Monthly Archives: November 2026

విశ్వరూపt(త్రివేణి) రచన: ఎస్. వి. రామమూర్తి, ఐ.సి.ఎస్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం తన చుట్టూ తాను చూసే బహుళత్వానికి, సహజ ప్రవృత్తి మరియు సంప్రదాయాల ద్వారా తాను విశ్వసించాలని నేర్పబడిన ఏకత్వానికి మధ్య మానవునిలో ఒక సంఘర్షణ ఉంటుంది. మానవునికి తన చుట్టూ ఉన్న ఇతర శరీరాలు మరియు వస్తువుల నుండి వేరుగా ఉండే ఒక … Continue reading →

కావలసింది – ఒక నిజమైన సోషలిజం*(త్రివేణి) జోసెఫ్ బిబ్బీ-ఆంగ్ల రచనకు నానువాదం (సంపాదకులు, బిబ్బీస్ యాన్యువల్) ప్రపంచాన్ని ఎలా సంస్కరిస్తారని కన్ఫ్యూషియస్‌ను అడిగినప్పుడు, “వస్తువులను వాటి సరైన పేర్లతో పిలవడం ద్వారా” అని ఆయన సమాధానమిచ్చారు. నేటికీ, తప్పుడు పేర్లతో పిలవబడే ఉద్యమాల కార్యకలాపాలతో మనం ఇబ్బంది పడుతున్నామన్నది స్పష్టమే. ప్రత్యేకించి, మనం “సోషలిజం” అనే … Continue reading →

విద్య: ఒక జ్ఞాపకం(త్రివేణి) ఎస్. రామసుబ్బన్ రచన-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం (1) ఈ శరదృతువు సాయంత్రం, కిటికీలోంచి బయటకు చూస్తుంటే, గాలికి అటుఇటు ఊగుతున్న ఎండిపోయిన చెట్లు కనిపిస్తున్నాయి. అప్పుడు నాకు పదహారేళ్ల అమాయకపు ‘విద్య’ గుర్తుకొచ్చింది; ఆ జ్ఞాపకం ఎంతో వేదనతో కూడుకున్నది. చాలా ఏళ్ల క్రితం జరిగిన విషయమది, ఏదో మరో … Continue reading →

ఇటీవలి రెండు సామాజిక చిత్రాలు(త్రివేణి) – శంకర కృష్ణ చెట్టూర్-ఆంగ్ల రాచనకు నా అనువాదం కొన్ని నెలల క్రితం, భారతీయ టాకీ చిత్రాలలో కనిపిస్తున్న కొన్ని ధోరణుల గురించి నేను వ్యాఖ్యానించాను. అప్పటి నుండి, నేను ఇటీవల రెండు భారతీయ చిత్రాలను చూశాను. ఇవి రెండూ తమిళ భాషలో వచ్చిన సామాజిక చిత్రాలు. వీటిలో ఒకటి … Continue reading →

సుందర తిరువాంకూరు(త్రివేణి) – ఎన్. కె. వెంకటేశ్వరన్-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం తిరువాంకూరును సందర్శించిన ఎవరూ, దాని సౌందర్యాన్ని మెచ్చుకోకుండా తిరిగి వెళ్లలేదు. ఇది నిశ్శబ్దంగా వ్యక్తమయ్యే ప్రశంస. హిమాలయాల్లో వైభవం ఉంది, గంగా మైదానాల్లో విశాలత ఉంది, మధ్యభారతంలో వైవిధ్యాల సమ్మేళనం ఉంది, హైదరాబాద్‌లో అప్పుడప్పుడు కనిపించే అద్భుత దృశ్యాలు ఉన్నాయి, మైసూరులో ప్రకృతి … Continue reading →

–రెండు తెలుగు జానపద గేయాలు(త్రివేణి) అనువాదం: ప్రొఫెసర్ రాయప్రోలు సుబ్బారావు-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం (ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాద్) [సరళమైన, మధురమైన పదాలతో కూడిన ఈ జానపద గేయాలు ఎంతో అందమైన, ఆహ్లాదకరమైన దృశ్యాలను కళ్ళముందు ఉంచుతాయి. ఇందులో చంద్రుడిని ‘మామ’గా సంబోధించి, ఆయనను ‘వెన్నెల పాలు’ తీసుకురమ్మని కోరడం జరుగుతుంది. ఆ పాలను శిశువు … Continue reading →

వీణా ధనం(త్రివేణి) రచన: దివంగత శ్రీపాద రామమూర్తి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం [ఈ వ్యాసం ప్రచురణ వెనుక ఒక విషాద ఘట్టం ఉంది. ధనమ్మాళ్‌కు ఈ ఘన నివాళులర్పించిన రామమూర్తి, త్రివేణి పత్రికకు ఆ వ్యాసం పంపిన వారం రోజులకే, నవంబర్ నెల మొదట్లోనే కన్నుమూశారు. ఆయన మద్రాసు శాసనసభకు ముఖ్య విలేకరిగా పనిచేశారు, మరియు … Continue reading →

నాటక కళపై కొన్ని ఆలోచనలు(త్రివేణి ) రచన: గజాననన్ కథార్దేకర్-ఆంగ్ల రచన కు నా అనువాదం మనం చూసే జీవితం అనేక రూపాల్లో సంపూర్ణంగా, వైవిధ్యంగా ఉంటుంది, కానీ కళ మరింత సంపూర్ణంగా, సుసంపన్నంగా ఉంటుంది. జీవితం భౌతిక పరిస్థితులచే పరిమితం చేయబడింది, కానీ మనస్సు మరియు భావోద్వేగాల సృష్టి అయిన కళకు పరిమితులు లేవు. … Continue reading →

ఆధ్యాత్మిక అనుభవం యొక్క విలువ(త్రివేణి ) రచన: స్వార్ట్జ్ డేవిడ్ మలైపెరుమాన్, ఎం.ఏ. (మద్రాస్)-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం బి.డి., పి.హెచ్.డి. (చికాగో) ఆదికాలం నుండే మానవజాతిలో మరింత సమృద్ధమైన జీవితాన్ని పొందాలనే ఒక రహస్యమైన, అస్పష్టమైన లేదా ఆకస్మికమైన వాంఛ ప్రబలంగా ఉంది. మానవాళి ఆనందం కోసం, ఒత్తిడి నుండి విముక్తి కోసం, ఈ … Continue reading →

నిరుద్యోగులు(త్రివేణి) – ఎస్. వి. రామమూర్తి, ఐ.సి.ఎస్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం ‘నిరుద్యోగులు’ అని మనం అన్నప్పుడు, మనకు మొదటగా గుర్తుకు వచ్చే వర్గం ఆంగ్ల విద్యనభ్యసించిన వారిలోని నిరుద్యోగులు. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో ఐరోపాలో ఆర్థిక, రాజకీయ మరియు సామాజిక రంగాలలో భారీ మార్పులు సంభవించాయి. అదే శతాబ్దంలో భారతదేశ పరిపాలనా బాధ్యతలను ఇంగ్లాండ్ చేపట్టినప్పుడు, … Continue reading →

–అజ్ఞాత సోదరి- -కవిత (త్రివేణి) రచన: శ్రీమతి పద్మావతి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం (బాలకవయిత్రి పద్మావతి, బెర్హంపూర్‌కు చెందిన శ్రీ నాభి రామకృష్ణారావు గారితో వివాహం జరిగిన పది రోజుల తర్వాత, ఏప్రిల్ 1920లో కన్నుమూశారు. ఆమె మరణ దుఃఖంలో, ఆ యువకుడు తన ప్రియమైన వధువు యొక్క నోట్-బుక్‌లను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి, ఆమె కవితలలో … Continue reading →

–నిరుద్యోగులు(త్రివేణి) – ఎస్. వి. రామమూర్తి, ఐ.సి.ఎస్.-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం ‘నిరుద్యోగులు’ అని మనం అన్నప్పుడు, మనకు మొదటగా గుర్తుకు వచ్చే వర్గం ఆంగ్ల విద్యనభ్యసించిన వారిలోని నిరుద్యోగులు. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో ఐరోపాలో ఆర్థిక, రాజకీయ మరియు సామాజిక రంగాలలో భారీ మార్పులు సంభవించాయి. అదే శతాబ్దంలో భారతదేశ పరిపాలనా బాధ్యతలను ఇంగ్లాండ్ చేపట్టినప్పుడు, … Continue reading →

.ది ట్రిపుల్ స్ట్రీమ్( త్రివేణి )ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం నా ప్రేమ కొరకు సక్రమంగా శ్రమించేవాడు చివరికి విజయం సాధిస్తాడు! కానీ ఇందులో గనుక నీ పిరికి హృదయం విఫలమైతే, నీ వైఫల్యాన్ని నా వద్దకు తీసుకురా! – దివ్య గీతం ‘త్రిధార’ 1 కళాశాలలో గాంధీజీ పన్నెండేళ్లకు పైగా క్రితం, గాంధీజీ మొదటిసారి … Continue reading →

సాహిత్య నోబెల్ పొందిన ఐరిష్ కవి నవలాకారుడు అసంబద్ధ నాటకకర్త శామ్యూల్ బెకెట్ జీవిత చరిత్ర -5 78 ఇది బెకెట్ సృష్టించిన కథానాయకుడి ప్రయాణంలో—బెలాక్వా యొక్క డబ్లిన్ నుండి పిర్న్ (Pirn) అనే బురదమయమైన పాతాళలోకం వరకు సాగే ఆ బాధాకరమైన, కష్టతరమైన మార్గంలో—అతడిని మరో అడుగు ముందుకు తీసుకువెళ్తుంది. ‘మోర్ ప్రిక్స్ దాన్ కిక్స్’ (More Pricks than Kicks) లో ఉన్నంత ప్రముఖంగా కాకపోయినా, ‘వాట్’ (Watt) లో కూడా లైంగిక అంశాలు కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు, మిస్టర్ గ్రేవ్స్ తన భార్యతో సఖ్యంగా ఉండలేకపోవడం అనే విషయాన్ని ఒక ప్రధానాంశంగా తీసుకుంటారు; దీనికి పరిష్కారంగా ‘బాండో’ (Bando) అనే మందును వాడమని ఆర్థర్ ఒక ప్రకటనకర్త శైలిలో చమత్కారంగా సిఫార్సు చేస్తాడు. అలాగే, మిస్టర్ లూయిట్‌ను పరీక్షించడానికి ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ, మిస్టర్ నాకీబాల్ తనను తాను గోక్కుంటూ ఎంతో ఏకాగ్రతతో ఉండటాన్ని గమనించి, ఇలా అంటుంది: “ఎంతటి జీవశక్తి! ఈ వయసులో కూడా! బహిరంగ జీవనం అంటే ఇదే మరి! అద్భుతం!” అయితే, వీటన్నింటిలోనూ అతి పెద్ద లైంగిక హాస్యాస్పద సన్నివేశం—వాట్ మరియు చేపలు అమ్మే శ్రీమతి గోర్మన్ మధ్య సాగే అసంపూర్ణమైన బంధం: దీని కంటే ముందుకు వారు వెళ్లలేదు—అలా వెళ్లాలని ఒకటి కంటే ఎక్కువ సందర్భాల్లో వారు భావించినప్పటికీ. ఎందుకు? వారి హృదయాల్లో—వాట్ హృదయంలో, శ్రీమతి గోర్మన్ హృదయంలో—గత అనురాగాల లేదా పాత తప్పుల తాలూకు ప్రతిధ్వని వినిపించిందేమో! “అంతటి సుందరమైన, అరుదైన, మధురమైన, సున్నితమైన పుష్పాన్ని… శారీరక తృప్తి అనే మురికి కూపంలోకి లాగవద్దు, పాడు చేయవద్దు” అని ఆ ప్రతిధ్వని వారిని హెచ్చరించిందేమో! … Continue reading →

మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి ‘’ఉత్తరరామ చరిత ‘’పరిచయం 19వ శతాబ్దపు ద్వితీయార్థంలో ఆంధ్ర సాహిత్య వసుంధరను తన బహుముఖ ప్రజ్ఞతో అలరించిన మహాకవి, అష్టావధాని, వాగ్గేయకారుడు మరియు న్యాయవాది దాసు శ్రీరాములు (1846–1908) గారు. సంస్కృత మూల కావ్యాలను, నాటకాలను ఆంధ్రీకరించడంలో ఆయనది వేరొక శైలి. సంస్కృతంలో భవభూతి ప్రణీతమైన విశ్వవిఖ్యాత నాటకం “ఉత్తరరామచరితము”ను … Continue reading →

మధ్యయుగపు ఒక సాధువు(త్రివేణి) దేవాన్ బహదూర్ కె. ఎస్. రామస్వామి శాస్త్రి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం దక్షిణ భారతదేశం కేవలం సంస్కృతంలో రచనలు చేసి, నేటికీ భారతదేశంలో ప్రాచుర్యంలో ఉన్న మూడు ప్రధాన తాత్విక సిద్ధాంతాలను స్థాపించిన గొప్ప తత్వవేత్తలనే కాకుండా, స్థానిక భాషలలో—ముఖ్యంగా తమిళంలో—అద్భుతమైన భక్తి కవితలను, పాటలను అందించిన మధుర కవులను కూడా … Continue reading →

వాస్తవికవాద స్ఫూర్తి(త్రివేణి) రచన: ఆర్. కె. నారాయణస్వామి-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాద ౦ ఆదిమ రచయిత (ఈ పదాన్ని నేను విస్తృత అర్థంలో వాడుతున్నాను) మానవాళి అనుభవం, పరిశీలనల సారాన్ని మాత్రమే తీసుకుని, తన కళా రసవాదంతో దానికి రూపాంతరం చెందించి, చివరికి మనకు విశాలమైన, అద్భుతమైన ఒకదాన్ని అందించారు. అందులోని రూపాలు లోపలికి, బయటికి … Continue reading →

దీపావళి అంటే టపాసులే కాదు –రేడియో ప్రసంగం 08.11.2026 -7:30AM ఆకాశవాణి విజయవాడ

శ్రీ ఎస్.వి.భుజంగరాయ శర్మ గారి ‘’తిక్కన సూర్యోయదయాలు’’పై లఘు సమీక్ష ఎస్.వి.భుజంగరాయ శర్మగారు మహాభారతంలోని తిక్కన సోమయాజి కవిత్వ శైలిని, ముఖ్యంగా ఆయన వర్ణించిన సూర్యోదయ ఘట్టాలను లోతుగా పరిశోధించి అందించిన విమర్శనాత్మక విశ్లేషణ తెలుగు సాహిత్యంలో ఎంతో విశిష్టమైనది. తిక్కనగారు స్వభావానుసిద్ధమైన, మనోహరమైన వర్ణనలకు ప్రాధాన్యమిచ్చారు. ఆయన సూర్యోదయ వర్ణనలు కేవలం ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని … Continue reading →

మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి మంజరీ మధుకరీయం కావ్యం తెలుగు సాహితీ వికాసంలో XIX వ శతాబ్దపు చివర, XX వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలో బహుముఖ ప్రజ్ఞను ప్రదర్శించిన మహానీయులలో దాసు శ్రీరాములు (1846 – 1908) గారు అగ్రగణ్యులు. వారు కవి, పండితులు, నాటకకర్త, న్యాయవాది మరియు సమాజ సంస్కర్త. వారు రచించిన ప్రసిద్ధ … Continue reading →

మహాకవి దాసుశ్రీరాములు గారి దృశ్యకావ్యం –కురంగ గౌరీశంకరం ‘’ మహాకవి, అష్టావధాని, న్యాయవాది అయిన దాసు శ్రీరాములు గారు (1846–1908) రచించిన విశిష్టమైన సాహిత్య రూపాలలో కురంగ గౌరీ శంకరము ఒకటి. పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు చివరి దశకాల్లో మరియు ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు ఆరంభంలో తెలుగు సాహిత్యాన్ని సుసంపన్నం చేసిన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి శ్రీరాములు గారు. ఆయన … Continue reading →

ద్రౌపది అంతశ్శీలాన్ని ఆవిష్కరించిన  ఎస్.వి భుజ౦గరాయ శర్మగారి ‘’ద్రౌపది ‘’ తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రముఖ విమర్శకులు, కవి, విద్యావేత్త అయిన ఎస్.వి. భుజంగరాయ శర్మగారు (శ్రీరాం వేంకట భుజంగరాయశర్మ) మహాభారతంలోని నాయికల అంతస్సౌందర్యాన్ని, వారి మనస్తత్వాన్ని వినూత్న విమర్శనాత్మక దృక్పథంతో ఆవిష్కరించారు. ముఖ్యంగా ద్రౌపది పాత్ర పై వారు కావించిన విశ్లేషణ (“విధి వంచిత ద్రౌపది” … Continue reading →

స్వామి జ్ఞానానంద జీవిత చరిత్ర.7 వ భాగం.5.11.26. https://youtu.be/UkBpmUZ37Qk

కవికులతిలక మహాకవి కాళిదాసు మేఘసందేశ కావ్యం.3 వ భాగం.5.11.26.

మహాకవి దాసు శ్రీరాములు గారి అచ్చతెనుగు ‘’చక్కట్ల దండ శతకం ‘’ చక్కట్ల దండ ఒక అచ్చ తెలుగు పద్య శతకం. చక్కట్లు అంటే ‘లౌకికనీతులు’; దండ అనగా ‘మాలిక’. కావున చక్కట్ల దండ అనగా ‘లౌకిక నీతిమాలిక’ యను నర్ధమిచ్చుచున్నది. ఇందు నూరు సీసపద్యములు ఉన్నాయి. ప్రతి పద్యము చివర రెండు గీతచరణములు మకుటముగా … Continue reading →