వంలోని అనేక ప్రాతినిధ్య భాగాలను పోల్చి చూస్తే, వివిధ రకాల కలయిక ఎంత గొప్పదో, అలాగే “సబ్లిమిటీ” యొక్క ఏ అర్ధ-నైతిక ప్రమాణం కూడా మార్కును ఎంత పూర్తిగా కోల్పోతుందో మీరు చూస్తారు.ఎందుకంటే అది “గొప్పతనం” కాదు, భావోద్వేగాల తీవ్రత, భాగాలు కాదు, కళాత్మక ప్రక్రియ యొక్క తీవ్రత, ఒత్తిడి, అంటే కలయిక జరిగేది.పాలో మరియు ఫ్రాన్సెస్కా యొక్క ఎపిసోడ్ ఒక నిర్దిష్ట భావోద్వేగాన్ని ఉపయోగిస్తుంది, కాని కవిత్వం యొక్క తీవ్రత అది అనుభూతి కలిగించే అనుభూతిలో ఏ తీవ్రతకు భిన్నంగా ఉంటుంది.ఒక భావోద్వేగంపై ప్రత్యక్షంగా ఆధారపడని యులిసెస్ యొక్క ప్రయాణం అయిన కాంటో XXVI కంటే ఇది మరింత తీవ్రమైనది కాదు.భావోద్వేగాల పరివర్తన ప్రక్రియలో చాలా వైవిధ్యం సాధ్యమవుతుంది: అగమెమ్నోన్ హత్య, లేదా ఒథెల్లో యొక్క వేదన, డాంటే నుండి వచ్చే దృశ్యాల కంటే సాధ్యమయ్యే ఒరిజినల్ కు దగ్గరగా కళాత్మక ప్రభావాన్ని ఇస్తుంది.అగమెమ్నాన్ లో, కళాత్మక భావోద్వేగం వాస్తవ ప్రేక్షకుడి భావోద్వేగానికి సమానంగా ఉంటుంది; ఒథెల్లోలో కథానాయకుడి భావోద్వేగానికి.కానీ కళకు, సంఘటనకు మధ్య వ్యత్యాసం ఎల్లప్పుడూ సంపూర్ణంగా ఉంటుంది; అగమెమ్నోన్ హత్య అయిన కలయిక బహుశా యులిసెస్ యొక్క సముద్రయానం వలె సంక్లిష్టంగా ఉంటుంది.ఈ రెండింటిలోనూ మూలకాల కలయిక జరిగింది.కీట్స్ యొక్క ఓడ్ నైటింగేల్ తో ప్రత్యేకంగా సంబంధం లేని అనేక భావాలను కలిగి ఉంది, కానీ నైటింగేల్, పాక్షికంగా, దాని ఆకర్షణీయమైన పేరు కారణంగా మరియు కొంతవరకు దాని ఖ్యాతి కారణంగా, కలిసి తీసుకురావడానికి ఉపయోగపడింది.

నేను దాడి చేయడానికి కష్టపడుతున్న దృక్పథం బహుశా ఆత్మ యొక్క గణనీయమైన ఐక్యత యొక్క ఆధ్యాత్మిక సిద్ధాంతానికి సంబంధించినది: ఎందుకంటే, కవికి వ్యక్తీకరించడానికి ఒక “వ్యక్తిత్వం” లేదు, కానీ ఒక నిర్దిష్ట మాధ్యమం ఉంది, అది ఒక మాధ్యమం మాత్రమే, ఇది వ్యక్తిత్వం కాదు, ఇందులో ముద్రలు మరియు అనుభవాలు విచిత్రమైన మరియు ఊహించని మార్గాల్లో మిళితమవుతాయి.మనిషికి ముఖ్యమైన ముద్రలు, అనుభవాలకు కవిత్వంలో స్థానం ఉండకపోవచ్చు, కవిత్వంలో ముఖ్యమైనవి మనిషిలో, వ్యక్తిత్వంలో చాలా తక్కువ పాత్రను పోషిస్తాయి.

ఈ పరిశీలనల వెలుగులో లేదా చీకటిలో కొత్త శ్రద్ధతో పరిగణించేంత అపరిచితమైన ఒక భాగాన్ని నేను ఉదహరిస్తాను:

ఇప్పుడు ఆమె అందాన్ని ఆస్వాదించినందుకు నన్ను నేను తిట్టుకోగలను, అయినప్పటికీ ఆమె మరణానికి సాధారణ చర్య లేకుండా ప్రతీకారం తీర్చుకుంటాను.పట్టుపురుగు తన పసుపు శ్రమను నీకోసం ఖర్చు చేస్తుందా? నీకోసం ఆమె తనను తాను అపవిత్రం చేసుకుంటుందా? లేడీషిప్లను నిర్వహించడానికి లార్డ్షిప్లను అమ్ముతున్నారా? ఒక నిముషం పేద ప్రయోజనం కోసం? యోన్ తోటివాడు హైవేలను ఎందుకు తారుమారు చేస్తాడు, మరియు తన జీవితాన్ని న్యాయమూర్తి పెదవుల మధ్య ఉంచుతాడు, అటువంటిదాన్ని మెరుగుపరచడానికి- గుర్రాన్ని మరియు పురుషులను ఆమె కోసం వారి శౌర్యాలను కొట్టడానికి ఉంచుకుంటాడు?. . .

 (సిరిల్ టూర్నెర్, ది రివెంజర్స్ ట్రాజెడీ, 1606-7)

ఈ భాగంలో (దాని సందర్భంలో తీసుకుంటే) సానుకూల మరియు ప్రతికూల భావోద్వేగాల కలయిక కనిపిస్తుంది: అందం పట్ల తీవ్రమైన బలమైన ఆకర్షణ మరియు దానికి విరుద్ధంగా మరియు దానిని నాశనం చేసే వికృతత్వం పట్ల అంతే తీవ్రమైన ఆకర్షణ.ఈ భిన్నమైన భావోద్వేగాల సమతుల్యత, ప్రసంగం సముచితమైన నాటకీయ పరిస్థితిలో ఉంటుంది, కానీ ఆ పరిస్థితి మాత్రమే దానికి సరిపోదు.చెప్పాలంటే నాటకం అందించే నిర్మాణాత్మక భావోద్వేగం ఇది.కానీ ఈ మొత్తం ప్రభావం, ఆధిపత్య స్వరం, ఈ భావోద్వేగంతో సంబంధం ఉన్న అనేక తేలియాడే భావాలు, పైకి స్పష్టంగా కనిపించవు, దానితో కలిసి మనకు ఒక కొత్త కళా భావోద్వేగాన్ని ఇస్తాయి.

తన వ్యక్తిగత భావోద్వేగాల్లో, తన జీవితంలో జరిగిన ప్రత్యేక సంఘటనల వల్ల కలిగే భావోద్వేగాల్లో కవి ఏ విధంగానూ చెప్పుకోదగినవాడు, ఆసక్తికరమైనవాడు కాదు.అతని నిర్దిష్ట భావోద్వేగాలు సరళమైనవి, లేదా క్రూరమైనవి లేదా చదునైనవి కావచ్చు.అతని కవిత్వంలోని భావోద్వేగం చాలా సంక్లిష్టమైన విషయం, కానీ జీవితంలో చాలా సంక్లిష్టమైన లేదా అసాధారణమైన భావోద్వేగాలు ఉన్న వ్యక్తుల భావోద్వేగాల సంక్లిష్టతతో కాదు.నిజానికి కవిత్వంలో విపరీతత్వంలో ఒక లోపం ఏమిటంటే, కొత్త మానవ భావోద్వేగాలను వ్యక్తీకరించడానికి వెతకడం; మరియు తప్పు ప్రదేశంలో కొత్తదనం కోసం చేసే ఈ అన్వేషణలో అది వికృతతను కనుగొంటుంది.

కొత్త భావోద్వేగాలను కనుగొనడం కాదు, సాధారణమైన వాటిని ఉపయోగించడం, వాటిని కవిత్వంగా మలచడంలో, అసలు భావోద్వేగాలలో లేని భావాలను వ్యక్తీకరించడం కవి పని.తనకెప్పుడూ లేని భావోద్వేగాలు..

అనుభవజ్ఞులు అతని వంతుకు మరియు అతనికి తెలిసిన వారికి సేవ చేస్తారు.తత్ఫలితంగా, “ప్రశాంతతలో జ్ఞాపకం చేసుకున్న భావోద్వేగం” అనేది ఒక అసాధారణ సూత్రం అని మనం నమ్మాలి.ఎందుకంటే అది భావోద్వేగం కాదు, జ్ఞాపకం కాదు, అర్థాన్ని వక్రీకరించకుండా ప్రశాంతత కాదు.ఇది ఏకాగ్రత, మరియు ఏకాగ్రత వల్ల కలిగే ఒక క్రొత్త విషయం.

మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-8-25-ఉయ్యూరు 

మనకు పెద్దగా పరిచయం లేని కంకంటి పాపరాజు తమ్ముడు నరసింహ రాజు రాసిన -విష్ణుమాయావిలాసం నాటకం

పాపరాజు తమిళనాడు లోని ప్రళయకావేరి అనే పులికాట్ లో అమీన్ గా ఉండేవాడు .తండ్రి అప్పయ .తల్లి నరసాంబ .1649 వాడు .సమకాలికులు  ‘’సమీర విజయ కుమార ‘’కర్త పుష్పగిరి తిమ్మన్న,వేలూరు రాజధానిగా పాలించిన వీర వెంకట రాయల ఆస్థానకవి మగదల తిమ్మన్న ,కర్నాటక రాజ్యం పై దండెత్తి వచ్చి,ఎలందా వారిని ఓడించి .1649లో పులికాట్ ను ఆక్రమించిన మహమ్మద్  మీర్ జుమ్లా ఖాన్ తొ సన్మానం పొందిన ధరణి దేవుల రామయ మంత్రి .పుష్పగిరి తిమ్మన్న పాపరాజుకు నరసింహరాజుకు రచనలో సాయపడ్డాడు .ఈ విషయం నరసరాజు తన గ్రంథం లో చెప్పాడు -‘ఘను  సంస్కృతాంధ్ర  కవనాతి దక్షు -మాయన్న సఖుని తిమ్మన్నను గృతి సహాయుని ‘’ఆని చెప్పుకొన్నాడు .

  కంకంటి నరసరాజు ‘’సరస విద్వత్ కవి జన శరణ్యుడు’’.ఈ ద్విపదను తన అన్న పాపరాజు కలలో కనిపించి చెప్పినట్లు శ్రీరామ చంద్రునికి అంకితమిచ్చాడు .శ్రీనాథుడు తన హరవిలాసం లో శివ విలాసాలన్నీ ఒక చోట చేర్చినట్లు గా ,నరసరాజు విష్ణు మహిమలను ఒక చోట చేర్చి ఇందులో కూర్చాడు .కథలకు ఒక చక్కని సన్నివేశం ,ప్రణాళిక కూర్చాడు .పురాణ విష్ణు కథలను గుది గుచ్చి స్వతంత్ర రచన చేశాడు .ముక్కు తిమ్మన పారిజాతాపహరణం ఇతనికి స్పూర్తి .సత్యభామ గర్వాప హరణం ఆధారంగా ఈ కథలకు ఐక్యత కల్పించాడు .ఈ రెండిటికి మధ్య కొలికి పూసగా కృష్ణుని నర్మ సఖుడు గోవింద శర్మ ఉంటాడు .

  విష్ణు మాయావిలాసం నాటకం మొదటి రంగం  సత్యా దేవి సమక్షం .ఆమెకు గోవింద శర్మ ఈ కథలు చెప్పి ,పారిజాత మాలిక బహుమానంగా పొందాడు .రెండవ సారి ధర్మ రాజు సభలో వర్ణించాడు .ఇది అయిదు ఆశ్వాసాల నాటకం .శుక యోగి చెప్పినట్లే గోవింద శర్మ ఇక్కడ కధకుడు .ఎల్లనార్యుని మాటలను వర్ణ ,లోకోక్తులను తన ద్విపదలలో గుప్పించాడు నరసరాజు .మరింతగా రసవంతం చేశాడు నరసరాజు .

 లక్ష్మి బ్రహ్మ రుద్రాదులే  విష్ణు మాయను అతిక్రమించ లేక పోవటం కథా లక్ష్యం .రెండు మూడు ఆశ్వాసాలలో బ్రహ్మ విష్ణు ల గర్వభంగాలు ,విష్ణువు కల్పించిన ఒక కొలను చూసి లక్ష్మి ఎలా నివ్వెర పోయిందో చూడండి -‘’వనజాకారము జూచే వాడు కల్హార -వనరుహ కైరవాలి గలదాని -నిండార జిగిరించి నిగనిగల్గనక-దండి మానిన వాడు తలిరులతోడ-గలయబూచి మరందగానముల్లేక ‘’

  మూడవ ఆశ్వాస౦  లో భక్త పుండరీకుని కధ .శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణుడు విష్ణుమాయచే బోయ పడుచు ను ప్రేమించి వెంటపడటం -‘’కరము మీటగు పచ్చ గాజులనొప్పు -కరముల సకుటుంబ గరమ్ములు మెరయ -సన్నంపు టోల్లియు సగమొప్పగట్టి -అధికత మధురమోహరాధాంగమిధున –నిధువన క్రీడలు నెమ్మి గన్గోనుచు-జపము సాలించి యాచమనంబు సేయు -నెపమున లేచి,యన్నెలతుక డాసి ‘’     .అలాగే బ్రహ్మ గర్వభంగం లో మాయాసరస్వతి పోయే హొయలు వికారాలు చూద్దాం -‘’అన్నీరేజ గంధి-కన్నీరు నించు ,తొంగలి రెప్పలార్చి -మన్నించు పతిరాక మసలె నేడనుచు -భూరి మోహనమున చెలువుని చెలువంబు చింతించి కొనుచు ‘’మూడో చెయ్యికల ఆ వెర్రి బాగుల బ్రహ్మ బిత్తర పోడా ‘’అంటారు తిరుమల రామ చంద్ర .

  నాల్గవ ఆశ్వాసం లో శివ గర్వ భంగం .మోహిని వేషం లో ఉన్న హరిని చూసి  చొంగకార్చుకొనే శివుడు -‘’మరుడను పగవాడు మటు మాయలాడు -హరి యాడు రూపంబు-చవ్వ చేయక గన్న జగములోన -కమలాసనాదులు ఆ ఘనుని మాయలు -భ్రమ గొని యున్నారు ప్రాజ్నత లుడిగి ‘’ఇక భోలా శంకరుడు ఆగుతాడా ?’’

 ఇంతటి రసవత్కావ్య నాటకాన్ని శ్రీ పాలపర్తి నాగేశ్వర శాస్త్రి గారు 1865లో మద్రాస్ లో విద్వన్మనోరంజని ప్రెస్ లో ముద్రించారు .పండితులు దీనిపై విమర్శలు కురిపించారు .ఇవాళ ముద్రిత ప్రతికూడా లేదు ఆని ,కనుక విష్ణుమాయా విలాసం పునర్ముద్రణ పొందాలని ,దీనితోపాటు కంకంటి పాపరాజు రాసిన యక్షగానం కూడా ముద్రించాలని శ్రీ తిరుమల రామ చంద్ర ఆశించారు .జరిగిందో లేదో నాకు తెలియదు .

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -28-8-25-ఉయ్యూరు

సాహిత్య శిరోమణి శ్రీ తిరుమల రామ చంద్రగారు (వినాయకచవితి సందర్భంగా) విసిరిన అక్షర పల్లెరుకాయలు ఉమ్మెత్తకాయలూ నూ

‘’మన దేశం లో శైవం, వైష్ణవం ప్రబలటమే కాదు మాదేవుడు గొప్పంటే మా దేవుడు గొప్ప ,మా మతం గొప్పదంటే మామతం గొప్ప ఆని వీరంగం వేసే దాకా వెళ్ళింది .వీర శైవులు గణాధిపతిని నరసింహావతారం ఎత్తిన విష్ణువు సంహరిం చాడని తమ పుస్తకాలలో రాసుకొంటే ,నరసింహుని శివుడు వీరభద్రావతరమెత్తి పీచమడచాడని ,శరభావతార మెత్తి కాల రాచాడని శైవులు కౌంటర్ ఇచ్చారు .మా దేవుడికి నంది వాహనం అంటూ   దశ్శరభ శరభ అంటూ వీరంగం వేశారు ,మాదేవుడికి ఆకాశం లో తేలిగ్గా ఎగిరే గరుడుడు వాహనమని జబ్బలుచరచుకొన్నారు మూడు నామాలవాళ్ళు .మా దేవుడు హాలాహలం తాగి బ్రేవున త్రేంచాడని,పాములను పగ్గాలుగా పేని హారాలుగా  మణికట్టుకు చుట్టుకున్నాడు ఆని విబూది రేకల వారంటే  , మా దేవుడు ఆ నా గేంద్రుని తలత్రోక్కి ,గరళం కక్కించి ,పీటీ దెబ్బకొట్టి హాయిగా పక్కగా పరచుకొన్నాడు ఆని రెండో వారు జవాబిచ్చారు  .మా దేవుడు భార్యను రొమ్ము మీద పెట్టుకోన్నాడని వారంటే ,అదే౦  గొప్ప? మా దేవుడు భార్యను తలమీదే పెట్టుకొన్నాడు ,ఇంకా తగాదాకొస్తే ,సగందేహమే రాసిచ్చీశాడు మావోడు ‘’ఆని మీసాలు దువ్వారు ఎదుటి వారు.ఇలాంటి వాదాల వలన కొంత కీడు జరిగినా మంచి కూడా జరిగింది.బసవపురాణం హరవిలాసం లాంటివి ఆముక్తమాల్యద ,విష్ణు మాయావిలాసం వంటి నాటకాలు వచ్చి వాజ్మయ పరిపుష్టి జరిగింది .ప్రపంచాన్ని బ్రహ్మ రుద్ర మహేశ్వరుల ను అధిగమించి నఒక  అనిర్వచనీయ ప్రభావ శక్తిగల ఒక మహా శక్తి మాయ నడిపిస్తోందని పిల్లిపోరు ,పిల్లిపోరు పిట్ట తీర్చిందని చెప్పే శాక్తేయులు  వారికి ఆసరాగా శ్రీ దేవీ భాగవతం వచ్చాయి ‘’ఆని విష్ణు మాయా విలాసం నాటకం సమీక్షలో అయ్యవారు తిరుమల రామ చంద్రగారు ఇద్దర్నీ అక్షర కొరడాలతో   వాయించారు .దాన్నినేను  వినాయక చవితి సాయంత్రం మనకు పక్కున్న ఇళ్లపై పల్లేరు కాయలు ,ఉమ్మెత్తకాయలు వేసే అలవాటుందని దీనికి లంకే ,కనెక్షన్ ఇచ్చి  శీర్షిక పెట్టాను ‘సరదాగా నవ్వుకోవటానికి .

వినాయక చవితి శుభాకాంక్షలతో

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -27-8-25-ఉయ్యూరు  

శ్రీ ఎమ్వీయల్ గారి. కానుక.17 వ చివరి భాగం.27.8.25.

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి. సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.11 వ భాగం.27.8.25.

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.63 వ భాగం.27.8.25.

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.63 వ భాగం.27.8.25.

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.18 వ భాగం.27.8.25.

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.18 వ భాగం.27.8.25.

శ్రీ ఎమ్వీయల్ గారి. కానుక.16 వ భాగం.26.8.25.

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి. సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.10 వ భాగం.26.8.25.

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.61 వ భాగం.26.8.25.

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.17. వ భాగం.26.8.25.

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.17. వ భాగం.26.8.25.

‘’శ్రీ రంగరాజ చరిత్ర ‘’తొలి తెలుగు నవలా రచయిత- నరహరి గోపాలకృష్ణమ శెట్టి

నరహరి గోపాల కృష్ణమ శెట్టి (1833–1885) ఒక తెలుగు రచయిత మరియు 19వ శతాబ్దపు కర్నూలు డిప్యూటీ కలెక్టర్‌గా పనిచేశారు. ఆయన రచించిన “శ్రీ రంగరాజ చరిత్ర” (1872) తెలుగులో తొలి నవలగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ నవల సోనాబాయి అనే లంబాడి కన్య కథ ఆధారంగా వ్రాయబడింది మరియు ఇది తొలి తెలుగు నవలగా గుర్తింపు పొందింది. 

బెంగాల్‌ గెజిట్‌ ప్రకటన “తమ ప్రాంతంలోని ఆచార వ్యవహారాలను వచన (ప్రబంధ ప్రక్రియలో రచన గావించిన వారికి బహుమానం ఇవ్వబడుతుంది ” ప్రకటన గావించినవారు బెంగాల్‌ గవర్నరు లార్డు మెయోగారు కలకత్తా నుంచి గజిటేరియర్‌ ద్వారా వెలువడిన (ప్రకటన అది! ఆ సమయంలో నరహరి గోపాలకృష్ణనుశెట్టిగారు కర్నూలులో డెప్యూటీ కలెక్టరు హోదాలో పదవీ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తుండేవారు కృష్ణనుశెట్టిగారు ప్రతిభావంతుడైన ఉద్యోగే కాదు, కవి కూడా! పై ధకటనతో ఆయన కవి హృదయం వికసించింది సమర్ధుడైన అధికారి కాబట్టి విధి నిర్వహణకే మాత్రము భంగము వాటిల్లకుండా సమయము ‘కేటాయించుకుని, అహోరాత్రులు శ్రమించి 1572లో (శ్రీ రంగరాజు చరిత్ర రచించి పరిశీలనార్థం పంపీనారు కృష్ణనుశెట్టిగారు తాను వ్రాసిన గ్రంధం ఉపోద్దాతంలో ఇలా విన్నవించుకున్నారు “నేటి హిందువుల (తెలుగువారి) జీవన సంస్కృతికి ప్రతిబింబం ఈ నవీన ప్రబంధం ” ఆంగ్లంలో నావెల్‌ అన్న పదానికి సమానార్రంలో వచన (ప్రబంధము అన్న పేరును కూడా వీరు సూచించినారు శ్రీ! రంగరాజు చరిత్రకు “సోనబాయి పరిణయ” నుని నామాంతరము కూడా ఉన్నది ఈ (ప్రబంధంలో కులాచారాలు, వర్ణ భేదాలు, మూఢాచారాలను నిశితంగా వినుర్శించినారు రచయిత ఈ నవీన ద్రబంధమును లార్డు మెయోగారికి అంకితం గావించినారు గోపాలకృష్ణనుశెట్టిగారు బాధ్యతాయుతమైన ఉన్నత ఉద్యోగములో వుంటూ రచన చేయడమన్నది అంత తేలికైన వ్యవహారముకాదు అందుకే వారి కృషీ ఫలించినది గజిటేరియర్‌లో గోపాలకృష్ణనుశెట్టిగారి “రంగరాజు చరిత్ర? ను సమీక్షిస్తూ, తెలుగులో వెలువడ్డ తొలి తెలుగు నవల ఆని ప్రకటించబడినది పురుషార్ట ప్రదాయిని మాసపత్రిక (మచిలీపట్నం)లో రంగరాజు చరిత్ర పై సమీక్ష ఇలా వ్రాయబడింది “రంగరాజు చరిత్ర మధుర గ్రాంధిక సాలంకారిక శైలిలో వ్రాయబడిన నవల ”’ గోపాలకృష్ణమశెట్టి గారి హృదయం ఆనంద డోలికల పూయలలూగినది తొలి తెలుగు నవలా రచయితగా లార్డు మెయోగారు అధికార ముద్ర వేసినా, మన సాహిత్య చరిత్రకారులు ఆమోదముద్ర వేయకపోవటం విచారించదగ్గ విషయము రాయలపీమ రచయితల దురదృష్టం కాక మరేమిటి? (తరువాయి 

నరహరి గోపాలకృష్ణనుశెట్టిగారు తొలి తెలుగు నవలా రచయితగా ్రకటించబడి, కర్నూలు జిల్లాకే ఎనలేని ఖ్యాతిని చేకూర్చినారు చిన్నయసూరి, వీరు కలసి హిందూ ధర్మశాస్త్రమును తెలుగులోనికి అనువదించినారు కర్నూలు జిల్లా మాన్యువల్‌ను ఆంగ్రమున రచించినారు వీరి కుమారులు కె రాజామణిశెట్టి తమ తండ్రిగారి పేరున గోపాలశృష్ణనుశెట్టి జీవితమును “గోపాలకృష్ణమూర్తి శతకము” గా రచించిరి అందులో గోపాలకృష్ణమూర్తిగారు బ్రౌన్‌ దొరవారి కత్యంత మిత్రుడని, సహాయకుడని తెలువబడినది అంధ్ర వ్యాకరణము, కందనోలు భూగోళము కూడా రవించి ఖ్యాతి గాంచినారు .  

ఆధారం – కె యన్‌ యస్‌ రాజా-కర్నూలు జిల్లా రచయితల చరిత్ర

శ్రీ ఎమ్వీయల్ గారి. కానుక.15 వ భాగం.25.8.25.

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి. సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.9 వ భాగం.25.8.25.

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి. సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.9 వ భాగం.25.8.25.

ప్రాచార్య బ్రహ్మశ్రీ శలాక రఘు నాథ శర్మ గారి భాగవత నవనీతం.60 వభాగం.25.8.25.

ఆచార్య బేతవోలు రామ బ్రహ్మ0 గారి శ్రీ దేవీ భాగవతం.16 వ భాగం.25.8.25.

శ్రీ ఎమ్వీయల్ గారి.కానుక.14 వ భాగం.24.8.25.

శ్రీ తిరుమల రామచంద్ర గారి. సాహితీ సుగ తుని స్వగతం.8 వ భాగం.24.8.25. https://youtu.be/S_qfqONwKHg