సరసభారతి ఉయ్యూరు

పుట్టపర్తి వారి పుట్ట తేనె చినుకులు -8

దేవీ స్తుతి

ఋగ్వేదం లో దేవీ సూక్తుం, రాత్రి సూక్తం ఉన్నాయి .సామవేదం లో కూడా రాత్రి  సూక్తం ఉంది .విశ్వ దుర్గ ,సింధు దుర్గ ,అగ్ని దుర్గ పేర్లు ఋగ్వేదం లో కనిపిస్తాయి .కేన ఉపనిషత్ లో ‘’ఉమా హైమవతి ‘’పాత్ర ఉంది .నారాయణ ఉపనిషత్తు లోను దుర్గా స్తుతి ఉందని పుట్టపర్తి వారన్నారు .మార్కండేయ పురాణం లో దుర్గా స్మరణ ఉన్నది .అందులో ఎనభై ఒకటి నుండి తొంభై మూడు అధ్యాయాల్లో దుర్గా పూజ విశేషాలు వర్ణింప బడ్డాయి .మొహంజొదారో ,హరప్పా  సింధు లోయాల్లో దుర్గా విగ్రహాలున్నాయి .ఇవి అయిదు వేల ఏళ్ళ కిందటివి .ఆ రోజుల్లో దుర్గా పూజ ఉండేది . పూజల్లో చండీ పూజకు విశేషం ఉంది .దీనికి ‘’దుర్గా సప్త శతి’’ ముఖ్య గ్రంధం .దానిలో మొదట కాళి,తర్వాత మహా లక్ష్మి ,సరస్వతి లలోని రూప భేద వర్ణన ఉంది .కాళికి గాయత్రీ ఛందస్సు ,మహా లక్ష్మికి ఉష్ణిక్ ఛందస్సు ,సరస్వతికి అనుష్టుప్ ఛందస్సు ఇష్టమైనవి అందులోనే వారుంటారు .తమో ,రజ సత్వ గుణాలు వీరికి ప్రతీకలు. సప్తశతి వేదం లోనే ఉంది అనే వారూ ఉన్నారు .దుర్గా ,కాళి,కుమారి ,చండి ,కాత్యాయని పేర్లు పురాణాలలో కూడా వింటాము .లలితా దేవికి నవావరణ పూజ ముఖ్యం .శాక్తం లో దక్షిణ ,వామాచారాలున్నాయి .రామాయణ  భారతాలలో దుర్గా స్తుతి ఉన్న సంగతి మనకు తెలుసు .

ధర్మ రాజు దుర్గా స్తుతి చేసినట్లు వ్యాసుడు రాశాడు .విరాట ,భీష్మ పర్వాలలో ఇది కనిపిస్తుంది .ధర్మ రాజు దుర్గను మహిషాసుర మర్దినిగా వర్ణించాడు .వింధ్య వాసినిగా పేర్కొన్నాడు .యుద్ధానికి ముందు దుర్గా స్తవం చేయమని శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునునితో చెప్పాడు .రావణుడు ,ఇంద్రజిత్తు దుర్గా రాధకులని రామాయణం తెలియ జేస్తోంది .బెంగాలీలకు శక్తి పూజ ముఖ్యం .చండీ పారాయణం వారి నిత్య కృత్యం .చండీ సంప్రదాయం నర్మదా నదీ తీరం లోని ఉజ్జయిని లో పుట్టిందని ఆచార్య భాషణం .క్రీస్తు పూర్వమే ఈ ఆరాధన ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది .సప్త శతి పై ముప్ఫై వ్యాఖ్యానాలున్నాయి .శంకరుల గురువు గౌడ పాడులూ ఒక వ్యాఖ్యానం రాశారు .నాగోజి భట్ట వ్యాఖ్యానమూ గొప్పదే .దీనికి ఒక కద ప్రచారం లో ఉంది .మన్మధుడు మరణించిన తర్వాత దేవతలు  ఈశ్వరుడిని ప్రార్ధిస్తే అతడికి రూపం ఇచ్చాడు .వాడు భండాసురుడు అయ్యాడు .శోణిత పురాన్ని రాజధానిగా చేసు కొని దేవతలపైకి కాలుదువ్వాడు .దిక్కు తోచక దేవతలు పార్వతీ దేవిని అర్ధించారు .ఆమె త్రిపురసుందరి అయి భండాసుర వధ చేసింది .మళ్ళీ ఆమె మన్మధుని అనంగుడిగా చేసింది .ఇందులో ఒక శ్లోకం ఉంది –

‘’పుం రూపం వాస్మరేద్దేవిం స్త్రీ రూపం వావి చింత యేత్ –అధవా నిష్కళం ధ్యాయేత్ సచ్చిదానంద లక్ష.ణాం’’అంటే దుర్గ ను పురుష రూపం లోనూ  ధ్యానించ వచ్చునని తెలుస్తోంది  .ఆమె పురుష రూపం విష్ణు మూర్తి అట .కోప రూపం కాళికాదేవి.యుద్ధ రూపం దుర్గ .ఆమె ఉపాసనకు మంత్రం ,యంత్ర ,తంత్రాలు ముఖ్యాలు అన్నారు ఆచార్యుల వారు .పంచదశి మంత్రం .శ్రీ చక్రం యంత్రం .తంత్ర కలాపం ఎక్కువ .ప్రతి వాడి హృదయం శాక్తేయమే .బాహ్యం లో శివుడు ,పూజలో వైష్ణవుడు అంటారు పుట్టపర్తి వారు .అంటే ఈ మూడిటికి భేదమే లేదని భావం .అర్జునుడు గొప్ప శివ భక్తుడు .కాని శ్రీకృష్ణుని చెలికాడు బావ మరదికూడా .కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి ముందు దుర్గా పూజ చాలా నిష్టతో చేశాడు .కనుక ప్రతి హిందువు శాక్తుడు శివుడు వైష్ణవుడే అని తేల్చారు నారాయణా చార్యులవారు .ఈ సత్యాన్ని  గుర్తించ కుండా మత భేదాలు పెంచుకొని  ,విద్వేషాలతో మనుషులు ఒకరికొకరికి దూరమై పోతున్నారు . సరసం గా సమన్వయము గా బతకటం తెలియని మూర్ఖులుగా జీవించటం బాధకలిగిస్తోందని దుర్గా పూజ సప్త శతి సారం ఇదే అని గ్రహించాలని మనందరినీ ఆచార్యులవారు హెచ్చరిస్తున్నారు .ఇది తెలుసుకోకుండా చేసే పూజా ,పారాయణం ఫలితం ఇవ్వదు అని మనం గుర్తించాలి

మీ – గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-9-14-ఉయ్యూరు

శ్రీ మైనేని గోపాల కృష్ణ గారి బావ మరది స్వర్గీయ పరుచూరి రామ క్రిష్నయ్య గారి సాంఘిక సేవ ,దాన్ని కొనసాగిస్తున్న సోదరుడు శ్రీ శ్రీనాధ్

పుట్ట పర్తి వారి   పుట్ట తేనె చినుకులు -7

మంత్రం  యోగం

యోగం అంటే సంబంధం .ఒక లక్ష్యం తో సంబంధాన్ని పొందటం .ఇందులో హఠ ,లయ మొదలైన యోగాలున్నాయి .సాధారణం గా అందరూ ద్వైతులే .అద్వైత భావం కలిగేది కొన్ని క్షణాల పాటు మాత్రమె .’’యోగః కర్మ సుకౌశలం ‘’అన్నాడు గీతా  చార్యుడు కృష్ణుడు . యోగాలలో మంత్రం యోగమూ ఒకటి .మంత్రాన్ని అనుష్టానం చేస్తూ లక్ష్యాన్ని సాధించి అందులో లయం అవటం అన్న మాట .దీని ప్రధాన లక్ష్యం వైరాగ్యమే .కాని వైరాగ్యం తో మొదలు అవ్వదు .మంత్రాలు  వైదికాలు అని  , తాంత్రి కాలని రెండు రకాలు .వీటిలో వైదికాలు శ్రేష్టమైనవి .శ్రీ సూక్తం  ,పురుష సూక్తం లలో  అనేక ప్రయోగ విశేషాలున్నాయి .జపం హోమం ,తర్పణ ,మార్జనం భోజనం సాధనకు అంగాలు .అన్నీ కుదరక పొతే జపమే చాలు .జపం లక్ష చేస్తే హోమం అందులో పదో వంతు చేయాలి .దీనిలో పదో వంతు తర్పణం .హోమం లేకుండా జపం చేయాలంటే హోమ అంశానికి  రెట్టింపు జపం కూడా చేయాలి .

రుద్ర నమక చమకాదులకూ ఇదే విధానం  దనం కావాలంటే శ్రీ సూక్తాన్ని బిల్వ వృక్షం కింద కూర్చుని జపించాలి .ప్రతి మంత్రానికి యంత్రం ఉంటుంది .వైదికం గా చేయలేనివారికి తంత్రం సాయ పడింది. శివుని అనుగ్రహం లేక పొతే తంత్రాలు సిద్ధిం చవు .అరవై నాలుగు తంత్రాలున్నాయి .ఇందులో కొన్ని భయంకరాలు కొన్ని జుగుప్స అసహ్యం కలిగించేవి ఉన్నాయి .ముఖ్యం గా శైవాలు వైష్ణవాలు శాక్తాలు అని మూడు భాగాలుగా చెప్ప వచ్చు .ఉపాసకుడు ఎవరైనా సరే ముందు శాక్తేయుడే అని తర్వాతే శివుడో వైష్ణవుడో అవుతాడని కొందరు అంటారు .లోపల ఉండే పంచ భూతాత్మక పదార్ధాలను జయించి,వాటి ద్వారా బాహ్యాన్ని బంధించే ప్రయత్నమే తంత్ర శాస్త్రం .ప్రతి మంత్రానికి రుషి ఛందస్సు ,బీజం శక్తి కీలకాలు .న్యాసం తో సాధకుడు అభేదాన్ని ముందు పొందుతాడు .ధ్యాన శ్లోకం లో ఉన్న మూర్తిని జపం లో అనుస్టిం చు కొంటాడు .మంత్రాలలో అనేక భేదాలున్నాయి .

కొన్ని మంత్రాలు శాపగ్రస్తాలు .కొన్నిటికి శాపం లేవు .గాయత్రీ మంత్రానికి విశ్వామిత్ర మహర్షి శాపం ఉందట .అన్ని మంత్రాలను పరశురాముడు శపించడట .అందుకే భార్గవ రామ మంత్రాన్ని సాధించిన వారికి గురువు ఉపదేశం అక్కర లేదని పుట్ట పర్తి వారు సెలవిచ్చారు .పుస్తకం లో చూసి జపిస్తే చాలని ‘’మేరు తంత్రం ‘’అనే గ్రంధం తెలియ జేస్తోందని సరస్వతీ పుత్రుల అభిభాషణ .అన్ని వర్ణాల వారు సాధించే మంత్రాలు కొన్ని ఉన్నాయి .ఒక్కో వర్ణం వారికి ఒక్కో మంత్రమూ చెప్ప బడింది .పునశ్చరణ చేసిన తర్వాతే కార్య సాధనానికి ఉపయోగ పడే మంత్రాలు కొన్ని .దాని అపేక్ష లేకుండానే కార్య సాధన ఇచ్చేవికొన్ని .ఇలాంటి వాటిలో ‘’నారసింహ మంత్రం ‘’ఒకటి .మంత్రోపదేశం లో ‘’సిద్దారి చక్రం ‘’ప్రాముఖ్యత ఉంది .ఏ మంత్రాన్ని అనుష్టిస్తే ఏమి లాభం అనేది ఇది తెలియ జేస్తుంది .కొన్నిటికి ఈ చక్రాన్ని చూసే పని లేదనీ శాస్త్రం చెబుతోందని ఆచార్య ఉవాచ .మంత్రాలలో శ్రీ ,పుంస మంత్రాలున్నాయి .ప్రతి మంత్రానికి కుండ భేదం ఉంటుంది .మానసికం గా జపించేటప్పుడు దీని ఆపేక్ష అక్కర్లేదు .గురువు శిష్యుడికి ఉపదేశించాల్సిన మంత్రాన్ని ముందుగా సాధించిన తర్వాతే శిష్యుడికి  ఉపదేశించాలి .అప్పుడు శిష్యుడికి ఏ సాధనా అక్కర్లేదు అని ‘’మేరు తంత్రం ‘’బోధిస్తోందని నారాయణాచార్యుల వారు తెలిపారు .అలాంటి గురువు దొరకటం  పరమ భాగ్యం అన్నారు .మంత్రానికి ఆరు ప్రయోజనాలున్నాయి .

వశ్యాకర్షక మంత్రాలు ,మారణం చేసే మంత్రాలూ,స్తంభన మంత్రాలు ,మోహన మంత్రాలు  ఉన్నాయి .పల్లవం అనేదాన్నికలిపినప్పుడు ఈ భేదాలేర్పడతాయి .విధి విధానం లో మాలా భేదం, ఆసన భేదం చెప్ప బడ్డాయి.ముద్రా ప్రదర్శన కూడా రక రకాలుగా ఉంటాయి .ఇలా షట్ ప్రయోజనాలతో ఒక్క మంత్రాన్ని సాదిస్తే చాలు ఐహిక ,ఆముష్మిక ప్రయోజనాలు సిద్ధిస్తాయి .ఇప్పుడు గురూజీ లు పెరిగిపోయి స్వార్ధం కోసం డబ్బుకో మంత్రం ,ఆకర్ణకో మంత్రం చెప్పి డబ్బు గుంజుతూ పీల్చి పిప్పి చేస్తున్నారు .దీనివలన సాధకుడి లక్ష్యం సిద్ధించటం లేదని పుట్ట పర్తి వారు బాధ పడ్డారు .అందుకే ఒక్కడు కూడా ఒక్క దానిలోనైనా నిష్ణాతుడు కాలేక పోతున్నాడని విచారించారు .

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-9-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం  -5

‘’మట్టి బండి ‘’ప్రకరణ కర్త  -శూద్రక మహా కవి

సూద్రక మహాకవి నాటక నవలా కారుడు .మూడవ శతాబ్దికి చెందిన వాడు .సూద్రకనామం కలం పేరు అసలు పేరు అభీర రాజులలో ఒకడై ఉంటాడని ఊహిస్తున్నారు .ఇంద్రాణి గుప్తుడు లేక ఈశ్వర సేనుని తండ్రి శివ దత్తుడే సూద్రాక మహా రాజు అని భావిస్తున్నారు .’’పద్మ ప్రభ్రుతిక ‘’అనే భాణం  ఏకాంకిక నాటక రచనా చేశాడు .ఇది ఒకే వ్యక్తీ తన అంతరంగాన్ని వివరిస్తూ స్వగతం(మోనోలోగ్) గా చెప్పుకొనే తమాషా ప్రయోగం .మృచ్చకటికం లేక మట్టి బండి నాటకం తో లోక విఖ్యాతుడైనాడు .దీనికే ప్రకరణం అనే పేరుంది .ప్రకరణ రచనకు ఆద్యుడు సూద్రకుడు .

శూద్రక మహాకవిరాజు కు సకల శాస్త్రాలలో పాండిత్యం ఉంది .శివుడి అనుగ్రహం తో లోకోత్తర దర్శనం పొందాడట .గొప్ప యోధుడని ,పరాక్రమ శాలి అని ,వందేళ్ళపై పది రోజులు జీవించి అశ్వమేధ యాగం చేసి ,రాజ్యాన్ని కుమారుడికి అప్పగించాడు . ‘’సర్వస్వ హరం ‘’అనే యజ్ఞం చేసి దాని విధి విధానం ప్రకారం అగ్ని ప్రవేశం చేశాడనేది ప్రచారం లో ఉంది .పాశ్చాత్యులు కొందరు మృచ్చకటికం ఈతని రచన కాదన్నారు .కాని విల్సన్ డాక్టర్ స్మిత్ లు మాత్రం శాతవాహన రాజు శ్రీముఖుడే శూద్రకుడు అన్నారు .అయితే క్రీ పూ.రెండవ శతాబ్ది వాడై  ఉండాలి . ప్రాచీనకాలం లో ‘’శూద్రకు ‘’అనే గణ రాజ్యం ఉండేదని ,అలేక్సాండర్ భారత దేశం పై దండ యాత్ర చేసినప్పుడు వీరు ఎదిరించారు  ,వీరిని గ్రీకులు ‘’సోద్రోయి ‘’అని పిలిచేవారట. అలేక్సాందర్ తో వీరోచితం గా యుద్ధం చేసినట్లు గ్రీకు చరిత్రకారులే రాసుకోన్నారట . ,వ్యాకరణ కర్త పాణిని ‘’శౌద్రాయణులు ‘’అని అంటే పతంజలి బ్రాహ్మణేతరులని పే ర్కొన్నాడని తెలుస్తోంది .శూద్రులు ,మహా శూద్రులుఅని  వీరిలో రెండు తెగలున్నాయట.

శూద్రకుడు వామన కవి చేత ఉద్ధరింప బడ్డాడని ప్రచారం లో ఉంది .బాణుడు, దండి కూడా ఇతనికి పరిచయస్తులే .భేతాళ పంచ  వింశతిక లో సూద్రక ప్రసక్తి ఉంది .విక్రమాదిత్యుని సమకాలీనుడు కావచ్చుననే వారూ ఉన్నారు .ఆయనకంటే ఇరవై ఏడేళ్లకు పూర్వం శూద్రక మహారాజు రాజ్య పాలన చేశాడట .రాజధాని ‘’శోభావతి ‘’అని కదా సరిత్సాగరం లో ఉన్నది .కాళిదాసుకు పూర్వం భాసుని తర్వాతి వాడు అని మరికొందరివాదం. కాదు మృచ్చకటికం లో కాళిదాసును అనుసరించిన సందర్భాలున్నాయికనుక కాళిదాసు తర్వాత వాడు అన్నారు మరికొందరు . .

మృచ్చకటిక ఔన్నత్యం

ఈ నాటకం లో పది  అంకాలు న్నాయి .భాసమహాకవి రాసిన ‘’చారుదత్త ‘’నాటకం ఆధారం గా కద నడుస్తుంది .ఇది ప్రకరణం అనే రూపక భేదానికి చెందింది .ఇందులో నాయకుడు చారుదత్తుడు వ్యాపారి .ఆస్తి అంతా దాన ధర్మాలు చేసి దరిద్రం పాలైనాడు .నాయిక వసంత సేన వేశ్య .వీరిద్దరూ గాఢప్రేమికులు .ఈమెను రాజుగారి బావమరిది శకారుడు కోరుకొంటాడు .వసంత సేన ప్రియుడిని కల్సుకోటానికి వెడుతూ శకారుడి చేతిలో పడుతుంది .మెడ పిసికేస్తే మూర్చ పోతుంది .చనిపోయిన్దనుకొని చారుదత్తుడే చంపాడని ప్రచారం చేస్తాడు .దత్తుడికి మరణ శిక్ష పడుతుంది .వద్య స్తానానికి తీసుకొని వెడతారు .వసంత సేన ఒక బౌద్ధ భిక్షువు చేత కాపాడ  బడి అక్కడికి చేరుకొంటుంది .చారుదత్తుని స్నేహితుడు ఆర్యకుడు గోపాల వేషం లో పాలకుడు అనే వాడిని తొలగించి రాజు అవుతాడు చారుదత్తు ని క్షమించి వారిద్దరికీ పెళ్లి చేయటం తో సుఖాంతం అవుతుంది

చారుదత్తుడి కొడుకు మట్టి బండీ తొ ఆడు కొంటాడు .చారు కు సాయం చేయ దలచి వసంత తన నగలను మూటకట్టి ఆ బండిలో పెడుతుంది .ఆమె నగలకోసం చారుదత్తుడే చంపాడని అభియోగం మోపి మ్రుచ్చకటికాన్ని న్యాయ స్తానానికి తెస్తారు ..బండిలో నగలు సాక్ష్యం కనుక మరణ దండన పడుతుంది .మట్టి బండి గొప్ప పాత్ర పోషించిన్దికనుక నాటక కర్త ఆ పేరు పెట్టటం ఏంతో సముచితం గా ఉంది . చిన్న సంఘటన ఇతి వృత్తమై ఆసాంతం రక్తి కట్టిస్తుంది .రక్షించాలనే ఉద్దేశ్యం తో ప్రియురాలు బండీలో పెట్టిన నగలు ప్రియుడికి మరణ శిక్ష పడటం దాకా వెళ్ళింది .కనుక నామౌచిత్యం భేషుగ్గా ఉంది .

నాటక రచన శాస్త్రీయ పద్ధతిలో సాగలేదంటారు ,నీతి బోధకం కాదు సాంఘిక పరిస్తితికి దర్పణం .పాశ్చాత్యుల ‘’కామెడీ’’కి దగ్గర ..ప్రదర్శన యోగ్యత లేదని కొందరి వాదన .సంభాషణలు అర్ధ వంతంగా సన్నివేశ కల్పనా మహత్తరం గా ఉంటుంది .అనేక రకాల మనస్తత్వాలున్న మనుషులు కనిపిస్తారు నాటకం లో .గణికలు, వేశ్యలు, విటులు పాత్ర దారులే .సముద్ర వ్యాపారం ఆకాలం లో ఉండేదని తెలుస్తోంది .

సూద్రక మహా కవిరాజు ప్రాసాద గుణం తో మాధుర్యం తో కవిత్వ రచన చేశాడు .చక్కని శైలి నాటక గమనానికి బాగా తోడ్పడింది .ఉదాత్త భావాల్న కల్పలనలను చేసి మెప్పు పొందాడు .వర్ణనలు అతి సహజం గా ఉండటం ప్రత్యేకత .దృశ్యకావ్యం గా మలిచాడు .శృంగారం ప్రధాన రసంగా ప్రవహిస్తుంది .దరిద్రం మీద సూద్రకుడు చెప్పిన శ్లోకాలు చిరస్మరణీయాలై అందరి నాలుకల మీదా నేటికీ నర్తిస్తున్నాయి –‘’

‘’దారిద్ర్యాత్ పురుషస్య బాంధవ జనో వాక్యేన సంతిస్టతే-సుస్నిగ్దా విముఖీ భవంతి సుహృదః సపరీ భావంత్యాపదః –సత్వంహాసముపైతి శీల శశినః కాంతిః పరిమ్లాయతే –పాపం కర్మచ యత్న రైరపి కృతం తత్తస్యసంభావ్యతే ‘’-దీని అర్ధం

‘’దరిద్రం తో ఉన్న వాడి మాటలు  బంధువులు వినరు .మిత్రులు విముఖులౌతారు .కస్టాలు రోజు రోజుకూ పెరుగుతాయి .తేజస్సు క్షీణించింది .శీల కాంతి మలినం అవుతుంది .ఇతరులు చేసే చెడ్డ పనులు కూడా వాడి నెత్తినే పడతాయి .’’

మృచ్చకటికం తర్వాతే భవ భూతి మాలతీ మాధవం ప్రకరణం రాశాడు .కనుక ప్రకరణానికి ఆద్యుడు సూద్రక కవి .ఈ నాటకం అనేక ఇతర భాషల్లోకి అనువదింపబడి ప్రదర్శింప బడి విఖ్యాతమైంది ..ఫ్రాన్స్ ,జర్మనీ లలో రంగస్థల నాటకం గా ఆడబడి ప్రేక్షకాదరణ పొందింది .’’వసంత సేన ‘’పేరిట తెలుగు సినిమా వచ్చింది .నాగేశ్వరరావు బి సరోజా నాయకా నాయికలు .రాజేశ్వరరావు సంగీతం .అందులో ‘’బంగారు బండిలో వజ్రాల బొమ్మతో ‘’అనే పాట ప్రజాదరణ పొందింది .

మరో కవితో మళ్ళీ కలుద్దాం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-9-14-ఉయ్యూరు

పుట్టపర్తి వారి పుట్ట తేనె చినుకులు-6

ప్రతిమా రాదన ఎప్పటినుంచి ?

వేదకాలం నుండి ప్రతిమారాదన ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది .శ్రుతుల కాలం లో గుర్రం సూర్యుడికి చిహ్నం గా ఉండేది .అగ్నికీ గుర్రమే .రుద్ర ,ఇంద్రులకు ప్రతీక వృషభం .చక్రానికి ఎక్కువ ప్రశస్తి ఉండేది .యజ్న వేదికకు వెనక సూర్యుడికి బదులు చక్రాన్ని ఉంచేవారు .ఇదే ప్రభా మండలం గా అభి వృద్ధిపొంది ఉండవచ్చు అని పుట్టపర్తి వారూహించారు .తర్వాత అదే విష్ణు చక్రం అయింది .బౌద్దులకాలం లో అదే ధర్మ చక్రం అయింది .జీవితానికి సంకేతమే అయిం దది. శ్రీరామ పట్టాభిషేక సమయం లో శ్రీరాముడు తన కులదైవం అయిన శ్రీ రంగ నాదుడి విగ్రహాన్ని సుగ్రీవుడికి ప్రదానం చేశాడు .అదే శ్రీరంగం లోని రంగనాధ విగ్రహం ..మహా భారతం లో స్త్రీపర్వం లో ఇలాంటి కొన్ని సన్నీ వేశాలు కనిపిస్తాయి .పూజలకే కాక మనుషులకు  కూడా ప్రతిక్రుతుల్ని ఏర్పాటు చేసేవారట .రాముడు సీతా విరహం తో అశ్వమేధ యాగాన్ని జానకి ప్రతిమ ను దగ్గరుంచుకొని  చేశాడు .ద్రుతరాసత్రుడికి భీముడిపై ఉన్న కోపం తీర్చటానికి కృష్ణుడు భీముని ఇనుప ప్రతిమ చేయించి  గుడ్డిరాజు   ముందు పెడితే భీముడే అనుకోని కౌగిట్లో నలిపేశాడు అది పొడి పొడి అయింది . దీన్నే ద్రుతరాస్ట్ర కౌగిలి గా లోకం లో ప్రచారం అయింది .

దేవాలయాలలో అర్చా మూర్తులనేకాక ,చక్రాలన్ని ,యంత్రాన్ని స్థాపించే అలవాటుంది .వైష్ణవులు సాలగ్రామాలను భక్తితో  అర్చిస్తారు . అవి నేపాల్ దగ్గరలోని గండకీ నదిలో దొరుకుతాయి.ఇది గంగకు ఉపనది .గండకి ఒకప్పుడు వేశ్య .తర్వాత పరమ భక్తురాలైంది .భక్తీ తో శ్రీ మహా విష్ణువును చేరువైంది .ఆయన వరం కోరుకో మంటే ,ఆయన తన గర్భం లో జన్మించాలని కోరుకొన్నది .సాలగ్రామ రూపం లో గండకి కి జన్మిస్తానని అభయమిచ్చాడు .శై వులకు ‘’బాణ లింగాలు ‘’ పూజార్హాలు .ఇవి నర్మదానది గుండం  లోని ఓంకార క్షేత్రం లో లభిస్తాయి .గండకీ నది ,సాలగ్రామ విషయాలు వరాహ పురాణం లో ఉన్నాయి .సాల గ్రామాలలో నల్లనివి ,గోధుమ రంగువి ,ఆకు పచ్చనివి ,తెల్లనివీ ఉంటాయి .కొన్ని మిరియం గింజ సైజు నుండి ,చాలా పెద్ద సైజు వరకూ ఉంటాయి .శ్రీ కూర్మ క్షేత్రం లో సాలగ్రామం చుట్టుకొలత మూడడుగులు .అహోబిల కొండపై నరసింహ దేవాలయం లోని సాలగ్రామం కూడా పెద్దదే .ఇళ్ళల్లో ఉండేవి చిన్నవిగానే ఉండాలి .అరచేతిలో పట్టే దిగా ఉంటె ప్రశస్తం .

సాలగ్రామాలలో ఉన్న చక్రాలను బట్టి ,రంధ్రాలను బట్టి వాటి స్వరూప నిర్ణయం చేస్తారు .తెరచున్న నాలుక లా ఉండేది ఉగ్రనారసింహం .ఇది గృహస్తులు పూజించ దగినది కాదు .వక్త్రాలు బాగా  తెరచి ఉన్నట్లు కాక సామాన్యం గా ఉంటె శ్రేష్టం అంటారు వాటి విలువ తెలిసిన సరస్వతీ పుత్రులు .వీటిలో నూటికి పైగా భేదాలున్నాయట .మూడు చక్రాలతో నల్లగా ఉండేది లక్ష్మీ నారాయణం .పైన రెండు చక్రాలుండి కొండ ఒకే రంధ్రం ఉంటె లక్ష్మీ నారసింహం.అలాగే వరాహ ,భూ వరాహ మొదలైన సంకేతాలెన్నో ఉన్నాయట .మత్స్య సాలగ్రామం ఇంట్లో ఉంటె చాలా మంచిది .దట్టమైన రంగుతో కాకుండా ,లేత రంగులున్నవి వ్యూహావతార సాలగ్రామాలు .అంటే వాసుదేవ  సంకర్ష ణాలు ,అని రుద్ధ ప్రద్యుమ్నాలు .ఇవి కాక హిరణ్య గర్భ సాలగ్రామం అని ఇంకోటి ఉంది .సాధారణం గా సాలగ్రామాన్ని పాలల్లో కాని ,నీళ్ళల్లో కాని వేస్తె  కొద్దిగా బరువు పెరగటం దాని లక్షణం . ఆకారం కూడా పెరుగుతుంది..ఇదే సాలగ్రామ పరీక్ష .వరాహ పురాణం లో ఈ పరీక్ష పై ఆ చాలా విషయాలున్నాయి .సాలగ్రామాన్ని రాగి నాణాల మధ్య ఉంచి పట్టుకొంటే అది గుండ్రం గా తిరుగు తుంది .సాలగ్రామం పగిలినా దోషం ఉండదని ఆచార్య ఉవాచ .  .సాలగ్రామం లో దేవుడు ఎప్పుడూ ఉంటాడనే, పూజ లో దానికి  ఆవాహనాదులు ఉండవు .కొన్ని దేవాలయాలో సాలగ్రామ మూర్తులే ఉంటాయి .ఇలాంటి అర్చావతారాలకు శక్తి ఎక్కువ .తిరుమల శ్రీనివాసుడు ఇలాంటి సాలగ్రామ విగ్రహమే .అందుకే ప్రపంచ ప్రసిద్ధుడయ్యాడు .కంచి ,ఆళ్వారు తిరునగరి ,మద్రాసు లోని  పార్ధ సారధి విగ్రహాలు ఇలాంటి విశిస్టమైనవే .

బాణ లింగాలు గుండ్రం గా ఉంటాయి .శ్రీశైలం లో అనేక బాణ లింగాలున్నయంటారు నారాయణాచార్యులవారు . గోమతీ నది సముద్రం లో కలిసే చోట ‘’ద్వారకా మూర్తి ‘’ఒకటి ప్రసిద్ధమైనది .ఇది సాలగ్రామలకంటే గొప్పది అని అంటారు .ద్వారకా మూర్తి ఉన్న ఇంట్లో అన్న వస్త్రాదులకు లోటుండదు .’’శోణ భద్ర గణపతి ‘’మరో విశిష్టమైనది .ఎర్రగా ఉండి శోణ నదిలో దొరుకుతుంది .’’ఆదిత్యం ,స్పటికం’’ కాశీ లో దొరుకుతాయి .’’హేమాక్షి ‘’ఒక విధమైన లోహం.అది శక్తికి సంకేతం .’’హేమాక్షి ‘’శిలయొక్క మలం . .యంత్రాలలో వైష్ణవులకు ‘’సుదర్శనం ‘’శ్రేష్టం .శాక్తులకు ‘’శ్రీచక్రం’’ విశిష్టమైనది .ఉత్తరాది కొన్ని  దేవాలయాలో మూర్తులకు బదులు’’గ్రంధాలు ‘’పూజింప బడుతాయి .పంజాబ్ లో గురు గ్రంధ సాహెబ్ అలాంటిదే.కొన్ని రామాలయాలలో తులసీ రామాయణం ‘’ఉంచి పూజిస్తారు .ఒరిస్సాలోని క్రిష్ణాలయాలలో ‘’భాగవత మహా గ్రంధం ‘’ఉంచి పూజిస్తారు .తిరువంతపురంలోని అనంత పద్మనాభ స్వామి దేవాలయం లో పది వేల సాలగ్రామాలున్నాయట .భక్తిలో యెంత వైవిధ్యం ఉందొ మూర్తుల్లోనూ అంతే వైవిధ్యం ఉందని పుట్టపర్తి వారు అంటూ ముగించారు ప్రతిమా రాదన విషయాన్ని .

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-9-14-ఉయ్యూరు

పుట్టపర్తి వారి పుట్ట తేనే చినుకులు -5

శ్రీమద్రామాయణం –శ్రీ వైష్ణవం

శ్రీ వైష్ణవులకు వాల్మీకం పరమ ప్రమాణ గ్రంధం .శరణాగతి కావ్యం .ఇందులోని పాత్రలను వారు పిలుచుకొనే తీరే గమ్మత్తుగా ఉంటుంది .శ్రీరాముడిని ‘’పెరుమాళ్ ‘లేక ‘’తిరుముకన్ ‘’అంటారు లక్ష్మణున్ని ‘’ఇలైయ పెరుమాల్ ,అలాగే భరత శత్రుఘ్నులను భరతాళ్వాన్ ,శత్రుఘ్నాళ్వాన్ అని పిలుచుకొంటారు .నిత్య రక్షకురాలు కనుక సీతమ్మను ‘’పిరాట్టి ‘’అంటారు .సుగ్రీవుడు మహారాజర్ .జటాయువు ‘’పెరియఉడయ్యార్ ‘’.దశరధుడిని చక్రవర్తి అని ,హనుమను ‘’శిరియ తిరువడి ‘’అని పిలవటం ఉంది .గరుత్మంతుడు  స్వామి అన్ని అవతారల్లోను సేవిన్చాడుకనుక ‘’పెరియ తిరువడి ‘’అయ్యాడు. హనుమకు రామావతారం తోనే సంబంధం .లక్ష్మణుడు శ్రీవైష్ణవం లోని ‘’శేషత్వానికి ‘’ప్రతీక .శేష శేషిత్వం ఈ సంప్రదాయం లో మాత్రమె ఉంటుంది .దీనికే ‘’ప్రతి తంత్రం ‘’అంటారు వారు .అంటే ఇతర సిద్ధాంతాలలో లేకుండా ఒకే ఒక్క సిద్ధాంతం లో వచ్చ్చే నియమం .భరతుడు ‘’భగవత్ పార తంత్రానికి ‘’చిహ్నం .’’భాగవత శేషత్వం ‘’శత్రుఘ్నునిలో దర్శిస్తారు .శరణాగతికి విభీషణుడు నిలు వెత్తు రూపు .హనుమ లో ‘’ఆచార్య స్వరూపం ‘’చూస్తారు .రామాయణ పాత్రలన్నీ రాముని శరణాగతి పొందినవే నని వారు భావిస్తారు .శ్రీవైష్ణవం లో పరమేశ్వర స్వరూపం నిరూపిత స్వరూప ధర్మం ,స్వరూప ని రూపక ధర్మం అని రెండు పద్ధతులున్నాయి .నిరూపిత స్వరూప ధర్మం లో శ్రీరాముని పరతత్వాన్ని శూర్పణఖ ప్రకాశింప జేసింది..స్వామి స్వరూప ధర్మం అయిన నిత్య యవ్వనం ను ఆమె దర్శించింది .స్వామి నేత్రాలను ‘’పుండరీకాక్షుడు ‘’గా చెప్పింది అన్న రావణుడితో .ఆచార్య సేవకు శబరి గొప్ప ఉదాహరణ .రాముడు  ఆమె ఆశ్రమానికి వచ్చినప్పుడు ఆమె స్వామితో ‘’మయా తు వివిధం వన్యం సంచితం పురుషభ-తవార్దే పురుష వ్యాఘ్రః పంపా యాస్తీర సంభవం ‘’అన్నది .అంటే ‘’స్వామీ !నువ్వు పురుష శ్రేస్టూడివి .పరమ పురుషుడివి .నీకోసం ఈ ఫల పుష్పాలు సేకరించాను .’’అన్నది .గురు శుశ్రూష ఫలించిందా అని ఆమెను రాముడు ప్రశ్నిస్తే ‘’చక్షుషా తప సౌమ్యేన పూతాస్మి రఘునందన –పాద మూలం గమిష్యామి యానహం పర్య చారిషం ‘’అంటుంది .అంటే నీ ప్రసన్న దృక్కుల తో పవిత్రురాలి నయ్యాను .నీ ఆజ్ఞతో నేను నాజన్మ అంతా సేవించిన ఆచార్యుల సన్నిధికి పోతున్నాను ‘’అన్నది .శ్రీవైష్ణవం లో ఆచార్యునికి ఉన్న గౌరవం మరి దేనికీ లేదు అందుకే ఆ మాట అన్నది .పుణ్య లోకాలకో శ్రీ వైకుంఠానీకో పో తు న్నానని అనలేదామే .గురు సన్నిధికి చేరుతున్నానన్నది .అదే పరమ వైష్ణవ ధర్మ అంటారు పుట్టపర్తి వారు వ్యాఖ్యానిస్తూ .ఆచార్య పాదం చేరటమే ఉత్తమ స్తితి  స వారికి .ఆచార్య పాద కైంకర్యమే బంధ మోక్షాలకు  ముఖ్య ఫలం అని నారాయణా చార్యుల వారి వ్యాఖ్య

శ్రీ వైష్ణవం లో సీతాదేవి పురుష కార స్వరూపిణి .ఆమె అనుగ్రహం లేకుండా పురుశు డికి కి కారుణ్యం లభించదు .ఆమెను తిరస్కరించి నందుకే శూర్పణఖ ఇడుముల పాలైంది .రావణుడు పరమ పురుషుడిని తృణీకరించి ఫలితం అనుభ విన్చాడని వారు అంటారు .రావణ సంహారం తర్వాత రాక్షస స్త్రీలనుహనుమ చంప బోతుంటే పురుషకార స్వరూపిణి అయిన సీతాదేవి వారించింది .ఓం కారానికి వీరి సిద్ధాంతం లో అ అంటే అకార వాచ్యుడు అయిన పరమాత్మ .మ జీవుడు .మధ్యలో ఉన్న ఉకారం లక్ష్మీ స్వరూపం .లక్ష్మీదేవి పురుషకారం వల్లనే జీవుడు పరమాత్మను పొందుతాడు అని అర్ధం .దీనికి సీతారామ వన వాసం లో ఉన్న శ్లోకాన్ని ఉదహరిస్తారు –

‘’అగ్రతః ప్రయయౌ రామః సీతా మధ్యే సుమధ్యమా –పృష్ట తస్తు ధనుష్పాణిః లక్ష్మణో నుజగామ సః’’

ముందు రాముడు మధ్యలో సీత చివర ధనుస్సు ధరించిన లక్ష్మణుడు .దీనినే తులసీదాసు తమాషాగా చెప్పాడని పుట్టపర్తివారు అంటారు .ఏమిటంటే –రాముడిని చూడాలి అని తమ్ముడికి కోరిక కలిగితే సీతాదేవికి నమస్కరిస్తాడట అప్పుడు సీత కొద్దిగా పక్కకు జరుగుతుంది. అప్పుడు రాముడిని చూసి నమస్కరిస్తాడట రామానుజుడు .విశిస్టాద్వైతుల సిద్ధాంతం లో రామాయణాన్ని వర్ణించాలంటే పెద్ద గ్రంధమే అవుతుందన్నారు ‘’కొన్వస్విన్ సాం ప్రతం లోకే ‘’అనే మూడు శ్లోకాలలో పదహారు గుణాలున్నాయని శ్రీవైష్ణవుల భావన ..ఈ గుణాలకు వారు చేసే వ్యాఖ్యానాలు అనేకం .శ్రీవైష్ణవం లో రామాయణం ‘’ద్వయ మంత్రం ‘’కు ,మూల మంత్రానికి వివరణ మాత్రమే అంటారు సరస్వతీ పుత్రులు.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-9-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

గద్య మహా కావ్య రచయిత-సుబందు

గుప్త చక్ర వర్తుల కాలానికి సంబంధించిన కల్పిత  ఆఖ్యాయికను అంటే కదను సుందర సురుచిర శైలిలో వచనం గా రాసిన కవి ‘’సుబందు ‘’.414-454 కాలపు రాజు కుమార గుప్తుడు 455-467కు చెందిన అతనికొడుకు స్కంద గుప్తుల ఆస్థానం లో సుబందు ఉండేవాడు .పాండిత్య గర్వ స్పర్శ ప్రతి అంగుళం  లో కనిపించేట్లు రాసిన కవి సుబందు .తరువాత కాలపు వచన రచయితలను ఎందరినో ప్రభావితం చేశాడు .అతని రచనా పటిమకు అద్దం’’వాసవ దత్త ‘’.దీనిపై పద్దెనిమిదో శతాబ్దం లో రెండు వ్యాఖ్యానాలు వెలశాయి .శివరామ త్రిపాఠి రాసిన ‘’కాంచన దర్పణం ‘’,జగద్దారుడు రచించిన ‘’తత్వ దీపిని ‘’సుబందును అజరామరం చేశాయి .లూయిస్ హెర్బర్ట్ గ్రే వాసవదత్త ను ఆంగ్లం లోకి అనువాదం చేస్తే 1913 లో కొలంబియా యూని వర్సిటి ప్రెస్ ప్రచురించింది .విలియమ్స్ జాక్స్సన్ సంపాదకత్వం లో కొలంబియా యూని వర్సిటి –ఇండో ఇరానియన్ సిరీస్ లో పదమూడు భాగాలుగా వెలువరించింది .

ప్రాకృత వ్యాకరణం రాసిన వర రుచి కి సుబందు మేనల్లుడు అంటారు .విక్రమాదిత్య చక్రవర్తి చనిపోయిన తర్వాత సుబందు వాసవ దత్తను రాశాడని నరసింహ వైద్య అన్నాడు .కాని బహుజనాభిప్రాయం ప్రకారం  గుణాధ్యుడి తరువాత వాడు .1859లో వాసవ దత్తను పరిష్కరించి ఫిద్జ్ ఎడ్వర్డ్ హాల్ సంస్కృత ప్రతిని ముద్రించాడు .వచన రచనలో మేటి అయిన బాణుడి ప్రశంసలుపొండాడు సుబందు .’’అలబ్ద వైదగ్ధ్య విలాస ముగ్ధయా దియా నిబద్ద్దే య మతిద్వయా కదా ‘’అని బాణుడు మెచ్చాడు అంటే సుబందు రచనా ప్రౌఢిమ యెంత గొప్పదో తెలుస్తోంది .వాసవ దత్త చారిత్రిక కద కాదు .కవికల్పితమే .భాస ,కాళిదాసాదుల సరసన చేరిన కవి సుబందు .వక్రోక్తి కవిగా సుబందును పన్నెండవ శతాబ్దం వాడైన ‘’కవిరాజు ‘’పేర్కొన్నాడు .మంఖ అనేకవి భారవి బాణ కవుల తో చేర్చి శ్లాఘించాడు .పది హేనవ శతాబ్దికి చెందిన వామన భట్ట బాణుడు మయూరుడు మొదలగు కవులతో పోల్చాడు  ‘’ప్రతి కవి భేద బాణః కవితా త్రుగహన విహరణ మయూరః -సహృదయ లోక సుబందుర్జయతి శ్రీ భట్ట బాణ కవి రాజః ‘’అని కీర్తించాడు .

వాసవ దత్త కద

కందర్ప కేతు అనే రాజకుమారుడు కలలో అందమైన కన్యను చూసి మనసుపారేసుకొని స్నేహితుడు మకరాండుడి తో వెతుకుతూ ఉంటాడు .అడవిలో ఒక చెట్టుకింద పడుకొని ఉంటె చెట్టుపైఉన్న చిలుకా గోరింకల సంభాషణలో వాసవదత్త కలలో కనిపించిన రాకుమారుడికోసం అన్వేషణకు బయల్దేరినట్లు వింటాడు .పక్షుల సాయం తో వాసవ దత్తను కలుస్తాడు .ఇద్దరూ ప్రేమించుకొంటారు .ఆమె తండ్రి ఒక గాంధర్వ రాజుతో కూతురు పెళ్లి చేయాలనుకొంటాడు .ఇది తెలిసి వీళ్ళిద్దరూ జంప్ జిలానీ .అడవిలోకి చేరి పడుకొంటారు .వాసవ దత్తకు నిద్రరాక ఒంటరిగా అడవిలోకి వెడుతుంది .ఇంతలో రెండు కిరాత దళాలు వచ్చి ఆమె కోసం తగాదా పడతాయి .ఇదే అదను అనుకోనితప్పించుకొని ఒక ఆశ్రమలో చేరుతుంది .ముని శాపం తో రాయిగా మారిపోతుంది .కందర్పుడు వెతుక్కుంటూ వచ్చి కనపడక ఆత్మ హత్యకు పూనుకొంటాడు .ఆకాశ వాణివిషయం తెలియ జేస్తే ఆ రాయిని కౌగలించుకోగానే వాసవ దత్త గా మారిపోతుంది .ఇద్దరూ రాజనగరానికి వెళ్లి పెళ్లి చేసుకొనిహాయిగా ఉంటారు .

సుబందు కవితా గీర్వాణం

శ్లేష కవిత్వానికి సుబందు పెట్టింది పేరు ‘’సరస్వతీదత్త వర ప్రసాదా చ్చక్రే సుబన్ధుః –సుజనైక బన్ధుఃప్రత్యక్షర శ్లేష మయ ప్రపంచ విన్యాస వైదగ్ధ్య నిధిం ప్రబంధం ‘’అని చెప్పుకొన్నాడు .ఈ శైలి బాణుడికి ఆధారం అయింది . కదా ,కధనం శైలీ పరిపక్వం గా ఉండి చదివే వారిని ఊపిరి సలపనివ్వడు .చాలా ఆహ్లాదం కలిగించటం అతని లక్షణం .గ్రీకు రోమాన్స్ ఇక్కడికి చేరి ఉండవచ్చునని భావన .వక్రోక్తి ,విరోదా భాస లకూ సముచిత న్యాయం చేశాడు .మీలిత ,రత్నావళి,సమ ,సంభావన ,కారణ మాల మొదలైన అరుదైన  అలంకారాలను మిగిలిన అలంకారాలతో పాటు వాడి కావ్యానికి సౌన్దర్యంతెచ్చాడు .ఋతు ,సూర్య చంద్రో దయ  అస్తమయాలను  హ్రుదయాహ్లాదకం గా వర్ణించాడు .మార్గ దర్శిగా మారాడు .ఇందులో పక్షులు మాట్లాడి జానపదం అని పిస్తుంది .మాయా గుర్రం ఉంది. కదా కదన కల్పనా శైలిలలో సుబందు తరువాతి వారికి స్పూర్తిగా నిలిచాడు .

మరోకవితో మళ్ళీ

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-9-14-ఉయ్యూరు

పుట్టపర్తి వారి పుట్ట తేనె చినుకులు –

శ్రీశైలం విశేషాలు

శేశాచలానికి నికి శ్రీశైలం అనే పేరుంది .అహోబిల క్షేత్రం కూడా ఇందులో భాగమే .బౌద్ధ ఆచార్యుడు నాగార్జునుడు వసించిన కొండ శ్రీ పర్వతం .ఈ పేరుతొ శాసనమూ ఉంది .ఇక్కడి మల్లికార్జున స్వామి జగత్సంరక్షకుడు .ఒకరకం గా తూర్పుకనుమలన్నిటినికలిపి శ్రీపర్వతం అనచ్చు నెమో అన్నారు పుట్టపర్తి వారు .శ్రీశైల క్షేత్రం వయసు నూరు కోట్లసం వత్సరాలట..కాశీ క్షేత్రం దీనికన్నా కోటి ఏళ్ళు ప తర్వాతది అని శైవుల భావనత .ఇక్కడ కాపాలికులు ,క్షపణకులు ,మొదలైన వివిధ సంప్రదాయాల వారున్దేవారట .శాక్తేయులకు మొదటినుంచి నిలయం .ఆడి శంకరులు శ్రీశైలానికి వచ్చినపుడు ‘’కాపాలిక భైరవుడు ‘’ఒకడు చంప టానికి ప్రయత్నించాడు .శిష్యుడైన పద్మ పాదునిపై  ఉగ్ర నరసింహ మూర్తి ఆవేశించి వాడిని చీల్చి చంపేశాడు .శంకర భగవత్ పాదులు క్షేత్ర స్తుతి లో ప్రత్యేకం గా క్షేత్రం పేరు చెప్పరు .కాని మల్లికార్జున స్వామిని రెండు మూడు చోట్ల పేర్కొన్నారు .స్వామిపై అంతటి భక్తీ ప్రపత్తులు వారికి .

శ్రీశైలం వీర శైవులకు ఆట పట్టు .వీరందరూ మల్లికార్జునుని మహా భక్తులు .కన్నడ వీర శైవులూ ఆరాధించారు .ఇక్కడి దేవాలయ అర్చన జంగములదే.నన్నెచోడకవి గురువు పండితారాధ్యుడు ఇక్కడే ఉండేవాడు. అక్కడ ఆయన సమాదికూడా నేటికీ దర్శ్శనీయ క్షేత్రమే .పాండవులు అర్చించిన లింగం ఇది .శ్రీరాముడు ఈ అరణ్యాలలో సంచరించాడు .ఇక్కడ అనేక సత్కార్యాలు జరిగాయి అన్ని కాలాలో .అదేవిధం గా చెడ్డ పనులూ కూడా .వామాచార తత్పరులకు ఆవాస భూమి .మధ్య యుగం లో శ్రీశైలం ఒక మహా నగరం .జైన ,బౌద్ధులు ఇక్కడే ఉండేవారు .ఒకరితో ఒకరు పోట్లాడుకొని ఈ మహా పట్నాన్ని సర్వ నాశనం చేసే వరకు నిద్రపోలేదు వారు .చైనా యాత్రికుడు హుయాన్ సాంగ్ ఈ క్షేత్రాన్ని నగరాన్ని గొప్పగా వర్ణించాడు .అంతకు ముందే ఇద్దరు విదేసీరాయ బారులు వచ్చారు .

శ్రీశైల భ్రమరాంబికా ఆలయం వెనుక అయిదారు చిన్న చిన్న రంద్రాలున్నాయి .వాటిపై చెవి పెట్టి వింటే తుమ్మెదల ఝన్కారం విని పిస్తుంది .ఇక్కడ ఉన్నది భ్రామరీ శక్తి అని అర్ధమౌతుంది .అమ్మవారి అలంకారాలు తీసేస్తే మూల మూర్తి ‘’మహిషాసుర మర్దిని ‘’యే.ఆలయానికి ప్రక్కనున్న అగన్నేరు చెట్టు వయసు కనీసం ఆరు వందల ఏళ్ళు .దాని వేరుకింద పెద్ద బావి ఉంది . దీని మూలాన్ని చూసిన వారు ఇంతవరకూ ఎవరూ లేరట .’’ఏదో ఒక నక్షత్రం వారం రోజు అర్ధ రాత్రి కి చంద్ర బింబం ఆ నీటిలో రెండు మూడు నిమిషాలు మాత్త్రమే ప్రతి ఫలిస్తుందని  అప్పుడు ఆ నీటిని తాగితే ఆయుస్సు పెరుగుతుందని ‘’బెల్లం కొండ సన్యాసి ‘’అనే మహాను భావుడు తానూ త్రాగి నూట ఏభై ఏళ్ళు బతికానని చెప్పేవారట ఆయన్ను చూసిన వారిలో నారాయణా చార్యుల వారి మిత్రులనేకులున్నారట .ఆయన అక్కడే సమాధి అయ్యాడట .’’నవనాధ సిద్ధులు ‘’ఇక్కడే ఉండేవారు .వారు బంగారాన్ని ఇక్కడ అనేక చోట్ల దాచారట .దానికోసం కొందరు తవ్వకాలూ చేశారట .

శ్రీశైలం అడవుల్లో అనేక దివ్య వనమూలికలున్నాయి ఇక్కడ ఉండే చెంచులకు వాటి రహస్యం బాగా తెలుసు .వాటి ప్రభావాలను వారే బాగా వర్ణించి చెప్పా గలరు .హటకేశ్వరుడు ,సిద్ధేశ్వరుడు ,సారంగేశ్వరుడు ,శిఖరేశ్వరుడు మొదలైన లైన వారెందరో ఇక్కడ వెలశారు .హాట కేశ్వరం దగ్గర ‘’భోగ వతి ‘’అనే కాలువ ఉంది .ఇది కిందున్న పాతాల గంగ అన బడే కృష్ణమ్మ లో కలుస్తుంది .అది పాతాళం లో ఉండే నది అని అందరి నమ్మకం .హాటకేశ్వర మూర్తి భూమికి చాలా లోతులో ఉండేదట  .శిఖరేశ్వరాన్ని చూస్తె పునర్జన్మ ఉండదని నమ్మకం .పాతళ గంగలో ‘’సరస్వతి ‘’అనే చిన్న ప్రవాహం కూడా కలుస్తుంది .శ్రీశైలం ఆన కట్ట భూలోక వింత .మనశాస్త్ర వేత్తల బుద్ధికి ప్రమాణం అని మెచ్చుకొన్నారు సరస్వతీ పుత్రులు .ప్రకృతిపై మానవ విజయానికి సంకేతం అంటారు వారు .ఈ మధ్య ఒక చోట త్రవ్వగా ఒక బిలం కన్పించిందట .రెండు మూడు ఫర్లాంగులు దానిలో ప్రయాణం చేసినా దాని అంతూ దరి కనిపించలేదట .ఆ మార్గం ‘’త్రిపురాంతకం ‘’కు దారి మార్గం అట .ఆనకట్ట కట్టేటప్పుడు దాన్ని పూడ్చేశారట .

ఇక్కడి శివ లింగాన్ని అందరూ తాకి అభిషేకం చేసుకొనే వీలుండేది .ఇక్కడి కల్యాణోత్సవం తమాషా గా ఉంటుంది .’’పేటా’’అనే పెద్ద వస్త్రాన్ని ‘’దేవాం గుడు ‘’స్వయం గా పరగడుపున ఉదయమే  నేసి తెస్తాడు .ఉత్సవం రోజున దాన్ని స్వామికి అర్పిస్తాడు .అతనికి భక్తులు కానుకలు సమర్పిస్తారు .సాలె వారు కూడా అనేక పేటాలను నేసి తెస్తారు .శివరాత్రి నాడు ఒక భక్తుడు గుడిని దీనితో అలమ్కరిస్తాడు .అంటే పేటా అలంకరణ దేవాలయానికే ,దేవుడికి కాదు మొదట కలశానికి చుట్టి తర్వాత గుడికి చుట్టూ ఉన్న నంది కేశ్వరుల మెడలకు చుట్టుతాడు .ఆ చుట్టేటప్పుడు ఆతను ‘’దిగంబరం ‘’గా మొలత్రాడుకూడా లేకుండా ఉండటం  విశేషం .ఒక్క ఇంటి వారికే దీని అధికారం ఉంది. పరంపరగా సాగే ఆచారం ఇది .ఇది వీరశివాచారం ఏమో అని ఆచార్యుల వారి సందేహం .ఇక్కడ భ్రమరాంబా మల్లికార్జున మూర్తులు తప్ప అన్నీ మారిపోయాయి అంటారు  హాట కేశ్వరంహాత  లో జాతి జాతి నాగ సర్పాలు ఉంటాయి .అవి ఎవరి జోలికీ రాక పోవటం వింత .శ్రీశైలం కొండ మీద తేలు ,కాని పాము కాని కరిచి చని పోయిన వారెవ్వరూ లేరని పుట్టపర్తి వారు ఘంటా పధం గా చెప్పారు .’’డాం’’ కట్టేటప్పుడు ఏంతో మందిని ఆచార్యుల వారు విచారించారట .అందరూ అది నిజమే అన్నారట .ఇలా శ్రీశైల గధ  లేన్నేటినో తవ్వి తీసి మనకు అందించారు పుట్టపర్తి వారు .

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-9-14-ఉయ్యూరు

—

తెలంగాణ తొలి ప్రభుత్వం ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్‌ రావు పరిపాలన శత దినం సంపూర్తి చేసుకున్న సంతోషకర సందర్భం. ఇది పరిపరివిధాల చర్చలకూ సందర్భమవడం కూడా సహజమే. అయిదేళ్ల కాలానికి ఎన్నికైన ఒక ప్రభుత్వాన్ని మూడున్నర మాసాలైనా గడవకముందే అంచనా కట్టడంలో చాలా సమస్యలుంటాయి. అయితే ఆరంభంలో ఏర్పడే అభిప్రాయాలకు అత్యధిక ప్రాధాన్యతా వుంటుంది. ఈ వంద రోజులలో మెరుగూ తరుగూ పరిశీలించుకోవడం అధికారంలో వున్నవారికి చాలా అవసరం. ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ ఆ అవసరం గుర్తించబట్టే తన పాలన సంతృప్తిగా లేదని ప్రకటించుకున్నారు. ప్రణాళికల రూపకల్పన పూర్తి కావాలన్నారు. ఈ స్వల్ప కాలంలో అద్భుతాలు ఆశించడానికి లేదన్న ఆయన మాటలను బలపర్చవలసిందే. అయితే వంద రోజులకు తగిన సంతృప్తి కూడా లేదేమిటని ప్రశ్నించవలసి వస్తుంది. నన్ను నేనే పొగుడుకోగలిగినప్పుడు ఇతరులను శ్రమ పెట్టడం ఎందుకు అన్నాడో ఆంగ్ల రచయిత. అదే సూత్రాన్ని తిరగేస్తే గనక నిన్ను నీవే విమర్శించుకోవడం మరో వ్యూహం. కేసీఆర్‌ మాటల్లో ఆ వుద్దేశం వుందో లేదో గానీ ఆయన వెలిబుచ్చిన అసంతృప్తి తెలంగాణ సమాజంలోనూ పరిశీలకుల్లోనూ వున్న అభిప్రాయాన్నే ప్రతిబింబించింది. మొదట చాలా దూకుడుగా మొదలై ప్రకటన పరంపరతో హామీలు వాగ్దానాల వరద ఉప్పొంగిన పరిస్థితి. దాంతో పోలిస్తే ఫలితాలు పరిమితంగానూ సందేహాస్పదంగానూ వున్నాయనేది కళ్లముందు కనిపిస్తున్న నిజం.
తెలంగాణ కొత్త రాష్ట్రం గనక దిశా నిర్దేశం సమయం పట్టే పని. అదే సమయంలో రాజధాని కొనసాగింపు, మిగులు బడ్జెట్‌తో సహా కొన్ని అనుకూలాంశాలూ వున్నాయి. నిన్నటిదాకా కదంతొక్కిన ఉద్యమ శ్రేణులు అంకిత భావంతో వచ్చిన అధికారులు, మద్దతుగా వుంటాయనే ఉద్యోగులు ఉన్నారు. విద్యుచ్ఛక్తి కొరత వంటి గడ్డు సమస్యలు వున్నా వాటిని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రజలు సిద్ధంగానే వున్నారు. అధికార పీఠం అధిష్టించిన టీఆర్‌ఎస్‌ అధినేతపై సుహృద్భావం రీత్యా ప్రతిపక్షాలు కూడా పెద్దగా విమర్శలు చేయడానికి తటపటాయించాయి. వామపక్షాలు కూడా సముచిత వ్యవధి ఇవ్వాలనే భావించాయి. కేబినెట్‌ మంత్రులు పార్టీ నాయకులు సర్వాధికారం అధినేతకే అప్పగించి ఆయన అడుగుజాడల్లో నడుస్తున్నారు. ఇన్ని అనుకూలాంశాల మధ్య తనకు స్పష్టమైన దార్శనిక విధానాలున్నాయని ఒకటికి రెండు సార్లు ప్రకటించిన అధినేత బడ్జెట్‌ కసరత్తు కూడా వాయిదా వేసుకోవడం దేనికి నిదర్శనం? ఉమ్మడి అంశాల్లోనూ కొన్ని విడివిడి విషయాల్లోనూ కూడా న్యాయస్థానంలో అక్షింతలు వేయించుకోవడం నిర్ణయాలు వెనక్కు పోవడం ఏం సూచిస్తుంది?
కాంగ్రెస్‌ తెలుగుదేశం వంటి పార్టీలు గతంలో సుదీర్ఘ కాలం పాలించాయి. ఇప్పుడు అవి పాలిస్తున్న చోట్ల కూడా పెద్ద ఒరగబెట్టింది లేదు. కనుక అవి ఈ మూడు నెలల్లోనే ఏదో మునిగిపోయినట్టు మాట్లాడితే పెద్ద విలువుండదు. విభజనకు ఆధ్వర్యం వహించింది కూడా కాంగ్రెసే గనక అనంతర సమస్యలలో వారికీ చాలా పాత్ర వుంటుంది. తెలుగుదేశం కూడా తమ వల్లే జరిగిందని ఇప్పుడున్న నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం తమకు అనుకూలమైందనీ చెబుతున్నందున వారి వ్యాఖ్యలను కూడా యథాతథంగా తీసుకోలేము. బీజేపీ నాయకులు కేసీఆర్‌ ప్రభుత్వంపై తీవ్రంగానే దాడిచేస్తున్నారు గానీ కేంద్రంలో వారి ప్రభుత్వం ఇరు రాష్ర్టాలకూ చేసిందేమీ లేదన్నది నిజం. కనుక వీరి విమర్శలు పక్కనపెట్టి ముఖ్యమంత్రి స్వీయ అసంతృప్తినే మనం పరిశీలించవచ్చు. కేసీఆర్‌ వాగ్దానాలు ఘనంగా వున్నా ఆచరణ స్వల్పంగా వుందని సీపీఎం రాష్ట్ర కార్యదర్శి తమ్మినేని వీరభద్రం అన్నమాటతో విభేదించే వారెవరూ వుం డరు. కర్త కర్మ క్రియ అన్నీ ఒకరే అయినప్పుడు పోరాడి తెచ్చుకున్న నవతెలంగాణ తొలిఅడుగులు ఇంత మందకొడిగా వుండటానికి కారణమేమిటి? విధానాల్లో అస్పష్టతకు కారకులెవ్వరు?
సింగపూర్‌ కబుర్లు, కరీంనగర్‌ను లండన్‌గా మార్చడం వంటి మాటలు అతిశయోక్తులని వదిలేయొచ్చు. ప్రజల తక్షణ సమస్యలపై చొరవతో స్పందించకపోవడాన్ని ఏమనాలి? రైతులు రుణమాఫీపై అయోమయాన్ని ఎలా వివరించాలి? ఫీజుల సమస్యపై కోర్టులో ఎదురైన సమస్యలను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి? దళితులకు మూడెకరాల భూమి పంపకం మొక్కుబడిగా ముగించడం దేనికి సంకేతం?పారిశ్రామిక వేత్తలకు లక్షల ఎకరాల భూ నిల్వ వుందంటున్న ప్రభుత్వం దళితుల కోసం మాత్రం భూమి కొని ఇస్తాననడం దళారుల దందాకు అవకాశమిస్తున్న మాట నిజం కాదా?
సర్వే పూర్తి కాకుండా వివరాలు విశ్లేషించుకోకుండా అసలు జరపడమే ఘనమైనట్టు అమితంగా చెప్పుకుని ఆనందించడంలో ఔచిత్యమెంత? కేజీ టు పీజీ విద్య, వైద్యం, ఉద్యోగాలు, ఉపాధి కల్పన, నిధుల విడుదల వంటి అనేకానేక తక్షణ సమస్యలు కూడా తర్వాతకు వాయిదా వేయడంలో ఔచిత్యం ఏమిటి? రోజుకో కార్పొరేట్‌ కరోడ్‌పతిని కలుసుకునే వారు కార్మిక ఉద్యోగ సంఘాల ప్రతినిధులకు కాలం కేటాయించకపోవడం వెనక కారణాలేమిటి? విద్యార్థులు, రైతులు ఆఖరుకు మహిళా జర్నలిస్టులపైన కూడా లాఠీచార్జీలు చేయించాల్సినంత అగత్యం ఏమొచ్చింది? ప్రభుత్వాధినేతలకు కష్టం కలిగించినా అనివార్యంగా ముందుకొచ్చే ప్రశ్నలివి. అసలు అన్నిచోట్లా సమస్యలకు మూలమైన సరళీకరణ నమూనాకు భిన్నంగా చెప్పినమాట ఒకటైనా వుందా?
ఇతర పార్టీల వారిని టోకున తెచ్చుకుని శాసనసభ్యుల సంఖ్యను 63 నుంచి 75కు పెంచుకోవడానికి ఈ సమయం సరిపోయింది. గద్దెక్కిన మరురోజే మజ్లిస్‌తో దోస్తీకి ఆతృత వ్యక్తమైంది. పదవీ సంతర్పణలు రాజకీయ పునరావాసాలు షరా మామూలుగానే నడిచాయి. మెదక్‌లో సర్వశక్తులూ మొహరించడానికీ ఆటంకం లేకపోయింది. (అక్కడా వామపక్షాలు టీఆర్‌ఎస్‌ను బలపరుస్తున్నాయనేది నిజం) ఈ రాజకీయ క్రియాశీలతకు తగినట్టు సమస్యల పరిష్కారంలో చొరవ చూపించడానికి నిధులు మంజూరు చేసి రంగంలోకి దిగడానికి మాత్రం సమయం చాలలేదు. కేబినెట్‌ సమిష్టి సూత్రం వెనక్కుపోయి సర్వం ముఖ్యమంత్రి ప్రవచితమేనన్న విచిత్ర పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఆఖరుకు ఒక ఉప ముఖ్యమంత్రిని తప్పిస్తారన్న కథనాల నేపథ్యంలో బహిరంగంగా అభిశంసించినంత పని జరిగిపోయింది. రుణమాఫీ విషయంలో తొలి వారంలోనే ఆర్థిక మంత్రికి అక్షింతలు వేసిన అధినేత బడ్జెట్‌ వాయిదాను కూడా తానే ప్రకటించే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
ఇవన్నీ ఒకటైతే రెండు చానళ్ల ప్రసారాలు నిలిచిపోవడం నవ తెలంగాణ తొలి ఘట్టంలో ఒక మచ్చగా మారింది. దీనిపై గతంలో కూడా ఈ శీర్షికన చర్చించాము. టీవీ9 క్షమాపణలు పదే పదే చెప్పిన తర్వాత కూడా ప్రసారాలు పునరుద్ధరించబడలేదు. ఇక ఏబీఎన్‌ ఆంధ్రజ్యోతి చానల్‌పై ఎందుకు ‘శిక్ష’ వేశారో కూడా చెప్పలేదు. కథనాలు పొరబాటని ఖండించవచ్చు. చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకోవచ్చు. కానీ ప్రసారాలు నిలిపివేత నిరవధికంగా సాగించడం ప్రజాస్వామిక వాదులెవరూ హర్షించగలిగింది కాదు. కక్ష కట్టేంత అసహనపూరితమైందీ కాదు. ఇది మా ప్రమేయం లేకుండా ఎంఎస్‌వోలు చేశారని తప్పుకోవడం వారి భుజంపై తుపాకీ పెట్టి కాల్చిన చందమే. అలా అయితే పరిష్కారానికి ఎందుకు చొరవ చూపడం లేదు? సంబంధం లేదని చేతులు దులుపుకోవడం, ఆ చేత్తోనే ప్రసారాలు నిలిపేసిన వారికి సెల్యూట్‌ చేయడం అత్యున్నత పదవీ పరివేష్టితులకు వన్నె తెచ్చేవి కావు. ‘ఈ గడ్డపై వుండదల్చుకుంటే మాకు సెల్యూట్‌ చెయాలి’ అని చెప్పడంలో ముఖ్యమంత్రి ఆంతర్యం ఏమైనా ప్రణమిల్లాలని శాసించే హక్కు రాజ్యాంగంలో లేదు. బానిసోన్నిదొరా కాల్మొక్కతా అనే పరిస్థితికి సమాధి కట్టి ప్రజా చైతన్య ప్రతీకగా నిల్చిన తెలంగాణ సమాజం అలాంటి ఆధిపత్య కాంక్షలకు ఎన్నడూ పాల్పడదు. ఈ నిలిపివేత వల్ల అభద్రత పాలైన ఆ సంస్థల తెలంగాణ జర్నలిస్టులు మహిళలు ఆందోళన చేస్తే లాఠీచార్జి కూడా దారుణమే. సమరశీలతతో పాటు సహనశీలత కూడా కలిగిన తెలంగాణ సమాజం పత్రికా స్వేచ్ఛ కోరుకునే వారు ఈ ఆంక్షలు ఆటంకాలను ఎంతమాత్రం ఆమోదించలేరు. పైగా ఈ ధోరణి రేపు ఇతరులకూ విస్తరిస్తే కలిగే అనర్థం చాలా వుంటుంది.

ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేసి వంద రోజులు పూర్తి చేసుకున్నందుకు మీకు మీ ప్రభుత్వానికి అభినందనలు. ఏ ప్రభుత్వం పనితీరైనా వంద రోజుల్లో అంచనా వేసి తీర్పు చెప్పడం న్యాయం కాకపోవచ్చు. కానీ ఐదేళ్ళ పాలనకు సంబంధించి ఒక క్రియాశీల ప్రణాళికను తయారు చేసేందుకు ఆశలతో ఎన్నుకొన్న ప్రజానీకానికి ఒక సానుకూల సంకేతాన్ని ఇవ్వటానికి ఈ సమయం ఖచ్చితంగా సరిపోతుంది. కానీ గడచిన జూన్‌ 2న ప్రమాణ స్వీకారం చేసినప్పటి నుంచి మీరు ఈ దిశలో ఎటువంటి ప్రయత్నాలు చేయకపోగా ఒక ఎజెండా అంటూ లేకుండా మాటలతోనే ప్రభుత్వాన్ని నడిపిస్తుండటం దురదృష్టకరం. మీరు ప్రకటించిన వందల పథకాలలో ఒక్కటి కూడా మొదలు కాలేదు. సింగపూర్‌ వెళ్ళివచ్చారు. అక్కడి అభివృద్ధిని ‘కాపీ-పేస్ట్‌’ చేస్తామన్నంత ఉద్వేగభరితమైన ఆశలు కల్పించారు. కరీంనగర్‌ను లండన్‌ నగరంలా తీర్చిదిద్దుతామని ప్రకటించారు. తెలంగాణ ఉద్య మంలో చురుకైన పాత్ర పోషించిన భారతీయ జనతా పార్టీ కూడా మీ ప్రభుత్వం ఇక్కడి ప్రజల ఆకాంక్షలను నెరవేర్చే దిశగా అడుగులు వేస్తుందని భావించింది. దురదృష్టవశాత్తు మాటలే తప్ప చేతలు కనిపించని పరిస్థితి మమ్మల్ని తీవ్ర నిరాశకు గురిచేసింది. లక్ష రూపాయలలోపు రైతులకు రుణ మాఫీ చేస్తామని మీరు మ్యానిఫెస్టోలో ప్రకటించారు. మిగులు బడ్జెట్‌ ఉన్న రాష్ట్రంలో దీని అమలుకు వాస్తవానికి ఎటువంటి ఆటంకాలు లేవు. ఖరీఫ్‌ సీజన్‌ పూర్తికావస్తున్నా ఇంకా రుణ మాఫీ అర్హుల జాబితా రూపొందిస్తున్నామంటూ కాలయాపన చేస్తున్నారు. క్రాప్‌లోన్స్‌ దొరకక రైతులు వడ్డీ వ్యాపారుల రుణ చక్రంలో ఇరుక్కుంటున్నారు. ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్‌ పథకాన్ని ఎత్తివేసి ‘ఫాస్ట్‌’ అనే స్కీమ్‌ను ప్రవేశపెట్టినట్టే ప్రకటించారు. ఫాస్ట్‌ పథకం కింద ఫీజు మాఫీకి స్థానికత ప్రామాణికం, 1956 సంవత్సరానికి ముందే తెలంగాణలో స్థిరపడిన వారే అర్హులంటూ ఒక గందర గోళానికి తెర తీశారు. దీని వల్ల ఎంసెట్‌ కౌన్సెలింగ్‌ ఆలస్య మవ్వటం, గతంలోలా సీటు దొరికిన సమయంలోనే ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్‌ అమలుచేసే విధానం లేకపోవటంతో దాదాపు లక్షన్నర మంది పేద విద్యార్థులు కౌన్సెలింగ్‌ నుంచి వైదొలిగారు. ఇది మీ ప్రభుత్వానికి గౌరవప్రదమనిపిస్తుందా? కొన్ని ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజీలకు అనుమతులు రద్దుచేయటం వల్ల అందులో చదువుకుంటున్న ద్వితీయ, తృతీయ, ఫైనల్‌ సంవత్సరాల విద్యార్థుల భవిష్యత్తు గందరగోళంగా మారింది. మెడికల్‌ విద్యార్థులకు ఫీజులను భారీగా పెంచుకునేలా కాలేజీలను అనుమతించడాన్ని మీరు ఏ విధంగా సమర్థించుకుంటారు? ఈ స్థాయి ఫీజులు దేఽశంలోనే ఏ రాష్ట్రంలో కూడా లేవన్న విషయం వాస్తవం కాదా? రైతులకు ఎనిమిది గంటల నాణ్యమైన విద్యుత్‌ ఇస్తామని మీ హామీ పత్రంలో గొప్పగా చెప్పారు. పంటలు ఎండిపోతున్నాయని రైతులు రోడ్డెక్కి ధర్నాలు చేస్తే రక్తాలు చిందేటట్టు లాఠీచార్జి చేయించారు. మీ సొంత గజ్వేల్‌ నియోజకవర్గ రైతులకు సైతం లాఠీల గాయాలు తప్పలేదు. ఎన్నికలప్పుడు ‘మీ కాలిలో ముల్లు గుచ్చుకుంటే నా పంటితో తీస్తా’ అని తేనెలాంటి తియ్యటి మాటలు చెప్పిన మీరు…. లాఠీ దెబ్బలు తిన్న రైతులను కనీసం పరామర్శించారా? గతంలో రైతుల రక్తం కళ్ళ చూసిన ప్రభుత్వాలు, వరుసగా సాగిన ఆత్మహత్యలను అడ్డుకోలేకపోయిన ప్రభుత్వాలు పతనమై ప్రజలకు దూరమైన వాస్తవం మీకు తెలియదా? మీరు ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తరువాత 200 మంది రైతులు అప్పుల బాధతో ప్రాణత్యాగం చేస్తే మీకు చీమకుట్టినట్లయినా అనిపించలేదా? రుణమాఫీపై స్పష్టమైన ఆదేశాలిచ్చి ఆ ప్రక్రియను మొదలుపెట్టి ఉంటే వీరి ఆత్మహత్యలు ఆగి ఉండేవి కాదా? చనిపోయిన రైతుల కుటుంబాలను పరామర్శించటానికి వెళ్ళే తీరిక మీకైతే ఎట్లాగూ ఉండదు. మీ మంత్రులకు, ఎమ్మెల్యేలకు కూడా లేదా? ఆ మధ్య మీ సొంత జిల్లా మాసాయిపేట రైల్వే లెవల్‌ క్రాసింగ్‌ వద్ద స్కూలు బస్సును రైలు ఢీకొన్న ప్రమాదంలో 24 మంది పాఠశాల విద్యార్థులు ప్రాణాలు కోల్పోతే… ఆ కుటుంబాలను ఓదార్చే తీరిక మీకు దొరకలేదా? దేశమంతా కన్నీరుపెట్టిన ఈ దుర్ఘటన బహుశా మీకు చాలా చిన్న ఉదంతంగా అనిపించి ఉండవచ్చు. ఎన్నికల సమయంలో ఇంటికో ఉద్యోగమన్నారు. మీ మాటలు నమ్మి తెలంగాణ ఉద్యమంలో కీలకపాత్ర పోషించింది యువకులు, విద్యార్థులే కదా? ఇప్పుడు ఉద్యోగాల విషయంలో స్పష్టత కావాలని ఆందోళన చేస్తున్న ఉస్మానియా విద్యార్థులను అరెస్టులు చేయించటం చూస్తే వారి పట్ల మీ వైఖరి ఇలాగే ఉంటుందని అనుకోవచ్చా? తిన్నది అరగక ఉద్యోగాల పేరుతో దీక్షలు చేస్తున్నారని ముఖ్యమంత్రిగా వారిని అవమానించేలా వ్యాఖ్యానించటం సబబేనా? ఆంధ్ర విడిపోతే 2 లక్షల ఉద్యోగ ఖాళీలు ఏర్పడతాయని అనలేదా? ఇక మీ విద్యామంత్రి ఇప్పట్లో డీఎస్పీ నియామకాలు ఉండవని తేల్చి చెప్పారు. పొరుగు రాష్ట్రంలో వారం రోజుల్లో డీఎస్సీ నోటిఫికేషన్‌ ఇస్తామని అక్కడి విద్యామంత్రి ప్రకటించటం మీ దృష్టికి వచ్చే ఉంటుంది. సెప్టెంబర్‌ 17న తెలంగాణ విమోచన ఉత్సవాలను నిర్వహించే విషయమై ఎందుకు మౌనం వహిస్తున్నారు. మీతో అంటకాగుతున్న ఎమ్‌ఐఎమ్‌ ఈ ఉత్సవాల విషయంలో అయి ష్టంగా ఉన్నందుకేనా? ఇళ్ళు లేనివారికి పిల్లర్లతో డబుల్‌ బెడ్‌రూమ్‌ నివాసం 125 గజాల్లో మూడు లక్షల రూపాయల వ్యయంతో నిర్మించి ఇస్తానని మీరిచ్చిన హామీ ప్రకారం ఎప్పటికి అమలు చేయటం సాధ్యమౌతుందని మీరనుకుంటున్నారు? ఎన్ని లక్షల మందికి ఇళ్ళు నిర్మించి ఇవ్వాలనుకుంటున్నారో అంచనాలేవైనా మీ దగ్గర ఉన్నాయా? భూమిలేని దళితులకు మూడెకరాల సాగుభూమిని పంపిణీ చేస్తామని గొప్పలు చెప్పారు. రాష్ట్రంలోని లక్షల కుటుంబాలకు గజం భూమి కూడా లేదు. వీరందరికీ భూ పంపిణి చేయటానికి మీరు చేస్తున్న కార్యాచరణ ఏమిటి? ఎస్సీ సబ్‌ప్లాన్‌ కింద యేటా పదివేల కోట్ల చొప్పున ఐదేళ్ళలో యాభై వేల కోట్లు ఖర్చుపెడతామన్నారు. మరి మొదటి ఏడాదిలో నాల్గవ నెల మొదలైనా నాలుగు లక్షల రూపాయలైనా విదల్చలేదెందుకు? ఛత్తీస్‌గఢ్‌ ముఖ్యమంత్రితో మాట్లాడి అక్కడ మిగులు విద్యుత్తు వెయ్యి మెగావాట్లను రాషా్ట్రనికి రప్పిస్తామన్నారు. ఇప్పటిదాకా ఒప్పంద ప్రతిపాదనలేవీ అందలేదని ఆ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి రమణ్‌సింగ్‌ తెలిపారు. ట్రాన్స్‌మిషన్‌ లైన్ల నిర్మాణానికి టెండర్ల ప్రక్రియను మొదలు పెట్టడానికి జాప్యం ఎందుకు జరుగుతోంది? ఆగస్టు 19న రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ‘సమగ్ర కుటుంబ సర్వే’ జరిపించారు. ఈ సర్వేలో పాల్గొనకపోతే జనాభా లెక్కల్లో లేనట్లేనని మీరు చేసిన హెచ్చరికకు భయపడి ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి సైతం ఒంటికాలిపై ప్రయాణం చేసి ఇళ్ళకి చేరుకున్నారు. సర్వేలో ఇల్లులేదని చెపితే ఇల్లు ఇస్తారేమోనని, రేషన్‌కార్డు లేకపోతే కార్డులిస్తారని, చదువుకొనే పిల్లలుంటే ఫీజులు కడతారేమోనని, అప్పులేమైనా ఉంటే మాఫీ చేయిస్తారేమోనని పాపం ప్రజలు ఎన్నో ఆశలతో ఆ రోజు ఎన్యుమరేటర్ల కోసం గడప దాటకుండా లోపలే ఉండిపోయారు. సర్వే పూర్తయింది. పదిహేను రోజులు కూడా దాటింది. ఇప్పుడిప్పుడే ప్రజలకు అర్థమౌతున్నది ఏమిటంటే రేషను కార్డులు తొలగించడానికి, ఆరోగ్య్రశీ కార్డులు తీసివేయటానికి, వృద్ధాప్య -వితంతు పింఛన్లును అర్హతలేదనే పేరుతోలాక్కోవడానికని. మీ ప్రభుత్వం 100 రోజులు పూర్తి చేసుకున్న శుభ సందర్భాన వరంగల్‌లో మీడియా సిబ్బంది పట్ల దురుసుగా వ్యవహరించడం, అన్యాయంగా అరెస్టు చేయించడం చూస్తే మున్ముందు కూడా మీ పాలనలో మీడియాకు వేధింపులు తప్పవని అనుకోవచ్చా? హైదరాబాదులో మీ అధికార నివాసం వద్ద మహిళా టీవీ జర్నలిస్టుల పైకి మగ పోలీసులతో దాడి చేయించటం, కెమెరాలు లాక్కోవటం, ఓబీ వ్యాన్ల లైవ్‌వైర్లను తెంచేయటం మీ ప్రభుత్వానికి వన్నెతెచ్చే అంశం కాదు. తలలు నరుకుతాం.. తరిమికొడతాం.. పది కిలోమీటర్ల లోతున బొందపెడతాం.. లాంటి మాటలు మీరు అనాల్సినవి కావు. మీ ప్రతిష్ఠను పెంచేవి కావు. ప్రజలు మీకు సంపూర్ణ మెజారిటీ కట్టబెట్టినా ఎందువల్లనో మీరు అభద్రతా భావంతో ఉన్నట్టు కనబడుతున్నది. మీ ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టడానికి ఎమ్మెల్యేలలో చీలిక తెస్తారని నిరంతరం మీరు పీడకలలు కంటున్నట్టు కనిపిస్తున్నది. ఈ కారణం వల్లనే ఇతర పార్టీలకు చెందిన అనేక మంది ఎమ్మెల్యేలను, 12 మంది ఎమ్మెల్సీలను పార్టీలోకి తీసుకున్నారు. పదివేలకు పైగా సీఎం రిలీఫ్‌ ఫండ్‌ దరాఖాస్తులు మీ ఆఫీసులో పెండింగులో ఉన్న విషయం వాస్తవం కాదా? చావు బతుకుల్లో ఉన్న రోగులు శస్త్రచికిత్సల కోసం ఎదురుచూస్తుంటే రిలీఫ్‌ఫండ్‌ నిధులు విడుదల చేసే తీరిక మీకు దొరకటం లేదా? మనసొప్పటం లేదా? సుమారు 2,500 ముఖ్యమైన ఫైళ్ళు మీ సంతకం కోసం ఎదురుచూస్తున్న విషయం నిజం కాదా? హైదరాబాదు సిటీలో 42 ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలలో విద్యుత్‌ బకాయిలు చెల్లించని కారణంగా సరఫరాను నిలిపివేసిన విషయం మీడియాలో కూడా ప్రముఖంగా వచ్చింది. ఎస్సీ, బీసీ హాస్టళ్ళు, పాఠశాలల్లో కరెంటు డిస్‌కనెక్ట్‌ చేసిన విషయం కూడా మీ దృష్టికి రాలేదా? సమైక్యాంధ్ర అనుకూల పార్టీ అయిన సీపీఎం మద్దతును మెదక్‌ లోక్‌సభ ఉప ఎన్నికల్లో ఎందుకు తీసుకుంటున్నారు? ఇది అవకాశవాదం కాదా? సమైక్యాంధ్రకు నిలువెత్తు సాక్షి అయిన తెలుగుదేశం నేత తుమ్మల నాగేశ్వరరావును ఆ పార్టీనుంచి మీవద్దకు ఫిరాయించేలా ఉరుకులాడటం ఏ విధమైన తెలంగాణ వాదం?  జి. కిషన్‌రెడ్డి బీజేపీ తెలంగాణ రాష్ట్ర అధ్యక్షులు

— గొయ్యి తవ్వ్వుతూ అందులో ఉండిపోయిన గులాబి నాయన

విశ్వనాధ 120వ జయంతి ఉత్సవాలు-మరియు ”రజనీ” గంధం

10-9-14కవి సమ్రాట్ ,పద్మభూషణ్ ,కళాప్రపూర్ణ ,జ్ఞాన పీఠ పురస్కృత బ్రహ్మశ్రీ విశ్వనాధ సత్యనారాయణ గారి 120వ జయంతిఉత్సవం ఉదయం  విజయవాడ మాచవరం లోని వారి స్వగృహం ‘’కల్ప వృక్షం ‘’లోవారి మనుమల చేత , సాయంత్రం శ్రీ ఘంట సాల వెంకటేశ్వరరావు సంగీత నృత్య కళాశాలలో ఆంద్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యం లోను నిర్వహించ బడింది. రెండిటికి భక్తీ శ్రద్ధలతో  నేనూ నా భార్య ప్రభావతి హాజరై జీవితాలను ధన్యం చేసుకోన్నాం  .ఉదయం ఎనిమిదింటికే ఉయ్యూరులో టిఫిన్ చేసి బయల్దేరి మాచవరం శ్రీ దాసాంజనేయ స్వామి దర్శనం చేసుకొని ,తర్వాత విశ్వనాధ వారింటికి వెళ్లి ఉదయం కార్యక్రమం లో పాల్గొని ,హోటల్ లో భోజనం చేసి ,తర్వాత ఐ టి ఐ దగ్గరున్న స్టేట్ బాంక్ కాలనీలో  ఉంటున్న మా తోడల్లుడి గారింటికి వెళ్లి నాలుగింటిదాక విశ్రాంతి తీసుకొని మళ్ళీ బయల్దేరి సీతారాం పురం లో ఉంటున్నడాక్టర్  శ్రీ బాలాంత్రపు రజనీ కాంత రావు గారింటికి వెళ్లి  ,వారిని దర్శించి ,అక్కడినుండి సత్యనారాయణ పురంలో ఘంట సాల మ్యూజిక్ కాలేజ్ లో జరిగిన విశ్వనాధ వారి పై ప్రభుత్వ కార్యక్రమం అయిన శ్రీ గారిక పాటి వారి ప్రసంగం  విని ,నిన్నటి రోజును పూర్తిగా సార్ధకం చేసుకోన్నాము .ఆ విషయాలే మీకు తెలియ జేస్తున్నాను .

ముచ్చటైన చిరంజీవులు – ముగురన్న దమ్ములు

ఒక కార్యక్రమాన్ని స్వంత భుజ స్కంధాలపై భారం వేసుకొని దానికొక సంపూర్ణ రూపాన్నిచ్చి ,ఆచరణ లోకి తేవటం తేలికైన విషయం కాదు .దాన్ని సుసాధ్యం చేశారు విశ్వానాధ గారి మనుమలు ఛి విశ్వనాధ సత్యనారాయణ ,మనోహర శ్రీ పాణిని ,శక్తిధర పావకి .తాతగారి సాహిత్యాన్ని ఆసాంతం చదివి ఆకళింపు చేసుకొని దారాపాతం గ వారి కలప వృక్ష పద్యాలను నోట పలుకుతూ ,అనన్యమైన భక్తీ శ్రద్ధలతో తాతగారి ఆశయాన్ని తండ్రి కీ .శే పావని శాస్త్రి గారి ఆశయానికి అంకితమై ,అందరికీ ఆదర్శ ప్రాయమైనారు .ఇందులో మొదటి చివరి కుర్రాళ్ళది ముఖ్య పాత్ర అయితే మధ్యలో ఆతను అన్నా తమ్ములను వీర విదేయం గా అనుసరిస్తున్నారు .ఎవరి దయా దాక్షిణ్యాలపై ఆధార పడకుండా తమ సంపాదనలో కొంత భాగాన్ని తాతగారి కార్యక్రమాలకు సద్వినియోగం చేసుకొంటున్న ధన్యులా సోదరులు .వారిని యెంత అభినందించినా తక్కువే .దాదాపు పది ఏళ్ళనుంచి జనవరిలో జరిగే పుస్తక మహోత్సవం లో విశ్వనాధ వారి స్టాల్ పెట్టి సమగ్ర సాహిత్యాన్ని అందజేస్తున్న పుణ్య మూర్తులు .అంతకు ముందు తండ్రి పావని గారికి అండగా నిలబడేవారు .అప్పటి నుంచే నాకు పరిచయమే .ఈ  మధ్య ఆకాశ వాణి హైదరాబాద్ కేంద్రం నుండి విశ్వనాధ పైస్టేషన్ డైరెక్టర్ శ్రీ మంగళ గిరి ఆదిత్య ప్రసాద్ గారి సారధ్యం లో ప్రసారమైన ‘’వేయి పడగలు ‘’నవలపై వారం వారం వచ్చిన కార్యక్రమాలపై నేను రాసిన సమీక్షలు వారి మెయిల్ అడ్రస్ కు పంపటం తో మనుమడు సత్యనారాయన తో పరిచయం గాఢ మైంది .ఫోన్లు చేసి మాట్లాడటం అలవాటైంది . బుధ జన విధేయులు ,తల వంచని దీరుల్లా కన్పించారు ఆసోదర త్రయం .వారిని తీర్చి దిద్దుతున్నది వారి తల్లిగారు శ్రీమతి రాజేశ్వరి గారు .ఆమె విశ్వనాధకు కూతురు బిడ్డ ,పావని భార్యయై కోడలైన మనుమరాలు కూడా .ఇంటి దగ్గర జరిగే ఈ కార్యక్రమానికి మమ్మల్నీ రమ్మంటే వెళ్లాం .ఇంటి వద్ద తాతగారిజయంతి జరపటం వాలళ్ళకోచ్చిన గొప్ప ఆలోచన. కార్య రూపం దాల్చింది .సఫలమైంది .వారికి శుభాభినందనలు .

కల్ప వృక్షం

శిధిలమైన తాత గారి ఇంటిని తమకున్న వనరులతో సర్వాంగ సుందరం గా రూపు మార్చి ‘’కల్ప వృక్షం ‘’అని సార్ధక నామం పెట్టిన వారి సుమనస్కత ఎన్న తగినది .తాతగారికిస్టమైన ‘’కదంబ వృక్షం ‘’ను పెంచుతున్న వారి భక్తీ కి ఆశీస్సులు . ఆయింటిని గొప్ప సందర్శక కేంద్రం గా మార్చాలనుకొంటున్న వారి భావనకు అభినందనలు .ఇందులో ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకొంటే ఇక ఇంతే సంగతులు .ఆ విషయంలో  వారు జాగ రూకులై ఉంటారని ఆశిస్తున్నాను .ఇంటిలో తాతగారి చాయా చిత్రాలు ,ఉపయోగించిన వస్తువులు ,రాసిన పుస్తకాల ప్రదర్శన పెట్టాలనే వారి కోరిక త్వరలో కార్య రూపం దాలుస్తోంది .విశ్వనాధ విగ్రహమూ అక్కడ వెలువ బోతోంది .’’విశ్వ నాద ఫౌండేషన్ ‘’ను సోదరులు ఏర్పరచి కృషి చేసి అందరి దృష్టికి ఆయన సాహిత్యాన్ని చేరువ చేసే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు .కల్ప వృక్షం రామాయణానికే కాక ‘అందరికి ‘’సాహిత్య కల్ప వృక్షం ‘’కావాలని నా కోరిక. చేయగల సమర్ధులు  వారు అనే నమ్మకమూ కనిపించింది .

శ్రీమతి  రాజేశ్వరి గారు

మేమిద్దరం లోపలి వెళ్లి రాజేశ్వరి గారిని చూసి మాట్లాడాం .ఉయ్యూరు నుంచి వచ్చాం. అంటే ఎంతో సంబర పడిపోయారు .మా విషయాలు అడిగి తెలుసుకొన్నారు .విశ్వనాధ గారి తమ్ముడు వెంకటేశ్వర్లు గారు మా ఉయ్యూరులో ట్యుటోరియల్ కాలేజిలో తెలుగు పండితులుగా పని చేశారని ,మా ఇంటికి నెల నెలా వచ్చి పాత ఒడ్లు బస్తాలు కొని తీసుకొని వెళ్ళేవారని ,తరచుగా కలిసి మాట్లాడుకోనేవారమని ,తానె తమ అన్నగారు చెప్పిన వ్యాసాలను పుస్తకాలను రాశానని చెప్పేవారని గుర్తు చేసుకొన్నాను ఆమెతో .అంతేకాదు వెంకటేశ్వర్లుగారి అబ్బాయి వ్స్వర్గీయ వేణుగోపాల్ నా దగ్గర ట్యూషన్ చదివే వాడని ,అతని చదువు సంగతి ని ఎప్పటికప్పుడు ఇంటికొచ్చి తెలుసుకొనే వారని చెప్పాను .గోపాల్ కుమారుడు మురారికి హైదరాబాద్ లో ఉంటున్న మా పెద్ద మేనల్లుడు ఛి వేలూరి అశోక్ కుమార్తె ఛి సౌ భార్గావి నిచ్చి వివాహం చేశారాని ఈరకం గా బాంధవ్యమూ ఉందని చెప్పాం . విశ్వనాధ ఎస్ ఎస్ ఆర్ కాలేజిలో పని చేసినప్పుడు నేను 1956-60కాలం లో ఇంటర్ ,డిగ్రీలు చదివానని ,అయన నాక్లాసుకొచ్చి పాఠాలు చెప్పారని దువ్వూరి రామి రెడ్డి గారి ‘’పాన శాల ‘’చెప్పటం ఇంకా గుర్తుందని అన్నాను .

మా నాన్న గారు మృత్యుంజయ శాస్త్రి గారు  అనంత పురం జిల్లా హిందూ పురం మునిసిపల్ హై స్కూల్ లో ఇరవై రెండేళ్ళు సీనియర్ తెలుగు పండితులు  గా ఉండేవారని నా చిన్నతనం అక్కడే గడిచిందని చెప్పా .అప్పుడు విశ్వనాధ వారు సభలకోసం హిందూ పురం ,చుట్టూ  ప్రక్కల ప్రాంతాలకు వచ్చినప్పుడు మా ఇంట్లోనే ఉండేవారని ఆతిధ్యాన్ని మా తలిదండ్రులు ఇచ్చేవారని మ అమ్మగారు భవానమ్మ గారు ఎప్పుడూ చేబుతూ ఉండేవారని ,మా నాన్న గారికి విశ్వనాధ అంటే విపరీతమైన అభిమానం అని ఉయ్యూరుహైస్కూల్ లో పని చేసినప్పడు విశ్వనాధను ఆహ్వానించి1952లో  వారం రోజులు కల్ప వృక్షం పై మాట్లాడిం చటం నాకు ఇంకా గుర్తుందని చెప్పా. ఇంగ్లీష్ లెక్చరర్ .శ్రీ జొన్నల గడ్డ సత్య నారాయణ మూర్తి గారు సంస్కృత అధ్యాపకులు  శ్రీ జటావల్లభుల పురుషోత్తం గారు కూడా హిందూ పురం లో మా ఇంట ఆతిధ్యం పొందారని మా అమ్మగారు గుర్తుచేసుకున్న విషయాన్నీ వివరించా .అప్పటినుంచి మా కుటుంబాకి విశ్వనాధ తో పరిచయం అని చెప్పాను .చాలా ఆనంద పడి మా ఇద్దరినీ బంధువులుగా భావించి టీ తెప్పించి తోటి కోడలు చేత ఇప్పించారు .కుమారులకు ఆమె గొప్ప ప్రేరణ గా కనిపించారు .తాతా, మామ అయిన విశ్వనాధ కు సేవ చేసి మెప్పుపొందానని  ఆమె అన్నారు .మా శ్రీమతి విశ్వనాధ గారి ప్రధమ కళత్రం గారి పుత్రులు శ్రీ కృష్ణ దేవరాయలు గారి భార్య తో వారి పిల్లలతో తానూ ప్రక్క ఇంట్లో తన చిన్నతనం లో ఆడుకోన్నానని ,జ్ఞాపకం చేసుకొన్నది .నేను కృష్ణ దేవరాయలు గారు అమెరికా లో ఉంటూ ‘’సీతాయణం ‘’అనే పేరుతొ వచన రామాయణాన్ని రాశారని అమెరికా తెలుగు పత్రిక లో అది ధారావాహికం గా ప్రసారమిందని నేను చదివానని గుర్తు చేసుకొన్నాను .  అక్టోబర్ పందొమ్మిదవ తేదీ ఆదివారం  విశ్వనాధ స్వగ్రామం నందమూరు లో వారి వర్ధంతి సభను ‘’సరసభారతి ‘’నిర్వ హిస్తోందని ,పింగళి వారి చిట్టూర్పు లోను ,పెండ్యాల వారి స్వగ్రామం కాటూరు లోను ఇలాగే నిర్వహించామని తెలియ జేస్తే ఆమె ఏంతో సంతృప్తి చెందారు .సరసభారతి ప్రచురణలు, నేను రాసిన ‘’శ్రీహనుమత్ కదా నిధి శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి మాహాత్మ్యం ,సిద్ధ యోగి పుంగవులు మహిళా మాణిక్యాలు ,పూర్వాన్గ్ల కవుల ముచ్చట్లు ‘’అయిదు పుస్తకాలు మనువళ్ళ పేర ఆప్యాయం గారాసి  రాజేశ్వరిగారికి అందజేస్తే ఆమె ఇవన్నీ తప్పక చదవాల్సినవే నని చదివి సార్ధకం చేస్తానన్నారు .

కల్ప వృక్షం లో   విశ్వనాధ జయంతి  సభ

పది గంటలకు ప్రారంభం కావాల్సిన సభ పదకొండుకు ప్రారంభమైంది . ముందు కాసేపు పావకి విశ్వనాధ పద్యాలు పాడి వినిపించాడు .శ్రీ మండలి బుద్ధ ప్రసాద్ గారు రాగానే విశ్వనాధ చిత్రానికి పూల మాల వేసి నమస్సు లర్పిచారు మా అందరి చేతా చేయించారు .బుద్ధ ప్రసాద్ గారికి ‘’పూర్వాన్గ్ల కవుల ముచ్చట్లు ‘’ఇస్తూ ‘’మీ ఆవిష్కరణకు నోచుకోని పుస్తకం ‘’అని చెప్పి నవ్వాను .ఆయనా నవ్వారు .పూర్ణ చంద్ నా ప్రక్కనే ఉండి’’దుర్గా ప్రసాద్ గారి తీవ్ర పరిశోధనా గ్రంధం ఇది ‘’అన్నారు బుద్ధ ప్రసాద్ గారితో .పావకి ప్రార్ధన  లెక్చరర్ బాలకృష్ణ పర్య వేక్షణ  లో సభ జరిగింది .నేపధ్యాన్ని సత్యనారాయణ వివరించాడు .తమ తాతగారి తండ్రిగారు విశ్వనాధ శోభనాద్రి గారు కాశీలో గంగా స్నానం చేస్తుంటే శివలింగం రెండు చేతుల్లోకి దైవ సంకల్పం గా వచ్చి చేరిందని అప్పటి నుంచి ఇంటికి వచ్చేదాకా  నంద దమూరు లో ప్రతిష్ట చేసే దాకా దాన్ని కింద పెట్టకుండా చేతుల్లోనే ఒకరితర్వాత ఒకరు జాగ్రత్తగా పట్టుకొని ఉండి ప్రతిష్టించి దాని శక్తిని కాపాడిన మహా చరితులని గుర్తు చేసుకొన్నాడు .ఇప్పటికీ  అక్కడి ఆలయం తమ కిందే ఉందని చెప్పాడు .ఫౌండేషన్ ఏర్పాటు గురించి వివరించాడు .ఆశయాలు ,పడిన పాట్లు ముందుకు, దూసుకొని పోతున్న మొక్క వోని ధైర్యాన్ని వివరించి అందరి ప్రశంసలు అందుకోన్నారా సోదర త్రయం .ప్రతినెలా కల్ప వృక్ష చాయలో ఒక కార్య క్రమం నిర్వహించాలనే ఆశయం లో ఉన్నారు వారు .శుభం భూయాత్ అనారు అందరూ .

తాతయ్య మామ

ముందుగా శ్రీమతి రాజేశ్వరి గారు తమ అనుభవాలను తెలియ జేశారు సుదీర్ఘం గా ఆత్మీయం గా ఆర్ద్రం గా .’’నేను విశ్వనాధ  కుమార్తెకు కూతురిని .నేను పుట్టగానే ఎత్తుకొని తాతయ్య విశ్వనాధ మా అబ్బాయి పావని ని పెళ్లి చేసుకో . ఆస్తి అంతా రాసిస్తాను .అన్నాడు .ఆయన వశ్య వాక్కు .దానికి మహిమ ఉంది అలానే ఆయనకు  కోడలినైన మనవరాలు అయిన   నాకు ఈ ఇంట్లో రెండు బాధ్యతలు కోడలిగా మనవ రాలిగా .ఆయన నన్ను మనవరాలిగానే ముద్దు చేశాడు .ఏనాడు పెత్తనం చేయలేదు. తాతయ్యా అమ్మమ్మా వారిఇంట్లో పిల్లగానే పెరిగాను .పావని గారితో కాపురం చేశాను .తాతయ్యకు వంట బాగా వచ్చు .అన్నీ సాయం చేసేవాడు .అమ్మమ్మా కు నేను ప్రాణం .పిల్లలు ఇంట్లో అరుస్తున్నా అల్లరి చేస్తున్నా తాతయ్య ఏకాగ్ర మైన రాతకు ,చదువుకు ఇబ్బంది పడేవాడు కాదు. అసలు పట్టించుకోనేవాడు .అంతటి ఏకాగ్రత ఉండేది .సినిమాకు డబ్బులడిగితే ఉంటె పంపేవాడు .లేక పొతే చేతికొచ్చిన తర్వాత ‘’సినిమాకి అఘోరించండి ‘’అని చెప్పి చేతిలో డబ్బు పెట్టేవాడు .ఆయన చూడని ఇంగ్లీష్ సినిమా ఉండేదికాదు .అయన పుస్తకాలు చదివితే ప్రపంచం అంతా తెలుస్తుంది .అర్ధం కాక పోవటం ఉండదు. ఆయన రాసినవన్నీ నేను చదివి లోక జ్ఞానం పొందాను .ఒక సారి నేను పుస్తకం  చదువుతో అందులో లో లీనమై పోయా .అమ్మమ్మ పిలిచినా విన పడలేదు .అప్పుడు తాతయ్య’’ అమ్మాయీ అమ్మమ్మ పిలుస్తోంది విన పడలేదా?’’ అని అడిగితె లేదని చెప్పాను  ఏంచేస్తున్నా వని అడిగితె’’విశ్వనాధ ట. ఎవరో రచయిత ట .ఆయన రాసిన కాశ్మీర రాజుల నవల కవలలు చదువుతున్నా .లోకమే తెలియ లేదు .ఇది రాసిన ఆయనది తప్పుకాని  తప్పునాదా?  అని దబాయించాను.ఆయన ముసి ముసి నవ్వులు నవ్వాడు .నేను ఎప్పుడైనా మా పుట్టిల్లు గుంటూరు వెడితే వచ్చేదాకా ఫోన్ల మీద ఫోన్లు చేసేవాడు. నేను ఇంట్లో తిరుగుతూ ఉంటె ఆయాయనకు ఆనందం సంతృప్తి .వేయిపడగలు నవలకు వచ్చిన డబ్బుతో అరవై ఏళ్ళ క్రితం ఇక్కడే స్థలం కొని ఇల్లుకట్టాడు .అప్పుడు నేను పుట్టాను .అంటే ఈ ఇంటికి షష్టి వత్సరం కూడా .అందరూ విశ్వనాధ ను చదవండి జీర్ణం చేసుకొని అనుస్టించండి ఆయనకు తెలియని విషయం లేదు. చదవని ఇంగ్లీష్ పుస్తకం లేదు .అన్నీ చదివి ఆకళింపు చేసుకొన్నా వాడే అయినా తన దోరణిలో తానూ రాసి గొప్ప సృష్టికర్త అయ్యాడు .జ్ఞాన పీఠ పురస్కారం వస్తే, దీనికంటే కిలో ఇరవై రూపాయలకు పెరిగిన మిర్చి ధర తగ్గిస్తే సంతోషించేవాడిని అన్న నిర్లిప్తుడే కాక అందరికి ప్రభుత్వం మేలు చేయాలనే సామ్య వాది విశ్వ నాధ ను మించి సోషలిస్టు కమ్యూనిస్టూ లేడు .కాని సనాతనం అనే ముద్ర వేసి తమను తామే వేలివేసుకొన్నారుపాపం  కొందరు .తాతయ్య నాకు అన్నీ ఇచ్చాడు .ఈ ఇల్లు అయన ఆన్నట్లే నాకే రాశాడు .నా భర్తా, పిల్లలు తాతయ్య వారసత్వానికి అంకితం అవటం నాకు గర్వం గా ఉంది .నేనేదో పైనుండి చెప్పేదాన్నే కాని వాళ్ళే అన్నిటా స్వంతం గా ఆలోచించి మంచి నిర్ణయాలు చేస్తూ ముందుకు సాగుతున్నారు .మా అంద కోరికా  ఈ కల్ప వృక్షం ఒక ప్రముఖ దర్శనీయ  కేంద్రం గా వర్ధిల్లాలని. మా శక్తి మేరకు మేము ఆ దిశలో సాగుతున్నాం .మీ అందరి తోడ్పాటు ఉంటె సుసాధ్యమే  అవుతుందని నమ్ముతున్నాం .’’అని చాలా భావా వేశం గా కన్నీరు  కారుస్తూ గత స్మృతులను నేమరేసుకొంటూ  సందర్భానికి తగినట్లు విశ్వనాధ సాహితీ విశ్వరూపాన్ని   బాంధవ్య మాధుర్యాన్ని విశ్వనాధ కుటుంబం తో తనకున్న కోడలి మనవరాలి పాత్రలను అందరి ప్రేమాస్పదాలను చాలా గంభీరం గా ,తడబాటులేకుండా విశ్వనాధ కోడలిగా తాతయ్య రచనలను సర్వం జీర్ణించుకొన్న మనవరాలిగా పావని గారి భార్యగా సోదరాత్రయానికి  తల్లిగా తన అనుభవాలను అతి సరళం గా గుండె లోతుల్లోంచి అందించి అందరి ప్రశంసలు పొందారు శ్రీమతి రాజేశ్వరి గారు  .

శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ ‘’విశ్వనాధ  తమ తండ్రిగారు మండలి వెంకట కృష్ణా రావు గారికి ఒక పుస్తకం అంకితమిచ్చిన నాటి నుండి తెలుసనీ ,తెలుగు పండితులు శ్రీజోశ్యుల  సూర్య నారాయణ  గారు దగ్గరుండి విశ్వనాధ సాహిత్యాన్ని చదివించి ,ప్రభావితం చేశారని విశ్వనాధ సోదర త్రయం చేస్తున్న కృషి అపారం అని వచ్చేనెలలో ముఖ్యమంత్రి శ్రీ చంద్రబాబు ఇక్కడే విశ్వనాధ విగ్రహావిష్కరణ చేస్తారని ,ఆయన గురించి సభలు రాష్ట్రం లో చాలా చోట్ల నిర్వహిస్తున్నామని  ,ఈ తరం వారు  చదివి  స్పూర్తి పొందాలని ,రసజ్నుడైన మహా కవి అని, అలాంటి వారు అరుదుగా జన్మిస్తారని ,కృష్ణా జిల్లా వారి పుట్టుక చేత ధన్యమయిందని వారికి తగిన రీతిలో ప్రభుత్వం గౌరవిస్తుందని ,ఇలాంటి ప్రైవేట్ సంస్తలే నిర్వహణ బాధ్యతలు బాగా చేస్తాయని షేక్స్పియర్ వర్డ్స్ వర్త్ లాంటి ఆంగ్ల కవుల గృహాలు మాన్యుమెంట్లు లా ఇంగ్లాండ్ లో ఉన్నాయని ,ప్రభుత్వం గురజాడ ఇంటిని స్మారక చిహ్నం గా చేసే ప్రయత్నం లో చాలా అశ్రద్ధ వహిస్తే తానె ఫండు విడుదల చేయించి కొంత మార్పు తెచ్చానని అన్నారు .రాజేశ్వరి గారి అనుభవాలు గ్రంధ రూపం లోకి రావాల్సిన అవసరం ఉందని చెప్పారు .నందిగామ ఎన్నిక ఉన్ది కనుక కోడ్ అమల్లో ఉందని మినిస్టర్లేవరూ పాల్గొనలేక పోతున్నారని అన్నారు .తెలంగాణలో కూడా సిద్ధిపేట ఎన్నిక ఉన్నా అక్కడి ముఖ్య మంత్రి కే సి ఆర్ .కాళోజి  శత  జయంతిలో పాల్గోన్నా డు ,విగ్రహావిష్కరణ చేశాడు మంత్రులలో వేర్వేరు చోట్ల జరిపారు .వాళ్లకు లేని ఎన్నికల కోడు మనకేందుకోచ్చిందో నాకు మాత్రం అర్ధం కాదు .’’తెగించిన వాడికి —‘’అనే సామెత గుర్తుకొచ్చింది . వీటికీ కోడ్ కు సంబంధం ఉండదు .ఇక్కడేమీ వాగ్దానాలు చేసేది ఉండదు .స్మరించుకోవటం మరో సారి కర్తవ్యాన్ని గుర్తు చేసుకోవటమే .ఇది మరిచారు మన నాయమ్మన్యులు .

శ్రీ చివుకుల సుందర రామ మూర్తి తానూ విశ్వనాధ పై చేసిన రిసెర్చ్ ఇంకా అజ్ఞాతం లోనే ఉందని ,విశ్వనాధ అంతే వాసుల్లో తానూ ఉన్నానని సాయం వేళల్లో విశ్వనాధ తో కబుర్లు విజ్ఞానదాయకాలని ,అవి మర్చిపోలేని తీపి గురు తులని అన్నారు .ప్రముఖ న్యాయ వాది శ్రీ వరప్రసాద్ తమ అనుభవాలు చెప్పారు .శ్రీగోళ్ళనారాయణ రావు ఆర్ధికం గా పుస్తక ముద్రణకు సహకారం ఇస్తానని వాగ్దానం చేశారు .శ్రీ వేదాంతంరాజగోపాల చక్ర వర్తి సందర్భం లేని అసందర్భపు మాటలు ,సీత రాముడికి కుడిపక్క ఉంటుందా ఎడమ పక్క ఉంటుందా అనే సందేహం ,విశ్వనాధ తిండికి లేక ఎవరిమీదో కవిత్వం చెప్పి డబ్బు సంపాదించాడనీ ,తమ తండ్రి తాతలనుండి సంప్రదాయాన్ని గ్రహించాడని పనికి రాని  అవాస్తవమైన  మాటలు మాట్లాడి విశ్వనాధ ధిషణకు  పాదరస బుద్ధికి ఆయన చెప్పుకొనే ‘’అవిచ్చిన్న సంప్రదాయానికి ‘’అవమానం తెచ్చారని పించింది. ఆయన మాట్లాడకుండా ఉంటె సభ ఇంకా హుందాగా ఉండేదని మాత్రం నాకు అనిపించింది .విశ్వనాధ కు అయన తీవ్ర అపకారం చేశారు .ఆయన కవిత్వం లో మెరుపులు చెబితే ఏంతో ఆనందించేవాళ్ళం .సొల్లు కు సమయం కాదు విశ్వనాధ వ్యక్తిత్వాన్ని భావి తరాలకు అందించాలి .సోదరుల కృషిని  అప్రస్తుత ప్రసంగం తో నీరు గార్చారని బాధ గా ఉంది నాకు .

నేనూ మాట్లాడతాను రెండు నిమిషాలు అన్నాను కాని సమయాభావం వలన కుదరలేదు .అయినా నేను చెప్పా దలచుకొన్నది ఇది –‘మొదటిది -’అమెరికా సాహిత్య కారుడు ‘’ -ఎడ్గార్ ఆలెన్ పో  ‘’పై ఒక సమగ్ర ‘’విజ్ఞాన సర్వస్వం ‘’వెలువడింది .దాన్ని మొదటి సారి 2002లో అమెరికా వెళ్ళినప్పుడు నేను చదివాను .అందులో పో కవి జరిపిన ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు ,అన్నికధలు నవలలు హారర్ డిటెక్టివ్ కధలు నాటకాలు సాహిత్య వ్యాసాలూ పోయేటిక్స్ పై ఆయన అసాధారణం గా రాసిన విమర్శలు పుస్తక సమీక్షలు ఒక టేమిటి అందులో ‘’పో సాహితీ విశ్వ రూప సందర్శనం’’ దర్శన మిస్తుంది .నేను ప్రతి సభలోనూ విశ్వనాధ పై అలాంటి సర్వస్వం రావాలని చెబుతూనే ఉన్నా .దాన్ని తీసుకొచ్చి ఒక మాన్యుమెంట్ గా చేయాలి .దీన్ని సోదరత్రయం ఇతర సాహితీ వేత్తలతో సంప్రదించి తీసుకు రావాలి .

రెండవది విశ్వనాధ ను పూజిస్తున్నామనే వారు ఆయన్ను సమగ్రం గా అర్ధం చేసుకోలేని వాళ్ళే .ఒక సారి హైదరాబాద్ అశోక్ నగర్ లోని సెంట్రల్ లైబ్రరీలో విశ్వనాధ కల్ప వృక్షం పై  మాజీ ఐఎస్ అధికారి  శ్రీ కనమలూరి వెంకట శివయ్య గారు మాట్లాడితే విన్నాను  అంతా అయి పోయి మేడ దిగి వస్తుంటే ‘’శివయ్య గారూ !విశ్వనాధను ఇందులో బాగా ఆవిష్కరించానని అనుకొంటున్నారా ?’’అని అడిగా ‘’అదేమిటి గంట మాట్లాడా అన్నీ చెప్పాగా “’అన్నారు .అసలైనది చెప్ప లేదు అన్నా ఏమిటది అన్నారు .’’విశ్వనాధ ఏది రాసినా ఒక యజ్న స్పూర్తి తో రాశారు ఏ కాండలో చూసినా అదికనిపిస్తుంది సృష్టియజ్న కార్యం అని  వేదోపనిషత్తులు చెప్పినదాన్నే ఆయన వ్యాఖ్యానించారు .దాన్ని అందరూ వదిలేశారు మీతో సహా ‘’అన్నారు అవాక్కయ్యారు .’నేను దాన్ని గురించి ఆలోచించలేదండి మంచి విషయం నా దృష్టికి తెచ్చినందుకు ధన్యవాదాలు ‘’అన్న సంస్కారి .

‘’అలాగే విశ్వనాధ ఇంట్లో చనువుగా తిరిగిన సాహితీ కారుడు ,విశ్వనాధ రామాయణం పై వాల్మీకి రామాయణం పై అధారిటీ శ్రీ జానకీ జాని నాతో చెప్పిన ఎన్నో అమూల్య విషయాలున్నాయి. ఇద్దరినీ తులనాత్మకం గా పరిశీలించిమాట్లాడేవారు .వారొక సారి ఉయ్యూరు మా ఇంటికి ఆకస్మికం గా వస్తే దాదాపు యాభై మంది సాహిత్యాభిమానులతో సమావేశం ఏర్పాటు చేయించి వారితో రెండు గంటలు కల్ప వృక్షం పై మా ఇంట్లోనే మాట్లాడిస్టే జనం మరో లోకం లో తేలిపోయారు .ఆయన చదివే పద్యం తీరుకూడా మహా గొప్పది .ఇంగ్లీష్ లెక్చరర్ గా జూనియర్ కాలేజి ప్రిన్సిపాల్ గా పని చేసి ,రామాయణం పై వందలాది ప్రసంగాలు చేసిన మహా మనీషి జానకీ జాని .వారితో నా పరిచయం నా పూర్వ జనం సుకృతం .

మూడు –విశ్వనాధ పై  శరభయ్య గారు ,భరత శర్మ గారు ,ఆయనే విశాఖ నుండి వచ్చే సద్గురు సదానంద మూర్తి ర్గారి పత్రిక ‘’సుపద ‘’లో రాసిన అమూల్య వ్యాసాలు ,’’పొరబాటై జని యించితిని ప్రభూ ‘’అన్న పద్యం తో విశ్వనాధకు కైమోడ్పు పల్కి వారిపై చిరస్మరణీయ వ్యాసాలూ రాసిన కేత వరపు వారివి ,జీనియస్ జీవి ఎస్ వారివి ,వెల్చాల కొండల రావు గారివి ,మొదలైన వారి వ్యాస సంగ్రహాలను ఒకచిన్న  పుస్తకం గా తెచ్చి ఈ నాటి తరానికి అందిస్తే లాభదాయకం .

నాలుగు –కల్ప వృక్షం లో అత్యంత అద్భుత పద్యాలను ఏరి ఒక లఘు పుస్తకం గా వివరాలతో ప్రచురిస్తే కొత్తతరానికి అందుబాటులో ఉంటుంది.మొత్తం కావ్యంపై సమగ్ర టీకా తాత్పర్యలు తేవాలనుకోవటం గొప్ప పనే .కాని అది లైబ్రరీలకే పరిమితమైపోతాయి .అలా కాకూడదని నాఉద్దేశ్యం .నేనే నాకు నచ్చిన నాలుగు వందల దాకా కల్పవృక్ష పద్యాలను స్వదస్తూరితో రాసుకొని దాచుకోన్నానని –

విశ్వనాధ సోదరులు అతిధులను శాలువాలు కప్పి సత్కరిస్తే ,బుద్ధ ప్రసాద్ గారు విశ్వనాధ సత్యనారాయణకు తల్లిగారు రాజేశ్వరిగారికి శాలువాలు కప్పి గౌరవించారు .

తోక ముక్క –ఇంత అభిమానం తో సోదర త్రయం ఏర్పాటు చేసిన కార్యక్రమానికి రెండుకాలేజీలకు చెందిన ఒక ముప్ఫై మంది విద్యార్దినీవిద్యార్ధులు లేక పోయి ఉంటె సభ పేలవం గా  ఉండేది. వీళ్ళకైనా వాళ్ళ పాత్ర ఏమీ లేక పోవటం  వెనకాల లేక్చారర్లున్నారనే భయమే తప్ప ఆసక్తి కనిపించలేదు .శోచనీయం .పద్యాలు నేర్పి వాళ్ళతో పాడిస్తే శోభాయ మానం గా ఉండేది .ఇక మిగిలిన జనం మాత్రం ‘’నిలయ విద్వాంసులే ‘’అవటం బాధకలిగించింది .ఆ బజారులోరెండుమూడుకాలేజీలున్నా  తెలుగు అధ్యాపకులూ ,ప్రిన్సిపాళ్లు కూడా రాకపోవటం మరో విషయమ  .పిలిచి ఉండక పోవచ్చని నాకు నేను సమాధానం చెప్పుకొన్నాను . వారెవరూ కన్నెత్తి చూదడక పోవటం ఆశ్చర్యం .తమ  బజారులోని ఇంతటి మహనీయునికి ఇచ్చే మర్యాదా ఇది?అని వేదన కలిగింది .సరే గతం గతః .

గాన ‘’రజనీ ‘’గంధం

సాయంత్రం నాలుగు గంటలకు శ్రీ బాలాంత్రపు రజనీ కాంత రావు గారి స్వగృహం ‘’నాగా లాండ్ ‘’కు మేమిద్దరం వెళ్లి ఆ93ఏళ్ళ  వృద్ధ సంగీత సాహిత్య సరస్వతీ మూర్తి ని సందర్శించాము. ఏంతో ఆదరం గా మాట్లాడారు .మాట కొంచెం స్పుటత్వం తగ్గింది కాని చక్కగా మాట్లాడారు .1956లో నేను ఎస్ ఎస్ ఆర్ కాలేజి లో ఇంటర్ చదివేటప్పుడు ‘’తెల్లటి పైజమా లాల్చీ’’లతో కాలేజి లోని సమావేశ రేకుల షెడ్  హాల్ ‘’R4 ‘’లో శ్రీమతి వింజమూరి లక్ష్మి తో కలిసి లలిత సంగీత విభావరి నిర్వహించిన విషయం జ్ఞాపకం చేసుకొని చెప్పాను .తర్వాత రేడియో స్టేషన్ డైరెక్టర్ గా ఉన్నప్పుడు జరిగిన ప్రతి కవి  సమ్మేళనానానికి నేనూ మిత్రుడు స్వర్గీయ టి ఎల్ కాంతారావు ,మొదలైన వారితో వెళ్లి చూసిన విషయం జ్ఞాపకం చేసుకొన్నాను వారితో .వారి ‘’సూర్య నారాయణా ‘’స్తోత్రం ఏంతో అభిమానం అని ఆ పాటను మైమరచి వింటానని మా శ్రీమతి చెప్పితే ఏంతో సంతోషించి ‘’పొడుస్తూ భానుడూ ‘’కదా అని కాసేపు పాడి వినిపించి ఆయన గానం రజనీ గంధమే ఇప్పటికీ అని రుజువు చేశారు .ఆయన చుట్టూ అనేక పుస్తకాలు అందుబాటులో  ఉంచారు చదువుకోవటానికి  వీలుగా .కాళ్ళ జోడు అక్కర్లేదు వారికి .ఇటీవలె విడుదలైన పామర్రు డాక్టర్ శ్రీమతి భార్గవి ‘’గీతాంజలి ‘’అనువాదం కూడా చదివి సంతోషించిన సాహితీ మూర్తి రజని . వాగ్గేయ కారులు రజని  గారి పాదాలకు భక్తిపూర్వకం గా  నమస్కారాలు చేసి అక్కడినుండి బయల్దేరాం .

విశ్వనాధ జయంతి –ప్రభుత్వ వేడుక

సాయంత్రం అయిదింటికి మొదలు పెట్టాల్సిన శ్రీ గరిక పాటి నరసింహా రావు గారి విశ్వనాధ పై ప్రసంగం రెండు గంటలు ఆలస్యం గా ఏడు గంటలకు ప్రారంభమైంది .రాజసంగా అన్నా వదినే గార్లతో వచ్చారు గారిక పాటి .సత్యనారాయణ వేదికపై కి ఆహ్వానించాడు విశ్వనాధ చిత్రపటానికి పూల మాల వేసి జ్యోతి ప్ర్రజ్వలన చేసి ప్రసంగం ప్రారంభించారు నర  సింహా వధాని .ఆశువుగా విశ్వనాధకు జోహార్లు అర్పించారు .నిద్రాణమైన జాతిని నిర్నిర్ద్ర సిద్ధిసమాధి తో  తో జాగృతం చేశారు  విశ్వనాధ అని తాత్పర్యం .రాసిన ప్రతిదాన్ని రసనిస్టం చేశారని .అదొక వాజ్మయ లోకం అని స్తుతించారు .మామూలు ధోరణి లోకి దిగి అందర్నీ దెప్పుతూ వెక్కిరిస్తూ  మా అమ్మాయి రోజూ ఆయన మాటలు చానెల్స్ లో వింటూ  అనే మాటా ,లేక పెట్టిన పేరు అయిన  ‘’పల్లీలు బటానీలు ‘’గాచానెళ్ళలో తన మామూలు ప్రసంగం గా  ప్రసంగాన్ని మార్చేశారు .విశ్వనాధ లోకోత్తర కవితా భావ సంపత్తిని అందిస్తారనుకొంటే ఈ బాధేమిటిరా బాబూ అనుకోని ఒక అరగంటమాత్రమె ఉన్నాం  . మొదట్లో జనం లేరుకాని ఏడింటికి ఫుల్ అయ్యారు గరిక పాటివారి ‘’దంపుడు’’ వినటానికి వచ్చిన వాళ్ళే తప్ప విశ్వనాధ గురించి తెలుసుకొనటానికి వచ్చిన వారుకాదని ఆ ‘’చప్పట్ల’’ వలన తెలిసింది   .అక్కడే ఒక రూమ్ లో ఏర్పాటు చేసిన విశ్వనాధ పుస్తక, ఫోటో ప్రదర్శన చూశాం .సోదర త్రయ తీవ్ర అభినివేశానికి ఈ ప్రదర్శన ఒక ఉదాహరణ మాత్రమె   .గరికపాటి ప్రసంగం తర్వాత వచ్చే తమ వంతుకోసం ముసలికవి ముఠా మేకప్పులేసుకొని ప్రాక్టీస్ చేసుకొంటూ సాయంత్రం అయిదింటి నించి పడిగాపు పడి ఉన్నారు .వారిని చూస్తె జాలి వేసింది . ప్రసంగం అయ్యేదేప్పుడో వీళ్ళు స్టేజి ఎక్కి తమ పాత్రల్ని ప్రదర్శించటం ఎప్పుడో ?  బెజవాడ  .బస్ స్టాండు కాంటీన్ లో టిఫిన్ లాగించి ఇంటికొచ్చేసరికి రాత్రి తొమ్మిదిన్నర .అప్పుడే మా అమ్మాయి అమెరికా  నుంచి ఫోన్ చేస్తే విషయాలన్నీ పూసగుచ్చి  నట్లు వివరం గా తెలియ జేసి , పడుకోన్నాం  .

దీన్ని ఈ తెల్లవారు జామున అయిదింటికి ప్రారంభించి మధ్యలో ఒక అరగంట  సంధ్యా  పూజా వగైరాలకు వినియోగించి మళ్ళీ మొదలెట్టి ఇప్పుడే పదకొండుం బావుకు పూర్తీ చేశా .

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-9-14-ఉయ్యూరు

purvamgla kavula muchatlu

తాను ఏకీభవించని అభిప్రాయాలకైనా వ్యక్తపరిచే స్వేచ్ఛ ఉండాలని గట్టిగా నమ్మి, ఆ విశ్వాసంతో జీవితాంతం పోరాడిన కాళోజీకి ఆయన శతజయంతి రోజునే అపచారం జరిగింది. కాళోజీ శతజయంతి ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలోనే ఘనంగా జరిగి ఉండవచ్చు, ఆయన పేరు మీద స్మారక వ్యవస్థలను పాలకులు ప్రకటించి ఉండవచ్చు. తన నేల మీద పుట్టిన ఒక మహనీయుడిని తెలంగాణ సగర్వంగా స్మరించుకుని ఉండవచ్చు. అవన్నీ సంతోషించదగ్గవే. కానీ, కాళోజీ నమ్మిన విలువలకు కూడా గౌరవం దక్కినప్పుడు మాత్రమే ఆయనకు నిజమైన నివాళి అవుతుంది. నిషేధాలకు జైకొడితే కాళోజీ సంతోషిస్తారా?
ఏబీఎన్‌ ఆంధ్రజ్యోతిపై, మరో వార్తా చానెల్‌పై తెలంగాణ ప్రాంతంలో అప్రకటిత నిషేధం ప్రారంభమై 87 రోజులైంది. తెలంగాణ ప్రజల మనోభావాలను దెబ్బతీస్తున్నాయన్న ఆరోపణతో కేబుల్‌ ఆపరేటర్లు ఈ నిషేధాన్ని ఆరంభించారు. ఒక చానెల్‌ (ఏబీఎన్‌ కాదు) ప్రసారం చేసిన ఒక వ్యాఖ్యా కార్యక్రమాన్ని ఆ నిషేధానికి సమర్థనగా పేర్కొన్నారు. ఆ కార్యక్రమంలోని వ్యాఖ్యలు నూటికి నూరుపాళ్లూ ఖండించదగ్గవే. పాత్రికేయ సంస్కారానికే కాదు, మానవీయ విలువలకు కూడా వ్యతిరేకమయిన ఆ వ్యాఖ్యలను తప్పుపట్టని వారెవరూ ఉండరు. వాటిని ప్రసారం చేసిన చానెల్‌ నిర్వాహకులు తమ తప్పును గుర్తించి, క్షమాపణలు కూడా చెప్పారు. అయినా సరే, నొచ్చుకున్నారు కాబట్టి నిరసన తెలుపుతున్నారని సమాధాన పడవచ్చు. కానీ, ప్రతిదానికి ఒక ప్రారంభం ఉన్నట్టే ముగింపు కూడా ఉండాలి కదా, పోనీ, ఆ చానెల్‌ నిషేధానికి ఏదో కారణమున్నదనుకున్నా, ఏబీఎన్‌పై చర్యకు కారణమేమిటి? ఏ వ్యాఖ్యలను, ఏ కార్యక్రమాన్ని సమర్థనగా చూపించగలరు? కేవలం కేబుల్‌ ఆపరేటర్లు మాత్రమే ఈ నిషేధాన్ని అమలుచేస్తున్నారా? వారికి అంతటి శక్తి ఉన్నదా, వారికి ఆ అధికారం ఉండవచ్చునా- ఇవన్నీ ప్రశ్నలే. వివాదాస్పదమైన వ్యాఖ్యా కార్యక్రమాన్ని ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ స్వయంగా అసెంబ్లీలో ప్రస్తావించి, ఆవేదన చెందారు కాబట్టి, ఆయన నుంచి కేబుల్‌ ఆపరేటర్లు ప్రేరణ పొందారని ఊహిస్తూ వచ్చాము. కానీ, మంగళవారం నాడు వరంగల్‌లో కాళోజీ శతజయంతి సభలో కేసీఆర్‌ మాట్లాడిన మాటలను చూస్తే, టీవీ చానెళ్ల అప్రకటిత నిషేధాన్ని ఆయన ఆమోదిస్తున్నారని, సమర్థిస్తున్నారని అర్థమయింది. చానెళ్లపై నిషేధం విధించిన కేబుల్‌ ఆపరేటర్లకు శెల్యూట్‌ చేస్తున్నానని కేసీఆర్‌ అన్నారు. ‘నాకేం సంబంధం లేదు’ అని ఇక ఆయన అనలేరు. ప్రత్యక్షంగా నిషేధాన్ని ఆదేశించి ఉండక పోవచ్చును కానీ, నిషేధాన్ని తొలగించడానికి కావలసిన చొరవ చూపకపోవడానికి ఆయన అభిప్రాయాలే కారణమని భావించవలసి ఉంటుంది. ‘ఇక్కడ ఉండదలచుకుంటే, బతక దలచుకుంటే, మాకు శెల్యూట్‌ కొట్టవలసిందే, తెలంగాణ ప్రజలను గౌరవించవలసిందే’ అని ఆయన ఆ సభలో అన్న మాటలు ముఖ్యమంత్రి స్థాయిలో ఉన్న వ్యక్తి అనవలసిన మాటలు కావు. ప్రజలను గౌరవించవలసిన బాధ్యత, సంస్కారమూ ఉండితీరవలసిన లక్షణాలే కానీ, పాలకులకు వంగి, లొంగి ఉండవలసిన అగత్యమూ కర్తవ్యమూ మాత్రం మీడియాకు లేవు. తనకు విధేయంగా ఉండడమూ, తెలంగాణ ప్రజలను గౌరవించడమూ- రెంటినీ సమానార్థ కాలుగా పరిగణించాలనుకోవడం ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రమాదకరం. తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని, రాషా్ట్రన్ని, ప్రజలను గౌరవించడం విధాయకం కాగా, తెలంగాణ ప్రభుత్వాన్ని, ముఖ్యమంత్రిని విమర్శనాత్మకంగా చూడడం మీడియా హక్కు. తెలంగాణకు లభించే గౌరవ ప్రతిపత్తులే, తమకు కూడా దక్కాలనుకోవడం, తద్వారా, పరిపాలనపై విమర్శలను నిరోధించాలనుకోవడం పాలకుల అత్యాశనే సూచిస్తుంది.
రెండు చానెళ్లపై నిరవధిక నిషేధం ప్రజాస్వామ్యానికి, భావప్రకటనా స్వేచ్ఛకు అవరోధం అవుతుందని, కేబుల్‌ ఆపరేటర్లపై ఒత్తిడి తెచ్చి ప్రభుత్వం ఈ సమస్యను పరిష్కరించాలని కోరుతూ మహిళా జర్నలిస్టులు మంగళవారం ఉదయం ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ నివాసం వద్ద ప్రదర్శన జరిపారు. జోక్యం చేసుకుని, చానెళ్ల పునరుద్ధరణకు సహాయం చేయమని మాత్రమే ప్రదర్శనకారులు కోరారు. అయినా, అక్కడ పోలీసులు వారిపై తీవ్రమయిన బలప్రయోగం జరిపారు. మహిళలన్న పరిగణన కూడా చూపకుండా దారుణంగా వ్యవహరించారు. కాళోజీ కార్యక్రమానికి వచ్చిన కేసీఆర్‌కు వరంగల్‌లో కూడా స్థానిక పాత్రికేయుల నుంచి నినాదాలు ఎదురయ్యాయి. ఈ నిరసనలను గమనించి, సమస్యను పరిష్కరించడానికి పూనుకోవలసింది పోయి కేసీఆర్‌ తన ప్రసంగంలో ఆవేశపూరిత వ్యాఖ్యలు చేశారు. అణచివేతను, అన్యాయాన్ని వ్యతిరేకించిన ఉద్యమాన్ని నిర్వహించినవారెవరూ ఇతరులను అణచివేయాలని కోరుకోరు, తొక్కేస్తానని పాతిపెడతానని ప్రతిజ్ఞలు చేయరు. ఉద్యమాలకు మీడియా సహజ శ్రేయోభిలాషి. మీడియా అందదండలు లేకుండా తెలంగాణ ఉద్యమం కూడా ఎదగలేదు, విజయం సాధించలేదు. ఆ ఎరుకను విడనాడి, అప్రజాస్వామికమైన ప్రకటనలు చేయడం నాయకులకు తగినది కాదు.
మీడియా దోషరహితమైనదని ఎవరూ అనరు. ప్రజల ఒత్తిడులు, నిరసనలు, ఉద్యమాల మధ్యనే మీడియా కూడా తనలోని అవలక్షణాలను సరిదిద్దుకుంటూ వస్తున్నది. మీడియాకు అపారమయిన స్వేచ్ఛ ఇచ్చిన వ్యవస్థ, హద్దుమీరినప్పుడు అనుసరించవలసిన పద్ధతులను కూడా రూపొందించింది. ప్రజల మనోభావాలను ఖాతరు చేయని మీడియాతో వ్యవహరించడానికి చట్టబద్ధమైన పద్ధతులు ఉన్నాయి. మీడియా తప్పులను చూపించి, అణచివేస్తామని చెప్పేవారు సాధారణంగా ఆ తప్పుల విషయంలో కాక, మీడియాకున్న విమర్శనాశక్తిపైనే అభ్యంతరం ఉన్నవారు. పాలన మంచిచెడ్డలను, పాలకుల తీరుతెన్నులను తెలుసుకునే హక్కు తెలంగాణ పాఠకులకు కూడా ఉన్నది. విమర్శలను పాలు-నీరు వలె వేరుచేయగల శక్తి కూడా వారికి ఉన్నది. అటువంటప్పుడు, సత్పరిపాలన అందించాలన్న సంకల్పం ఉన్నవారు మీడియాను చూసి భయపడడం ఎందుకు?

తెలంగాణ గౌరవాన్ని కించపరిస్తే మెడలు విరిచేస్తాం జాగ్రత్త! పది కిలోమీటర్ల లోపల పాతరేస్తాం జాగ్రత్త! కేబుల్‌ ఆపరేటర్లకు శాల్యూట్‌ చేస్తున్నా! గరీబ్‌గాళ్లు నినాదాలు చేస్తున్నారు.. ఆగ్రహంతో ఊగిపోయిన కేసీఆర్‌ తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్‌ మీడియాపై నిప్పులు చెరిగారు. ‘ఈ గడ్డమీద ఉండదలచుకుంటే, బతకదలచుకుంటే మాకు శాల్యూట్‌ కొట్టి ఉండాలె’ అంటూ హెచ్చరించారు. మంగళవారం కాళోజీ శతజయంతి వేడుకల్లో పాల్గొనేందుకు కేసీఆర్‌ వరంగల్‌ వచ్చారు. ఈ సందర్భంగా తెలంగాణలో ఏబీఎన్‌-ఆంధ్రజ్యోతి, టీవీ9 ప్రసారాల నిలిపివేతపై జర్నలిస్టులు నిరసన వ్యక్తం చేశారు. కాళోజీ విగ్రహానికి కేసీఆర్‌ పూలమాల వేయడానికి వచ్చినప్పుడు ప్లకార్డులు ప్రదర్శించారు. నిట్‌ కళాశాలలో జరిగిన సమావేశంలో కేసీఆర్‌ ప్రసంగిస్తుండగా నల్లబ్యాడ్జీలు ధరించి నిరసన ప్రకటించారు. దీంతో కేసీఆర్‌ తీవ్రంగా స్పందించారు. పాతరేస్తాం, చీరేస్తాం, ఇడియట్‌ ఆటలు అంటూ విరుచుకుపడ్డారు. పత్రికా స్వేచ్ఛను హరించవద్దని నినదించిన జర్నలిస్టులను ‘గరీబ్‌గాళ్లు’గా అభివర్ణించారు. టీవీ9లో శాసనసభ్యులనుద్దేశించి ప్రసారమైన వ్యాఖ్యలను పదేపదే ప్రస్తావించారు. కానీ… ‘ఏబీఎన్‌-ఆంధ్రజ్యోతి’ ఎప్పుడు, ఎక్కడ తెలంగాణ ప్రజలను కించపరిచిందో మాత్రం చెప్పలేదు. శాసనసభలో టీవీ9లో ప్రసారమైన కార్యక్రమంపై మాత్రమే తీర్మానం చేయగా… ‘ఆ రెండు చానళ్లు’ అంటూ ఏబీఎన్‌ను కూడా కలిపేశారు. ‘‘స్వేచ్ఛ కొరకు కాళోజీ చాలా పెద్ద పోరాటం చేసిండు. ఇయాల కూడా వరంగల్‌లో ‘పత్రికా స్వేచ్ఛ హరిస్తుండ్రు మాకు’ అని ప్లకార్డులు పట్టుకొని కొంతమంది మిత్రులు, పాపం గరీబ్‌గాళ్లు నినాదం చేస్తున్రు. సంతోషం. పత్రికలు.. స్వేచ్ఛ.. స్వేచ్ఛ ఉండవలసిందే! ఎట్లా ఉండాలె స్వేచ్ఛ? నువు డెమోక్రట్‌గా ఉంటే, నీకు సంస్కారం ఉంటే.. నువు నిజంగా పత్రిక అనే సోయిలో ఉంటే… నీకా మర్యాద దొరుకుతది. మల్లా ఇయాల తప్పు చేసిండ్రు వాళ్లిద్దరు.. ఆ రెండు చానెల్లోళ్లు. మల్లా స్పీకర్‌గారికెదురుగ్గా నల్లజెండాలు చూపిత్తిరి ఇయాల. నేను ముఖ్యమంత్రిగని, ఆయన శాసనసభ స్పీకర్‌. వారు కూడా ఉన్నారు కార్యక్రమంలో! తెలంగాణ శాసనసభ్యులు మొట్టమొదటి రోజు ప్రమాణ స్వీకారం తీసుకుంటే.. ఆ చానెళ్లు ఏమి ప్రచారం చేసినాయో మీరు చూసిన్రు. ఈ రోజుకు కూడా నేను చెబుతా ఉన్నా. సింగరేణిలో అద్భుతంగా పని చేయండని నేను అధికారులకు చెబితే, తెల్లారి పేపర్లలో వస్తే ‘ఇది కాదు..సాధ్యం కాదు‘’ అని రాస్తరు. రాష్ట్ర వ్యతిరేక వార్తలు.. కేసీఆర్‌కు వ్యతిరేకమయితే డోన్ట్‌ కేర్‌. నన్ను చాలామంది తిట్టిండ్రు. నేనెవరికీ భయపడ.. తెలంగాణ రాష్ర్టానికి, తెలంగాణ రాష్ట్ర శాసనసభకు వ్యతిరేకంగా, రాష్ట్ర శాసనసభ్యులను ‘పాచికల్లు తాగే ముఖా’లంటే వాళ్లను క్షమించాలా.. ఈ గడ్డమీద! దేని కోసం క్షమించలా? ఇది పత్రికా స్వేచ్ఛ అయితదా? తెలంగాణ బిడ్డలు గెల్చి అసెంబ్లీకొస్తే వాళ్లను టూరింగ్‌ టాకీస్‌లో సినిమాలు చూసేటోళ్లను మల్టీప్లెక్స్‌లో కూర్చొండబెట్టిన పని చేసిండ్రని చెప్పిన్రు. ఇది మీడియానా? ఇది మీడియా స్వేచ్ఛనా? మీడియా సంస్కారమా ఇది? నేను అడుగుతా ఉన్నా.. ఎవరు చెప్తారు? ఏ మీడియా చెప్తది కమాన్‌! మాకు కూడా తెలంగాణ మేధావులున్నారు. అసలు వాళ్లకు (ఎమ్మెల్యేలకు) ల్యాప్‌టాప్‌లు ఇయ్యలె. ల్యాప్‌టాప్‌లు ఇచ్చినట్టు కథలు సృష్టించిన్రు. ఎవనికో ఏదో ఇస్తే యాడనో పెట్టుకున్నాడన్నట్టు… తెలంగాణ ఎమ్మెల్యేలకు ల్యాప్‌టాప్‌లిస్తే యేడ మలిచిపెట్టుకుంటరు! ఇది టీవీయా? ఏదీ మొట్టమొదటి రోజు! తెలంగాణ రాష్ట్రం సిద్ధించి, అనేకమంది త్యాగాల మీద, బలిదానాల మీద తెలంగాణ శాసనసభ్యులు గెలిచి తొలిరోజు శాసనసభ సమావేశమై సభ్యులు ప్రమాణ స్వీకారం చేసేరోజు.. ఈ టెలీకాస్ట్‌ చేసే చానల్‌ ఒక చానలా మాకూ? పాతర… పాతరేస్తాం జాగ్రత్త అని చెబుతా ఉన్నాం. పది కిలోమీటర్ల లోపల పాతరేస్తాం. కేసీఆర్‌ను తిడితే బాధ లేదు. కానీ, తెలంగాణ శాసనసభను, తెలంగాణ వ్యక్తిత్వాన్ని, తెలంగాణ అస్తిత్వాన్ని, తెలంగాణ ఉనికిని, తెలంగాణ గౌరవాన్ని అగౌరవపరిచే విధంగా, కించపరిచే విధంగా ఎవరు వ్యవహరించినా మెడలు విరిచి అవతల పారేస్తాం జాగ్రత్త! నువు మీడియా ముసుగులో చేస్తామంటే, నీ ఇడియట్‌ ఆటలు సాగనీయమని చెబుతా ఉన్నా. నేను చెబుతా ఉన్నా రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా! అయినా మేం చెయలే. మేం బ్యాన్‌ చేయలె. గౌరవనీయులైన శాసనసభ సభాపతి విచారణలో ఉందది. మొత్తం యావత్తూ శాసనసభ తీర్మానం చేసి స్పీకర్‌గారికి అప్పగిచ్చిన్రు. ‘అయ్యా, తమరు ఏ నిర్ణయం చేసినా శిరోధార్యమే’ అని! అది వారి విచారణలో ఉంది. మంచినో, చెడ్డనో వారు తీర్పు వెలువరించాల్సి ఉంది. పెద్దలు రెడ్యానాయక్‌ గారు ఉన్నారు. వారు కాంగ్రెస్‌ పార్టీ శాసనసభ్యులు. అందరం కలిసి యునానమస్‌ తీర్మానం చేసినం. ఏ ఒక్కరో చేయలె. ఏ ఒక్క పార్టీ చెయలే. ఒక టీఆర్‌ఎస్‌ పార్టీ చేయలె. ఒక కేసీఆర్‌ చేయలె. శాసనసభ్యు లమంతా, తెలంగాణ శాసనసభంతా సమావేశమై చోట తీర్మానం చేసి ఇస్తే దానికి స్పందించి, ఈ ప్రజా వ్యతిరేక చానెళ్లు ప్రచారం చేయమని చెప్పి బంద్‌ చేసిన్రు. తెలంగాణ కేబుల్‌ ఆపరేటర్‌లకు నేను శాల్యూట్‌ చేస్తా ఉన్నా. ఇంతకుముందు లక్ష్మీకాంతరావుగారు చెప్పిండ్రిఉ… విండ్రాయిల్‌ సింట్రమ్స్‌ అంటారు వీటిని. దయ్యం వదిలేముందు వట్టిగా వదులుతాది? కొన్ని కొన్ని పిచ్చి పిచ్చి పనులు చేసి తేపకొకమాలి దెబ్బ తిన్నంకనే వదులుతాది. దీని గురించి మనం బాధపడాల్సింది లేదు. దీటుగా ఎదుర్కోవాలె. ధీరత్వంతోన ఎదుర్కొనాలె. ఈ చిల్లరమల్లర ప్రయత్నాలకు కల్లిబిల్లిగాము. ఎందుకంటే ధర్మం మాట్లాడితే మాట్లాడదాం. సత్యం మాట్లాడితే మాట్లాడదాం. మంచి పని చేద్దామంటే చేద్దాం. కానీ స్వేచ్ఛ ముసుగులో ‘మేం మీ అందరినీ కించపరుస్తాం. మీ తెలంగాణ వాళ్లకు చేతగాదంటం’ అయినా మాకు స్వేచ్ఛ కావాలి అంటే.. ఉండది. ఉండదుగాక ఉండది! ఇంకా ఎక్కువ చేస్తే, ఇంకేమేమి ఉండాలో అది ఉంటది జాగ్రత్త! ఇక్కడున్న తెలంగాణ జర్నలిస్టులకు నేను చెబుతా ఉన్నా! మీరు కూడా తెలంగాణ బిడ్డలు. మీరు కూడా సంస్కారంతో ఆలోచన చేయండ్రి. ఇక్కడ హెలికాప్టర్‌ దిగినప్పుడు నాకు మెమోరండం ఇచ్చినప్పుడు చెప్పిన. ‘మీ శాసనసభ్యులను పట్టుకొని పాచికల్లు తాగే ముఖాలన్న చానెల్లు మీకు గావాల్నా?’ అని అడిగిన. ప్రజలేమీ బాధపడతల్లేదే? ఎవరూ అడుగుతా లేరే? ఎందుకు అనవసరంగా ఈ రాద్ధాంతం చేస్తున్నరు? ఇక్కడ ఉండదలచుకుంటే, ఈ గడ్డపై ఉండదలచుకుంటే, బతకదలచుకుంటే మాకు శాల్యూట్‌ కొట్టి ఉండాలె. మా తెలంగాణ ప్రజలను గౌరవించి ఉండాలె. తెలంగాణ సమాజంలో కలిసిపోయి బతకాలె. ‘ప్రాంతేతరుడు ద్రోహం చేస్తే ప్రాంతం అవతలిదాకా తరిమి కొడతాం. ప్రాంతం వాడే ద్రోహం చేస్తే ప్రాంతంలోనే పాతరపెడతాం’ అని కాళోజీ అన్నడు. కాళోజీ చెప్పిన నీతేంది? వాడు ప్రాంతం వాడయినా, ప్రాంతేతరుడైనా.. వాడు ఎవడైనా మా జాతికి ద్రోహం చేస్తే.. క్షమించం అని ఎలుగెత్తి గొంతెత్తి చెప్పిన బిడ్డ గౌరవనీయులు, మహనీయులు కాళోజీ. వారి బాటలోనే నేను నడుస్తున్నా. కాబట్టి, దయజేసి వరంగల్‌లోని జర్నలిస్టు మిత్రులను నేను కోరతా ఉన్నా. మీకెమైనా ఉంటే నాకు చెప్పండి. షేర్‌ చేసుకుందాం. నేనున్నకాడికి రండి. కానీ, అనవసరంగా ఆంధ్రా వాళ్ల తరఫున వకాల్తా పుచ్చుకొని, తెలంగాణను కించపరిచిన వాళ్ల తరఫున మీరు వకాల్తా పుచ్చుకుంటే అది మీకు శ్రేయస్కరం కాదని మనవి చేస్తున్నా!’’

పుట్టపర్తి వారి పుట్ట తేనె చినుకులు -3

వాల్మీకి –రామాయణం

భారతీయులకు రామాయణం అంటే నిత్య దాహం అంటారు పుట్టపర్తి వారు .రామాయణం రాసిన వారిలో చాలా మంది భగవత్ సాక్షాత్కారం పొందారు .మహారాష్ట్రలో పాండు రంగ విభుని సాక్షాత్కరించుకొన్న ఏక నాధుడు ‘’భావార్ధ రామాయణం ‘’రాశాడు .భక్తాగ్రేసరుడు తులసీ దాసు ‘’అవధీ భాష ‘’లో రామ చరిత మానసాన్ని రచించాడు .తమిళం లో ‘’కంబ కవి’’ రామాయణం మలయాళం లో ‘’ఎజుత్తచ్చన్ ‘’రామాయణాలు ప్రసిద్ధాలు .ఆ తర్వాత ప్రతి భాషలో ఎందరోకొందరు రామాయణాలను రాస్తూనే ఉన్నారు. రామాయణ కల్ప వృక్షం రాసి జ్ఞాన పీఠం సాధించారి విశ్వనాధ. రంగ నాధుడు ,మొల్ల  భాస్కరాదులు రాసినా వాల్మీకి స్థాయి ఎవరూ అందుకోలేక పోయారు. అరవింద మహర్షి ‘’వాల్మీకి వంటి రచన చేయ లేక పోయానే ‘’అని బాధ పడ్డారట .భవ భూతి రాసిన ఉత్తర రామ చరిత్ర చూస్తె భవ భూతి రామాయణాన్ని పూర్తిగా అర్ధం చేసుకో లేక పోయాడే అని అని పించిందట నారాయణా చార్యుల వారికి .

సంస్కృత సాహిత్యం లో మహా కవులు ఇద్దరే వ్యాస ,వాల్మీకులు .వ్యాసుడు చేసిన పని ఊహించటానికే శక్యం కానిది అంటారు .అందుకే వ్యాసో  నారయణో హరిః అన్నారు లోకులు .కాని కావ్యం విషయానికి వస్తే కవి అంటే వాల్మీకి యే.కావ్యం అంటే రామాయణమే .భాసుడు ,కాళిదాసాదులు రామ కదా సరస్సులో మునకలు వేశారు .వాల్మీకి చెప్పిన సూక్ష్మ విషయాన్ని కాళిదాసు విస్తృతం చేశాడు .విక్రమోర్వశీయ నాటకం లో వాల్మీకి శ్లోకాన్నే యదా తదం గా ఇరి కిం చే శాడుకూడా .వాల్మీకిని దోసిళ్ళతో తాగేద్దామనే ‘’ఆబ ‘’ ఆయన లో అధికం గా ఉంది .’’శక్య మంజలి భిహ్ పాతుం వాతాఃక –కై తిక గందినః ‘’ అంటాడు వాల్మీకి . ఆ కైతవ గంది సమీరం వాల్మీకి అయి తానూ తాగితే యెంత బాగుండేదో అని మహాకవి ఎన్నో సార్లు అనుకోని ఉంటాడని సరస్వతీ పుత్రుల ఊహ .వాల్మీకి లో తాదాత్మ్యం చెందటానికి ఆయన భాష అడ్డం వచ్చిందట .అంటే కాళిదాసు భాషలో కొంత కృతకత్వం ఉందన్న మాట .’’కాళిదాసు కంటే భాసుడు వాల్మీకి భాషలోను భావం లోను దగ్గరయ్యాడేమో నని పించింది పుట్టపర్తి వారికి .

గుంటూరు లో ఉండేవ్యాకరణ వేత్త సాహితీ భూషణులు  ‘’పళ్ళేపూర్ణ ప్రజ్ఞాచార్యుల’’ వారి దగ్గరకు శ్రీనాధ రావు అనే ఆయన వెళ్లి తనకు వాల్మీకి రామాయణం చదవాలని ఉందని అన్నాడట. దానికి వారు ‘’చదువు .ఇందులో కష్టం ఏముంది ?అదంతా తెలుగే కదా ?’’అన్నారట .కన్నడిగులకు కన్నడం లాగా ,మళయాళీలకు వారి భాష లాగా ,మిగిలిన ఆర్య భాషలకు వారి వారి భాషలలాగా వాల్మీకం అని పిస్తుంది .అదీ గొప్పతనం అంటారు నారాయణా చార్యులు .గారు .తమిళానికి మాత్రమె ఈ ప్రత్యేకత లేదన్నారు .వాల్మీకం ఏ భాషలోనైనా ఒదిగిపోయి అది తమ భాషే అనిపించేంత గొప్పది అని తేల్చారు .వ్యాసుడి రచనలలో అనేక గ్రంధులు అంటే ముడులు ఉంటాయి అవి విప్పుకొని వేడితేనే పరమార్ధం తెలుస్తుంది .వాల్మీకిది కోమల సరళ హృదయం .క్లిష్ట సమస్య వస్తే ‘’ఏషాద్ధర్మ స్సనాతనః ‘’అని జారుకొంతాడట వాల్మీకి .

‘’ఇదం మరుసత మిదం స్వాదు ప్రఫుల్ల మిద మిత్యపి –రాగ మత్తో మధుకరః కుసుమేష్వేవ లీయతే ‘’దీని అర్ధం తేనే రుచిగా ఉంది .పువ్వు బాగా వికసించింది .ఇక్కడ తేనే బాగా దొరుకుతుంది అని ఒక తుమ్మెద ప్రతి పుష్పం మీదా వాలుతూ పోతోందట .’’రాగ మత్త’’అనే మాట వలన దానితో బాటు ఆడ తుమ్మెద కూడా ఉంది అని భావం ధ్వనితం అవుతోంది .ఇలాంటిదే కాళిదాసు ఒక సందర్భం లో ‘’మధు ద్విరేఫః కుసుమైక పాత్రే పపౌ ప్రియాం స్వామను వర్త మానః ‘’అంటాడు సులభం గా ఉన్నా భాషలో లాలిత్యం కరువైంది .భాసుడు వాల్మీకిని పూర్తిగా అనుసరిస్తాడు .రామాయణం లో ఏ పాత్రను చూసినా మితం గా మాట్లాడుతుంది ఇంకో రెండు ముక్కలు మాట్లాడితే బాగుండు అనిపిస్తుంది .త్యాగయ్య గారిలో శృంగారం అంతర్గతం గా ఉన్నట్లు వాల్మీకిలో ఏ రసంపైనా పెద్దగా అభినివేశం ఉన్నట్లు గోచరించదు అన్నారు ఆచార్యుల వారు .’’ఏ చిన్న సౌందర్య రేఖ కూడా వాల్మీకి నుంచి తప్పించుకు పోలేదు ‘’అంటారు శ్రీరాముడు పరమ సౌందర్య దృష్టికలవాడు .అంతటి నియమ శీలి జీవితాన్ని ఎలా గడిపాడా అని ఆశ్చర్యమేస్తున్దన్నారు .వాల్మీకి మనస్సు ఒక్కో సారి తీవ్రం గా స్పందిస్తున్దికూడా .

సుగ్రీవుడు చేసిన ప్రతిజ్ఞ ను గుర్తు చేయటానికి  తమ్ముడు  లక్ష్మణుడి ని పంపిస్తూ ‘’సమయే తిష్ట సుగ్రీవ మా వాలి పద మన్వగాః –నచ సంకుచితః పదా ఏవ యేన వాలి హతో గతః ‘’అంటే –‘’ముందుగా చేసుకొన్న వాగ్దానం ప్రకారం నడువు ,వాలి తొక్కిన మార్గం తోక్కద్దు. నాబాణం తో చచ్చిన వాలి ఏ మార్గం ద్వారా వెళ్ళాడో ఆ మార్గం ఇరుకేమీ కాదు ‘’అంటే అందులో సుగ్రీవుడు కూడా పడతాడు అనే ధ్వని ఉంది .అంటే నీకూ అదే గతి .అని సూచన .’’న చ సంకుచిత పదాః’’అని ఆపెయ్యటం లోనే ఉంది మజా .

రావణ సంహారం తర్వాత మండోదరి వచ్చి కింద పడిపోయిన భర్తను చూసి  ‘’ఇన్ద్రియాణి పురాజిత్వా జితం త్రిభువనం త్వయా –స్మరద్భిరివా తద్వైరం ఇంద్రియైరేవ నిర్జితః ‘’అంటూ విలపిస్తుంది ‘నాధా !నువ్వు ముందు రజో గుణం తో కూడిన తపస్సు తో ఇంద్రియాలను బల వంతం గా పాముల్ని బుట్టలో పెట్టినట్లు కట్టేశావు .ఆ రజోగుణం తోనే మూడు లోకాలు జయిన్చావుకూడా .తమల్ని బల వంతం గా అణచిపెట్టావని నీఇంద్రియాలు పగ బట్టాయి. అవకాశం కోసం ఎదురు చూస్తున్నాయి .సీతా దేవి అనే చిన్నఆధారం దొరలక గానే అవి విజ్రుమ్భించాయి .తిరగ బడి నిన్ను కాటేసి చంపేశాయి .వివేకం తో ఇంద్రియాలను నువ్వు లోబరచుకోలేదు .అందుకని నిన్ను చంపింది నీఇంద్రియాలే తప్ప రాముడు కాడుఅని గ్రహించు ‘’అన్నది .అంతకు ముందుచాలా సార్లు అడ్డుపడింది తనకన్నా సీతా దేనిలోనూ దీటు కాదని చెప్పింది .భర్త ప్రవ్రుత్తి మండోదరికి బాగా తెలుసు .

రామానుజుడు సుగ్రీవ మందిరానికి రాముని పంపున వచ్చినప్పుడు రాజు బయటికి రాకుండా తార ను పంపాడు .తార గొప్ప రాజ నీతిజ్నురాలు. ఆమె సలహా వినకుండా తాను చనిపోతున్నానని  వాలి చివర్లో ఏడుస్తూ ‘’క్లిష్ట సమయం లో తార సలహా తీసుకో ‘’అని సుగ్రీవుడికి చెప్పి మరణించాడు .ఆమెలకష్మణుడి  దగ్గరకు ‘’సా ప్రస్కలంతీ మద విహ్వ లాక్షీ –ప్రలంబ కాంచీ గుణ హేమ సూత్రా-సలక్ష్నా లక్ష్మణ సన్నిధానం –జగామ తారా నమితాంగ యస్తిః ‘’’’నువ్వు ముందు వెళ్లి రామానుజుడిని శాంత పరచు తర్వాత నేనొచ్చి అనునయిస్తాను ‘’అని తారకు చెప్పిపంపాడు సుగ్రీవుడు .‘కాని ఆవిడ వచ్చిన వేషం చూస్తె మనకే మతి చలిస్తుంది .పచ్చి శృంగారాన్ని సుగ్రీవుడితో అనుభవిస్తూ అదే మేకప్ తో వచ్చింది అదీ తమాషా .తార ఒక అప్సరస .సముద్ర మధనం లో సుషేణుడు అనే వానర రాజుకు దొరికితే కూతురు లాగా పెంచి వాలికిచ్చి చేశాడు .కానీ ఆమెకు సుగ్రీవునిపై మనసేక్కువ .కాపురం వాలితో మనసు సుగ్రీవునిపై అదీ ఆమె వాలకం .ఏ విషయాన్ని అంతా వాల్మీకి ‘’ఈప్సిత తమాం’’అనే మాటలో ధ్వనింప జేశాడు. అంతేనా  అతని ముఖ్య కోరిక అయిన తారను కూడా పొందాడు అనే అర్ధమూ ఉంది .తమప్ ప్రత్యయం పొట్టలో  అంత అర్ధం దాక్కొని ఉందన్నారు సరస్వతీ పుత్రులు .తార ను చూసి లక్ష్మణుడు జావ గారిపోయాడు ఆది శేషుని బుసలు లేనే లేవు .తార ముఖం కళ్ళూ తిప్పుతూ అనేక భంగిమలు పెడుతూ ‘’రాజేంద్ర కుమారా !నీకెందుకు కోపం వచ్చింది?నీ ఆజ్ఞను ఎవరు దిక్కరించారు ?దావాగ్నికి ఎవరు ఎదురు నిలవ గలడు?’’అన్నది .మెత్తబడ్డాడు లక్ష్మణ స్వామి .ఇలా ధ్వని పూర్వకం గా ఎన్నో సందర్భాలలో వాల్మీకి కధను నడిపిస్తాడు .

మేనకా విశ్వామిత్రుల కధను మహర్షి పతనాన్ని నాలుగే నాలుగు శ్లోకాలలో చెప్పేశాడు వాల్మీకి అంటారు పుట్టపర్తి వారు .ఇది విశ్వామిత్రుడి లో ఉన్న చిన్న దౌర్బల్యం దీన్ని పెంచి పెద్దగా రాయకూడదని, ఔచిత్య  భంగమనీ వాల్మీకి భావించాడు .జనక సభలో జనకుడు శివ ధనుస్సు గురించి చాలా చెబుతాడు .విశ్వామిత్రుడికి ఇది కేవలం అతి సామాన్య విషయం అనిపించి ‘’వత్స రామ ధనుః పశ్య ‘’అని మాత్రమె అంటాడు .రాముడు కొంచెం చేత్తో ధనుస్సును తాకుతానని మాత్త్రమే అంటాడు . అది విరిగి పోతుంది ఇక్కడ రెండే రెండు శ్లోకాలు రాస్తాడు మహర్షి –

‘’తస్య శబ్దో మహా నాసీత్ నిర్ఘాతసమ నిస్వనః –భూమి కంప శ్చ సుమహాన్ ,పర్వతస్యేవ దీర్యతః ‘’

నిపెతుశ్చనరాస్సర్వే తేన శబ్దేనా మోహితాః –వర్జయిత్వా మునివరం ,రాజానం తౌచ ,రాఘవౌ ‘’ఇవే ఆ రెండు శ్లోకాలు .

రాముడికి కూడా ధనుర్భంగం సామాన్యమైన విషయమే .సీతా రామల శృంగారాన్నే అంతే ఉదాత్తం గా చెప్పాడు మహర్షి .ఈ పెళ్లిని తలి దండ్రులు చేశారు ‘’దారాః పిత్రుక్రుతా ఇతి ‘’అదే వాళ్ళ అనురాగానికి కారణం .’’గుణాద్రూప గుణాచ్చాపి ‘’రూపం తో పరస్పరం ఉన్న సద్గుణాలతో పెరిగింది వారిమధ్య అనురాగ బంధం. రాముడి మనసులో సీత కంటే సీత మనస్సులో రాముడు ఎక్కువగా కొలువై ఉన్నాడంటారు .అడవికి   వెళ్ళేటప్పుడు సీతకు నార చీర కట్టుకోవటం రాక పొతే రాముడే చుట్టాడు .సీతారాముల ప్రేమను ఆలంకారికులు ‘’నీలి రాగం ‘అన్నారని ఆచార్య వాక్కు .ప్రతి  వర్ణనలోను వాల్మీకి సంయమనం తో చిత్రిస్తాడు .మంత్రం శాస్త్రం లో రామాయణానికి ప్రచారం ఉంది .కార్య సిద్ధికోసం సుందర కాండ ,పారాయణ చేస్తారు .సుఖ ప్రసవానికి రామ జన్మ సర్గ పారాయణ ,కన్యా వివాహానికి సీతారామ కళ్యాణ సర్గ ,’’ధర్మాత్మ సత్య సంధశ్చశ్లోకాన్ని ఆపద నివారించుకోవటానికి జపిస్తారు .లలితా ఉపాసకులు రామాయణాన్ని లలితా దేవిగా భావించి పారాయణ చేస్తారు. శాక్తులూ దీన్ని పారాయణ చేస్తారు .లలితాదేవి శ్రీరాముడిగా అవతరించిందని శాక్తేయుల నమ్మకం .శ్యామలా దేవికి పురుష వేషం వేస్తె శ్రీ కృష్ణుడు అవుతాడట  ‘

రేపు 10-9-14బుధవారం విశ్వనాధ వారి 120వ జయంతి శుభాకాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-9-14-

గీర్వాణ కవుల కవితా  గీర్వాణం-3

కవికుల గురువు – కాళిదాస మహా కవి

కాళికా దేవి దాసుడిని అని చెప్పుకొనే కాళిదాస మహా కవి గొప్ప సంస్కృత నాటక కర్త ,కావ్య సృజన శీలి ,వ్యాస ,వాల్మీకుల తర్వాతి స్థానాన్ని ఆక్రమించుకొన్న మహా కవి .ఈ మహాను  భావుడి కాలాన్ని కూడా సరిగ్గా ఇప్పటికీ తేల్చలేక పోయారు .ఐదవ శతాబ్ది వాడని అనుకుంటారు .అభిజ్ఞాన శాకుంతలం నాటకం తో విశ్వ వ్యాప్త కీర్తి నార్జించిన వాడు .ఉపమా కాళిదాసస్య అనే టాగ్ ఉన్న కవి .

కుమార సంభవ కావ్యం లో హిమాలయ సౌందర్యాన్ని అత్యద్భుతం గా కీర్తిన్చాడుకనుక హిమాలయ సానువులలో  ఉండే వాడేమో  నని కొందరి ఊహ .మేఘదూతం కావ్యం లో ఉజ్జయిని ని కమనీయం గ చెప్పాడుకనుక ఉజ్జయిన వాసుడని మరి కొందరి అభిప్రాయం .రఘు వంశ కావ్యం లో కలింగ రాజు హేమాన్గదుడి గురించి రాశాడు కనుక కలింగ వాసి అని ఇంకొందరి అనుమానం .లక్ష్మీధర కల్లా అనే పరిశోధకుడు వీరికి భిన్నం గా కాశ్మీరుకు చెందిన వాడని చెప్ప్పాడు .అధిక సంఖ్యాకుల మనోభావం ప్రకారం  కాళిదాస మహాకవి ఉజ్జయిని ప్రాంతం వాడే .ఒక రాజ కుమారిని వివాహం చేసుకొని ,చదువేమి లేక పోవటం తో సవాలు గా కాళికా దేవిని ప్రసన్నం చేసుకొని నాలుక పై బీజాక్షరాలు రాయించుకొన్న అదృష్ట వంతుడు .దానితో ఆయన మహా కవిగా రూపు దాల్చాడనే కద అందరికి తెలిసిందే .శ్రీ లంక రాజు కుమార దాసును కలిశాడని అక్కడ జరిగిన కుట్రలో హత్య చేయబడ్డాడనే కధనమూ ఉంది .

కాని కాళిదాసుకాలం  నాలుగవ శతాబ్దికి విక్రమాదిత్య  మహా రాజు కాలం తో సరిపోతోందని కొందరు వాదిస్తే, కాదు అయిదవ శతాబ్దపు చంద్ర గుప్తుని సమకాలీనుడని మరి కొందరి వాదన .ఇదంతా శుద్ధ తప్పు క్రీ పూ.ఒకటవ శతాబ్దం లోని అప్పటిఉజ్జయిని పాలకుడు  విక్రమాదిత్యుని కాలం వాడని అన్నారు మరింత వెనక్కి నెట్టేసి .,ఆధునికులు మాత్రం అయిదు ఆరు శతాబ్దికి చెందాడు అంటారు .634శిలాశాసనం ప్రకారం బారవి కాళిదాసు పేర్లు ఒకే చోట కనిపించాయి .ఈ శాసనం కర్నాటక లోని ఐహోల్ లో లభించింది .,కాళిదాస కాలం పై చర్చను వదిలేసి ఆ మహాకవి రచనా వైవిధ్యాన్ని సామర్ధ్యాన్ని గురించి తెలుసు కొందాం .

మహాకవి రాసిన అభిజ్ఞాన శాకుంతలం ,మాళవికాగ్ని మిత్రం ,విక్రమోర్వశీయం అనే మూడు నాటకాలలో అభిజ్ఞాన శాకుంతలం ప్రపంచ ప్రసిద్ధ నాటకం గా గుర్తింపు పొందింది .జర్మనీ ఫిలాసఫర్ కవి విమర్శకుడు నాటక కర్త శాకుంతలాన్ని చదివి యెగిరి గంతేసి నాట్యం చేశడని ‘’దివిని భువిని ఏకం చేశాడు కాకాళి దాసు ‘’అని సంభ్రమాశ్చర్యాలతో ఆనంద బాష్పాలు కార్చాడని చెబుతారు .అంతటి కీర్తి పొందింది .ఇందులో నాలుగో అంకం నాలుగో శ్లోకం అన్నిటికంటే గొప్పది అనే పేరుంది కాన్వ మహర్షి పెంచిన కూతురు శకుంతలను అత్తవారింటికి పంపేటప్పుడు కాలి దాసు ఆయనతో అనిపించినా శ్లోకే ఇది పెంచిన తండ్రి తానె దుఖాన్ని ఆపుకోలేక పోతుంటే కానీ పెంచి పెళ్లి చేసి అత్త వారింటికి కూతుర్నిపంపించే తల్లిదండ్రుల మనోక్షోభ ఎంతటిదో అనే భావం ఇందులో ఉంది .వీరేశలింగం గారు ఈ నాటాకాన్ని తెలుగులో గొప్పగా అనువదించారు .మాళవికాగ్ని మిత్రం అంటే ఆ ఇద్దరి కదా .మాళవిక అనే ఒక దాసీ పై ప్రేమలో పడిన రాజు అగ్ని మిత్రుడి కద .రాణి గారికి వీరి ప్రేమాయణం తెలిసి దాసిని నిర్బందిస్తుంది .మాళవిక రాజ పుత్రికయే నని తెలుస్తుంది .రెండవది అభిజ్ఞాన శాకుంతలం .దీని కద అందరికి తెలిసిందే .మూడవది విక్రామోర్వశీయం –పురూరవ రాజు దేవతా స్త్రీ ఊర్వశి ల ప్రణయం ఇతి వృత్తం .వీరి ప్రేమ అనేక ఆటంకాలకు లోననై  చివరికి ఇద్దరూ ఏకమై ఊర్వశి విజయ విక్రమ అవుతుంది .

కాళిదాస మహా కవి మహా కావ్యాలు కుమార సంభవం ,రఘువంశం .పార్వతి దేవిజననం శివునితో కల్యాణం తాటక సంహారం కోసం కుమారస్వామి ఆవిర్భావం కద కుమారా సంభవం .రఘు వంశ రాజుల చరిత్రను తెలిపేది రఘువంశం .ఈ రెండు కావ్యాలలో కాళిదాస ప్రతిభ బహుముఖీనం గా విస్తరించింది . గీర్వాణం అంటే దైవ స్వభావాన్ని పొందింది .వీటితో బాటు ఋతు ఘోష ,మేఘ  దూతం అనే రెండు ఖండ కావ్యాలు రాశాడు కాళిదాసు  భారత దేశ ఋతు వర్ణనను ప్రతిభా వంతం గా  గా ఋతు ఘోషలో వర్ణించాడు .మేఘ దూతం లో మేఘాన్ని రాయ బారిగా ఒక యక్షుడు తన ప్రియురాలికి పంపిన సందేశాన్ని కవితాత్మకం గా దారిలో కనిపించే ప్రదేశాల వివరాలతో సహా రాశాడు .

కాళిదాసు కవితా ప్రతిభ

శృంగార రసాన్ని పిండి వడ బోశాడు కాళిదాసు .ఆయన దృష్టిలో ప్రపంచం రాగమయం గా దర్శన మిస్తుంది .వైదర్భీశైలి తో నాటకాలు రాశాడు .సులభ శైలిలోనే రాశాడు .ఆయన సూక్తులు రసమాదుర్యం తో తోణికిస లాడతాయి .శకుంతల సొందర్యమే కాళిదాసు కవితా సౌందర్యం ‘’అనాఘ్రాతమ్ పుష్పం కి.సలయ మలూనం కరరుహై –రానావిధం రత్నం మధునవ మనాస్వాదిత రసం –అఖండం పుణ్యానాం ఫల మివచ తద్రూప మనఘం ‘’.కవుల్లో అగ్రేసరుడు కాళిదాసు .దీన్ని ఒక కవి తమాషాగా చెప్పాడు ‘’కవులు ఎవరెవరు అని లెక్కించటానికి చిటికెన వేలుతో ప్రారంభిస్తే మొదటి వాడు కాళిదాసు రెండవ వాడు తగలనే లేదట అదీ ఆయన గొప్పతనం అంటాడు ..శాస్త్ర సంబంధ ఉపమానంకాలారాలు విరివిగా వాడాడు .

‘’తతో మందానిలోద్ధత కమలాకర శోభినా –గురుం నేత్ర సహ్శ్రేనా నోదయామాస వాసవః ‘’ఇంద్రుడు తనకున్న వెయ్యి కళ్ళతో గురువు బృహస్పతిని చూశాడట .ఆ కదలిక మెల్లని చల్లని గాలి చేత కమల వనం కదిలి నట్లు గా ఉందట.   .మరో ఉపమాలంకారం –ఇందుమతీ స్వయం వరం లో రాజులు వరుసలో కూర్చున్నారు .ఆమె ఒక్కొక్కరిని చూస్తూ తిరస్కరిస్తూ వెడుతుంటే ప్రతివారికి తననే వరిస్తుందనే ఆశ తో ముఖం వెలిగింది .దాటిపోగానే ముఖాలు చిన్న బోయాయి .దీన్ని దీప శిఖ తో పోల్చాడు దీపం ముందుకు వెడుతుంటే వెనకాల చీకటిని వదిలి పెట్టటం సహజం కదా అలా ఉంది ఈ సీను .దీప శిఖా వర్ణన కాళిదాసు చాలా చోట్ల చేశాడు .దేని ప్రత్యేకత దానికి ఉంది .

ఉత్ప్రేక్ష లను  ,అర్ధాంతర న్యాసాలను అర్ధవ వంతం గా వాడాడు .వాల్మీకి తర్వాత ప్రక్రుతి వర్ణనలకు  కకాళిదాసుకే పేరు .ప్రకృతిని కవిత్వం లో చిత్రం గీసి చూపిస్తాడు .స్త్రీలను కోమలం గా వర్ణించాడు .వారికి ప్రత్యెక వ్యక్తిత్వం ఉంటుంది .సంవాదాలు నాటకీయం గా నడిపిస్తాడు .ఋతు సంహారం లో ఒక్కో సర్గలో ఒక్కో రుతువును వర్ణించాడు .మల్లినాద సూరి కాళిదాస కావ్యాలకు గొప్పగా టీకా తాత్పర్యాలు సంస్కృతం లో రాస్తే వేదం వెంకటరాయ శాస్త్రిగారు చక్కని తెలుగులో చెప్పారు .కాళిదాస రచనలు ప్రపంచ భాషలన్నిటిలోకి అనువాదం పొందాయి .కొందరు ఆంగ్ల కవి నాటక రచయితా షేక్స్ పియర్ తో కాళిదాసును పోలుస్తారుకాని  కాళిదాసు ప్రతిభ ముందు ఆయన సరిపోలడని ఎక్కువ మంది అభిప్రాయం .కొందరి భావనలు చూద్దాం –ముందుగా గోతే ఏమన్నాడో  గమనించండి  –

Wouldst thou the young year’s blossoms and the fruits of its decline
And all by which the soul is charmed, enraptured, feasted, fed,
Wouldst thou the earth and heaven itself in one sole name combine?
I name thee, O Sakuntala! and all at once is said.

—translation by E. B. Eastwick

“Here the poet seems to be in the height of his talent in representation of the natural order, of the finest mode of life, of the purest moral endeavor, of the most worthy sovereign, and of the most sober divine meditation; still he remains in such a manner the lord and master of his creation.”

—Goethe, quoted in Winternitz^[14]

మరో కవితో మళ్ళీ కలుద్దాం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-9-14-ఉయ్యూరు

purvamgla kavula muchatlu

పూర్వాంగ్ల కవుల  ముచ్చట్లు    పుస్తకం  

purvamgla kavula muchatlu

పుట్ట పర్తి వారి పుట్ట తేనె చినుకులు -2

శమీ వృక్షం

‘’శమీ శమయతే పాపం –శమీ శత్రు వినాశినీ –అర్జునస్య ధనుర్ధారీ –రామస్య ప్రియ దర్శినీ ‘’అని విజయ దశమి నాడు శమీ పూజ చేస్తాం .శమీ పత్రిని అందరికి పంచిపెడతాం .దైవ దర్శనం చేసుకొని ,పెద్దలఆశీర్వాదాన్ని పొందుతాం .పిన్నలను ఆశీర్వదిస్తాం .బ్రాహ్మణులకు దక్షిణ  తాంబూలాలిస్తాం  .ఇది  సంప్ర దాయ సిద్ధం గా   వస్తున్న అలవాటు . ఈ శ్లోకం లో పుట్టపర్తి వారు రెండు లోపాలు గమనించారు .శబ్దాల మధ్య ఏ కాన్వయం లేదన్నారు .  అర్జున శబ్దం ధనుస్సుతో సమన్వయము .దారీ కి కూడా .దారీ పుంలింగ శబ్దం .శమీ శబ్దానికి విశేషణం గా ఇది కుదరదు .కాని ఈ శ్లోకం పరంపరాగతం గా వస్తున్న శ్లోకం కనుక గౌరవించాలి అంటారు .

శమీ వృక్షం అర్జునుని ధనుస్సును ధరించిందే కాక శ్రీ రాముడికి సంతోషకరమైన దర్శనాన్ని కల్గించింది .అంటే త్రేతా ,ద్వాపర యుగ రామాయణ భారత కదల తో ఈ వృక్షానికి సంబంధం ఉందన్న మాట .ఆశ్వయుజ శుక్ల  దశమి విజయ దశమి .ఆ రోజు సాయంకాలాన్ని ‘’విజయ కాలం ‘’అంటారు .ఈ దశమి శ్రవణా నక్షత్రం తో కలిసి ఉంటె మహా భేషుగ్గా ఉంటుందని జ్యోతిశ్శాస్త్రం చెబుతోంది .పై శ్లోకానికి కొంత చేర్చి కూడా లోకం లో ప్రచారం ఉంది ‘’శమీ శమయతే పాపం ,శమీ లోభిత కంటకా- దారిన్ అర్జున బాణానాం –రామస్య ప్రియ వాదినీ –కరిష్య మాణయాత్రాయాం –యదాకాలం సుఖం మయా –తత్ర నిర్విఘ్న  కర్త్రీత్వం ,భవ శ్రీరామ పూజితే ‘’.ఇందులో యాత్ర అంటే యుద్ధ యాత్ర అని అర్ధం .అంటే ఈ పండగ రాజులకు సంబంధించిన ముఖ్య పండగ .వర్షాకాలం  యుద్ధానికి ప్రతికూలం .కనుక చాతుర్మాస్య దినాలు అవగానే శరదృతువు లో యుద్ధానికి బయల్దేరటం ఆచారం .శమీ పూజ చేసి రాజులు యుద్ధాలకు బయల్దేరుతారు .కన్నడ దేశం లో ‘’జంబూ సవారీ ‘’అని విజయ దశమి నాడు గ్రామ పొలిమేర  దాటి బండ్లలోనో బండీలమీదనో కాలి నడకలోనో గ్రామ సరిహద్దు దాటి వెళ్ళటం ఆన వాయితీ .ఇప్పటికీ చేస్తున్నారు .దీనికే ‘’సీమోల్లంఘనం ‘’అంటారు .మేము హిందూపురం లో ఉండగా ఈ జమ్బూసవారి మాకు ఏంతో ఇష్టంగా ఉదేది ఆ రోజుల్లో గుర్రపు బళ్ళే.వాళ్ళు కూడా సరదాగా డబ్బులు వసూలు చేయకుండా ప్రక్కనే ఉన్న’’ సూగూరు ‘’దాకా తీసుకొని వెళ్లి తీసుకొచ్చేవారు .అక్కడ ప్రసిద్ధ శ్రీ  ఆంజ నేయ స్వామి దేవాలయం ఉంది .స్వామికి మొక్కి తిరిగి వచ్చేవాళ్ళం అదొక పెద్ద కోలాహలం. బజారులన్నీ ఇలాంటి జనాలతో కిక్కిరిసి పోయేవి .మను స్మృతిలో కూడా యాత్ర అంటే దండ యాత్ర అనే అర్ధం లోనే వాడారు అని సరస్వతీ పుత్రులు చెప్పారు .

రామాయణం లో రామ రావణ యుద్ధం అతి తీవ్రం గా జరుగు తోంది .రాముడు రావణుడి తలలు  తుంపిన  కొద్దీ మళ్ళీ మొలుస్తూ చీకాకు పెట్టిస్తున్నాడు . రాముడు  అలసి కొంత, భయ పడి కొంత ‘’దేవీపూజ ‘’చేశాడు. ఆమె మేల్కొన్నది ఆమె మేల్కొన్న రోజే ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి .ఆమె ప్రసన్న అయి శ్రీరాముడికి విజయం   సిద్ధిం చ టానికి వరం అనుగ్రహించింది .అ రోజు మొదలు పది రోజుల్లో రావణ సంహారం చేస ,విజయం పొంది పుష్పకం ఎక్కి  సీతా దేవితో సహా అయోధ్య చేరాడు .అయోధ్యకు బయల్దేరటానికి ముందు కూడా రాముడు శమీ పూజ చేసే బయల్దేరాడని ఆచార్యుల వారు సెలవిచ్చారు .అయితే వాల్మీకి దీన్ని చెప్పలేదన్నారు .

ఇక భారత కధకు వస్తే అర్జునుడు పాండవ ఆయుధాలన్నీ శమీ వృక్షం మీద దాచి అజ్ఞాత వాసానికి బయల్దేరాడు .వాసం పూర్తికాగానే ఇక్కడికి వచ్చి శమీ పూజ చేసి ఉత్తర గోగ్రహణం లో విజయాన్ని  కురుక్షేత్ర యుద్ధం లో శత్రు సంహారాన్ని చేసి విజయం సాధించి అన్నగారిని రాజ్యాభి షిక్తుడిని చేశాడు .విజయదశమి రోజే అర్జునుడు ‘’బృహన్నల ‘’గా మారిన రోజట.తిక్కన గారు భారతం లో –

‘’బహుళాస్టమి నీతడు స-న్నాహముతో పశువు బత్తు నవమిని మనగో-హ్రహణమని నిర్ణయించిన –నహి కేతను పలుకులకు మహాహ్లాదమునన్ ‘’అని తెలిపారు .వ్యాస మహర్షి సంస్కృత శ్లోకం లో –

‘ఆదా తుమ్గాః స్సుశార్మోధ కృష్ణ పక్షస్య సప్తమీం –అపరే దివసే సర్వ్ రాజన్ సంభూయ కౌరవాః- అష్ట మ్యాంతే హ్యగ్రుహ్నంత గోకులాని సహశ్రశః ‘’అని రాశారు .బహుళ అష్టమీ ,నవమీ తిధులు ఉత్తర గోగ్రహణానికి నిర్ణయింప బడ్డాయి అని తిక్కన రాస్తే ,వ్యాసుడు సప్తమి అష్టమి తిధుల్లో అని మూలం లో చెప్పాడు .బహుళ పక్షం లో అని ఇద్దరూ అన్నరుకనుక తిధులు పెద్దగా పట్టించుకోవక్కర్లేదని ,శుక్ల పక్ష  దశమి కి దీనికి సంబంధం లేదని నారాయణాచార్యుల వారి తీర్పు .దీన్ని బట్టి అభిమన్యుని వివాహ ముహూర్తాన్ని నిర్ణయించ వచ్చు అంటారు ఆచార్య శ్రీ .

శ్రీ కృష్ణుడు కర్ణుడి తో ‘’అది సూర్యదయం మైత్రీ ముహూర్తం ,కార్తీక మాసం శరత్తు వెళ్లి హేమంతం వచ్చింది .రేవతీ నక్షత్ర యుక్తం .కాలం యుద్ధానికి మంచి అనుకూలం .ఈ మాసం సౌమ్య మాసం .కట్టెలు ,పొట్టు ,ఔషధాలు అన్నీ లభించేకాలం .బురద ఉండదు .ఈగా దోమా బాధ ఉండదు ఈ రోజుకి ఏడవ రోజున అమా వాస్య వస్తుంది .ఆరోజే యుద్ధం ప్రారంభం .’’అని చెప్పాడు .శ్రీ కృష్ణ రాయ బారం కార్తీక మాసం బహుళ  షష్టి నాడు  ప్రారంభమైంది .అష్టమి నాటికి హస్తిన నుంచి కృష్ణుడు తిరిగి వచ్చాడు .రాయబారం మాటలన్నీ కురు సభలో అష్టమి నాడే జరిగాయి .యుద్ధం ప్రారంభమైంది కార్తీక అమావాస్య నాడు .అభిమన్యుని వధ నాటికి అతని పెళ్లి అయి ఆరు నెలలయింది .ఏడవ నెలలో మృత్యువు పాలయ్యాడు .కనుక అభిమన్యుని వివాహం వైశాఖ మాసం లో జరిగింది .పాండవులు ఆశ్వయుజ శుక్ల దశమి నాడు శమీ పూజ చేశారు .కనుక ఈ పూజ అయిన ఏడెనిమిది నెలలకే అభిమన్యు వివాహం జరిగి ఉండాలి .కనుక విజయ దశమికి రామాయణ కదా తో సంబంధమే కరెక్ట్ గా సరి పోతోందని పుట్టపర్తి వారు లెక్కలు కట్టి నిగ్గు తేల్చారు .

ఆర్య కాలం లో ‘’అపరాజిత ‘’అనే శక్తి  ఉంది .యుద్ధం లో జయం కోసం ఆమెను పూజించేవారు .మౌర్య చంద్ర గుప్తులకాలం లో కూడా ఈమె కు ప్రచారం బాగానే ఉండేది .చాణక్యుడు అర్ధ శాస్త్రం లో ‘’వైజయంత ‘’అనే దేవత పేరు చెప్పాడు .విజయ దశమికి ఈదేవతను పూజించి యుద్ధానికి బయలు దేరేవారట రాజులు .వైద్య శాస్త్రం లో అపరాజిత అంటే ‘’శమీ వృక్షం ‘’అనే పేరు ఉంది .అంటే అపరాజితా దేవికి స్థానం శమీ వ్రుక్షమేమో నని పుట్టపర్తి వారు ఊహించారు క్రమం గా ఆ దేవీ పూజ  స్థానం లో శమీ పూజ ప్రారంభమై ఉండ వచ్చును అన్నారు వారు .దీని రహస్యం మంత్రం శాస్త్ర వేత్తలే తేల్చాలని వారు అభిప్రాయ పడ్డారు కూడా .శమీ వృక్షానికి విజయం చేకూర్చే లక్షణం ఉండి ఉండాలని నిశ్చయం గా చెప్పారు .

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -8-9-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-2 2- అలంకార శాస్త్ర కర్త ,వచన పితామహుడు -దండి

2- అలంకార శాస్త్ర కర్త ,వచన పితామహుడు -దండి

దండి కవి కాలాన్ని ఇద మిద్ధం గా చెప్పలేక పోతున్నారు   .కాని ఆరు ,ఏడు శతాబ్ద కాలం వాడని భావిస్తారు .కొందరు భారత దేశం పై ముస్లిం ల దండయాత్రకు ముందే దండి జీవిన్చిఉన్నడని అంటారు .దండం చేతిలో ఉన్న వాడిని దండి అంటారని మనకు తెలుసు .ముగ్గురు దండి లున్నారని మరో కధనం .దండి అనేది అసలు పేరుకాక పోవచ్చు .అయిదవ శతాబ్దికి చెందినా‘’సేతు బంధ ‘’కావ్యం లో కావ్యాదర్శాన్ని గురించి ఉన్ది కనుక అయిదు ఆరు శతాబ్దాల మధ్యకాలమే దండి జీవించిన కాలం అని గట్టిగా చెబుతున్నారు .పదవ శతాబ్దము వరకు దశకుమార చరిత్రను ఎవరూ పేర్కొనక పోవటం విచిత్రమే .మరికొందరు కాళిదాసు సమకాలీనుడు అన్నారుకాని అది నమ్మ శక్యం కాని విషయమే .వచన కావ్యాలు ,అలంకార శాస్త్రమూ రాసి పేరుపొందాడు .సృజన కు మారుపేరుగా ఆయన రాసిన ‘’దశ కుమార చరిత్ర ‘’నిలబడింది . దండి ని పదలాలిత్యానికి  ఉదహరిస్తారు ‘’.కావ్యాదర్శం’’ అనే గొప్ప అలంకార శాస్త్రాన్నికవిత్వం గా  సృష్టించాడు .ఇది మొదటి అలంకార శాస్త్రం గా గుర్తింపు పొందింది .తమిళ నాడులోని కాంచీపుర వాసి .భట్టి కావ్యాలకు ఈ అలంకార శాస్త్రం ప్రేరణ నిచ్చింది .ముప్ఫై ఆరు రకాల అలంకారాల గురించి చర్చించాడు .అలంకారాలు కావ్యానికి నిజమైన అలంకారాలని వాటి వలన శోభ కలుగుతుందని దండి భావన .సంక్లిష్ట సమాస రచన దండి ప్రత్యేకత .సుదీర్ఘ వాక్య విన్యాసం తో ఉక్కిరి బిక్కిరి చేస్తాడు .ఒక్కోసారి వాక్యం అరపేజీ దాకా ఉండేట్లు రాసిన సందర్భాలున్నాయి ..అనేక సంయుక్తపదాలను అలవోకగా వాడి నిండుదనాన్ని తెచ్చాడు .

దశ కుమార చరిత్రలో పది మంది యువరాజులు ప్రేమ ,రాజరిక అధికారం కోసం చేసే ప్రయత్నాల కధలుంటాయి .ఆ నాటి సమాజం లోని వివిధ అంశాలకు ప్రతి రూపం గా కమనీయమైన సంస్కృత వచన శైలితో దీనిని తీర్చిదిద్దాడు .సామాన్య జన జీవితాన్ని ప్రదర్శించాడు ఆ కధల్లో .ఇందులో పూర్వ పీఠిక ,దశ కుమార చరిత్ర ,ఉత్తర పీఠిక అని మూడు భాగాలున్నాయి .ముందే చెప్పినట్లు పదలాలిత్యానికి పట్టాభిషేకం చేశాడు దండి .అందుకే ‘’దండినః పదలాలిత్యం ‘’అంటారు .(Dandi is the master of playful words ).దండి దశకుమార చరిత్రను ఆంగ్లం లో ‘’హిందూ టేల్స్’’అని ‘’అడ్వెంచర్స్ ఆఫ్ టెన్ ప్రిన్సెస్ “’అనీ1927లో  అనువదించారు  .దశ కుమార చరిత్రలో మొదటి చివరి భాగాలలో కొన్ని పేజీలు  లభ్యం కాలేదు .రాజవాహన ,విశ్రుత రాజకుమారుల చరిత్రలు అసంపూర్ణం గా ఉన్నాయి .మొదటి ,మూడు భాగాలలో కొంత ఇతరులు రాసిన చేర్పులున్నాయి .అందుకే బహుక్రుతం అనే పేరొచ్చింది .అయితే ఆసాంతం కద ఏక రీతిగానే నడిచింది .

దశకుమార చరిత్రం లో మొదటి రెండు అధ్యాయాల్లో ఉపోద్ఘాతం గ కధను చెప్పాడు .ముసలి రాజు రాజహంస తన కుమారులు చాలాకాలం కనిపించక పోవటం తో ఒక మునీశ్వరుడిని అర్ధిస్తే, వాళ్లు పదహారేళ్ళ తర్వాత తిరిగి వస్తారని ఆయన  సెలవి విచ్చాడు .అలాగే వారు చేరుకొని పెద్ద సైన్యం తో వచ్చి శత్రురాజు ‘’మనసార ‘’ను ఓడించి ,అనేక దేశాలను జయించి సుస్తిరం గా దేశసంచారం లో లభించిన విజ్ఞానం తో ప్రజారంజకం గా రాజ్య పాలన చేశారు .

కేతన కవి తెలుగులోకి పద్య కావ్యం గా దశ కుమార చరిత్రను 1250లో అనువదించాడు .సంస్కృత మూల కావ్యాన్ని అగాశే ,కాలే  గాడ్ బోలె మొదలైన వారు సేకరించి ముద్రించారు .ఆంగ్లం లోకి హస్కర్ ,కాలే ,జాకబ్ మున్నగు వారు అనువదించారు .అజంతా గుహల  నిర్మాణాన్ని దశ కుమార చరిత్ర ఆధారం గా అధ్యయనం చేశారు .అవి అయిదవ శతాబ్దికి చెందిన వాకటక వంశ రాజుల కాలం నుండి ఏడవ శతాబ్దానికి చెందిన పల్లవ రాజుల కాలం వరకు విస్తరించాయని తేల్చారు .వాకటక రాజుల కాలం లో దండికి ముఖ్య పాత్ర ఉండి ఉండేదని తెలిపారు పరిశోధకులు .ఈకాలం లో వ్యాపించిన ‘’వింధ్య వాసిని ‘’గురించికూడా దండి రచనలో ఉందని భావించారు .

దశ కుమార చరిత్రను స్పెయిన్ దేశపు ‘’పికారేస్క్యు ‘’ కావ్యం తో పోలుస్తారు .మొదటి దానిలో ఆరవ శతాబ్దపు రాజకీయ అస్తవ్యస్తత ఉంటె రెండో దానిలో స్పెయిన్ దేశం లోని రాజకీయ కల్లోలం కనిపిస్తుందని అన్నారు .మొదటి దానిలో దొంగలు వ్యభిచారులు సంఘ విద్రోహులుమొదలైన సమాజ తిరస్క్రుతులే  ఎక్కువ గా కనిపిస్తారని అంటారు ,.ఇందులోని ముఖ్య కదా భాగాన్ని దండి ‘’బృహత్కధ ‘’నుండి గ్రహించినట్లు అనిపిస్తుంది .ఆ నాటి ప్రజలు, సంఘం ఎలా ఉన్నారో చెప్పాడుకాని ,దండి ఎలా ఉడాలో చెప్పలేదు అనే విమర్శా  అంటించు కొన్నాడు .   

దండి రాసిన అలంకార శాస్త్ర కావ్యం లో మూడు అధ్యాలున్నాయి .660శ్లోకాలున్నాయి .’’గుణ ప్రస్తాన ‘’భావాన్ని దండి వ్యాపింప జేశాడు .కవిత్వం లో శ్లేష ,ప్రసాద గుణం ,సమతా గుణం ,మాధుర్యం ,అర్ధ వ్యక్తీ ,ఓజా అనే గుణాలు లేక లక్షణాలు ఉంటె నే అది గొప్ప కావ్యం అవుతుందని ఈ శాస్త్ర తాత్పర్యం .

మరోకవి తో రేపుకలుద్దాం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -8-9-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-1

సాహితీ బంధువులకు శుభ కామనలు-సంస్కృత లేక అమరభాష లేక గీర్వాణ బాషా కవుల సంక్షిప్త జీవితాన్ని వారి కవితా అమరత్వాన్ని ,ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులను ఈ తరం వారికి  పరిచయం చేయటానికి  ‘’గీర్వాణ కవుల కవితా  గీర్వాణం’’శీర్షకతో సుమారు యాభై మంది కవుల పరిచయాన్ని చేయటానికి సాహసిస్తున్నానని సవినయం గా మనవి చేస్తున్నాను .అమరుక కవితో ప్రారంభించి విశాఖ దత్త కవి తో ముగిసే ఈ ధారవాహికను ఆదరిస్తారని భావిస్తున్నాను .

1-శృంగార శతక కర్త -అమరుక కవి

అమరుక కవి ని గూర్చిన పూర్తీ వివరాలు తెలియ రావటం లేదు .కాని కాశ్మీర్ రాజు అమరకుడే అమరకవి అని అందరూ భావిస్తున్నారు .ఆయన రాసినవాటిని పరి శీలిస్తే అవి ఒక్కరే రాసినట్లు కనిపించదు .అమరుకుని కాలం క్రీ శ ఏడు ఎనిమిది శతాబ్దాల మధ్యకాలం .అమరుక జీవితం పై అనేక కధలు ప్రచారం లో ఉన్నాయి .ఒక కధనం లో అద్వైత మత స్థాపకులు ఆది శంకరాచార్యుల వారు మండన మిశ్ర పండితుని తో వాదానికి దిగి ఓడిస్తే ఆయన భార్య ఉమా భారతి తనను కూడా వాదం లో జయిస్తీనే శంకరులకు సంపూర్ణ విజయం లభించినట్లు కాదని తెలియ జేసి కామశాస్త్రం పై ప్రశ్నలు సంధించింది .ఆదిశంకరులకు అది అనుభవం లోని విషయం కదా అందుకని ఆ శాస్త్రాధ్యయనానికి వంద రోజులు గడువుకోరుతూ వాదాన్ని వాయిదా వేయించాడు .అప్పుడు కాశ్మీర రాజు అమరకుడు మరణిస్తే ,ఆయన శరీరంలోకి పరకాయ ప్రవేశం చేసి రాజాన్తః పురం లో కామశాస్త్రాన్ని  వంద రోజుల్లో ఆపోసన పట్టాడు .ఒక్కో రోజు శృంగారాను భవాన్ని ఒక్కొక్క శ్లోకం లో వర్ణించి రాసిన శతకం ఇది .రాజు అమరకుడు శృంగారం లో   నిష్ణాతుడు .ఈ అనుభవాన్ని భగవత్పాదులు ‘’అమరుకాస్టకం ‘’లో రాసి చిరస్మరణీయం చేశారు .

అమరుకాస్టకంపై భాష్యం రాసిన ‘’రవి చంద్రుడు’’ శంకరులు అమరకు డిని చిరంజీవినిచేయటానికే ఈ అష్టకం రాశారని ,ఇందులో రూపకాలంకారాలు విశేషం గా వాడారని చెప్పాడు .శంకరుల వింత,విపరీత ప్రవర్తనను గుర్తించిన రాణులు ఉద్యోగులు గేలి చేయటం ప్రారంభిస్తే మళ్ళీ రాజు శరీరం లో ప్రవేశించాడని తెలిపాడు .ఆధిభౌతిక శాస్త్రం లో నిష్ణాతుడైన  బెంగాలు కవి విమర్శకుడు అయిన రవి చంద్రుడు అమరుకాస్టకానికి ఆధ్యాత్మిక భావాన్ని జోడించి వ్యాఖ్యానం చేశాడు .అది  శంకర  క్రుతమేకాని అమరుక రచన కాదన్నాడుకూడా .దీనికే అమరుక శతకం అని కూడా పేరుంది .

సంస్కృత సాహిత్యం లో ‘’అమరుకాస్టకం’’ప్రత్యెక స్థానాన్ని పొందింది. కవి ప్రతిభకు తార్కణ గా నిలిచింది .ఆమహాకవి కాళిదాసుకవిత్వానికి   ,భర్తు హరి శృంగార శతకాని కి సరి సమానం గా నిలుస్తుందని తేల్చారు కూడా .తొమ్మిదవ శతాబ్దానికి చెందిన ధ్వన్యాలోకం అనే  అలంకార శాస్త్ర కారుడు ఆనంద వర్ధనుడు దీన్ని విపరీతం గా మెచ్చుకొన్నాడు .ఇందులో ఒక్క శ్లోకం చదివి అర్ధం చేసుకొంటే ప్రేమ శృంగారాల సర్వవిషయాలు అవగతం అవుతాయన్నాడు .అమరుక శ్లోకాలను ఎందరో ఉదాహరించారు. వీటితోనే ఇతరకవుల కవిత్వాలను బేరీజు వేసి నిగ్గు తేల్చారు విమర్శకులు ,విశ్లేషకులు .ఆండ్రూ షీలే అనే ప్రఖ్యాత విమర్శకుడు ‘’ఈ భూ మండలం పై ఇంతటి ప్రేమ శృంగారకవిత్వం ఉన్న గ్రంధం లేనే లేదు ‘’అని నిర్ద్వంద్వం గా ప్రకటించాడు .ప్రేమ ,మనోభావం ,విరహం ,కోరిక, వ్యామోహం ,పునస్సంధానం,ఆనందం విషాదం దుఖం  మొదలైన శృంగారం   విషయాలకు ఈ కావ్య శతకం అద్దం పడుతుంది .గ్రెగ్ బైలీ అనే మరో విఖ్యాత విమర్శకుడు ఇందులో ప్రేముకుడిని ప్రేమలో పడేయ్యటానికి పడే తిప్పలు ,వారి కలయికల్లో అలకలు ,ప్రేమికుల మధ్య అనుమానాలు ,మోసాలు ,ఆనాటి సమాజ స్థితి అంతా తెలుస్తోంది అని చెప్పాడు .పురుషత్వాన్ని నమ్మిమోసపోవటం ,స్వీయ సానుభూతి కూడా ఇందులో దర్శనమిస్తాయి .ప్రేమలో కలయిక కోసం వెదికే దారులు ,విరహం లో పొందే వేదనలు ,తిరిగి కలవాలనే తహ తహా ఈ శతకం లో పరమ అద్భుతం గా కవి చిత్రించాడు .

అమరుక అస్టకానికి విశ్వ వ్యాప్తం గా ఆదరణ ఉంది .ఇంగ్లీష్ లో దీన్ని ‘’ఈసోటిక్ పోయెమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా ‘’పేరిట ఆండ్రూ షెల్లింగ్ అనువాదం చేశాడు .’’లవ్ లిరిక్స్ ‘’పేరు మీద గ్రెగ్ బైలీ మరో అనువాదం చేశాడు .

అమరక కవి అష్టకం లో రెండు శ్లోకాలు వాటి రామణీయకత చూద్దాం

‘’ నిశ్శేషచ్యుత చందనం స్తనతటం నిర్మృష్ట రాగోధరో
నేత్రే దూరమనఞ్ఝనే పులకితా తన్వీ తవేయం తనుః
మిధ్యావాదిని దూతి బాంధవజన స్యాజ్ఞాతపీడాగమే
వాపీం స్నాతుమితో గతాసి న పుంస్త స్యాథమస్యానికమ్‌. –

నాయకుడి దగ్గరకు నాయక దూతికను పంపింది .అది సందట్లో సడేమియా అని నాయకునితో శృంగారం లో మునిగి తేలింది .ఈ విషయం పసికట్టిన నాయిక దాన్ని వక్రోక్తి లో దూషించింది .భావం –చనులమీద గంధం జారింది ,కింది పెదవి ఎర్రదనం మాసింది ,కన్నుల కాటుక చెదిరింది .శరీరం అంతా పులకాన్కితం గా ఉంది ,బంధు పీడ తెలియటం లేదు .అబద్ధాలు ఆడు తున్నావు .బావి నీళ్ళకు వెళ్లావు  .ఆ వెధవ దగ్గరికి పోలేడుకదా? –రెండో శ్లోకం –

స్విన్నం కేనముఖం? దివాకకరైస్తే రాగిణీలోచనే?
రోషాత్త్వద్వచనోదితాద్‌ విలులితా నీలాలకా? వాయునా
భ్రష్టం కుంకుమ? ముత్తరీయ కషణా త్క్లాంతాసి? గత్యాగతై-
ర్యుక్తం తత్సకలం కి మత్ర వద హే దూతి! క్షతాస్యాధరే. –

ఎందుకు మొహం చెమ్మగిలింది?అంటే అది ఎండకు అన్నది .కన్నుల్లో ఆ ఎరుపేమిటి ?అంటే నీ మాటలకు అని జవాబు .జుట్టు చిక్కుపడిందేమిటి?గాలికి అని జవాబు .కుంకుమ జారిందేమిటి ?పైట రాపిడికి .అలసిపోయావేమిటి?రాకా పోకా వలన అని జవాబు .అంతా బానే ఉంది కాని పెదిమపై ఆ గాట్లేమిటి?

అమరు శతకాన్ని గరిక పాటి మల్లావ దాన్లుగారు తెలుగు పద్యాలలోకి అనువాదం చేశారు .క్లాసు విద్యార్ధులకు వాటిని బోధించారట కూడా .1981లో ‘’వైజయంతి ‘’పత్రిక ‘’అనే స్వీయ  కవితా సంకలనం లో వీటిని వెలువరించారట .అలానే వెంపరాల సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారు కూడా పద్యాలలో చెప్పారు .ఈ రెండు అనువాదాల్లో గరిక పాటి అనువాదమే ధారశుద్ధితో ఉందని వెంపరాల వారే స్వయం గా చెప్పారట .అమరుక శ్లోకాలు అనేక మంది ఉదాహరించారు .విద్యాకరుని ‘’శుభాషిత రత్న కోశం ‘’లో అనేక మంది కవుల పేర్ల తో ఈ శ్లోకాలు కనిపిస్తాయి .

భర్త కోసం భార్య ఎదురు చూపు –

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -7-9-14-ఉయ్యూరు

        నిజం –కవిత –శ్రీమతి  పెళ్లూరి శేష కుమారి

            నీతి బోధించటం సులభం –ఆచరణకు మాత్రం అసాధ్యం

            వాస్తవం లో ఈ నిజం –కనబడుతోంది అనుక్షణం .

                           తన తప్పు తప్పు కాదు –ఎదుట మంచి పనికి రాదు

                           ఎక్కడైనా తనదే పై చేయి –ఈ నడవడిక ఎంతో ముప్పోయి .

         జీవితం చాలా చిన్నది –అనుభవం ఏంతో పెద్దది –

         ఆశలు కోకొల్లలు –ఊహలు వాటికి ఎల్లలు .