మహాత్ముని ఆదర్శ ఆధ్యాత్మిక గురువు,మార్గదర్శి ,శతావధాని ,’’సాక్షాత్ సరస్వతి ‘’యువ జైన ముని –శ్రీ రాజచంద్ర భాయ్
శ్రీమద్ రాజచంద్ర (9 నవంబర్ 1867 – 9 ఏప్రిల్ 1901), పరమ కృపాలు దేవ్ అని కూడా పిలుస్తారు, జైన కవి, ఆధ్యాత్మికవేత్త, తత్వవేత్త, పండితుడు మరియు సంస్కర్త. మోర్బికి సమీపంలోని వవానియా అనే గ్రామంలో జన్మించిన అతను ఏడేళ్ల వయస్సులో తన గత జీవితాలను స్మరించుకున్నట్లు పేర్కొన్నాడు. అతను అవధాన అనే స్మృతి నిలుపుదల మరియు జ్ఞాపకశక్తి పరీక్షను నిర్వహించాడు, అది అతనికి ప్రజాదరణ పొందింది, కానీ తరువాత అతను తన ఆధ్యాత్మిక సాధనలకు అనుకూలంగా దానిని నిరుత్సాహపరిచాడు. అతను ఆత్మ సిద్ధి శాస్త్రంతో సహా చాలా తాత్విక కవిత్వం రాశాడు. అతను అనేక లేఖలు మరియు వ్యాఖ్యానాలు వ్రాసాడు మరియు కొన్ని మత గ్రంథాలను అనువదించాడు. అతను జైనమతంపై తన బోధనలకు మరియు మహాత్మా గాంధీకి అతని ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వానికి ప్రసిద్ధి చెందాడు.
ప్రారంభ జీవితం
శ్రీమద్ రాజ్‌చంద్ర 9 నవంబర్ 1867న (కార్తీక పూర్ణిమ, విక్రమ్ సంవత్ 1924), మోర్బికి సమీపంలోని ఓడరేవు (ప్రస్తుతం భారతదేశంలోని గుజరాత్‌లో ఉంది) వవనియాలో జన్మించారు. అతని తల్లి, దేవబాయి, శ్వేతాంబర స్థానక్వాసి జైన్ మరియు అతని తండ్రి, రావ్జీభాయ్ మెహతా మరియు తండ్రి తరపు తాత, పంచన్ మెహతా, వైష్ణవ హిందువులు. కాబట్టి అతనికి ప్రారంభ జీవితం నుండి జైనమతం మరియు హిందూమతం పరిచయం చేయబడింది. అతను రామదాస్జీ అనే సాధువు ద్వారా వైష్ణవంలో దీక్షను పొందాడు. అతను ఇతర భారతీయ మతాలను అధ్యయనం చేయడం కొనసాగించాడు మరియు జైనమతం యొక్క అహింస (అహింస) సిద్ధాంతానికి ఆకర్షితుడయ్యాడు. తరువాత, అతను జైనమతాన్ని ఎంచుకున్నాడు, ఎందుకంటే అది “మోక్షానికి ఉత్తమ మార్గాన్ని” అందిస్తుంది.
అతని పుట్టిన పేరు లక్ష్మీనందన్ మెహతా. నాలుగేళ్ల వయసులో తల్లిదండ్రులు అతనికి రాయచంద్ అని పేరు పెట్టారు. తరువాత, అతని పేరు దాని సంస్కృత రూపమైన రాజచంద్రగా మారింది. గౌరవప్రదమైన శ్రీమద్‌ను మరణానంతరం అతని శిష్యులు చేర్చారు. అతని శిష్యులు ఆయనను పరమ కృపాలు దేవ్ (అత్యున్నతమైన కరుణకు ప్రభువు) అని కూడా పిలుస్తారు
గత జీవితాల జ్ఞాపకం
1874లో ఏడేళ్ల వయసులో తాను మొదటిసారిగా జాతి స్మరణ జ్ఞానాన్ని (మునుపటి జీవితాల జ్ఞాపకం) పొందానని రాజచంద్ర పేర్కొన్నాడు. 1890లో బొంబాయిలోని భులేశ్వర్‌లో తన స్నేహితుడు పదమ్‌శిభాయ్ అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా, అతను ఈ సంఘటనను వివరించాడు”నాకు ఏడేళ్ల వయసులో, మా ఊరి పొరుగువాడైన, బాగా బిల్ట్‌గా, దృఢంగా, దృఢంగా ఉన్న అమిచంద్ అనే వృద్ధుడు అకస్మాత్తుగా పాము కాటుతో చనిపోయాడు, నాకు మరణం ఏమిటో తెలియదు. నేను మా తాతను అడిగాను. అతను సమాధానం నుండి తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు మరియు నా భోజనం పూర్తి చేయమని సలహా ఇచ్చాడు: “చావు అంటే శరీరం నుండి వేరుచేయడం. మృతదేహానికి కదలిక ఉండదు, అది కలుషితమవుతుంది మరియు కుళ్ళిపోతుంది. అటువంటి మృతదేహం పని చేయడం మానేసినందున నది ఒడ్డున కాల్చివేయబడుతుంది.” నేను రహస్యంగా శ్మశాన వాటికకు వెళ్లి ఒక బాబుల్ చెట్టు ఎక్కి చనిపోయిన వ్యక్తి మృతదేహాన్ని దహనం చేసే ప్రక్రియ మొత్తాన్ని చూశాను మరియు అనుభూతి చెందాను. అతనిని కాల్చివేసిన వారు క్రూరమైనవారని, మరణం యొక్క స్వభావంపై ఆలోచనల రైలు ప్రారంభమైంది మరియు దాని ఫలితంగా నేను నా గత జీవితాలను గుర్తుచేసుకోగలను.
ఈ సంఘటన ప్రపంచం గురించి అతని అవగాహనలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ఆయన తన ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణాన్ని ఒక కవితలో వివరించారు. అతను తన గత జీవితంలో ఇప్పటికే సాధించిన ఆధ్యాత్మికత మార్గంలో ముందుకు సాగినట్లు రాశాడు. అతను 1897లో తన మర్త్య శరీరానికి మరియు ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు పూర్తి రాజీనామా మరియు నిర్లిప్తతను అభివృద్ధి చేసుకున్నట్లు పేర్కొన్నాడు. అతను 30 సంవత్సరాల వయస్సులో వ్రాసిన ఒక కవితలో ఈ అనుభవానికి కృతజ్ఞతలు తెలిపాడు. అతను ఎక్కిన చెట్టు ఇప్పుడు లేదు, కానీ సంఘటన యొక్క నమూనాతో ఒక స్మారక దేవాలయం ఆ స్థలంలో నిర్మించబడింది.
అతను జునాగఢ్‌లోని కోటను సందర్శించినప్పుడు కూడా అదే అనుభవాన్ని పొందాడు. అతని అనుభవాలు మతపరమైన జీవితాన్ని గడపడానికి అతనిని ప్రభావితం చేశాయి.
చైల్డ్ ప్రాడిజీ(బాలమేధావి )
రాజ్‌చంద్రకు విలక్షణమైన జ్ఞాపకశక్తి మరియు జ్ఞాపకశక్తి ఉంది. ఏడున్నరేళ్ల వయసులో పాఠశాలలో చేరినా కేవలం నెల రోజుల్లోనే ప్రిలిమినరీలను గణించడంలో పట్టు సాధించాడు. రెండు సంవత్సరాలలో, అతను ఏడు తరగతుల చదువును పూర్తి చేశాడు.
ఎనిమిదేళ్ల వయసులో పద్యాలు రాయడం మొదలుపెట్టాడు. అతను తొమ్మిదేళ్ల వయసులో రామాయణం మరియు మహాభారతంపై పద్య సారాంశాలను రచించాడు. అతను ఆలోచన మరియు తార్కికంలో పరిపక్వత పొందాడు మరియు 10 సంవత్సరాల వయస్సులో బహిరంగంగా మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు. 11 సంవత్సరాల వయస్సులో అతను బుద్ధిప్రకాష్ వంటి వార్తాపత్రికలు మరియు పత్రికలలో వ్యాసాలు రాయడం ప్రారంభించాడు మరియు వ్యాస రచన పోటీలలో అనేక బహుమతులు గెలుచుకున్నాడు. అతను 12 సంవత్సరాల వయస్సులో ‘a watch’పై 300 చరణాల పద్యం రాశాడు. 1880లో, అతను ఇంగ్లీష్ చదవడానికి రాజ్‌కోట్‌కు వెళ్ళాడు, కానీ అక్కడ అతని విద్య గురించి చాలా తక్కువగా తెలుసు. 1882 నాటికి, అతను అనేక సబ్జెక్టులను అభ్యసించాడు మరియు ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. యువకవిగా గుర్తింపు పొంది కవిగా పిలవబడ్డాడు. రచయితగా కచ్ పాలకుని నివాసాన్ని అప్పుడప్పుడు సందర్శించి అతని కలానికి ప్రశంసలు అందుకున్నారు. అతను 13 సంవత్సరాల వయస్సులో తన తండ్రి దుకాణానికి వెళ్లడం ప్రారంభించాడు. అతను దుకాణాన్ని నిర్వహిస్తూనే రాముడు మరియు కృష్ణుల జీవితాలపై అనేక పద్యాలను రచించాడు
తరువాత జీవితం
అవధాన౦
అవధాన అనేది శ్రద్ధ మరియు జ్ఞాపకం యొక్క కష్టమైన పరీక్ష, దీనిలో ఒక వ్యక్తి బహుళ వస్తువులు మరియు కార్యకలాపాలకు హాజరవుతారు.’’పదహారేళ్ళ వయసులో అష్టావధాన ప్రక్రియ మొదలుపెట్టి,రోజు రోజుకు పృచ్చకుల సంఖ్య పెంచుకున్నారు .వినూత్న ,క్లిష్టతర ప్రక్రియాలను జోడిస్తూ ఆతర్వాత రెండు మూడేళ్లకే శతావధానం చేసి స్వర్ణపతకాలతో పాటు’’సాక్షాత్ సరస్వతి ‘’అనే బిరుదు పొందారు .ఇరవై ఏళ్ళు వచ్చేసరికి ,పేరు ప్రఖ్యాత్య్లు తన ఆధ్యాత్మిక అభి వృద్ధికి అడ్డంకిఅవుతాయని అవధాన ప్రక్రియలను మానేశాడు ‘’ఆని డా.నందనూరు భాస్కర రెడ్ది రాశారు
అతను తన శిష్యులతో కలిసి గుజరాత్‌లో ఉండి బొంబాయికి వెళ్లడం మానుకున్నాడు. అతను ముప్పై సంవత్సరాల వయస్సులో గృహస్థ జీవితం మరియు వ్యాపారం నుండి విరమించుకున్నాడు. అతను ఇదార్‌లో మూడు నెలలు గడిపాడు, అక్కడ అతను ఏడుగురు సన్యాసులకు ఒక రాయిపై కూర్చొని మతపరమైన ఉపన్యాసాలు ఇచ్చాడు, పుద్వి శిలా. ఒక స్మారక ఆలయం మరియు ఒక ప్రార్థనా మందిరం తరువాత అక్కడ నిర్మించబడింది.
అతని చివరి సంవత్సరాల్లో, అతను పెద్దప్రేగు శోథతో అజీర్ణ వ్యాధితో బాధపడ్డాడు. తీవ్రమైన బలహీనత తప్ప మరణానికి నిర్దిష్ట కారణం ఏదీ గుర్తించబడలేదు. 1900 లో, అతను పెద్ద మొత్తంలో బరువు కోల్పోయాడు. అతను వైద్యుల పర్యవేక్షణలో ఉన్నాడు మరియు అతని ఆరోగ్య ప్రయోజనాల కోసం గుజరాత్ తీర ప్రాంతానికి వెళ్లాలని వైద్యులు అతనికి సూచించారు. అతను గుజరాత్‌లోని ధరంపూర్‌లో ఉన్న సమయంలో అనారోగ్యం బారిన పడ్డాడు, దాని నుండి అతను ఎప్పటికీ కోలుకోలేదు. 1901లో, అతను, అతని తల్లి మరియు భార్య అహ్మదాబాద్‌లోని అగాఖాన్ బంగ్లాలో వద్వాన్ క్యాంప్‌కు వెళ్లడానికి ముందు బస చేశారు. అతను 9 ఏప్రిల్ 1901 (చైత్ర వాద్ 5, VS 1957) రాజ్‌కోట్‌లో (ప్రస్తుతం గుజరాత్‌లో) తన కుటుంబం, స్నేహితులు మరియు శిష్యుల సమక్షం లో మరణించాడు. ఆయన మరణించిన తర్వాత తీసిన ఒక చిన్న ఛాయాచిత్రం ఆయన స్థాపించిన ఖంభాట్‌లోని ఒక లైబ్రరీలో ప్రదర్శించబడుతుంది. అతను తన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టిన గది ఇప్పుడు అతని జ్ఞాపకార్థం ఒక ప్రార్థనా మందిరం.అతి చిన్న వయసులో కవిగా ,పండితునిగా ,తత్వ వేత్తగా ,జ్ఞానిగా ,మార్గదర్శి గా విశేష ఖ్యాతి పొందాడు రాజచంద్ .
రచనలు
రాజచంద్ర స్త్రీ నీతి బోధక (ది నేచర్ ఆఫ్ ఐడియల్ మోరల్ లైఫ్ ఫర్ వుమెన్, 1884) వ్రాశాడు, దీనిలో అతను స్త్రీ విద్యను జాతీయ స్వేచ్ఛకు అవసరమైనదిగా సూచించాడు. సద్-బోధ్-శతక్ (1884) అనేది నైతిక అంశాలపై అతని రచన. మోక్షమాల (1887) అనేది జైనమతం మరియు స్వీయ-విముక్తి గురించి యువకులకు అర్థమయ్యే సులభమైన శైలిలో వ్రాయబడింది. మోక్షమాల ప్రచురణలో జాప్యం కారణంగా, అతను తన పాఠకుల కోసం భావ బోధను రచించాడు. యాభై పేజీల చిన్న పుస్తకమిది, అందులో 12 భావాలను పెంపొందించుకుని, అటాచ్మెంట్ లేని జీవితాన్ని గడపాలని సూచించాడు. అతను నాలుగు పురుషార్థాల స్వభావాన్ని వివరిస్తూ ఐదు వేల శ్లోకాలతో కూడిన నమిరాజాను రచించాడు. షుర్విర్ స్మరణ (1885)లో, రాజ్‌చంద్ర గతంలోని ధైర్య యోధుల గురించి వివరించాడు మరియు బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం నుండి భారతదేశాన్ని విడిపించలేకపోయిన వారి వారసులతో పోల్చాడు.’’1887లో నగలవ్యాపార కుటుంబానికి చెందిన’’జబక్ బెన్ ‘’ను పెళ్ళి చేసుకొని ,ముత్యాల వజ్రాల వ్యాపారం చేశాడు .ఈ దంపతులకు ఇద్దరు అబ్బాయిలు ఇద్దరు అమ్మాయిలు .సంసార జీవితం కొనసాగిస్తూనే కఠోర సాధన ఫలితంగా 23వ ఏటనే ‘’జ్ఞానోదయం ‘’పొందాడు .తర్వాత 7ఏళ్ళు గృహస్తుగా ,వ్యాపారిగానే ఉన్నాడు .తర్వాత పూర్తిగా శిష్యులకు జ్ఞాన బోధనకు పరిమితమయ్యాడు .’’ఆని తెలియజేశారు డా.నందమూరు భాస్కర రెడ్ది .
శ్రీమద్ రాజ్‌చంద్ర మరియు అంబాలాల్ విగ్రహాలు శ్రీమద్ రాజ్‌చంద్ర మిషన్ ధరమ్‌పూర్ ద్వారా ఆత్మ సిద్ధి స్వరపరిచిన నదియాడ్‌లోని ఒక గదిలో నిర్మించబడ్డాయి.
ఆత్మ సిద్ధి అనే గుజరాతీ చిన్న పద్యంలో, అతను ఆత్మపై ఆరు ప్రాథమిక సత్యాలను నిర్దేశించాడు, వీటిని శతపద (ఆరు మెట్లు) అని కూడా పిలుస్తారు. అతను సరైన అవగాహన (సమ్యక్త్వా), వ్యక్తిగత ప్రయత్నాలు మరియు స్వీయ-సాక్షాత్కార మార్గంలో నిజమైన గురువు యొక్క మార్గదర్శకత్వంపై దృష్టి పెడతాడు. ఇది ఆయన జైనమతం యొక్క వివరణ యొక్క సారాంశం. ఇది షెఫాలీ షాచే సంగీత భజన రూపంలో స్వీకరించబడింది. ఇది అనేక సార్లు ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడింది; 1923లో J. L. జైని ద్వారా మొదటిది. దీని ప్రసిద్ధ అనువాదాన్ని 1957లో బ్రహ్మచారి గోవర్ధందాస్ ప్రచురించారు.
అతను 900 కంటే ఎక్కువ లేఖలు రాశాడు, అవి అతని ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం మరియు శిష్యులకు బోధించబడ్డాయి. అతను వైరాగ్య విలాస్ అనే వార్తాపత్రికకు కూడా సంపాదకత్వం వహించాడు.
శ్రీమద్ రాజ్‌చంద్ర వచనమృతం అక్షరాలు మరియు ఇతర రచనలతో సహా అతని పూర్తి రచనల సమాహారం.[23]
“అపూర్వ అవ్సర్ ఎవో క్యారే ఆవ్షే..”, “మూల్ మార్గ్ సంభ్లో జిన్నో రే..”, “బినా నయన్ పావే నహీ..”, “హే ప్రభూ! హే ప్రభు! షు కహు..”, “యం నియమం సంజామ్ ఆప్ కియో..”, “ఇచ్ఛే ఛే జే జోగిజాన్…,”బహు పుణ్య కేరా పుంజ్తీ…” మరియు “హే ప్రభూ! హే ప్రభూ! షు కహు..” అనేవి మహాత్మా గాంధీకి ఇష్టమైన భజనలు మరియు ఆశ్రమ భజనావళిలో చేర్చబడ్డాయి
అనువాదం మరియు వ్యాఖ్యానాలు
దశ వైకలిక సిద్ధాంతం (VS 1945)లో వివరించిన విధంగా రాజ్‌చంద్ర సంయతి ధర్మం (సన్యాసి యొక్క మతం)పై 51 ఉల్లేఖనాలను రాశారు. ఇది అసలు మాగధీ వచనం యొక్క గుజరాతీ రెండరింగ్. అతను మోక్ష సిద్ధాంతంపై వ్యాఖ్యానం కూడా రాశాడు (VS 1953). అతను చిదానందజీ స్వరోదయజ్ఞానాన్ని అసంపూర్ణంగా అనువదించాడు. ఆనంద్‌ఘన్ చౌవిసిపై అతను అసంపూర్ణ వ్యాఖ్యానం రాశాడు. తన మూడు లేఖలలో (నం. 393, 394 మరియు 395 “శ్రీమద్ రాజ్‌చంద్ర వచనామృతం”లో ముద్రించబడింది), అతను యశోవిజయచే స్వరపరిచిన అథ్ యోగద్రష్టిని సజ్జయ అనే ఎనిమిది దృక్కోణాలలో ఆరవ ద్విపదలలో ఒకదానిపై వ్యాఖ్యానించాడు. అతను ఆత్మానుషాసన్ యొక్క మొదటి 100 శ్లోకాలకు సమానమైన గుజరాతీ అనువాదాన్ని వ్రాసాడు. అతను శ్రీ రత్నకరంద్ శ్రావకాచర్‌లో వివరించిన 12 భావాలలో మూడు భావన లేదా ఆలోచనలపై (అనిత్య, ఆశరన్ మరియు సంసార భావనపై కొంచెం) రాశాడు. అతను కుండకుండ పంచాస్తికాయను పూర్తిగా అనువదించాడు. అతను ప్రజ్ఞావబోధ్ (VS 1956)పై ఒక సూచికను సిద్ధం చేశాడు.
వారసత్వం
రాజ్‌చంద్ర కుందకుంద మరియు దిగంబర ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయం యొక్క రచనల నుండి ప్రేరణ పొందారు మరియు అనేక మంది ఆధ్యాత్మిక ఉపాధ్యాయులు మరియు జైన మతంలోని అన్ని పాఠశాలలకు చెందిన వారితో సహా అనుచరులను ప్రేరేపించారు. అతని అనుచరులు కొన్నిసార్లు అతని బోధనను జైనమతం యొక్క కొత్త మార్గంగా పరిగణిస్తారు, శ్వేతాంబర లేదా దిగంబర, మరియు అతనిని సన్యాసిగా గౌరవిస్తారు. అతని మార్గాన్ని కొన్నిసార్లు రాజ్ భక్త మార్గ్, కవిపంత్ లేదా శ్రీమడియా అని పిలుస్తారు, ఇది ఎక్కువగా రాజచంద్ర వలెనే అనుచరులను కలిగి ఉందిఅతని బోధనలు కంజి స్వామి, దాదా భగవాన్, రాకేష్ ఝవేరి, సౌభాగ్ భాయ్, లల్లూజీ మహరాజ్ (లఘురాజ్ స్వామి), ఆత్మానందజీ మరియు అనేక ఇతర మత ప్రముఖులను ప్రభావితం చేశాయి. వారిలో కొందరు అతని అంకితభావంలో దేవాలయాలు మరియు సంస్థలను స్థాపించారు .
‘’గాంధీ బారిస్టర్ గా భారతదేశం లో అడుగుపెట్టగానే 6-6-1891ఒక స్నేహితుడి సాయంతోమొదటి సారి రాజ చంద్రను కలిశాడు .అప్పటికి గాంధీకి ఈయన కవిగా మాత్రమె తెలుసు ..బొంబాయిలో గడిపిన రెండేళ్లలో గాంధీ తరచుగా రాజ చంద్ ను కలిసేవాడు .ఆయనలోని నిర్మలత్వం ,స్థిత ప్రజ్ఞత గాంధీ హృదయంలో శాశ్వత ముద్ర వేసింది .’’రాజ చంద్ భాయ్ ‘’ఆని ఆప్యాయంగా పిలిచేవాడు .దక్షిణాఫ్రికాకు వెళ్ళాక తరచూ ఉత్తరాలు రాసి సంప్రది౦చేవాడు గాంధి .అక్కడ గాంధీని క్రైస్తవ ,మహామ్మదీయా మతస్తులుమతం మార్చుకోమని ఒత్తిడి తెస్తే ,తీవ్ర మానసిక క్షోభకు గురై రాజచంద్ కు 27ప్రశ్నలు సంధిస్తూ ఉత్తరం రాస్తే ,ఆయన ఈయన సందేహాలన్నీ తీర్చి ,హిందూమతంలోని లోతైన విషయాలను అవగాహన చేసుకోవటానికి మార్గదర్శనం కలిగింది . ఉత్తరానికి తర్వాత బాగా ప్రాముఖ్యం లభించింది .ఇలా రాజ చంద్ భాయ్ గాంధీ ఆలోచనలను నమ్మకాలను అత్యంత మౌలికంగా ,నిర్మాణాత్మకంగా మలచి భవిష్యత్తులో ‘’మహాత్ముడు ‘’కావటానికి మార్గంసు గమం చేశారు ‘’అంటారు భాస్కర రెడ్ది .
మహాత్ముడు తన ఆత్మకథ లో ‘’రాజచంద్ భాయ్ ఏపని చేస్తున్నా ,పనిపట్ల నిబద్ధతతో ,నిష్కామ౦గా ,ఉదాసీణం గా చేయటం నేను గమనించాను .సహజ స్వేచ్చా స్థితిలో ఓలలాడుతూ ఉండటం గమనించాను .అనేకసందర్భాలాలో నాకు ఆధ్యాత్మిక ఆశ్రయం కల్పిస్తూ ,మార్గదర్శి గా నిలిచారు .ఎనలేని స్పూర్తి నిచ్చారు ‘’ఆని ఆరాధనా భావంగా రాశాడు .భాయ్ రాసిన ‘’అపూర్వ అవసర్ యేవో క్యారే అప్షీ ‘’,’’హే ప్రభూ !షూ కహు ‘’భజనలు గాంధీకి పరమ ప్రీతి పాత్రమైనవి .గాంధీ వీటిని’’ఆశ్రమ భాజనావలి ‘’చేర్చాడు .భాయ్ నవీన రచనలన్నీ దేశ విదేశాలలోని జైనులను అమితంగా ప్రభావితులను చేశాయి .ఆయన శిష్యులు తమ గురు దేవుని ‘’శ్రీ మద్’’,పరమ దయాళూదేవ’’,’’యుగ పురుష్’’అంటూ భక్తితో సంస్మరిస్తారు .ఆయన భక్తులు శిష్యులు అభిమానులు రాజ చంద్ భాయి పేర జైన మందిరాలు ,విద్యా సంస్థలు ,ఆశ్రమాలు నెలకొల్పి విద్య ఆధ్యాత్మిక రంగాలలో సేవలు చేస్తున్నారు 20002లో గాంధి జయంతి సందర్భంగా రాజ చంద్ భాయ్ ,శ్రీ రవీంద్ర నాథ్ టాగూర్ ల గౌరవ చిహ్నంగా పోస్టల్ కవర్ లను కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసింది .2017జూన్ 27న భాయ్ జన్మించి 150సంవత్సరాలు అయిన సందర్భంగా భారత ప్రభుత్వం 150 రూపాయలస్మారక నాణాలను ,తపాలా బిళ్ళలను గుజరాత్ రాష్ట్రం అహమ్మదాబాద్ శబర్మతి ఆశ్రం లో వెలువ రించారు .జీవితాంతం మహాత్మా గాంధి తన ఆధ్యాత్మిక గురువు, మార్గదర్శి శ్రీ రాజ చంద్ భాయీ ‘’ని వీలైనప్పుడల్లా స్మరించేవాడు ‘’ఆని రచయిత ,ఆలోచనాశీలి డా.నందనూరు భాస్కరరెడ్డి .’’గాంధీయే మార్గం -3 లో రాశారు .మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-9-24-ఉయ్యూరు .
