త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-3

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-3 నౌలూరు గ్రామకరణీకం హనుమంతరావు గారి పెదతండ్రి హయాం వరకు ఈ కుటుంబంలోనే ఉంది .రావుగారి తల్లి గారిపుట్టిల్లు కొలకలూరు .భర్తే పూడి వారి ఆడపడుచు .అవంశం లో అబద్ధం ఆడటం తెలియదు .అన్నిట్లో నిక్కచ్చిగా ఉండేవారు .ఈ రెండు లక్షణాలు తల్లి రాజమ్మ గారికి ,అబ్బాయి రావు గారికీ అబ్బాయి. నౌలూరులో తండ్రీ కొడుకులు ఉండేవారు. తండ్రే వంట చేసేవారు .పైపనులు రావు గారు చేసేవారు .ఆడుకోవటానికి ఇంట్లో ఆయన ఈడు వారెవరూ లేనందున రావు గారు స్నేహితుల ఇళ్లకో బంధువుల ఇళ్లకో వెళ్లి వస్తూండేవారు .ఒక్కోసారి బంధువులఇళ్ళల్లో చాలా రోజులు ఉండిపోయేవారు .ఇరుగుపొరుగు జనం ‘’నరసింహం గారు చనిపోతేకొడుకు ఎక్కడున్నాడో ఉంటాడో ?’’అని పరిహాసం చేసేవారు .ధర్మవ్యాధుని కధను తండ్రి మాటిమాటికీ కొడుకుతో చదివించి బాధ్యత గుర్తు చేసేవారు . హనుమంతరావు గారికి వందే మాతరం ఉద్యమ౦ వలన జాతీయభావాలుకలిగి స్వదేశీ వస్త్రాలే కట్టు కొనే వారు .బ్రహ్మసమాజ ప్రభావంతో సంస్కార బీజాలు పడ్డాయి .అక్కడక్కడ జరిగే విధవా వివాహాల గురించి ప్రజలు గోరంతలు కొండంతలుగా చెప్పుకొనేవారు .విగ్రహారాధనపై అయిష్టత కలిగింది .ఎప్పుడైనా లాంచన ప్రాయంగా గుడికి వెళ్ళేవారు .భక్తీ అంకురించలేదు .నీతినియమాలు పాటిస్తూ సత్యం మాట్లాడుతూ జీవించటం చిన్నతనం నుంచి అలవాటైంది . చదువుకొనే రోజుల్లో శ్రీ అక్కిరాజు ఉమామహేశ్వర విద్యా శేఖరులు ,వారిద్వారా శ్రీ నండూరి శేషాచార్యులు తో పరిచయం కలిగింది .వారు అప్పుడు ఎఫ్ ఎ చదువుతున్నారు .ఉమాకాంతం గారి గది తెలుగు గ్రంథాలతో నిండి ఉండేది స్వయంగా తెలుగుకావ్యాలన్నీ చదివి గొప్ప పండితులయ్యారు. శేషాచార్యులుగారు ఇంగ్లీష్ లో రైనాల్డ్ రాసిన నవలలు ఊపిరి సలపకుండా చదివే వారు .రావు గారూ ఆ రెండురకాల పుస్తకాలనూ చదవటం నేర్చారు .బంకిం నవలలు ,కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు గారి విజ్ఞాన చంద్రికా మండలి వారి పుస్తకాలు ఉమాగారి భాండారం నుంచి తీసుకొని చదివారు .చిలకమర్తి ,వీరేశలింగం గార్ల రచనలన్నీ తిరగేశారు .ఆకాలం లో ప్రతి ఏడాదీ మండల సభలు ,సంఘ సంస్కరణ సభలు జరిగేవి .తప్పక హాజరయ్యేవారు .ఉన్నవావారితో దుగ్గిరాల వారితో కాలం గడిపేవారు .గ్రంథాలయోద్యమ ప్రభావం కూడా పడి మంగళ గిరిలో దేవస్థానం వారి గదులలో ఒక గదిలో శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ గ్రంధాలయం హనుమంతరావు గారు ఏర్పరచారు .దాదాపు నాలుగు వందల గ్రంధాలు సేకరించి లైబ్రరీకి అందజేశారు .రావు గారుయా వూరు వదిలాక అసమర్దుల చేతిలో పడి నీరుగారిపోయింది . ఉన్నవ వారు గుంటూరులో ప్లీడరీ చేస్తున్నా ,,అప్పుడప్పుడు మంగళగిరి సబ్ కోర్ట్ కు వచ్చి కేసులు వాదించేవారు .ఆయన్ను ఆహ్వానించి కాఫీలు టిఫిన్లు ఇంటివద్ద ఏర్పాటు చేసేవారు రావు గారు .ఏదో రాయాలని ఒక నవల రాసి ఉన్నావ వారికి వినిపిస్తేసంతోషించారు .గుంటూరులో శ్రీ దేవాబత్తుని శేషా చలపతి రావు ‘’దేశాభిమాని ‘’వార పత్రిక స్థాపించి నడుపుతున్నారు .గొప్ప ప్రపంచజ్ఞానమున్న మధ్వ పండితులాయన .గుంటూరులో అందరిగౌరవం పొందినవారు .వ్యవహారం లో పూర్వాచార పరాయణులైనా వితంతు వివాహం చేసుకొన్న ఆదర్శమూర్తి .ఆయన వ్యాఖ్యలు చురకత్తులే.ఎదుట పడి మాట్లాడేసాహాసం ఎవరికీ ఉండేదికాదు .బహు సౌమ్యులు .పత్రికలలో దేశాభిమానపూరిత వ్యాసాలూ రాసి స్పూర్తి కలిగించేవారు .ఆయన్ను జనం పేరుతోకాక ‘’దేశాభిమాని ‘అనే గౌరవంగా పిలిచేవారు .ఉన్నవవారు రావు గారిని ఆయనకు పరిచయం చేసిఉపస౦పాదక ఉద్యోగం ఇప్పించారు .మొదటి నెలజీతం 15వెండిరూపాయలు రావు గారిచేతికిస్తే ఆన౦దానికి పట్టపగ్గాలు లేకుండా పోయింది. .ఈ డబ్బు తండ్రిగారి చేతికిస్తే బ్రహ్మానంద భరితులై నిండుమనసుతో ఆశీర్వ దించారు .ఆపత్రికలో ఒక ఏడాది పని చేశారు. వందేమాతరం ,మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం రోజులవి .చేతిలో డబ్బు లేకపోయినావార పత్రికను దినపత్రికగా మార్చి యజమాని ,చేతులుకాల్చుకొని ,చాలా నష్టం పొంది తర్వాత ప్రచురణ మానేశారు .అప్పుడు దుగ్గిరాలగోపాలకృష్ణయ్యగారు చదువుకు ఎడింబరో వెళ్ళలేదు .గుంటూరు కొత్తపేటలో అవ్వారి రామయ్య గారి మేడలో ఆయన, ఆయన నాయనమ్మ రాజమ్మగారు ఉండేవారు . మేడ గదిలో శ్రీ జొన్నవిత్తుల గురునాథం అనే రాజకీయ వేత్త ఉండేవారు .ఆయనదగ్గరకు ఉన్నవవారు నడింపల్లి నరసింహారావు శీరం వెంకట సుబ్బారావు మద్ది రాధాకృష్ణయ్య వంటి యువకులు వచ్చేవారు .రావుగారుకూడా అప్పుడప్పుడు వారితో కలిసేవారు ..జోన్నవిత్తులవారు ,న్యాపతి నారాయణ రావు గార్లు హిందూ పేపర్ లో ‘’ఆంధ్రరాష్ట్రం ఎందుకు కావాలి””? అనే వ్యాస పరంపర రాసి ఉత్తేజితులను చేసేవారు . సశేషం మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -23-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -3

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -3

3-సకల కళా సరస్వతి సురభి కమలాబాయి

4-4-1908న హైదరాబాద్ లో కృష్ణాజీరావు వెంకూ బాయి  దంపతులకు కమలాబాయి జన్మించారు .తల్లి వెంకూ బాయి ‘’నల దమయంతి ‘’నాటకంలో గర్భవతిగా దమయంతి పాత్రలో నటిస్తుండగా ,పురిటి నొప్పులు రాగా ,తెరదించి రంగస్థలం మీదనే కమలాబాయి ని ప్రసవించటం గొప్ప విశేషం .ప్రేక్షకులు అదీ నాటకం లో ఒక భాగమే అను కొన్నారు .తీరా విషయం తెలిశాక చంటి బిడ్డపై డబ్బులవర్షం కురిపించారు ప్రేక్షక మహాశయులు .పుట్టటం తోనే కనకాభి షేకం జరుపుకొన్న అదృష్ట శాలి కమలాబాయి .తండ్రి గారి స్వంత సురభి నాటక కంపెనీ ఉండటంతో ఆమె ఆ నాటక ప్రదర్శనలు జరిగే చోట్లకు వెళ్ళటం చిన్నతనం నుంచి అలవాటైంది .బాలకృష్ణ ,ప్రహ్లాద ,లవ పాత్రలను పోషించారు .సహజ సౌందర్యం ,శ్రావ్యమైన కంఠం,స్వచ్చమైన ఉచ్చారణ పుష్కలమైన నటనాకౌశలం  ఉండటం తో పాత్రలకోసం ఆమె ప్రయత్నించాల్సిన అవసరం లేక పోయింది .యుక్త వయసురాగానే సురభి సమాజం లో నాయకి పాత్రలన్నీ ఆమె ధరించి పరి పూర్ణమైన న్యాయం చేకూర్చారు .ఆమె నటజీవిం లో కొన్ని వందల సువర్ణ,రజత పతకాలు గెలుచుకొన్న మహా నటీమణి కమలాబాయి .ప్రదర్శనాల మధ్య వచ్చే విరామ సమయం లో అద్భుతంగా నృత్యం చేసి మెప్పించేవారు .బొంబాయిలో పరశురాం వద్ద హిందూస్తానీ సంగీతాన్ని అభ్యసించి  ‘’అమరగాయని ‘’బాలగంధర్వ ‘’ప్రశంసలు  పొందిన శేముషీ మహిళ.

    రంగస్థలం పై తన నటనా వైదుష్యాన్ని ప్రదర్శించి కమలాబాయి మొదటి సారిగా మొదటి టాకీ సినిమా1931లో శ్రీ హెచ్ ఎం రెడ్డి నిర్మించిన  ‘’భక్త ప్రహ్లాద ‘’లో లీలావతి గా  హిరణ్య కశిపుని గా నటించిన శ్రీ మునిపల్లె వెంకట సుబ్బయ్య సరసన    నటించి మెప్పించారు .తర్వాత సర్వోత్తమ బాదామి దర్శకత్వం లో సాగర్ ఫిలిమ్స్ వారి ‘’పాదుకా పట్టాభి షేకం ‘’లో సీతాదేవి గా,శ్రీరాముడి వేషం ధరించిన  ప్రముఖ నటుడు శ్రీ అద్దంకి  శ్రీరామమూర్తి ప్రక్కన నటించారు .సాగర్ ఫిలిమ్స్ వారు నిర్మించి సర్వోత్తమ బాదామి దర్శకత్వం వహించిన ‘’శకుంతల ‘’సినిమాలో మరో ప్రసిద్ధ నటుడు శ్రీ యడవల్లి సూర్యనారాయణ తో శకుంతల గా నటించారు  .శ్రీ బి.వి .రామానందం దర్శకత్వం లో కృష్ణా ఫిలింస్ నిర్మించిన ‘’సావిత్రి ‘’లోటైటిల్ రోల్ పోషించారు .సరస్వతి సినీ టోన్ వారి ‘’పృధ్వీ పుత్ర

లో ముఖ్య పాత్రపోషించారు.

 కమలాబాయి  నటప్రతిభను గుర్తించి ,ముగ్ధుడైన  సాగర్ ఫిలిమ్స్ అధినేత కమలాబాయి ని బొంబాయికి ఆహ్వానించగా వెళ్లి పదేళ్ళు ఉండి వాళ్ళ మహాభారతం మొదలైన 25సినిమాలలో నటించి గొప్ప కీర్తి సాధించారు ..ఇక్కడే ఆమెకు సిగరెట్ తగాటం అలవాటై  షాట్ షాట్ కు మధ్య పక్కకు వెళ్లి గుప్పు గుప్పున ఆదరాబాదరా సిగరెట్ తాగి వచ్చి నటించేవారు . .సిగరెట్ తనకు కొత్త ఉత్సాహం ఇస్తుందని చెప్పేవారు . .  

  1939లో విడుదలైన భక్త జయ దేవ సినిమా లో మళ్ళీ తెలుగు చిత్రాలో నటించటం మొదలుపెట్టారు.విశాఖ ఆంధ్రా సినీ టోన్ సంస్థ ఈ చిత్రాన్ని తెలుగు ,బెంగాలీ భాషలలో నిర్మించింది.రెండు భాషలలోనూ కమలాబాయే హీరోయిన్ .శ్రీ రెంట చింతల సత్యనారాయణ హీరో  .అంత౦త మాత్రం సినీ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ఉన్న బెంగాలీ హీరెన్ బోస్ దర్శకుడు .చిత్ర నిర్మాణం సరిగ్గా సాగక ,భారీ నష్టాలకు గురయ్యే పరిస్థితులు గమనించిన కమలాబాయి దర్శకత్వం తో పాటు ఎడిటింగ్ కూడా చేసి తన సర్వజ్ఞత్వ ప్రతిభ ప్రదర్శించి అందర్నీ ఆశ్చర్యం లో ముంచెత్తింది .టైటిల్స్ లో మాత్రం హీరేన్ బోస్ పేరే ఉంచి ఆయన గౌరవాన్ని కాపాడిన స్థిత ప్రజ్ఞురాలు .1940లో వచ్చిన మరో ద్విభాషా చిత్రం ‘’భక్త తుకారాం ‘’ తెలుగు వెర్షన్ లో నటించారు .ఇప్పటిదాకా కధానాయకి పాత్రలే వేసిన కమలాబాయి ,క్రమంగా కేరక్టర్ పాత్రలను ధరించటం మొదలు పెట్టారు.ఈ చిత్రాలో పత్ని ,మల్లీశ్వరి ,లక్షమ్మ,,పాతాళభైరవి సంక్రాంతి ,అగ్ని పరీక్ష మొదలైనవి ఉన్నాయి .  పెహర్ కా జాదూ లో లైలా ,దో దివానే ,బేబరాబ్ జాన్ ,లలో సుమారు 22 సినిమాలలో  నటించారు  

 .తెలుగుతో పాటు తమిళ ,హిందీ సినిమాలలోనూ కమలాబాయి నటించి ఒప్పించారు  .మద్రాస్ లో  17-1-1957న జరిగిన భారత చలన చిత్రోత్సవ౦ లో దక్షిణ భారత నటీ నట సమాఖ్య వారు ప్రప్రధమంగా తెలుగు చిత్రాలలో నటించి నందుకు సురభి కమలాబాయి కి ఒక షీల్డ్ సన్మానపత్రం అందించి ఘనం గా సత్కరించారు ఏలూరులో ఆంద్ర నాటక కళాపరిషత్ ,వై ఎం హెచ్ఎ  వారు నాటక ,సినీ రంగాలకు ఆమె చేసిన సేవలకు ఘనసన్మానం చేశారు .కమలాబాయి హిందూ స్థానీ  సంగీతం తోపాటు హార్మనీ,సారంగీ ,వయోలిన్ మొదలైన వాద్యాలను అమోఘంగా వాయించే నేర్పున్న విదుషీ మణి .సినిమాలద్వారా సంపాదించిన డబ్బు 30 వేల రూపాయలు భవిష్యత్తులో ఉపయోగ పడుతుందని ఒక బాంక్ లో డిపాజిట్ చేస్తే ,అ బాంక్ దివాలా తీయగా ,డబ్బంతా కోల్పోయి జీవిత చరమాంకం లో ఆర్ధికంగా ఇబ్బంది పడ్డారు .వయసు మీద పడి అవకాశాలు తగ్గి పోతూ ఉండటం తో ,ఇంట్లో ఊరికే కూర్చోలేక తన అక్క కూతురు  సురభి బాలసరస్వతి తో కలిసి షూటింగ్ లకు వెళ్ళేవారు .

ఏలూరులో స్వగృహం లో తొలి తెలుగు హీరోయిన్ ,గాయని ,సకల కళా సరస్వతి సురభి శ్రీమతి కమలాబాయి 30-3-71న 65వ ఏట మరణించారు .

మల్లీశ్వరి చిత్రంలోఅమ్మలక్కగా  ‘’అయినా ఎవరెట్లా పొతే నాకేమి ?’’అనే డైలాగ్ బాగా పండింది .నర్స్ వేషం ,సోది చెప్పే అమ్మి వేషాలలో బాగా మెప్పించారు.అందమైన వెడల్పు ముఖం ,కాణీకాసంత బొట్టు ,ఊరించే కాటుక కళ్ళు,కొప్పు ముడి ,పటుత్వమైన డైలాగ్ డెలివరి కమలాబాయి స్వంతం .నటనకు భాష్యం చెప్పినట్లు ఉండే వారమే .ఆమెలో నట సరస్వతి కనిపించేది .

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -23-12-21-ఉయ్యూరు   

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-2

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు-2

హనుమంతరావు  గారి తాతగారు సుబ్బరాజు గారు తమ మాతామహస్థానమైన మంగళగిరి వద్ద నౌలూరుకు  కుటుంబాన్ని తరలించి సంతానం లేనందున దౌహిత్రుని కరణీకం అప్పగించారు .అతి వృష్టి అనావృష్టి ,కృష్ణ వరదలతో జీవితాలు అస్తవ్యస్తమై ఉండేవి .కొడుకులు నరసింహం ,రామదాసు గార్లు పోలీస్ శాఖలో ఉద్యోగాలు సాధించారు .మంగళగిరి నరసింహస్వామిని దర్శించటానికి ఉత్తరాది నుండి భక్తులు విశేషంగా వచ్చేవారు .ఎంతపానకం పోసినా సగంమాత్రమే స్వీకరింఛి భొళుక్కు మని సంతృప్తి ధ్వని  వినిపించే  పానకాలస్వామి పై భక్తులకు బాగా విశ్వాసం .పుట్లకు పుట్ల బెల్లం కలిపి పానకం పోస్తున్నా, కొండమీద ఒక్క చీమ కూడా కనపడక పోవటం విచిత్రం .ఇది గంధక పొరలున్న కొండ అని అంటారు .మధ్యాహ్నం 12కు ఆరాధన పూర్తి చేసి అర్చకులు కొండదిగి వెళ్ళిపోతారు .మళ్ళీ మర్నాడు ఉదయమే దర్శనాదులు .కొండ దిగువ నరసింహాలయం వద్ద దక్షిణ భారత దేశం లోనే అతి పెద్దదైన గాలి గోపురం విశేష ఆకర్షణ .ఏడాది పొడుగునా ఎదో ఒక ఉత్సవం ఇక్కడ జరుగుతూనే ఉంటుంది .మానసిక వ్యాధులను కూడా స్వామి మటు మాయం చేస్తాడని పేరు. చైతన్య ప్రభువు, నారాయణ తీర్ధులు దర్శించిన క్షేత్రం .ఫాల్గుణ పౌర్ణమికి బ్రహ్మోత్సవాలు బ్రహ్మాండంగా జరుగుతాయి .దీనికి తొట్లవల్లూరు జమీందార్ శ్రీ బొమ్మ దేవర నాగన్న నాయుడు చతురంగ బలాలతో తప్పక వచ్చి,నౌలూరులో విడిది చేసి  పాల్గొని దర్శించి వెళ్ళేవారు .అప్పుడు జరిగే తిరుణనాళ్ళకు విశేష ఆకర్షణ ఉంది . సుబ్బరాజుగారు ఆ ఏర్పాట్లన్నీ స్వయం గా చూసేవారు .వీరి సాయానికి మెచ్చి నౌలూరులో ఒక పెంకు టిల్లు కట్టించి ఇచ్చారు .ఒకసారి ఆయన ఇక్కడ విడిది చేసినప్పుడు అడవి పందివచ్చి పంటలను ,ప్రజలను బాధించటం చూసి గుర్రమెక్కి వెంబడిస్తే తోతాద్రి చుట్టూ అది తిరిగితే మూడు సార్లు కొండ చుట్టూ తిరిగి దాన్ని చంపి రక్షణ కల్పించారట .

  హనుమంతరావు గారి చిన్నతనం లో మంగళగిరిలో చదువు ప్రైమరీ వరకే ఉండేది .ఆతర్వాత 40ఏళ్లక్రితం చింతక్రింది కనకయ్యగారు అనే సాలె వర్తక శిఖామణి తనపేర ఒక హైస్కూల్ కట్టించారు .అది బాగా అభివృద్ధి చెందింది .తర్వాత మునిసిపాలిటి అయింది . చేబ్రోలు దగ్గర కోవెలమూడి వాస్తవ్యులు శ్రీ చెన్నా ప్రగడ బలరామ దాసు గారు మంగళగిరి వచ్చినిరతాన్న దాత  కైవారం బాలాంబ గారింట్లో ఉంటూ ,దేశమంతా తిరిగి చందాలు వసూలు చేసి ఆ డబ్బుతో కిందనుండి పానకాలస్వామి గుడివరకు మెట్లు కట్టించారు .కైవారం బాలాంబ గారు నిరతాన్న దాత ,మహా భక్తురాలు .అతిధుల యోగ క్షేమాలు కనుక్కొంటూ చక్కగా వండిన పదార్ధాలను ‘’అన్నం కాస్త తిను నాయనా ఆకూర బాగుంటుంది తిను అమ్మా ‘’అని బలవంతం చేసి కడుపు నిండా భోజనం చేసి తృప్తి చెందించి తానూ సంతోషించేది .ఎవరొచ్చినా అక్కడ ఉచిత భోజన ప్రసాదం తిని వెళ్ళాల్సిందే .50ఏళ్ల క్రితం నూతక్కి వాసి మల్లాది సుబ్బదాసు గారు గాలిగోపురానికి కిందినుంచి పైదాకా మరమ్మత్తులు చేయించారు .1864లో వచ్చిన బందరు తుఫానుకు రెండు శిఖరాలు పడిపోగా ,మిగిలిన తొమ్మిది శిఖరాలను కూడా క్రిందికి ది౦పించి,మేలిమి బంగారు పూత పూయించి మళ్ళీ ప్రతిష్టించారని హనుమంతరావు గారు జ్ఞాపకంచేసుకొన్నారు .మంగళ గిరి బావులలో నీరు పాతాళం లో ఉన్నట్లు ఉంటాయి .ఒక బొక్కెన నీరుతోడటానికి ఒంట్లో ఉన్న శక్తి అంతా ధారపోయాలి .చాంతాడు కూడా చాలా పెద్దది కావాలి .అందుకే ఏదైనా పొడుగ్గా ఉంది అని చెప్పటానికి ‘’మంగళగిరి చాంతాడంత పొడుగ్గా ఉంది ‘’అనే లోకోక్తి వచ్చింది .

  నౌలూరులో యాదవ ,మహమ్మదీయ సాలీల ,కమ్మ కుటుంబాలు కూడా ఉండేవి .అన్నీ మెట్ట పొలాలే.తూర్పున పోతరాజు చెరువు దక్షిణాన గంగానమ్మ చెరువు ఉన్నాయి .కొండలపై కురిసిన వర్షం నీటితో ఇవి నిండుతాయి .వీటి కింది కొద్దిగా మాగాణి సాగు ఉంటుంది .కృష్ణానదికి కరకట్ట పోయకముందు ప్రతి ఏడాదీ వరద భీభత్సమే .బీద గ్రామం .ఇక్కడి నాగేశ్వరస్వామి దేవాలయానికి రావు గారి వ౦శీకులే ధర్మకర్తలు .రుషి తుల్యుడైన పానకాలయ్య గారు అర్చకులు .ఆయన ఆగమం, సంగీతం లో నిపుణుడు .వీరిద్దరి కుటుంబాలు చాలా అన్యోన్యంగా ఉండేవి . రావు గారి తండ్రి నరసింహం గారు పోలీస్ హెడ్ కానిస్టేబుల్ గా కృష్ణా జిల్లా తిరువూరులో పని చేస్తున్నప్పుడు 1893లో హనుమంతరావు గారు పుట్టినట్లు తల్లి రాజమ్మ గారు చెప్పేది .ఈయనకు ఒక అక్క ,చెల్లి ఉన్నారు .మూడేళ్ళ వయసులోనే తల్లి చనిపోగా ,నాయనమ్మ గారు నౌలూరు వచ్చారు .ఈ ముగ్గుర్నిఅమ్మమ్మ చేతిలో   పెట్టి అప్పగించి   రాజమ్మగారు కనుమూశారు .తండ్రి మళ్ళీ పెళ్లి చేసుకోలేదు ..రావు గారి నాయనమ్మ నూరేళ్ళు జీవించింది మంగళగిరి గాలి గోపురం కట్టటం ఆమెకు బాగా గుర్తు . అమరావతి ప్రభువు శ్రీ వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు కట్టించిన ఈ గోపురాన్ని ఆయనే వచ్చి ప్రారంభించారు .అంత ఎత్తు గాలి గోపురమూ ఎక్కి, పై అంతస్తు నుంచి రూపాయలు వెదజల్లారట .అందులో ఒక రూపాయి వీరి తాతగారి తలపాగాలో పడిందని మామ్మగారు చెప్పారట .

  ఒక్కడే కొడుకు అవటం తో రావు గారు గారాబంగా పెరిగారు. తప్పు చేస్తే తండ్రి తోలు తీసే వారట  .చదువుకోసం రావు గారి తండ్రిమంగళగిరికి మకాం మార్చారు .ప్రైమరీ పరీక్ష గవర్నమెంట్ నిర్వహించేది అది రాసి పాసైనారు .చిలిపి పనులు చేయటం,తండ్రికి తెలిసి వొళ్ళు చీరేయటం మామూలే .  గుంటూరు లో ఎ.యి. ఎల్. ఎం .కాలేజి హైస్కూల్ లో చేరి ఎస్. ఎస్. ఎల్సి. చదివి పాసయ్యారు .లెక్కలు బుర్రకు పట్టకపోవటంతో చదువు ఆపేశారు .1901నుంచి -06వరకు గుంటూరులో ఆయన చదువు సాగింది .అప్పుడు ఫస్ట్ ఫారం  ఫీజు నెలకు రూపాయి పావలా.పూటకూళ్ళమ్మ నెలకు నాలుగు రూపాయలిస్తే కమ్మని  నెయ్యి గడ్డపెరుగు,కంది పప్పు ,నాణ్యమైన కూరలు పచ్చళ్ళతో కమకమ్మని భోజనం మూడు పూటలా పెట్టేది  .మిషన్ కాలేజిలో హరిజనులతో కలిసి చదువుకొన్నారు .అదేమీ ఇబ్బంది గా ఉండేదికాదు వాళ్ళ బోర్డింగ్ లకు వెళ్లి పరిశీలించి వచ్చేవారు .   1905లో లార్డ్ కర్జన్  బెంగాల్ ను విభజించగా  ,నిరసనగా బెంగాలీలు వందే మాతరం ఉద్యమం చేబట్టారు .అన్ని రాష్ట్రాలో వందేమాతరం ప్రతిధ్వనించింది .స్వదేశీ వస్తువాడకం, జాతీయ విద్యాలయాలో చదువు ,ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు చేయరాదు ,చేతిపనులకు ప్రోత్సాహం ఆఉద్యమ ముఖ్యోద్దేశాలు .రాజా రామ  మోహన రాయ్ బ్రహ్మ సమాజ ఉద్యమం ,వీరేశలింగం గారి వితంతు పునర్వివాహ ఉద్యమం వలన ప్రజలలో సంస్కారం మీద ధ్యాస పెరిగింది .మాలపల్లి నవలా రచయిత శ్రీ ఉన్నావా లక్ష్మీ నారాయణ పంతులు గారు అప్పుడు ఆదర్శ పురుషులు గా గౌరవం పొందేవారు .ఆంద్ర పత్రిక ,ముట్నూరి వారి కృష్ణా పత్రిక ,వివిధ ఉపయుక్త గ్రంథాలు చదివి రావు గారు ప్రభావితులయ్యారు .అబ్రహాం లింకన్ ,బంకి౦ చంద్రుని  ఆనందమఠం నవలలతో ప్రేరణ పొంది భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం లో పాల్గొనాలని హనుమ౦తరావు గారు ఉవ్విళ్ళూరారు .

   సశేషం

మీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -2

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -2
2-కన్నాంబ
శ్రీమతి పశుపులేటి కన్నాంబ 1912లో పగోజి ఏలూరులో జన్మించి 7-5-1964న 52వ ఏట కన్నుమూశారు.నావేల్ నాటక సమాజం వారి నాటకాలలో బాలపాత్రలను ధరించి 12వ ఏట రంగప్రవేశం చేశారు. కొద్ది కాలం లోనే అగ్రశ్రేణి నటీమణిగా పేరు ప్రతిష్టలార్జించారు.సతీ సావిత్రి ,అనసూయ ,చంద్రమతి పాత్రలు పోషించి సహృదయ ప్రశంసల౦దు కొన్నారు .ఆ కాలంలో కన్నాంబ పాడి రికార్డైన ‘’కృష్ణం భజ రాధా ‘’పాట ఆంద్ర దేశాన్ని ఉర్రూతలూగించింది.ప్రేక్షక హృదయాలలో ఆమె సుస్థిర స్థానం సంపాదించటానికి దోహద పడింది .
1935 లో చలన చిత్ర రంగప్రవేశం స్టార్ కంబైన్స్ వారి ‘’హరిశ్చంద్ర ‘’సినిమాలో చంద్ర మతి గా నటించటం తో ప్రారంభమైంది .అదే ఏడాది ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం లో ద్రౌపది గా ,నట విశ్వ రూపం చూపించి నటనతో ప్రేక్షకులను అలరించారు .పౌరాణిక జానపద చారిత్రాత్మక ,సాంఘిక చిత్రాలలో ప్రముఖ పాత్రలను ధరించి హీరోయిన్ గా ,కేరక్టర్ ఆర్టిస్ట్ గా గణనీయ మైన నటన ప్రదర్శించారు .చాలా భాగం సాఫ్ట్ కార్నర్ పాత్రలో అత్తగా అమ్మగా ,తోడికోడలుగా నటింఛి మెప్పించారు .భక్తిని ఎలా పండించారో రౌద్ర ,కరుణ రసాలనూ అదే స్థాయిలో పండించి ఆ చిత్రాల ఘన విజయాలకు ముఖ్య కారణమయ్యారు .150 చిత్రాలలో నటించి తనకు సాటి తానె అని నిరూపించారు –అందులో కొన్ని ముఖ్యమైన సినిమాలు –చండిక ,కనకతార గృహలక్ష్మి తల్లిప్రేమ ,పల్నాటి యుద్ధం లో నాగమ్మ గా బ్రహ్మనాయుడుగా నటించిన గోవిందరాజుల సుబ్బారావు గారితో పోటీ పది నడించి మెప్పించారు . మనోహరలో తల్లిగా కన్నాంబ నటన ఉన్నత శిఖరాలు తాకింది. ఆ హావ భావ ప్రదర్శన,,సంభాషణలు పలికే చాతుర్యం న భూతో అనిపించింది .అనార్కలిలో అక్బర్ భార్యగా ,దక్షయనం లో దక్షుని భార్యగా ఆమె చిరస్మరణీయ నటన ప్రదర్శించారు .సౌదామిని ,నవజీవనం ,పేదరైతు మాంగల్యబలం కృష్ణ-కుచేల ఆత్మ బంధువు సినిమాలు ఆమె నటనకు హైలైట్ గా నిలిచాయి .తెలుగు ,తమిళ సినిమాలో దాదాపు పాతిక సంవత్సరాలు అద్వితీయమైన మహానటిగా కీర్తి పొందారు .ఆనాటి తమిళ స్టార్ హీరోలైన పియుచిన్నప్ప ,ఎ0.జి. రాధా ,నాగయ్య ,ఎం జి రామ చంద్రన్ ,శివాజీ గనేశన్ ,ఎం ఎస్ రాజేంద్రన్ లతో పోటాపోటీ గా నటించి చిత్రవిజయాలకు ధ్రువ తారగా నిలిచారు .1963లో వచ్చిన వివాహబంధం సినిమా కన్నా౦బగారి ఆఖరి సినిమా.
కన్నాంబ నునటిగా తీర్చి దిద్దిన వారు భర్త కడారు నాగభూషణం .ఈ దంపతులు ‘’రాజరాజేశ్వరి ‘’సంస్థను ప్రారంభించి 30తెలుగు ,తమిళ సినిమాలను నిర్మించి రికార్డ్ నెలకొల్పారు .దర్శక నిర్మాతగా నాగభూషణం గారికి గొప్ప పేరు ఉండేది .వీరిచిత్రాలు –సుమతి ,పాదుకా పట్టాభిషేకం ,సౌదామిని ,పేదరైతు ,లక్ష్మీ, సతీ సక్కుబాయి ,శ్రీకృష్ణ తులాభారం, నాగపంచమి వగైరా .ఈ కంపెనీకి మంచి పేరుండేది .స్టాఫ్ కు నెలాఖరు రోజునే ఠంచన్ గా ఆ నెల జీతాలివ్వటం ప్రత్యేకత .ఆఫీసు కూడా విశాలమైన కాంపౌండ్ లో కార్లు ,వాన్ లతో కళకళ లాడుతుండేది .ఆ రోజుల్లో’’ కన్నాంబ లోలాకులు ,కాంచనమాల గాజులు ‘’కు క్రేజ్ ఎక్కువగా ఉండేది.కన్నాంబ గొప్ప ఐశ్వర్యవంతు రాలనీ,పోపుల డబ్బాలమధ్య డబ్బాల లో బంగారుకాసులు పెట్టుకొనేదనీ చెప్పుకొనేవారు .
నేపధ్యగాయనిగా కన్నాంబ సుమతి ,తల్లిప్రేమ గృహ లక్ష్మి సినిమాలో పాటలు పాడారుకూడా .
చండిక సినిమాలో చండిక గా ‘’నేనే రాణి నైతే ఏలనె ఈ ధర ఏకధాటిగా ‘’అంటూ గుర్రం పైస్వారీ చేస్తూ ఒక చేత్తో కత్తిపట్టుకొని వీరావతారం తో ధాటిగా ఠీవిగాకళ్ళు ఎర్రజేస్తూ కన్నాంబ పాడిన పాట ఝాన్సీ లక్ష్మీ బాయ్ ని గుర్తుకు తెస్తుంది అన్నారు రావికొండలరావు .ఈ సినిమాలోనే ‘’ఏమే కోకిలా ఏమో పాడెదవు ఎవరే నేర్పినది ఈ ఆట ,పాట ‘’అని నవ్వులు రువ్వుతూ ఒయ్యారం వలపు వలకబోస్తూ పాడారామే .మధ్యమధ్యలో వచ్చే ఆ నవ్వు మరెవ్వరూ నవ్వలేరు అని ఆనాడు చెప్పుకొనేవారు .ఆనవ్వు ఆమెకే ప్రత్యేకమై నిలిచింది .
సిరితా వచ్చిన వచ్చును సలలితముగ నారికేళ సలిలము భంగిన్ –సిరి తా బోయిన బోవును కరిమింగిన వెలగ పండు గదరా సుమతీ ‘’అన్నట్లు కన్నాంబ మరణించగానే అంతటి ఐశ్వర్యమూ ఏమై పోయిందో తెలీదు .ఆమె కంపెనీతో సహా అన్నీ పోయాయి .ఒక్కటీ నిలవలేదు .భర్త నాగభూషణం ఒక చిన్నగదిలో ఉండేవారు .చూసేవారికి కడుపు తరుక్కు పోయేది .ఆయనకు ఒక ట్రంక్ పెట్టె,ఒక కుర్చీమాత్రమే ఆగదిలో ఆస్తి .నేలమీదే పడుకొనేవారు .కన్నాంబ పార్ధివ దేహాన్ని సర్వాభరణాలతో వారి కులాచారం ప్రకారం పూడ్చిపెడితే దొంగలు నగలతోపాటు శవాన్నికూడా మాయ చేశారు .భర్త నాగభూషణం 73 వ ఏట మరణించారు .తెలుగు చలన చిత్ర పరిశ్రమలో కన్నాంబ ,నాగభూషణం దంపతులు ఒక స్వర్ణయుగాన్ని స్థాపించారు .
కన్నాంబ పొడవుగా ,దానికి తగిన శరీరంతో, కోటేరు తీసిన ముక్కుతో హుందాగా చీరకే మహా వైభోగం కల్పించేట్లు గా, నుదుట పెద్ద కుంకుమ బొట్టు చేతులకు గాజులతో దేవతా మూర్తిలాగా కనిపించేవారు .అంతటి గొప్ప పర్సనాలిటి లేనే లేదనిచేప్పవచ్చు.నేటి నటీమణులలో అనుష్క కు కన్నాంబ గారికి ఉన్న ఫీచర్స్ అన్నీ ఉన్నాయని నాకు అనిపిస్తుంది .
మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in మహానుభావులు | Tagged | Leave a comment

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -1

మన మరుపు వెనుక మన వెండితెర మహానుభావులు -1 సి.ఎస్.ఆర్ చిలకల పూడి సీతారామాంజనేయులు అంటే ఎవరికీ తెలీడుకాని సి ఎస్ ఆర్ అంటే తెలియని వారు ఉండరు .ఆ ముక్కుమాట నక్కవినయపు చూపులు మాటలో మెత్తదనం మనసులో గుండెలు తీసే బంటుతనం ఆయనకు స్వతహాగా వంటపుట్టిన సొమ్ములు .11-7-1907 న గుంటూరు జిల్లా నరసరావు పేట లో జన్మించారు .ఎస్.ఎస్ ఎల్.సిపాసై కోఆపరేటివ్ శాఖలో శిక్షణ పొంది ఉద్యోగించారు .చిన్నప్పటి నుంచి వీధిభాగవతాలు ,నాటకాలు బాగా చూడటం తో ఉద్యోగానికి రిజైన్ చేసి ,17వఏట నాటకరంగం పై ‘’రాధా కృష్ణ ‘’నాటకం లో కృష్ణుడుగా కాలు మోపి ,నటనతో అలరించి ప్రేక్షకాభిమానం పొందారు .తర్వాత రామదాసుగా ‘’రామదాసు ‘’భవానీ శంకరుడుగా ‘’చింతామణి ‘’సారంగధరుడు గా ‘’సారంగధర ‘’శ్రీరాముడుగా ‘’పాదుక ‘’సత్యవంతుడుగా ‘’సతీ సావిత్రి ‘’విజయరామ రాజుగా ‘’బొబ్బిలి యుద్ధం ‘’,తుకారాం గా ‘’భక్త తుకారాం ‘’,పర దేశి గా ‘’పతిత పావన ‘’నాటకాలలో నటించి విశేషమైన హావ భావాలతో ,కొత్త వరవడులను సృష్టించి ,సామాన్యులనుంచీ ,మాన్యులదాకా,కళాభిజ్ఞుల మెప్పించి సెభాష్ అని పించుకొన్నారు .నటనతో నాటక రంగాన్ని సుసంపన్నం చేశారు .తన గాత్ర మాధుర్యంతో ప్రేక్షకులను ఉర్రూతలూగించారు .పాత్రలకు జీవం పోసిన నట శిల్పి ఆయన .అప్పటికే నాటక రంగం పై వీర విహారం చేస్తున్న స్థానం నరసింహారావు గారికి సమఉజ్జీ అని పించారు .అపూర్వ నటనా వైదుష్యం ఆయన ప్రత్యేకత .మాటలను అర్ధవంతంగా విరిచి పలికి ,అవసరమైనంత మెల్లగా స్పష్టంగా పలకడం కన్నులతో హావభావాలు కురిపించటం లో దిట్ట. తర్వాత సినీ రంగ ప్రవేశం చేసి తనదైన బాణీ తో ,విలక్షణ నటనతోఒప్పించి మెప్పించారు .అన్ని అయన ప్రతిభకు గీటు రాళ్ళే. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెని 1933లో నిర్మించిన రామదాసు సినిమాకు సియేస్ ఆర్ హీరో రామదాసు .1936లో ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం లో శ్రీ కృష్ణుడుగా నటించి నటనా వైదుష్యాన్ని చాటారు .అయితే 1946లో ఎల్వి ప్రసాద్ దర్శకత్వం వహించిన సారధీ వారి ‘’గృహప్రవేశం ‘’సాంఘిక చిత్రం ఆయన జీవితాన్ని గొప్పమలుపే తిప్పింది.కామెడీ విలనీ ని పండించారు ఆయన .’’మై డియర్ తులశమ్మక్కా’’అంటూ అక్కను బుట్టలో వేసుకొనే పాత్రలో ఆయన జీవించారు .సినీవిమర్శకుల పొగడ్తలను విపరీతంగా అందుకొన్నారు .ఆ డైలాగ్ ఆనాడు ఆంధ్ర దేశమంతా మారు మోగింది .’’జీవితం ‘’సినిమాలో ఆయన చెప్పిన ‘’ఆకాలం లో నేను కాలేజీలో చదివే రోజుల్లో ‘’డైలాగ్ కూడా అందరికి హాస్యపు తారకమంత్రమే అయి అందరి నోళ్ళల్లోనూ నాని౦ది. ఆయనకు ఫేం ,నేం రెండూ తెచ్చిన గోల్డెన్ డైలాగ్ లు అవి .జగదేక వీరుని కధ సినిమాలో రాజనాలను ‘’హే రాజన్ !అంటూ సంబోధించటం వారిద్దరి మధ్య పింగళి వండి వడ్డించిన హాస్యం ను వీరిద్దరూ పండించి మనకు మానసిక ఆనందాన్ని పంచిపెట్టారు .ఉత్కృష్టమైన హాస్యానికి అది ఒక మచ్చు తునకగా నిలిచింది .విజయావారి అప్పు చేసి చేసి పప్పుకూడు చిత్రంలో సియేస్ ఆర్ అప్పుకే ఒక కొత్త అర్ధాన్ని నిర్వచించారు .పెద్ద మొత్తాన్ని ఒకరి దగ్గరే అప్పు తీసుకోవాల్ట . వడ్డీ తీరుస్తూ అసలు అడగకుండా కాలక్షేపం చేయచ్చు నట .ఇందులో ప్రతి సన్నివేశం లో ఆయన నటన నభూతో గా ఉంటుంది .. ఆయన నటనకు శిఖరాయమానం మాయాబజార్ లో శకుని పాత్ర .’’ముక్కోపానికి ముఖ స్తుతి ఉండనే ఉంది ‘’అనే డైలాగ్ డేలివరిలో ఆయన నటన తారస్థాయి తాకుతుంది .కన్యా శుల్కం లో రామప్ప పంతులు ,ఇల్లరికం లో మేనేజర్ ,జయం మనదేశం లో మతి మరుపు రాజు ,కన్యాదానం లో పెళ్ళిళ్ళ పేరయ్య గా,చక్రపాణి లో పిసినారి తాతగా, పాతాళ భైరవిలో రాజుగా ,భక్త కుచేలలో ‘’కుచేలుడు’’గా ,గూడవల్లి రామబ్రహ్మంగారి మాయాలోకం లో నవభోజ రాజుగా ఆయన పాత్రలకు ప్రాణ ప్రతిష్ట చేశారు .ఆయన విలనీలో హాస్యం పండించి కొత్తమార్గం చూపారు .పూర్వకాలం లో 1939లో తీసిన వెంకటేశ్వర మహాత్మ్యంలేక బాలాజీ లో ఆయన విష్ణుమూర్తి వేషం వేసి సొయగాలుఆరబొశారు.అందులో భ్రుగు మహర్షి పాత్రను మా పెద్దక్కయ్య మామగారు’’ పండిట్ రావు ‘’అనే శ్రీ గాడేపల్లి సూర్యనారాయణ గారు పోషించారు .భ్రుగుమహర్షి పాదంలో ఆయన అహంకారానికి చిహ్నమైఉన్న కన్ను ను కృష్ణుడిన సీస్ ఆర్ చిదిమేసే ఫోటో మా అక్కయ్యా వాళ్ళ ఇంట్లో నేను చూశాను .నేను బెజవాడ ఎస్ ఆర్ ఆర్ సివి ఆర్ కాలేజీ లో 1956-58 లో ఇంటర్ చది వేటప్పుడు ఆయన విజయా టాకీస్ దగ్గర ఒక బడ్డీ కొట్టుదగ్గర సిగరెట్ తాగుతూ ఉండగా రెండు మూడు సార్లు చూసి ,పలకరించాను .చాలా మర్యాదగా మాట్లాడారు .తెల్లటి గ్లాస్గో పంచె విరిచికట్టి,తెల్లని లాల్చీ తో పంచె కొంగు ఒకటి లాల్చీ జేబులో ఉండేట్లు దోపి కనిపించారు .ఆయనతో మాట్లాడి నట్లు అందరికీ గొప్పగా చెప్పుకొనే వాడిని.దాదాపు 50 సినిమాలలో ఆయన నటించారు .ఆంగిక వాచక అభినయాలకు కొత్త అర్ధాలు చెప్పిన మహానటుడు ఆయన .రాముడుగా కృష్ణుడుగా ,శివుడుగా నటించి మెప్పించినమహానతుడు . ‘’శివ గంగ ‘’,అగ్నిమంత్రం ‘’,రిక్షావాలా ‘’ అనే మూడు సినిమాలకు దర్శకత్వం కూడా వహించారు సిఎస్ఆర్ .కానీ కారణా౦తరాలవలన అవి విడుదలభాగ్యానికి నోచుకోలేదు .నాటక ,సినిమా రంగం లో దాదాపు అయిదు దశాబ్దాలు నట జ్యోతి గా వెలిగిన ఆయన 8-10-1963న 56ఏళ్లకే మరణించటం దురదృష్టం . సశేషం మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్-21-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in మహానుభావులు | Tagged | Leave a comment

త్యాగ ధనుడు శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు

అనే స్వీయ చరిత్రను విజయవాడకు చెందిన సుప్రసిద్ధ ఆయుర్వేద వైద్యులు ,సాహితీ వేత్త డా .గూడూరు నమశ్శివాయ సేకరిస్తే ,హైదరాబాద్ సుల్తాన్ నగర్ గాంధీ జ్ఞానమందిర్ కు చెందిన గాంధీ సాహిత్య ప్రచురణాలయం వారు విజయవాడ లోని పటమట లో ఉన్న సర్వోదయ ప్రెస్ 1983లో ప్రచురించింది .వెల –నాలుగు రూపాయలు . ప్రకాశకుల నివేదనలో’’గాంధీకి ముందే శ్రీ వేమూరి రామ్జీరావు ,శ్రీ గూడూరు రామచంద్రుడు ,శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు గార్లు అస్పృశ్యతా ,హరిజన సేవకు అత్యద్భుత కృషి చేశారు .గూడూరు నమ  శ్శివాయగారు రాంజీరావు ,రామచంద్రుడు గార్ల జీవిత విశేషాలను సేకరించి గ్రంథాలురాశారు .హనుమంతరావు గారి చరిత్రను ఆయనతోనే రాయించారు .నమశ్శివాయ గారి కృషి అనన్య సాధ్యం .శ్రీ పాతూరి నాగభూషణం గారికి ధన్యవాదాలు ‘’అని రాశారు గాంధీ సాహిత్య ప్రచురణ కార్యదర్శి శ్రీ కోదాటి నారాయణ రావు .

  విజయవాడకు చెందిన ప్రముఖ న్యాయవాది, ప్రఖ్యత సాహిత్య విమర్శక ,పరిశోధకులు శ్రీ దిగవల్లి వెంకట శివరావు గారు రాసిన పీఠిక లో ’’బ్రాహ్మణా బ్రాహ్మణేతర కులాల వారు అట్టడుగు కులాలవారరైన మాల మాదిగలను అస్పృశ్యులుగా భావించి ,వారికి సామాన్య మానవులకు కావాల్సిన కనీస సౌకర్యాలను కూడా లేకుండా చేసి గ్రామాలకు దూరం గా గూడాలలో ఉండే స్థితి కల్పించారు .గ్రామాలలోని బావి నీరు వారికి వాడుకొనే అర్హత ఉండేది కాదు.ఎవరైనా పుణ్యాత్ముడు వారి గూడెం లో బావి తవ్విస్తేనే వాళ్లకు నీళ్ళగతి .లేకపోతె పశువులను కడిగే, బట్టలు ఉతికే చెరువులలోని మురికి నీరే వారి గతి గా ఉండేది .తాగే నీరే లేనప్పుడు స్నానానికి నీరు ఎక్కడ ?కనుక శుచి శుభ్రతలకు దూరంగా ఉండేవారు .ఆ రెండు కులాలు లేకపోతె రైతుల వ్యవసాయం అంగుళం కూడా ముందుకు సాగదు.మోటు పనులన్నీ  వాళ్ళే చేయాలి .వారికి జీవన భ్రుతి అత్యల్పంగా ముట్ట చెప్పేవారు కామందులు .చచ్చిన గొడ్లను తీసుకు వెళ్లి తోళ్ళనువొలిచి ఆర బెట్టటం తో మాదిగ గూడాలు  చాలా అపరి శుభ్రంగా ఉండేవి .మాల మాదిగల మధ్య కూడా గొడవలు ఎక్కువగానే ఉండేవి.

  మాలలు రామభక్తి వైష్ణవ సంప్రదాయం పాటించేవారు .మాదిగలు శివభక్తి తత్పరులు జంగాలు వీరి గురువులు .మాల ,మాదిగ దాసులు మతాచారాలు పాటిస్తూ పౌరోహిత్యమూ ,వైద్యమూ చేసేవారు .శ్లోకాలు దండకాలు కంఠస్తం చేసేవారు .సామాన్యులు అక్షరజ్ఞాన శూన్యులుగానే ఉండేవారు .కానీ వారిలో పెద్దలు మన పురాణ ఇతిహాసాలు వినటం చేత వేదాంతం వంటబట్టి హిందువులుగానే ఉండిపోయారుతరతరాలుగా .బ్రిటిష్ పాలనలో క్రైస్తవ బోధకులు ఈ అంటరాని తనాన్ని గుర్తించి ,హిందూ సాంఘిక ఆచారాలను విమర్శిస్తూ ,అగ్రకులాలు ఈ  నిమ్న కులాల వారిని నీచంగా చూస్తున్నారని వాళ్ళ మనస్సులలో నాటి ,క్రైస్తవం లోకి కలుపుకొనే ప్రయత్నం చేశారు .ప్రయత్నం కొంత ఫలించినా మెజార్టీ హిందువులుగానే మిగిలారు .ఇంగ్లీష్ పాలకులు మనలో జాతి కులమత భేదాలు కల్పించి రాజ కీయ స్వాంత౦త్ర్య౦  ఇవ్వటానికి సాకులతో అడ్డు చెప్పారు .మిత్రభేదం పాటింఛి 1947దాకాగాడిపి గత్యంతరం లేక మనకు స్వతంత్రం ఇచ్చి వెళ్ళిపోయారు .

  1950లో స్వతంత్ర భారత రాజ్యాంగం అమలు లోకి వచ్చి అస్పృశ్యత రద్దు చేయబడి ప్రజలందరూ సమానులే అన్న భావానికి బలం చేకూర్చారు అప్పటినుంచి అట్టడుగు కులాల ఉద్ధరణ,రక్షణ ,సౌకర్యాలకోసం కోసం ప్రభుత్వం కోట్లాదిరూపాయలు ఖర్చు చేసినా నిజమైన అభి వృద్ధి జరగనే లేదు .మాలమాదిగలు అసెంబ్లీ ,పార్లమెంట్ సభ్యులు మంత్రులు అయినారు .అయినవారు అన్నీ అనుభవిస్తూ భోగభాగ్యాలతో తులతూగుతున్నారు .కాని నోరులేని బక్క జీవుల స్థితి ఏమాత్రమూ మారకపోవటం శోచనీయం .కనీస సౌకర్యాలు కూడా వారికి దక్కనే లేదు .దీనికి కారణం డా అంబేద్కర్ వంటి త్యాగమయులు విద్యాధికులు వారిలో లేకపోవటమే  .వీరి ఈ దుస్థితి గుర్తించి మహాత్మాగాంధీ సామూహిక హరిజనోద్ధరణకు పూనుకొన్నాడు .వారిని ఉద్ధరించే సంఘాలు ఏర్పడ్డాయి .వీటిలో బ్రాహ్మణ బ్రాహ్మణేతరులుకూడా దేశభక్తులు సభ్యులుగా ఉన్నారు.గ్రామాలలో  అస్ప్రుశ్యులకు న్యాయం చేకూరింది .

  కానీ గాంధీ కంటే ముందే హరిజనోద్ధరణ కు కంకణం కట్టుకొని కృషి చేసిన సత్పురుష త్యాగమూర్తులున్నారని  చాలామందికి తెలియదు  వారి జీవిత విషయాలు సాధించిన మహత్కార్యాలు కూడా అసలు తెలియదు .మాలమాదిగల స్థితి గతులను వివరించే గ్రంథం శ్రీ ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ పంతులుగారి ‘’మాలపల్లి నవల ‘’ఒక్కటే .  ప్రజా ప్రభుత్వం లో అన్నికుకులాల వారితో పాటు వీరూ జీత భత్యాలు పెంచమని ,రిజర్వేషన్లు శాశ్వతంగా ఉండాలనీ కోరుతున్నారు .అంతే తప్ప అట్టడుగు వర్గాల సంక్షేమం పై వాళ్ళకూ దృష్టి లేకపోవటం శోచనీయం .వారి సేవలో అవకతవకలు చాలా ఉంటున్నాయి .

  ఆంద్ర దేశం లో అన్ని జిల్లాలో మాలమాదిగలలో సగం కంటే ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నవారు మాదిగాలే అయినా ,వీరికంటే మాలలకు ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం ,పలుకుబడి సౌకర్యాలు లభించాయని మాదిగ నాయకులు సభలు జరిపిచైతన్యం  తెస్తున్నారు .  పోరాట సమితులు ఏర్పడ్డాయి .అయినా గొంగళి అక్కడే ఉంది .అస్పృశ్యులలో  అస్పృశ్యులు ఉన్నారని చరిత్ర పరిశోధకులు గుర్తించారు .ఇవాళ వారి గురించి ఏపత్రికలో ,శాసనసభలో ప్రకటింపబడటం లేనేలేదు.జనాభాలెక్కల్లో,ప్రభుత్వ నివేదికలో నూ వీరి గురించి వివరాలు లేవు  .1961లో ఆంద్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం జరిపిన ETNOLOGICAL FIELD  SURVEY లో కోస్తా ,రాయలసీమ జిల్లాలో మాలమాదిగలలో ఎల్లమ్మ దేవత కు అంకితం చేయబడిన ‘’మాతంగులు ‘’అనే అవివాహిత స్త్రీలున్నారనీ ,వీరికి పుట్టిన బాలికలు మాతంగులుగానే ఉండిపోతున్నారనీ ,గ్రామ దేవతల ఉత్సవాలలో పాల్గొంటున్నారనీ మగపిల్లలు మాలమాదిగకులాల లో  కలిసిపోతున్నారనీ ,కోస్తా రాయల సీమలో 392మాతంగి స్త్రీలు ,250మంది మాతంగి పురుషులు ఉన్నారనీ ప్రకటించింది. తెలంగాణా లో ఫీల్డ్ సర్వే జరగలేదు.మాతంగి స్త్రీ ఎల్లమ్మ దేవత అవతారంగా భావిస్తారు .ఈ స్త్రీజరిపే తుడుపులవలన  పిశాచాది బాధలు తొలగిపోతాయని ,మాలమాదిగలే కాక, ఇతరకులాల వారుకూడా ఇలా తుడుపులు చేయిచుకొంటారని ఆ రిపోర్ట్ చెప్పింది .

  కుల తార తమ్యాలు మన దేశం లోనే కాదు అన్ని దేశాలలో ఏదోరూపం లో ఉంది .దీనివలన దేశానికి నష్టం కలగకూడదు .ఇటీవల బ్రాహ్మణేతరుల ఉద్యమాలలో బ్రాహ్మణులను కించపరుస్తున్నారు .కానీ బ్రాహ్మణ ఆచారాలను ఉల్లంఘించి మాలమాదిగలకు సేవ చేస్తూ ,బ్రాహ్మణ కులంచేత నానాఅవమానాలు అగచాట్లు పడుతున్న త్యాగ మూర్తులు కూడా ఉన్నారు .అలాంటి ధన్యజీవులలో  శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు ,శ్రీ గూడూరు రామ చంద్రుడు ,శ్రీ వేమూరి రాంజీ రావు గార్లు అగ్రగణ్యులు .వారి కృషి విశేషాలను చెప్పే ఈ పుస్తకం అతి విలువైనది ‘’అని తన మేధో పాండిత్యాన్నీ ,పరిశోధన విశేషాలను అరటిపండు వొలిచి చేతికి అందించారు ప్లీడర్ దిగవల్లి వెంకట శివరావు గారు .ఈ పీఠిక ఈ పుస్తకానిక్ శిరో భూషణం .

  శ్రీ నల్లపాటి హనుమంతరావు గారి చరిత్ర

  ఆరువేల నియోగులు, గౌతమ గోత్రులు నల్లపాటి వారు గుంటూరు జిల్లా నల్లపాడు కరణాలు.వీరిలో ఒక శాఖ దగ్గరలో ఉన్న యంగళాయ పాలానికి తరలి వెళ్ళింది .నల్లపాటి రమణ రాజు మూల పురుషుడు .వారికి కృష్ణం రాజు  ఈయనకు సుబ్బరాజు కొడుకులు .సుబ్బరాజుగారి అయిదుగురు కొడుకులు కోటయ్య ,వెంకటప్పయ్య, నాగరాజు, నరసింహం ,రామదాసు .నరసింహం గారి కొడుకే మన  హనుమంతరావు గారు .వాసి రెడ్డి రామన్న అనే జమీందారు వీరి మూలపురుషుడు రమణ రాజు గారికి గుంటూరు దగ్గర లాల్ పురం లో 27ఎకరాల భూమి ఇనాం గా ఇచ్చాడు .లింగాయపాలెం గ్రామం లో 30ఎకరాల చెరువు బహుమతిగా ఇచ్చాడు .ఈనాం భూమిపై వచ్చే ఆదాయంతో చెరువు మరమ్మత్తులు చేయాలని అర్ధం .ఇప్పటికీ ఈ చెరువునల్లపాటి వారి ఆధీనంలోనే ఉంది వారే ధర్మకర్తలు .ఈ చెరువులో 8ఎకరాలలో మాత్రమె నీరు నిలుస్తుంది .మిగాతాదిఖాళీ .

   సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -18-12-21-ఉయ్యూరు 

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

తిరుపతి వెంకటాద్రి రాముడు-3(చివరి భాగం )

తిరుపతి వెంకటాద్రి రాముడు-3(చివరి భాగం )

శ్రీకృష్ణుడు చతుర్భుజాలతో ,షోడశ కళలతో జన్మించి సంపూర్ణావతారం అని చాటాడు .శ్రీరాముడు 14 కళలతో జన్మించాడు .మిగిలిన రెండు కళలుపరశురాముని వద్ద ఉన్నాయి .ఈయన విష్ణు ధనుస్సును చేతితో పట్టుకోవటంతో ఆయనవద్ద ఉన్న ఆ రెండు కళలు రాముని చేరాయి .కోదండ రామాలయం లొ14 స్తంభాలు రాముడి కళలకు ప్రతిరూపం .14 భువనాలకూ కావచ్చు .ముందున్న రెండు స్తంబాలను కలిపితే 16అయి ‘’షోడశ కళానిధికి షోడశోపచారాలు ‘’అనే మాట సార్ధకమౌతుంది.గర్భ గుడి సాక్షాత్ వైకుంఠం లా ఉంటుంది . ద్వార౦పై శ్రీరామ శ్రీరామ శ్రీరామ  సువర్ణాక్షరాలతో ఉంటుంది.గడపపై గరుడ ఆంజనేయులు చెరొక వైపున ఉంటారు .రాముడికి దక్షిణ భాగం లో సీతాదేవి ఎడమభాగం లో లక్ష్మణ స్వామి ఉంటారు . లక్ష్మణస్వామి  ధనుస్సుకూ ఏడు గ౦టలున్నాయి .రామస్వామి విగ్రహం కొలతలు తిరుమల బాలాజీ కొలతలు ఒకటే .అందుకే ఎఏడుకొండలాయనకు చేయించిన కిరీటం కోదండ రాముడికి సరిపోయిందట .తిరుమల వెంకన్నకు కోదండం తగిలిస్తే  అచ్చంగా కోదండ రామస్వామిగానే ఉంటాడని అర్చకస్వాములు ఉవాచ .రాముడి వక్షస్థలం పై మహా లక్ష్మీదేవి ముద్ర ఉండటం తో తిరుమలయ్యకు రామయ్యకు భేదం లేదు .కోదండరాముని చూసి మోహనాకారుడని పొంగిపోతారు భక్తులు .తిరుమల వెంకన్నను చూసి బయటికి రాబుద్ధికానట్లు ఈ రామయ్యను చూసినా అంతే.ఫిదా అయిపోతారు .

  భద్రాచల రాముడు నాలుగు భుజాలతో ఆసన భంగిమలో ,వెంకన్న చతుర్భుజాలతో స్థానక భంగిమలో ,కోదండరామస్వామి ద్విభుజుడై ఉంటారు .తిరుమల మూల విరాట్ కు ధనుర్బాణాలు ధరించిన చిహ్నాలు చారలుగా భుజాలపై కనిపిస్తాయట .సీతా దేవి విగ్రహం లో లక్ష్మీ కళ ఉట్టిపడుతుంది .రాముడికి ఎడమవైపున్న సీతమ్మను కొలిస్తే ఐశ్వర్యాభి వృద్ధి ,కుడివైపున్న సీతమ్మను కొలిస్తే మోక్ష ప్రాప్తి అని శాస్త్రం .వైఖానస సంప్రదాయం లో అమ్మవారు అయ్యవారికి కుడి ప్రక్కన ఉంటుంది –‘’సీతాయ దక్షిణే  పార్శ్వే లక్ష్మణస్యచ పార్శ్వతః ‘’అని శాస్త్రం .తిరుమలలో సీతారామ ఉత్సవ మూర్తులు ఇలానే ఉంటాయి .ఆమె ప్రక్కనే ఉన్నా ,కోదండం ధరించి ఉన్నా రాముడు మాత్రం పరమ ప్రశాంతంగా ఉంటాడు .తిరుమలలో అర్చన తర్వాత దర్శనం శయన మందిరం నుంచి ఉన్నట్లుగానే కోదండరామాలయం లోకూడా అలాగే ఉండటం విశేషం .

  తిరుమలలో బాలాజీ ఆలయం మెట్లు ఎక్కి ఎదురుగా బేడీ ఆంజనేయ దేవాలయం లో స్వామిని చూసినట్లే   కోదండ రామాలయానికి ఎదురుగా మెట్లెక్కి ఎదురుగా ఉన్న హనుమను దర్శించాలి .అక్కడ తిరు సన్నిధి ఉన్నట్లే ఇక్కడ రామ సన్నిధి ఉంది .రాముడికి ఎడమవైపు ఉండటం వలన తూర్పు కుతిరిగి హనుమ౦తస్వామిని చూస్తూ ఉంటాడు .ఒకప్పుడు ఆలయం బయటినుంచి ఎలా అరిస్తే లోపల అలా ప్రతిధ్వని వినిపించేది .ప్రతిశనివారం శ్రీరామ ఉత్సవ విగ్రహాలూరేగింపు ఉంటుంది .కొదందరామునికి నివేదించిన ప్రసాదాలను హనుమకు కూడా నివేదించి ఆటర్వాతే భక్తులకు ప్రసాదం పెడతారు .తిరుమలలో స్వామికి నివేదించి బేడీ ఆంజనేయస్వామికి నివేదన పెడతారు .

 తిరుపతిలో గోవిందరాజస్వామి దేవేరి ఆండాలమ్మ ఉత్సవం జరిగేటప్పుడు ప్రతిరోజూ ఉదయం ,సాయంత్రం కోదండ రామాలయానికి వచ్చి ప్రదక్షిణ చేసి వెళ్ళటం ఆచారం .ధనుర్మాసం లో ప్రతి ఉదయం వెండి బిందెలతో తీర్దాన్నిఏనుగుపై ఊరేగిస్తూ తీసుకు వెళ్లి  గోవింద రాజ స్వామికి అందిస్తారు.కొదంద రామాలయం దగ్గర రామ చంద్ర గుంట లేక తీర్ధం నుంచి గోరువెచ్చని నీటిని సీతమ్మవారి అభిషేకానికి తీసుకు వెడతారు .దీనినే ‘’నీరాట్టం ‘’అంటారు .గోవిందరాజ ఆలయంలో పార్ధసారధి దగ్గరున్న బీబీ నాంచారమ్మ ఉత్సవిగ్రహం ,కొదందరామాలయానికి రావటం విశేషం .బాలాజీకి ,రాముడికి భేదం లేదని చాటటానికేమో !కోదండ రాముని  గుడికి దగ్గరలో అన్నమాచర్య కళామందిరం,త్యాగరాజాలయ మండపాలున్నాయి . అన్నమయ్య జయంతికి త్యాగరాజ ఉత్సవాలకు కొదందరాముడే స్వయంగా హాజరౌతాడు .గోవిందరాజస్వామి బ్రహ్మోత్సవాలలో గరుడ సేవకు వెళ్ళేటప్పుడు స్వామి పాదాలు కొదందరాముడికి మహా ప్రదక్షణ౦ గా వెళ్ళటం ,మోహినీ రూప వాహనం పై ఊరేగేటప్పుడు స్వామి కొదందరామాలయాంకి రావటం గొప్ప విశేషాలు .

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -17-12-21-ఉయ్యూరు   

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

తిరుపతి వెంకటాద్రి రాముడు-2

తిరుపతి వెంకటాద్రి రాముడు-2
శ్రీ కోదండ రామాలయం రెండవ ప్రాకారం పై వరాహ ,ఖడ్గ ,గోడలపై సూర్యుడు ఉండటాన్నిబట్టి దీన్ని కృష్ణ దేవరాయలు కట్టించాడని భావిస్తారు .మొదటిప్రాకారం పై ఉన్న మత్శ్యాలు గమనిస్తే పల్లవులు కట్టించినట్లు అనిపిస్తుంది .టిటిడి వారి వెబ్ సైట్ లో ఆలయం 10వ శతాబ్ది చోళరాజులు కట్టినట్లు ఉంది .
ఆలయ ప్రధాన గోపురం పడమటి ద్వారం కలిగి తూర్పు ఉత్తర దక్షిణ మాడ వీధులమధ్యచాలా విశాలం గా ఉంది .ఎదురుగా భక్తాన్జనేయస్వామి ఆలయం దక్షిణ మాడ వీధిలో స్వామివారి రధం ఉన్నాయి .మూడు ప్రాకారాల ఆలయం .మొదటిది దీర్ఘ చతురశ్రంగా ,పైమూలలావు గరుత్మంతుని విగ్రహాలు నమస్కార భంగిమలో ఉన్నాయి ..పడమట ఆలయ ద్వారం ఉంది ప్రాకారాన్ని ఆనుకొని ఉద్యానవనం ఉంది .ఆగ్నేయం లో వంటశాల రెండవ ప్రాకారం లో స్వామి వారి ఆస్థాన ముఖ మండపాలు ,మూడులోగర్భాలయం శయన మందిరాలున్నాయి .తిరుమలలో లాగా ఇక్కడా నిత్యపూజలో పంచ కుబేర మూర్తులున్నాయి .ఏకాంత సేవకు కృష్ణుడి విగ్రహం ఉంది .తిరుమల హాదీరాం బావాజీ వెండిపడి కావలి గోపురానికి అంటే సీతారామ గోపురానికి ,ఈ గోపురానికి ఏదో సంబంధం ఉన్నట్లని పిస్తుంది ,.ఆ గోపురం కిందభాగాన శ్రీ సీతారామ పట్టాభిషేకం దృశ్యం శిల్పంగా చెక్కబడింది .తిరుపతి పట్టణం మధ్య ఇంత విశాల ప్రశాంత వాతావరణం ఉన్న దేవాలయం ఉండటం మహాద్భుతం .
సామాన్య ఆలయ గోపుర కలశాలు3,5,7,11 ఉంటాయి ఈ ఆలయానికి 7కలశాలుండటం సప్తగిరులను దృష్టిలో ఉంచుకొని ఏర్పాటు చేశారేమో అనిపిస్తుంది .ఈఆలయ ధ్వజ స్తంభం బలిపీఠం తిరుమలో లాగానే ఉంటాయి .ఇక్కడి బలిపీఠం బంగారు తొడుగుతో మహా సుందరంగా ఉంటుంది .ధ్వజానికి కింద స్వామికి ఎదురుగా గరుడ ,దక్షిణం లో శ౦కు చక్ర గదా ,మరోప్రక్క ఆంజనేయస్వామి చెక్కబడ్డాయి .ధ్వజానికి 70ఏళ్ల క్రితం బంగారు తొడుగు వేయించారు .ధ్వజం ఏర్పడిన బిందువు నుంచి ప్రాకారానికి సరళ రేఖ గీస్తే ,అది స్వామికి ఎదురుగా అచ్చం తిరుమలలో లాగానే ఉండటం,ప్రాకారం రెండు సమానభాగాలుగా విభజించటం విశేషం .ఇక్కడి అశ్వత్ద వృక్షం సుమారు 150ఏళ్లనాటిది .దీని ప్రదక్షణం సంతాన ప్రాప్తికి నిదర్శనం .
ఇక్కడి ఆస్థాన మండపం తిరుమల గరుదడాల్వార్ మండపం లాగానే ఉంటుంది .ఆస్థాన సేవకు అరుగుకూడా ఉంది .భక్తులు కోదండరాముని దర్శించి ‘’హి భగవాన్ బాలాజీ ‘’అనేవారట .విష్వక్సేన ఆలయం లో పెద్ద విగ్రహం ఉంది .ఇక్కడి విఘ్నేశ్వరుడు కాణిపాక వినాయకుని గుర్తుకు తెస్తాడు .ఇక్కడి రుషి విగ్రహాలు రాజర్షులు లాగా ఉంటారు .ఇక్కడి స్తంభాలు 18 భారతపర్వాలను భాగవత స్కందాలను గుర్తుకు తెస్తాయి.
శ్రీరామ భంగిమను ‘’త్రిభంగి మధురాకృతి’’అంటారు .ఆయన కోదండం లో 7గంటలు,ఏడుకొండలకు ప్రతీక .రాముడు , వేంకటేశ్వరుడు ఒక్కరే అని చెప్పటం కూడా .స్వామి కేశాలకు వెనక రాజ ముడి ఉంటుంది .ఎడమ చేయి భుజానికి ఆనించి ధనుస్సును పట్టుకొన్నట్లు ఉంటుంది .ధనుస్సు భుజం వరకే చెక్కబడింది.కుడి చేయి కిందకు పక్కకు తిరిగ బాణం ధరించినట్లు ఉంటుందికాని ఇక్కడ బాణం లేదు .దీన్ని జ్ఞానముద్ర అంటారు .కోదండం లేకుండా కోదండ రాముడు ఏమిటి అని అనుమానం వస్తుంది .కోదండం అంటే దేని చేత క్రీడింప బడుతుందో అది .రాముడు బాణ ప్రయోగం చేస్తున్నట్లు ఎవరికీ తెలియదు .28మహాయుగాలలో ద్వాపరయుగం లో పుట్టిన అర్జునుడు కూడా ఇలాంటి శక్తికలవాడు .ఈ మన్వంతరం లో 24వామహాయుగం లో త్రేతాయుగం లో జన్మించిన శ్రీ రాముడీకే’’కోదండ రాముడు అనిపేరు .బాణాన్ని లస్తకం వింటి మధ్యభాగం ఎడమ చేతి పిడికిలి తోపట్టుకొనే చోటును ప్రదరం అంటారు .రాముడికి లస్తకం తో పని లేదు .చాపం మొదలు చివర ,ధనుస్సు చివర మొదలు లలో ఏభాగమైనా ఆయనకు లస్తకమే .ఆయన బాణప్రయోగాబ్ది అంటే బాణాలు ప్రయోగించటం లో సముద్రుడు .విల్లు ఎలా ఉన్నా బాణం దూసుకు పోతుంది విల్లా తానా ఎవరు ముఖ్యం అంటే ఆయనే ముఖ్యం ..మరి విల్లు ఎందుకు ? విలుకాడు అని చెప్పుకోవటానికే .కాకాసురినిపై గడ్డిపరక ప్రయోగించాడు .కోదండ రాముడు అని పించుకోవటానికి .
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

అచ్చి వచ్చిన ‘’హామ్ రేడియో ‘’ తో జాతీయ స్థాయికి ఎదిగిన ‘’ఉయ్యూరు సన్ ఆఫ్ ది సాయిల్ ‘’సూరి బుచ్చిరాం

అచ్చి వచ్చిన ‘’హామ్ రేడియో ‘’ తో జాతీయ స్థాయికి ఎదిగిన ‘’ఉయ్యూరు సన్ ఆఫ్ ది సాయిల్ ‘’సూరి బుచ్చిరాం

 నవంబర్ 14ఆదివారం ఉయ్యూరు జిల్లాపరిషత్ హైస్కూల్ 1976-77 బాచ్ పదవ తరగతి పూర్వ విద్యార్ధుల సమావేశం లో సూరి బుచ్చిరాం ను చూసేదాకా ,అతడు నా శిష్యుడు అని గ్రహించలేకపోయాను .ఈ సమావేశ రూపశిల్పి, స్టీరింగ్ హెడ్,ఆల్ అండ్ ఆల్ బుచ్చిరాం అని గ్రహించాను . ఎంతసేపటికీ నా స్నేహితుడు సూరి నరసింహం అన్నగారి అబ్బాయనీ ,మరో మిత్రుడు,ఇండియాలో  హాం రేడియో స్థాపకుడు సూరి శ్రీరామమూర్తి టీం లో పని చేసిన వాడు, అతని అన్నగారబ్బాయి అనే అనుకొన్నాను .ఆరోజు తెలిసింది అతడి విశ్వరూపం .వినయం ,కార్యశూరత్వం ,పాదాభివందనం చేసిన గురుభక్తి మూర్తీభవించిన నా’’ అపూర్వ పూర్వ విద్యార్ధి ‘’అని తెలిసి ఆనంద భరితుడనయ్యాను .అతడికి సరసభారతి పుస్తకాలు అంద జేయగా అతడు నాకు ‘’ఎస్. బి .రాం –ది సోషల్ సోల్జర్ ‘’అనే తన జీవిత ప్రస్థానాన్ని తెలియజేసే కలర్ఫుల్ కలర్ పుస్తకం ఇచ్చాడు దీన్ని ఇవాల్టి వరకు నేను చూడనే లేదు .ఇవాళ లైబ్రరీకి ఇస్తే అందరూ చదివి స్పూర్తి ,ప్రేరణా పొందుతారని పించింది,. అరే.ఇంత ఆత్మీయంగా భక్తిగా పుస్తకం ఇస్తే చదవకుండా లైబ్రరీకిస్తే ఏం బాగుంటుందని పించి చదివాను .చదివాక అతని గురిచి రాయకపోవటం భావ్యం కాదనిపించి శీర్షిక కోసం ఆలోచిస్తే పై శీర్షిక తట్టి వెంటనే రాయటానికి అంటే అతన్ని మీ అందరికి పరిచయం చేయటానికి ఉపక్రమిస్తున్నాను .

ఎస్బి రాం అనే సూరి బుచ్చిరాం (తాతగారిపేరు )21-6-1961 న ఉయ్యూరులో సూరి రామకృష్ణ ,సుబ్బమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు .ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో టెన్త్ పాసై ,ఆంధ్రా యూని వర్సిటి నుంచి 1982 లో  గ్రాడ్యుయేట్ అయ్యాడు .భారత ప్రభుత్వ౦  లో భారత ప్రధాని జవహర్ లాల్ నెహ్రూకు సైంటిఫిక్ అడ్వైజర్ అయిన డా సూరి భగవంతంగారికి అతిసమీప బంధువు.ఒక రకంగా మనవడి వరుస .గోవా వీరుడు సూరి సీతారం ఇతని కజిన్ బ్రదర్ కుమారుడే కనుక ఇతనికి కజిన్ .సీతారం గోవా విమోచన ఉద్యమం లో పాల్గొని 15-8-1955న పోలీస్ కాల్పులలో మరణించి అమరుడైన సంగతి మనకు తెలిసిందే .

  బుచ్చి రాం శ్రీ మతి శాంతిని1987లో  వివాహం చేసుకొని ఇద్దరమ్మాయిలకు ఒక కుమారుడికి తండ్రి అయ్యాడు .వీరందరికీ వివాహాదులు జరిగి ముచ్చటైన ముగ్గురు మనవళ్ళతో ఆనందిస్తున్నాడు .భారత ప్రభుత్వ ,ఆంద్ర ప్రభుత్వాలకు చెందినఎన్. జి .వో .కు అంటే నేషనల్ ఇన్ ష్టి ట్యూట్ ఆఫ్ అమెచ్యూర్ రేడియో-హైదరాబాద్ కు వ్యవస్థాపక సభ్యుడు .ఈ సంస్థ కు పూర్తి సహకారమందించిన వారు స్వయంగా ఎమెచ్యూర్  రేడియో ఆపరేటర్ కూడా అయిన భారత మాజీ ప్రధాని స్వర్గీయ రాజీవ్ గాంధీ .ఈ సంస్థలో తన పినతండ్రి  ‘’హాం సూరి ‘’గా పిలువబడే సూరి శ్రీరామ మూర్తి వద్ద 22ఏళ్ళ వయసు నుంచి 46 వ ఏడు వచ్చేదాకా 24 సంవత్సరాలు దాని అభి వృద్ధిలో భాగస్వామి అయి గొప్ప అనుభవం తో పాటు పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందాడు .హాం రేడియో ద్వారా దేశం లో జరిగిన అన్ని రకాల ప్రకృతి విపత్తులలో  ఎమెర్జెన్సి కమ్యూని కేషన్ లను అత్యంత సమర్ధ వంతంగా నిర్వహించి ,ప్రజా సేవలో ధన్యుడయ్యాడు .గుజరాత్ లోని భుజ్ ప్రాంతం లో వచ్చిన భూకంపం ,,ఒరిస్సాను వణికించిన సూపర్ సైక్లోన్ ,గుజరాత్ భూకంపం, అండమాన్ ,నికోబార్ దీవులలో సంభవించిన సునామీ ,అనేక తుఫాన్లలో ,ఆంద్ర ప్రదేశ్ ను ముంచి అల్లకల్లోలం చేసి ప్రజా జీవితాలను ఛిద్రం చేసిన అనేక తీవ్రమైన వరదల నుంచి ప్రాణ నష్టం జరగకుండా ,ముందు జాగ్రతలు తీసుకోవటానికి ప్రజలను హాం రేడియో సేవలద్వారా ప్రభుత్వాలకంటే ముందే హెచ్చరికలు చేసి ,ఆతర్వాత నిర్వాసితులైన వారికి పునరావాసం కల్పించటం లో మానవ సేవయే మాధవ సేవగా చేసిన శ్రీరామ మూర్తి బుచ్చిరాం వాళ్ళ హాం రేడియో సేవలు నిరుపమానమైనవి ,ప్రభుత్వాల గుర్తింపు పొంది ఘనమైన ప్రశంసలు అందుకొన్నాయి .సునామీ సమయం లో చేసిన సేవలకు ఈ బృందాన్ని నాటి రాష్ట్రపతి డా.అబ్దుల్ కలాం గారు రాష్ట్ర పతి భవనానికి ఆహ్వానించి గౌరవించటం చిరస్మరణీయం .ప్రధాని డా మన్మోహన్ సింగ్ గారుకూడా ఆహ్వానించి ఈ టీం చేసిన సేవలను ప్రస్తుతించి సత్కరించటం,హామ్ రేడియోకు ,  మానవ సేవకు దక్కిన అపూర్వ గౌరవం .

  మన బుచ్చి అమెరికా ,జర్మని ,కెనడా ,ఢాకా లలో జరిగిన  అనేక జాతీయ అంతర్జాతీయ సేమినార్లలకు హాజరయ్యాడు.పారిస్, ఆమ్ ష్టర్ డాం , బెర్లిన్, శ్రీలంక లను సందర్శించాడు .అండమాన్ నికోబార్ ఐలాండ్స్ తో సహా భారత దేశమంతా తిరిగి సేవలు అందించిన అనుభవం అతడిది .నేపాల్ లో వచ్చిన భారీ భూకంపసమయం లో  ఈ టీం ద్వారా హైదరాబాద్ లో ‘’నేషనల్ ఎర్త్ కేక్ రిలీఫ్ కాంప్ ‘’ఏర్పరచి దుప్పట్లు ,అత్యవసర మైన మందులు ,ఆహారం సేకరించి నేపాల్ కు పంపి ఆదుకొన్నాడు  .

   24ఏళ్ళు సుదీర్ఘ సేవలు ఎమేచ్యూర్ రేడియో సంస్థకు అందించిన బుచ్చిరాం 2007లో అక్కడి తన ఉద్యోగానికి రాజీ నామా చేసి ,స్వంతంగా ‘’స్పందన బిజినెస్ సొల్యూషన్స్ ‘’అనే కన్సల్టన్సి సంస్థను స్థాపించి ఆర్ధిక ,ఇన్సూరెన్స్ సర్వీసెస్ లను 5 వేలమంది కి పైగా కష్టమర్ లకు అందించి వారి సంతృప్తికి కారణ మయ్యాడు .భారత దేశ ఎల్. ఐ. సి. హైదరాబాద్ డివిజన్ కు కి అత్యున్నత చీఫ్ లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్  అడ్వైజర్ లలో ఒకడుగా ఉన్నాడు .’’మిలియన్ డాలర్ రౌండ్ టేబుల్ ‘’కు నాలుగు సార్లు క్వాలిఫై అయిన ఘనత బుచ్చిది.2010లో ఈ సంస్థ సమావేశం కెనడాలోని వాంకూవర్ లో జరిగితే హాజరై గుర్తింపు పొందాడు .ఇన్సూరెన్స్ ఇండష్ట్రి లో అనేక మైలు రాళ్ళను దాటి ,చాలా మంది చేత ప్రశంసలు ,సర్టిఫికెట్లు అందుకొన్న ‘’సాంఘిక సైనికుడు ‘’.ఇతని అనితర సాధ్యమైన సేవను గుర్తించి ఇటీవలే’’ హైదరాబాద్ ఆణి ముత్యం ‘’బిరుదు ప్రదానం చేశారు .

  బుచ్చిరాం సెవలు ఏదోఒకటి రెండు సంస్థలకే పరిమితం కాలేదు .హైదరాబాద్ లోని రామకృష్ణా మఠం నిర్వహించే వివిధ కార్యక్రమాలకు తనవంతు సేవలందిస్తున్నాడు .హైదరాబాద్ లోని  వెనుక బడిన విద్యార్దులకు నిత్యాన్నదానం పధకంలో భాగస్వామి .అమృత గంగ ప్రాజెక్ట్  క్రింద రంగారెడ్డి జిల్లా అదలపు గ్రామం లో పెద్ద బావి త్రవ్వించి గ్రామస్తులకు మంచి నీటి వసతి కల్పించాడు .దీన్ని స్వామి శ్రీ సువివరానంద జీ మహారాజ్ 10-6-16న ప్రారంభించారు .శంకరపల్లి దగ్గర గాజులపల్లి లో ఆర్వో వాటర్ ప్లాంట్ నిర్మించ రక్షిత మంచి నీటి సరఫరా చేయిస్తున్నాడు .ప్రభుత్వ స్కూళ్ళలోని వందలాది  వెనుకబడిన విద్యార్ధులకు  పుస్తకాలు, సూల్ బాగ్స్ ఉచితంగా అందిస్తున్నాడు .వెనుకబడిన బాలికా విద్యార్ధులు  గ్రూప్ , సివిల్స్ పరీక్షలకు తయారవటానికి   ‘’సిస్టర్ నివేదిత రీడింగ్ రూమ్ ‘’ ను అశోకే నగర్ లో ఏర్పాటు చేశాడు .

  ఇన్ని రంగాలలో విశిష్ట సేవలు అందిస్తున్న బుచ్చిరాం కు తగిన గుర్తింపు ,పురస్కారాలు అందుకొన్నాడు .సాంఘిక సేవలో 30 సంవత్సరాలు సుదీర్ఘ సేవ చేసినందుకు కళా నిలయం సోషల్ కల్చరల్ ఆర్గనైజేషన్ ‘’ఎన్.టి. ఆర్ .ఎక్స్ లెన్సి అవార్డ్ ‘’అందించి సత్కరించింది .హైదరాబాద్ రామ కృష్ణ మఠం ,మిషన్ జనరల్ సెక్రెటరి శ్రీస్వామి సువిరానంద మహా రాజ్ బుచ్చి రాం చేబట్టిన అమృత గంగ ప్రాజెక్ట్  సందర్భంగా  గౌరవించి సత్కరించారు .హైదరాబాద్ లోని జియోరిసోర్సేస్ టెక్నాలజీస్ కన్సల్టెన్స్ తరఫున ఏర్పాటైన ‘’Fullerence’’ ప్రాజెక్ట్ కు ఆనరరి పిఆర్ వో గా సేవ లందించాడు .హైదరాబాద్ లోని ‘’సనాతన ఎంటర్ప్యూనర్స్అసోసియేషన్ ‘’కు జాతీయ ప్రెసిడెంట్ గా సేవలు అందిస్తూ సనాన ధర్మాన్ని కాపాడుతున్నాడు .

  బాబాయి సూరి శ్రీరామమూర్తి కాంగ్రెస్ పార్టీ లో చేరి ఇందిరాగాంధీ ,రాజీవ్ గాంధీ మొదలైన ప్రధానులతో  ,రాష్ట్ర పతులతో ,ఆంద్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి శ్రీ టి.అంజయ్య గార్లతో సన్నిహిత సంబంధాలను కలిగి ఉన్నాడు .అలాగే అబ్బాయ్ బుచ్చిరాం మాజీ ప్రధాని శ్రీ నరసింహారావు గారితోనే కాక , ఇప్పుడు బిజెపి లో చేరి ,ఆ పార్టీ కి చెందిన రాష్ట్ర ,జాతీయ నాయకులతో సంబంధాలను కలిగిజాతీయ స్థాయిలో  ఇంకా ఎత్తుకు ఎదుగుతున్నాడు .’’ఉయ్యూరు సన్ ఆఫ్ ది సాయిల్’’ బుచ్చిరాం ఇంకా అభి వృద్ధి చెంది ,దేశ సేవలో తరిస్తూ ,తను పుట్టిన ఉయ్యూరు అభి వృద్ధిలోనూ ప్రత్యెక శ్రద్ధ కనబరచాలని కోరుతూ ,ఇలాంటి సేవా పరాయణుడైన వ్యక్తి  నాకు శిష్యుడైనందుకు గర్వపడుతూ నిండు మనసుతో ఆశీర్వదిస్తున్నాను .

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in ఊసుల్లో ఉయ్యూరు | Tagged | Leave a comment

24-పేరడీ కవిత్వ హాస్యం

24-పేరడీ కవిత్వ హాస్యం

ఉదయ రాజు రాఘవ రంగారావు గారి ‘’మత్కుణోపాఖ్యానం’’దేవీ ప్రసాద్ ‘’భక్షేశ్వరీ శతకం ‘’,జరుక్ శాస్త్రి అనబడే శ్రీ జలసూత్రం రుక్మిణీ నాథ శాస్త్రి గారి కృష్ణ శాస్త్రి గారి పేరడీ కవిత్వం పేరడీ కవిత్వం లో ముందు వరుసలో ఉన్నాయి .కాళోజి నారాయణరావు గారు కూడా ‘’ఏదేశమేగినా ఎందుకాలిడినా చూడరా నీ బొజ్జ పూడు మార్గంబు ‘’అని రాయప్రోలు వారి కవిత్వానికి పేరడీ రాశారని మునిమాణిక్యంగారువాచ .కొత్త పెళ్ళికూతుర్ని అత్తారింటికి పంపేటప్పుడు తలిదండ్రులు ఎన్నోజాగ్రతలు చెబుతారు .దీనికీ పేరడీ పిసిగాడోకవి –మొగుడితో ఎలా ప్రవర్తించాలో చెబుతూ ‘’నీ మాట వినబడ్డ నిమిష౦బు నందు అడలిపోయే-ట్లు అతని భయపెట్టు –పతికోప్పడిన పడియు౦డబోకు-అంతకు పది రెట్లు అతని మర్దించు -ఇరుగు పొరుగువారు ఏమైనా అంటే –ఏడవక వేయి రెట్లు దుమ్మేత్తిపోయ్యి-భర్తను వంచుకోగల భార్యగౌరవ మెన్న-రారాజులకు నైన రమణి రో లేదు –ఇవి ఎల్ల మరువక ,ఏమాత్రము అలయక సుఖ పడు చుండుమో సొగసు పూదీగ ‘’.

  ఒక యువకవి సుమతీ శతకానికిపేరడీ గుప్పించాడు –‘’తినదగు నెవ్వరు పెట్టిన –తినినంతనే తేన్పులిడక స్థిమిత పడదగున్ –తిని రుచియు నరుచియు నెరిగిన మనుజుడే పో మహిలో  సుమతీ ‘’-‘’ఎప్పటి కకెయ్యేది దొరికిన ఆ తిండి తినుచు –అన్యులతోన్ –చెప్పించక తా  చెప్పక –తప్పించుక తిరుగువాడు ధన్యుడు సుమతీ ‘’-‘’అప్పచ్చులతోడ సుష్టుగ భోజనము పెట్టు ఇల్లో, హోటలో –చొప్పడిన యూర నుండుము-చొప్పడ కున్నట్టి యూరు చొరకుము సుమతీ ‘’-‘’అక్కరకు రాని బస్సును –చక్కగ సినిమాకురాక సణిగెడి భార్యన్ –ఉక్కగ నుండెడు యింటిని –గ్రక్కున విడువంగవలయు గదరా సుమతీ ‘’.

  వచనానికీ చక్కని పేరడీ రాసినవారున్నారు .శ్రీరమణ,జొన్నవిత్తుల మొదలైనవారు .విశ్వనాథ వారి వచనానికి ఎలా పేరడీ పచనం చేశాడో ఒక తుంటరి చూడండి –‘’వాడు మానిసి .కర చరణాదులున్నవి.కనులు మూసుకొని నిద్ర పోవు చున్నట్లున్నది.నిద్ర యనగా పంచేంద్రియ వ్యవహారోప సంహృతి .నిద్రలో అతని మనసు ఆడుచునే యున్నది .ఇది ఇంద్రియ విషయిక నిద్రాస్థితి .జీవుడు మేల్కొని యున్నాడు .సర్వ వ్యవహారములకు యోగ్యుడై యున్నాడు .కాని వ్యవహారము  నిర్వహించ లేడు.నిద్ర పోవుచున్నట్లు అతనికి తెలియునా ?తెలియదు ,తెలియునుకూడా .మేల్కొనగానే నిద్రించిన అభిజ్ఞ అతనికి కలిగినది .అనగా పూర్వముకూడా అతనికావిషయము తెలిసియె యుండవలయును .నిద్ర పోవునట్లతనికి నిద్రలో కూడా తెలియునా ?తెలియును తెలియదు.ఇది ఒక చమత్కారము ‘’ఇది చదివి మనకు వచ్చే నిద్రకూడా దూరమౌతుందేమో ఏమో అదోచమత్కారము .(చమత్కారమన్న నేమి?చమస్సులో కారమా ?కారములో చమస్సా ? ఏదైననూ  కావచ్చును కాకపోవచ్చును ఇలా ఏడిసింది మన తెలివీ.అసలు తెలివి యన్నది ఒక బ్రహ్మ పదార్ధము దాని విషయము కాళిదాసుకు తెలుసు భవ భూతికి తెలుసు దిగ్నాగునికి మూడు వంతులు ,నన్నయ్యకు అర్ధభాగం తెలియును .తెలియుటలోనే తెలివి యున్నది .తెలివి తెలివి నీ తెలివి తెల్లవారినట్లే యున్నదిలే అఘోరించుము ) ఈ బ్రాకెట్ లోని దంతా నాపైత్యం క్షమించండి .

  మూలం లోని పద్య పాదాన్ని అనుకరణ చేసిన పాదం తోకలిపితే ఒకరకమైన హాస్యం వస్తుందన్నారు మాష్టారు –ఉదాహరణ ‘’సదమల మణిమయ  సౌద భాగంబుల ‘’అనే పద్య పాదాన్ని ‘’సద్దల్లో మన్ను వోయ సుద్దా భాగ౦బుల ‘’అని మారిస్తే హాస్యం చిప్పిలుతున్దన్నారు సారూ .

 సంధ్యావందనం లో ‘’ఉత్తమే శిఖరే జాతే ‘’అనే దాన్ని ఒక పారడిష్టు ‘’ఉత్తమే శిఖరే జాతే –కోన్ జాతే బులావురే ‘’అని అనుకరించాడట.’’అమృతాభిదానమసి-రౌరవే పుణ్య నిలయే పద్మార్బుద నివాసినాం –అర్ధినాముదకం దత్తం అక్షయ్య ముపతిష్టతు’’అనే భోజనానంతర మంత్రానికి –‘’అమ్మితే వృధా అదన్తమసి అంబు గజము పట్టుకోన్నదే –అరచి చచ్చినా నిన్ను విడువదే-అచ్చమ్మా ఇక తిట్టకే ‘’  అని పేరడీ పెసరట్టు వేశాడొకడు అన్నారు మాష్టారు .ఇప్పటిదాకా మనం చెప్పుకొన్నది అంతా’’శబ్దాశ్రయ హాస్యం ‘’.

 రైలుబండిలో వైతాళికులు అనే ప్రహసనంలోనిది:
శ్రీశ్రీ వంతు వచ్చింది. టిక్కెట్ లేదు. పైగా అందరికీ భరోసా ఇవ్వడం కూడాను. ఇదంతా గమనించి-
“ఎవరు మీరు” అన్నాడు టి.వాడు
“భూతాన్ని
యజ్ఞోపవీతాన్ని
వైప్లవ్య గీతాన్ని నేను”
“కవిత్వంలో దేనికి? తెలుగులో చెప్పరాదుటయ్యా” అన్నారెవరో.
“నేను శ్రీశ్రీని. ఈ శతాబ్దం నాది”
“కావచ్చు. కాని ఈ రైలు శ్రీ సర్కారు వారిది” అన్నాడు టి.టి.ఇ.
“మొన్నటి దాకా తెలుగు సాహిత్యం నన్ను నడిపింది. ఇప్పుడు దాన్ని నేను నడుపుతున్నాను…”
“అవచ్చు. కాని ఈ రైళ్ళని ఇండియన్ రైల్వేస్ వారు నడుపుతున్నారు”
“ఔను నిజం, ఔను సుమా నీవన్నది నిజం నిజం”
అనేసి శ్రీశ్రీ సీటుమీద కూచుని, నిట్టూర్చి మళ్ళీ హరీన్‌ఛట్టో లోకి వెళ్ళిపోయారు.

‘కోయకుమీ సొరకాయలు/ వ్రాయకుమీ నవలలని అవాకు చెవాకుల్‌/ డాయకుమీ అరవఫిలిం/ చేయకుమీ చేబదుళ్లు సిరిసిరిమువ్వా’’- ఇది శ్రీ శ్రీ పేరడీ

తొలి పేరడీ కవిగా తెనాలి రామకృష్ణుడినే చెబుతారు. శ్రీకృష్ణుడు, శ్రీకృష్ణదేవరాయలును పోల్చుతూ మొల్ల చెప్పిన ‘‘అతడు గోపాలకుం డితడు భూపాలకుం/ డెలమినాతని కన్న నితడు ఘనుడు/ అతడు పాండవ పక్షు డితడు పండితరక్షు/’’ పద్యాన్ని అనుకరిస్తూ.. శివుణ్ని, ఎద్దును పోలుస్తూ ‘‘ఆతడంబకు మగం డితడమ్మకు మగండు/ నెలమి నాతనికన్న నితడు ఘనుడు/ అతను శూలము ద్రిప్పు నితడు వాలము ద్రిప్పు/ నెలమి నాతనికన్న నితడు ఘనుడు/…’’ అనే పద్యాన్ని వికటకవి చెప్పాడంటారు

శ్రీశ్రీ ‘నవ కవిత’ను ‘సరదా పాట’గా మార్చి, ‘‘మాగాయీ కంది పచ్చడీ/ ఆవకాయి పెసరప్పడమూ/ తెగిపోయిన పాత చెప్పులూ/ పిచ్చాడి ప్రలాపం, కోపం/ వైజాగులో కారాకిళ్లీ/ సామానోయ్‌ సరదాపాటకు/ తుప్పట్టిన మోటర్‌ చక్రం/ తగ్గించిన చిమ్నీ దీపం/ మహవూరిన రంపప్పొట్టూ/ పంగల్చీలిన ట్రాం పట్టా/ విసిరేసిన విస్తరి మెతుకులు/ అచ్చమ్మ హోటల్లో చేపలు/ సామానోయ్‌ సరదాపాటకు/ నడి నిశిలో తీతువు కూతా/ పడిపోయిన బెబ్బులి వేటా/ కర్రెక్కిన నల్లినెత్తురూ/ జుర్రేసిన ఉల్లికారమూ/ చించేసిన కాలెండర్‌ షీట్‌… సరదాపాటకు’’ అంటూ మూల రచన ముక్కుపిండేశారు శాస్త్రి. అలాగే, ‘అద్వైతం’ గీతానికి ‘విశిష్టాద్వైతం’ పేరుతో ఆనందం అంబరమైతే/ అనురాగం బంభరమైతే/ అనురాగం రెక్కలు చూస్తాం/ ఆనందం ముక్కలు చేస్తాం….’’ అంటూ వర్గ ఘర్షణను చిత్రించారు. ‘‘నేను సైతం కిళ్లీకొట్లో/ పాతబాకీ లెగరగొట్టాను/ నేను సైతం జనాభాలో/ సంఖ్య నొక్కటి వృద్ధి చేశాను; ఫిరదౌసి వ్రాసేటప్పుడు తగలేసిన బీడీలెన్నో; ప్రపంచమొక సర్కస్‌ డేరా/ కవిత్వమొక వర్కర్‌ బూరా’’ లాంటివి శ్రీశ్రీ కవితాపాదాలకు జరుక్‌ శాస్త్రి పేరడీ పంక్తులు ‘చోటా హజ్రీ నమస్తుభ్యం/ వరదే కామరూపిణి/ కాఫీ పానం కరిష్యామి/ సిద్ధిర్భవతు మే సదా..’’ లాంటివి ఆయన హాస్య ప్రియత్వానికి మచ్చుతునకలు. ‘

ఏ రోడ్డు చరిత్ర చూసినా/ ఏమున్నది గర్వకారణం?/ రహదారి చరిత్ర సమస్తం/ ధూళి ధూసరి పరిన్యస్తం!/ రహదారి చరిత్ర సమస్తం/ యాతాయాత జనసంయుక్తం/ రహదారి చరిత్ర సమస్తం/ పథిక వాహన ప్రయాణసిక్తం/ భూంకారగర్జిత దిగ్భాగం/ చక్రాంగజ్వలిత సమస్తాంగం/ రహదారి చరిత్ర సమస్తం/ పైజమ్మాలను పాడుచేయడం-అని శ్రీశ్రీ కవిత్వానికి  దేవీ ప్రసాద్ పేరడీ . ‘తొక్కిన కదలని సైకిలు/ పక్కింటి మిటారిపైన పగటి భ్రమయున్‌/ యెక్కకె పారెడి గుఱ్ఱము/ గ్రక్కున విడువంగ వలయు గదరా సుమతీ’’ అంటూ నవ్వులవాన కురిపించారు.

‘‘ఏ ల్యాబ్‌ చరిత్ర చూసినా/ ఏమున్నది గర్వకారణం/ శాస్త్రజ్ఞుల చరిత్ర సమస్తం/ పరదూషణ పరాయణత్వం…./ ప్రఖ్యాత విశ్వవిద్యాలయంలో/ విద్యార్థుల జీవనమెట్టిది/ ప్రొఫెసరచ్చేసిన పేపర్‌ కాదోయ్‌/ దాన్ని వ్రాసిన విద్యార్థెవడు?’’ అంటూ వ్యంగ్యాస్త్రాలు సంధించారు కవన శర్మ. ‘‘దినపత్రిక దిక్కుల వ్రాతలు/ దీవించే సంపాదక నేతలు/ అర్థానికి అకాడమీ దాతలు/ పలు భాషల ప్రచురణ కర్తలు/ కౌగిలి కోరే కృతిభర్తలు/ కృత్రిమ సంఘం, కుంటి నడకలు/ కావాలోయ్‌ నవీన కవులకు…’’ అంటూ ఆధునిక కవులను ఏకేశారు కాట్రగడ్డ. కవి, సినీ నటుడు తనికెళ్ల భరణి అయితే ‘‘స్కాచ్‌ విస్కీ, స్పెన్సర్‌ సోడా/ స్టేటెక్స్‌ ప్రెస్, గ్యాసు లైటరూ/ తెల్లగ్లాసూ, చల్లని ఐసూ/ మటన్‌ చిప్స్, బాయిల్డెగ్సూ/ కావాలోయ్‌ నవకవనానికి…’’ అన్నారు. శ్రీశ్రీ ‘జయభేరి’ గేయానికి ‘గుండుభేరి’ పేరడీ సృష్టించారు జొన్నవిత్తుల రామలింగేశ్వరరావు. ‘‘నేను సైతం/ తెల్లజుట్టుకు/ నల్లరంగును కొనుక్కొచ్చాను/ నేను సైతం/ నల్ల రంగును/ తెల్లజుట్టుకి రాసి దువ్వాను/ యింత చేసీ/ యింత క్రితమే/ తిరుపతయ్యకు జుట్టునిచ్చాను’’ అంటూ వాపోయారాయన. కృష్ణశాస్త్రి కవిత ‘‘సౌరభములేల చిమ్ము బుష్పవ్రజంబు?’’కు ‘సందియం’ పేరుతో ‘‘జఠర రసమేల స్రవియించు జఠర గ్రంథి?/ అడవిలో యేల నివసించు నడవి పంది?/ ఏల పిచ్చికుక్క కరచు? కాకేల యరుచు/..’’ అనే పేరడీ రాశారు జొన్నవిత్తుల. ఆత్రేయ పాట ‘‘కడవెత్తుకొచ్చిందీ కన్నెపిల్ల’’ పాటకి.. ‘‘పరిగెత్తుకొచ్చిందీ పిచ్చికుక్కా/ అది కరిచిందీ కచ్చగా కాలిపిక్కా’’ అంటూ అందరినీ నవ్వించారు. ఇంకా ఆరుద్ర, మాగంటి వంశీమోహన్, జాగర్లపూడి సత్యనారాయణ, వివి సుబ్బారావు తదితరులెందరో శ్రీశ్రీ కైతలకు పేరడీలు కట్టారు. 
      పేరడీలతో కవులను అల్లల్లాడించిన జరుక్‌ శాస్త్రి మీద 19 పద్యాలతో ‘రుక్కుటేశ్వర శతకం’ తెచ్చారు శ్రీశ్రీ, ఆరుద్ర. ‘‘రుక్కునకు, ఆగ్రహముగల/ ముక్కునకు, విచిత్ర భావముఖురిత వాణీ/ భాక్కునకున్, తెగవాగెడి/ డొక్కునకున్‌ సాటిలేని డుబడుక్కునకున్‌…’’ అంటూ శాస్త్రిని ఆటపట్టించారు. ఇందులోని పద్యాలు ‘జరూ!’తో అంతమవుతాయి. శ్రీశ్రీ విడిగా ‘సిరిసిరి మువ్వ’ శతకాన్ని రచించారు. ‘అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు’ అనే సుమతీ శతక పద్యానికి పేరడీగా ఇందులో ‘‘ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు/ కప్పెడు కాఫీ నొసంగ గలిగిన సుజనుల్‌/ చొప్పడిన యూరనుండుము/ చొప్పడకున్నట్టి  యూర చొరకుము మువ్వా’’ అంటూ  కాఫీ దాతలను కీర్తించారు. 

సినారె శైలిలో ఓ ప్రేమలేఖ రాశారు శ్రీరమణ. ‘‘మధుర రసైక ధారావాహినీ:/ నమస్తే: నమస్తే: ప్రియసఖి/ నేనే. నేనే నారాయణ రెడ్డిని/ కవిని. రవిని- నిను కోరే ప్రియుణ్ని/ నీ చూపులు వలపు సేతువులు/ నీ రూపులు రామప్ప శిల్పాలు…’’

ఇప్పటిదాకా మనం చెప్పుకొన్నది అంతా’’శబ్దాశ్రయ హాస్యం ‘’.

ఇక  భావాశ్రయ హాస్యానికి తెరతీద్దాం .

  శ్రీ మునిమాణిక్యం మాస్టారు గారికి కృతజ్ఞతలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Tagged | Leave a comment

తిరుపతి వెంకటాద్రి రాముడు

అనే తిరుపతి కొదండరామ స్వామి దేవాలయ విశిష్టత

అనే పుస్తకాన్ని శ్రీ తలుపూరు రామ రమేష్ కుమార్ రచించగా తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం 2004లో ప్రచురించింది ,వెల-ఉచితం .దీనిని సీతా లక్ష్మణ భక్తాంజనేయ సమేత శ్రీ కోదండరామికి అంకితమిచ్చారు .దీనికి మున్నుడి వ్రాస్తూ భక్తా౦ఘ్రిరేణువు శ్రీ సింగరాజు సచ్చిదానందం ‘’ఒకప్పుడు తిరుపతి కపిల తీర్ధం దగ్గర విజయ నగర సామ్రాజ్యం కాలం లో అచ్యుత రాయపురం అని పిలువబడేదని,అప్పటి మహమ్మదీయ దండయాత్రలో అక్కడి కోదండరామాలయం శిధిల మవగా , తిరుపతి నడి బొడ్డున ఈనాటి కోదండ రామాలయం పునర్నిర్మితమైంది అని రచయిత రాసినమాటలు యదార్ధం .ఆలయం వంట శాలలో వకుళమాలిక విగ్రహం ఉండేదని,రాముడికి ఎదురుగా ఆస్థాన మండపం ,ఆంజనేయ దేవాలయం ,వీరికి జరిగే నిత్యోత్సవ ,పక్షోత్సవ ,మాసోత్సవాదులన్నీ వివరించి  రాశాడు .కోదండ రాముడిని ‘’వెంకటాద్రి రాముడు ‘’అనటం అత్యంత సముచితం ‘’అని రాశారు .

  రచయిత ఈ ఆలయ విశేషాలు వివరిస్తూ రిరుమల వెంకన్నకు జరిగినట్లే కోదండ రాముడికీ ఆగమ విధానం లో బ్రహ్మోత్సవాలతో సహా అన్నీ జరిగేవి అని చెప్పాడు .స్థానిక స్థలపురాణ విషయాలన్నీ క్రోడీకరించి తాను ఈ పుస్తకం రాశానన్నాడు .రావణ సంహారం తర్వాత శ్రీరాముడు సీతాలక్ష్మణ సుగ్రీవ హనుమ జాంబవంత అంగద సమేతంగా తిరుమలకు వచ్చిన సందర్భంగా ఈ ఆలయం నిర్మించబడింది .భవిష్యత్ పురాణం లో సీతాన్వేషణ సఫలమైన తర్వాత కూడా ఇక్కడికి వచ్చి ఉండవచ్చు .అందుకే రామస్వామి పడమర వైపుకు తిరిగి ,తూర్పు వైపు చూస్తున్న బాలాజీకి ఎదురుగా నిలుచుని ఉన్నాడు .ఆనాటి పడమటి వైపున్న గుంట నే ఇప్పుడు రామచంద్ర తీర్ధం లేక కోనేరు అంటారు .జనమేజయ చక్రవర్తి ఈ తీర్ధం లో స్నానానికి దిగినప్పుడు ఈ ఆలయ విగ్రహాలు దొరికినట్లు వాటిని స్థాపించి దేవాలయం నిర్మించినట్లు చెప్పుకొంటారు .ఇది జాంబవంతుని ప్రతిష్ట అనీ అంటారు. ఒంటిమిట్ట కొదందరాముని,వాయల్పాడు పట్టాభి రాముడిని కూడా జాంబవంతుడే ప్రతిష్టించాడని అంటారు .శ్రీసాధు సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారు దీనిపై విశేష కృషి చేసి రాసిన ‘’తిరుపతి వెంకటేశ్వర ‘’  పుస్తకం లో ‘’సవాల్ ఎ జవాబ్ పట్టీ ‘’అధ్యాయలం లో కొదండరామాలయచరిత్ర ఉంది .త్రేతాయుగం లో రాముడు వానర సైన్యంతో ఇక్కడ ఒకరాత్రి విశ్రమించాడు .అప్పుడు ఆ౦జనేయాదులు వైకుంఠ గుహనుంచి వెలువడుతున్న తేజస్సు చూసి రాముడికి చెబితే ఈ పర్వతం అంతా తేజోమయమే అన్నాడు .రావణ వధ తర్వాత మళ్ళీ వచ్చికొంతకాలం ఉండి గుర్తుగా  తిరుపతిలో కోదండరామాలయం నిర్మించాడు .రామ,సీతా  లక్ష్మణ హనుమ విగ్రహాలు నెలకొల్పారు .

జనమేజయ చక్రవర్తిశిధిలావస్థలో ఉన్న  ఈ ఆలయాన్ని వైభవోపేతంగా పునర్నిర్మించాడు .యాదవ రాజులు క్రీశ 834లో మండప ,ప్రాకారాలు కట్టించారు .ఆలయ చరిత్ర చెప్పే శాసనాలు దొరకలేదు .ఆలయం ఉత్తర గోపురం దగ్గర అచ్యుత దేవరాయలు సమర్పించిన  రథం గురించి ఒకటి ,వంటశాలలో పెద్ద రాతి గిన్నె పై నారాయణన్ అనే నేలటూరు గ్రామస్థుడు స్వామికి ఒక గిన్నె సమర్పించినట్లు ఉన్నది .గోవిందరాజస్వామి ఆలయం లో ‘’కూరత్తాల్వార్’’మండపం ఉత్తరగోడ లోపలిభాగం లో దొరికిన శాసనాలలో కోదండరామాలయ విశేషాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి .క్రీ శ.1480లో శఠ గోప దాసర్ నరసింహమొదలియార్  అనే ఆయన నరసింహ ఉడయ్యార్ కాలం నాటి సంస్కృతీ సంప్రదాయాల చిహ్నంగా ‘’రఘునాథుడు ‘’అనే పేరుతొ రాముడి విగ్రహాన్నిచ్చి ,గోవిందరాజాలయానికి ఉత్తరాన కోదండ రామాలయం నిర్మించాడు  .ఇతడే వీర సాలువ నరసింహరాయలు అని సాధు సుబ్రహ్మణ్యంగారు గుర్తించారు .ఈ రాయాలే అవిలాల గ్రామం లో 15ఎకరాలు స్వామి వారి కై౦కర్యాలకోసం ఇచ్చినట్లు శాసనం ఉంది .1494లో ఈరాయలు ,కొడుకు ఇక్కడికి వచ్చి మార్చి 9న మొదటిసారిగా శ్రీరామనవమి ఉత్సవం జరిపి ఒక ‘’అప్పపడి’’స్వామికి సమర్పించి హనుమంతునికి కూడా నైవేద్యం సమర్పింఛి ఉత్సవ మూర్తులకు వైభవోపేతంగా ఊరేగింపు అనే గ్రామోత్సవం జరిపారని శాసనం ఉంది .’’కనుప్పొడి’’రోజున సీతాదేవి అభిషేకం చేసి ,రెండు సార్లు ‘’తిరు పోనక్కం ‘’నైవేద్యం పెట్టారు .అంటే శ్రీరామనవమి ఉత్సవాలుఏ కోదండ రామాలయం లో సుమారు 560ఏళ్ల నుంచీ జరుగుతున్నాయని తెలుస్తోంది .14-1-1529న అచ్యుతదేవరాయలు శ్రీ కుమార రామానుజ అయ్యర్ ఆధ్వర్యం లోఫల్గుణి బ్రహ్మోత్సవాలలో ఎనిమిదవ రోజున ఉపయోగించే  ఒక అద్భుత కొయ్య రథాన్నిసమర్పించాడు   .నాలుగు మాడ వీధులలో స్వామి వారిని ఊరేగించేవారు .అంటే బ్రహ్మోత్సవాలుకూడా సుమారు 500 ఏళ్లుగా ఇక్కడ చేస్తున్నారన్నమాట .1859లో ఉద్దాన ధార్వర్ ఉళగప్పన్  అనే భక్తుడు ‘దివ్య ప్రబంధ పారాయణం ‘’చేసే ‘’అధ్యయ నోత్సవం జరిపాడు.ఆరవ రోజున రామానుజ అయ్యంగార్ ‘’శాత్తుమొర’’జరిపించారు తెప్పోత్సవం ఒక రోజు జరిగింది .తాళ్ళపాక పేద తిరుమలాచార్య కుమారుడు ,వెంకటేశ్వరస్వామి ఆస్థాన గాయకుడు శ్రీ తాళ్ళపాక తిరుమలాచార్యులు ‘’ఇడ్డలిపడి’’అనే స్పెషల్ నైవేద్యం 1547లో సమర్పించాడు .1540నుంచి తిరువే౦గడ రామానుజ జియ్యర్ గారి ఆధ్వర్యం లో బ్రహ్మోత్సవాలు జరుగుతున్నాయి .

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -12-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

మల్లికార్జున శతకం

మల్లికార్జున శతకం

మల్లికార్జున శతకం
కవి రత్న శ్రీ లక్కెన మల్లికార్జునకవి రాసిన ‘’మల్లికార్జున శతకం ‘’15-3-1936 న పుత్రశతకం కంటే ముందే ప్రచురించాడు .మకుటం ‘’మల్లికార్జునా ‘’.
మొదటి పద్యం –‘’శ్రీ జలజోద్భవా౦డజముల జెన్నలరారు త్వదీయ శక్తియే –యా జలజాప్తుగా బరగి ,యాదరమొప్ప మదీయ చిత్త వాం
ఛా జల౦బు లన్నిటికి సత్ఫలమియ్య బతిత్వ మంది నన్- భూజన వంద్యు జేయగదదెభోగి విభూషణ మల్లికార్జునా !’’అని ప్రారంభించి ‘’అక్షయ దుష్ట శిక్షణ యజాండ నివాస త్రిలోకపాలనా –ధ్యక్ష ,మునీశ రక్ష,నిగమాంత విహార రమేశ మిత్ర రా
గక్షయ దీనపక్ష ,సురకమితడాయి శశాంక మౌళి దు-ర్దక్ష మదాపహార యని ధ్యానమొనర్చెద మల్లికార్జునా ‘’అంటూ క్షకార ప్రాసతో సునాయాసంగా పద్యం నడిపాడు .కొండ నివాసం కొండ చాపం ,కొండ మామ ,కొండకూతురే సతి ,కు౦భజులు భక్తులు ,భూమి రధం ,అయిన ‘’నీ దండికి జాలి నట్టి ఘన దైవము లేడు’’అన్నాడు .’’తిట్టియు గొట్టిమొట్టినను నిను బాధ బెట్టినన్ –చుట్టమె యక్కిరీటి ?’’కాదు సొంపుగా కాచావు ‘’అన్నాడు దిట్ట తనంగా .జూదం వద్దు సత్యం పలుకు ,తండ్రిమాట విను ,కోపం నాశనకారణం , మూర్ఖ స్నేహం వద్దు అనిహితవు చెప్పాడు .ప్రతిభ ఉంటె దేనినైనా జయించ వచ్చు .దొడ్డ గుణాలున్నవాడి దగ్గరకు దుర్భర శత్రువు వచ్చినా, కీడు ఒడ్డక కోరికలు తీర్చి పంపుతాడు ఎలాగంటే దుడ్డుతో మోది బంధం వేసి పాలు తీసే దుష్టుడికైనా దొడ్డగ ధేనువు పాలిచ్చినట్లు అని దొడ్డ సూత్రాన్నే చెప్పాడు .రౌద్ర సత్తక్క ,సిరియాలుడు ,భల్లాణ రాజు ,కన్నప్ప ల లాగా రాళ్ళతో కొట్టటం తెడ్డుతో బాదటం బాలుడినికోసి వండి భోజనం పెట్టటం కనులు పీకి అమర్చటం చేయలేని అసమర్దుడిని కనుక నాపై కటాక్షం చూపు అని ఎనేక్డోట్స్ లను బాగా ఉపయోగించాడు .ఇలాంటి పద్యాలు శైవ సాహిత్యం లో కోకొల్లలే .
భక్తిలేని ప్రవిమలజ్ఞానం ,మంచి ధ్యానం ,ఉప్పులేని వంటకంరుచి నివ్వనట్లు ముక్తినివ్వదు.సిరిబాగా ఉంటె బంధు జనం కుప్పలు తెప్పలుగా వచ్చి వాల్తారు ,సిరి పొతే కనీసం పలకరించటానికి కూడా ఎవరూ రారు అనే కఠోర సత్యం చాటాడు .జననం కర్మ బద్ధం .సంపదలు ఎండమావులు .దారాపుత్రాదులు రుణానుబంధాలు.సంసారం చెరసాల .కనుక మనుషుడికి శాంతి ఎక్కడ ?అని ప్రశ్నించాడు ..’కృపగనగా వలెన్ దానను గీర్తమ జేసిన వాని నెట్లోకీ-డపరమితంబుగా నొసగునట్టి దురాత్మకు నేని దొల్లి క్రూ
ర ఫణచయంబునన్ ,గరువరా విదిలించి ,పదాన ద్రోక్కినన్ –గృప గనుమన్న కాళియుని కృష్ణుడు కావడె మల్లికార్జునా ?’’అని కాళీయమర్దనం లో శ్రీ కృష్ణ దయామృతాన్ని చూపించాడుకవి .దుష్టుడు అని తెలిసినా కొడుకును సమర్ధిస్తే వంశనాశనమేజరుగుతుంది .గుడ్డిరాజు చూపిన పుత్రా వ్యామోహం కురువంశ నాశనానికి కారణమైనట్లు అని సందర్భ శుద్ధిగాచేప్పాడు .సభలో ఎందరున్నా ,గుణ సంపద ఉన్న పండితుడు లేకపోతె రంజకం కాదు .ఆకాశం లో తారలెన్నిఉన్నా ,చంద్రుడులేకపోతే శోభ లేనట్లుగా .ఘనుడైన వాడి గౌరవాన్ని భంగపరిస్తే –నవనందులు ధనగర్వం తో చాణక్యుని అవమానించి నంద వంశ నిర్మూలనం చేజేతులా తెచ్చుకొన్నట్లు సర్వ నాశనమౌతారు .’’మాతకు మ్రొక్కటం,తండ్రిని గౌరవించటం తాతకు సేవ చేయటం తాపస వర్యులను చేరి కొలవటం ,భూత దయ చూపటం సజ్జనులకు సహజ సిద్ధమైన లక్షణాలు .
‘’బొట్టు విభూతి భూషణము భోగి ,సఖుండు కుబేరుడాలియౌ-గట్టుల రేని బిడ్డ ,నిజకార్ముకమాహరి ,తేరుభూమినీ
పెట్టెడి పువ్వు చంద్రుడును ,పెక్కులు నిట్టివి గల్గి యుండగా –గట్టిగ భిక్ష మెత్తుటకు కారణమేమిర మల్లికార్జునా ?’’ ,అంటూ వ్యాజ స్తుతి చేశాడు .
‘’ప్రవిమల జ్ఞాన వహ్నిని యవారణ వృక్షరాజముల్ –దవిలి దహించి భస్మమును దాల్చి త్వదీయస్వరూప లింగమున్ –భవముల బాసి కంఠమునభక్తిని గట్టెద భక్తులన్దరిన్ –భువిని దలంచి కొల్చెదను బ్రోవర శ్రీగిరి మల్లికార్జునా ‘’అని తన నిశ్చయాన్ని తెల్పాడు .ఏ మతం లో ధర్మలో ఉంటూ ,శాంత౦గా నియమం తోజపిస్తారో ,కామాన్ని జయించి దీక్షతో విద్య నేర్చే వారుంటారో,ఆ మతం భూమిపై పూజ్యత పొందుతుంది అన్నాడుకవి .
చివరగా ‘’జయజయ భక్త దీనజన సాదు మునీంద్రాసురాలిరక్షణా –జయజయ వీరశైవమతసంతత వర్ధితమూల కారణా
జయజయ మంగళ ప్రద నిశాకర శేఖర పాప నాశనా –జయజయ స్రష్ట శౌరి నుత సంపద శ్రీ గిరి మల్లికార్జునా ‘’అని జయం పలికి
‘’మంగళహారతుల్ గొనియు ,మామక కర్మము ద్రుంచి ప్రేమతో –మంగళముల్ జెలంగపరమార్ధ మొసంగుచు బ్రోవవే వెసన్
అ౦గజభంగలింగ ,నగజాధిప క౦జభవాండ రక్షశ్రీ –రంగనుత ప్రదీపముని రంజిత శ్రీగిరి మల్లికార్జునా ‘’అని మంగళం 102వ పద్యం తో పాడి శతకం ముగించాడు కవి .వీర శైవం బాగా జీర్ణించుకొన్న ఈ కవి రత్న శ్రీ లక్కెన మల్లికార్జునకవి.ధారాపాతంగా భక్తిభావ కవిత్వాన్ని ప్రవహింపజేసి తన ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులను ప్రదర్శింప జేశాడు .ఈ శతకం వీర శైవ సాహిత్యం లో ప్రముఖమై విరాజిల్లి ఉండాలి .మన వారెవరూ ఉదాహరించినట్లు కనిపించదు .రసగుళికలే పద్యాలన్నీ .నిన్న ఈకవి పుత్ర శతకాన్ని, ఇవాళ శ్రీ మల్లికార్జున శతకాన్ని పరిచయం చేసే భాగ్యం నాకు దక్కింది .
మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -11-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

అచ్చపు దాంపత్యశ్రీకి అద్దంపట్టిన ‘’సత్యా రాధేయం ‘’

అచ్చపు దాంపత్యశ్రీకి అద్దంపట్టిన ‘’సత్యా రాధేయం ‘’

అనంతపుర కవి, విమర్శకులు,రిటైర్డ్ తెలుగు లెక్చరర్,సహృదయ మిత్రులు  డా . శ్రీ రాధేయ తో నా పరిచయం పాతికేళ్ళుగా ఉంది .మొదటిసారిగా  ఒంగోలులో ప్రకాశం జిల్లా రచయితల మూడు రోజుల  సభలలో  పరిచయమయ్యారు .నేనూ ఆయనా ,మరో ఇద్దరం ఒకే రూమ్ లో ఉండి సభలకు హాజరయేవాళ్ళం  .ఆతర్వాత విజయ వాడ లో జరిగిన కృష్ణా జిల్లా రచయితల సంఘం జాతీయ ,అంతర్జాతీయ సభలలో తప్పక కలిసే వాళ్ళం .వారి శ్రీమతితో కూడా అక్కడికి వచ్చినప్పుడు ఒకసారి ఆమెను చూసిన జ్ఞాపకం ఉంది .ఆయన రాసిన ‘’మగ్గం బతుకులు’’కవితా సంపుటి చదివి నేను స్పందించాను .సరసభారతి పుస్తకాలు పంపేవాడిని . నేను అమెరికా వెళ్లి రాసిన ‘’షార్లెట్ సాహితీ మైత్రీ బంధం ‘’గురించి విని పంపమంటే పంపాను .అప్పుడప్పుడు ఫోన్ లో మాట్లాడుకొనే వాళ్ళం .సాహిత్యం అంటే ఆయనకు ప్రాణం. తానుఎన్నో పురస్కారాలు పొందినా ,తన ఇంటిపేరిట ‘’ఉమ్మడి శెట్టి సాహితీ అవార్డ్ ‘’ ‘’ఏర్పరచి  కవులనుంచి కవితా సంపుటులను ఆహ్వానించి ,అసలైన న్యాయ నిర్ణేతలతో ఎంపిక చేయించి ‘’ఫియర్ ఆర్ ఫేవర్ ‘’కు తావు ఇవ్వకుండా నిష్పక్షపాతం గా అవార్డులు అంద జేసేవారు .ఉమ్మడి శెట్టి పురస్కారం అంటే అది సాహిత్య అకాడెమి పురస్కారం కంటే ఘనమైనదని స్వీకర్తలు భావించే వారు .అంతటి గౌరవం పురస్కారానికి కలిగించిన ఘనత రాధేయ గారిది.నవంబర్ 21 బందరు లో జరిగిన కృష్ణా జిల్లా రచయితల సంఘం స్వర్ణోత్సవాలలో వారిని నేను ఉదయం పూట సభలకు వెళ్ళక పోవటం వలన చూడ లేక పోయాను .ఇవాళ పోస్ట్ లో రాధేయ రాసిన ‘’సత్యా రాధేయం ‘’ పుస్తకం నాకు చేరింది. అందగానే ఆయనకు ఫోన్ చేసి చెప్పాను .వారి భార్య మరణించిన సంగతి పుస్తకం తీస్తే కాని  తెలియలేదు .సానుభూతి ప్రకటించాను .’’చదివి అభిప్రాయం రాయండి ప్రసాద్ గారూ ‘’అన్నారు .వెంటనే చదివి  రాస్తున్నాను .

  ఇది రాధేయ భార్య సత్యా దేవికి స్మృత్యంజలి .’’యాన్ ఎలిజీ ఆన్ ది డెత్ ఆఫ్ హిజ్ బిలవ్డ్ అర్ధాంగి సత్య ‘’.ముఖ చిత్ర రచన శ్రీ గిరిధర్ చేసి సత్య గారికి జీవం పోసి ఆమె మరణి౦చనే  లేదు ,మనమధ్యే ఉంది అనిపించారు .హాట్సాఫ్ టు గిరి .రాధేయ చెప్పుకొన్నట్లు ఇది ‘’సత్యారాదేయుల సత్య గాధ.అతుకు పడని ఒకపట్టు పోగు కథ పావుకోళ్ళ కన్నీటి లేఖ.క్షతగాత్రుని శ్వేతపత్రం ,వియోగి అంతర్మధనం .మానిషాద అనిపించిన క్రౌంచ పక్షి దీనాలాపం .కనుక రామాయణం అంతటి పవిత్ర వియోగ కావ్య౦.మాటలు కోల్పోయిన మహా శూన్యం లోంచి మొలిచిన హృదయ నివేదనం .ఆత్మ వేణువు పలికిన విషాద మోహనం .ఓ ప్రాణ వాయువు కత .’’ఉమ్మడి శెట్టి –ఉమ్మడి చెట్టు’’గా ఎదిగి కవిత్వ ఫలాలందించిన కథ. వారిద్దరి తొలి పరిచయం నుండి ‘’ఆమె ఆఖరి మజిలీ ‘’వరకు ఉన్న ఎన్నెన్నో జ్ఞాపకాల  వసంతం .

  ఆమెను  పెళ్లి చూపులలో చూడగానే ‘’చిన్ని కుటుంబం చింతలు లేని కుటుంబం ‘’భావనలో ఆమె వెంటనే నచ్చేసింది .రాధేయ నిర్ణయాన్నిఇరువైపులా స్వాగతించారు .30-5-1979 న సత్య ,రాధేయ లు ఒక్కటై ‘’సత్యా రాధేయం ‘’అయ్యారు .వివాహాన్ని కవులు హర్షించి అక్షరాక్షతలు జల్లారు .’’సత్యాదేవిని వెతికి పట్టుకొన్నావ్ ‘’అని కుందుర్తిఅంటే , ,’’మీ కల్యాణం కమనీయం ‘’అని సినారె ఒకపాటే రాశారు .పెళ్ళినాడు కవిసమ్మేళనం కూడా జరిపించి పెళ్ళికొడుకుగా కవి సమ్మేళనానికి అధ్యక్షుడుగా రాధేయ ద్విపాత్రాభి నయనంచేసి సవ్య సాచి అనిపించుకొన్నాడు ..ఆమె తన చిటికెన వ్రేలు పట్టుకొని తనకవిత్వ ప్రేమనగరి లోకి ఆడు గుపెట్టిందని మురిసిపోయాడు .పులిచెర్ల ఆడపడుచు ఉమ్మడి శెట్టి వారి కోడలై౦దని సంబర పడ్డాడు .ఆమె బడి పంతులు కూతురు ,తనకు తెలిసిన ‘’బతుకు నేత’’ తెలియంది  .మగ్గం వీళ్ళ జీవన వేదం .ఆయన్ను పేరుపెట్టి పిలవలేను, ఏమండీ అనటం ఇష్టమూ లేదు కనుక ‘’అయ్యా ‘’అని పిలుస్తాను అంటే ఆ ఆర్ద్రత కు పులకించి పోయాడు .గ్రేడ్ వన్ హిందీ పండిట్ గా ఉద్యోగం లో చేరగా ‘’అవధులు లేని ఆనంద కవితా విహారి ‘’అయి ,అప్పటిదాకా స్నేహితులైన ఆకలీ ,పేదరికం తనకు తలలు వంచి చేతులు జోడించాయి .

  రాధేయ పుట్టి పెరిగిన ‘’యామవరం ‘’కవిగా ఆయన ఉనికి చాటితే ‘’పందిళ్ళ పల్లి ‘’పెళ్లి పందిరిగా అవార్డ్ కు శ్రీకారం చుట్టింది .మాస్టారైన ఆమె తండ్రి ఆమెచదువును స్కూల్ విద్యతో ఎందుకు ఆపెశాడో తెలీక ఆమెను చదూకోమంటే ‘’నా కెందుకయ్యా చదువులు ?ఇంటిని చక్కదిద్దుకొనే చదువు ఉంది. నువ్వు చదివి పేరుకు ముందు డాక్టర్ అని చేర్చుకో మన జీవితాలు బాగు పడతాయని హితవు చెప్పిన అసలైన అర్ధాంగి ‘స్వయం సిద్ధ ‘’సత్య .ఆరేళ్లలో ఎ౦ .ఎ .కూడాపాసై ,డాక్టరేట్ కూడా సాధించి ఆమె నమ్మకాన్ని నిజం చేశాడు .

  ఇద్దరూ కలిసి ఆలోచించుకొని ‘’ఉమ్మడి శెట్టి సాహిత్య అవార్డ్1988లో  స్థాపించి ,ప్రతి ఏడాదీ అర్హులకు అవార్డ్ పాతికేళ్ళుగా ఆమె ఆరోగ్యం బాగా లేకపోయినా ,తాను  రిటైర్ అయినా,పెన్షన్ డబ్బుతో   అందిస్తూ,’’అవార్డ్ రజతోత్సవాన్నిఘనంగా విశేషంగాహాజరైన కవుల మధ్య జరిపి ‘,ఆమె వేదికపైన ‘’అనివార్య పరిస్థితుతల లోఅవార్డ్ విరమించాలని అనుకొన్నాం ‘’అని ప్రకటించగానే .సభాసదులు పెద్ద ఎత్తున అసమ్మతి తెలియ జేస్తే ‘’ఈ వార్డ్ రావాలని ప్రతి తెలుగు కవీ ఎదురు చూస్తాడు కనుక కొనసాగాలి ‘’అనికోరితే అవాక్కై ‘’చెప్పుకోలేని కుటుంబ సమస్యలున్నాయి .మీ అభిమానం ముందు మేము ఓడిపోక తప్పటం లేదు. కొంతకాలం అవార్డ్ ను కొనసాగిస్తామని మా వారితరఫున మాట ఇస్తున్నాను.క్షమించు ‘’అయ్యా ‘’అనగానే  శ్రోతల ఆగని చప్పట్ల తో ఇద్దరూ తడిసి పోయారు అశ్రునయనాలతో .

  విధి ఎప్పుడు ఏ వింత ఆట ఆడుతుందో తెలియదు .బెంగుళూర్ లో జరిగిన బైక్ ప్రమాదం లో సత్య మృత్యువు అంచుకు చేరి ,మెమరీ కోల్పోయి ,మద్రాస్ లో వైద్యం కోసం కొడుకు దగ్గర ఉండాల్సి వచ్చి ఇద్దరి మధ్య ఎడబాటు తప్పలేదు .26వ సభ పలమనేరులో బాలాజీ జరిపిన అవార్డ్ సభకు హాజరై ప్రముఖ కవి శ్రీ కే శివారెడ్డిని గుర్తించి అపలకరిస్తే ఆయన అప్రతిభుడై ఆమె బాగా కోలుకున్నదని భరోసా ఇచ్చాడు .సత్యా రాధేయ దంపతులకు బాలాజీ దంపతులు వేదికపై వేదాశీస్సులు ఇప్పింఛి చిరస్మరణీయం చేశారు .’’అవార్డ్ త్రిదశాబ్ది సభ’’ జరిపే ఆలోచన చేసి రిటైర్ మెంట్ లో దాచుకొన్న డబ్బుతో దాన్ని నిర్వహించి ఆనందం ఆర్ణవమైనట్లు దంపతులు భావించారు .రాష్ట్ర, రాష్ట్రేతర కవులు పెద్ద పెట్టునవచ్చి ‘’కృష్ణ దేవరాయల స్వర్ణయుగం ‘’ను కళ్ళకు కట్టించి౦చారు  .ఆ సభలో సత్యాదేవి ‘’ఎన్నో కష్టనష్టాలతో ముప్పై ఏళ్లుగా అవార్డ్ క్రమ౦ తప్పకుండా ఇస్తున్నాం .ఎంతోమంది కవులకు ఆతిధ్యమిచ్చే అదృష్టం మాకు దక్కింది .మా పిల్లలు పూనుకొంటే అవార్డ్ కొనసాగిస్తాం నాకు కవిత్వం ఏమీ తెలీదు ‘’అయ్య’’మంచి పని చేస్తాడుకనుక నా శక్తి కొలదీ సహకరించా ‘’అనగా అందరి హృదయాలు ఆర్ద్రమయ్యాయి .అదేఆమే చివరి మాటలు అని ఎవరూ అనుకోలేదు .ఆమె కు మద్రాస్ లో  ఉండాలని పించక ఆమాటే చెబితే చలించిపోయాడు రాధేయ .మంత్రాలయం చూసి వచ్చారు .ఆయన గుండె బలం ఆమె అయినా ,ఆమె బలాహీనమైన గుండెతో బతుకుతోందని డాక్టర్ చెపితే నమ్మలేక పోయాడు .అన్ని సభలలో తనకు గుండేధైర్యమిచ్చి నిలబడి’’తనకు ముందు నడిచి’’ఒకే చరణం యుగళగీతమై’’ కేటలిస్ట్ అయి  నడిపించిన ప్రియ సత్య గుండె అంత బలహీనమా అని ఆశ్చర్యపోయాడు .నాలుగు దశాబ్దాలు ఆయనతో చేయి చేయి కలిపి నడచిన అర్ధాంగి సత్యాదేవి కానరాని లోకాలకు చేరింది .’’ఈమలి సంధ్యలో నా ఆఖరి మలుపు ఎక్కడో ‘’?అని రాధేయ విచారించాడు .మందహాసాన్ని జారవిడుచుకొని ప్రశ్నార్ధకాలను  మోసుకొంటూ తిరుగుతున్నాడు .ఆయన ధైర్యం కవిత్వం దీనంగా కనిపిస్తోంది .బతుకు మగ్గం వణకి,పడుగు పేక చిక్కుబడి పోయాయి .ఆమె ఆయన కళ్ళ ముందు లేని వేళ,  తడారి పోయిన పెదాలను తడుపుకొంటూ తమకన్నీటి కథ. రాశాడు .

  ఈ పుస్తకం చివరలో ప్రముఖ కవుల ,ఆప్తుల అభిప్రాయాలున్నాయి . అద్భుతమైన కవితా రూప దాంపత్య కథ గా ‘’సత్యా రాధేయం ‘’నిలిచిపోతుంది .శ్రీ రాధేయ కుంగిపోకుండా ,మరింత ధైర్యబలం తెచ్చుకొని సాహితీ ప్రస్థానం కొన సాగించాలని కోరుతున్నాను .ఆ కుటుంబానికి నా సానుభూతి తెలియ జేస్తూ ,సత్యాదేవి గారి ఆత్మకు శాంతి కలగాలని కోరుతున్నాను .

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-12-21-ఉయ్యూరు     

Posted in సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

23-ఛాందస పద ప్రయోగ హాస్యం

23-ఛాందస పద ప్రయోగ హాస్యం

పామరులకున్నట్లుగానే ,పరమ ఛాందసులకూ ఒక ప్రత్యెక భాష ఉండి,పరిహాస ,ప్రహ్లాద జనకంగా ఉంటుంది .ఉదాహరణ –‘’అస్సే సూస్తి వషె బలే చౌక షె,విన్నావషె,కాదషే విస్సావజ్జల వారి బుర్రినష మన విస్సాయి కిస్తారషె’’.ఇలాఉండేది పూర్వపు చాందస వైదీకుల భాష అన్నారు మునిమాణిక్యం మాస్టారు .ఒక పండితుడు ఒక ముసలావిడతో మాట్లాడుతూ ‘’ప్రాడ్వివాకుడు ‘’అనే మాట వాడితే ఆవిడ దాని అర్ధం ఏమిటని అడగితే ఆయన చెప్పగా ‘’అదా దర్జీ అనకూడదూ హాయిగా ‘’అందట .గోదా రంగేశుల కళ్యాణ సమయం లో భోజనానికి సిద్ధమైన బ్రాహ్మణుల మధ్య జరిగిన సంభాషణ –‘’సుబ్బం భోట్లూ !విన్నావషరా !చూడి కోడ్త పెళ్లషరా.అబ్బాయినీ ,అచ్చయ్యను ,మన అవధాన్లనూ కేకేయ్యరా .సంతర్పణ లష.సంతస మొదవగగొంతు వరకు తిందాం .ముంత మామిడి పప్పు మిషాయష .పద పోదాం ‘’దీన్ని ఆచార్య బిరుదురాజు రామ రాజుగారు సేకరించారని మాష్టారన్నారు .

  అనుకరణ పద ప్రయోగ హాస్యం –ప్రసిద్ధ కవుల పద్యాలను రచనలను అనుకరించి రాస్తే నవ్వు తన్నుకొస్తుంది .ఆ మార్పుల్లో వేరొక అర్దాంతరం  కూడా రావచ్చు .ఇది ఎక్కువగా ఇంగ్లీష్ సాహిత్యం లో ఉంది .దీనినే పేరడీ అంటున్నారు ..తెలుగులోనూ పేరడీ రచనలున్నాయి .పోతనగారి గజేంద్ర మోక్షం లోని ‘’లావొక్కింతయు లేదు ధైర్యము విలోలం బయ్యె ‘’ప్రసిద్ధ పద్యానికి ఒక కవి శృంగార రసాత్మకంగా పారడీ పద్యం చెప్పాడు చూడండి –‘’పూవిల్కాని సరోజ బాణముల నమ్భోజారిమై చాయలన్ ,భావంబెంతయు డస్సె ,మేను బడలెన్ ,తాపంబు రెట్టించే –నే నీవాడన్ ,మధురారసం బొసగవే –నిక్కంబు నన్నేలవే –రావే మానిని కావవే తరుణీ సంరక్షించు చంద్రాననా ‘’.ఇందులో పద్యం మాత్రమె అనుకరణ భావం వేరే .

  మరొక ప్రసిద్ధ –‘’కరయుగమునుచరణ౦బులు ‘’పద్యానికి ఒక పేరడీ కవి  -‘’కరయుగము ను చరణంబులు ,ఉదరము,లలాట స్థల౦బు ,ఉన్నత భుజముల్ –సరి ధరణి మోపి మ్రొక్కిరి మరి మరి నీ శత్రులెల్ల మల్కిభ రామా ‘’అని రాశాడు .నాయని సుబ్బారావు గారి ‘’ఎవ్వడా క్రూర కర్ముడేవారు –నీల జలజ నిర్ముక్త శై శిర శర్వరీ ప్రశాంత –మలవాటు పడిన నిశాన్తమందు –అకట నట్టింట దీపంబు నార్పి నాడు ‘’అన్న దానికి ఒకకవి అన్ని పంక్తులూ అలానే ఉంచి చివర పాదంమాత్రం ‘’అకటా నీల్ కాల్ సిరా బుడ్డి తన్నేసినాడు ‘’అని మార్చి నవ్వు తెప్పించాడు .నాయనిగారిదే ‘’ఎవ్వడే నీ గళ మ్మునందు దిరవు కొనక నేను విసిరిన ప్రేమ ప్రసూన మాల నడుమ –నీవు చూడగ బట్టినలిపి వైచి ,నీ కనుల యందు నెత్తురుల్ నింపినాడు ‘’పద్యానికి ఒక తు౦టరికవి  -‘’ఎవ్వడా తుంటరి నీవు చదువుకొనగ  -నేను రచించు చున్న ప్రేమ కావ్యమును ఫర్రున చించి వైచి ,పైపెచ్చు నలిపి వైచె –నా కనులయందు నెత్తురుల్ నింపినాడు ‘’అనగా నవ్వక చస్తామా .

  బిరుదు రాజు వారు జానపదం లో ఒక పేరడీ ని చూపించారని మునిమాణిక్యం అన్నారు .’’చిక్కుడు చెట్టుకూ తీగ లందమ్ము –శ్రీ కృష్ణుడి తమ్మూడికీ తిరుమణ౦ దమ్ము –పడతికి పది నెలల బాలు డందమ్ము –కాకర తీగకు కాయల౦దమ్ము-కన్న తల్లెట్టిన సొమ్ము లందమ్ము’’అనే జానపద గీతానికి హాస్యాను కరణ గా దంపుళ్ళ పాట శైలిలో ఒక కవి –‘’సువ్వి సువ్వన్నా సొగసు వల్లన్నా –బీరపాదుకు పిందేల౦దమ్ము –మా వారి ముక్కుకూ పక్కు లందమ్ము –పొట్ల పాదుకూ పూవు లందమ్ము-కాట్లకుక్కా మొగుడు కాంత కందమ్ము –మా వారి పొగ చుట్ట నాకు అందమ్ము ‘’. పేరడీ అంటే మనకు గుర్తొచ్చే మొదటికవి జరుక్ శాస్త్రి . మిగిలిన విషయాలు రేపు’’ రేవు పెడదాం ‘’..

  మీ –గబ్బిటదుర్గా ప్రసాద్ -10-12-21-ఉయ్యూరు  

Posted in సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

పుత్ర శతకం

పుత్ర శతకంకవిరత్న శ్రీ లక్కెన మల్లికార్జునుడు రచించి ,వల్లూరుపాలెం గ్రామ ప్రెసిడెంట్ శ్రీ కొడాలి పున్నయ్య చౌదరికి అంకితం చేసిన కందాలతో కూర్చిన  ‘’పుత్ర శతకం ‘’1938లో ఎ.జి. ప్రెస్ విజయవాడ లో ముద్రింపబడింది. వెల.3అణాలు .బాలబాలికలకు ఉపయోగ పడేట్లుగా శతకాన్ని రాశానని కవి చెప్పారు .దీనికి వీర శైవగురుకులం భూషణులు ‘’వేద కావ్యస్మృతి దర్శన తీర్ధ సాహిత్య విశారద శివశ్రీ పండిత చిదిరిమఠంవీర భద్ర శర్మగారు ముందు మాటలు రాస్తూ ‘’ఉపాధ్యాయుడైన ఈ కవి బాలుర హృదయాలను గ్రహించి సరళంగా ఈశతకం రాశారు .దీన్ని విద్యాధికారులు అనివార్య పాఠ్యం గా నిర్ణయించాలి ‘’అన్నారు .విజయవాడ సీనియర్ డిప్యూటీ ఇన్స్పెక్టర్ ఆఫ్ స్కూల్స్ వేదమూర్తులు శ్రీ కుప్పా వెంకట సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి ‘’ఈ కవి మల్లికార్జున శతకం ,శ్రీ సీమంతిని ,,కరి బసవేశ్వర బోధామృతం కూడా రచించారు .పుత్రశతకం ప్రాధమిక స్థాయిలో తప్పక బోధింప వలసిన పుస్తకం .ఇందులో నీతి ,సత్సంఘం దైవ భక్తీ చదువు వినయ సంపద అభిమానం ధైర్యం ఉపకారం మొదలైనవన్నీ వివరించారు .ప్రతి పద్యం అర్ధ గాంభీర్యం తో ఉంది ‘’అన్నారు .మచిలీ బందరుకు చెందిన వ్యాకరణ విద్యా ప్రవీణ శ్రీ బివి వరప్రసాద రాయ వర్మ ‘’శతకం సరస వచో లాలిత్యంగా ఉంది ;శైలి హృద్యం’’అన్నారు .వల్లూరు పాలెం బోర్డు ఉన్నత ప్రాధమిక పాఠశాల ప్రధానొపాధ్యాఉలు శ్రీ లొల్ల బాలకోటేశ్వరరావు ‘’రసవంతమైన పద్యాలతో నీతికి నిధిగా ఉన్న శతకం.బాలుర కోమల హృదయాలలో ఈ పద్య భావాలు నాటితే వారి జీవితం మూడు పూలు ఆరు కాయలుగా వర్దిల్లటం ఖాయం..సత్ప్రవర్తన అలవడుతుంది .విద్యా శాఖాధికారులు ఈ శతకాన్ని 2,3తరగతులకు పఠనీయ గ్రంథం గా తప్పక చేయాలి ‘’అన్నారు .ఈ బాలకోటేశ్వర రావు గారు నేను సైన్స్ మాస్టర్ గా మోపిదేవి జిల్లా పరిషత్ హైస్కూల్ లో మొదటి సారిగా1963లో  ఉద్యోగం లో చేరినప్పుడు అక్కడ సెకండరి  గ్రేడ్ టీచర్ ,గా ఉండేవారు. వీరిని మా హెడ్ మాస్టర్ శ్రీ తూమాటి కోటేశ్వరరావు గారు ‘’గురువుగారు ‘’అని చాలా భక్తితో పిలిచేవారు .మోపిదేవిలో ఉండగానే ప్రభావతి తో నా వివాహం జరిగింది ..ఆయన సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర  స్వామి దేవాలయం లో ఒక నెలరోజులు రోజూ ఒక దంపతుల చేత కల్యాణం చేయించారు .మా దంపతులతో కూడా చేయించి ఆ పుణ్యాన్ని మాకు దక్కించారు .వీరి పెద్ద కుమారుడుశ్రీ శ్రీరామమూర్తి జూనియర్ తెలుగు పండితులుగా మాతో పని చేశారు. ఇంకొక కుమారుడు మా హైస్కూల్ లో అప్పుడు 9వ  తరగతి చదివేవాడు.తెల్ల  పంచే తెల్ల లాల్చీ ఉత్తరీయ౦  ,పిలకా తరచూ ముక్కుపోడుం పీలుస్తూ  తో  తమాషాగా ఎడమకన్ను మూసి కనిపి౦చేవారు.ఆయన ,ఆ పరిసర ప్రాంతాల వారందరికీ గురు  సమానులే . .ఆయుర్వేద శిరోమణి శ్రీ మద్దాలి వెంకటేశ్వరరావు ‘’భక్తీ యుక్తి ముక్తి తో సరస పద గు౦ఫిత౦గా  శతకం ఉంది.చిరుతలపాలిటి’’జేజేల మ్రాకు ‘’అనవచ్చు ‘’అన్నారు .   ఆ తర్వాత కవి కృతి కర్తపై పద్యాలు రాసి ‘’మృదు మధుర స్వభావి ,శాంతమనస్కుడు ,గ్రామాభ్యుదయానికి పాటుపడినవాడు ,లోకజ్ఞాని ,సంపదలతో తులతూగే వాడు కీర్తి సాంద్రుడు అయిన గ్రామ ప్రెసిడెంట్ శ్రీకొడాలి పున్నయ్య చౌదరి అని కీర్తించి –‘’ఎన్నో శుభముల నాతడు –నెన్నగ నా కొసగి యుంట నిది యర్పింతున్ –చెన్నుగ నిలగలదాకను-మిన్నగ నలరారునట్లు మేదిని యందున్ ‘’అని శుభం పలికారు .   ఆ తర్వాత శివ ,శివా విఘ్నేశ  బ్రహ్మ వాణీ స్తుతి చేసి ,శ్రీనాథ నన్ని చోడ సోమనాథ భవభూతి ,నన్నయ తిక్కనాది కవులను స్మరించి ,వీర భద్ర గురుదేవుని కీర్తించి ‘’పుత్రా ‘’మకుటంతో మొదలు పెట్టాడు .ధర్మం వేదం శాస్త్రాలు వీరశైవం గురించి చెప్పి –‘’శ్రీకర విద్యల గరపుచు –ప్రాకటముగ నీతిగరపి భవ్య శుభంబుల్ –చేకూర చేయు వారలు – నీకెప్పుడు దైవ సములు నిక్కము పుత్రా ‘’అని దైవసమానుల గురించి ఘనం గా చెప్పారు .తలిదండ్రులు గురువులు జ్ఞానం తెలిపేవారు, అగ్రజులుపెద్దలు దైవ సమానులే అన్నారు .భారతం నీతులకు పెన్నిధి .అభి వృద్ధికోసం సత్సంఘాన్ని నెరపాలి .పండిత గోష్టిలో ధర్మం మెండుగా గ్రహించాలి .’’చదువే జ్ఞానమొసగును-  చదువే గురు భోగ భాగ్య సంపదలొసగున్ –చదువే పాత్రత నొసగును –చదువే సత్కీర్తి నొసగు చదువుము పుత్రా ‘’అని పుత్ర వాత్సల్యంగా చదువుకొని బాగు పడమన్నారు .వినయం బహుజన మైత్రిని సంపాదిస్తుంది ,కోరిన కోర్కేలిచ్చి సద్గుణాలు కలిగిస్తుంది .సంపాదనకంటే ఖర్చు తక్కువగా ఉంటేనే పురోగతి ఉంటుందని హెచ్చరిక చేశారు .’’మన యాంధ్ర భాష మీదను –మన యాంధ్ర జనంబుమీద మహిమాస్పదమౌ –మన యాంధ్ర భూమిమీదను –మనుజున కభిమాన ముంట మంచిది పుత్రా ‘’  అని ఆంధ్రం ఆంద్ర భాష పై అభిమానము౦డాలని 80ఏళ్ల క్రితమే చెప్పిన గొప్పభాషాభిమాన కవి.పరహితం చూడక ,పరులకు నష్టం కలిగిస్తే ‘’పరమేశుడే నిను జెరచుపుత్రా ‘’అన్నారు.      ‘’నీరము కానని పంట కు –నీరదముల్ గురియ ఫలము నెగడిన రీతిన్ –దీరాత్ముల కిడివిత్తము –దారుని సత్కీర్తి ‘’పొందు అన్నారు .గురువులకు ఎదురాడవద్దనీ ,అధికారులవద్ద అబద్ధాలు చెప్పద్దనీ ,పుణ్యప్రదమైన ధర్మమూ మరువ వద్దనీ ‘’హితవు చెప్పారుకవి .’’యాచకుల బాధ బెట్టకు –మాచారము వదలబోకు ‘’శత్రువుతో మర్మం చెప్పకు ,త్రాచులతో స్నేహం చేయకు అన్నారు .పొడవటానికి వచ్చే దున్నల్ని శిక్షించినట్లే దుర్మార్గులకు గుణ పాఠం చెప్పాలి.’’నడవడి కీర్తికి మూల – మ్మడకువమూలంబు విద్య లార్జి౦చుటకున్-తొడవగు ధర్మము కలిమికి –చెడుటకు మూలమ్ము చెడ్డ చేతలు పుత్రా ‘’అని కారణాలు చెప్పారు .’’సభలలో పలుకే పస –కులుకే పస వేశ్యలకు కుజనులకెంతో-యలుకే పస భోగులకును-వలపే పస దీని తెలియ వలయు పుత్రా ‘’అని ససిగా పస ను పనసపండు వొలిచి చేతిలో పెట్టినట్లు చెప్పారు .దొంగల్ని రాజు కొరత వేయిస్తాడు .చొరత్వంతో సిరి దూరమై పోతుంది .చోరత్వం లేకపోతె శుభాలు కలుగుతాయి .పరనింద చేస్తేదురితాలు,క్రూర దుఖం ,విరోధం ,ఆపదకలుగుతాయి కనుక వద్దు అన్నారు .కన్యాదానం కంటే ‘’దీనులకు అన్నం పెట్టటం అధిక పుణ్యం అన్నారు కవి ..సత్యం పల్కితే కీర్తి పెరుగుతుంది సద్గతి సత్కీర్తి ,సకల సుఖాలు లభిస్తాయి .’’మురికియే వ్యాధులకు మూలము –మురికియే దారిద్ర్య దుఖమూలముధరలో –మురికియె గౌరవహీనము –మురికిని కలనైన నుంచ బోలదు పుత్రా ‘’ఇదే కరోనాలో మనకు గుణ పాఠమైంది .సర్వజీవులను ప్రేమిస్తే ఘనకీర్తి వస్తుంది .’’తన పేరు నిల్ప జాలిన తనయుం –డొక్క డైన జాలు తండ్రికి పెక్కం-డ్రెనయగ  నీచులు గల్గిన –తన పేరును పాడు చేయు తధ్యము పుత్రా ‘’అని సాంఘిక నీతి చెప్పారు .  శతకం చివరలో కవి తన గురించి చెప్పుకొన్నారు .తల్లిపేరు నాగమ్మ .మంగళం లో –జయజయ లోకా ధీశ్వర –జయజయపరమేశ ఈశజయ భవ నాశా –జయజయ శంకర యంచును –జయముగా బఠియించు చుందు సతతము పుత్రా ‘’’’మంగళమో విశ్వంభర -మంగళమో శ్రీ గిరీశ మాధవ మిత్రా –మంగళమో శశి ధర యన –మంగళములొసంగు మీ’’కుమాపతి ‘’పుత్రా ‘’అంటూ 113వ కందం తో శతకాన్ని ముగించారు కవి .  పుత్ర శతకం భావ గర్భితం .నీతి,భక్తీ ,మర్యాద వినయ  నడవడి సద్గుణ సౌశీల్య ,బోధకం సరళం సుందరం సురుచిరం .సుమతీ శతకం, కరుణశ్రీగారి తెలుగు బాలశతకం వంటి ఉత్తమజాతి శతకాలలో సమాన స్థాయి పొందదగినది .మా కృష్ణా జిల్లాలో, మా తొట్లవల్లూరు దగ్గర కాలువ వొడ్డున వున్న వల్లూరు పాలెం కు చెందిన కవిరత్న లక్కన మల్లికార్జున సత్కవి రాసిన గొప్ప శతకం .ప్రేరణ కలిగించేది .అత్యంత ఉపయుక్తమైనది .ముందు మాటలలో పెద్దలు చెప్పినట్లు ఈ శతకం ప్రాధమిక స్థాయిలో పాఠ్యాం శం గా పెట్టారోలేదో తెలీదు .పెట్టి ఉంటె అభినందనీయులే .ఈశతకం ,ఈ కవి గురించి కూడా ఎక్కడా మనవాళ్ళు ఉదాహరించిన దాఖలాలు కనపడ లేదు .ఈ కవినీ ,ఈ శతకాన్ని పరిచయం చేయటం నాకు అబ్బిన మహద్భాగ్యంగా భావిస్తున్నాను .మీ-గబ్బిటదుర్గా ప్రసాద్ -10-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

అస్సామీ జాతీయ గీత రచయిత –లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా-4(చివరి భాగం )

అస్సామీ జాతీయ గీత రచయిత –లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా-4(చివరి భాగం )

          నాటక కర్త

‘’హాస్య నాటకం అంటే సామాజిక ధర్మ భ్రంశాలను వేళాకోళ౦ గా చిత్రించేది ‘’అని భావం .కానీ ,బెజ్బరూవా  సన్ని వేశ ప్రధానాలైన ప్రహసనాలే రాశాడు.నమూనా పాత్రలే కనిపిస్తాయి .బెన్ జాన్సన్ లాగ ‘’మానవుల దౌష్ట్యం తో కాకుండా తెలివి తేటలు లేకపోవటం తో వినోది౦చాడు ‘’ .మానవ ప్రకృతి విడ్డూరాలు చూపాడు .అస్సామీ లో తొలి నాటకకర్తలలో ఒకడైన హెచ్. సి.బరువ రాసిన కన్యాకీర్తాన్ నాటకం హాస్యనాటకాలకు దారి చూపింది .మనవాడు రాసిన నోమల్,లిటికాయ్ వంటివి సామాజిక ప్రయోజనం లేని తక్కువ స్థాయివే .రక్తికట్టే రంగస్థల నాటకాలు రాసినా సార్ధకాలు అనిపించుకోలేదు .గ్రామ్య నుడికారాలు ,మాల్ ప్రాప్ అస్తవ్యస్త పదాలు ఎక్కువ .పౌరాణిక సందర్భాలను కొన్ని చోట్ల అపభ్రంశం చేశాడు కూడా .సమాజం లో కొన్ని విలువలు తారుమారై మనో దౌర్బల్యాలవలన ఏర్పడిన విడ్డూరాలను అపహాస్యం చేశాడు .’’ప్రహసనం మనల్ని అభూత కల్పనలతొ ఆనందింప జేస్తుంది   ‘’అన్న డ్రైడేన్ ఇతడికి ఆదర్శం .శబ్దాలగారడీ ,సన్ని వేశాలకల్పన అమోఘం .’’రచయిత వ్యక్తిత్వపు రంగుతోదిద్దిన భిన్న వ్యక్తిత్వాలు ‘’గా ఉంటాయి .బర్మీయులు అస్సాం పై దాడి చేసిన చారిత్రిక పూర్వ రంగాన్ని ‘’బెలిమర్ ‘’నాటకంగా రాశాడు .ఆనాటి సంఘం ఎముకలు కుళ్ళి ,రక్తపాతం అల్లకల్లోలంగా ఉన్నదాన్ని గొప్పగా చిత్రించాడు .అహోం వంశ రాజులపాలన అంతం కావటంతో నాటకం ముగుస్తుంది .ఇది దేశ ప్రజల విషాద గాధ.శిల్ప రీత్యా ‘’జయమతికువారి ‘’నాటకం రసోద్దీప్తి కలిగిస్తుంది .’’సంఘర్షణ నాటకానికి ఆత్మ ‘’అన్న ఆలర్డిస్ నికోల్ ను అనుసరించాడు .చంగ్ మయ్ హృదయం మానవ కారుణ్య క్షీరం తో పొంగిపొరలుతుంది .స్త్రీపాత్రల్ని వాస్తవంగా చిత్రించాడు .అస్సాం పల్లపు ప్రాంతాల దుర్బల వాస్తవికత ,సంఘర్షణ ,,కుట్ర,కుతంత్రాలు ,పర్వత ప్రాంతాలలో భావనామయ సౌందర్యాలను చిత్రించాడు .అతడి అమర సృష్టి ‘’దాలిమ ‘’పాత్ర.ప్రస్తుతం ఉన్న విజ్ఞాన దృష్టితో గతాన్ని చూసే ప్రయత్నం తో ‘’చక్రధ్వజ సింహ ‘’రాశాడు .సమాజం అంతరాత్మను మేల్కొల్పాడు .చారిత్రకనాటక సీరియల్స్ ను అకలంక దేశ భక్తితో రాశాడు .షేక్స్పియర్ ప్రభావం కనిపిస్తుంది .’’చరిత్ర అంటే ఘనీ భవించిన క్షణాల గురించి తెలిపే సాంకేతిక రచన కాదు ‘’అంటాడు .మొత్తం మీద హాస్యప్రధాన మైనవీ చారిత్రిక అంశాలతో ఉన్నవీ అయిన నాటకాలు రాశాడు .

  కథా రచయిత

ఆధునిక కథ ఎలా ఉంటుందో బెజ్బరూవా రచనలు తెలియ జేస్తాయి .జానపదానికి తనప్రతిభకు మంచి లంకె వేశాడు .బెంగాలీలో రాయటం మొదలుపెట్టి ,దమ్ము చాలక అస్సామీలో రాశాడు .అదే అస్సామీసాహిత్యానికి ఎనలేని కీర్తి సాధించింది .బాల సాహిత్యం లో పిల్లల మనస్తత్వాలను బాగా చూపించాడు .శక్తివంతమైన పాత్ర చిత్రణ చేశాడు .జానపదాలు నిరక్షరాస్యుల ఆత్మ కథలు అన్నట్లుగా రాశాడు .నీతిలేకున్నా ,మానవత స్పర్శ ఉంటుంది .అమాయకత్వం ,భావ స్నిగ్ధతా ఉన్న లోకాన్ని ఫోటో తీసినట్లు రాశాడు .అసంభవాన్ని సంభావ్యం చేస్తాడు .ఇతని జానపద కథల సంపుటి 1912లో’’కకదోతాఅరునటిలోరా’’గా వెలువడింది .అప్పుడే ‘’సురవి ,తర్వాత ఏడాది జాన్ బిరి సంపుటులు తెచ్చాడు .’’సాంప్రదాయక దృష్టి తో వ్రాయబడిన బెజ్బరూవా కథలు జీవితాన్ని సహజ భావ ఉద్వేగాలతో సుఖ దుఖాలతో వర్ణించిన మొట్ట మొదటి ప్రయత్నం .నవీనులం అనుకోని విదేశీయత తో చలికాచుకొంటూ అదే నిజమని నమ్మే బుద్ధిహీనత ప్రదర్శించటం ,దేశాభిమానానాన్ని రగుల్కొల్పటం చేశాయి .స్విఫ్ట్ రచనా విధానం లో ఈదడిత్ సిట్వేల్ అన్నట్లు  ‘’చదువుతుంటే పళ్ళు పులిసిపోతాయి ‘’.ఆధునికత మోజులో వికృతమైన పేర్లు పెట్టుకోవటం ,సంప్రదాయాలను పూర్తిగా తె౦చు కోవటం మొదలైన వాటిని ఉతికి ఆరేశాడు .పాత్రలను తమాషాగా చూశాడుకానీ ఈసడింపు తో మాత్రం కాదు .అమృత జీవనంగా ఉండేట్లు రాశాడు .’’అస్సామీ యుడిని అనే ఎరుకతో రాసిన అస్సామీయుడు ఆయన’’ .అతడి ప్రతిభ విమర్శనాత్మకమేకానీ సృజనాత్మకం కాదంటారు .ఏరాబరి కథశిల్ప సౌష్టవం సాంఘిక నైతిక ప్రయోజనం ఉన్నది .కలకత్తా లోని ‘’కోలులు ‘’,’’ముందా ‘’ల వంటి వారితో అతడికి పరిచయం ఏర్పడి ఆ అనుభవ సారం రచనల్లో ప్రతిబింబించింది .మిస్టర్ ఫిలిప్ సన్ లో టీ తోటల లో పని చేసే వారిజీవితం ఆంగ్లో ఇండియన్ల మేనేజర్ నీతి బాహ్యతా చూపాడు .అస్సామీ నాగరక సమాజం ,బ్రిటిష్ పాలన లో వంగ దేశం లో మారుతున్న సమాజం గురించి  రాసినవే ఇవన్నీ .అనివార్యమైనఒక సంకర మనస్తత్వాన్ని చూపించాడు .విదేశీ సంస్కృతిని అడ్డుకోవటానికి  సర్వ శక్తులా  కృషి చేశాడు .’’పాపా’’అని తన పిల్లల చేత పిలిపించుకోనేవాడు  .కులీన కుటుంబాలమధ్య సంఘర్షణ ‘’పదుం కువారి ‘’కద.

                        కవి

గేథే కాలం లో జర్మన్ సాహిత్యం వికసించినట్లు బెజ్బరూవా ,అగర్వాల్ కాలం లో అస్సామీ సాహిత్యం వికసించింది .ప్రణయ గీతాలు ,ప్రకృతి పద్యాలు ,పాటలు దేశ భక్తీ గీతాలు రాశాడు బెజ్బరూవా.’’ప్రియ తమ సౌందర్య ‘’కావ్యం లో భావ చిత్రాలద్వారా ప్రేయసి లావణ్యాన్ని ఆవిష్కరించాడు .ప్రేమకు సౌందర్యానికి పెన్నిధి ప్రకృతి అంటాడు .టాగూర్ లాగా ‘’ప్రేమే జయిస్తుంది-మృత్యువు దాని బానిస ‘’అన్నాడు .శిల్పం తెలిసిన కవితాలోకం లో ,సహజ సుందర జానపద కవితాలోకం లో విహరించాడు .’’పాదం కింద నలిగే ప్రతి దర్భామ్కురం –దైవత్వం తో చైతన్య భరితంగా ఉంటుంది ‘’అన్నాడు .మిస్టిక్ కవి మాత్రం కాదు .కవిత్వం అంటే ‘’విషాద గీతి  ,గద్గద కంఠం-భగ్నహృదయుని రుతి –కళ్ళ చివర బాష్పాలు –వేదనాభరిత అశాంతి ‘’అని కవిత్వాన్ని నిర్వచించాడు .’’విదేశీ ప్రభావితం తాలూకు పిల్లకాలువలు –కొద్దికాలం లో మహా నదిలో కలిసిపోతాయి ‘’అని  ధైర్యంగా చెప్పాడు .కర్షక గీతాలతో ఉర్రూతలూగించాడు .’’ధన్ బరు అరురతని ‘’గొప్ప భావావేశ౦ తో ఉన్న ముగ్ధ ప్రణయ గాధ .

   అస్సామీ జాతీయ గీతం ‘’ఓమోఅసోన దేశ్ ‘’రాసి తన దేశ భక్తిని ప్రకటించాడు .రాబర్ట్ బ్రౌనింగ్ లాగా దేశభక్తి భావం ఉజ్వలంగా ఉంటుంది –‘’ఓ నా మాతృభూమీ –సల్లలిత ధునీపరివృతా –మధుర ఫల సమృద్ధా – ప్రియతమ భూమీ ‘’అని కీర్తించాడు .ఎన్నో దేశభక్తి గీతాలురాశాడు .’’మనం పేదలం కాము –ఎన్నటికీ కాలేము –మనకు అన్నీ ఉండేవి ,ఉన్నాయికూడా-మనం వాటిని గుర్తించే ప్రయత్నమే చెయ్యటం లేదు ‘’అన్నాడు .’’చెట్టు ఆకులు తొడిగినంత సహజంగా కవిత్వం పుట్టుకు రాకపోతే-ఆకవిత్వం  అసలు రాకపోవటమే మేలు ‘’అన్నాడు కీట్స్ కవి .ఇలానే సహజ సుందరంగా ఉంటుంది బెజ్బరూవా కవిత్వం ‘’.దృష్టిలో ,శ్రవణం లో ,హృదయాను భూతిలో ,హావ భావాల్లో రచనలో డికెన్స్ లాగా ‘’కార్లైల్ లాగా ‘’ఆకలించుకొనే కన్నూ ,చిత్రిన్చేహస్తమూ ‘’ఉన్నవాడు .అస్సామీ దేశ సాహిత్యం లో జానకి పత్రిక మైలు రాయి అయితే ,అందులో బెజ్బరూవా సాహిత్యం అర్ధ శతాబ్ది పాటు సొగసులు గుప్పించింది .సమాజానికి దారీ తెన్నూ ,ఏకత్వం కల్గించాడు ..అతని దృష్టి నుంచి చూస్తె వస్తువు స్వరూపం  వికటించి నట్లు కనిపిస్తుంది ,అతనిలాగా అస్సామీ జీవితాన్ని  వేళాకోళం చేసిన వారు లేరు .అర్ధ శతాబ్దికాలం సాహిత్యాన్ని ఏలిన మహానుభావుడు .వస్తు స్వరూప దర్శనం లో అభినివేశం ,దానికి తగిన శైలి,పరిశీలనాత్మక మానవతా గుణం ,దృష్టి వైశాల్యం బెజ్బరూవా సాహిత్య సృష్టికి విశిష్ట సౌందర్యాన్ని చేకూర్చాయి .

  ఈయన చనిపోయిన మార్చి 26 ను ‘’సాహిత్య దివస్ ‘’గా గౌరవప్రదంగా జరుపుకొంటున్నారు .ప్రభుత్వం ఆయన గౌరవార్ధం ప్రత్యెక స్టాంప్ విడుదల చేసింది .

ఆధారం –మొదటి ఎపిసోడ్ లోనే చెప్పినట్లు హేమ్ బారువా అస్సామీ భాషలో రాసిన పుస్తకానికి శ్రీ ఆర్ .ఎస్ .సుదర్శనం  తెలుగులోకి అనువదించిన ‘’లక్ష్మీ నాథ బెజ్బరూవా ‘’పుస్తకం .

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -9-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

22-మరుపు లో హాస్యం

22-మరుపు లో హాస్యం

మరుపున్నవాడు కూడా అసంబద్ధంగా మాట్లాడి హాస్యకారకు డౌతాడు .ఇదీ అసంబద్ధ ప్రలాపమే .ఒకడు డాక్టర్ దగ్గరకెళ్ళి తన మరుపు జబ్బు గురించి చెప్పుకొన్నాడు ‘’మా ఆవిడ బజారుకెళ్ళి ఎదో తెమ్మంటు౦ది .కాస్త దూరం వెళ్ళగానే ఆవిడ ఎక్కడకు  వెళ్ళమన్నదీ, ఏది తెమ్మన్నదీ గుర్తుకు రాదు .’’అని మొరపెట్టాడు .’ఎన్నాళ్ళయింది ఈ జబ్బు వచ్చి ‘’అని అడిగితె ‘’ఏమి జబ్బు ?’’అని డాక్టరుకు బిపి తెప్పించాడు .

  తాగుబోతు హాస్యం –తాగుబోతుల ప్రలాపాలూ ఇలానే ఉండి,హాస్య స్ఫోరకాలౌతాయి .ఇద్దరు ఫ్రెండ్స్ బార్ కి వెళ్లి  పూటుగా లాగించి బయట కూచుని ఆకాశం వైపు చూస్తూ ఒకడు ‘’అరె చంద్రుడు ఉదయిస్తున్నాడు చూడ్రా’’అంటే ‘’అరె బేవకూఫ్  అతడు చంద్రుడు కాదు సూర్యుడు .సూర్యుడు సముద్రం లోకి దూకుతున్నాడు చూడు చోద్యం ‘’అన్నాడు .ఇంతలో బార్ లోంచి ఒకడు తాగి బయటకు వచ్చి ,మధ్యవర్తిత్వం  చెయ్యమంటే  ‘’ఒరే భాయీ !మాది ఈ వూరుకాదు.కనుక నాకు తెలీదు ‘’అని తప్పించుకొన్నాడు .

  మరో చోట ఒక తాగుబోతు వీధిలోతూలుతూ  నడుస్తూ ఉంటె, పోలీస్ ఎదురై ‘’ఇలా నడుస్తున్నావేమిటి ?ఒకకాలు సైడు కాలువ గట్టు మీద ,రెండోకాలు కాలవలో పెట్టీ ‘’అని అడిగాడు .తాగుబోతు ‘’బతికిన్చార్ సార్ !నాకాళ్ళ లో ఒకటి పొడుగ్గా ,ఒకటి పొట్టిగా ఉ౦దేమిటబ్బా ,అని బుర్ర బద్దలు కొట్టుకొంటున్నాను ‘’అని చెప్పి మామూలుగా నడిచి వెళ్ళాడు .

మరో తాగుబోతోపాఖ్యానం –ఒకడు ఫుల్ గా తాగి బల్లముందు కూచుని ఆలోచిస్తూ ఏదో రాస్తున్నాడు .స్నేహితుడు వచ్చి ‘’ఏం రాస్తున్నావ్ ?’’అని అడిగితె ‘’ఉత్తరం ‘’అంటే ఎవరికీ అంటే నాకే అనగా .ఏం రాస్తున్నావ్ అంటే ‘’ఎలా తెలుస్తుంది ఇది పోస్ట్ బాక్స్ లో వేస్తె రేపుకానీ నాకు అందదు కదా.అప్పుడు చదివి చెబుతా ‘’అన్నాడు .ఇదీ  అస౦బద్ధ ప్రలాపమే .

 అవివేకి పద ప్రయోగ హాస్యం –వ్యాకులం మరుపు ఎదో విషయంలో వివేకం కోల్పోయి ఉచితానుచితాలు చూడక ,అసభ్య అనుచిత మాటలు మాట్లాడితే నవ్వు తన్నుకొస్తుంది అంటారు మునిమాణిక్యం మాస్టారు .ఉదాహరణ –ఒక అల్లుడు పండక్కి అత్తారింటికి వెళ్ళాడు .అత్తగారు ‘’మీ మామగారు పనిమీద బయటికి వెళ్ళారు వచ్చేసరికి మధ్యాహ్నం రెండు అవుతుంది .ఇప్పటికే పన్నెండు అయింది .అరిసెలు మినపసున్ని ఉండలు రెడీగా ఉన్నాయి తింటావా లేకపోతె ఇంకో గంటలో పిల్లలు చద్దన్నాలు తింటారు వాళ్ళతో తింటావా ?’’అని అడిగితె’’అత్తగారూ !ఇప్పుడు అరిసెలు సున్ని ఉండలు పెట్టండి తిని ,పిల్లలతో చద్దన్నం తిని ,మామగారు రాగానే ఆయన పంక్తిలో కూచుని భోజనం చేస్తాను ‘’అన్నాడు అత్తగారు ఏమనుకొంటు౦ది అనే జ్ఞానం లేకండా .

  అబద్ధాలాడే వాడూ ఈ జాతి లోకే వస్తాడన్నారు మాస్టారు .ఒకతప్పు తప్పించుకోటానికి ఒక అబద్ధం ఆడి దాన్ని నిలబెట్టుకోటానికి మరిన్నిఆడతాడు .దీనికి ఉదాహరణ మునిమాణిక్యమే చెప్పారు ‘’నా స్నేహితుడు సౌందర్య పిపాసి .దొరికిన స్త్రీలతో కామకలాపాలు చేయటంలోదిట్ట .ప్రజా సంబంధమున్న ఆఫీసులో పనిచేస్తున్నాడు .అతనితో సరసానికి ఆడ వాళ్ళు సిద్ధంగా ఉండేవారు .ఇది పై అధికారికి తెల్సి చీవాట్లు పెట్టి ‘’ఎవరైనా పరాయి అమ్మాయితో కనిపిస్తే తక్షణం ఉద్యోగం పీకేస్తా ‘’ఆన్నాడు .పరాయిస్త్రీ అన్నాడుకదా  స్వ, పర భేదం ఆయనకేం తెలుస్తుందని’’ లైట్ తీస్కుని’’ మామూలుగా సాగిస్తూనే ఉన్నాడు .ఒక రోజు ఒక సుందరితో బీచ్ లో తిరుగుతుంటే ఆ అధికారి ఎదురురాగా ,మొదట కొంచెం తత్తరరపడ్డా ,తేరుకొని బె ఫర్వాగా ఎదురు పడి’’సార్!ఈ మె నా భార్య ‘’అనగా అధికారి నిప్పులు కక్కుతూ ‘’స్కౌండ్రల్ ’ఈవిడ నా పెళ్ళాం .మళ్ళీ నీ మొహం నాకు చూపించకు ఫోఫో ‘’అన్నాడు ‘’చివరికి ఏమైందో మనకు అక్కర్లేదుకానీ మనకు సురుచిర హాస్యం అందింది .ఔచిత్యం కోల్పోయి అబద్ధాలు ఆడటం అనే ఈ వ్యాపారం హాస్యం సృష్టించింది అని ఫినిషింగ్ టచ్ ఇచ్చారు మాష్టారు .

శ్రీ మునిమాణిక్యం మాస్టారు గారికి కృతజ్ఞతలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

అస్సామీ జాతీయ గీత రచయిత –లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా-3

అస్సామీ జాతీయ గీత రచయిత –లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా-3

               వ్యాసకర్త

ఆత్మాశ్రయ వ్యాసాలలో సృజనాత్మక రచయితగా రాణించాడు బెజ్బరూవా .ఇవి లోకజ్ఞాతకు నిదర్శనాలు .’’హాస్యం సామాజికం ‘’అన్న బెర్గ్ సన్ మాట ఈయనకు వ్యక్తిగతమూ అయింది .భారంగా ఉన్న జీవితాన్ని హాస్యపు తునకలతో పైకి తేల్చాడు .1914-18కాలపు ఆంగ్ల అపహాస్యపు కవులకు తన సమకాలీన ఇంగ్లీష్ కవుల కోవకు చెందినవాడుగా గుర్తింపు పొందాడు .ఇతని మేలిమి గుణాలు స్వయం ప్రకాశకాలు .’’శిక్ష వెయ్యటం సంఘ విధ్యుక్త ధర్మమే  అయినా ,సంస్కరించి మళ్ళీ చేర్చుకోవటం అంతకంటే గొప్ప ధర్మం ‘’అన్న డేవిడ్ ఎస్.జోర్డాన్ భావం తో ఈయన రచనలో హాస్య అవహళనాలున్నా ,మనిషిని సం స్కరించటమే ధ్యేయం .మాధ్యూ ఆర్నోల్డ్ ‘’ఒక్కొక్క గాయాన్నీ ,ఒక్కొక్క బాధనీ గమనించి వ్రేళ్ళతో తట్టి తడిమి ,పట్టి చూసి ‘’ఇదిగో నీ జబ్బు ఇక్కడ ఉంది ‘’అని చెప్పినట్లు  ఈయన అవహళనను సంస్కరణ కోసమే ఎంచుకొన్నాడు .’’హేళనాత్మక రచయిత ప్రేమిస్తూ ఏవగించు కొంటాడు ‘’అంటుంది కేధరిన్ రీన్ .ఈయన రచనల్లో హేళన ఉన్నా విదేశీయులపై అభిమానమూ కనిపిస్తుంది .మానవుల బలహీనతల్ని దోషాలను ఎండకట్టటం లో ఎక్కడా  దురహంకారం ప్రదర్శించలేదు .మానవత్వానికి సంక్రమించిన  విడ్డూరాన్ని  చూసి నవ్వేశాడన్నమాట.అతని దృక్పధం –మానవత, సామాజిక అవగాహన .అతని పాత్రలు ‘’ఫాల్ స్టాఫ్’’వంటివి. హేతుబద్ధతకు పెద్ద పీట వేశాడు , డబ్ల్యు హెచ్ ఆడెన్ లాగా ద్వేషం ,ప్రేమ కలగలసిన పాత్రలు .అనటోల్ ఫ్రాంక్ వోల్టైర్ గురించి ‘’వోల్టైర్ వ్రేళ్ళ మధ్య కలం నవ్వుతూ పరిగెత్తు తుంది ‘’అన్నమాట ఈయనకూ పూర్తిగా వర్తిస్తుంది.ఒకరకంగా బ్రాండే అన్నట్లు  ‘’నవ్వులతో చంపేశాడు ‘’చమత్కారాన్ని ఆంతర్యం లో ప్రసరించే మెరుపు తీగ’’లాగా వర్ణిస్తాడు .ఆ కాలం లో ఇలాంటి  శిల్పం ఎవరూ ప్రదర్శించలేదు .

  సజాతీ విజాతీ భావాలలో మన  సమాజం విజాతీ ధోరణులలో పడిపోతుంటే ,మన సంస్కృతిలో అంతర్భూతమైన విలువలను చక్కగా గుర్తింప జేశాడు .హోమర్ రాసిన ‘’ఇలియడ్ ‘’,’’ఒడిస్సీ ‘’కావ్యాల్లాగా  మారుతున్న సమాజం మధ్యతరగతి కి దిగువన ఉన్న అస్సామీయులను జీవిత విధానాలను వాస్తవంగా చిత్రించాడు .ఇంగ్లీష్ కవి ఛాసర్  సమకాలీన సమాజాన్ని అంగీకరించాడనీ ,విమర్శించలేదని ‘’ఆల్డస్ హక్స్లీ ‘’చెప్పాడు .కాని ఈయన విమర్శించకుండా దేనినీ అంగీకరించలేదు.’’హేళన చేసే రచయిత తానూ స్పృశించిన ప్రతి దానిపైనా తనముద్ర వేస్తాడు .అతని దృష్టి మనలో కూడా కలిగించి కృతకృ  త్యుడౌతాడు’’అన్నాడు జాఫ్రే బుల్లో  .అలాగే ఇతని రచనలలో ఒక ప్రధాన భావమో ,ఉద్రేకమో ఉంటూ దాన్ని ఆలంబనం చేసుకొని భిన్న దొణులను ,భిన్న విషయాలనూ కలుపుతాడు .’’శాతురా’’ ప్రక్రియలో సామాజిక జాగృతి పొంగి పొరలుతుంది .  అస్సాం సాహిత్యం లో ‘’ఆహోం’’తర్వాత ఏర్పడిన స్తబ్ధత తర్వాత ఈయన వచ్చి చైతన్యం కలిగించాడు ..

  బెజ్బరూవా హాస్యం లో లాలిత్యం ఉండదు .కడుపు చెక్కలయ్యే హాస్యం భళ్ళున వస్తుంది ,కత్తికోత హేళన ఉంటు౦దికొన్ని చోట్ల . చమత్కారం యాదృచ్చికమే .ఆయనది అద్దం లాగా ప్రతిఫలించే తెలివి అంటారు .ఆయన కృషి విలువలు సాహిత్య పరమైనదే కాకుండా ,మానసిక తత్త్వం దృష్ట్యా కూడా ఎన్నదగినది .వికట హాస్యం కిందిపొరల్లో సూక్ష్మగ్రాహ్య విమర్శ దోబూచులాడుతుంది .

 భీమ చరిత చమత్కార ఉల్లాస వినోదాలున్న వైష్ణవీయ రచన .శంకర దేవ్ ,రుక్మిణీ హరణ్ లలు ఈ ప్రభావ రచనలే .అస్సామీ సాహిత్యం లో హాస్యానికి ప్రత్యెక స్థానం కల్పించినవాడు బెజ్బరూవా .ఈహాస్యం లో 1-నవ్వటమే ముఖ్యం 2-అపహాస్యం విసుర్లతో నవ్వు పుట్టించటం అనే రెండు పాయలు ఉన్నాయి .అతడిది దృష్టి వైశాల్యం ,విషయ పరిజ్ఞానం ,శైలీ పాటవం .అతడిది హద్దుమీరని ఏవగింపు .అన్నిట్లో తటస్థ స్వభావం ,భావ స్వాతంత్ర్యం .సమాజ పునరుద్దీపనకు ,సమైక్య సిద్ధాంతానికీ ఆలంబనాలు .క్రోధం లేకుండా దెబ్బతీయటం ఆయన ప్రత్యేకత .

  ఇతడి రచనలు -1-మేధస్సుతో ఉన్న క్లుప్త రచనలు 2-ఉరకలేసే ఉప్పొంగే హాస్యంతో ఉన్నరచన  అని రెండురకాలు .హాస్యాన్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా ప్రయోగించిన’’డ్రైడన్ ‘’అంత దౌర్జన్యంగా లెంపలు వాయిన్చేట్టుగా దాడి చేయలేదు.అర్ధ శతాబ్దిక్రితం  ‘’ఉద్రేకం వచ్చిన బుర్రలు ఎలా పని చేశాయో ‘’అతని రచనలు ప్రతిధ్వనించి చూపుతాయి .కపోతర్ తపాలా  వ్యాసం సామాజికం . దైనందిన  జీవన పరిధిలోకి దాన్ని లాక్కొచ్చి ,జనసామాన్యానికి పరిచితమైన సమ్మోద ప్రక్రియగా మార్చాడు .లాంబ్ ,డీక్వీన్సేన్సి ల లాగా ఇతడి వ్యాసం సన్నిహిత భావ ప్రకటనకు అనువైన సాధనమైంది .ఇతని ఆత్మాశ్రయ వ్యాసాలు  నాలుగు సంపుటాలుగా వచ్చాయి .అవే-బర్బకోవార్ కకోతర్ కపోతా ,ఒవతాని ,బర్బరోవర్ భావర్ బర్బురాని ,బర్బురోవర్ బులాని .’’అస్సామీలాగా బతుకు.అనుకరణ వద్దు  ‘’అని శాసిస్తాడు  .సామాజిక్ లో బూటక ఆచారాలు నకిలీ దేశాభిమానం ,వ్యక్తిగత దురహంకారం లను దుయ్యబట్టి ,అస్సామీ భాషకు హృదయం అర్పించాడు .భాషాప్రయోగం లో మడికట్టుకొన్నా ,ఇతరభాషాపదాలనుచేర్చుకోవటం లో ఉదారత చూపాడు .ఒవతాని లో సంఘ సంస్కరణ అన్ని చోట్లా కనిపిస్తుంది .ఈ నాలుగు సంపుటాలలో అతడి భావ పరిధి విస్తరణ కనిపిస్తుంది .అతడిది శబ్ద ప్రధాన హాస్యం భాకారా మాస్టారిలా .’’నిష్టమైన ప్రేమ అంటే దేవుడి మీద ప్రేమ .ప్రేమ ఒక్కటే ఆత్మను అచంచల నిర్మల ఆనందం తో నింపుతుంది .’’అని వైష్ణవ సాహిత్య అధ్యయనం ద్వారా గ్రహించాడు .దర్శనానికి అధ్యయనానికి అభేదం గుర్తించాడు .మామూలు మనిషికి అలవికాని భావాలు ఆశయాలు తేట తెల్లంగా చక్కని నుడికారం తో చెప్పటం ,ధార్మిక ,దార్శనిక విషయాలను సూక్ష్మగ్రాహకంగా సహజ పాండిత్యం తో చెప్పటం అనే రెండు విధాల సాహిత్యానికి ఆయన సవ్య సాచిగా విలసిల్లాడు .భాషా స్రష్ట అయ్యాడు .

  ‘’అర్చనా  వేదికపై బలి ఇవ్వటం పనికి రాదు ‘’అని ఎలుగెత్తి చాటిన అరిష్టాటిల్ పై ఏధేన్స్ నగరం లో నేరం మోపినట్లే ,ఇక్కడ నిర్మాణాత్మకమైన సందేహాలతో ఉత్ప్రేరి తుడైనశంకర దేవ్ ,మాధవ దేవ్ కూడా రాజాగ్రహానికి గురై తూర్పుఅస్సాం నుంచి పశ్చిమ అస్సాం కు వలస పోయి వైష్ణవాన్ని ప్రచారం చేశాడు .ఈ మహానుభావుని చరిత్రను బెజ్బరూవా రాసి ధన్యుడయ్యాడు .’’కృష్ణ అంటే ఇహం లో మహాదానందాన్నిచ్చేవాడు ‘’అని శ్రీధరస్వామి చెప్పాడు .ఈవిషయాన్ని ఈయన ‘’కృష్ణ తత్వ ‘’లో సంపూర్ణంగా రాసి ఆవిష్కరించాడు .అతి గహనమైన ‘’రాస లీలాతత్వాన్ని ‘’బుద్ధికి పదునుపెట్టి ఉదాత్తంగా రాశాడు ‘’శృంగార రసంలో నిబద్దులైనవారు నిర్మల మతులు ఔతారు ‘’అని బోధించాడు శంకరదేవ్ .గీతా తత్త్వం లో భగవద్గీత విశేషాన్ని వివరించాడు .తత్వ కథలో ధార్మిక మతవిషయాలు రాశాడు .దీన్ని సంయమనంతో సూటిగా అర్ధవంతంగా రాశాడు .వర్షం తర్వాత వచ్చే ఎండలా స్నేహభావం తో ఉంటుంది .

   సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged , | Leave a comment

మాటమంతీ మొహనారాగంచరిత్రలో ఈ రోజు…భారత సాయుధ దళాల పతాక దినోత్సవం ఫ్లాగ్ డేఅంతర్జాతీయ సివిల్ ఏవియేషన్ డేసందర్భంగా సరసభారతి అధ్యక్షులు ప్రధాన వక్తగా స్వర మీడియా ప్రత్యక్ష ప్రసారం

మాటమంతీ మొహనారాగం
చరిత్రలో ఈ రోజు…భారత సాయుధ దళాల పతాక దినోత్సవం ఫ్లాగ్ డే
అంతర్జాతీయ సివిల్ ఏవియేషన్ డే
సందర్భంగా సరసభారతి అధ్యక్షులు ప్రధాన వక్తగా స్వర మీడియా ప్రత్యక్ష ప్రసారం

Posted in సరసభారతి | Tagged | Leave a comment

 మాడభూషి సాహిత్య కళా పరిషత్  సాహిత్యంతో నా సహవాసం 

🏵️

 సాహిత్యంతో నా సహవాసం 

🎤

 శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ 

💐

 మాడభూషి సాహిత్య కళా పరిషత్

🏵️

 సాహిత్యంతో నా సహవాసం 

🎤

 శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ 

💐

 మాడభూషి సాహిత్య కళా పరిషత్

Posted in సరసభారతి ఉయ్యూరు | Tagged | Leave a comment

స్వర మీడియా వారు సమర్పించు మాటామంతి మోహనరాగం. 7వ తేదీ, మంగళ వారం ఉదయం 8 గంటలకు ప్రత్యక్ష ప్రసారం..

Inbox

స్వర మీడియా వారు సమర్పించు మాటామంతి మోహనరాగం.

  సోమ వారం నుండి శనివారం వరకు. (ఆదివారాలు మినహాయించి) ప్రతిరోజు ప్రత్యక్ష ప్రసారం. ఉదయం 8 గంటల నుండి 9 గంటల వరకు.

ప్రతీ రోజూ ఇదే లింకులో మీరు పాల్గొనవచ్చును.

https://us02web.zoom.us/j/87873642779

Posted in సమయం - సందర్భం | Tagged | Leave a comment

21-అపలాప పద ప్రయోగ హాస్యం

21-అపలాప పద ప్రయోగ హాస్యం

అపలాపం అంటే మోసపుచ్చటం .ఈ మోసం చేయటం తమాషాకు చమత్కారసాధనానికీ ,మాత్రమె .దీనివలన సహృదయ సమాదరణీయమైన మధురానుభూతి కలుగు తుంది .ఉదాహరణ –సామాన్య అయిన నాయిక ప్రియుడితో ‘’ఒకరికి చేయి, మరొకరికి కాలు ,మరొకడికి నడుమిచ్చి కూర్చున్నాను బావా ‘’అన్నది అంటే ఆమె ఎవరినొఆదరి౦చి౦ది అనుకోవాలని ఆమె భావం .నిగ్గు తేల్చుకోవటానికి ‘’ఎవరికి చేయి, కాలు ,నడుమిచ్చి కూకున్నావే పిల్లా ‘’?అని అడిగాడు .ఆమె గడుసుగా ‘’గాజులకు చేయిచ్చి ,అఅందెలకు కాలిచ్చి  వడ్డాణానికి నడుమిచ్చి కూకున్నా ‘’అంది .అన్ని అలంకారాలతో అతడికోసం వేచి ఉన్నానని సూటిగా చెప్ప కుండా వ్యంగ్యం గా  అదే విషయాన్ని తెలియ జేసింది అన్నమాట .దీనినే వ్యంజనం అంటారని మునిమాణిక్యం మాస్టారువాచ .

  అసంబద్ధ ప్రయోగ హాస్యం –వివేకరహిత౦గా , అస౦బద్ధంగా పిచ్చివాడు, తాగుబోతు మాట్లాడుతారు .వాళ్ళమాటలు జుగుప్స కలిగించినా ,నవ్వు పుట్టిస్తాయి .ఒక సారి నెహ్రు ఒక పిచ్చాసుపత్రి సందర్శనకు వెళ్ళాడు .అందులో ఒక మంచి డ్రెస్ వేసుకోన్నవాడిని ఆస్పత్రి అంతా తిరిగి చూపించటానికి ఏర్పాటు చేశారు .అతడు అంతా చూపించాక నెహ్రు ‘’నేనెవరో తెలుసా ?’’అని అడిగాడు .అతడు తెలియదు అంటే ‘’జవహర్ లాల్ నెహ్రు ను ‘’అన్నాడు .ఆపిచ్చి పెద్దాయన ‘’భయం ఏమీ లేదు .నీకు త్వరలోనే నయమౌతుంది .నేనూ మొదట ఇక్కడికి వచ్చినప్పుడు నేను మహాత్మా గాంధీ అని చెప్పుకొనే వాడిని డోంట్ వర్రీ ‘’అంటే నెహ్రు పగలబడి నవ్వకేం చేస్తాడు ?.

   ఇద్దరు పిచ్చివాళ్ళు ఆస్పత్రి ఆవరణలో చెట్టుకింద కూచుని మాట్లాడుకొంటున్నారు. ఒకడు పిడికిలి మూసి ‘’నా చేతిలో ఏముందో చెప్పు ‘’అనగా రెండో వాడు ‘’పొద్దున్న మీఆవిడ వచ్చింది కదా ఆమెనే గుప్పిట్లో దాచావ్ ‘’అన్నాడు వాడు గలగలా నవ్వి మళ్ళీ ఆలోచించి చెప్పు అంటే ‘’ఏనుగు ‘’అనగా కాదు అంటే నేను చెప్పలేను నువ్వే చెప్పు అంటే వాడు ‘’స్టేట్ బాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ‘’అని పగలబడి నవ్వాడు .మొదటివాడు ‘’నీ చేతిలోకి ఎలా వచ్చింది పోద్దునేగా నేనుదాన్ని జాగ్రత్తగా జేబులో దాచుకొన్నాను .ఆదినాది నాకిచ్చేయ్ ‘’అన్నాడు .విన్నవాళ్ళు పళ్ళు ఇకిలించి నవ్వుకొన్నారు .

  మునిమాణిక్యంగారు ఒకసారి పిచ్చి ఆస్పత్రికి వెళ్లి అక్కడ తెలిసినవాడిని ‘’ఏరా రామూ ‘’అంటే వాడు ‘’నేను రాముకాదు’’అంటే ఆశ్చర్యపోయి మాష్టారు ‘’అయితే నువ్వెవరు ?’’అంటే ‘’నేను ఫ్రాన్స్ రాజు నెపోలియన్ ‘’అన్నాడు .నవ్వుకొన్నమాష్టారు ‘’ఎవరు చెప్పారు ?’’అంటే ‘’దేవుడు దేవుడు చెప్పాడు ‘’అని గట్టిగా అరిస్తే ,పక్కగదిలోనుంచి ఒకడు పరిగెత్తుకొచ్చి ‘’నేను నీకు ఎప్పుడు చెప్పాన్రా వెధవా ?’’అన్నాడు ఈ సంభాషణలో ఒకరి మనసు ఒకరు నొప్పించలేదు క్షుద్రభావమూ లేదు .నిర్మల స్ఫుహనీయ హాస్యం ఇది అన్నారు మాష్టారు .

 శ్రీ మునిమాణిక్యం మాస్టారు గారికి కృతజ్ఞతలతో

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -6-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in సరసభారతి ఉయ్యూరు | Tagged | Leave a comment

అస్సామీ జాతీయ గీత రచయిత –లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా-2

అస్సామీ జాతీయ గీత రచయిత –లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా-2

అర్ధం చేసుకొనే తండ్రి ఉన్న మంచి గృహ వాతావారంలో బెజ్బారువా బాల్యం గడిచింది వైష్ణవసాహిత్యం ,సంస్కృతీ ,ఆంగ్ల సాహిత్యం ఉదార మానవతా వాదం అనే రెండు లోకాలలో పెరిగాడు .ఇంట్లో ఉన్న ధర్మ శాస్త్ర గ్రంథాలైన ‘’పుటులు’’చదివి ప్రభావితుడయ్యాడు .తండ్రి ‘’గురు చరిత్ర ‘’అనే కవి శంకర దేవ్ చరిత్ర రాశాడు .ఆతర్వాత ఈయన ‘’శంకర దేవ్ –మహా పురుష శంకర దేవ్ ఆరు శ్రీమాధవ దేవ్ ‘’ ‘’పుస్తకాలు రాశాడు .కలకత్తా రిప్పన్ కాలేజిలో చదువుతుండగా పాల్ గ్రేవ్ రాసిన ‘’గోల్డెన్ ట్రెజరీ ఆఫ్ లిరిక్స్ ‘’పాఠ్య గ్రంథమై, ఆంగ్లకవుల స్వర్ణ రాజ్యం లో ప్రవేశించాడు .బైరన్ ,కీట్స్ ,షెల్లీలను చదివి జీర్ణించుకొన్నాడు .టాగూర్ కవిత్వాన్ని అధ్యయనం చేశాడు .వక్తల ఉపన్యాసాలను విని నోట్ చేసుకొని వల్లించేవాడు .ఇంగ్లీష్ సాహిత్యం లో మేలిమిని ,అందాల్నీ అర్ధం చేసుకొన్నాడు .1890-1930 కాలం సంధికాలం .మార్పులతో లక్ష్య సిద్ధి లేని లోకానికి ఒక స్వరూపం, ఏకాగ్రత చేకూర్చినవాడు బెజ్బరూవా .అందుకే  ఆ కాలాన్ని ‘’బెజ్బరూవా యుగం ‘’అన్నారు విశ్లేషకులు అత్యంత గౌరవంగా ..అ యుగ చైతన్యాన్ని తన ప్రతి రచనలోనూ ప్రదర్శించి చూపాడు .విక్టర్ హ్యూగోలగా ఈయన మహా కాంతి  కేంద్రమయ్యాడు .తన సమకాలికులు సి.కె .అగర్వాల్ ,హెమ్ గోస్వామిలను దాటి ముందుకు వెళ్ళాడు .నవ చైతన్యానికి కేంద్రమైన కలకత్తా లో 1889లో ఆధునిక అస్సామీ సాహిత్య ఉద్ధరణ కోసం ‘’జానకి ‘’పత్రిక స్థాపన అగర్వాల్ చేశాడు ..దీనికి అండ గా నిబడ్డాడు బెజ్బరూవా. ఆ పత్రికలో ఆయన సృష్టించిన పాత్ర ‘’కృపా వర్ బరువా ‘’తో అరంగేట్రం చేశాడు .

   25-8-1888 న బెజ్బరూవా. ఆధ్వర్యం లో ‘’అస్సామీయ భాషా ఉన్నతి  సాధినీ సభ ‘’ఏర్పడింది .ఇది అపురూప భావ చైతన్యానికీ ,సంచలనానికి వేదిక అయింది .ఆస్సామీ విద్యార్ధులు ప్రతి ఆదివారం సమావేశమై గోష్టి జరుపుకొనే వేదికగా మారింది .దీనికి ఒక ఏడాది కార్యదర్శిగా పని చేశాడు .ఈ సభ ధ్యేయాన్ని ‘’జానకి పత్రికలో 1889 లో ప్రచురించాడు .అవి- అస్సామీ భాషను,సాహిత్యాన్నీ అభి వృద్ధిచేయటం , వ్రాతప్రతులు సేకరించి ప్రచురించటం ,యూని వర్సిటీలలో అస్సామీ భాష బోధనా భషగా ఉండేట్లు చేయటం ,భాషను సాహిత్యానికి అనుగుణంగా వ్యవస్థీకరించటం ,వైష్ణవ సాహిత్యం లోని భాష్యాలను క్రోడీకరించటం ,అస్సాం సాహిత్య రాజకీయ మత చరిత్రలను సమకూర్చటం ,సంస్కృత సాహిత్యాన్ని అస్సామీ లోకి అనువదించటం ,అస్సామీ భాషలో వార్తాపత్రికలు ,విజ్ఞాన పత్రికలను ప్రచురించటం .

  కలకత్తాలోని అస్సామీ విద్యార్ధులు మొదటిసారిగా షేక్స్ పియర్ రాసిన ‘’ది కామెడి ఆఫ్ ఎర్రర్స్ ‘’నాటకాన్ని అస్సామీ లోకి ‘’భ్రమరాంగ ‘’గా బెజ్బరూవా ఆధ్వర్యం లో ఆర్.డి. బారువా ,ఆర్. కే. బర్కకతిజి బారువా ,జీ.స్. బారువాలు  , వచనం గా అనువదించి మార్గదర్శనం చేశారు. ‘బ్లాంక్ వెర్స్ ఇంకా అడుగుపెట్టలేదు .సంప్రదాయ పద్ధతిలో పెరిగి కలకత్తా వంటి కాస్మోపాలిట్ మహా నగరం లో ఉన్నా ,విజాతీయత స్వేచ్చ కొంత సడలించినా తీవ్ర ధోరణులలోకి  మాత్రం చేరలేదు .ఈ కొత్త సంపర్కం ఆయన మేధా నైశిత్యాన్నీ ,అవగాహనా పటుత్వాన్నీ బగా పెంచింది .అస్సామీ ప్రజలకు సేవ చేయాలనే మహత్తర ఆశయం బలంగా మనస్సులో నిలిచింది .గుండె నిబ్బరం కల వాడుకనుక రాబర్ట్ బ్రౌనింగ్ లా జీవితం పట్ల ఆశాభావం ,విశ్వాసం పెంచుకొన్నాడు .ఎదురు దెబ్బలు తగిలినా నిరాశా నిస్పృహ పొందకుండా ముందుకే అడుగులు వేసిన ధీరో దాత్తుడు .. బెజ్బరూవా రచనల్లో దేశాభిమానం,సామాజిక ఆదర్శాలు కనిపిస్తాయి .అస్సామీజీవిత విధానాన్ని గొప్పగా చిత్రించాడు .జీవన విధానాన్నీ సంస్కృతిని పునరుద్దీపింప జేసి, నవ సమాజ సృష్టి జరగాలనే ఆలోచన ప్రజలలో కలిగించాడు .మహా కావ్యం ,మహా నాటకం రాయక పోయినా ,జయమతి కుమారి ,చక్రధ్వజ్ సింహా తప్ప ,మిగిలినవన్నీ దేశ భక్తీ ప్రబోధకాలే . జీవితానంతర మార్గ దర్శిగా ఉన్న మాధ్యూ ఆర్నోల్డ్ లాగా కాకుండా ,తన జీవితకాలం లోనే ఒక మహా సంస్థగా రూపొందాడు .ఆయన విమర్శలు, చెంప దెబ్బలు ప్రజలకు ఎంతో మధురంగా ,మార్గ దర్శకం గా ఉండేవి .’’జాతీయుల సమక్షం లో ఆయన పేరెత్తితే,అది జాతీయ పతాకోత్సవమే అవుతుంది’’అని  నార్వేజియన్ రచయిత ‘’బ్యోన్ సన్’’గూర్చి బ్రాండే చెప్పినమాటలు ఇక్కడ  బెజ్బరూవా కు కూడా పూర్తిగా వర్తిస్తాయి .

   అస్సాం లోని ఇసుకతిన్నె పై ఉన్న దిబ్రూగర్ లో బెజ్బరూవా26-3-1938న 70వ ఏట మరణించాడు .అక్కడే దహన సంస్కారాలు జరిగాయి .’’ఆయన చెప్పిన దాంట్లో లోపాలు,పొరబాట్లు ఉండచ్చు కానీ మనిషిగా చూడటానికి ఆ మనిషి లేడు.ఉన్నది నిత్యానుభవమైన ఒక భావ సంవృతి మాత్రమె ‘’అని ఫ్రాయిడ్ గురించి ఆంగ్లకవి డబ్ల్యు హెచ్ ఆడెన్ అన్నమాటలు అక్షరాలా బెజ్బరూవా కు వర్తిస్తాయి .

   సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in సమయం - సందర్భం | Tagged | Leave a comment

అవస్యందిత పద ప్రయోగ హాస్యం

అవస్యందిత పద ప్రయోగ హాస్యం

విచిత్రంగా హృదయాహ్లాదంగా నడిచే సంభాషణ అవస్య౦దితహాస్యం కిందకు వస్తుందన్నారు మునిమాణిక్యం మాష్టారు .ఉదాహరణ –శివుడు గంగను  నెత్తికి ఎత్తించు  కొన్నాడు .’’ఎవరయ్యా నెత్తి మీద రమణి ?అని పార్వతి అడిగితె ,’’ఆమె మనిషికాదు గంగ ‘’ వేసవిలో నీరు దొరుకుతుందో లేదో అని ముందు జాగ్రత్తగా తెచ్చి దాచాను ‘’అన్నాడు  శివుడు .’’నీరు అయితే మొహం కనిపిస్తోంది ఏమిటి ?’’అని మళ్ళీ ప్రశ్న .’’అది ముఖం కాదు కమలం ‘’అన్నాడు .’’పువ్వు అయితే ఆ మిలమిల్లాడే కళ్ళు ఏమిటి ?”’’’అవి కళ్ళు కాదు బంగారం! అవి చేపలు ‘’అన్నాడు .నవ్విన శాంకరి ‘’తెల్లని కంఠం కనపడుతో౦దేమిటి ?’’.’’అది శంఖం లే ‘’అన్నాడు .ఇలా సాగుతుంది .ఆమెకు అసలు సంగతి తెలుసు .కానీ మొగుడితో వేళాకోళ౦ ‘’ఆడటమే .ఇందులో ముఖం కమలం ,క౦ఠం శంఖం గా పోల్చటం కవి సమయం .ఇందులో గంగ వర్ణనతో పాటు ,పార్వతి ని ఉడికించటం కూడా ఉంది .ఇదంతా ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజు గారి పుస్తకం నుంచి గ్రహించానని మునిమాణిక్యం చెప్పారు .

  మరో ఉదాహరణ –భార్యా భర్తలు ఉదయం కాఫీ తాగుతున్నారు .ఆమె ‘’ఏమండీ రాత్రి అంతా పక్క మీద దొర్లుతూనే ఉన్నారు .నిద్ర పట్టలేదా ?కళ్యాణీ అని కలవరించారేమిటి ? చెబితే ,నేనూ సంతోషిస్తాను కదా ‘’అన్నది .అతడు ‘’నిన్నసాయంత్రం కల్యాణి అనే గుర్రం పై వంద రూపాయలు పందెం కాశాను రెండు వందలు వచ్చాయి ఆ సంతోషం తో నిద్రరాక దొర్లాను .నాకు వచ్చిన దాన్లో సగం వంద నీకిస్తాను ‘’అని కవరింగ్ ఇచ్ఛి ,వంద చేతికిచ్చాడు .ఆ సాయంత్రం ఆఫీస్ నుంచి ఇంటికి వచ్చిన భర్త తో ‘’మీరు పందెం కట్టిన గుర్రం కల్యాణి మధ్యాహ్నం ఫోన్ చేసింది ‘’అన్నది అతడు ‘’దేశం తెలివిమీరింది .గుర్రాలు కూడా ఫోన్లు చేస్తున్నాయి ‘’అని తప్పించుకొన్నాడు నిజం ఇద్దరికీ తెలుసు .భార్యాభర్తలమధ్య ,జరిగిన సురుచిర ,సుషమ హాస్యంఅన్నారు మాష్టారు .ఇదంతా ఒక క్రీడాత్మక వ్యాపారం.’’నోరు జారిన మాటకు వేరే అర్ధం చెప్పటం అవస్యందిత హాస్యం ‘’అంటారు అని ముట్నూరు కృష్ణారావు గారు అర్ధం చెప్పారని మునిమాణిక్యం అన్నారు .కావాలనే ఒక మాట అని ,ఒక రకం గా అర్ధం చేసుకో నిచ్చి ,,మళ్ళీ దానికి రమణీయ మైన అర్ధం చెప్పటానికి అవస్యందిత హాస్యం అంటారు అని వివరణ ఇచ్చారు మాస్టారు .ఇది కాంతా సంమితమైన క్రీడ గా ,,మనోహర వాగ్విలాసంగా భావింప జేయటం లో సాహిత్య పరమైన సొగసు ఉంది ..ఇందులో భావ వక్రత లేదు ,అర్ధ వైభవమూ లేవు.కొన్ని శబ్దాల ప్రయోగం వలననే హాస్యం సాధించ బడింది .ఇదీ శబ్దాశ్రయ హాస్యమే అంటారు మాస్టారు .

     శ్రీ మునిమాణిక్యం మాస్టారు గారికి కృతజ్ఞతలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -4-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in సరసభారతి ఉయ్యూరు | Tagged | Leave a comment

అమెరికా హారర్ నవలారాణి-షిర్లీ జాక్సన్ (వ్యాసం )-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

1916 డిసెంబర్ 14 న లిస్లి జాక్సన్ ,గెరాల్డిన్ దంపతులకు జన్మించి 1965 ఆగస్ట్ 8న చనిపోయిన అమెరికా హారర్, మిస్టరి నవలారాణి షిర్లీ జాక్సన్ . తల్లి అమెరికన్ రివల్యూషనరి వార్ హీరో నథానియల్ గ్రీన్ కుటుంబానికి చెందింది .ఈమె తాత అలాస్కా సుపీరియర్ జడ్జి .జాక్సన్ ముత్తాత ప్రసిద్ధ ఆర్కిటెక్ట్ .

ఆరునవలలు రెండు జ్ఞాపకాలు ,200కు పైగా కథలు రాసింది .కాలిఫోర్నియాలోని సాన్ ఫ్రాన్సిస్కో నగరం లో పుట్టిన ఈమె న్యుయార్క్ సిరాక్యూజ్ యూనివర్సిటిలో యూనివర్సిటి లిటరరీ మాగజైన్ నిర్వహణ లో పని చేసింది .అక్కడే తనకు కాబోయే భర్త స్టాన్లీ హెడ్గార్ హైమన్ తో పరిచయం కలిగి గ్రాడ్యుయేషన్ అయ్యాక పెళ్ళాడి కొత్త జంట న్యూయార్క్ లో కాపురం పెట్టి ‘’ది న్యుయార్కర్ పత్రిక ‘’లో పని చేశారు .జాక్సన్ ఫిక్షన్ కు ,హైమన్ ‘’టాక్ ఆఫ్ ది టౌన్ ‘’ కు బాధ్యత వహించారు.

1945లో జాక్సన్ దంపతులు వెర్మాంట్ లోని నార్త్ బెన్నింగ్టన్ లో స్థిరపడ్డారు .భర్త బెన్నింగ్టన్ కాలేజి ఫాకల్టి లో చేరాడు .1948లో జాక్సన్ ‘’ది రోడ్ థ్రు ది వాల్ ‘’అనే ప్రఖ్యాత నవలను కాలి ఫోర్నియాలో తన బాల్య౦ గురించి పాక్షిక జీవిత చరిత్ర గా రాసింది .రెండవ నవల ‘’హాంగ్ సమన్’’1951లో రాసింది .ఇందులో అదృశ్యమైన ఒక యువకుడి జాడ కనిపెట్టలేక పోవటం గురించి రాసింది .దక్షిణ వెర్మాంట్ లో గ్లాస్బరి మౌ౦టెన్స్ దగ్గర ఘోరారణ్యం లో జరిగిన యదార్ధ సంఘటన .ఈ సంఘటన ఆమె రాసిన ‘’ది మిస్సింగ్ గర్ల్ ‘’కథకు ప్రేరణ . తర్వాత ‘’లాటరి ‘’అనే కథ ను అమెరికా గ్రామీణ జీవితం గురించి రాసింది .1950-60కాలం లో అనేక చిన్న కథలు చాలా మేగజైన్ లకు రాసింది .వీటిలో కొన్నిటిని జ్ఞాపకాలుగా 1953లో ‘’లైఫ్ అమాంగ్ సావేజేస్ ‘’సంపుటి గా ప్రచురించింది .1959లో ‘’ది హంటింగ్ ఆఫ్ హిల్ హౌస్ ‘’ ను సూపర్ నాచురల్ హారర్ నవలగా రాసింది .ఇది ఇది వరకు ఎవరూ రాయని బెస్ట్ ఘోస్ట్ స్టోరి గా పెద్ద ఏరు తెచ్చింది .గుడ్ హౌస్ కీపింగ్ ,వుమెన్స్ డే,కొల్లియర్స్ రచనలు కూడా చేసింది ఆమె కథలు true-to-life funny-housewife stories” of the type later popularized by such writers as Jean Kerr and Erma Bombeck .తన జీవిత చరిత్ర రాసుకోవటం ఇష్టం లేదనీ ,తన రచనలు దాదాపు తన సెమి ఆటో బయాగ్రఫి అని తేల్చి చెప్పింది .1962లో చివరి నవల ‘’ఉయ్ హావ్ ఆల్వేస్ లివెడ్ ఇన్ ది కాజిల్ ‘’ అనే గోథిక్ మిస్టరి నవల రాసింది .దీన్ని టైం మేగజైన్ 1962లో పది ఉత్తమనవలలో ఒకటిగా ప్రశంసించింది .తర్వాత ఏడాది పిల్లల బొమ్మలపుస్తకం ‘’నైన్ మాజిక్ విషెస్ ‘’నవల రాసి ఉత్సాహం ఉన్న ఒక బాలుడికి ఒక మజీషియన్ అనేక గమ్మత్తిన్ విషయాలు చేసి చూపింఛి ఆశ్చర్యపరచటం గా రాసింది

ఆడవారు బయట ప్రపంచం లో పని చేయటానిఇంకా కి ప్రోత్సహించని కాలం లో ,కుటుంబానికి సంపాదన పరురాలైన స్త్రీగా పని చేసి భర్త ప్రోత్సాహం తో కన్న నలుగురు పిల్లలను బాధ్యతగా పెంచింది .ఎప్పుడూ రచనలో మునిగిఉన్నా కష్టపడి పని చేయటం ఆమెకు చాలా ఇష్టం .వంటా వార్పూ అన్నీ యథా తధంగా ఠంచన్ గా టైంకి జరిగిపోయేవి .హాయిగా పిల్లలను నవ్విస్తూ జోకులు పేలుస్తూ ఉల్లాసంగా ఉండేది .కార్టూన్లు చూసి పగలబడి నవ్వేది .ఒకభర్త కడుపుతో ఉన్న భార్యను కష్టపడద్దు అని చెబుతూ వీసమెత్తు సాయం కూడా పనిలో చేయని కార్టూన్ ఆమెకు బాగా నచ్చేది .మంచి నవలారచయ్త్రిగానేకాడు ఉత్తమ గృహిణి గా తనబాధ్యతలను నిర్వహించింది జాక్సన్ .1960లో జాక్సన్ ఆరోగ్యం క్రమంగా గుండె జబ్బు వలన క్షీణి౦చింది.1965లో ఆగస్ట్ 8 న తన 48వ ఏట జాక్సన్ అంతు లేని తీరాలకు చేరింది .ఆమె రచనా ప్రభావం నీల్ గైమన్ ,స్టీఫెన్ కింగ్ ,సారా వాటర్స్ ,నిగెల్ క్రియేల్,క్లైర్ ఫుల్లర్ ,జోయాన్నే హారిస్ ,రిచార్డ్ మెద్ సన్ వంటి ప్రసిద్ధ రచయితలపై అపారంగా ఉన్నదని విశ్లేషకులు గుర్తించి చెప్పారు.

1968లో జాక్సన్ భర్త ‘’కం అలాంగ్ విత్ మి’’అనే ఆమెచివరి అసంపూర్తి నవల,పూర్వం ప్రచురింపబడని ‘’లూసా , ప్లీజ్ కం హోం’’,వంటి 14 కథలు, ఆమె రచయితల సభలలో ప్రసంగించిన మూడు ప్రసంగాలు కలిపి ఆమె స్మృతి చిహ్నంగా ప్రచురించాడు . జాక్సన్ ఇంటి వెనక ఉన్న బారెన్ హౌస్ లో దొరికిన కథలు ,అంతకుపూర్వం సేకరి౦ప బడని మాగజైన్లలో పడిన కథలు అన్నీకలిపి 1996లో’’జస్ట్ యాన్ ఆర్డినరి డే’’గా ప్రచురించారు .ఈ పేరు ఆమె రాసిన ఒక కథపేరే .లైబ్రరికా౦గ్రెస్లో ఆమెరచనలు అన్నీ అందుబాటులో ఉన్నాయి .న్యుయార్కర్ పత్రిక 2013 ఆగస్ట్ 5న ఈ లైబ్రరీలో లబ్ధమైన ఒకకథ ‘’పారనోలా ‘’ను ముద్రించి వెలుగులోకి తెచ్చింది .మిగిలిన ప్రచురితం కాని జాక్సన్ రాసిన కథలన్నీ ‘’లెట్ మి టెల్ యు ‘’సంపుటిగా 2015లో ప్రచురితమైంది. ఆమె మొదటిసారి ‘’ది స్ట్రాండ్ మేగజైన్ ‘’కు రాసిన కథ ‘’అడ్వెంచర్ ఆన్ ఎ బాడ్ నైట్ ‘’.2020 డిసెంబర్ లో పబ్లిష్ అయింది .జాక్సన్ రాసిన ‘’లాటరి ‘’కథ అన్నిమాధ్యమాలలో విపరీతంగా ప్రచారం ప్రసారమూ అవటమేకాక మూడు సార్లు సినిమాగా తీశారు .మొత్త౦ మీద 7నవలలు ,7షార్ట్ ఫిక్షన్ రచనలు ,200కు పైగా కథలు ,బాలసాహిత్యం 4రచనలు ,3 జ్ఞాపకాల దొంతరలు షిర్లీజాక్సన్ రాసి అమెరికన్ హారర్ నవలా మహారాణి అనిపించుకొన్నది .

జాక్సన్ తన రాచనలకు ఎన్నో అవార్డ్ లు పురస్కార గౌరవాలు అందుకొన్నది .బెస్ట్ అమెరికన్ షార్ట్ స్టోరి అవార్డ్ నాలుగు సార్లు ,,,ఓహెన్రి అవార్డ్ ,న్యూయార్క్ టైం బుక్ రివ్యు అవార్డ్ మూడుసార్లు ,నేషనల్ బుక్ అవార్డ్ ,మిస్టరి రైటర్స్ ఆఫ్ అమెరికా ఎడ్గార్ అల్లాన్ పో అవార్డ్ రెండు సార్లు , ,టైం మాగజైన్ అవార్డ్ ,రెండు సార్లు షిర్లీ జాక్సన్ పొందింది .ఆమె పేరుమీద షిర్లీ జాక్సన్ అవార్డ్ ను 2007లో ఏర్పాటు చేసి సైకలాజికల్ ,సస్పెన్స్ ,హారర్ ,డార్క్ ఫన్టాస్టిక్ రచనలో ఉత్తమ రచన చేసినవారికి ప్రతి ఏడాది అందజేసి గౌరవిస్తున్నారు .ఆమె రచనలన్నీ టిపైనా ఎందఱో పరిశోధనలు చేసి కొత్త విషయాలు వెలుగులోకి తెస్తూనే ఉన్నారు ఆమెభర్త హేమన్. ఆమె స్వభావాన్నీ ,అంతరంగాన్నీ ఆవిష్కరించాడు-చూడండి-. Jackson’s husband wrote in his preface to a posthumous anthology of her work that “she consistently refused to be interviewed, to explain or promote her work in any fashion, or to take public stands and be the pundit of the Sunday supplements. She believed that her books would speak for her clearly enough over the years”. Hyman insisted that the dark visions found in Jackson’s work were not, as some critics claimed, the product of “personal, even neurotic, Cold War era in which she lived, “fitting symbols for [a] distressing world of the concentration camp and the Bomb”.[89] Jackson may even have taken pleasure in the subversive impact of her work, as indicated by Hyman’s statement that she “was always proud that the Union of South Africa banned ‘The Lottery’, and she felt that they at least understood the story”.

Posted in అమెరికా లో | Tagged , | Leave a comment

19-అనులాప పద ప్రయోగ హాస్యం

19-అనులాప పద ప్రయోగ హాస్యం

దీనినే’’ ముహుర్భాషా’’అంటారనీ ,ఒకే అర్ధం కల రెండుమాటలను కలిపితే వచ్చేది హాస్యాస్పదం అవుతుందని మునిమాణిక్య గురూప దేశం .ఉదాహరణ –కిరసనాయిల్ నూనె ,హోలు మొత్తమ్మీద , చీకటి గుయ్యారం ,మగ పురుషుడు ,చీకటి గాడాంధకారం ,తీపిమధురం ,అగ్గినిప్పు ,పేపరు కాయితం ,చేదు విషం ,పులుపు రొడ్డు ,చచ్చిన శవం ,చచ్చిన చావు ,వంటి మాటలు వింటే గలగలా కాకపోయినా ముసిముసిగా నవ్వు పూస్తుంది .ఇలా మాటలని కలపటాన్ని ఇంగ్లీష్ లో టాటోలజి’’-tautology అంటారని మాస్టారు భాష్యం చెప్పారు .Tautology is ,using two or more words to express the same meaning ‘’example –female women  అని నిర్వచనమూ ఉటంకించారు .

బధిర సమాధాన పద ప్రయోగ హాస్యం

 మనం ఒకటి చెబితే చెవిటి వారికి అది ఏదోగా వినిపించి సంబంధం లేని మాటలు మాట్లాడితే నవ్వు తో చస్తాం .  లింవీరేశ లింగం గారు దీనిపై ఒక ప్రహసనమే రాశారు .చెవిటి వాడొకడు పూట కూళ్ళమ్మ ఇంటికి వస్తాడు ‘’అయ్యా ఇప్పుడే ఇల్లు నిండిపోయింది బస కు చోటు లేదు ‘’అని అంటే ,చెవిటాయన ‘’మెడ మీద గది అయితేనేమండీ నాకు అభ్యంతరం లేదు .నేను ముసలివాడినికాడు ఎక్క లేక పోటానికి ‘’అంటూ మేడ మెట్లెక్కి ఆవిడ వాడుకొంటున్న గదిలోకి వెళ్లి విశ్రమిస్తాడు .భోజన సమయం లో అందరికీ అరటిపళ్ళు వేస్తూ ‘’మీకూ రెండు వేయనా ఖరీదు నాలుగు అణాలు ‘’అంటే వాడు ‘’ఊరికే వేస్తానంటే ఎవరొద్దంటారు ‘’అని పెద్దగా నవ్వాడు .ఆమె బిత్తరపోయి ‘’ఊరికే కాదు నాలుగణాలు ‘’అంటే ‘’నువ్వు డబ్బు తీసుకొను అంటే నేనుమాత్రం ఏం చేస్తా సరే అలానే కానీ ‘’ఇందులో ఒకరిమాటకు ఇంకోరిమాటకు పొత్తు కుదరదు.వినేవాళ్ళ చెవులకు బోలెడంత విందు .ఇందులో ఆయన పూర్తి బధిరుడు .

  మరికొందరికి సగం సగం వినిపించి ఏదో చెబితే మనకు నవ్వొస్తుంది .తల్లిని ఇంటిపంనుకట్టాలి డబ్బు ఇవ్వమని అంటే ‘’తొంటి పన్ను కట్టట మేమిట్రా.నాదగ్గర డబ్బులు దానికోసం ఎందుకు ?డాక్టర్ దగ్గరకు వెళ్లి ఒక రూపాయిస్తే పన్ను హాయిగా పీకేస్తాడు ‘’ అంటే విన్నమనం 32పళ్ళతో ఇకిలిస్తూ నవ్వకుండా ఉండగలమా ?

  ఒకాయన ఒక చేవిటావిడ ఇంటికి వస్తే ‘’మా ఇల్లు ఎలా కనుక్కొన్నావు ?’’అని అడిగితె ‘’జవాను తీసుకొచ్చాడు ‘’అంటే ‘’అదేమిటీ శవాన్ని మోసుకోచ్చినవాడివి స్నానం చెయ్యకుండా అన్నీ ముట్టుకున్నావు .మేము బస్తీలో ఉన్నా ఇంకా ఆచారం వదలలేదు .నూతి దగ్గరకు వెళ్లి స్నానం చేసిరా ‘’అంటే విని నవ్వక చస్తామా ?ఒకసారికోర్టు వారు ఆమె కొడుక్కి సమన్లు పంపారు .ఆమెకు కాగితం ఇచ్చి కొడుక్కి ఇవ్వమన్నాడు అమీను .ఆమె ఎన్ని సార్లు చెప్పినా వినిపించుకోకుండా తీసుకోకపోతే ‘’ముసలమ్మగారూ మీరు తీసుకోకపోతే కాగితం గోడకి అంటించి చక్కా పోతాను ‘’అంటే ‘’ఏమి ప్రేలావురా ?ఒళ్ళు కొవ్విందా ?ఆ వెధవకాగితం నేను పుచ్చుకొను అంటే మా కోడలికి అంటించి వెడతానంటావా ?మా అబ్బాయి రానీ నీ భరతం పట్టిస్తాను ‘’అంటే అమీనుతోపాటు మనమూ పగలబడి నవ్వుతాము .

  శ్రీ మునిమాణిక్యం మాస్టారు గారికి కృతజ్ఞతలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-12-21-ఉయ్యూరు 

Posted in రచనలు | Tagged | Leave a comment

 అస్సామీ జాతీయ గీత రచయిత –లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా

 అస్సామీ జాతీయ గీత రచయిత –లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా

అస్సామీ జాతీయ గీత రచయిత –లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా గొప్ప దేశభక్తుడు ,కవి ,నాటకకర్త, కథకుడు వ్యాస రచయిత.ఈయన జీవిత చరిత్రను అస్సామీ భాషలో అస్సామీ సాహిత్య చరిత్ర రాసిన ఆచార్య హేమ్ బారువా రచించగా ,శ్రీ ఆర్ ఎస్ సుదర్శనం తెలుగు అనువాదం చేయగా కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి 1972లో ప్రచురించింది .వెల రూ -2-50 ముఖ పత్ర  రచన ప్రముఖ దర్శక నిర్మాత సత్యజిత్ రే, ముఖ చిత్ర రచన శ్యామల్ సేన్ చేశారు .

 సంగ్రహ జీవిత చరిత్ర

1868నవంబర్ శరత్కాలం లో లక్ష్మీ నాథ బెజ్బారువా  జన్మించి, నవంబర్ లో పుట్టిన వారంతా బహుముఖ ప్రజ్ఞా వంతులు అవుతరాన్న జ్యోతిష్ శాస్త్ర విషయాన్ని రుజువు చేశాడు .తండ్రి దీనా నాథ బెజ్బరువా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగి . ఆకాలం లో ప్రయాణాలన్నీ నదులమీదే .ఉద్యోగ రీత్యా బదిలీఅయి తండ్రి కుటుంబాన్ని నౌగాంగ్ నుంచి పల్లపు ప్రాంతమైన బార్ పేటకు పడవలపై వెడుతూ రాత్రిళ్ళు బ్రహ్మపుత్రా నదీ తీరం లోని ఇసుకతిన్నెలపై పడవలను కట్టి విశ్రాంతి తీసుకొన్నారు .అలాంటి సమయం లో ఆహతాగురి అనే ఊరు దగ్గర ఇసుక తిన్నె ను ఆనుకొని ఉన్న పడవలో మన బారువా జన్మించాడు .బ్రహ్మపుత్ర నిర్ఝర ధ్వనుల లో ,ప్రకృతి కాంత అంద చందాల మధ్య ,సంగీతమూ వెన్నెల తాండ వించే ‘’లక్ష్మీ రాత్రి’’ వేళలో అస్సామీ నవ్య సాహిత్యానికి విక్టర్ హ్యూగో లాంటి యుగ కర్త పుట్టాడని లక్ష్మీ నాథ అని పేరుపెట్టారు .అక్కడ పుట్టటమే ఒక మధుర కావ్యం .కుటుంబం లో అయిదవ సంతానం యితడు .

   అస్సామీ వైష్ణవ సంస్కృతికి వారణాసి అయిన బార్ పేట లో తండ్రి మూడేళ్ళు పని చేసి ,కొండలు లోయలు ప్రకృతి కి గని అయిన తేజ పూర్ వెళ్ళాడు.పిల్లల్ని చూడటానికి మతవిషయాలు జానపద సంస్కృతీ  కరతలామలకం గా ఉన్న   

రవినాథ్ అనే కుర్రాడిని నియమిస్తే ,అతడు క్రమశిక్షణ నేర్పి మనవాడిని గొప్పగా ప్రభావితం చేశాడు . జానపద గేయాలూ ,పౌరాణిక గాధలు బాల బారువాకు నేర్పాడు.ఇవే తర్వాత ఆయనకు ప్రేరణగా నిలిచాయి .పిల్లలకోసం రాసిన కథల్లో వీటి ప్రభావం బాగా ఉన్నది .ఇంకా ఎగువనున్నలోయలోని లఖిం పూర్  ప్రాంతానికి తండ్రి కుటుంబాన్ని మార్చాడు.వీళ్ళ ఇంటి దగ్గర ఉన్న కంసాలి సిద్దేశ్వర్ చేసే నగలు, కొలిమి నిప్పురవ్వలు పనితనం చూసి మనవాడు బాగా ఆకర్షితుడయ్యాడు .ఒక రాగి నాణెం ఇచ్చి, చిన్న గిన్నె అతనితో చేయించుకొనేవాడు .పొరుగున ఉన్న దుర్గేశ్వరశర్మతో’’సుతులి ‘’అనే మట్టి వాయిద్యం చేయి౦చు కొన్నాడు .దీనితో సంగీత సాధన చేస్తూ తృప్తి పొందేవాడు .ఆకంసాలి కూతురు జయ అతనితొఆటలాడుకొనెది .ఆమెపై ఆతర్వాత ‘’మాలతి ‘’అనే మధురకవిత రాశాడుకూడా .డాంటే కవికి ‘’బియాట్రిస్’’ పట్ల ఉన్న ఆరాధనే ఇక్కడ మనకవికీ ఆమెపై ఉంది-‘’ఆమె చిరునవ్వుతో నవ్వుతాను –ఆమె కన్నీటితో ఖేదిస్తాను –ప్రియమాలతి ఒడిలో తలవాల్చి కనుమూస్తాను ‘’అనేదే ఆకవిత .

   గౌహతీలో మొదటి సారిగా బడికి వెళ్ళాడు .తర్వాత చదువు శివ సాగర్ లో .తండ్రి రిటైర్ కాగానే ఇక్కడే స్థిరపడ్డాడు.ఆకాలం లో అస్సామీయులపై బెంగాలీ భాష ప్రభావం ఎక్కువ .ప్రభుత్వం ప్రాధమిక బెంగాలీ పాఠశాలల్ని ఏర్పాటు చేసింది .ఆ భాష నేర్వటానికి మొదటిపుస్తకం తర్కాలంకార్ రాసిన ‘’శిశు శిక్ష  ‘’  .అప్పుడు అస్సాం లో ప్రభుత్వ భాష బెంగాలీయే .కనుక అన్నీ బెంగాలీలోనే నేర్పేవారు .కానీ అమెరికన్ బాప్టిస్ట్ మిషన్ ,ఆనంద రాం ధేకియల్ , ఫోకన్ వంటి వారి నిర్విరామ ప్రయత్నాలతో బెంగాలీ బదులు అస్సామీ భాష ప్రవేశించి మహోపకారం చేసింది .అస్సామీ అంటే బెంగాలీ భాష మాండలికమే అని,స్వతంత్ర భాష కాదని  వాదించేవారు .దీనిపై తిరుగుబాటు చేసి తన రచనలు వ్యక్తిత్వం ద్వారా నిర్మాణాత్మక కృషిద్వారా  అస్సామీ భాషకు పట్టాభి షేకం చేసిన వాడు బెజ్బారువా

  తండ్రి సంప్రదాయ హిందువే అయినాసమాజం, జీవితం పట్ల  ఉదార హృదయుడు. హేతుబద్ధత ,పురోగతి ఆయనకు ఇష్టం. అదే మార్గం కొడుకు చేబట్టాడు . వైష్ణవం  ఇతివృత్తంగా చాలా రచనలు చేసినా ,అది ప్రత్యామ్నాయం అనీ మిగిలిన శాఖలకు విరుద్ధమనీ ఎక్కడా చెప్పలేదు బెజ్బారువా .గతం లోని మంచిని  తీసుకొని ముందుకు వెళ్లాలని తండ్రీ కొడుకుల భావన .తండ్రికి ఇంగ్లీష్ పరిజ్ఞాన బొత్తిగా లేనే లేదు కానీ ఇంగ్లీష్ ను తిరస్కరించలేదు .పిల్లల ఇంగ్లీష్ చదువులకు అడ్డు చెప్పలేదు .అమెరికన్ బాప్టిస్ట్ మిషన్ వాళ్ళు శివ సాగర్ లో ఇంగ్లీష్ స్కూల్ పెట్టినట్లే ,తండ్రి దీనానాథ్ ఉత్తర లఖిం పూర్ లో ఇంగ్లీష్ స్కూల్ పెట్టించాడు .బెజ్బరువా విద్యలో ఆస్తికత అంతర్వాహిని గా  ఉండాలని అభిలషించాడు.

  ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలో చదివి 1866లో ప్రవేశ పరీక్ష పాసయ్యాడు బారువా .తర్వాత కలకత్తాలో చదివి ఎఫ్ .ఎ. 20వ ఏట పాసయ్యాడు కలకత్తా జనరల్ అసెంబ్లీ కాలేజి లో చదివి 1890 లో పట్టభద్రుడయ్యాడు.ఇంగ్లాండ్ వెళ్లి పై చదువులు చదువుకోవాలనుకొన్నా ,కుటుంబ ఆచారాల వలన వెళ్ళలేక పోయాడు .కనుక కలకత్తాలోనేఎం ఏ,ఆతర్వాత బిఎల్ చేశాడు .కలకత్తా రిప్పన్ కాలేజి న్యాయశాస్త్ర విద్యార్ధిగా రోజూ హైకోర్ట్ కు వెళ్ళేవాడు .అక్కడ లోక వ్యవహారాలపై అనుభవం సంపాదించాడు .బిఎల్ పరీక్ష తప్పాడు కారణం ఆ పరిక్షలు అయ్యాక మినిమం మార్కులను పెంచేశారట .హైకోర్ట్ లో సిండికేట్ పై దావా వేశాడు .కాని గెలవలేదు .లాయర్ ఆశ తీరలేదు నిరుత్సాహపడ్డాడు .ఆంగ్లకవి బ్రౌనింగ్ గురించి ‘’న్యాయవాదిగానో ,రాయబారిగానో ,మేధాశక్తి ప్రధానమైన వృత్తిలో రాణి౦ప దగిన వాడు ‘’అని  లాండర్,కార్లైల్ అన్నమాటలు మన బెజ్బారువా కు వర్తిస్తాయి .

   కలకత్తాలో బి .బరోవ తో కలిసి కలప వ్యాపారం పెట్టాడు .ఇద్దరి మధ్య కెమిష్ట్రీ బాగా కుదిరి సంపన్నులయ్యారు .బెజ్బారువా మహర్షి దేవెంద్రనాథ ఠాకూర్ మనవరాలు ప్రజ్ఞా సుందరీ దేవిని బ్రహ్మ సమాజపద్ధతిలో 11-3-1891న  పెళ్ళాడాడు  మామగారు పదివేలు కట్నం ఇస్తామన్నా వద్దన్నాడు .వరకట్నం బెంగాలీ సమాజాన్ని పీల్చి పిప్పి చేసింది. ఆ దురాచారం అస్సాం లో లేదు .కట్నాల గురించి తర్వాతకాలం లో వ్యాసాలూ రాశాడు .’’ఆత్మ సంతృప్తి కన్నా ఆనందం లేదు ‘’అన్న అరిస్టాటిల్ మాట పాటించి ఆత్మతృప్తీ ,ఆనందం చిన్నప్పటినుంచి  పొందుతూనే ఉన్నాదు .సమకాలికుడైన సి.కె .అగర్వాల్ కంటే ప్రతిభకలవాడు కాకపోయినా ,జర్మన్ సి౦ఫనిమా౦త్రికుడు బీథోవెన్ లాగా అస్సామీ సాహిత్యానికి అంకితమై, మకుటం లేని రారాజయ్యాడు బెజ్బారువా .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-12-21-ఉయ్యూరు   

Posted in సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

పది భాషల కొరియోగ్రాఫర్ శివ శంకర మాస్టర్

పది భాషల కొరియోగ్రాఫర్ శివ శంకర మాస్టర్

కెవి శంకర్ 10భారతీయ భాషలసినిమాలకు నృత్య దర్శకులుగా పనిచేసి ఎన్నో అద్భుతమైన డాన్స్ లకు కొరియోగ్రాఫర్ గా ప్రసిద్ధి చెందారు .ముఖ్యంగా అనేక దక్షిణాది భాషల చిత్రాలకు ఆయన నాట్య గురువు .7-12-1948 న మద్రాస్ లో  జన్మించిన ఆయన 28-11-21న 74వ ఏట హైదరాబాద్ లో కరోనా బారి పడి,కోలుకోకుండా,.అక్కడే శివ సాన్నిధ్యం  చేరారు .మొత్తం 800కు పైగా సినిమాలకు కొరియోగ్రఫీ చేసిన మహానుభావుడు .తలిదండ్రులు కళ్యాణ సుందరం ,కోమల అమల్.భార్య సుగణ్యా.203లో తమిళ సినిమా ఆలయ్ లో నటుడుగా పరిచయమై తెలుగు తమిళ చిత్రాలలో కేరక్టర్ యాక్టర్ గా ,కమెడియన్ గా నటించారు .చాలా టివి షోలకు ,రియాల్టి షో లకు జడ్జిగా సమర్ధంగా వ్యవహరించారు .

  1975లో ‘’పాట్టు భారతమం ‘’తమిళ సినిమాకు అసిస్టెంట్ డాన్స్ డైరెక్టర్ గా వెండి తెరకు పరిచయమయ్యారు .రెండేళ్ళ తర్వాత 1977లో ‘’కురివికూడు ‘’సినిమాకు నృత్యదర్శకులై ఇక వెనక్కి తిరిగి చూసుకోలేదు .అన్నీ హిట్ చిత్రాలే .మన తెలుగు సినిమాలు అల్లరిపిడుగు,అరుంధతి ,మగధీర ,బాహుబలి ,మహాత్మా ,అమ్మోరు ,సూర్య వంశం,వరుడు మొదలైన వాటికి   డాన్స్ డైరెక్టర్ శివ శంకర్ మాస్టారే .చిరంజీవి సినిమాలకు ఆయన కొరియోగ్రఫీ అద్భుతం అనిపిస్తుంది .మగధీర సినిమా లో ‘’ధీర ధీర ధీర ‘’పాటకు ఆయన చేసిన కోరియోగ్రఫికి జాతీయ పురస్కారం అందుకొన్నారు మాస్టారు .

  తెలుగులో శివశంకర్ మాష్టర్ –నేనే రాజు నేనే మంత్రి,నిను వీడని నీడను నేనే ,సర్కార్ ,ఎన్టి ఆర్ కధానాయకుడు ,రాజుగారి గది ,అక్షర మొదలైన సినిమాలో నటించారు .

  సుమారు 12ఏళ్ల క్రితం హైదరాబాద్ రామోజీ ఫిలిం స్టూడియో లో జరిగిన ‘’వరుడు ‘’సినిమా షూటింగ్ లో శివ శంకర్ మాస్టర్ కోరియోగ్రఫీ ని ప్రత్యక్షంగా చూసే అదృష్టం మా కుటుంబానికి దక్కింది .అందులో కనిపించని పాత్రధారులం మేము .మా మనవడు హర్ష  చిన్నతనం లో అల్లు అర్జున్ వేషం వేశాడు. వాడు బాగానే కనిపిస్తాడు .అప్పుడు వేటూరిపాటకు అల్లు అర్జున్ ఎనర్జికి తగిన కొరియోగ్రఫీ చూసి అబ్బురపడ్డాం.ఫుల్ జోష్ తో అర్జున్ చేసి అద్భుతం అనిపించాడు .హావభావాలు చూపిస్తూ నటించి చూపిస్తూ మాష్టర్ నాట్యకళా శాస్త్రాన్ని ప్రదర్శిస్తుంటే అవాక్కయ్యాం .ఆయనను కలిసి మాట్లాడాం కూడా .ఆయన నృత్య విధానాన్ని ప్రశంసి౦చా౦ .నుదుట  వెడల్పైన నిలువు కుంకుమబొట్టు  ఆయన ప్రత్యేకత .’’ఏస్ కొరియాగ్రాఫర్’’అని హిందూ పత్రిక ఆయన్ను శ్లాఘించింది .

  ఓంకార్ నిర్వహించిన రియాల్టి షో లలో శివ శంకర్ మాస్టర్ ఒక ప్రత్యెక ఆకర్షణ గా ఉండేవారు . అందుకేనేమో  శివ శంకర్ పార్ధివ దేహాన్ని శ్మశానానికి స్వయంగా మోసి ఓంకార్ గురు ఋణం తీర్చుకున్నాడు .

మన్మథ రాజా మన్మథ రాజా’… పక్కా మాస్‌ పాట. రగులుతోంది మొగలి పొద’…. శృంగార గీతం.., ‘ధీర ధీర ధీర మనసాగలేదురా’… మంచి రొమాంటిక్‌ సాంగ్‌. దేవ దేవ దేవం భజే’… చక్కని భక్తి పాట… భు భు భుజంగం.. ది ది తరంగం’…. అరాచకుడ్ని అంతం చేయడానికి పాట… పాట ఏదైనా శివ శంకర్‌ మాస్టర్‌ స్టెప్‌’ అందుకు తగ్గట్టే ఉంటుంది. అందుకే ఆయన నృత్యధీర’. వెండితెరపై తారలతో అద్భుతమైన స్టెప్పులేయించిన ఈ మాస్టర్‌ ఇక సెలవు’ అంటూ వెళ్లిపోయారు.

డ్యాన్స్‌పైమమకారంపెరిగి..
శివ శంకర్‌కు ఎలాగైనా చదువు చెప్పించాలని ఆయన తండ్రి ట్యూషన్‌ పెట్టించారు. దీంతో శంకర్‌ నేరుగా అయిదో తరగతిలో చేరారు. కానీ వెన్నెముక గాయం కారణంగా ఇతర పిల్లలతో ఆడుకోవటానికి అవకాశం ఉండేది కాదు. దీంతో ఇంట్లో చాలా గారాబంగా పెంచారు. అప్పట్లో ‘సభ’ అని సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించే సంస్థ ఉండేది. అందులో శివశంకర్‌ తండ్రి సభ్యుడు. ఆయనకు పాటలంటే ప్రాణం. నాటకాలు, డ్యాన్సులు చూడాలంటే డ్రైవర్‌ను ఇచ్చి శివ శంకర్‌ను పంపేవారు. వాటిని చూసి చూసి, వాటిపై శివ శంకర్‌కు ఆసక్తి, ఎలాగైనా డ్యాన్స్‌ చేయాలన్న పట్టుదల పెరిగిపోయింది.

దాంతో తనంతట తానే డ్యాన్స్‌ నేర్చుకుని, 16 ఏళ్లు వచ్చేసరికి ట్రూప్‌ల వెంట వెళ్లి డ్యాన్సు చేయడం మొదలు పెట్టారు. అప్పటికి వెన్ను నొప్పి కూడా తగ్గిపోయింది. ఒక రోజు ఎవరో వచ్చి తాను డ్యాన్సులు చేయడాన్ని వాళ్ల నాన్నకు చెప్పేశారు. అబద్ధాలు చెప్పడం శివశంకర్‌ తండ్రికి అస్సలు ఇష్టం ఉండదు. అందుకే నిజం చెప్పేశారు. చదువుకోకుండా ఇలా చేస్తున్నాడని ఇంట్లో అందరూ ఒకటే తిట్లు. ఎలాగో ఎస్సెల్సీ పూర్తి చేశారు. ‘తర్వాత ఏం చేస్తావు’ అని శివ శంకర్‌ను అడిగారు. ‘నేను డ్యాన్సు నేర్చుకుంటా’ అని చెప్పారట.

ఆ తర్వాత పెద్ద పెద్ద పండితులకు శివశంకర్‌ జాతకం చూపిస్తే, ‘డ్యాన్సర్‌ అవుతాడు, వదిలెయ్‌’ అని చెప్పారట. దాంతో మద్రాసులో నటరాజ శకుంతల అనే నృత్యకారుడి వద్ద శివశంకర్‌ నృత్యం నేర్చుకున్నారు. ఆడవాళ్లు ఎలాంటి హావభావాలు పలికిస్తారు? వాటిని మగవాళ్లు ఎలా పలికిస్తారు? వంటి ఎన్నో విషయాలు పదేళ్లు శిష్యరికం చేసి నేర్చుకున్నవే. ఆ తర్వాత సినిమా ఇండస్ట్రీలో సలీమ్‌ దగ్గర సహాయకుడిగా చేరి కెరీర్‌ను మొదలు పెట్టిన శివ శంకర్‌ మాస్టర్‌ వందల చిత్రాలకు నృత్యాలు సమకూర్చారు.

 నాలుగు సార్లు తమిళనాడు స్టేట్‌ ఫిల్మ్‌ అవార్డులను సొంతం చేసుకున్నారు. ఇక వెండితెరపై శివ శంకర్‌ మాస్టర్‌ కనపడితే చాలు నవ్వులు పూసేవి. తమిళ, తెలుగు చిత్రాల్లో క్యారెక్టర్‌ ఆర్టిస్ట్‌గా, కమెడియన్‌గా నవ్వులు పంచారు.

  శివ శంకర్ మాస్టర్ అనేక ఆర్ధిక కుటుంబ పరమైన ఇబ్బందులు ఎదుర్కొని అన్నిటినీ చిరునవ్వుతో జయించి నిలబడ్డారు . ఆయనకీర్తి అజరామరం .ఆయన ఆత్మకు శాంతికలగాలనీ కోరుతూ ,ఆయన కుటుంబానికి సానుభూతి తెలియ జేస్తున్నాను .

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -2-12-21-ఉయ్యూరు

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మాకు సిరివెన్నెల పంచి ,నువ్వు కటిక చీకటి కప్పుకొని వెళ్ళిపోయావా సీతారాముడూ! -2(చివరిభాగం )

మాకు సిరివెన్నెల పంచి ,నువ్వు కటిక చీకటి కప్పుకొని వెళ్ళిపోయావా సీతారాముడూ! -2(చివరిభాగం )

  దిగువ మధ్యతరగతి తండ్రి, కాలేజిలో లేక్కలలలెక్చరర్ ,ఇంటి లో ఉన్న  14మంది మందీ మార్బలాన్ని పోషించటానికి గడియారం ముల్లులాగా ఒక మానవ యంత్రంలాగా అహర్నిశలు కష్టపడుతూ తెల్లవారుజామునను౦ డి,కాలేజీకి వెళ్ళేదాకా ,వచ్చాక మళ్ళీ రాత్రి పదిదాకా ,అదీ చాలక అర్ధరాత్రి ఒకటిన్నరకు డిగ్రీ పిల్లలకు మాత్స్ బోధిస్తూ  బహు కష్టపడుతుంటే ,నీకు సిగరెట్ అలవాటై కొనుక్కోటానికి ఆయన్నే డబ్బు అడగటం నామోషీ అయి ,అనుకోకుండా దొరికిన టెలికమ్యూనికేషన్ ఉద్యోగం లో చేరి ఝాం ఝాం న దమ్ములాగుతూ ,కవిత్వం చిలికిస్తూ అదే లోకమని భావించి’’ ఆకాస్టాలే ‘’నీ ఊపిరి తిత్తులపాలిటి సమిధలై దహిస్తాయని తెలీకుండా గడిపావా ?తెలిసినా ‘’జగమంతా కుటుంబం ‘’అనే వ్యామోహం లో ఉండిపోయావా ?నాన్న దీపం లాగ వెలిగితే, నువ్వు కొవ్వొత్తి అయి కరిగి కవిత్వపు వెలుగునిస్తూ కరిగిపోయావా రాముడూ !తండ్రి వద్ద నేర్చిన సంస్కృతం,ధాతుమంజరి నీకు వంటబట్టి శబ్ద ధాతు పుష్టి కలిగిందా ? .అందుకేనేమో మధ్యతరగతి బాధలు నీకు కరతలామలకాలై అమృతమయమైన ‘’అమృతం ‘’సీరియల్ కు టైటిల్ సాంగ్ రాసి ,బాధలు కస్టాలు కన్నీళ్లు తోడిపోశావ్ ‘’మన చేతుల్లో లేదా రిమోట్ కంట్రోల్ ‘’అని ,’’ఏడుపుగొట్టు ప్రోగ్రాములు మార్చి కన్నీళ్లు తుడుచుకొందామన్నావ్’’. వచ్చే కస్టాలు  వార్తల్లో వచ్చే హెడ్ లైన్స్ – అయోడిన్ తో అయిపోయే గాయాలే మనగండాలు అని భరోసా ఇచ్చావ్ .గాలైనా రాని ఇరుకు అద్దె ఇంట్లో ‘’కాలైనా పెడుతుందా పెను తుఫానసలు ?’’అని సవాల్ చేశావ్ . మనం ఈదేది ఒక  చెంచాడు భవసాగరాలే ‘’కరెంటు,రెంటు ఎట్సెట్రా మనకష్టాలు ,నైటంతా దోమలతో మనకు గ్లోబల్ వార్ ‘’అని అన్నీ’’ లైట్ తీసుకొని’’ నవ్వుకోరా భాయ్ అని వేదాంతం చెప్పావ్ బాసూ .మధ్యతరగతి మందహాసానికిది ‘’ఊరటోపనిషత్’’అని పించింది .ఈ టైటిల్ సాంగ్ ఆ సీరియల్ పాలిటి సిరివెన్నెలై ,మూడు వందలకు పైగా ఎపిసోడ్ లతో తెలుగువాళ్ళను సంమోహ పరచింది .గుణ్ణం గంగరాజును ‘’గుర్రం ఎగరావచ్చు ‘’అనే మాయలో పడేసింది బ్రదరూ .

  సిరివెన్నెల ,స్వర్ణకమలం మొదలైన సినిమాలో క్లాసిక్ సాంగ్స్ రాసి ఉన్నత మధ్యతరగతిప్రేక్షకులకు రసానందం కలిగించి ,మాస్ కూడా అర్ధం కాకపోయినా ,అదే ఆనందాన్ని పొందేట్లు చేశావ్ .శివ సినిమాలో యూత్ కోసం ‘’బాటనీ క్లాస్ ఉంది మాటినీ ఆట ఉంది ‘’రాసి వాళ్ళలో క్రేజ్ సృష్టించావ్ .ఈపాటతో ఒక ఊపు తెచ్చింది జనాల్లో ఆ శివ .నిజంగా యూత్ శివమెత్తి పోయారంటే నమ్ము .ఇంగ్లీష్ పదాలను యడా పెడా వాడుతూ ‘’భద్రం బీ కేర్ ఫుల్ బ్రదరూ సోలో బతుకే సో బెటరూ’’అని కోట కు మనీ లో రాసి  జోష్ తెచ్చావ్ .’’కాసుముందు గాలైనా కండిషన్ లో ఉంటుంది –పైసలతో ప్రపంచమంతా పడగ్గదికొస్తుంది ‘’ఆని ఆధునికతా రహస్యం చెప్పావ్ ‘’   

గేయ రచయితవైన నువ్వు కథా రచనా చేశావంటే కొందరు నమ్మలేక పోతున్నారు .రాసిన యాభై లో 15మాత్రమె ‘’ఎన్నో రంగుల తెల్లని కిరణం ‘’ సంపుటిగా ప్రచురితమయింది అంటే  ఆశ్చర్యమే .

‘’ఔనా అమ్మకు చెల్ల’’అంటూ కృష్ణతత్వాన్ని ‘’ఆనందలాల ‘’గా అలవోకగా ఆద్బా౦ధవుడు  లో చెప్పావ్ . ‘’చిలకా ఏ తోడు లేక-ఎటేపమ్మ వొంటరినడక  -తెలిసి అడుగేసినావే ఎడారంటి ఆశల వెనుక
మంగళసూత్రం అంగడి సరుకా కొనగలవా చేయి జారాక
లాభం ఎంతొచ్చిందమ్మా సౌభాగ్యం అమ్మేశాక
 అమృతమే  చెల్లించి  ఆ విలువతో 

హలాహలం కొన్నావే అతి తెలివితో 

కురిసే ఈ కాసుల జడిలో తడిసి నిరు పేదైనావే

తీరా నువు కను తెరిచాక  తీరం కనపడదే యింక’’’’గీతాన్ని శుభలగ్నం సినిమాలో మహా తాత్వికతతో రాసి  ఏడిపించావు గదయ్యా నీ తస్సా చెక్కా .

శ్రీకారం సినిమాలో హాలాహలం లాంటి పాట జేసుదాస్ కి రాశావ్ –

 మనసు కాస్త కలత పడితే మందు ఇమ్మని
మరణాన్ని అడగకు
కనులనీరు తుడుచువారు ఎవరులేరని
చితి ఒడికి చేరకు
ప్రాణమన్నది బంగారు పెన్నిధి !!
నూరేళ్ళ నిండుగా జీవించమన్నది
వేటాడు వేళతో పోరడమన్నది !!

నిండు నూరేళ్ళు జీవి౦చాలి వేటాడే వేళతో పోరాడాలని గుండెకు ధైర్యం చెప్పావ్ .

 అర్ధ శతాబ్దపు స్వాతంత్ర్యం మనకేమిచ్చిందని నిలదీశావ్’’ సిందూరం’’ లో –దాన్ని అజ్ఞానం ,ఆత్మ వినాశపు అరాచకం అన్నావ్ ;శాంతికపోతం గొంతు తెంచి తెచ్చిన బహుమానం అనీ ,సమూహ అంటే ‘’మాస్ క్షేమం’’ పట్టని స్వార్ధం ఇరుకుతనం లో ముడుచుకుపోయినందుకు బాధపడ్డావ్ .ఇది ఆనాధ భారత౦ అనీ,ఆత్మ వినాశాపు అరాచకాన్నిస్వరాజ్యం అని సలా౦ చేద్దామా ?అని దేప్పావ్ .’’తనలో ధైర్యం అడవికి ఇచ్చి –తనధర్మ౦  చట్టానికి ఇచ్చి – కలహం చూస్తూ –సంఘం శిలగా నుంచుంటే –నడిచే శవాల సిగలో తురిమిన నెత్తుటి మందారం  -ప్రశ్నించటం మానుకొన్న ఈ కబోది జాతిని ఆవేశం నడిపించినా –ఆ హక్కు తమదే అంటుంది అధికారం ‘’అని రక్త సిందూరప్పాట రాసి జనజాగృతి తెచ్చావ్ సీతారాముడూ హాట్స్ ఆఫ్ భాయ్ .

  ప్రేమ కథ లో ‘’ఆమెతో అతడు కలిసి నడిచేదాకా దేవుడు కరుణిస్తాడని తెలియలేదనీ –ఆమెలేక పొతే జీవితం ఎటు వేళ్ళే దో తెలీదని ‘’నిర్వేదాన్నిపండించావ్ .దేవుడు కరుణిస్తాడనే హమ్మింగ్ తో పాట చరితార్ధమైంది

 గమ్యం చిత్రం లో మన గమ్యమేమిటో ఎరుక పరచావ్ –

 ఎంతవరకు ఎందుకొరకు ఇంత పరుగు అని అడక్కు

గమనమే నీ గమ్యమైతే బాటలోనే బ్రతుకు దొరుకు

ప్రశ్నలోనే బదులు ఉందే గుర్తు పట్టే గుండెనడుగు

మనకిలా ఎదురైన ప్రతివారు

మనిషనే సంద్రాన కెరటాలు

పలకరే మనిషీ అంటే ఎవరూ

మన్ను మిన్ను నీరు అన్నీ కలిపితే నువ్వే కాదా కాదా

ప్రపంచం నీలో ఉన్నదని చెప్పేదాక ఆ నిజం తెలుసుకోవా

మనసులో నీవైన భావాలే

బయట కనిపిస్తాయి దృశ్యాలై

నీడలు నిజాల సాక్ష్యాలే

శత్రువులు నీలోని లోపాలే

స్నేహితులు నీకున్న ఇష్టాలే

ఋతువులు నీ భావ చిత్రాలే

అని రుతుగీతం పాడావ్

ఎదురైన మందహాసం నీలోని చెలిమి కోసం’’అని

మనుషుల మందహాసం తో చేలిమికలిమి బలిమి సౌఖ్యం అని తేల్చి చెప్పావ్

చక్రం లో చక్రి స్వరకల్పనలో ‘’జగమంత కుటుంబం నాది ‘’వైతాళిక గీతం రాసి మురిపించావ్ – కవినై కవితనై భార్యనై భర్తనై

మల్లెల దారిలో మంచు ఎడారిలో

పన్నీటి జయగీతాలొ కన్నీటి జలపాతాల

నాతో నేను అనుగమిస్తు నాతో నేనె రమిస్తూ

కంటను మంటను నేనై

మింటికి కంటిని నేనై

వెన్నెల పూతల మంటను నేనై

రవినై శశినై దివమై నిసినై

నాతో నేను సహగమిస్తూ నాతో నేనే రమిస్తూ

వంటరినై అనవరతం కంటున్నాను నిరంతరం

గాలి పల్లకీలోన తరలి నా పాట పాప ఊరేగి వెడలె

గొంతు వాకిలిని మూసి మరలి తను మూగబోయి నా గుండె మిగిలె

నా హ్రుదయమే నా లోగిలి

నా హృదయమే నా పాటకి తల్లి’’

 ఇప్పుడు నే  ఉదహరించినవన్నీ అవార్డ్ విన్నింగ్ లిరిక్కులే రామయ్యా .800సినిమాలకు 2450 దాకా అపురూప గీతాలు రాసి ,అశ్లీలం ద్వంద్వార్ధాల జోలికి పోకుండా నిప్పులా రాసిన కవి అనిపించావ్ రాముడూ .భారతప్రభుత్వ ‘’పద్మశ్రీవి’’నువ్వు సిరివెన్నెలా ..300పాటలతో ‘’శివకావ్యం ‘’రాస్తూ ముగించకుండానే,శివసాయుజ్యం చేరావా ?నువ్వుపుట్టింది 20-5-1955,సాయుజ్యాన్నిపొందింది 30-11-21.ఇవి కాలగణనానికే కాని నువ్వు అమరుడవు చిరంజీవివి ..

నీ కవితా ప్రస్థానం లో నాకు రెండు పరిధులు –ప్లేన్స్ కనిపిస్తున్నాయి –ఒకటి సిరివెన్నెల ,స్వర్ణకమలం వగైరాక్లాసిక్స్ లో నీది ఉత్తమోత్తమ క్లాసిక్ కవిత్వం .పండిన భక్తికవితా వేశం . తర్వాత ప్లేన్ లో నీది జగమంత  కుటుంబీకుడివి అయ్యావు .జనసామాన్యం లో మెలిగావ్ .వాళ్ళ కస్టాలు కన్నీళ్లు బాధలు సమస్యలకు వకాల్తా పుచ్చుకోన్నావ్ . యాభై ఏళ్ల తర్వాత కూడా ఎక్కడ వేసిన గొంగళి అక్కడే ఉంటె చిర్రెత్తి, చికాకుపడి స్వాతంత్ర్యం అంటే ఏమిటో విడమరచి చెప్పావ్ . మా విధులు బాధ్యతలు గుర్తు చేశావ్ .ప్రజాకవివి ,ప్రజారవివి అనిపించుకొన్నావ్ .జనజాగృతి కై పరితపించావ్ .

  నమ్మకు నమ్మకు ఈ రేయినీ అని పారాహుషార్ చేశావ్ .జామురాతిరి జాబిలమ్మ అందాలు చూపావ్ ,క్లాసు రూములో తపస్సు చేయుట వేస్టురా గురూ అని మందలి౦చావ్ .నిన్నే పెళ్లాడుతానంటూ చిలిపి చిందులు తోక్కి౦చావ్  , కళ్ళల్లో కళ్ళు పెట్టి దోబూచులాడి౦చావ్ ,ఆకాశం దిగి వచ్చి ఊరంతా పెళ్లిపందిరి వేయించి గ్రామీణ వాతారణం లో సంపన్నుల పెళ్లి జరగాలని ఊహించి ఊరి౦చావ్  .సీతమ్మ అందాలూ రామయ్య చందాలూ అంటూ ఆ ఆదర్శ దంపతుల దాంపత్య వైభవం కళ్ళకు కట్టించావ్ .యువతకు హితవుగా ప్రేరణగా ‘’ఎప్పుడూ ఒప్పుకోవద్దురా ఓటమీ ‘’అని ఒక పెద్దన్నయ్యలా హిత బోధ చేశావ్ .ఉత్సాహంగా రెండు మూడు’’సినేమాలలో’’ నటించి నీ పాట నువ్వే పాడుకొని సిరివెన్నెల కురిపించావ్ .పాత భావ స్ఫోరకంగా ఎలా పాడాలో నేర్పావ్ .అనుభూతి కలిగించావ్

 ఇప్పుడు అందనంత దూరానికి ‘వినీల గగనపు  వేదిక ‘’పైకి చేరుకొన్నా ,పాడుకోటానికి,అనుభవించటానికి  నీ పాటల ‘’ వెన్నెల సిరి’’ మాకు అప్పగించావ్  సిరివెన్నెల సీతారాముడూ ! ఏమంత వయసైపోయిందని వెళ్లిపోయావయ్యా .ఇంతలోక జ్ఞానం సంపాదించి పాటలలో పంచిపెట్టిన నువ్వు ‘’ధూమపాన బలహీనత ‘’కు బలై పోవటం జీర్ణించుకోలేక పోతున్నాం .ఇదీ లోకానికి ఒక హెచ్చరికగా మిగిల్చావా రాముడూ! .మీ కుటుంబానికి మా సానుభూతి .నీ ఆత్మకు ప్రశాంతి కలగాలని నువ్వు తిరస్కరించిన ఆ ‘’ఆది భిక్షువు’’నే అర్దిస్తున్నాం .

జయంతి తే సుకృతినో రససిధ్ధాః కవీశ్వరాః |

నాస్తి తేషాం యశః కాయం జరా మరణజం భయం 

విషయ పరిజ్ఞానం పూర్తిగా పొంది మంచిపనులచే సిద్దులైనవారి కీర్తికి ముసలితనం మరణం వలన భయం లేదు .

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -2-12-21-ఉయ్యూరు  

Posted in సినిమా | Tagged | Leave a comment

మాకు సిరివెన్నెల పంచి ,నువ్వు కటిక చీకటి కప్పుకొని వెళ్ళిపోయావా సీతారాముడూ!

మాకు సిరివెన్నెల పంచి ,నువ్వు కటిక చీకటి కప్పుకొని వెళ్ళిపోయావా సీతారాముడూ!

హాట్రిక్ గా మూడు, మొత్తం 11 నందులను కైవశం చేసుకొని ,ఆనందికే ప్రభువైన వాడిని ‘’ఆది భిక్షువు వాడి నేది కోరేదీ ?బూడిదిచ్చే వాడి నేది అడిగేది ?”’’’అని ప్రశ్నించి , ‘’విధాత తలపున ప్రభవించినది అనాది జీవన వేదం…ఓం.మ్మ్..’’అని ప్రణవానికి నిర్వచన ప్రవచనం చేసి ,ప్రాణనాడులకు స్పందన కలిగించి ,యద కనుమలలో ప్రతిధ్వనించే ‘’ఆ విరించి విపంచి గానాన్ని ఆవిష్కరించి తొలి చిత్రంతో నే మనకొక మహా కవి మళ్ళీ ఆత్రేయ ,వేటూరి తర్వాత పుట్టి ఆధునిక సినీ కవిత్రయాన్ని స్థాపించాడని ముచ్చట పడ్డాం .తెలుగు సినీ లిరిక్కులకు సిరివెన్నెలై ,దాదాపు 35ఏళ్ళు సినీ వినీలాకాశాన్ని ఏలినవాడు’’ చెంబోలు సీతారామ శాస్త్రి ‘’,కాకినాడ వాసి .ఆ నీళ్ళలోనే అన్నీ ఉన్నాయి దాన్ని సార్ధకం చేశాడు .సంగీతం సామం నుంచి పుట్టిందని మనకు తెలిసినా ‘’ సరస స్వర సుర ఝరీగమనమౌ సామ వేద సార మిది’’అని సంగీతం తో చెప్పిన ఘనుడు .విశ్వ కావ్యానికి భాష్యంగా ‘’ ప్రాగ్దిశ వీణియ పైన దినకర మయూఖ తంత్రులపైనా..

జాగృత విహంగ తతులె వినీల గగనపు వేదిక పైన… ‘’

పలికిన కిలకిల స్వరముల స్వరజతి జగతికి శ్రీకారము ‘’అయి౦దన్నాడు మనోహరంగా .పుట్టగానే ప్రతి శిశువు పలికే జీవన నాదతరంగం ట.’’ చేతన పొందిన స్పందన ధ్వనించు హృదయ మృదంగ ధ్వానం…

అనాది రాగం ఆది తాళమున అనంత జీవన వాహిని గా..

సాగిన సృష్టి విలాసము’’గా అపూర్వంగా ధ్వని౦పజేశాడు ‘’అంతే కాదు శాస్త్రి ‘’నా ఉచ్చ్వాసం కవనం ,నా నిశ్వాసం గానం ‘’అని చిరునామా కూడా తెలియజేసి మహా కవుల కోవలోకి చేరాడు .’’తీపి రాగాల ఆ కోకిలమ్మకు నల్ల రంగునలమినవాడినేది కోరేది?’’ కరకు గర్జనల మేఘముల మేనికి మెరుపు హంగు కూర్చినవాడినేది అడిగేది?’’బండరాళ్లకు  చిరాయువిచ్చితేనెలొలికే పూల బాలలకు మూన్నాళ్ళ ఆయువిచ్చినవాడినేది కోరేది?ముక్కంటి ముక్కోపి తిక్క శంకరుడు ‘’అని వ్యాజస్తుతి సినిమాలో చేసి సేబాష్ అనిపించాడు సీతారాముడు  .ఆవూరివారంతా తనవారు అని ‘’ ననుగన్న నా వాళ్ళు… ఆ… ఆ… నా కళ్ళ లోగిళ్ళు’’అనీ ,ఎన్నాళ్ళో గడిచి ఇప్పుడు కలిశాక ‘’ ఉప్పొంగిన గుండెల కేక ఎగసేను నింగిదాక “”అని తాను పుట్టి పెరిగిన ఊరును ,తనవవాళ్ళ గొప్ప నాష్టాల్జియా తో అభివర్ణించాడు .అతడి వేణుగానానికి పరవశించిన ఆ చిన్నది’’కన్నె మూగమనసు కన్న స్వర్గస్వప్నమై తళుకుమన్న తార చిలుకు కాంతి చినుకులై
గగనగళము నుండి అమర గానవాహిని “
జాలువారుతోంది ఇలా అమృతవర్షిణి  ‘’అయిపోయి ఆ మురళిలో తన హృదయమే స్వరాలుగా మారిపోయింది ‘’అని మహా భావుకతతో చెప్పించాడు .ఆ దృశ్యాన్ని విశ్వనాథీ కడు మనోజ్ఞంగా చిత్రించి సాఫల్యం చేకూర్చాడు .అలాగే ప్రకృతికా౦తకు ఎన్నెన్ని హొయలు వగలు సోయగలు ఉన్నాయో చెప్పాడు మరోపాటలో ‘’ సిరివెన్నెల నిండిన ఎదపై
సిరిమువ్వల సవ్వడి నీవై
నర్తించగరావేళా… నిను నే కీర్తించే వేళా’’అని పరవశించిపాడాడు ఆమెనూ పిలిచి పొంగిపోమ్మన్నాడు.’’ అలల పెదవులతో శిలల చెక్కిలిపై
కడలి ముద్దిడు వేళా పుడమి హృదయంలో
ఉప్పొంగి సాగింది అనురాగమూ
ఉప్పెనగ దూకింది ఈ రాగమూ’’అని అనురాగ రాగాల మేళవింపు కూర్చాడు .ఈపాట చిత్రీకరణలో విశ్వనాథ్ప్రతిభ పతాక స్థాయి చేరింది . ఫోటోగ్రఫీ నిండుతనం చేకూర్చింది .’’ప్రకృతి కాంతకూ ఎన్నెన్ని హొయలో
పదము కదిపితే ఎన్నెన్ని లయలో’’అని ఆ ఆనంద హేలలో మనల్నీ మైమరపిస్తాడు శాస్త్రి .విశ్వనాథ్ ,సిరివెన్నెల ,మహదేవన్,బాలు  ‘’ విశిష్ట చతుష్టయం ‘’ ‘’సాధించిన అద్భుత  దృశ్య,శ్రవ్య ,సంగీత కావ్యం చేశారు సిరివెన్నెల సినిమాను.ఏమిచ్చి మనం వాళ్ళ ఋణం తీర్చుకోగలం?

  ‘’బలపం పట్టి భామ వొళ్ళో అ ఆ ఇఈ ‘’నేర్చుకొన్నా ,పంతం పట్టి ప్రేమ వొళ్ళో ఆహా ఓహో పాడుకోనేట్లు ‘’చేసిన శాస్త్రి ప్రేమ బడిలో ‘’అయితే గియితే వద్దని వారించి ,సరసం ఇంకా ఎక్కువైతే ఛాచా చీఛీ’’దాకా వస్తుందని ముందు జాగ్రత్త చెప్పాడు .అన్నమయ్య పాటా అని పించే ‘’తెల వారదేమోస్వామి నీ తలపుల మునుకలో ‘’పాట రాశాడు .’’ చెలువము నేలగ చెంగట లేవని

కలతకు నెలవై నిలచిన నెలతకు

చెలువము నేలగ చెంగట లేవని

కలతకు నెలవై నిలచిన నెలతకు

కలల అలజడికి నిద్దుర కరువై అలసిన దేవెరి,

అలసిన దేవెరి అలమేలు మంగకూ …. ‘’

 అంగజు కేలిని పొంగుచు తేల్చగ

మక్కువ మీరగ అక్కున చేరిచి

అంగజు కేలిని పొంగుచు తేల్చగ

ఆ మత్తునె మది మరి మరి తలచగమరి మరి తలచగ’

 అని అన్నమయ్య స్థాయి కవిత చిలికి౦చాడు.

  స్వర్ణకమలం లో కవితా స్వర్ణ కమలాలు వికసి౦ప జేశాడు. అందులో అందరూ మెచ్చే పాట’’అందెల రవమిది పదములదా ?అంబరమంటిన హృదయానిదా?’’అమృతతగానమిది పెదవులదా,అమితానందపు యద సడిదా’’అని ఆశ్చర్యపోయేట్లు రాశాడు .’’ఆగిన సాధన సార్ధకమందగ యోగ బలముగా యాగ ఫలముగా  -బ్రతుకు ప్రణవమై మ్రోగుకదా ‘’అని దాని సార్ధకత వివరించాడు చిక్కని చక్కని పద సంయోగంతో అర్ధభావ గాంభీర్యంతో .మువ్వలు ఉరుముల సవ్వడిఅవ్వాలని , మెలికలు మెరుపుల మెలకువలై –మేను హర్ష వర్ష మేఘమై ,మేని విసురు వాయువేగమై –అంగభంగిమలు గంగ పొంగులై –హావభావాలు నింగి రంగులై –లాస్యం సాగే లీల రస ఝరులు జాలువారరేలా-జంగమమై జడ పాడగా –జలపాత గీతముల తోడుగా –పర్వతాలు ప్రసరించిన పచ్చని ప్రకృతి ఆకృతి పార్వతికాగా ‘’అందెల రవళి సాగాలని అతడు కోరాడు అలానే ఆమె ఆడింది నయనమనోహరంగా ప్రకృతిలో .’’    నయనతేజం నకారంగా ,మనోనిశ్చయ౦   మకారంగా ,శ్వాస చలనమే శికారంగా , వాంచఛితార్ధమే వకారంగా,యోచన సకలం యకారంగా  ,నాదం నకారమై ,మంత్రం మకారం, స్తోత్రం శికారం ,వేదం వకారం ,యాగం యకారం ,ఓం నమశ్శివాయ ‘’అంటూ అందులోని పరమార్ధాన్ని మహా వైభవంగా వర్ణించి శివకవుల స్థాయి చేరాడు సిరివెన్నెల .చివరగా ‘’ భావమే మౌనపు భావ్యం ,భరతమే నిరతరభాగ్యం ,ప్రాణ పంచమమే పంచాక్షరిగా,పరమ పదము ప్రకటించగా –ఖగోళాలు పద కింకిణులై –దిక్కుల ధూర్జటి ఆర్భటి రేగా ‘’అని రాసిన పాట శివతాండవం గా శివమనోహరంగా ,శివ హృదయ సాక్షాత్కారంగా ,శివతత్వ విచారంగా ,పరమపద సోపానమార్గంగా రాయటం సామాన్యకవులకు అలవి అయ్యే విషయం కాదు .హృదయం అంతా శివమయమైనప్పుడే సాధ్యమయ్యే మహనీయ గేయం ఇది .శివ పూజకు పనికి వచ్చే నీరాజనమిది .సుభాష్ సిరివెన్నెలా ‘’స్వర్ణకమలం ‘’లో సిరివెన్నెల మెరుపులు మెరిపించి ఆ పరమశివునే మెప్పించావ్ .’’బూడిద పూసుకొనే వాడి ‘’విభూతి,ఐశ్వర్య దర్శనం చేసి ,మాకూ ఆ అనుభూతినిచ్చావ్ .సుదీర్గంగా సాగే ఈపాట నృత్యం ఎక్కడా బిగువు సడలలేదు .విశ్వనాథ్ టేకింగ్ మహాత్మ్యం అది .పాటకుపరమ సార్ధకత తెచ్చారు భానుప్రియ, వెంకటేష్  .అతడి ఆలోచనలకు తగిన ప్రతిఫలం ఆమె పొంది తండ్రి కోరిక తీర్చి సుస్థిరయశస్సు సాధించింది అతడి ప్రేరణా ,సాహచర్యంతో .ఈ సినిమా అద్భుతమైన క్లాసిక్ .విశ్వనాద్ కీర్తి కిరీటం లో మరో సిరి వన్నెల చిన్నెల కలికితురాయి .

  అలాగే స్వాతి కిరణం సినిమాలో ‘’ఆనతీయరా ప్రభూ ,తెలిమంచు కురిసిందీ,వైష్ణవి భార్గవి, భవానీ శివానీ ‘’గీతాలకు ప్రాణం పోశాడు .’’ఆనతీయరా పాటలో ‘’ సన్నుతి సేయగా.. సమ్మతి నీయరా.. దొరా…

సన్నిధి చేరగా… ఆనతి నీయరా.. హరా, నీ ఆన లేనిదే రచింపజాలునా వేదాలవాణితో విరించి విశ్వనాటకం
నీ సైగ కానిదే జగాన సాగునా ఆ యోగమాయతో మురారి దివ్యపాలనమ్

వసుమతిలో ప్రతి క్షణం.. పశుపతి నీ అధీనమై

వసుమతిలో ప్రతి క్షణం.. పశుపతి నీ అధీనమై
కదులునుగా సదా సదాశివ’’

అలాగే -తెలిమంచు కరిగింది తలుపు తీయనా ప్రభూ
 దోవపొడవునా కువకువలా స్వాగతం
నీ కాలి అలికిడికి మెలకువలా వందనంల గొంతు వణికింది పిలుపునీయనా ప్రభూ

భానుమూర్తి… నీ ప్రాణకీర్తన విని
పలుకని ప్రణతులని ప్రణవశృతిని
పాడనీ ప్రకృతిని ప్రధమ కృతిని    //తె

భూపాల నీ మ్రోల ఈ బేల గానాలు
నీ రాజసానికవి నీరాజనాలుభూపాల నీ మ్రోల ఈ బేల గానాలు
నీ రాజసానికవి నీరాజనాలు’’

మరో గోప్పపాట -శృంగారం తరంగించు… సౌందర్యలహరివని …
శృంగారం తరంగించు.. సౌందర్యలహరివని …
శాంతం మూర్తీభవించు.. శివానందలహరివని…
శాంతం మూర్తీభవించు.. శివానందలహరివని…
కరుణ జిలుగు సిరినగవుల కనకధారవీవని ..
నీ దరహాసమే దాసుల దరి చేర్చే దారియని ..
శతవిధాల శృతివిధాన స్తుతులు
సలుపలేని.. నీ సుతుడనే శివాని
శిరౌద్రవీర.. రసోద్రిక్త … భద్రకాళి నీవని
భీతావహ భక్తాళికి.. అభయపాళి నీవనివాని.. భవాని.. శర్వాణి..

భీభత్సానల కీలవు.. భీషణాస్త్ర కేళివని
భీషణాస్త్ర కేళివని…
అద్భుతమౌ.. అతులితమౌ.. లీల జూపినావని
గిరినందిని శివరంజని భవభంజని జననీ
శతవిధాల శృతివిధాన స్తుతులు
సలుపలేని.. నీ సుతుడనే శివాని
శివాని.. భవాని.. శర్వాణి..

 ఇవన్నీ శివ ,శివానందలహరి గీతాలే అమృతపు సోనలే .మానసిక ఆన౦దాన్ని చేకూర్చే గీతాలే .హృదయపు లోతుల్లోంచి పెల్లుబికిన మృత ఝరీ ప్రవాలే .సిరివెంనేలకు పెట్టిన కీర్తి కిరీటాలే .

 సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -1-12-21-ఉయ్యూరు  

Posted in సినిమా | Tagged | 2 Comments

5-12-21 ఆదివారం సాయంత్రం 4 గం.లకు జూమ్ లో ”మాడ భూషి సాహిత్య పరిషత్ ”లో నా ప్రసంగం

5-12-21 ఆదివారం సాయంత్రం 4 గం.లకు జూమ్ లో ”మాడ భూషి సాహిత్య పరిషత్ ”లో నా ప్రసంగం

Posted in సమయం - సందర్భం | Tagged | Leave a comment

18-పారిభాషిక పదప్రయోగ హాస్యం

18-పారిభాషిక పదప్రయోగ హాస్యం

కొన్ని పారిభాషిక పదాలు ఆ శాస్త్రంలోనే రాణిస్తాయి వాటిని తెచ్చి మామూలు మాటలలో పొదిగితే ఒక రకమైన చమత్కారం కలిగి నవ్వు  పుట్టటమే పారిభాషిక పద ప్రయోగ హాస్యం .ఉదాహరణ –‘’వితంతులకు శిరో ము౦డనం స్మార్తులలో నిత్యం ,అద్వైతులలొ వైకల్పికం .,విశిష్టాద్వైతులలో  ముండనము లేదు’’అన్నారట స్వామి శివశంకరస్వామి అని మునిమాణిక్యం ఉవాచ .ఇంకోఆయన ‘’ధూళి పాళ వారు విశ్వనాథ కు తత్సమం అన్నాడట .మాస్టారి ఇంట్లో వరసకు బావమరది అయిన ఒక కుర్రాడున్నాడు .ఎవరో ‘’ఎవరా అబ్బాయి ?’’అని అడిగితె జలసూత్రం రుక్మిణీ నాథ శాస్త్రి ‘’ఔప విభక్తికం ‘’అన్నారట .విశాఖ జిల్లావారు అన్నాన్ని ‘వణ్ణ౦ ‘’అంటారు ఎందుకు అలా అంటారని అడిగితె ఒక శర్మగారు అది ‘’యణా దేశ సంధి ‘’అన్నాడట .

  ఒకాయనకు భార్యమాట ‘’మహావాక్యం ‘’అహం బ్రహ్మాస్మి లాగా అన్నాడట ఒకాయన ..ఒక ఇంటాయన పెళ్ళాన్ని ‘’ఇవాళ ఏమిటీ’’ సత్పదార్ధం ‘’అని అడిగాడట .అంటే వండిన వాటిలో బాగా రుచిగా ఉన్నదిఏది అని ఆయన భాష్యం.రావూరు వారిని మాస్టారు ‘’కూటస్థుడు’’అంటే ఏమిటి ?అని అడిగితె ‘’భార్య ఏమన్నా ,ఎంత ని౦దించినా,పట్టించుకోకుండా ,వికారం పొందకుండా ఉండే  సద్గ్రుహస్తు’’అన్నారట .ఇదంతా వేదాన్తపారిభాషిక హాస్యం .

  ఒక భార్యాభర్తలు పోట్లాడుకొని కొంతకాలం మాట్లాడుకోకపోతే ఇప్పుడు ఎలా ఉన్నారు వాళ్ళు?అని రావూరు ను అడిగితె ‘’ఇద్దరికీ రాజీ కుదిర్చే ఏర్పాటు  జరుగుతోంది .’’నిర్వహణ సంధి’’ జరగచ్చు .కాకపొతే’’ ముఖ సంధి’’లో ఆ పోట్లాట అంతం కావచ్చు .చివరకు’’ గర్భ సంధి’’ లో వ్యవహారం పర్యవసానం చెందుతుంది ‘’అన్నారని మునిమాణిక్యం గారువాచ .కానీ ఏమీ బోధపడక వివరించమని కోరితే ‘’మధ్యవర్తులు ఇరువైపులా చెప్పిచూశారు పోట్లాట ఆగిపోతే నిర్వహణ సంధి అలా కుదరకపోతే భర్తే కాస్త తగ్గి భార్య దగ్గరకు వెళ్లి ముఖం మీద ముఖం పెట్టి చెవిలో మంచి మాటలు రహస్యంగా చెప్పి ,వీలయితే ముద్దుపెట్టి రాజీ చేసుకొంటే అది ముఖ సంధి .కొంతకాలానికి వాళ్ళిద్దరూ కలిసి కాపురం చేస్తే ఆమెకు గర్భం వస్తే వివాదం సమసిపోతే గర్భ సంధి అ౦టారనిచెబితే పగలబడి నవ్వారట మాస్టారు.ఇదంతా ఆలంకారిక పారిభాషిక ప్ర’యోగం .

మాస్టారు తన స్నేహితుడిని ‘’అధ్యవసాయం ‘’అంటే ఏమిటిఅని అడిగితె ‘’ఒకరకమైన వ్యవసాయాన్ని అధ్యవసాయం అంటారు’’అన్నాడట .వ్యభిచారీ భావం అంటే ఏమిటి అని అడిగితె ‘’అది అంత మంచి భావం .కాదు అదొక క్షుద్రభావం ‘’అన్నాడట అంటే అతడికి ఆలంకారిక పరిభాష అర్ధమే తెలీదన్నమాట అన్నారు మునిమాణిక్యం సార్.

  ధ్వని లో హాస్యం –ఒక వాక్యానికి అందరికీ తెలిసిన అర్ధం ఒకటి ఉంటె ,సహృదయులకు మాత్రమె స్ఫురించే అర్ధమే ధ్వని .మాస్టారి ఫ్రెండ్ కొత్త అర్ధం చెప్పాడట –‘’వాడు ధ్వనించాడు ‘’అంటే బాగా చప్పుడు చేశాడు అని అర్ధం ట.కనుక ధ్వని అంటే చప్పుడు చేయటం అని వాక్రుచ్చాడట .అలాంటప్పుడు నవ్వక చస్తామా ?ఒకరింటికి వెడితే అక్కడిపిల్లలు కొట్టుకొంటూ  చెంబూ  తప్పాలా గిరాటేస్తూ కన్పిస్తే ‘’ఏమిటి ఈ మోత ?’’అని మాస్టారు అడిగితె ‘’వస్తుధ్వని ‘’అంటే వస్తువులు చేసే ధ్వని అని ఆయన భావనట.మనకూ నవ్వు రావాలి తప్పకుండా .ఒక ఇంట్లో పిల్లల్ని తల్లి పిచ్చ పీకుడు పీకితే వాళ్ళు లబోదిబో మని ఏడుస్తుంటే  ‘’ఇదేం ధ్వని బాబూ ‘’అని అడిగితె ‘’రసధ్వని ‘’అని ముసిముసి నవ్వులు నవ్వాడట .అంటే కరుణ రౌద్రరసాలు ఆధ్వనిలో అభి వ్యక్తమయ్యాయని టీకా చెప్పాడట .ఇలా పారిభాషిక పదాలకు వింత అర్ధ స్ఫూర్తి కల్పించి వాడితే హాస్యం ఉత్పన్నం అవుతుందని మునిమాణిక్యం గారన్నారు .ఇలాంటి పారిభాషిక పదప్రయోగాన్ని అలంకార శాస్త్రం లో ‘’అప్రతీక పద ప్రయోగం ‘’అంటారని మునిమాణిక్యంగారువాచ .

  శ్రీ మునిమాణిక్యం మాస్టారు గారికి కృతజ్ఞతలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -27-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Tagged | Leave a comment

హంసలదీవి శతకం

హంసలదీవి శతకం

మధురకవి కాసుల పురుషోత్తమకవి హంసల దీవి శతకం రాయగా ,1925లో మచిలీ పట్నం బుట్టాయ పేటలోని నేషనల్ ప్రెస్ లో వేమూరి చిరంజీవావదానుల చేత ప్రకటితమైనది .వెల తెలుపలేదు .ఎలాంటి ఉపోద్ఘాతం , కవి పరిచయాదులు కూడా లేవు .సూటిగా శతకాన్ని ‘’’లలితా కృష్ణాబ్ది సంగమ స్థల విహార –పరమ కరుణా స్వభావ గోపాల దేవ’’మకుటం తో ప్రారంభించి ‘’శత సీస పద్యాల కాసులు రాల్చాడు ‘’కాసుల పురుషోత్తమకవి .మొదటిపద్యం –

‘’శ్రీ రుక్మిణీ మనస్సార సే౦దిర-సత్యభామా ముఖాబ్జాత మిత్ర –జాంబవతీ పటుస్థన శైల జీమూత –ఘన సుదా౦తాన యోవన మదేభ

లక్ష్మణా పరి రంభ లలిత పంజరకీర –భాద్రావలీతరంగ వనమరాళ-మిత్ర వి౦దా ధర మృదు పల్లవ పిత –రవి జాదృగుర్పల రాజబింబ

షోడశ సహస్రకామినీ స్తోమకామ –భావజ విలాస భావజ విలాస

హంసల దీవి వాస –లలిత కృష్ణాబ్ధి సంగమస్తల విహార –పరమకరుణా స్వభావ గోపాల దేవ’’ అని శ్రీకృష్ణుని అష్టభార్యల వర్ణన చేశాడు .

కాసులకవి వ్యాజస్తుతి గా కావ్యాలు రాశాడు .క్రీశ.1791లో కృష్ణాజిల్లా దేవరకోట అనే చల్లపల్లి సంస్థాన రాజు అంకినీడు రాజా ఆస్థానకవి .మోపిదేవి దగ్గర పెద ప్రోలు గ్రామవాసి . నేను మొట్టమొదట మోపిదేవి హైస్కూల్ లో సైన్స్ మాస్టర్ గా చేరినప్పుడు ఈ పేద ప్రోలులోనే కాపురం పెట్టి రోజూ మోపిదేవి వెళ్లి ఉద్యోగం చేసి వచ్చేవాడిని .పుల్లమ రాజు అనే పేరు కూడా ఈకవికి ఉంది ఈయన రచనలు అర్ధాంతర న్యాస అలంకారాలతో ఉంటూ రచనలకు వన్నె తెచ్చాయి.

వీరు జన్మించిన పెదప్రోలు గ్రామంలో, వీరి విగ్రహాన్ని, 2012, ఏప్రిల్-29నాడు ఆవిష్కరించారు. ఘంటసాల మండలంలోని శ్రీకాకుళం గ్రామములో వేంచేసియున్న శ్రీ ఆంధ్రమహావిష్ణువు ఆలయం ప్రాంగణంలో, శ్రీ కాసులపురుషోత్తమ కవి విగ్రహాన్ని, 2016, ఫిబ్రవరి-11వ తేదీనాడు ఆవిష్కరించారు. ఈ విగ్రహాన్ని శ్రీ కాసుల పురుషోత్తమ కవి వంశీకులైన శ్రీ జాడల్రిజా సాగర్ రాజు, శ్రీ కాసుల కృష్ణంరాజు, శ్రీ కాసుల శ్రీధరరాజు ఏర్పాటు చేసారు.

రచనలు
విజయనగర సామ్రాజ్య ప్రాభవంలో వెలిగిన ఆంధ్ర మహావిష్ణువు దేవాలయం, తరువాత సరైన పాలన లేక నిర్లక్ష్యానికి గురి అయ్యిందిట. అప్పుడు కాసుల పురుషోత్తమ కవి ఈ స్వామి పై నిందాస్తుతిగా ఆంధ్ర నాయక శతకాన్ని రచించాడుట. ఇది విని అప్పట్లోని జమీందారు ఈ ఆలయాన్ని మళ్ళీ పునరుద్ధరించాడని చెప్పుకుంటారు.

ఆంధ్రనాయక శతకం:- ఈ శతకం సీస పద్యాలతో రచించ బడింది. అద్భుతమైన ధార, ఆకట్టుకునే శైలి ఈ కవి సొత్తు. మీరు ఈ శతకాన్ని ఇక్కడ చదివి ఆనందిచవచ్చు. శ్రీకాకుళం గ్రామములోని శ్రీ రాజ్యలక్ష్మీ సమేత శ్రీ శ్రీకాకుళేశ్వరస్వామివారిని కీర్తించుచూ రచించిన ఆంధ్రనాయకశతకం లోని 108 పద్యాలను, ఆ ఆలయప్రాంగణంలో రాతి శాసనాలరూపంలో భద్రపరచారు. ఈ పద్యాలను వారి వారసులు శ్రీ కాసుల కృష్ణంరాజు, రాజశ్రీధర్ లు, ప్రముఖ చలనచిత్ర నేపథ్య గాయకులు గాయకులు శ్రీ శ్రీకృష్ణచే ఆలపింపజేసి, సీ.డీ.రూపంలో నిక్షిప్తం చేసారు. ఈ సీ.డీ.లను 2016, ఫిబ్రవరి-4వ తేదీనాడు ఆలయంలో ఆవిష్కరించారు.

హంసల దీవి శతకాన్ని ఇది హంసలదీవిలోని అధిషాసనదైవమైన గోపాలదేవునిపై ఆంధ్రనాయక శతకకర్త శ్రీ కాసుల పురుషోత్తమకవిచే కూర్చబడినది. శ్రీ కాసుల పురుషోత్తమ కవి తలిదండ్రులు రమణమాంబ, అప్పలరాజులు, కాశ్యపగోత్రజుడు. విద్యాగురువు శ్రీమాన్‌ అద్దంకి తిరుమలాచార్యులవారు.

ఈ హంసలదీవి గోపాల శతకం, కవిగారు రచించిన నాలుగు శతకాల్లో మూడవది. మొదటి రెండూ, మానసబోధ శతకం,రామా! భక్తకల్పక ద్రామా అన్న మకుటం గల శతకాలు అలభ్యాలు. కవి ఈ శతకంలో భక్తిమీర భాగవతం లోని గాధలను తనివితీరా గానం చేశారు. ఆ చేసిన తీరులో భగవంతునితో ఆయనకు గల సన్నిహితత్వం ఎలాంటిదో అవగతమవుతుంది. పద్యం నడిపించిన తీరు అత్యద్భుతం. కాగా ఆయనకు గల శబ్ధాధికారం నన్నయకు సాటి వచ్చేది. అంత్యానుప్రాస, ముక్తపదగ్రస్తాలు ఈయనకు ఒదిగినట్లు మరొకరికి ఒదుగలేదంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఇక భాషాపటుత్వ విషయం చెప్పనే అక్కరలేదు. శతకమంటూ చదవటం ప్రారంభిస్తే, పూర్తి చేసే దాక వదలిపెట్టలేము. భక్తులు, విద్యార్థులూ, పఠించి లాభపుదురుగాక అని ఆశిస్తూ…

  • ఆచార్య యార్లగడ్డ బాలగంగాధరరావు

ఒకవేళ చీకటింటికి దీప మిడినట్లు
తేటగా సర్వంబు దెలిసియుండు
నొకవేళ నీహార మెనసిన పద్మంబు
గతి బోల్పదగి మందమతిగనుండు
నొకవేళ ద్విరదమూరక త్రొక్కిన కొలంకు
పగిది నెంతయుఁ గల్కబారియుండు
నొకవేళ క్రొత్తవీటికి మీను బ్రాకిన
కరణి మహాశలఁ దిరుగుచుండు
గాని నిశ్చలపడదు నామానసంబు
భావజవిలాస! హంసల దీవివాస!
లలిత కృష్ణాబ్ది సంగమస్థల విహార!
పరమ కరుణాస్వభావ! గోపాలదేవ!

భావం – స్వామీ నామనస్సు ఏనాడు నిశ్చలంగా ఉండదయ్యా
ఒకసారి చీకటింట్లో దీపం పెట్టినట్టుగా, అంతా సుస్పష్ట
మౌతుంది. ఒక సమయంలో మంచుతో కూడిన పద్మంలా
మందమతిగా ఉంటుంది. ఒక్కోసారి ఏనుగు త్రొక్కిన
సరస్సులా కలుషితమైపోతుంది. ఒక్కొక్కొప్పుడు క్రొత్తనీటికి
ఎదురు ప్రాకే చేపలా గొప్ప ఆశలతో తిరుగుతూ ఉంటుంది.
మన్మథాకారా కృష్ణా సముద్ర సంగమ స్థలమైన హంసలదీవిలో
విహరించువాడా దయాస్వభావా గోపాలదేవా – అని భావం
ఈ శతకంలో మకుటం మూడుపాదాలు గమనించగలరు.

అచ్యుతవరలబ్ధకవితా విదగ్ధుడు — ఆంధ్రనాయకశతక కర్త శ్రీ కాసుల పురుషోత్తమకవివరుడు.

ఈ శారదాతనయుడు ఆంధ్రశతక సారస్వతచరిత్రలోనే శాశ్వత నిరుపమ స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న అకళంక, అపూర్వ పుణ్యమయ గ్రంథరచయిత. వీరి రచనలగురించి విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు “సాహిత్య సురభి” అనే తమ గ్రంథంలో ఇలా అన్నారు:

“– – -కాసుల పురుషోత్తమకవి- – -శతకములు మాత్రమే వ్రాసెను. అతని కవిత్వము కావ్యదోషము లెరుంగనిది“.

మరొక సందర్భంలో ఒక సభలో మాట్లాడుతూ విశ్వనాథవారే ప్రస్తావవశంగా ఇలాగ అన్నారట:

“తెలుగులో భాగవతాన్ని పోతనగారు రచించి ఉండకపోతే, పురుషోత్తమకవి తప్పక వ్రాసివుండేవాడు“.

అంటే పురుషోత్తమకవి పోతనగారి స్థాయికిచెందిన సహజకవి,పండితుడు, మహాభక్తుడు అన్నమాట.కృష్ణా జిల్లాలోని దివిసీమకిచెందిన పెదప్రోలు పురుషోత్తమకవిగారి స్వస్థలము. అప్పలరాజు-రమణమ్మ దంపతుల కుమారుడు పురుషోత్తమకవి. చిన్నతనంలో వారి పేరు ‘పుల్లంరాజు’ట! కాని పురుషోత్తమ నామధేయమే ఆయనకి స్థిరపడింది. వారు “వంది”(తెలుగులో భట్రాజులు) కులానికి చెందినవారు. “వందంతే ఇతి వందినః” అంటే స్తోత్రముచేసేవారని అర్థం! “వది” ధాతువు-root-నుంచి ‘వంది’ అనేమాట వచ్చింది. ఈ ధాతువుకి “అభివాదనమూ,స్తుతి చేయుట” అని అర్థం. ఈ వందిపరంపర గురించి కాళిదాసమహాకవి తన రఘు వంశ మహాకావ్యం(IV—6.) లో ఇలాగ తెలియచేసేరు:

“పరికల్పిత సాన్నిధ్యా
కాలే కాలే చ వందిషు |
స్తుత్యం స్తుతిభిః అర్థ్యాభిః
ఉపతస్థే సరస్వతీ” ||

“ఆయా సందర్భానుసారంగా సరస్వతీ దేవి వందిలకి సన్నిహితంగావుంటూ, వారు స్తోత్రంచెయ్యవలసిన విషయానికి అనుగుణమైన అర్థ-శబ్దాలని వారియందు కలిగింప చేస్తూంటుంది”.

దీనివలన మనం తెలుసుకోవలసిన విషయం ఏమిటంటే వంది-మాగధులు ప్రత్యేక వాగ్ధేవతానుగ్రహం-అంటే పలుకులవెలది ప్రసన్నతని సహజంగానే కలిగివుంటారన్నమాట.
కాసుల పురుషోత్తమకవిగారు ఈ దివ్యానుగ్రహాన్ని తన ఇష్టదైవమైన పురుషోత్తముడికి సంపూర్ణంగా సమర్పించుకున్నారు. ఈ దివ్యానుగ్రహంతో వారు నాలుగు శతకాలు రచించేరు:

కవిత్వం లో కాసులను ఏరుకొందాం –‘’కుబ్జగంధమొసంగి కొమరు ప్రాయంబున –శాతకుమ్భ శలాక రీతిగా ‘’ఉందట .మాలికుడు మాలికలు అర్పిస్తే మౌనులు గగన నిర్మలత పొందారట .రీజకుడు శుభ్రవస్త్రాలిస్తే ఇహ పర సౌఖ్య లబ్దిపొందాడు .విదురుడు ఇష్టాన్న భోజనం పెట్టి పరమ భాగవతోత్తముడు అయ్యాడు .గురుపుత్రుని బ్రతికించి కుచేలునికి కలుములిచ్ఛి ,అర్జున సారధ్యం చేసి గెలిపించి ఉత్తర గర్భాన్ని కాపాడటమే సాక్షి ఆయన కృప అనంతం .

‘’గతి నీవే సుమ్ము ,నీవతి వేగరమ్ము నా మతి బాదుకొమ్ము –కామితములిమ్ము – కృపాశాలి వన్న –నేనపచారి నన్న –నింత పరాకు నీకున్న నేపమురన్న ‘’అంటాడు ఆర్తిగా .’’ఏ తండ్రి నిర్మించే భూతక పంచ క గునోపెతావయవ సర్వ చేతంబు /

?ఏ సద్గురుడు దెల్పెహితవుగా సుజ్ఞాన మెలమి గర్భస్థ జీవులనెల్ల’’ఏస్వామి రక్షించాడు అని స్తుతించాడు .నిద్రలో కూడా స్వామి దర్శనమే కోరాడు .వరదివాకర నిశాకరులు నీ నేత్రాలు పరమేష్టి నీ నాభి పద్మ సంభవుడు ,కమలజాండాలు నీ చేతి బంతులు ,నిఖిల తరంగిణులు నీ సపాదకములు ‘’అని వర్ణిస్తాడు .

‘’అత్యున్నతా కారి వయ్యు బలీంద్రుని యాచించు చొ గుజ్జువైతి వీవు –సద్గుణ శాలివైనా సత్రాజిత్తుని శమంతకమణి ఇమ్మని దేబిరించావు .అఖిల పూజార్హుడవైనా బాపనయ్యలని అన్నం అడిగావు ,అసహాయ శూరుడవైనా పారిజాతం పీక్కొని పరుగోపరుగు లంకిన్చావు –ఘనులకు యాచన లాఘవమే అనిపించావు అని వ్యాజస్తుతి చేశాడు .అక్రూర విదుర భీష్మ అమ్బరీషుల పై చూపిన దయారసం తనపైనాచిలకమన్నాడు .శబరీ నహల్య పాంచాలి ఉత్తర లను బ్రోచినట్లు ధృవ,విభీషణ గుహులపై చూపినకూర్మి చూపమన్నాడు –‘’నమ్మినాడను పోషించ న్యాయమయ్య’’అని భారం ఆయనమీదే వేశాడు .’’భువనముల్ గన్న తండ్రివి నిజంబుగా నీడ –నీ బిడ్డ నని నే గణియిమ్పవలేనే ‘’అని లోక రక్షా జాగరూకుడవైన నువ్వు నాపై పరాకు ఎందుకు చూపిస్తున్నావు ,సకలాన్తరాత్మ స్వామివి. నా మనో వ్యధ నేనే చెప్పాలా ?’’అని ప్రశ్నించి ‘’ఎద్ది భవదిచ్చ నా రీతి నేలుమయ్య ‘’అని ఆయనకే వదిలేశాడు

సముద్ర తరంగాలు లెక్కపెట్టవచ్చుకానీ నీ చరిత్రలు వర్ణించలేము –గంగానది నీటి ని గణించ వచ్చుకానీ ,నీ గుణాలు వర్ణించలేము –వర్ష దారలు లెక్కపెట్టవచ్చుకానీ నీ లీలలు వర్ణించలేము ,ఆకాశంలో చుక్కలు లెక్కవేయవచ్చుకానీ ,నీ వినోదాలు వర్ణించలేము –‘’తరము గాదైన తోచినంతయే నుతించాను ‘’అని వినయంగా చెప్పుకొన్నాడు .’’జగతి జీవుడు పునర్జన్మ దుఃఖము బాయు –భద్రమౌ శాశ్వత పదము దొరకు –దాసులకు నీదు నామ కీర్తనల వలన ‘’అని అభయమిచ్చాడు అందరికి పురుషోత్తమ మహాకవి .

నీ కథా కావ్యం నిర్మించి బమ్మెర పోతన ,నీకు అర్పణ గా అన్నదానం చేసి కోట సింగన ,అర్ధు లపాలిటి కల్పవృక్షం భాస్కరుడు ,నీకు కోవెలకట్టి కృత్తి వెంటి వెంకటాచలం లు మృతి చెందినా కీర్తి స్థిరులయ్యారు అని అలాతరించినవారిని మనకు జ్ఞాపకం చేశాడు .తాను కాశ్యప గోత్రుడనని ,కాసుల వంశం లో అప్పలరాజు ,రమణా౦బ లకు పుత్రుడననీ ,అద్దంకి తిరుమలాచార్య తనగురువనీ ,’’భవ తీర్ధ మరందపాన ద్విరేఫా య మాన మానసు డను,-మాన్యహితుడ –పురుషోత్తమాఖ్యు౦డ-పూల్దండ వలె నీకు శతకంబు గూర్చితి శాశ్వతముగ-చిత్త గింపుము నీ పాద సేవకుడను –భావజ విలాస హంసల దీవి వాస –లలిత కృష్ణాబ్ధిసంగమ స్థల విహార –పరమ కరుణాస్వభావ గోపాల దేవ’’అని నూరవ పద్యంతో హంసల దీవి శతకం ముగించాడు కాసుల పురుషోత్తమ కవి .

శతకమంతా ఉదాహరి౦పదగిన పద్యాలే. ఆయన భావుకతకు పరమ భక్తి తాత్పర్యాలకు వర్ణనా వైదుష్యానికి ,ఔచిత్య ప్రకర్షకు ,ఆర్తికి అద్భుత శయ్యా సౌభాగ్యానికీ ,కృష్ణాప్రవాహ సదృశ పద్య ఝరి కి అబ్బురపడతాం .ఆశ్చర్యా౦బు ధిలో మునిగి తేలుతాం .హంసల దీవి కృష్ణా సంగమ పవిత్ర స్నానం చేసినంత అనుభూతి పొందుతాం . కవీ, మనమూ ధన్యులం . ఇప్పుడు శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి ఆలయ చరిత్ర తెలుసుకొందాం –

శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి ఆలయం ఒక పవిత్ర పుణ్య స్థలం. పూర్వం దేవతలు ఈ గుడిని నిర్మించారు అని ఇక్కడి ప్రజల నమ్మకము.ఈ ఆలయానికి గాలిగోపురం ఉండదు. ఇక్కడ మాఘ పౌర్ణమి నాడు ప్రత్యేకమైన పూజలుమహోత్సవాలు, అన్నదానం జరుగుతాయి. ఈ ఆలయంలోని శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి పిలిస్తే పలుకుతాడని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ఈ ప్రాంతంలో బయటపడిన శ్రీ కృష్ణుడి విగ్రహం అనుకోని కారణంగా దెబ్బతినడంతో, దానిని ప్రతిష్ఠించే విషయమై ప్రజలు ఆలోచనలో పడ్డారు. అప్పుడు వారిలో ఒకరికి స్వామి కలలో కనిపించి చెప్పిన ప్రకారం కాకరపర్రు వెళ్ళి ఓ గృహస్థుని ఇంట్లో కాకరపాదు కింద భూమిలో వున్న స్వామివారి విగ్రహాన్ని వెలికితీశారు. ఈ కారణంగానే ఆ ఊరికి కూడా కాకర పర్తి అనే పేరు వచ్చి ఉంటుందని భావిస్తున్నారు. ఇక్కడ బయటపడిన శ్రీ వేణుగోపాల స్వామిని హంసలదీవికి తెచ్చి ప్రతిష్ఠించారు. అయితే ప్రపంచంలో ఎక్కడా కనిపించని విధంగా ఈ విగ్రహం నీలమేఘ ఛాయలో ఉండటాన్ని విశేషంగా చెప్పుకుంటారు.

ఈ దేవాలయం, విజయవాడ శ్రీ దుర్గా మల్లేశ్వరస్వామివారి దేవాలయానికి దత్తత దేవాలయంగా ఉంది.

ప్రత్యేక పూజలు.
ఈ ఆలయంలో వేణుగోపాలస్వామి శ్రీ రుక్మిణీ సత్యభామ సమేతుడై పూజలు అందుకుంటూ ఉన్నాడు. ఇక్కడి దేవాలయ కుడ్యాలపై రామాయణ ఘట్టాలు అందంగా చెక్కబడి ఉన్నాయి. తూర్పు చాళుక్యుల శిల్పకళా వైభవానికి అద్దం పడుతుంటాయి. ప్రతి యేడు మాఘ శుద్ధ నవమి నుంచి బహుళ పాడ్యమి వరకూ స్వామివారికి బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహిస్తుంటారు. ఈ సందర్భంగా వేలసంఖ్యలో వచ్చిన ప్రజలు స్వామివారిని దర్శించుకుంటారు. ఆ తరువాత అక్కడికి దగ్గరలో ఉన్న సాగరంలో కృష్ణానది (తుంగ – భద్ర నదులను తనలో కలుపుకున్న కృష్ణవేణి ఇక్కడే సముద్రంలో కలుస్తుంది) క్షేత్రంలో స్నానం చేసి తరిస్తుంటారు.

ఈ ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం స్వామివారి వార్షిక బ్రహ్మోత్సవాలు, మాఘ పౌర్ణమికి వైభవంగా నిర్వహించెదరు. మాఘ శుద్ధ త్రయోదశినాడు ఉదయం స్వామివారిని శాస్త్రోక్తంగా పెళ్ళికుమారునిచేసి ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించెదరు. చతుర్దశినాడు ఉదయం శ్రీ రాజ్యలక్ష్మీ అమ్మవారికి కుంకుమపూజను రాత్రికి స్వామివారి కళ్యాణం నిర్వహించెదరు. పౌర్ణమినాడు రథోత్సవం మరుసటిరోజున చక్రస్నానం (వసంతోత్సవం) మొదలగు కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు.

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -27-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

పరిచ్ఛేదక ప్రయోగ హాస్యం

పరిచ్ఛేదక ప్రయోగ హాస్యం

ఇతరపదాల సా౦గ త్యంనుంచి విడదీస్తే ,వికృతి చెంది హాస్యం పుట్టటమే పరిచ్చేదక ప్రయోగ హాస్యం .చిగురు ఆకు కలిస్తే చిగురుటాకు .చిగురు తీసేస్తే టాకును ప్రత్యేకంగా తీసుకొంటే అది పరిచ్చేద శబ్దం అవుతుంది .’’కృపారసంబు పై జల్లెడు మోము వాడు ‘’లో జల్లెడు ను జల్లించి బయటికి తెస్తే మిగిలిన దానికి పూర్వం ఉన్న అర్ధం పోయి వేరే అర్ధం వస్తుంది .జల్లెడు మోము వాడు అంటే జల్లెడ వంటి ముఖం ఉన్న వాడు అనే అర్ధం వచ్చి హాస్యం పుడుతుంది అన్నారు మునిమాణిక్యం మాస్టారు .

  తెలుగు పాఠం చెప్పమని హెడ్ మాస్టారు మునిమాణిక్యం గారిని ఆదేశించారు ఒకసారి ..తెలుగు పంతుళ్ళ  క్లాసుల్లో కిష్కింధా కాండె అవుతోందని ఇంగ్లీష్ వచ్చినవాడు తెలుగు చెబితే గ్లామర్ కలుగుతుందని హెచ్ ఎం భావన . సిడ్దౌన్,డో౦టాక్   అని దబాయిస్తే నోరు మూసు కుంటారని ఆశ .తనకు తెలుగు లో పాండిత్యం లేకపోయినా ఎదో పెద్దాయన అడిగాడు కదా అని సరే అన్నారు మాస్టారు .కానీ తెలుగు పండితులకు ఎక్కడో కారం రాసినట్లు ఉండి ‘’సడేలే ఈయనేం చెబుతాడు ‘’అని గొణిగారు.ఆమాటకు అర్ధం చెప్పండి ,ఈ పదాన్ని విడదీయండి అని పిల్లల్ని ఎక్కేసి పంపేవారు .కొద్దికాలం అవగానే గురూ గారికి వ్యాకరణం రాదు అని ప్రచారం ఊపు అందుకొన్నది .ప్రతి తలక మాసిన వాడూ వచ్చి ప్రశ్న అడగటం ఈయన ఎదో చెప్పటం వాడు నవ్వు కొంటూ వెళ్ళటం అనే ప్రహసనం చాలా రోజులు జరిగింది .ఒక రోజు ఒక కొంటె గాడు ‘’మాస్టారూ !ల౦గూడి ‘’ అంటేఅర్ధమ్ ఏమిటండీ ?’’అని అడిగితె ఆమాట ఇది వరకు ఎన్నడూ విన్నట్లు లేక ఎక్కడిది అని అడిగితె ‘’వెంకయ్య వ్యాకరణం ‘’లోది అన్నాడు.ఇంతలో బెల్ కొట్టగా బతుకు జీవుడా అని బయట పడ్డారు .మర్నాడు కూడావాడు తగులుకొన్నాడు .ఆమాట ఎక్కడుందో తెచ్చిచూపించమన్నారు మునిమాణిక్యం .తెచ్చి చూపించగా అందులో –అ ఆ ఇఈ లంగూడి ‘’ అని ఉన్నదాన్ని చదివి నవ్వుకొని  మాటను విడదీస్తే ఎలా కొంప ముంచు తుందో తెలిసింది .లతో కూడి లంగూడి అయి తికమక పెట్టింది అన్నారు మాస్టారు .

  మరో సారి ఇంకో కుర్రాడు రావణుడి ఇంటి పేరేమిటి అని అడిగితె ఆకాలం లో ఇంటి పేర్లు లేవని చెబితే ‘’కాదు మాస్టారు ‘’గాదె’’ అండీ  ‘’అన్నాడు .ఎక్కడుందో చూపించమంటే తీసుకురాగా చూస్తె ‘’గర్వించి చెడిపోయేగాదె రావణుడు ‘’అని ఉంది .సంధి తెలియక పోవటం వలన వచ్చిన చిక్కు ఇది అన్నారు మాస్టారు .’’అల్లుడా రమ్మని ఆదరంబున బిల్వ బంపుమామ  ను బట్టి జ౦ప గలమే ‘’పద్యం లో ‘’బంపు మామ ‘’చాలాకాలం తెలుగు నేలపై షికారు చేసింది అన్నారు మాస్టారు .ఇతర శబ్దాలనుంచి విడదీస్తే వచ్చే విపరీతార్ధం వచ్చి హాస్యం పుడుతుంది .ఇదికూడా శబ్దాశ్రయ హాస్యం లో భాగమే అంటారు మునిమాణిక్యం .

  శ్రీ మునిమాణిక్యం మాస్టారు గారికి కృతజ్ఞతలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in రచనలు | Tagged | Leave a comment

మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్-5(చివరి భాగం )

మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్-5(చివరి భాగం )

      అనువాద కేశవ

కేశవ సుత్ రాసిన 132కవితలలో అనువాదకవితలు 25.వీటిలో నాలుగు మాత్రమె సంస్కృతం నుంచి మిగిలినవి ఆంగ్ల కవితలనుంచి అనువదించాడు .సంస్కృత కవితల్ని మక్కీకి మక్కీ అనువాదం చేశాడు .కాళిదాసు రఘు వంశం ఏడవ సర్గ లో 5నుంచి 12వ శ్లోకం వరకు అనువాదం చేసి తనకవిత్వానికి శ్రీకారం చుట్టాడు .భారవి కిరాతార్జునీయం మొదటి సర్గలో 26శ్లోకాలు అనువదించాడు .ఇది కొంత మెరుగుగా ఉంది .మరి రెండు సంస్కృత కవితలు అందులో ఒకటి హాస్య స్ఫోరకమైనదానినీ మరాఠీకరించాడు .

  ఆంగ్ల కవితను వాదం లో విలియం డ్రమండ్ రాసిన –డత్ దెన్ ది వరల్డ్ గో దస్,ది లెసన్స్ ఆఫ్ నేచర్ కవితలు ,ఇబి బ్రౌనింగ్ రాసిన –వర్క్ ,షేక్స్పియర్ రాసిన –లవ్, సిన్స్ బ్రాస్ నార్ స్టోన్,పోస్ట్ మార్టెం కవితలు ,ధామస్ హుడ్-ది డెత్ బెడ్ ,అలాన్ పో-డ్రీం విదిన్ ఎ డ్రీం,ఎమర్సన్ –ది అపాలజీ ,స్కాట్ –కుపిడ్ అండ్ కాన్ పోస్పే ,జాన్ లిలే ,లేహంట్ రాసిన –రాన్డీన్ లను ఆంగ్లం నుంచి అనువాదం చేశాడు ,జర్మన్ కవి గోథె రాసిన –ఎ లిటిల్ రోజ్ఆన్ ది హీత్ ,విక్టర్ హ్యూగో కవితలు –ది బట్టర్ ఫ్లైస్ ఆజ్ వైట్ ఆజ్ స్నో ,నెపోలియన్ లిపెటిట్ లను వాటి ఆంగ్లమూలాలను అనుసరించి అనువదించాడు .ఇంగ్లీష్ కవితలను అనుసరించి లాంగ్ ఫెలో కవిత –దిఓల్డ్ క్లాక్ ఆన్ ది స్టేయిర్స్,అలాన్ పో –రావెన్ ,జాన్ డ్రై డెన్ కవిత –అలేగ్జా౦డర్స్ ఫీస్ట్ ఆర్ దిపవర్ ఆఫ్ మ్యూజిక్ లను ప్రతిభావంతంగా అనువదించాడు .అవన్నీ సర్వోత్తమాలు అన్నారు పట్వర్ధన్, జోగ్ వంటి విమర్శకులు . 

                             కేశవ సానెట్

   మరాఠీ కవిత్వం లో ‘’సానెట్ ‘’ను ప్రవేశ పెట్టిన ఘనతకేశవ సుత్ దే.మయూరాసన్ ,ఆణీతాజ్ మహల్ సానెట్ ను 13-11-1892లో రాశాడు .సానెట్ లో 14పంక్తులు ఉంటాయి కనుక మొదట్లో ‘’చతుర్దశ పది ‘’అన్నాడు .తర్వాత సానెట్ అనే పిలిచాడు. దుర్ముఖ్ లేలా కూడా సానెట్ వంటిదే .ఇందులో 16పాదాలు పెట్టాడు .మిల్టన్ ,షేక్స్ పియర్ పద్ధతినే కేశవ పాటించాడు .ఈ అనువాదాలతో ఆయన విశాల దృక్పధం ,ఉదారహృదయం తెలుస్తుంది ,ఈ సానెట్ లు తర్వాత మరాఠీ కవిత్వం లో అ౦తర్భాగం అయింది.తర్వాతకవులు సానెట్ ధోరణిలో వీరగాధలు ,లఘు కావ్యాలు రాశారు .ఈ శైలికి కేశవ్ మార్గదర్శి .

     కొత్తదారులు

అక్షర గణాల కంటే మాత్రా గణాలపై మక్కువ చూపి ,నాలుగుపాదాల కవిత్వం కాక వాటి  సంఖ్య నతిక్రమించి కవితలల్లాడు .హిందీ ‘’దోహా’’ ను మధ్యయుగ కవి మోరోపంత్ అనుసరించాడు .మళ్ళీ కేశవ్ దాకా ఎవరూ దాని జోలికి పోలేదు .మత వేదాన్తాలకు ఉపయోగించే ఛందస్సు ను వాస్తవికత ,సంఘ సంస్కరణ కు వాడాడు .లిరిక్ లో ఉండే మాత్రా సామ్యాన్ని కూడా వదిలేసి పాదాలను పల్లవిగా మాటిమాటికీ ఉపయోగించాడు .భావాన్ని బట్టి పాదాలను సాగదీశాడు కూడా .. అంత్యప్రాసలలో కొత్త ప్రయోగాలు చేశాడు . ‘’తుతూరీ అంటే బాకా ,ఘూ బడ్-అంటే గుడ్లగూబ కవితలలో మొదటి మూడు పాదాలకు ఒక అంత్య ప్రాస ,చివరి మూడు పదాలకు వేరొక అంత్యప్రాస వాడాడు .స్వర సంబంధ అంత్య ప్రాసలకూ ఇంగ్లీష్ కవుల్లాగా ప్రాదాన్యమిచ్చాడు .గుడ్డిగా ఎవర్నీ అనుకరించలేదు .’’శబ్ద ప్రయోగ కవి’’ అన్నాడు కేశవ్ ను పట్వర్ధన్ .శబ్దాశ్రయ కవిత అనువాదానికి లొంగదు .

 విమర్శనాత్మక ధోరణి

హాస్యానికి విముఖుడు అయినా ఇతరుల హాస్యాన్ని  ఆస్వాదించే సహృదయత ఉంది   .’’లోకం మూర్ఖుల మయం –వారిని చూడకుండా ఉండాలంటే తలుపులు మూస్తే సరిపోదు –తాను  ముఖం చూసుకొనే అద్దాన్ని పగల గొట్టాలి ‘’అన్నాడు అని బోల్యోకవితను అనువదిం చాడు .కేశవ కు ము౦దు దాకా సామాన్యుడు కవితా వస్తువు కాలేదు .అది అతనితోనే మొదలైంది .అతని కవితలో నిగూఢ జిజ్ఞాస ,అనంతత్వం పై అభిమానం కనిపిస్తాయి .దేవీ దేవతల గురించి ప్రత్యేకంగా రాయకపోయినా, ఆధ్యాత్మిక జిజ్ఞాస అతని కవిత్వం లో అంతర్వాహినిగా ఉంటుంది .’’నూతన మానవతా వాదాన్ని’’ ఆవిష్కరించాడు .కనుకనే అతనికవిత శ్రేష్టం విశ్వ జనీనం అయింది .

   చుట్టూ క్రౌర్యం నిర్దాక్షిణ్యత ఉన్నా నిరాశ పడనికవి కేశవ.అతని సౌందర్య భావం స్థిరం, శాశ్వతం .ప్రేమతో మృత్యువును ,కరుణ తో క్రౌర్యాన్ని జయించ గలడు .కాళ్ళకింద పచ్చిక కప్పిన భూమిని ,నెత్తిమీద నీలాకాశాన్ని ప్రేమించటం తప్ప దేన్నీ కోరడు..’’ఛందశ్శిల్ప నూత్న ప్రయోగ కర్త’’ అతడే .మరాఠీ కవిత్వ శైలికి ,విషయం పట్ల చెలరేగిన విప్లవ భావాలకు అతడే’’ ఊట బుగ్గ ‘’అన్నది ప్రముఖ విశ్లేశషకురాలు కుసుమావతీ దేశ పాండే .

   నవ సైనికుడు కేశవ

 ‘’నవ్యయుగ నవ సైనికుడిని నేను –నన్నెవరూ ఆపలేరు –ఏజాతికీ  చెందిన వాడినీ కాను –విశ్వమంతా వ్యాపించిన పతితులలో నేనూ ఒకడిని –సర్వత్రానాసహోదరులే గృహ చిహ్నాలే –అందరూ నా వాళ్ళే –నేను వాళ్ళ వాడినే –విశ్వాన్ని దర్శించి ఆరాధించి నన్ను నేను  ఆరాధించు కొంటాను –కాలం శాంతి సామ్రాజ్య స్థాపన కోరుతుంది-దానికి అవతరించిన ప్రవక్తను నేను –నవ సైనికుణ్ణి నేను ‘’అని గొప్ప కవిత రాశాడు బహుశా మన అనుభూతికవి తిలక్ కు ఈకవిత ప్రేరణగా నిలిచిందేమో నని పిస్తుంది .

  ‘’మేమంతా ఈశ్వరుని ప్రేమపాత్రులం –ఈ భూమిని మాకు ఆడుకోవటానికిచ్చాడు ‘’మరోకవిత –‘’నాకొక బాకా తెచ్చివ్వు –ప్రాణవాయువుతో ఊది ఆకాశాన్ని బద్దలు చేస్తా ‘’ మరోటి –‘’పాతని చావనీ –భవిష్యత్తు పిలుపు విను – సంఘ శక్తి పునాదుల్ని –పూర్వాచారం చీలికలు చేసిపగుళ్ళు   రేపింది-నిస్వార్ధ ప్రేమతో దాన్ని నింపి నిర్మించాలి –వెనకాడ కండి –ధీరులు కష్టాల్లో ఉత్సాహం పొందుతారు –ధర్మం సుస్థిరం అన్న దాన్ని మూర్ఖులు విస్మరించారు .సమానత్వ పతాక ఎత్తండి ‘’అని గర్జించిన దేశభక్త వీరకవి కేశవ సుత్.

  ఆధారం –మొదటిఎపి సోడ్  లోనే చెప్పినట్లు –  ప్రభాకర్ మచ్వే మరాఠీ లో రాయగా ,శ్రీ ఎస్ .సదాశివ తెలుగులోకి అనువాదం చేస్తే ,కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి 1970 లో ముద్రించిన ‘’కేశవ సుత్..

  మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

క్లిష్ట పద ప్రయోగ హాస్యం

క్లిష్ట పద ప్రయోగ హాస్యం

 యమక ,అనుప్రాస లతో వాక్యానికి శబ్ద వైచిత్రి సాధింఛి హాస్యం పుట్టించవచ్చు .చేకానుప్రాస ,లాటాను ప్రాసలను  సంధించి ,హాస్యం రాబట్ట వచ్చు .’’మిష్టర్ కిష్టాయ్ కష్టపడి చదివి ,ఎష్టాగో అష్టా మేష్ట్రిక్లేషన్ ఫష్టున పాసై ,అష్టకష్టాలు పడి ,ఆగష్టులో జష్టుపక్షం రోజులుండే మాష్టరీ పని అతి కష్టం మీద సాధించి ,,పనిలో చేరి శిరో వేష్టనంధరించి  డష్టరు  చేత్తో పుచ్చుకొని ,దిష్టి బొమ్మలాగా తయారయ్యాడు’’ అని ఉదాహరించారు మాష్టారు మునిమాణిక్యం గారు .ఇందులో శబ్దాల గడ బిడ తప్ప వేరే ఏమీ ఉండదు .చాటుపద్యాల్లో ఇలాంటి హడా విడి చాలా ఉంది .ఒక ఉదాహరణ –  ‘’నీళ్ళకు నిర్రి తోళ్ళకును ,నేతికరెళ్ళకు దొడ్డ యుత్తరేరేన్-వ్రేళ్ళకు,దర్భ ముళ్ళ కును , వేదపు నోళ్లకు .,సన్న కుట్టు వి -స్తళ్ళకు రావి పేళ్ల కనిశంబును ,మళ్లకు పప్పు కూర పచ్చళ్ళకు ,రాగి బిళ్ళలకు సంతత మందుదురాంధ్ర వైదికుల్ ‘’.ఇందులో ఏముంది దేవటానికి అనుకొంటే ఏమీ ఉండదు. రచనలో చమత్కారం చూడటానికి ఆసక్తి ఉండాలి .అసలు అర్ధం చేసుకొనే కోరిక ముఖ్యంగా ఉండాలి .చంద్రుడిని చూసిసముద్రం ఉప్పొంగినట్లు ,వికృత దర్శనం తో రసవాహిని పొంగిపోరలెత్తెస్వభావం ఉండాలి అన్నారు అనుభవంతో మాష్టారు .ఇందులో యమకాదులు హాస్యానికి ఉపయోగపడ్డాయి శబ్దాశ్రయ హాస్యం లో ఇది ఒక అంతర్విశేషం అన్నారు మునిమాణిక్యం .అలాగే శ్రీనాధుని ‘’చిన్న చిన్న రాళ్ళు చిల్లర దేవుళ్ళు –నాగులేటి నీళ్ళు నాపరాళ్ళు –సజ్జ జొన్న కూళ్ళు సర్పంబులును , తేళ్ళు –పల్లెనాటి సీమ పల్లెటూళ్ళు’’చాటువుకూడా .ఇందులో అక్షరా వృత్తి తీసేస్తే పేలవమై పోతుంది .శబ్దాల హడావిడే తప్ప సరుకు లేదు .చిన్న పిల్లల పాట ఒకటి ఇలాగే నడుస్తుంది –‘’అక్కల కర్ర ,ముక్కల పీటకూర్చో వదినా కూచో –వేప చెక్క వెల్లుల్లి గడ్డ పోక తమ్మి వేసుకో –కాకి బొచ్చు గచ్చర కాయ మెక్కి విందు తీర్చుకో –అల్లి తుట్ట మర్రి రొట్ట పైట వేసి కట్టుకో –ఉల్లి పూలు నువ్వు చేరుకొప్పునిండా పెట్టుకో –అత్తమాట కొత్తకుండ సవతి పోరు దిద్దుకో –ఆలగోలు బాలగోలు రవ్వ వదిన మాన్పుకో ‘’ .అర్ధం లేకుండా కూడా శబ్దాన్ని ఆవృతం చేయవచ్చు .ఉదాహరణ –నిరక్షర కుక్షీ గండ భేరుండ పక్షీ .శీతాంశు కులావతంస సీతమ్మ మొగుడా.ఆకర్నాంత విశాల నయనా –  వల్లభ రసాయనా ‘’వగైరా .

  మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్-4

మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్-4

      ప్రకృతి కవి కేశవ

కేశవ సుత్ కు ప్రకృతికి విషాద అనుబంధమేదో ఉంది .రమణీయ కొంకణ్ తీరాన్ని మాతృదేవి ఆరాధనతో తనివితీరా వర్ణించాడు కవితలలో .కాళిదాసు ఋతు సంహారాన్ని గుర్తు చేస్తూ ‘’పర్జన్యావ్రత్ ‘’దీర్ఘ కవిత రాశాడు .దివాళీ కవితలో శరత్ వర్ణన చేశాడు .పువ్వుల్ని సీతాకోక చిలకల్ని ప్రతీకలుగా వాడాడు .ప్రాచీన రుషిలాగా’’అరణ్యాలలో నిత్య యౌవనం లసిస్తుంది .మహోదాత్తత శాశ్వతంగా దొరుకుతుంది .దివ్యమైన సత్ ఎప్పుడూ పునరావృత్త మౌతుంది . దిగంతాల దూర తీరాలలో మనిషి స్వభావానుశీల రూపసౌన్దర్యం దర్శిస్తాడు ‘’అంటాడు .ప్రకృతిలో ఈ కవి ఉపశాంతి పొందాడు .’ఎన్నో సార్లు మనసు విరిగి –ఆశలుచచ్చిపోగా –వాటిని వెతుక్కుంటూ ఏకతార మీటుకొంటూ నిర్జ రారణ్యాలలోకి  వెళ్ళాలి’’.అతనికి ప్రకృతికి ఉపదేశకునిగా ,సహచరుడుగా అనిపిస్తుంది కానీ క్రూరంగా మాత్రం కాదు .’’’సుడిగాలిలో గిరగిరా తిరుగుతూ సచ్చిదానందంలో లయం కావాలని ఉంది ‘’అన్నాడు .వాగులు గుట్టలదగ్గర జీవితా దర్శం కనిపించి రమింప జేస్తుందని అంటాడు .నదీ తీరం లో అద్భుత తత్త్వం మహోదాత్తత దర్శిస్తాడు మబ్బు తునక నుంచి గతం లో లీనమై పరవశిస్తాడు ..

    సమకాలీన మరాఠీ కవులలో రెవరెండ్ తిలక్ ,కేశవ సుత పిల్లలకు ,పువ్వులకు చెందిన కవులు .బాలకవి ధోమ్రే ప్రకృతి ఒడిలో పాప . కేశవ తర్వాత కాల కవితలలో మనిషికి ప్రకృతికి మధ్య ఘర్షణ కనిపిస్తుంది .పువ్వు ధూళి అయినట్లు రవిబింబం –కరాళతరంగాలలో లయించి ‘’నట్లు కనిపించింది .దైవం పై విశ్వాసం ఉన్నవాడు కాదు కేశవ .కాని మిత్రుడు కిరాత్ తో ‘’ఎదో వింత మధురనాదం నాలో నాకు వినబడుతోంది ‘’అన్నాడు .ప్రకృతి పరమాత్మ అయితే ,అంతా ప్రేమ మయమే అయితే ప్రపంచం లో ఇంతదుఖం ఎందుకు ?అని ప్రశ్నించాడు .’’ఈ దృశ్యమానమైనది అంతా  స్వప్నం లో స్వప్న దర్శనం ‘’అన్నాడు .

   కేశవ ప్రేమ

‘’మరాఠీ ప్రణయ కవిత్వానికి కేశవ వైతాళికుడు ,.అతనికవితలలో ఆంగ్లకవితా చాయలున్నా ,కాళిదాస భవభూతుల కవితలలతో తనకవిత్వాన్ని అను సంధించాడు .మధ్యయుగ కవిత్వాలలో సామాజిక జీవిత స్ప్రుహలేదు .పవిత్రప్రేమ సహజ ప్రేమ ,ప్రేమ వివాహాల ప్రసక్తి కనిపించదు .వ్యక్తి స్వాతంత్ర్యం స్థాపింప బడ్డాక సామాజిక బంధాలు సడలి అలాంటి కవితా భావాలకు కేశవ సుత వాణి ఉషస్సూక్తం  ‘’..అని అనిల్ దేశ పాండే (అనిల్ )వ్యాఖ్యానించాడు .సాంప్రదాయ పద్ధతికి భిన్నంగా భార్యా భర్తల ప్రణయాన్ని ‘’ప్రియే చే ధ్యాన్ ‘’కవితలో రాశాడు కేశవ .ప్రేయసి ప్రియులు ప్రణయ బంధం లో  బంధింపబడినాం’’అంటాడు మరోకవితలో .ప్లెటానిక్ ప్రేమ ను అభిమానించాడు .’’ప్రేమను నిన్నూ తప్ప వేరే ఏదీ ఆలోచించను ‘’అన్నాడు ఇంకో కవితలో.బాడ్లియర్ కవితలాగా ఇతని ప్రణయ కవిత కాల్పనిక లోకం లో విహరిస్తుంది .కేశవది’’నవ్య మర్మ కవిత ‘’అని కితాబిచ్చాడు దేశపాండే . ‘’జీవితపు లోతులు పరిశీలించి ,జీవితానుభవాలను ప్రయోగాత్మకం గా పరిశోధించిన తాత్విక కవి ‘’అన్నాడు ఎస్.జె.భగత్ .ప్రేమలోని వివిధ అవస్తలు వర్ణించాడు.కేశవకు పూర్వం ఉన్న మరాఠీ కవిత ‘’లావణి’’ అనే శృంగార ప్రధానమైనది.కేశవ కవిత్వం లో ప్రణయం దివ్య ప్రణయం గా పరి వర్తనం చెందింది .దానిలోని ఇంద్రచాప వర్ణాలు సన్నని విషాద రేఖనుండి వెలువడ్డాయి .’’ప్రేమదివ్యం అలౌకికం .ప్రేమ బీజం హృదయం లో మొలకెత్తి పుష్పిస్తుంది .అది బజారులో దొరికేదికాదు .ఇంకోదాని బదులుగా దొరికేదికాదు ప్రేమ .ప్రేమ వలన ప్రేమ లభిస్తుంది ‘’అంటాడు .ఇది కబీర్ దోహా వంటిదే .అచ్చంగా మన కృష్ణ శాస్త్రిగారూ ఇలానే అన్నారు . ‘’ముండ్ల పొదలు  నరికి .క్రూరమృగాలను చంపి ఆమెకోసం కోట నిర్మిస్తా .ఆమె సుఖం కోసం నా ప్రాణాలు ఇస్తా .వనలతలలలాగా ఒకరినొకరం అల్లుకుపోతాం .నరకాన్ని స్వర్గం గా మారుస్తాం ‘’అన్నాడు కవిత్వం లో .అతడిది ఆదర్శ ప్రేమ .జెన్ని లేహంట్ కవితా వస్తువు లన్నీ  కేశవ కవితలో దొరుకుతాయి .

  కేశవ ప్రణయకవిత కరుణామయం .చెదిరిన కలలసమాహారం .విరహ వేదన ఉన్నా ,ఎడ్గార్ అలన్ పో ఛాయలున్నా కవిత వేదనా భరితం .’’నన్ను దుఖం తో పొంగి పోరలనీ – అది నా విషాద హృదయం పై బరువు .నాగాయాలను కెలకక నన్ను వదిలి వెళ్ళు ‘’అంటాడు దేవులపల్లి లాగా ‘’ఏను అనంత శోక భీకర లోకైక తిమిరపతిని ‘’అన్నట్లుగా .13-11-1893న రాసిన కవిత లో షాజహాన్ నిర్మించిన మయూర సింహాసనం ,తాజమహల్ ల గురించి చెబుతూ ‘’మయూరాసనం ఖర్చు ఆరుకోట్లు .రాజులు దానిముందు నిలబడి చేతులు జోడించి ,తమతలలు ఆయన గుప్పిటలో ఉన్నట్లు గిలగిల లాడేవారు .గంభీర యమునా తీరం లో ప్రియురాలికోసం మూడు కోట్లు ఖర్చు చేసి ‘’ప్రేమమందిరం’’ కట్టించాడు .దొంగలు సింహాసనం ఎత్తుకుపోతే ,ఆ తాజసుందరి జ్ఞాపకాలలో నిలిచి ఉంది .మనిషీ నీ పనుల పర్యవసానం ఇదే .స్వార్ధ ప్రకృతికి ఎంత ధూపం వేసినా పొగ ప్రపంచం నుంచి మాయమౌతుంది .ప్రేమకోసం చిన్న అగరు బత్తి వెలిగిస్తే దాని సువాసన విశ్వమంతా వ్యాపిస్తుంది ‘’.సుకుమార శైలితో ,సున్నిత కవిత్వం తో మరాఠీ ఆధునిక ఉత్తమ ప్రణయ కవిత్వాన్ని రాసిన యుగ కర్త కేశవ సుత్.

  సమాజ వ్యవస్థ పై తిరుగుబాటు

‘’నవ సిపాయి ‘’,తుతారీ ,స్పూర్తి ‘’అనే మూడు కవితలు మించి రాయకపోయినా కేశవ ఆమరుడు అయి ఉండేవాడు ‘’అన్నది శ్రీమతి చారు శీల గుప్తే .ఈ మూడూ అంతకు పూర్వం లేని విప్లవభావ కవితలే .దురాచారాలను తూర్పారబట్టి మానవతా వాదానికి కేతనమైన కవితలే .ఇతడి దేశభక్తి కవితలన్నీ 1890కి ముందే రాసినవి .వీటిలో రాజకీయ ప్రసక్తి లేదు .గతాన్ని తవ్వి బుజాలు ఎగరేయకుండా వర్తమానంలోని అసమానతలు దృష్టికి తెచ్చాడు కేశవ .అతడు విప్లవవాదికాడు.’’ఉత్క్రాంత వాది’’.కాలం కంటే ముందు ఆలోచించిన వాడు .ప్రగతి పధగామి .నిర్దేశకుడు కాదు .సర్వమానవ సమానత్వం సౌభ్రాతృత్వం ,స్వాతంత్ర్యం కోరినవాడు కాని రాజకీయ వాది కాదు..

  పిల్లల చిత్తాన్ని ఆకర్షించకుండా బెత్తాలతో భయపెట్టే క్రూర చండామార్క గురువులపై –‘’కటిక వాడి వృత్తిని ఎందుకు తీసుకోన్నావ్ ?పసివాడిని అంత  రాక్షసంగా హింసించే హక్కు నీకెవరిచ్చారు “”అని గద్దించాడు ఒక కవిత లో .భారత దేశ పరిస్థితులను అవగాహన చేసుకొని ‘’ఏకా భారతీయాచే ఉద్గార్ –ఒక భారతీయుని మాట ‘’అనే కవితలో ‘’సూర్యుడు ఉదయించి చాలా పైకి ప్రాకినా-మా భాగ్య సూర్యుడు పైకి ప్రాకే దెప్పుడు ?క్షీణత కారు చీకటై కమ్మేసింది –పరతంత్రులమైనమాకు చూడటానికి కళ్లు వినటానికి చెవులు లేనే  లేవు ‘’అన్నాడు ..ఈదాస్యం ఎప్పుడు తొలగుతుంది పంజరం నుంచి ఎప్పుడు బయటపడతాం-మా జాతికి పూర్వ వైభవం ఎప్పుడు ?”’అని బాధ పడ్డాడు .పాశ్చాత్య భావాలను నిరసిస్తూ’’ఏక్ ఖేడే’’కవితలో ‘’ఇవి చిన్న గుడిసేలే కానీ –సుందర సౌధాలు కావు –అక్కడ రోగాలు కాపురం ఉంటాయి –ఇక్కడ ఉండవు –రోగం సుకుమారమైనది –అది పరుపులపై పడుకొంటుంది –పూరి గుడిసెలో ముతక గొంగళిపై ఎలా పడుకొంటుంది ?-ఈ గుడిసెలలో మంచి కృషీ వళురు నివశిస్తారు ‘. కీర్తి అంటే ప్రజల తలలపై తురాయిగా చేరిన పక్షి ఈక –పక్షి తూటా దెబ్బతగిలి పడిపోతెనేగా , ఈక లభించేది ?’’అన్నాడు .గాంధీ గారి ‘’పల్లెలకు తరలండి ‘’నినాదానికి కేశవ కవిత మార్గ దర్శి .టాగూర్ కూడా ‘’మాతిర్ డాక్’’లో ఇదేభావం చెప్పాడు .’’నేను ఈ ప్రపంచ కోలాహాలాన్ని వదిలేసి ప్రశాంత పల్లెటూరికి వెడతాను ‘’అన్న హాలీ  కవిత కూడా ఇలాంటిదే. దీనినే ‘’కాల్పనిక పలాయన వాదం ‘’అంటారు .’’ప్రతి పలాయనం ఒక పరి పూర్ణతే ‘’అన్నాడు ఆల్డస్ హక్స్లీ ‘’ఎండ్స్ అండ్ మీన్స్ ‘’లో .

  స్త్రీ విద్యా ప్రోత్సాహం, బాల్య వివాహాల పై నిరసన ,విధవల కేశఖండనపై ఆక్షేపణా ,అస్పృశ్యతా నిరసన  లను కేశవ తనకవితలలో సూటిగా ప్రస్తావించాడు.ఇతడు సృష్టించిన కార్మికుడు ‘’ఎర్ర కామ్రేడ్ ‘’కాదు .అప్పటికి ఇండియన్స్ కు కారల్ మార్క్స్ ఎవరో తెలీదు .అన్ని రంగాలలో దేశం అభివృద్ధి చెందాలనే కేశవ తపన ,ఆ కాంక్ష .  

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-11-21-ఉయ్యూరు  

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

శ్లిష్ట పద ప్రయోగ హాస్యం

శ్లిష్ట పద ప్రయోగ హాస్యం

పదాలను శ్లేషించి విశేషార్ధం   సృష్టించటం మనకావ్యాలలో పుష్కలం .శ్లిష్టపద ప్రయోగం వలన హాస్యం పుట్టించటం చాలా అరుదే .దీనినే ఇంగ్లీష్ లో ‘’పన్’’అంటారు .ఉదాహరణ –ఒకాయన చాలా అప్పులు చేసి చచ్చాడు .అప్పులవాళ్ళు వచ్చి తమకు రావల్సిన ఆస్తి  వశం చేసుకొని అతని భార్య పిల్లలమీద కొంత దయ చూపి కొంత ఆస్తి వదిలేశారు .ఇంతలో ఆ చనిపోయిన ఆయన స్నేహితుడు వచ్చి ‘’మా వాడు చనిపోయాడు కనక బతికి పోయాడు .బతికి ఉంటె అన్యాయంగా చచ్చేవాడు ‘’అన్నాడు .ఇక్కడ చావటం బతకటం ఒకచోట ఒక అర్ధం లో మరో చోట వేరే అర్ధం లో వాడబడి హాస్యాన్ని చిందించిందని మునిమాణిక్యంమాస్టారు ఉవాచ .

హాస్య బ్రహ్మ’’ భకారా’’ అంటే భమిడి పాటి కామేశ్వరరావు గారు ఒకసారి ‘’మనకవులు బతికి ఉన్నన్నాళ్ళు చచ్చినట్లుండి,చచ్చాక బతకడం మొదలు పెడతారేమో ‘’అన్నారని మాస్టారన్నారు.పూర్వ కవుల  సంభాషణలో ఎంత హాస్యం దొర్లిందో  మనకు దాఖలాలు లేవన్నారు .ఆ సంపద గాలికి కొట్టుకు పోయిందనీ ,కాలం మింగేసింది ,చాటువులలో కొద్దిగా మిగిలింది అనీ  బాధపడ్డారు మునిమాణిక్యం.శ్రీనాధుడు పల్నాడులో తిరుగుతూ నీటి ఇబ్బంది చూసి శివుడిని ప్రార్ధిస్తూ ‘’సిరిగలవానికి చెల్లును –తరుణుల పది యారు వేల దగ పెండ్లాడన్ –తిరిపెమున కిద్దరాండ్రా పరమేశా గంగ విడువు పార్వతి చాలున్ ‘’అని చెప్పిన చాటువు లోకం లో బాగా క్లిక్ అయింది .ఇక్కడ గంగ శబ్దం శ్లేషించబడి చమత్కారమై హాస్యంపుట్టింది .

 సిడ్నీ స్మిత్ అనే ఆంగ్లేయుడు వీధిలో నడుస్తుంటే ఎదురెదురు ఇళ్ళల్లోని ఆడవాళ్ళు పోట్లాడుకోవటం ,ఇద్దరి మధ్య రోడ్డు ఉండటం చూసి  ‘’It is impossible for those women to agree since they are arguing  from different premises ‘’అన్నాడు ఇక్కడ ప్రిమిసేస్ అనే మాట శ్లేష పొంది౦ది .ఒక అర్ధం ఆవరణ అయితే మరో అర్ధం తర్క శాస్త్రం లో వాదనకు ప్రాతిపదిక అని అర్ధం అని మాస్టారు విశ్లేషించి చెప్పారు . ఇలాంటిదే తెలుగులో ఒక సంగతి ఉంది .ఒక పెద్దాయన అన్ని విషయాలు పకడ్బందీ గా చూసుకొని చనిపోయాడు .స్మశానానికి తీసుకు వెళ్ళటానికి శవ వాహకులు దొరకలేదు .అక్కడే ఉన్నాయన మిత్రుడు ‘’మా వాడు బతికి ఉన్నప్పుడూ నిర్వాహకుడే ,చనిపోయినా నిర్వాహకుడే అయ్యాడు ‘’అన్నాడు ఇందులో శబ్ద చమత్కారం ఉత్తమహాస్యం కాకపోయినా ,హాస్యపు పలుకు బడే అని పిస్తుంది .

  శ్లిష్టా సీతారామ శాస్త్రి గారు గుంటూరు మిషన్ కాలేజిలో పని చేసేవారు .ఒక రోజు ప్రిన్సిపాల్ ఆయన్ను పిలిపించి ‘’మీకు ఎన్నేళ్ళు ‘’అని అడిగితె ‘’తిమ్మిదేళ్ళు’’అన్నారు అంటే 63 అని ఆయన అభిప్రాయం .శివ శంకర శాస్త్రి గారు ఒకసారి బందర్లో ఉన్న మునిమాణిక్యం గారింటికి  వచ్చి దొడ్లో అరటి చెట్ల దగ్గర ఆడుకొంటున్న వారబ్బాయిని ‘’ఏం చేస్తున్నావురా ?’’అని అడిగితె ,వాడు ఆడుకొంటున్నాను అని చెబితే శాస్త్రిగారు ‘’రంభతో క్రీడిస్తున్నావురా ‘’అన్నారట రంభ అంటే అరటి చెట్టు అనే అర్ధంకూడా ఉంది .రంభ ,క్రీడించటం రెండు పదాలు శ్లేష పదాలు .

 ఒకసారి రావూరు వెంకట సత్యనారాయణ రావు గారు ఎవరినో ‘’చంద్రమతి ,సుమతి ఉన్నారా ?’’అని అడిగితె ‘’ఆడవాలళ్ళా అండీ ‘’అని అడిగితె రావూరు ‘’ఆడవాళ్లకు కాక మగాళ్ళకు’’ మతి’’ఎక్కడు౦దయ్యా ?’’అన్నారు ఇదో రకం శ్లేష అన్నారు మాస్టారు .ఈ శాబ్దిక హాస్యం అత్యున్నత హాస్య౦ కిందకు  రాదు అని కొందరు అంటారు .ఒక ఇంగ్లీష్ గ్రంధ కర్త ‘’It cannot be denied that an adroit play upon words rarely fails to make the reader smile .But punning pure and simple cannot reach a high standard of humour and should be indulged in with great discretion and very sparingly ‘’ అన్నాడని మునిమాణిక్యం మాస్టారు చెప్పారు.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-11-21-ఉయ్యూరు  

Posted in రచనలు | Tagged | Leave a comment

మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్-3

మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్-3

పేదరికం వలన మెట్రిక్ తర్వాత చదవలేక పోయిన కేశవ సుత్ 1890లో ఉద్యోగం కోసం బొంబాయ్ వెళ్లి ఎవరినీ అర్ధించకుండా ఒక మిషన్ స్కూల్ లో టీచర్ గా చేరాడు.జ్ఞానోదయ పత్రికలోనూ పని చేశాడు .తర్వాత దాదర్ న్యు ఇంగ్లీష్ స్కూల్ టీచర్ గా నియుక్తుడై ,ట్యూషన్లు కూడా చెప్పాడు .ఇంత చేసినా  నెల రాబడి 25రూపాయలే .ఇష్టం లేకపోయినా బొంబాయి లోనే స్థిరపడాలని 1893లో నిశ్చయం చేసుకొని ఉండిపోయాడు .’’ఆత్మావలోకన్ ‘’అనేస్వీయ చరిత్ర కవిత లో  కుటుంబ కలహాలు తెలియజేశాడు 1819 లో కళ్యాణ్ లో ఇంగ్లీష్ స్కూల్ టీచర్ గా చేశాడు .కొద్దికాలం కమిష రేట్ లో గుమాస్తా గా ఉన్నాడు .తనకు ఇష్టం లేకపోయినా కరాచీకి బదిలీ చేస్తే రిజైన్ చేశాడు .మోర్స్ కోడ్ ను అధ్యయనం చేశాడు. 1893లో సావంతవాడి లో టీచర్ చేశాడు .

  బొంబాయి లో ఉండగానే కాశీనాథ రఘునాధ మిశ్ర ,జనార్దన ఢోండో.భా౦గలే బాలకృష్ణ కాలేల్కర్ అనే యువ రచయితలూ సంపాదకులతో పరిచయం పొందాడు .1895లో స్థాపింపిబడిన మనో రంజన్ మాసపత్రికలో కవితలు రాశాడు .భా౦గలే ఆపత్రికలో బంకిం చంద్ర చటర్జీ బెంగాలీ నవలలను , గుజరాతీ నవలను అనువాదం చేశాడు .బంకిం రాసిన’’ ఆనంద మఠం’’నవల 1894లో ‘’ఆన౦దాశ్రమం ‘’పేరుతొ మరాఠీ లోకి అనువాదం చెందింది .మన జాతీయ గీతం ‘’వందేమాతరం ‘’ఈ నవలలోనిదే .కేశవకు డా కాశీ నాథ హరిమోదక్ ,కిరాత్ ,గజానన్ భాస్కర వైద్య కవులతోనూ పరిచయం కలిగింది .వైద్య సోదరుడు కేశవ సుత ఊహా చిత్రాన్ని పెన్సిల్ తో గీశాడు .ఆర్య సమాజ,క్రైస్తవ సమాజ సమావేశాలకు వెళ్లి ఆసక్తిగా వినేవాడు కేశవ .1896లో బొంబాయి లో ప్లేగు వ్యాధి విపరీతం గా వ్యాపించటం తో ఖాందేశ్ లోని భాద్గాం కు వెళ్ళాడు .భార్యా పిల్లల్ని మామగారింట చాలీస్ గావ్ లో ఉంచాడు .మామగారి సలహాతో ఖాండ్ గావ్ లో నెలకు 15 రూపాయల జీతం తో టీచర్ గా చేరాడు .1897నుంచి 1904వరకు అక్కడే ఉంటూ ,1998లో ట్రెయినింగ్ స్కూల్ లో చేరి పాసై ,1901లో ఫైజ్ పూర్ హిందూ హైస్కూల్ హెడ్మాస్టర్ అయ్యాడు కేశవ .ఇంగ్లీష్ బోధించేవాడు .దురదృష్టం వలన అక్కడా ప్లేగు వ్యాపించగా ,మేనేజిమెంట్ తో పడక బదిలీ కోరగా1904 న దార్వార్ హైస్కూల్ కు మరాఠీ టీచర్ గా  ట్రాన్స్ ఫర్ అయ్యాడు

 ఖాందేశ్ లో కవితా ప్రచురణ లక్ష్యంగా ‘’కావ్య రత్నావళి ‘’అనే పత్రిక ఉంటె దానికి తనకవితలు పంపేవాడు కేశవ .దాని సంపాదకుడుకవితాభిరుచిఉన్న  నరసింహ ఫడ్న వీస్  ‘’మా పత్రిక గర్వించదగ్గ పంచ రత్నకవులలో కేశవ సుత ఒకడు ‘’హరప్ ళేతీ, శ్రేయ ‘’అనే అతనికవితనుచివరి సారిగా మా పత్రికలో ప్రచురించాం .స్వతంత్ర భావాలతో భావౌన్నత్యం ఉత్క్రుష్టత తో అందర్నీ ఆకర్షించాడు .అతని చిత్తవృత్తి ఆచరణ సాధ్యం కానిది .మానసిక స్థితి ఆస్థిరం .సిగ్గు ఎక్కువ ఎప్పుడూ కలిసి మేము అతనితో మాట్లాడలేక పోయాం ‘’అని 1905చివరి ‘’కావ్యావళి’’ లో రాశాడు .

 కేశవ బాంబేలో ఉండగా పరిచయమైన మహారాష్ట్ర బైరన్ కవి గా ప్రసిద్ధుడైన  వినాయక జనార్దన్ కాన్దీకర్ కవి కేశవ లాగానే సామాజిక హింస ,రాజకీయ దాస్యం లను వ్యతిరేకించాడు .జీవిత చరమాంకం లో కేశవ కొంత సుఖం అనుభవిస్తూ ,ప్రకృతి శోభను ఆస్వాదిస్తూ ,కవిత్వ తత్వ సమాలోచనచేస్తూ ,ఉద్గ్రంథ పఠనం చేస్తూ గడిపాడు .1904 ఏప్రిల్ నుంచి 18నెలలు దార్వార్ లో గడిపాడు .తనమరణం గురించి ముందే గ్రహించాడేమో 25-5-1905’’చిపులన్ ‘’అనే చివరికవిత గురించి ఒక స్నేహితుడికి జాబు రాస్తూ ‘’మనోరంజన్ లో వచ్చిన నా కవిత చదివే ఉంటావు .నా హృదయస్థితి ఎలా ఉందొ ఊహించే ఉంటావ్ .నా గుండె తాపం తో బీటలు వారింది .శాంతికి ఏది మార్గం ?’’అని మనసులోని బాధను చెప్పుకొన్నాడు.

  నిజంగానే మార్గం లేకుండా పోయింది అక్టోబర్ చివర్లో హుబ్లీలో ఉంటున్న తన దూరపు పినతండ్రి ‘’హరి సదాశివ దామ్లె ‘’ను చూడటానికి భార్య కూతురులతో వెళ్ళాడు .నాలుగు రోజుల్లో తిరిగి వెడదామనుకొన్నాడు .నవంబర్ 7 న ప్లేగువ్యాదిసోకి చనిపోయాడు .ఎనిమిది రోజులతర్వాత భార్యకూడా మరణించింది .అంత్యక్రియలు పినతండ్రే చేశాడు .ముగ్గురు కూతుళ్ళను అయనే కొంకణ్ కు పంపాడు .అందులో ఒకామె కొద్దిరోజుల్లోనేచనిపోయింది .చివరి ఇద్దరికీ పెళ్ళిళ్ళు అయ్యాయి కానీ వారి వివరాలు తెలియలేదు .

  39ఏళ్ళ విషాద జీవితాన్ని గడిపినవాడు కవి కేశవ సుత్.ఆయనకవితలలోనే ఆయన జీవితం తెలుసుకోవాలి .వార్షిక కవి సమ్మేళనాలు గురించి కేశవ ఒక మిత్రునికి ఉత్తరం రాస్తూ –‘’భావ సాదృశ్యం గలకవులు కలిసి కవితలు రాసి వినిపిస్తే బాగు౦టు౦దికానీ ,మందగాచేరితే రసాభాస అవుతుంది’’అని రాశాడు .మరో మిత్రుడికి ‘’ఒక శతాబ్దకాలం గా మరాఠీలో కావ్యం రాలేదు .మీ స్నేహితుడికి  చిన్న చిన్నకవితలను వదిలి కావ్య రచనచేయమని చెప్పు.నేను వామనుడిని .త్రివిక్రముడు అయ్యే లక్షణాలు నాలో లేవు .అందుకే నామీద నాకే అసహ్యం .చిల్లర కవిత్వ కవులను అభినందించలేను  ‘’అని రాశాడు .ఈ ఉత్తరాలన్నీ కేశవ ఇంగ్లీష్ లో రాసినవే .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్-2

మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్-2

కేశవ సుత్ మొదటినుంచి బలహీనుడు ,ఎప్పుడూ సణుగుతూ ఉండేవాడు .ఒంటరిగా వాహ్యాళికి వెళ్ళేవాడు .ముఖం ఆలోచనా గభీరం ,చూపు ఎప్పుడూ కిందకే ఉండేది .తీక్ష్ణమైన కను చూపులు .ఎత్తు5అడుగులు  గుండ్రని ముఖం పై ముడుతలు .’’ముఖం ఖిన్నంగా ఉంటేనేం దివ్య ప్రభతో అతడు చేసే గానం ప్రపంచ ప్రజలకు ఆనందం కల్గించేది .వాడిన ముఖం నుంచి సుందర భవిష్యత్తు శాశ్వతానందం కలిగించే అమృత కవిత్వం వెలువడేది ‘’అని తనకవిత ‘’దుర్ముఖ్ ఖేలా ‘’(ఖిన్న వదనుడు )లో ఆయనే చెప్పుకొన్నాడు .అందుకే 1886లో ఆయన తమ్ముడైన ఫిలాసఫీ ప్రొఫెసర్ ఇంట్లో కుటుంబం అంతా సమావేశమైనా కేశవ  ఫోటో తీయి౦చుకోలేదు .

  ప్రాధమిక విద్యలో ఉపాధ్యాయుల హింసను భరించ లేకపోయాడు .1882లో బరోడా లో ఉన్న అన్న శ్రీధర్ ఇంటికి వెళ్ళాడు .ఎనిమిది నెలలకే  అతడు చనిపోగా ,వార్ధాలో ప్లీడర్ గా ఉన్న మేనమామ శ్రీరామ చంద్ర గణేష్ కరందీకర్ ఇంట్లో చదువు కొనసాగించాడు . ‘’కృష్ణాజీ’’ అంటే కేశవ సుత్ తమ్ముడు  మోరోపంత్ తో కలిసి నాగపూర్ వెళ్ళారు.వీరిని చదివించే ఆర్ధిక స్థితి తలిదండ్రులకు లేదు .అక్కడి వేడికి అతని దుర్బల శరీరం తట్టుకోలేక పోయింది కానీ అక్కడే సుప్రసిద్ధ మహారాష్ట్ర కవి రెవరెండ్ నారాయణన్ వామన్ తిలక్ ,ప్రొఫెసర్ పట్వర్ధన్ తో స్నేహం కలిగింది .తిలక్ పరిచయం వలన కృష్ణాజీ కి కవిత్వం పై అభిరుచికలిగింది .తిలక్ ‘’మేము మంచి మిత్రులం .కేశవ లో కవితావిర్భావం గమనించాను .1883లో నాగపూర్ ,,88,89 లలోపూనాలో ,95,96 లలో బొంబాయ్ లో కలుసుకొన్నాం .’’అని రాశాడు .పూనాలో న్యు ఇంగ్లీష్ స్కూల్ లో మెట్రిక్  చదువుతున్నప్పుడు తిలక్ ను కలిశాడు .అప్పుడే క్రైస్తవ పత్రిక ‘’జ్ఞానోదయా ‘’సంపాదక వర్గం లో తిలక్ చేరాడు .తిలక్ దీనికి కవితలు పంపేవాడు .10-2-1895లో తిలక్ క్రైస్తవం లో చేరాడు .బైబిల్ పై ఆసక్తి ఉన్న కేశవ కూడా అందులో చేరుతాడేమో అని బంధువులు భయపడేవారు .చేరతానని తమ్ముడు సీతారాం కు చెప్పాడు కూడా .తిలక్ కవిత్వం ప్రసాద గుణం కలిగిఉంటే కేశవుని కవిత్వం ఓజో గుణభరితం .తిలక్ చనిపోయాక రెండు కవితలురాసి 1906జనవరి లో కావ్య రత్నావళి ,ఫిబ్రవరిలో మనోరంజన్ పత్రికలో ప్రచురించాడు కేశవ .

  నాగపూర్ లో ఉండగా సంఘ సంస్కర్త శ్రీ వాసుదేవ బలవంత్ పట్వర్ధన్ తో కేశవ కు పరిచయం కలిగి ,1888లో ఆయనపై ఒక దీర్ఘకవిత రాశాడు .ఇద్దరికీ అభ్యుదయ భావాలున్నాయి .డెక్కన్ వర్నాక్యులర్ సొసైటీ కి పట్వర్ధన్ శాశ్వత సభ్యుడు .అగార్కర్ తర్వాత ఆయనే ‘’సుధాకర్ ‘’పత్రికా సంపాదకుడయ్యాడు .పట్వర్ధన్ పై కేశవ కవిత –‘’విశ్వాన్తరాళలోని చుక్కలతో కవి ఆత్మలను దర్శిస్తాడు .ప్రజలుఅద్దం లో చూస్తె ,కవి బండలద్వారాకూడా చూస్తాడు’’ఈ కవితపై అమెరికన్ కవి తాత్వికుడు ఎమెర్సన్ ప్రభావం ఉంది అంటారు .

  1883లో స్వగ్రామం ఖేడ్ లో కొంతకాలం ఉండి,పై చదువులకు పూనా వెళ్లి 11-6-1884న న్యు ఇంగ్లిష్ స్కూల్ లో చేరి ,1889లో మెట్రిక్ ను 23వఏట పాసయ్యాడు కేశవ ..ఆస్కూల్ లోప్రముఖ మరాఠీ నవలారచయిత ,పత్రికా సంపాదకుడు  హరినారాయణ ఆప్టే తో పరిచయం కలిగింది కవి ,అనువాదకుడు .గోవింద వాసుదేవ కణిట్కర్  తో నూ స్నేహం కలిసింది  .ఇతనిభార్య గొప్ప విదుషీ మణి.ఆంగ్లకవి స్కాట్ శైలిలో యితడు రాసిన ‘’అక్బర్ ‘’,కృష్ణకుమారి ‘’వంటి చారిత్రకకవితలను జస్టిస్ ఎం. జి .రానడే బాగా మెచ్చాడు .మెసర్స్ హైమ్స్,ఎలిజబెత్ బార్రెల్ బ్రౌనింగ్ ,తోరు దత్  కవితలంటే కనిట్కర్ కు ప్రాణం .థామస్ మూర్ ,థామస్ హుడ్,బైరన్ ,బర్న్స్,కీట్స్ లిరిక్కులను అతడు అనువాదం చేశాడు .కేశవ ,ఆప్టే లు మనోరంజన్ ,ఆణీ,నిబంధ చంద్రికా పత్రికలకు తమకవితలు రాసేవారు .1880-90లో కేశవ 13కవితలు ఆమాసపత్రికలో ప్రచురించాడు .

  కేశవ కవితా సరస్వతి ఆంగ్లకవితాధ్యయనం తో ప్రభావితమైంది .సాల్ గ్రేవ్, మైకే ,మాక్మిలన్ కవితలను బాగా చదివాడు .ఉత్తరాలలొఎమర్సన్ గురించి చాలాసార్లు ప్రస్తావించాడు .తోరు దత్ కవిత ‘’ఎ షీఫ్ గ్లీన్డ్ ఇన్ ఫ్రెంచ్ ఫీల్డ్స్ ‘’కూడా చదివాడు .షేక్పియర్ ,డ్రామండ్,గేథే,అల్లాన్ పో ,లాంగ్ ఫెలో కవితల్ని అనువాదం చేయటమేకాక స్వయంగా కొన్ని ఇంగ్లీష్ పోయెమ్స్ రాసే ప్రయత్నం చేశాడు .’’పాంచ్ –కవి ‘’అనే గ్రంధం లో ప్రొఫెసర్ ఎం వి రాజాధ్యక్ష  సంస్కృత వాగ్మయాన్ని కేశవ ఔపోసన పట్టాడని రాశాడు .న్యు ఇంగ్లిష్ స్కూల్ లో అగార్కర ,లోకమాన్య బాల గంగాధర తిలక్ అధ్యాపకులుగా ఉన్నా ,కేశవ కు వారి బోధనపై అభిరుచి ఆసక్తి కలగలేదు .అగార్కర్ సంఘ సంస్కరణకు ప్రభావితుడయ్యాడు .క్లాస్ లో కూర్చునితిలక్ మొదలైన వారిపై కార్టూన్లు వేస్తూ ఉండేవాడు .మహా వక్తలు అంటే మహా ఇష్టం .పూనా ఆందోళన కాలం లో చిఫ్లూమ్కర్ ‘’తన నిబంధమాల లో ‘’ఇంగ్లీష్ నేర్వటం ఆడ సింహం పాలు తాగటం లాంటిదే ‘’ అని 1880నుంచి వ్యాఖ్యానిస్తూ ఉండేవాడు .సుధాకర్ పత్రికలో అగార్కర్ సంఘ  సంస్కరణ లపై  రాసేవాడు. కిర్లోస్కర్,భావే లు మహారాష్ట్ర రంగస్థలాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంటే కేసరి పత్రికలో తిలక్ గర్జిన్చేవాడు .ఆప్టే మరాఠీ నవలకు శ్రీకారం చుట్టి దున్నేస్తున్నాడు .మనవాడు సిగ్గులమొగ్గల బుట్ట కనుక దేనిలోనూ కలిపించుకో కుండా షెల్లీ లాగే  కవిత్వానికే పరిమితమై ‘’drive my dead thoughts over the universe –like withered leaves to quicken a newbirth ‘’అనే షెల్లీ కవిత ‘’ఓడ్ టు వెస్ట్ విండ్ ‘’కవితా భావంలా  ఆకాంక్షించాడు .

  కేశవ తమ్ముడు మోరో కేశవ దామ్లే బాంబే యూని వర్సిటి నుంచి ఫిలాసఫీ హిస్టరీ డిగ్రీ పొంది ,ఉజ్జైన్ మాధవ కాలేజిలో ఫిలాసఫీ ప్రొఫెసర్ గా 1894నుంచి 1907వరకు పనిచేశాడు .1908లో ఆకాలేజి మూతపడితే ,నాగపూర్ సిటి హైస్కూల్ లో టీచర్ గా చేరి 1913లో రైలు ప్రమాదం లో చనిపోయాడు .ఇతడు 900 పేజీల మరాఠీ వ్యాకరణాన్నిరాసిన వ్యాకరణ ఉద్దండ పండితుడు .బర్క్ ఉపన్యాసాలను అనువదించాడు .తర్కానికి అద్భుత ప్రారంభ గ్రంధం రాశాడు .మరో తమ్ముడు సీతారాం కేశవ్ దామ్లె పత్రికా రచయితా ,నవలాకారుడు ,దేశభక్తుడు .జ్ఞానప్రకాష్ ,రాష్ట్ర మత్ పత్రికలకు సంపాదక వర్గం లో ఉన్నాడు .మూల్షీ సత్యాగ్రహం లో పాల్గొని రెండేళ్ళు జైలులో ఉన్నాడు .ఇంతటి ప్రతిభా సంపన్నులైన తమ్ముళ్ళు అల్పాయుష్యుతో చనిపోవటం తో కేశవ జీవితం లో ,కవిత్వం లోనూ ,విషాదం చోటు చేసుకొని కవిత్వం లో ప్రతి ఫలించింది .

   సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -23-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

 మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్

 మరాఠీ నవకవిత్వ మార్గ దర్శి –కేశవ సుత్

మరాఠీ భాషలో నవకవిత్వానికి నాంది పలికి కేశవ సుత్,అటు బెంగాలీలకు  మైకేల్ మధుసూదన దత్ ,ఉర్దూ భాషాభిమానులకు హాకీ ,గుజరాతీయులకు నర్మద్ ల సరసన చేరాడు .ఈ శతాబ్ద సాహిత్య చరిత్రలో వీరు మైలు రాళ్ళు .వీరందరూ వాగ్గేయకారులే . జాతీయ చైతన్యానికి పాశ్చాత్య సంస్కృతీ ఎలా దోహదం చేసిందో తమ రచనలద్వారా స్పష్టం చేసిన వాళ్ళు .మరాఠీనవలారచనలో హరి నారాయణ ఆప్టే సాధించిన ఘనత కేశవ సుత్ మరాఠీ కవితా నిర్మాణ శక్తికి కలిగించాడు .దేశీయ ,విదేశీయ ప్రతి ధ్వనుల ప్రపంచం లో కేశవ సుత్ ధ్వని విస్పష్టమైనది .ఈ కవి జీవితచరిత్రను ప్రభాకర్ మచ్వే మరాఠీ లో రాయగా ,శ్రీ ఎస్ .సదాశివ తెలుగులోకి అనువాదం చేస్తే ,కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి 1970 లో ముద్రించిండ్ .వెలరూ-2-50.

  జీవితం

మొదట్లో సంప్రదాయ పద్ధతిలో రాసి తర్వాత తన స్వీయ భావ వ్యక్తీకరణకు స్వంత శైలిని ఏర్పాటు చేసుకొన్నాడు .1885 రఘు వంశ కావ్యానికి అనువాదం చేశాడు .తర్వాత నిత్య వ్యవహార భాషలోని సొగసును ప్రదర్శించి ,,కావ్య భాషా విరుద్ధ పదాలను చాలా వాడాడు .ఆత్మాశ్రయ కవిత్వానికి ,,భావనలో ఆత్మ విశ్వాసాన్నీ కలిగించి ,కవితా ప్రయోజనాన్ని నిరూపించటం లో సాటిలేని నిజాయితీ ప్రదర్శింఛి ,ఆధునిక మరాఠీ ‘’లిరిక్ ‘’కు ప్రాణదాత  అయ్యాడు .అతని ఆవ్య రత్నావళి లో ఎ కవిత్వమా చదివినా మరుభూమిలో సుందర పుష్ప దర్శనం లా ఉంటుంది .అతనిలోని చైతన్య ,తాదాత్మ్యాలు రసానుభూతి కలిగిస్తాయి .ఆంగ్ల ప్రకృతి కవి వర్డ్స్ వర్త్ కవితలలాగా సరళ ,ధ్యానముద్ర కలవి గా ఉంటాయి .

  అగార్కర్ ప్రభావం వలన కేశవ సుత్ సర్వమానవ సౌభ్రాత్రుత్వాన్నీ ,సంఘ సంస్కరణను అభిలషించాడు .సాంఘిక దురాచారాలు ,మూఢ సంప్రదాయ నిరసనగా ‘’నవ సిపాయి ‘’రాశాడు .అతని కవితలు ఆలోచనాత్మకాలు .సాంప్రదాయ’’ చెమ్మా చెక్కా ఆట’’ –జిమ్మా లో మాటిమాటికీ వాడేపదం-‘’జా –పోరీ –జా ‘’ను క్లుప్తం చేసి ‘’జపుర్జా ‘’కవిత రాశాడు .’’హరప్ లే శ్రేయా’’ కవితలోఎదో వింతలోకం లో ,సృష్టికి అంతటికీ నిలయమైన దాన్ని పొందాలని ఉవ్విళ్ళూ రాడు .దీనిపై వర్డ్స్ వర్త్ కవిత –‘’ఓడ్ టు ఇంటిమేషంస్ ఆఫ్ ఇమ్మోర్టాలిటి”  ప్రభావం ఉందన్నారు విశ్లేషకులు .19వ శతాబ్ది ప్రారంభం లో రవీంద్రుడు ఏర్పరచిన నవ చైతన్యానికి ఏర్పరచిన మూడు విషయాలు-ప్రకృతిపై పరతత్వ దృష్టి ,మాతృదేశ విముక్తి కాంక్ష ,సాంఘిక న్యాయానికి మానవతా వాదం మూడూ కేశవ సుత్ కవిత్వం లో త్రివేణీ సంగమం గా ఉన్నాయి .

  కేశవ్ తమ్ముడు సీతారాం కేశవ్ దామ్లె రాసిన అన్న గారిజీవిత చరిత్రలో  జనన తేదీని 15-3-1866 ఫాల్గుణ బహుళ చతుర్దశి గా చెప్పాడు కానీ దీనిపై ఏకీ భావం రాలేదు .కొందరు ప్రామాణికులు 7-10-1866గా నిర్ణయించారు సంవత్సరం ఒకటే నెలా, తేదీలు మారాయి .ఈ కవి 39వ ఏట హుబ్లి లో 7-11-1905 న ప్లేగు వ్యాధితో మరణించాడని ,ఆతర్వాత ఎనిమిది రోజులకు భార్యకూడా చనిపోయిందనీ  నిర్ధారించారు .తనపుట్టిన ఊరు  గురించి కవి ‘’నైరుత్యే కడీల్ వారా ‘’కవితలో మాల్గుండా గ్రామాన్ని సంస్కృతీకరించి మాల్యకూటం గా చెప్పాడు .ఏక్ ఖేడే కవిత లో వర్ణించిన ప్రకృతి ని చూస్తె ‘’వశ్నే’’గ్రామం అని అన్నారు .ఈ గ్రామ వర్ణన వర్డ్స్ వర్త్ రాసిన ‘’ప్రేల్యూడ్’’ను పోలి ఉంటుంది .

  కేశవ తల్లి మల్దౌలీ జమీన్దారులులైన కరదీపుల ఇంట పుట్టింది .1902లో ఉజ్జైన్ లో చనిపోయింది .భావుకత ,ఆస్తిక్యం ,విశాల హృదయం ,ఉదారమానవత ఆమెకు పెట్టని సొమ్ములని   ఒకకవితలో కొడుకు రాశాడు .

  తండ్రి కేశవ విఠల్ ఉపాధ్యాయుడు .వ్యవసాయమూ ఉంది .అతని జీతం నెలకు మూడు రూపాయలతో మొదలై 39తో ముగిసింది .అనారోగ్యం వలన ముందే రిటైరై 11రూపాయల ఉపకార వేతనం పొందాడు .తర్వాత స్వంతూరిలో విశ్వనాథ మా౦డలిక్ కు  సంబంధించి  భూవ్యవహారాలూ చూసేవాడు .క్రమ శిక్షణ నిజాయితీ ఆత్మశక్తి ఆయన సొమ్ములు .1893లో చనిపోయాడు .

  తలిదండ్రుల సంతానంలో  కేశవ సుత  నాలుగవ వాడు .అయిదుగురు సోదరులు ,ఆరుగురు ఆడపడచులు .పెద్దన్నయ్య 11 ఏట నీట మునిగి చనిపోయాడు .రెండవ అన్న శ్రీధర్ రత్నగిరి హైస్కూల్ లో ఫస్ట్  గా పాసై జగన్నాథ శంకర్ సేట్ స్కాలర్ షిప్ పొందిన మేధావి .1882లో ఎల్ఫి౦ టన్ కాలేజి లో బిఎ పాసై ,బరోడా కాలేజి లో సంస్కృత లేక్చరర్ గా చేరాడు .కాని ఏడాది లోపే టైఫాయిడ్ తో మరణించాడు .

   సుత్ చదువు సంధ్యలు

ఖేడ్ లో చిన్నతమ్ముడి తో కలిసి చదివి ప్రాధమిక విద్య పూర్తీ చేసి ,ఉన్నత విద్యకోసం బరోడా వెళ్ళారు సోదరులు సుత్ కు 15,తమ్ముడికి 13 వయసుకే పెళ్ళిళ్ళు జరిగాయి .కేశవ సుత్ భార్య చితళే వంశానికి చెందిన రుక్మిణీ దేవి పెళ్లి  నాటికి ఆమె వయసు 8..రూపవతికాకపోయినా  దయామయి ,కష్టజీవి .ఇద్దరికీ సిగ్గు ఎక్కువే .మామగారు కేశవ గంగాధర చిదలే .ఖాందేశ్ జిల్లాలో చాలీస్ గావ్  మరాఠీ హైస్కూల్ హెడ్ మాస్టర్ .సుత దంపతులకు  మనోరమ వత్సల ,సుమతి కుమార్తెలు .మహతారీ కవితలో రెండో కూతురిగురించి రాశాడుసుత్.

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

తాడిమళ్ళ రాజగోపాల శతకం

తాడిమళ్ళ రాజగోపాల శతకం
1913లో కాకినాడ శ్రీ వెంకటేశ్వర విద్యాసాగర ముద్రాక్షర శాలలో శ్రీ మంగు వెంకట రంగనాథ రావు గారివలన తాడిమళ్ళ రాజగోపాల శతకం ముద్రింపబడింది .వెల బేడ అంటే రెండు అణాలు . ‘’ శ్రీ తాడిమళ్ళ వాస –రాజగోపాల నీ పూజ తేజమయ్య’’అనేది మకుటం .
‘’శ్రీ కృష్ణు నెవ్వరు సేవింపు చుందురో వైకుంఠ పురమున వారు ఘనులు –కమలనాభుని చిత్తకమల౦బులొ నున్న వసుధలో మెలగెడు వాడు రాజు –ధనము మెండుగ గూర్చిధన్యులెందరు నైన స్వామి భక్తులతో సాటి రారు వారు –హరినామ కీర్తన లతి భక్తి జేసిన వారి దుష్కర్మముల్వదలి పోను –కలియుగంబున౦ దొనర్చు నఘ౦బులెల్ల –బాసి పోగాక వెంబడి బడియు రావు –కల్లగాదయ్య శ్రీ తాడిమళ్ళ వాస –రాజగోపాల నీ పూజ తేజమయ్య ‘’ అంటూ పద్యం తో శతకం ప్రారంభించాడు కవి .
గోపికలు గోపాలునిపై ప్రేమతో మసలుతున్నారు .’’ఎన్ని సోగసులుగలిగిన నేమి ఫలము –కలికి కృష్ణుడు వచ్చుట గాదె సొమ్ము ‘’అంటోంది రాధ .తనమన్మథ బాధను చెలులకు చెప్పి నల్లనయ్యను తనదగ్గరకు వచ్చేట్లు చేయమని ఒక చెలికత్తె కు చెప్పింది –‘’సొరిది కృష్ణుని దేవమ్మ సుందరాంగి ‘’.కృష్ణయ్యను తనకు కూర్చితే ‘’గుండ్లపేరు ,నాబన్న సరాలు ,పౌజులకమ్మలు ,ముత్యాలసరాలు మొదలైనవి కానుకగా ఇస్తానన్నది రాధ .’’పగతుడై మదను౦డు బాణములు సంధించి చురుచురుక్కున నేయ’’ జూస్తున్నాడట.వాటిని తప్పించుకోవటం తన తరం కావటం లేదట .’’వెడ విలుకాడు ‘’తన వెంట నంటి వేధిస్తున్నాడట .’’గడియ గడియకు వేష గాడ౦చు తెలియక ‘’వెర్రిగొల్లని కి ఏల వెలది నైతి ‘’అని బాధపడింది .మనసంతా రుక్మిణీ పతిని చూసి విసిగిపోయింది వేగంగా రమ్మని చెప్పమన్నది
‘’పడతిరో నాదు కౌగిలి పంజరముయన్ –జేర్చి’’ పుణ్యం కట్టుకో మన్నది .’’శేషాహిపై పడుకొంటాను అనే గర్వంతో ఉన్నాడు కాని గొల్లభామల ఇళ్ళల్లో దొంగచాటుగా తిరుగుతాడు అలాంటి వారు ఆయనతోపడుకోవటం చెల్లుతుందా చెప్పు అంటోంది. ‘’గొల్ల వానికి రాజకూతురు నియ్య మాతల్లి దండ్రులకు ధర్మం అవుతుందా ?’’పసులకాపరికీలాగు బడతి జేసి గూర్చే గద దైవంబు కుటిల బుద్ధి ‘’అని దైవాన్నీ నిందించింది ఆ దైవమె తన భర్త అని మరచిపోయి . నిందా గర్భం గా కృష్ణుని నిజాన్ని ఎండగడుతోంది –‘’తన తల్లి గుణములు దక్కించి చూచినా పుత్రుల గని చంపు పుణ్యశాలి –తన అక్క అయిదుగురికి భార్య అయిన గరిత-అన్నేమో దున్నుకు బతికెడి దుక్కి ముచ్చు’’అని ఇంటి గుట్టుకాస్తా బయట పెట్టింది .
రాధ చెలికత్తె తో ‘’పున్నమినాటి చంద్రునిగా సొగసుగా ఉన్నాననీ ,జిగివన్నె బంగారు చీర కట్టాననీ .బంగారు ఆభరణాలు రత్నాలతో మెరిసిపోతున్నాననీ ,అన్ని వేళలలో ఆయన్నే దైవంగా కొలిచేదానిననీ ,రాకపోతే ఒక్క నిమిషం కూడా బతక లేననీ ‘’దీనంగా మొరపెట్టుకొన్నది విరహిణి రాధ ..తన అధరామృతాన్ని తాగితాగి ఆన౦దించిన వాడికి తాను ఇప్పుడు విషం అయ్యానా అని దేప్పింది .
కృష్ణుని ఆనవాలు కూడా చెప్పింది అడగకుండానే చెలికి –‘’వేణువు దన చేత బూనువాడు –రహినొప్పుశంఖ చక్ర౦బులు గలవాడు ,శ్రీ వత్స లా౦ఛన మున్నవాడు,కస్తూరి తిలకం, చెవులకు రత్నకు౦డలాలున్నవాడు ,కమనీయ జీమూత కాంతి వాడు స్త్రీలతో నవ్వుతూ తిరిగేవాడు..వెన్నెలలో తన దగ్గర కూర్చున్నా ఒక్క ముద్దు కూడా ఇవ్వలేదట .గంధం పూస్తాను అంటే వద్దనేవాడు ,నోరారా తన్ను ఎప్పుడూ పిలిచినా పాపాన పోలేదట కొంటె కన్నయ్య .కర్పూర తాంబూలం ప్రేమగా చుట్టినోట్లో పెడితే మొత్తం తినేవాడే కాని కొరికి సగం తనకు ఎప్పుడూ పెట్టలేదట .సిగ్గులేకుండా చెట్టెక్కి ఆడవారు జలక్రీడలాడుతుంటే కొంటె చూపులు చూసి వలువలు ఎత్తుకుపోయినవాడట .దిసి మొలలతో బయటికి వస్తే చీరలిస్తానని మొండికేసినవాడట.ఇలాంటి కొంటె కోణ౦గిని ‘’మా తలిదండ్రుల మాట లాలింపక కుటిల బుద్ధిని గూడి, కోలుపోతి-వేగిర పడి నేను వేడుకొంటినిగాని, సవతి పోరు ఉంటుందని జడియ నైతి ‘’అని రోట్లో తలపెట్టి రోకటి పోటుల బాధ భరించినట్లు రాధ తన బాధ వెళ్ళబోసింది .ఇదంతా ఆమెకు కన్నయ్యపై ఉన్న ఆరాధనాభావమే. ఆపనులన్నీ ఆమెకు చాలా ప్రీతికరమైనవే లోకం మెచ్చేవే ఆయన్ను భగవంతునిగా ఆరాధించిన చేష్టలే అవి.
చివరికి ఆపద మొక్కులు మొక్కి౦ది రాధ –‘’దశరధ నందన ధాత్రీశ ,యచ్యుత దైతేయ హర మీకు దండమయ్య –గౌతమా౦గన శాప కలుషంబు బాపిన ధర్మాత్మ హరి మీకు దండమయ్య –వర నర వందన వారిధి బంధన దశ కంఠ సంహార దండమయ్య ‘’అని రాముడిని ,తర్వాత కృష్ణుడిని స్తుతించి ,’’చల్లగా వర్ధిల్లు సరస సద్గుణమణీ సౌభాగ్యమే నీకు సత్యభామ,నీవు కోరిన కోర్కెలు నిత్యముగను సఫలమాయెను ‘’అని మెచ్చి , క్షేమ సమాచారాలు అడిగి.మళ్ళీ మనసు కన్నయ్యపైకి మళ్లి ‘’ఏమిరా కృష్ణ ఎంత గర్వమురా పిలిచినపలుకవు పిరికి తనమా ??’’అని వాయించి కన్నయ్య చేసిన దొంగాటలన్నీ మళ్ళీ ఏకరువు పెట్టి ఉతికి జాడించి ఆరేసి అవతార పురుషుని లీలా విశేషాలు వివరించింది .
‘’ఆదికాలమునాడే అవతార మెట్టిన మత్ష్యావతారమహిమ ,చెప్పి అది హేయమైన అవతారమని దెప్పి ,కుటిలబుద్ధితో కూర్మావతార తాబేలు అవటం తప్పుకాదా ,పంది అవతారం ఎలా ఎత్తావయ్యా అని ఈసడించి ,నరుడు –సింహగా ,మరుగుజ్జు వాడిగా పుట్టటం ‘’వేషధారికి నౌ బ్రహ్మ వెర్రియగుచు ,అర్జునునికోసం కృష్ణావతారం ,అర్జున రధానికి కపి ధ్వజంగా హనుమంతుని పెట్టి పదకొండు అక్షౌహిణుల సైన్యాన్ని చంపించి అర్జునునికాపాడి,ద్రౌపదిని నిండుసభలో కాపాడి న పరమాత్మను నిండారా స్తుతించి ,పదేళ్ళ వయసులో గోవర్ధన గిరి ఎత్తి ,ఇంద్రుడు రాళ్ళవాన కురిపిస్తే గో,గోపాలరులన్దర్నీ ఆ గొడుగు కింద చేర్చి రక్షించి న బాలగోపాల లీలలు వర్ణించింది .రామావతారం లో సీతాపహరణం రావణాది రాక్షస సంహారం ,మళ్ళీ కృష్ణావతారాదిగాధలు చెప్పి చివరికి తనను ఆదుకోమని బతిమాలింది .
‘’జలధర దేహాయ శంఖు చక్ర గదాధరాయ మానిత భర్గాయతే నమోస్తు –పాలిత సుజనాయ భావజ జనకాయ ,దీనార్తిహరణాయ తే నమోస్తు –సామజ వరదాయ శాసిత దనుజాయ ,దేవకీ తనయాయ తే నమోస్తు –‘’అని ప్రణామము లొనరించియతని మదిని –గనికరము దోచునట్టుల గారవించి-తరుణ మిది యని తెలిసి –శ్రీ తాడిమళ్ళరాజగోపాలు దోడ్తేరె రమణు లార’’అని ముగిస్తూ కూడా రాధ హృదయబాధను తీర్చమని ఆర్తిగా కోరింది .
కమనీయ పద్య రచన ,సుమదురభావ జాలం ,మనోజ్ఞ శైలి,ఆకర్షించే కథా సంవిధానం ,విషయవివరణలో పట్టు తో శతకం బాగా రాణించింది ..తాడిమళ్ళ ఎక్కడ ఉన్నదో తెలియదు .ఆలయ చరిత్ర వివరంకూడా లేదు . ఒకసగటు మధ్యతరగతి స్త్రీ హృదయం ఆవిష్కరించి నట్లున్నది .తన పొరబాట్లు ,తెలిసీ తెనియని తనం ,సాటి వారిలో పలచన అయిపోతాననే భయం ,ధూర్త గోపాలుడే అయినా తనమనసు నిండా నిండిఉన్న తేజోమూర్తిగా ,ఆరాధనాభావం ఉన్న రాధను కవి మనోహరంగా మన ముందు నిలిపాడు భేష్ అనిపించాడు .రాజగోపాలస్వామి మహిమా లేదు ..’’రాధనురా ప్రభూ నిరపరాధనురా –అనురాగ భావనా రాదన మగ్న మానసనురా-కరుణి౦చరా’,కరుణి౦చరా ’అని కరుణశ్రీ పద్యాలు గుర్తుకు వస్తాయి . ఈ రాజగోపాల శతకం, కవి గురించి మనవారెవ్వరూ గుర్తించినట్లు లేదు . పరిచయం చేసే అదృష్టం నాకు దక్కింది .
మీ –గబ్బిటదుర్గాప్రసాద్ -19-11-21-ఉయ్యూరు ..
,

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

తమిళ తాత ఉ.వే.స్వామినాథయ్యర్-10(చివరి భాగం )

తమిళ తాత ఉ.వే.స్వామినాథయ్యర్-10(చివరి భాగం )

ధనవణికన్ పత్రిక ‘’మహావిద్వాంసులు స్వామినాధయ్యర్ అజ్ఞాత  తమిళ మహాపురుషులగురించి విలువైన విషయాలు త్రవ్వి తీసి లోకానికి తెలియబరచారు .సాంప్రదాయ విద్వాంసులు కూడా ఆయనలా సరళంగా రాయగలరని నిరూపించారు .ఆయన శైలి అద్భుతం చిన్న చిన్న మాటలతో ,సరళ సుందరంగా రాస్తారు ‘’అని మెచ్చింది .మీనాక్షి సుందర పిళ్ళై జీవిత చరిత్ర ’మహా  విద్వాన్ మీనాక్షి సుందరం పిళ్ళై అవర్ గళ్ చరిత్తిరం’’  రెండుభాగాలుగా వెలువడి నందుకు  అయ్యర్ పరమానంద భరితుడయ్యాడు.మార్గదర్శకమైన వచనకావ్యం గా అది చరిత్రలో నిలిచిపోయింది .

   అశీతి అయ్యర్

అయ్యర్  80 వ జన్మ దినాన్ని వైభవంగా జరపాలని అభిమానులు సర్ పిటి రాజన్ అధ్యక్షతన సన్మాన సంఘం ఏర్పరచారు .విశ్వవిద్యాలయ సెనేట్ హాల్ లో సర్ మహమ్మద్ ఉస్మాన్ అధ్యక్షతన బహిరంగ సభ జరిగింది .ఆయన తమిళ భాషకు చేసిన కృషి ని    సన్మానపత్రం లో విశదీకరించి,గౌరవ పురస్సరంగా  3001 రూపాయల నగదు అందించారు .మద్రాస్ తమిళ సాహిత్య సంఘాలన్నీ ‘’తమిళ తాత ‘’కు ప్రశంసాపత్రాలు బహుమతులు అందజేశాయి .ఇవన్నీ తమిళతల్లి అనుగ్రహం అని ముక్తసరిగా వినయంగా అయ్యర్  బదులు గా స్పందిస్తూ –‘’నామనస్సు ఆనంద జలధిలో తేలిపోతోంది .భగవద్దర్శనం గురించి ‘’సేక్కిళారు’’చేసిన వర్ణన గుర్తుకొస్తోంది .దాన్ని వర్ణించి చెప్పటానికి మాటలు రావటం లేదు .ఆ దర్శనం నన్ను కాపాడుగాక .మీ ఆదరాభిమానాలు భవిష్యత్తులో నా తమిళ పరిశోధనకు  మీరుమంచి ప్రోత్సాహం కల్పించినందుకు ధన్యవాదాలు’’అన్నాడు .అయ్యర్ చిత్రపటాన్ని సర్ మహమ్మద్ ఉస్మాన్ ఆవిష్కరించగా ,విశ్వవిద్యాలయ ఉపాధ్యక్షుడు లిటిల్ హేయిల్స్ స్వీకరించాడు హరికేశవ కల్లూర్ ముత్తయ్య భాగవతార్ పాడిన తమిళ కృతులతో సభ సమాప్తమైంది ..కలైమగల్ పత్రిక ప్రత్యెక సంచిక వెలువరించింది .ఈ జన్మదినోత్సవాన్ని తమిళనాడు అన్ని ముఖ్య పట్టణాలలో, జాఫ్నా ,రంగూన్ లలో కూడా పండుగలా జరుపుకొన్నారు.

  కలైమగళ్ పత్రికలో ఒకసారి అయ్యర్ ‘’బిచ్చగానిపాట ‘’అనే వ్యాసం రాస్తే ,చదివిన రాజాజీ 22-5-1937న అయ్యర్ కు ఒక ఉత్తరం రాస్తూ –‘’మీ బిచ్చగానిపాట మహాద్భుతం మంచి .కథ, గొప్ప కథనం రసప్రవాహం తో నిండి ఉంది .ఈ  కథకు నేనైతే ‘’ ఊరిని తగలబెడుతుందా ?’’అని పేరు పెట్టి ఉండేవాడిని ‘’అన్నాడు .

  1937లో మద్రాస్ లో జరిగిన భారతీయ సాహిత్యసమావేశానికి మహాత్మా గాంధీ అధ్యక్షత వహించాడు .స్వాగతోపన్యాస౦ అయ్యర్ చేశాడు .తమిళప్రాభవం సంస్కృతీ గురించి విపులంగా అయ్యర్ పేర్కొనగా గాంధీకి అందులో చాలాభాగం కొత్త అనిపించింది .ఆన౦ద మనస్కుడై మహాత్ముడు ‘’రూపుకట్టిన తమిళ౦ గా భాసిస్తున్న అయ్యర్ గారి విద్యార్ధిగా ఉండాలని నా మనసుకోరుతోంది .ఆ అవకాశం ఎప్పుడొస్తుందో ?””అన్నాడు ,నానాటికీ వయసు మీదపడుతున్నా అయ్యర్ సంగకాలపు ‘’ కురు తొంగై’’కావ్యాన్ని పరిశోధించటానికి మొదలు పెట్టాడు .అంతకు ముందే ఒకరు దాన్ని ప్రచురించినా అదంతా తప్పుల తడక .అయ్యర్ విపుల వ్యాఖ్యతో పరిష్కరణ ప్రతి తయారు చేసి పద్యం ప్రతిపదార్ధం తాత్పర్యం ప్రత్యెక వివరణ సంవాద రచనలు,ఉదాహరణలు ,పాఠాంతరాలు,విపుల పద పట్టికతో సహా 1937లో ప్రచురించాడు .

  తిరుప్ప నందాళ్ మఠాధిపతి స్వామినాథ తంబిరాన్ కోరికపై ‘’కుమార గురువరర్ ‘’  ప్రబంధాలు పరిశోధించి అయ్యర్1939 వెలువరింఛి ఆయనను దర్శించటానికి వెళ్ళాడు .అక్కడకు వచ్చిన కవిపండిత శాస్త్రకారులతో అయ్యర్ కు గొప్ప కాలక్షేపమేజరిగింది .చాలారోజులు అక్కడే ఉన్నాడు .ఒకరోజు ఉదయం పడకకుర్చీలో అయ్యర్ విశ్రాంతి తీసుకొంటుంటే  మఠాధిపతి దొడ్డి తలుపు వైపు నుంచి లోపలికి రాగా ‘’ఎవరా వచ్చేది ‘’అంటే ‘’స్వామిగళ్’’అనే మాట వినిపించగా ,అయ్యర్ వినయంగా లేస్తూ ‘’మీరు రావాలాస్వామీ కబురు పెడితే నేనే వచ్చేవాడిని కదా ,అదీ దొడ్డివైపు నుంచి రావటమా ??’’అన్నాడు .ఆయన ‘’మీరు చేసిన ఉపకారానికి ఇది ఏపాటిది ?’’శివరాళు౦దు దేశికర్’’’’కుమర గురుపరర్ ‘’,రచనలు ప్రచురించి మాకుటుంబానికీ ,మఠానికీ ఎంతో గౌరవం కల్పించారు .దీనికి ప్రత్యుపకారం నేనేం చెయ్యగలను ??’’అని వెయ్యిరూపాయలఖరీదైన వెండిపళ్ళెం అయ్యర్ చేతిలో ఉంచి ఆశ్చర్యపరచారు .ఈ విషయానికి పొంగిపోయి నలుగురికీ అయ్యర్ చెప్పుకోనేవాడు ‘

 స్వీయ చరిత్ర రాయమని చాలామంది అయ్యర్ ను కోరారు .ఒకా అభిమాని దాని ప్రచురణకు 501రూపాయలు అడగకుండా నే పంపాడు .అయ్యర్ చరిత్ర ధారావాహికంగా తన పత్రిక ఆనంద వికటన్ వారపత్రిక లో ప్రచురిస్తానని సంపాదకుడు కల్కి కృష్ణమూర్తి చెప్పాడు .’’ఎన్ చరిత్తరం ‘’అంటే నా చరిత్ర గా దాన్ని రాయటానికి అయ్యర్ ఒప్పుకొని 1940జనవరి నుంచి ధారావాహికంగా రాశాడు .ప్రతివారం ఉత్కంఠ తో ఎదురు చూసేవారు అయ్యర్ రచనకోసం .తన సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని అయ్యర్ అద్భుతంగా చిత్రించాడు .1942ఏప్రిల్ లో అయ్యర్ మరణించేదాకా ఈ ప్రవాహం సాగి,అసమగ్రంగా నిలిచిపోయింది .

 1942ఏప్రిల్ 12 సోమవారం అయ్యర్ మేడ మీద గదిలో బల్లపై పడుకుని ఉదయమే లేచి ,కి౦దికి దిగుతూ పడ్డాడు .మోకాలుకు దెబ్బతగిలి రక్తం కారింది వైద్య పరీక్షలో ఎముక విరిగినట్లు తెలిసింది .రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం జరుగుతున్న రోజులవి .మద్రాస్ వాసులు తమ కుటుంబాలను  పల్లెటూళ్ళకు తరలిస్తున్నారు యుద్ధభయం తో .అయ్యర్ ను ‘’తిరుక్క ళుక్కుండ్ర౦’’ లో ఉన్న తిరువాడు దురై మఠానికి చెందిన భవనం లోకి తరలించారు .ఏప్రిల్ 11న తనత్యాగారాజ విలాసం నుంచి కారులో బయల్దేరే ముందు అయ్యర్’’ దేవా ! తిరుక్క ళుక్కుండ్ర౦ లో నువ్వు ఎన్నో అద్భుతాలు చేషావు ‘’అనే ’’తిరువాచకం గీతాన్ని చదివాడు .మళ్ళీ ఇంటికి తిరిగి వస్తానా ?అనుకొంటూ బయల్దేరాడు .సాయంకాలానికి కారు గమ్యస్థానం చేరింది .తాళపత్ర ప్రతుల్ని ఇంటి దగ్గరే వదిలేసి వచ్చినందుకు శిశువుకు దూరమైన తల్లి పడే బాధలా బాధపడ్డాడు .తండ్రి ఆవేదన అయ్యర్ కొడుకు అర్ధం చేసుకొని ,కొద్దిరోజుల్లోనే వాటిని అన్నిటినీ కొత్త నివాసానికి తరలించి అయ్యర్ కు ఊరట కలిగించాడు .

  కొద్ది రోజులకు అయ్యర్ ఆరోగ్యం కుదుటబడి లేచి కూర్చో గలిగాడు .అయ్యర్ పై ఈపుస్తకం రాసిన శిష్యుడు తన తండ్రి ఆరోగ్యం బాగా లేదని తెలిసిమైసూర్ వెళ్ళే ముందు ఇక్కడికి వచ్చి ఒకరోజంతా గురువుతోగడిపి తమిళ సాహిత్యం పై మాట్లాడుకొన్నారు’’ కంబరామాయణం’’ ,’’తేవారం’’ లను సక్రమంగా ప్రచురించాలని అయ్యర్ అభిప్రాయ పడి’’ఇందులో నువ్వు సహాయం చేస్తావా ?ఏదీ నీ చెయ్యి నాకుఒకసారి ఇవ్వు ‘’అని అడిగి తీసుకొన్నాడు .అదే ఆఖరి స్పర్శ అని శిష్యుడు గ్రహించలేదు .శిష్యుడు మైసూర్ వెళ్ళాడు గురువు అనుజ్ఞ తీసుకొని .

 అయ్యర్ కి జ్వరం వస్తే కొడుకుకు టెలిగ్రాం ఇవ్వగా ,అతడువచ్చే లోపే అయ్యర్ 28-4-1942న 87 వ ఏటశివ సాన్నిధ్యం చెందాడు .శ్రీమతి రుక్మిణీదేవి అరండేల్’’ తమిళతాత  అయ్యర్’’ పేరుమీదుగా తిరువాన్మయూరు లో ఒక గ్రంథాలయం స్థాపించి ,అయ్యర్ సేకరించినవీ ,ప్రచురించినవీ అన్నిటినీ భద్రపరచినది .త్యాగరాజ చెట్టియార్ సజీవులై ఉండగా ఆయనపై తానేమీ రాయలేక పోయిందుకు అయ్యర్ బాధ పడేవాడు .మద్రాస్ లో కాంగ్రెస్ భవనం లో సభ జరిగినపుడు రాజాజీ అయ్యర్ ను సుబ్రహ్మణ్య భారతిపై ప్రసంగించమని కోరగా  అద్భుతంగా మాట్లాడగా   రాజాజీ పరవశంతో ‘’వశిష్టుడు విశ్వామిత్రుడిని బ్రహ్మర్షి అనటం వల్ల ఆయన కీర్తి పెరిగినట్లు అయ్యర్ ప్రశంసావాక్యాలవల్ల భారతి కీర్తి ఇనుమడించింది ‘’అన్నాడు .

  ‘’తమిళులకు ఒక ప్రత్యెక విలక్షణమైన చరిత్రను సంపాదించి ఇచ్చిన స్వామినాథ అయ్యర్ పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది .సంగకాలపుకావ్యాలను  వెతికి తీసి తమిళ భాషా సేవ చేశాడు .ఆయన వచన రచనలు ‘’వచనం లో వెలసిన వర్ణ చిత్రాలు ,సాంస్కృతిక కోశాలు ‘’ .

ఆధారం –మొదట్లోనే చెప్పినట్లు కి .వా .జగన్నాథన్ తమిళ రచనకు ప్రేమానంద కుమార్ చేసిన ఆంగ్ల అనువాదానికి తెలుగు లో శ్రీ చల్లా రాధాకృష్ణ శర్మ చేసిన ‘’ఉ.వే.స్వామినాథ అయ్యర్ ‘’పుస్తకం .

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -18-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

తిట్టి పని సాధించుకొన్న శ్రీనాథుడు

తిట్టి పని సాధించుకొన్న శ్రీనాథుడు

శ్రీనాథ కవి సార్వ భౌముడు తెలుగు రాయని దగ్గరకు వెళ్లి ‘’ధాటీ ఘోటక రత్న ఘట్టన మిల ద్రాఘిష్ట కళ్యాణ ఘంటా టంకార విలు౦ఠ లుంఠిత మహోన్మత్తాహిత క్షోణి  భ్రుత్కోటీ రాంకిత కుంభినీధర సముత్కూట ఝాటకర్ణాటాంధ్రధిపా-సామరాయని తెలుంగా –నీకు బ్రహ్మాయువౌ ‘’అని దీవించి –‘’అక్షయ్య౦బుగసాంపరాయని తెలుంగా ధీశ –కస్తూరికా భిక్షాదానము సేయురా –సుకవి రాట్బ్రు౦దారక శ్రేణికిన్-దాక్షారామ చళుక్యభీమవర గంధర్వాప్సరో భామినీ వక్షోజ ద్వయ కుంభి కు౦భములపై వాసించు తద్వాసనల్ ‘’అని కస్తూరికోసం చెయ్యి చాపి ఉంటాడు అన్నారు మునిమాణిక్యం .మొదట్లో దీర్ఘ కఠినపద సమాస౦వాడటం తన కవితా పాండిత్య ప్రకర్ష తో హడల గొట్టించ డానికే నట .తన్ను తాను పొగుడుకోవటం ఎదుటి వాడిని తక్కువ చేయటమే .అంటే సాంపరాయని రెండు తిట్టి ‘’ఇప్పుడు ఏమంటావ్ ?కస్తూరి ఇస్తావా ఇవ్వవా ‘’ అని అడిగి నట్లు తోస్తుంది అన్నారు చక్కగా ఎస్టిమేట్ చేస్తూ మాస్టారు .

  నువ్వు బాగా ఎడ్చావు అంటే అందులో కొంటెదనం ఉందన్నారు మాస్టారు .ఆమె ఒళ్ళు మండటానికి అన్నమాట .ఇదీ ఒకరకమైన తిట్టు కిందే జమ వేశారు మునిమాణిక్యం .కలస్వనం తో ఏడ్చినా ,పల్లవ గ్రాస కాషాయ కంఠకాకలీధ్వనితో ఏడ్చినా ,కాంభోజీ మేళవిపంచికారవ సుధా పూరంబుతో ఏడ్చినా  అది ఏడ్పే కాని ఇంకోటికాదు .ఇలా ఏడ్చినా దానితో మహా బాగా ఎడ్చావు అంటే ఒక రకమైన విక్కిరి౦పే అని తేల్చారు .అయితే ఈతిట్లు  సుకుమార,సుందర, శ్రవణ పేయంగా ఉన్నాయి ట.తెనాలికవి తనకవిత్వం లో తప్పు పట్టలేరనీ ,తప్పు పట్టితే –‘’మొగమటు కిందుగా దివిచి ముక్కలు వోవ నినుంప కత్తితో సిక మొదలంట గోయుదును ,చెప్పున గొట్టుదు,మోము దన్నుదున్ ‘’వాచ్యంగా మరీ బండగా మోటుగా తిట్టాడు .కానీ పైన పద్యాలు కృష్ణ శాస్త్రి కవిత్వం లా లలిత సుకుమార ౦గ హాయిగా ఉన్నాయన్నారు మాస్టారు.కనుక తిట్టటం తిట్టి౦చు కోవటం మనోహర వ్యాపారం అన్నారు మునిమాణిక్యశ్రీ .రమ్యంగా తిట్టటం వాక్ చమత్కృతి,  హాస జనకమూ అవుతుందట .

  తిట్టుకవిత్వమంతగా సరసమైనదీ ,ఉత్తమహాస్యం అనిపించుకోనిదీ అయినా ,అది హాస్య రచనే. వాటిలో చమత్కార ,హాస్యాలు కలిసి ఉన్నాయట .’’పెట్ట నేరని రండ,పెక్కు నీతుల పెద్ద – గొడ్రాలి ముండకుగొంతు పెద్ద –గుడ్డి గుర్రపు తట్టు గుగ్గిళ్ళు తిన పెద్ద –వెలయ నాబోతు క౦డలకు పెద్ద –అల్ప విద్యావంతుడా క్షేపణకుపెద్ద –రిక్తుని మనసు కోరికలపెద్ద –   మధ్య వైష్ణవునకు నామములు పెద్ద ‘’లో దుష్టాచారాలను ఖండించి హాస్యం కలిపించాడు కవి .మనకున్న ద్వేషాన్నీ కోపాన్నీ ఇంకెవరైనా బహిర్గతం చేస్తే మనకు సంతోషం కలుగుతుంది .మనం చేయలేని పని వాడుచేశాడుకనుక ఎవర్ని ఎవరు తిట్టినా మనకు ఆనందం కలుగుతుందని తీర్పు చెప్పారు మునిమాణిక్యం.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -17-11-21-ఉయ్యూరు  

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | Leave a comment

తమిళ తాత ఉ.వే.స్వామినాథయ్యర్-9

తమిళ తాత ఉ.వే.స్వామినాథయ్యర్-9

1912లో ఎం ఆరె ఎన్ రామనాధ చెట్టియార్ ,సోదరులు కలిసి శ్రీ కాళహస్తి ఆలయం కుంభాభిషేకం మహా వైభవం గా జరిపి, ఆలయ చరిత్ర పుస్తకం ప్రచురించారు  .అప్పుడు అయ్యర్’’ తిరుకాళత్తిపురాణం ‘’ప్రచురించే సన్నాహం లో ఉన్నాడు  .భక్త కన్నప్ప గురించి అనేక విషయాలు సేకరింఛి కాళహస్తి మహా కుంభాభిషేక సమయం లో ఆవిష్కరించాడు .

 1915ఫిబ్రవరికి  అయ్యర్ కు 60ఏళ్ళు నిండాయి .షష్టిపూర్తి వైభవంగా చేయాలని మిత్రులు భావిస్తే  వద్దని వారించి కాళహస్తిలో కొన్ని రోజులు ప్రశాంతంగా గడిపి స్వామి సేవలో ధన్యుడయ్యాడు .తర్వాత రెండేళ్లకు భార్య కమలమ్మ గతించింది ,రాజధాని కాలేజిలో ఆయన గడిపిన చివరి సంవత్సరాలలో పరిశోధన విస్తృతి చెందింది .సంగ కాలపు ‘’పరి పాడలు ‘’ ప్రచురించాడు .పరిమేలళగర్ వ్యాఖ్యానం ప్రకారం అది  70పద్యాల సంకలనం .ఎంత ప్రయత్నించినా సమగ్ర ప్రతి దొరకలేదు .దొరికిన 22పద్యాలు ఆధారంగా ప్రాచీన తమిళులు పూజించిన దేవతా విగ్రహాల ,సంగకాలపు సాంఘిక విషయాలతో దాన్నే ప్రచురించాడు .

   వారణాశి లోని ‘’భారత ధర్మ మహా మండల్’’వారు అయ్యర్ ను ఆహ్వానించి ‘’ద్రావిడ విద్యా భూషణ ‘’బిరుదు ప్రదానం చేసి , సత్కరించి గౌరవించారు .

   ఉద్యోగ విరమణ

స్వామి నాథయ్యర్ 1919లో మద్రాస్ రాజధాని కాలేజి లో ఉద్యోగ విరమణ చేశాడు .మరికొంతకాలం చేయమని కోరినా ,వినయంగా తిరస్కరించాడు .తన స్థానం లో తమిళ భాషాసేవ ఇంకా బాగా  చేసే ఆయన్ను నియమించమని కోరాడు .ఇ.వి .అనంతరామయ్యర్ ను అయ్యర్ సూచించగా ,ఆయననే నియమించారు .1919లో విశ్వకవి రవీంద్రనాధ టాగూర్ మద్రాస్ వచ్చాడు .టి.ఎస్ .రామస్వామి అయ్యర్ గృహం లో అతిధిగా ఉన్న టాగూర్ ను అయ్యర్ వెళ్లి దర్శించిమాట్లాడాడు .అయ్యర్ తన సాహితీ సేవ ఆయనకు వివరించగా ‘’ఇంత సాహిత్య సేవ ఎలా చేయ గలిగారు ??’’అని రవీంద్ర కవి చంద్రుడు ఆశ్చర్యపోయాడు .తమిళ ప్రాచీన ప్రతులకోసం ,ఎలా విస్తృత పర్యటన చేసిందీ అయ్యర్ వివరించగా టాగూరు ఆశ్చర్యం మరింత ఎక్కువైంది .ఆ సాయంత్రమే రవికవి అయ్యర్ ఇల్లు ‘’త్యాగరాజ విలాసం ‘’సందర్శించి ,చక్కగా  అలంకరింప బడిన తాళపత్ర గ్రంథాలను కాగిత ప్రతులను చూసి ముచ్చటపడి అయ్యర్ ను ప్రశంసించాడు. తాటి ఆకులపై ఎలా రాస్తారు అని టాగూర్ అడిగితె వ్రాసి చూపించి మరీ ఆశ్చర్యపరచాడు .అయ్యర్ ఉంటున్న ‘’తిరు వేట్టీశ్వరన్ పేట’’ మొత్తానికే ఇది అనుకోని  ఊహించలేని అద్భుత సంఘటన.ఆ నాటి నుంచి అయ్యర్ రోడ్డుమీద కనిపిస్తే గౌరవంగా రెండు చేతులతో వినయంగా నమస్కరి౦ చే వారు ఆపేట వాసులు. అంతగా ఆయన గౌరవం పెరిగి౦ది నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత రవీంద్ర నాథ టాగూర్ అయ్యర్ ఇంటికి స్వయంగా రావటం వలన .

  వయసు మీదపడుతోంది .కుటుంబ సమస్యల పరిష్కారం తోపాటు తిరువాడు దురై మఠం వారి వాదాల పరిష్కారం కూడా ఆయన చేశాడు 1920లో అంబాల వాణదేశికర్ పరమపదించగా ,మేనేజర్ వైద్య నాద తమ్బిరాన్ పీఠాధిపతి అయ్యారు .ఆయన ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేస్తూ కొందరు కోర్టు కు వెళ్ళగా ఆయన అయ్యర్ సాయం కోరగా రెండువారాలు ఉండి,తాళపత్ర రచనలన్నీ సక్రమంగా అమర్చి గ్రంథాలయం లాగా మార్చాడు .తాను బోధించిన చోట ఒక పాఠశాల ప్రారంభించగా ఆ౦దరూ బాగా సంతోషించి ,మీనాక్షి సుందరం పిళ్ళై రోజులు జ్ఞాపకం చేసుకొన్నారు .

  1922జనవరిలో వేల్స్ రాజు మద్రాస్ రాగా ,ప్రభుత్వం తమిళ, సంస్కృత విద్వాంసులను సత్కరించే కార్యక్రమ౦ చేబట్టి అయ్యర్ ను ఆహ్వానించగా ,మద్రాస్ వచ్చి ‘’ఖిల్లత్ ‘’అందుకొన్నాడు అయ్యర్ .తిరువాడు దురై చనిపోగా వైద్యలింగ దేశికర్ ఆస్థానం భర్తీ చేశాడు .మద్రాస్ రాగానే  ‘’కొంగు వేల్    మాక్కదై’’అనే మరోపేరున్న ‘’పేరుం గదై’’-బృహత్కథ పరిశోధనలో నిమగ్నమయ్యాడు .అయిదేళ్ళు శ్రమించాడు చివరిభాగం లభించలేదు.బృహత్ సంహిత లోని విషయాలు సంస్కృత విద్వా౦సులద్వారా తెలుసుకొని ,విపులమైన గ్రంథం తయారు చేసి 1924లో ‘’పెరుంగదై ‘’పరిష్కరణ గ్రంథాన్ని ప్రచురింఛి ,తమిళ పండిత ప్రశంసలు పొంది ,లబ్ధ ప్రతిష్టుడయ్యాడు అయ్యర్ .

  ప్రాచీన తమిళ సాహిత్యం వెలుగు చూసినకొద్దీ ,కాలేజీలలో తమిళ శాఖ కు గౌరవం పెరిగి తమిళ సంస్కృత అధ్యయనానికి దారి తీయగా దీనికోసం అన్నామలై చెట్టియార్ గొప్ప ప్రోత్సాహం కల్పించాడు .తమిళ కళాశాల ప్రిన్సిపాల్ పదవికి అయ్యర్ ను చెట్టియార్ ఒప్పించి  ప్రిన్సిపాల్ ను చేశాడు .నిత్యం నటరాజస్వామి దర్శనం లభిస్తుందని అయ్యర్ సంతోషంగా ఒప్పుకొన్నాడు .ఆలయ వంశపారం పర్య ధర్మకర్త దీక్షితార్ చాలా సంతోషించాడు .1924లో చిదంబర రాగా ఆయన ఉండటానికి మంచి వసతులు కల్పించారు .ఆయన నివాసం లోనే ‘’మీనాక్షి తమిళ కళాశాల ‘’ప్రారంభమైంది .ఆర్ట్స్ కాలేజి ప్రిన్సిపాల్ నీలకంఠ శాస్త్రి సహాయ సహకారాలు అందించాడు .

  1925 జూన్ 8న మదురై లో తమిళ సంగం 24వ వార్షికోత్సవం జరుపుకోగా సిపిరామస్వామి అయ్యర్ అధ్యక్షత వహించాడు .నిర్వాహకుల కోరికమేరకు అయ్యర్ ముందే అక్కడికి వెళ్ళాడు .అయ్యర్ రాక తమిళ భాషాభిమానులకు దివ్యౌషధం అయింది .కీర్తి ఉచ్చస్తిలో ఉంది .పౌరసత్కారం చేశారు .నిధి సమర్పించారు అయ్యర్ కు .కంచికామకోటి పీఠాధిపతిశ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖర సరస్వతి స్వాములు  అయ్యర్ కు జంట శాలువాలు ,కంకణం పంపి ‘’దాక్షిణాత్య కళానిధి ‘’బిరుదు ప్రదానం చేశారు  .మదురై పౌర నిధి అయ్యర్ కు ‘’శంకర నమశ్శి  వాయర్ నన్నూల్ ‘’గ్రంథ పరిష్కరణ ,ప్రచరణకు తోడ్పడింది .ఉపోద్ఘాతం లో విరాళాలు ఇచ్చినవారి పేర్లన్నీ ప్రచురించి కృతజ్ఞత ప్రకటించారు అయ్యర్ .

  కొత్తకాలేజి ప్రిన్సిపాల్ గా పని చేస్తున్నా ,అయ్యర్ పరిశోధన కు ఏమాత్రం  ఆటంకం కలుగలేదు .చిదంబరం లో ఉన్నకాలం లో అయ్యర్ ‘’దక్క యాగప్పరణి’’సవ్యాఖ్యానం గా ప్రచురించే కృషి చేశాడు.1930లో దీన్ని ప్రచురించాడు. .అజీర్ణ వ్యాధి ,కడుపు నొప్పి తో బాధపడుతున్న అయ్యర్ తనను రిలీవ్ చేయని అన్నామలై ను కోరగా ,అంగీకరించి అయ్యర్ సలహాతో ‘’పోన్నోదు వార్ ‘’ని ప్రిన్సిపాల్ ను చేశాడు .చిదంబరం పౌరులు ఆత్మీయమైన వీడ్కోలు చెప్పగా అయ్యర్ మద్రాస్ చేరాడు .

   1930లో అయ్యర్ మెట్లమీద నుంచి దిగుతూ కాలుజారి ,పాదానికి దెబ్బతగిలితే పక్కనే ఉన్న వైద్యుడు చికిత్స చేసినా లాభం లేకపోగా ,ప్రముఖ శస్త్ర వైద్యుడు డాక్టర్ రంగాచారి నిపిలిపించి ,ఇంట్లోనే శాస్త్ర చికిత్స జరిపించగా ,మంచం లోనే ఉన్న అయ్యర్ ను ఎక్కువగా చదవటం రాయటం చేయవద్దని డాక్టర్ సలహా ఇచ్చాడు .హైకోర్ట్ లో ఉద్యోగిస్తున్న కొడుకు ఉద్యోగానికి వెళ్ళగానే శిష్యుడు ఈ పుస్తకం రచయిత కీ .వా .జగన్నాథన్  ను తమిళకావ్యం చదవమని అడిగి చదివించుకొనే వాడు ‘అయ్యర్ తానూ శిష్యుడుగా ఉన్నప్పుడు రోజుకు 300తమిలపద్యాలు బోధించేవారని గుర్తు చేసుకొన్నాడు . అప్పటికే అయ్యర్ గురువు పిళ్ళై గారి జీవిత చరిత్ర గురించి చాలా విషయాలు సేకరించి ఉంఛి కొన్నిభాగాలు రాసి మిగిలినవి రాస్తానో లేదో అని బాధ పడేవాడు .ఒక రోజు ఆకట్ట తీసుకురా అడిగితె శిష్యుడు డాక్టర్ చెప్పిన హెచ్చరిక గుర్తు చేయగా అయ్యర్ ‘’డాక్టర్ కు ఏం తెలుసయ్యా .నేను నాపని పూర్తి చేస్తే భగవంతుడే నన్ను రక్షిస్తాడు ‘’అనగా చేసేది లేక ఆ కట్ట తెచ్చి ఇవ్వగా ,కనులనుంచి నీరుకారుతుండగా ,అయ్యర్ డిక్టేట్ చేస్తుంటే శిష్యుడు రాసేవాడు .ఇలా అశ్రుపూరిత నయనాలతో గురువుగారు మీనాక్షి సుందరం పిళ్ళై జీవిత చరిత్రను రాసి అయ్యర్ ధన్యుడయ్యాడు .

  1932ఆగస్ట్ లో  మద్రాస్ విశ్వ విద్యాలయ స్నాతకోత్సవం నాడు అయ్యర్ కు గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రదానం చేశారు .దాన్ని తీసుకోవటానికి పిఎస్ శివస్వామి అయ్యర్ తగిన డ్రెస్ ను అయ్యర్ కి కుట్టించి తీసుకు వెళ్ళగా అయ్యర్ స్వీకరించి ముక్తసరిగా మాట్లాడాడు .సెందమిళు పత్రికలో అయ్యర్ ధారా వాహికంగా ప్రచురిస్తున్న వాటిని చూసి ,’’శివ నేశన్ ‘’పత్రికసంపాదకుడు తన పేపర్ కూ వ్యాసాలూ రాయమని కోరగా ,అలానే అని ,’’నలమలైక్కోళై’’,తిరుమయిలై,యమక అంతాది మొదలైనవి ధారా వాహికంగా ప్రచురణకు పంపాడు .మద్రాస్ లా జర్నల్ అధిపతి నారాయణ స్వామి అయ్యర్ పెట్టిన ‘’కలై మగళ్’’ అంటే కళాసరస్వతి పత్రికకూ అయ్యర్ వ్యాసాలు రాశాడు .అయ్యర్ ప్రముఖ రచనలన్నీ అందులో ప్రచురితాలే .

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -17-11-21-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | 2 Comments