శ్రీ మేల్పత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి కృతం నారాయణీయము

 

శ్రీ మేల్పత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి కృతం
నారాయణీయము (తెలుగు లిపి)ముందు మాట
మేలపత్తూరు నారాయణ భట్టతిరి కృతం ఇది నారాయణీయము. శ్రీమన్నారాయణీయము వ్యాస భాగవత పురాణానికి సంస్కృత భాషలో వెలువడిన సంగ్రహ రూపము ఇది. ఈ గ్రంథము కేరళలోని గురువాయూరు క్షేత్రములో వెలసిన శ్రీ కృష్ణుని సంభోదిస్తూ దైవస్తుతి రూపంలో కొనసాగుతూ ఉంటుంది. భక్తి, జ్ఞాన వైరాగ్యములు పెనవేసుకొని సాగిన అద్భుత రచన ఈ కృతి. దీనిని దేశమంతా, ముఖ్యముగా కేరళ, తమిళనాడులలో అధికముగా, పారాయణ చేస్తూ ఉంటారు. మంచి ఆయురారోగ్యాలకు, వ్యాధుల ఉపశమనానికి తిరుగులేనిది నారాయణీయ పారాయణ అని ప్రసిద్ధి పొందింది. ఇది కవిత్వ పుష్టి గల 1036 శ్లోకాలుతో పరిపుష్ట మైన గ్రంథము. ఇది క్రీశ. 1586 లో భట్టతిరి వారిచే వ్రాయబడింది అంటారు. వీరి జీవిత కాలం క్రీస్తు శకం 1560 నుండి 1646/1666 అంటారు. కొందరు నూట ఆరు సంవత్సరాలు జీవించారు అంటారు. కనీసం ఎనభై సంవత్సరాలు జీవించారన్నద నిర్వివాదాంశము.

కేరళలోని నంబూద్రి వంశములో మేలపత్తూరు వారి ఇంట క్రీశ. పదహారవ (16) శతాబ్దములో జన్మించిన నారాయణ భట్టతిరి మంచి సంస్కృత పండితుడు. గొప్ప గురుభక్తి పరాయణుడు. పదహారేళ్ళకే వేద వేదాంగములను అభ్యసించి, వ్యాకరణాది శాస్త్రములను ఔపోసన పట్టాడట. వీరు సంస్కృతములో ఎన్నో గ్రంథాలను రచించారు. వీటిలో శ్రీపాద స్తుతి, గురువాయుపుర స్తోత్రము, నారాయణీయము ఆయనకు ఎనలేని కీర్తిని తెచ్చిపెట్టాయి.

ఒక మారు వృద్ధులైన వీరి గురువుగారు రోగగ్రస్తులు అయితే, నారాయణ భట్టతిరి వారు గురు దక్షిణగా తమ భక్తి, యోగ బలములతో గురువు గారి రోగాన్ని తన మీదకు స్వీకరించాడట. పక్షవాతం, కీళ్లనొప్పులతో బాధపడ్డాడట. అలా ఇరవైఏడేళ్ళకే (27) రోగగ్రస్తుడై ఎన్ని ఔషధములు సేవించినా స్వస్థత చేకూరలేదు. ఈ మళయాళ సంస్కృత కవి తన వ్యాధి ఉపశమనము నిమిత్తము గురువాయూరు వచ్చి తమ ఆరాద్య దైవము గురువాయూరు శ్రీకృష్ణునికి దినమునకు ఒక దశకము, దశకము అనగా సుమారు పది శ్లోకముల స్తుతి, చొప్పున సమర్పించారు. ఆ విధంగా అవిఘ్నంగా శత (100) దశకములు (10) సమర్పించారు. ఈ స్తుతికి ప్రసన్నుడైన భగవానుని అనుగ్రహంతో భట్టతిరి తిరిగి సంపూర్ణమైన ఆరోగ్యాన్ని పొందాడు.

క్షేత్రపురాణము ప్రకారము ఇక్కడి మూర్తి బహు శక్తిమంతము పురాతనము అయినది. ఐదువేల సంవత్సరాలక్రితం నాటిదిగా చెప్పే ఆలయ గర్భగుడిలోని నారాయణ విగ్రహం పౌరాణిక ప్రాశస్త్యమైనది. ఈ విగ్రహాన్ని బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ముగ్గురూ ఆరాధించారని పురాణేతిహాసాలు చెబుతున్నాయి. పాతాళశిలతో తయారైన ఈ విగ్రహాన్ని మొదట శివుడు బ్రహ్మకు ఇచ్చాడనీ ఆయన దాన్ని సంతానంకోసం తపిస్తోన్న సూతపాశరుషికి ప్రసాదించాడనీ ఆయన నుంచి వారసత్వంగా కశ్యప ప్రజాపతి అందుకోగా ఆయన దాన్ని వసుదేవుడికి అనుగ్రహించాడనీ, తండ్రి నుంచి దాన్ని శ్రీకృష్ణుడు అందుకుని ద్వారకలో ప్రతిష్ఠించి పూజించాడనీ పురాణాలు చెబుతున్నాయి. స్వర్గారోహణ సమయంలో కృష్ణుడు తన శిష్యుడైన ఉద్ధవుని పిలిచి ‘త్వరలోనే ద్వారక సముద్రంలో మునిగిపోతుందనీ అప్పుడు ఈ విగ్రహం నీళ్లలో తేలుతుందనీ దాన్ని దేవతల గురువైన బృహస్పతికి అందజేయ’మనీ చెప్పాడని పురాణప్రతీతి. ఉద్ధవుని సందేశం ప్రకారం బృహస్పతి, వాయుదేవుడి సహాయంతో కేరళ తీరానికి తీసుకొని వచ్చాడట. అక్కడ ఓ కోనేరు సమీపంలో శివుడు తపస్సు చేస్తూ కనిపించి ఆ విగ్రహాన్ని కోనేటి ఒడ్డున ప్రతిష్ఠించమని చెప్పాడట. అదే ఈ విగ్రహ ప్రాశస్త్యం. ఆ కోనేరే నేటి రుద్రతీర్థం. గురువు వాయువు ఇద్దరూ కలిసి ప్రతిష్ఠించడంవల్లే ఈ ప్రాంతం గురువాయూర్‌గా ప్రసిద్ధిచెందింది. తరవాత శివుడు పార్వతిని తీసుకుని అక్కడ నుంచి సరస్సు అవతలి ఒడ్డుకు వెళ్లిపోయాడనీ అంటారు. అదే ప్రస్తుతం శివాలయం ఉన్న మామ్మియూర్‌. వెుదట ఇక్కడ ఆలయాన్ని విశ్వకర్మ నిర్మించగా పాండ్యరాజులు పునర్నిర్మించారనీ తరవాత భక్తులు ఇచ్చిన విరాళాలతో అభివృద్ధి చేశారనీ చెబుతారు.

జాతకరీత్యా పాముకాటు ఉన్న పాండ్యరాజునకు, తెలియకనే జరిగిన పాముకాటు వల్ల ప్రమాదం తప్పిపోవుటకు కారణం, ఆ సమయములో ఆయన గురువాయూరప్పను సేవిస్తూ ఉండటమే అని పండితులు చెప్పారు. అంతట ఆయన గురువాయూరు మందిరాన్ని పునరుద్ధరించినట్లు ప్రతీతి. నేటికీ మహావ్యాధులకు గురైన వారు స్వామిని దర్శించి పారాయణ చేసినచో సంపూర్ణ ఆరోగ్యముతో వర్ధిల్లుతారు అని, క్షేత్రాన్ని దర్శించలేకపోయినా నారాయణీయము పారాయణ చేసినచో సత్పలితాలు ప్రాప్తిస్తాయని నమ్మకం పాతకాలం నుండీ ఉంది.

ఈ పవిత్రమైన విష్ణు క్షేత్రం కేరళ రాష్ట్రంలో త్రిసూరు జిల్లాలో త్రిసూర్‌కు 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండే పట్టణము. గురువాయూరును దక్షిణ ద్వారక అంటారు. ఈ క్షేత్రములో శ్రీకృష్ణుడు ‘గురువాయూరప్పన్’ అనే పేరుతో కొలవబడుతున్నాడు. నాలుగు చేతులలో పాంచజన్య శంఖం, సుదర్శన చక్రం, కౌమోదకం, పద్మాలయాలను ధరించి.. తులసి మాలలతో, ముగ్ధ మనోహర రూపంతో అలరించే బాలగోపాలుడి ఆలయం “గురువాయూర్”. ఈ ఆలయంలోని స్వామిని కన్నన్, ఉన్నికృష్ణన్ (బాలకృష్ణుడు), ఉనికన్నన్, గురువాయురప్పన్ అనే పేర్లతో కొలుస్తుంటారు. గురువాయురప్ప బాలకృష్ణుడి రూపంలో భక్తులకీ అర్చకులకీ కలల్లో కనిపించి వాళ్ల తప్పొప్పుల్ని విప్పిచెప్పిన వైనం గురించిన గాథలెన్నో ఉన్నాయి. వాటిలో నారాయణీయము విశిష్టమైనది.

image.png

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4 379-సదా ముక్తి సుధాకరం కర్త – కాకరపర్తి కృష్ణశాస్త్రి(1905)

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

379-సదా ముక్తి సుధాకరం కర్త – కాకరపర్తి కృష్ణశాస్త్రి (1905

కాకరపర్తి కృష్ణశాస్త్రిగారి తాతగారైనబాపన్నగారు పద్మనాయక వంశ్య ప్రభువుల (నాయకరాజుల) ఆస్థానవైద్యులుగా ఉన్నారు. తండ్రిగారైన వేంకటరాయుడుగారు తూర్పుగోదావరిజిల్లా పిఠాపురము వద్ద గల లక్ష్మీనరసాపుర ఆస్థానములో శ్రీరావుచెల్లయాంబికా రాజ్ఞీమణి వద్ద ఠాణేదారుగా, సంస్థానవైద్యునిగా పనిచేశారు.

వేంకటరాయుడు, వేంకమాంబిక దంపతుల సంతానములో ప్రథముడు కాకరపర్తి కృష్ణశాస్త్రి. 1905వ సంవత్సరంలో (స్వస్తిశ్రీ చాంద్రమాన విశ్వావసు నామసంవత్సర ఆశ్వయుజ శుద్ధ ఏకాదశీ గురువారం) జన్మించిన వీరు పిఠాపురం, పెద్దాపురం, కాకినాడలలో ఆంగ్ల విద్యాభ్యాసం అనంతరం తండ్రిగారివద్ద సంస్కృతవిద్య, సంస్కృత కావ్యములు, నాటకములు, ఆంధ్ర గీర్వాణ భాషా వ్యాకరణములు, ఆయుర్వేదము, జ్యోతిష, సాముద్రిక, వాస్తు శాస్త్రములు నేర్చుకున్నారు.

వంశపారంపర్యంగా వస్తున్న వైద్యవృత్తిని చేపట్టి కాకినాడ పట్టణంలో సుమారు 36 సంవత్సరాలపాటు ప్రజల శారీరక ఆరోగ్యాన్ని కాపాడారు. శ్రీ రావు చెల్లయాంబికా రాజ్ఞీమణుల ఆస్థానవైద్యులుగా ‘రాజవైద్య’ బిరుదాంకితులైనారు. తూర్పుగోదావరి జిల్లా వైద్యసంఘముకు అధ్యక్షులుగా ఆయుర్వేదాభివృద్ధికి కృషి చేశారు.

సంస్కృత పంచకావ్యాలు చదువుతున్న రోజులలోనే తన పద్దెనిమిదవయేట ‘సంయుక్తా కల్యాణము’ అనే ఆంధ్ర ప్రబంధాన్ని రచించారు. శ్రీ చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రిగారిచే పీఠిక రాయబడిన ఈ కావ్యాన్ని శ్రీ రావు చెల్లయాంబికా జమీందారిణివారు కృతిగా స్వీకరించారు. తన ఇరువదవయేట చంద్రహాస విలాసము అనే ఆంధ్రప్రబంధాన్ని సృజించి శ్రీ చెలికాని సత్యనారాయణ కవిగారికి కృతిగా సమర్పించారు. మూడవ కృతి కౌశికాభ్యుదయము, శ్రీపాదకృష్ణమూర్తిశాస్త్రిగారి కోరిక మేరకు రచింపబడి, వారికే కృతిగా నొసంగబడినది. ఆనాటి తూర్పుగోదావరి జిల్లా కలెక్టరువారి యధ్యక్షతను జరుపబడిన పండితమహాసభలో దీని ఆవిష్కారం జరిగింది.

సంస్కృత, ఆంధ్రభాషలలో పది అద్వైత గ్రంథములు వీరిచే రచింపబడ్డాయి. వాటిలోని ‘సదాముక్తి సుధార్ణవము’ అనే గ్రంథము వావిళ్ళ ముద్రణాలయమువారిచే ప్రచురింపబడింది. దీని ప్రతి ఒకటి హైదరాబాదులోని నగర కేంద్ర గ్రంథాలయంలో ఉన్నది. ప్రత్యక్షమోక్షసౌధము అనే గ్రంథము జర్మనీభాషలోనికి అనువదింపబడింది. వీరు రచించిన జగద్గురు పూజా విధానము అనే గ్రంథాన్ని అనుసరించి శంకరాచార్యుని పూజలను ప్రతి సంవత్సరమూ ఆచరించేవారట!

షష్టిపూర్తి అనంతరము వీరు ‘ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు’ అధ్యక్షునిగా ఉన్నారు. ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్పత్రికకు సంపాదకులుగా, ‘శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటు’ ముద్రణ వ్యవహారాలను వీరు పర్యవేక్షించారు.

వీరు రచించిన ‘అభయసిద్ధి’ అనే అద్వైత వేదాన్త గ్రంథము హైదరాబాదుకు చెందిన ఒక మహనీయునిచే ఆంగ్లభాషలోనికి, పెద్దాపురము నకు చెందిన ఒక విద్యాధికునిచే హిందీ భాషలోనికి అనువదింపబడినది అని తెలుస్తోంది. మరి ఆ అనువాదాల ప్రతులు ఎవరివద్దనైనా ఉన్నవో, లేవో తెలియదు.

కృష్ణశాస్త్రి గారికి కవికంఠీరవ, కవిమూర్ధన్య, ప్రౌఢకవిచంద్ర, విద్వత్కవివర, బ్రాహ్మీభూషణ. అనే ఐదు బిరుదులు ఉన్నాయి. వాటిలో కవికంఠీరవ బిరుదము ఆనాటి ఫ్రాన్స్ దేశ ప్రభుత్వ అధికారులచే బహుకరింపబడింది. కవిమూర్ధన్య బిరుదము శ్రీ శ్రీపాదకృష్ణమూర్తిశాస్త్రి గారిచే కౌశికాభ్యుదయము కృతిని స్వీకరించిన సందర్భంలో ఇవ్వబడింది. ప్రొఢకవిచంద్ర బిరుదు కాకినాడ పట్టణంలో ప్రతివాదిభయంకరపార్ఠసారథిగారికి కంచుఢక్క కృతిని సమర్పించినపుడు ఒసగబడింది. విద్వత్కవివర బిరుదముతో రాజమండ్రి గౌతమీ గ్రంథమండలి వారు సత్కరింపగా, బ్రాహ్మీభూషణ బిరుదము గుంటూరు నగర పండితసభలో అప్పటి ఆంధ్రప్రభుత్వ ఆస్థానకవి శ్రీ కాశీకృష్ణాచార్యులచే ఒసగబడింది. ఆగస్టు 06, 1944వ తేదీన కాకినాడ పురప్రముఖులచే సువర్ణఘంటా కంకణముతో సన్మానం జరిగింది.

ఆనాడు అత్యంత ప్రఖ్యాతులైన వ్యక్తుల చేత,సంస్థల చేత ఇవ్వబడిన ఈ బిరుదులు కృష్ణశాస్త్రిగారి భాషాపాండిత్యానికి సూచికలుగా నిలుస్తున్నాయి. అయితే ఈ బిరుదులన్నీ వారికి గల లౌకికమైన గుర్తింపును మాత్రమే సూచిస్తున్నాయని గమనించాలి. వారి గురువైన అల్లంరాజు నరసింహమూర్తి మహాత్ముల వద్ద ఆర్జించిన అద్వైత జ్ఞానం, దాని ద్వారా పొందిన అనుభూతి, అంతకంటే ముఖ్యం, ఆ జ్ఞానాన్ని అతి సరళమైన, సులభమైన రీతిలో శిష్యులకు, ప్రజలకు పంచిన తీరు – ఇవి ఎక్కడాగ్రంధస్థం కాని విషయాలు.

సశేషం

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

డా.పుట్టపర్తి నాగపద్మిని భావనా వైదుష్య పు౦జమే ‘’వ్యాస రించోళి’’-1

డా.పుట్టపర్తి నాగపద్మిని భావనా వైదుష్య పు౦జమే ‘’వ్యాస రించోళి’’-1

సరస్వతీ పుత్రులు ‘’అయ్య’’శ్రీ పుట్టపర్తి నారాయణా చార్యులవారి  సరస్వతీ ప్రసాద౦ కుమార్తె డా.పుట్ట పర్తి నాగపద్మిని .ఇప్పటికే చాలా రచనలతో ,సాహితీ ప్రసంగాలతో బహు కీర్తి పొందింది .1972-73 లో అయ్య పుట్టపర్తివారి వద్ద గాదా సప్త శతి పాఠం చెప్పించుకోన్నప్పుడు అందులోని ‘’కీర రించోళి అంటే చిలకల గుంపు దగ్గర ఆమె మనసు హత్తుకు పోయింది .రించోళి అంటే సమూహం గుంపు అని అర్ధం ..ఆకాశం నుంచి దిగుతున్న చిలకల గుంపు గగన లక్ష్మి మెడ నుంచి కి౦దికిజారుతున్న పచ్చలపతకం లా కనిపించిందట ప్రాకృత కవికి .  అప్పటి నుంచీ ‘’రించోళి’’పదం ఆమెను ‘’హాంట్ ‘’చేస్తూనే ఉంది .దాన్ని ఎలాగైనా తనరచనలలో వాడుకోవాలని తపిస్తున్నది .అమెరికాలో ఉండగా తమకుమార్తె శ్రీమతి వంశీ ప్రియ  ,అల్లుడు శ్రీ కార్తీక్ ధర్మరాజు దంపతుల కుమారుడు,తమ ప్రధమ దౌహిత్రుడు  ,చిరంజీవి  అక్షయ్ జన్మించి ఆటపాటలతో మురిపించినప్పుడు రూపు దిద్దుకొన్న అక్షర సంపుటికి ‘’వ్యాస రించోళి’’గా నామకరణం చేసి ఎన్నాళ్ళను౦చో కంటున్నకలకు సార్ధకత చేకూర్చింది. పద్మిని గారి’’ సాహితీ రించోళి’’ లో నన్నూ ఒకనిగా గుర్తించి ,ఆమె విజయవాడ రచయిత్రుల సభ మొదటి రోజు నాకు సరస్వతీ ప్రసాదంగా అందజేశారు .ఇవాళే సంక్రాంతి రోజు సాయంత్రం తీరిక  చేసుకొని చదవటం ప్రారంభించి కొంత చదివి,  ఇక ఆపుకోలేక అందులో కొంతైనా అర్జెంట్ గా’’ నా సరసభారతి ‘’సాహితీ రించోళి ‘’ కి అందించాలని తపనతో మొదలు పెడుతున్నాను. ఈ సాహితీ వ్యాస సమూహం లో అధికభాగం  గాదా సప్తశతి  కి చెందిన వ్యాసాలే ఉన్నందున ఆమె పెట్టిన పేరు చాలా సమర్ధనీయంగా ఉందని పి౦చింది .మధుర పదార్ధాలను ,మధుర భావాలనూ కలసి పంచుకోవాలి అన్నది ఆర్యోక్తి .’’కలాసీమా కావ్యం ‘’.కవులు  హృదయ నేత్రాలతో దర్శించి అనుభవించిన అనుభూతులకు ,సత్యాలకు కవితా రూపమిచ్చి సంతోషిస్తారు .సమాజం అంటే ఒకరి అవసరాలకు ఒకరు ఆదుకుంటూ ,ముందుకు అడుగు వేసే ఒక సామాజిక వ్యవస్థ అనీ ,అది భౌతిక అవసరాలకే కాక మానసిక ఆనందాలకూ సమభావ సౌరభ  వేదికగా ఉండాలి అని పద్మిని చెప్పారు .ఇలాంటి వేదికలు ఆమెకు ఇండియాలో విశేషంగానే లభించాయి. అమెరికాలో కూడా  డల్లాస్ లోని శ్రీ జొన్నలగడ్డ సుబ్రహ్మణ్యం,న్యు జెర్సీ లోని డా వైదేహీ  శశిధర్ లు అందించారు .పద్మిని గారి శ్రీవారు శ్రీ నల్లాన్ చక్రవర్తుల హర్ష  వర్ధన్ గారి తోడ్పాటు తోనే తాను ఇంతగా ఎదిగానని కృతజ్ఞతలు చెప్పుకొన్నారు .ఈ వ్యాస రించోళి ని దౌహిత్రులు ఛి అక్షయ్,విరజ్ లకు అమ్మమ్మ కానుకగా అందిస్తూ తన అమ్మ ,అయ్యలు శ్రీమతి కనకమ్మ ,శ్రీ నారాయణా చార్యులవార్లను సంస్మరించారు . ఈ వ్యాస సమూహం లో ముందే చెప్పినట్లు అధికభాగం గాదా సప్త శతికి చెందినవే .అందులోని మానవ ప్రకృతి ,అలంకార ప్రియత్వం ,రుతు వర్ణనలో నవ్యత ,చందమామ అందాలు ,గ్రామ జీవితం ,ప్రకృతి,హేమంత సీమంతినీ విలాసం ,ఉన్నాయి .ఇవికాక ‘’అయ్య చూపిన హంపి ,’’గుణిని గుణజ్ణో  రమతే ‘’ సూర్యాయ విశ్వ చక్షుషే,సుప్రసన్న దీప వృక్షం ,ఏవితల్లీ నిరుడు విరిసిన స్మృతి లతా౦తాలు కూడా ఉన్నాయి. అనుబంధంగా ఆమె రాసిన ‘’అంతర్జాలం లో మాటల తేటలు ‘’చేర్చారు .

   రించోళిపదం నన్నూ బాగా ఆకర్షించింది .ఇదేకాక చేకూరి రామారావు గారు వాడిన ‘’స్మృతి కిణాంకం ‘’లోని కిణాంక శబ్దమూ చాలా ఇంపుగా ఉంది .మూడోసారి 2008లో మేమిద్దరం అమెరికా వెళ్ళినప్పుడు అక్కడ శ్రీ మైనేని గోపాల కృష్ణ గారి తో ఫోన్ సంభాషణలలో చేకూరి రామారావు గారి ప్రస్తావన చాలా సార్లు వచ్చింది .చేరా తన రూమ్ లోనే ఉండేవారని తామిద్దరికీ మంచి మైత్రీ బంధం ఉండేదని అమెరికావస్తే తమ ఇంటికి రాకుండా చేరా దంపతులు ఉండరని  చెప్పారు .మేము ఆ అక్టోబర్ చివర్లో ఇండియా వస్తూ ఉంటే మైనేనిగారు చే రా గారి అడ్రస్ ,ఫోన్ నంబర్ నాకు ఇచ్చి ,నేను ఆయనను కలవటానికి వస్తున్నట్లు ము౦దే చేరా గారికి ఫోన్ చేసి చెప్పారు   .2008 నవంబర్ 1వ తేదీ ఆంద్ర ప్రదేశ్ అవతరణ దినోత్సవం నాడు నేనూ మా అబ్బాయి రమణ  చేరా గారింటికి  వెళ్లి కలిశాము. ఆ రోజే కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలుగును ప్రాచీనభాషగా గుర్తించిన చిరస్మరణీయమైన రోజు . చేరా దంపతులు యెంతో ఆప్యాయంగా ఆహ్వానించి కాఫీ టిఫిన్ ఇచ్చి తమ అమూల్య గ్రంధాలను సంతకం పెట్టి నాకు అందజేశారు చేరా  ..అందులో  ‘’స్మృతి కిణా౦కం ‘’కూడా ఉంది .అప్పటినుంచీ ఆపదం నన్నూ ‘’హాంట్’’ చేస్తూనే ఉంది.

 ‘’ గాదా సప్త శతి అమూల్య మౌక్తిక రాశి .ముక్తకాలు –వేటికవే సంపూర్ణార్ధం కలిగి ,చదువరులను ఆహ్లాద పరచే రసగుళికలు .దీనినే అనిబద్ధ కావ్యముక్తకం అంటాడు భామహుడు .’’చమత్కార సృష్టిలో సామర్ధ్యమున్న శ్లోకమే ముక్తకం అన్నది అగ్నిపురాణం’’.పూర్వాపర నిరపేక్ష ణాపియేన ,రస చర్వణా క్రియతే తదేవ ముక్తకం ‘’అని లోచనకారుడు అన్నాడు. వ్యంజనం తోపాటు రస  సృష్టిలోనూ సామర్ధ్యమున్న ముక్తకాన్ని ‘’సరస ముక్తకమని ‘’,కల్పనా, నీతీ గంభీరంగా ఉంటె ‘’సూక్తి ‘’అనీ అంటారు .చమత్కారం లేకపోతె ‘’వస్తు కథన ముక్తకంఅంటారు .మనిషిలోని మానసిక శక్తి 1-పూర్ణ నియంత్రణాత్మక బౌద్ధిక దృష్టి 2-పూర్ణ భావాత్మక చేతన 3-నైతికత 4-కవిత్వ శక్తి ఉంటాయని వీటిలో కవిత్వ శక్తి శ్రేష్టమైనది ‘’అని గాధలలోని వైశిష్ట్యాన్ని నాగపద్మిని విశ్లేషించారు .

   ఈ రించోళి లో నాకు తెలియని విషయాలు చాలా తెలిశాయి .వీటిని మీకు వరుసగా అందించే ప్రయత్నం చేస్తున్నాను .

   సశేషం

  సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలతో

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15-1-19-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

14-1-19 సోమవారం ఉదయం ఉయ్యూరులో భోగి మంటలు, ముగ్గులు ,శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ దేవాలయం లో శాకంబరీ పూజ చిత్రాలు

14-1-19 సోమవారం ఉదయం ఉయ్యూరులో భోగి మంటలు, ముగ్గులు ,శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ దేవాలయం లో శాకంబరీ పూజ చిత్రాలు

 

https://plus.google.com/photos/115752370674452071762/album/6646189696551415249/6646189703528623154?authkey=CISeh_LtteegywE

Posted in సమయం - సందర్భం | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

సంక్రాంతి నాడు ఆచార్య శ్రీవత్స పద్యాలతో నాకు ఫుల్లు గా కొట్టిన” పంపు ”

సంక్రాంతి నాడు ఆచార్య శ్రీవత్స పద్యాలతో నాకు ఫుల్లు గా కొట్టిన” పంపు ”

 

Posted in సమయం - సందర్భం | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4 378-అమరవాణి ప్రసారములు –కవి సామ్రాట్ డా.పైడి పాటి సుబ్బరామయ్య శాస్త్రి (1918-2006)

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

378-అమరవాణి ప్రసారములు –కవి సామ్రాట్ డా.పైడి పాటి సుబ్బరామయ్య శాస్త్రి (1918-2006)

ఆంద్ర రచయితలు రచించిన సంస్కృత గ్రంథాలను ప్రచురించినట్లే ,ఆంద్ర సాహిత్య అకాడెమి వారు విజయవాడ ఆకాశవాణి ప్రసారం చేసిన సంస్కృత ప్రసారములను కవిసామ్రాట్ డా శ్రీ పైడిపాటి సుబ్బరామ శాస్త్రి గారి చేత సంకలింప జేసి ప్రచురించించింది .ఇందులో నాలుగుమాత్రమే సంస్కృతం లోను ,మిగిలినవి తెలుగులో ఉన్నాయి .వీటిలో ఎనిమిది సూరి రామకోటి శాస్త్రి గారి వి ,అయిదు శ్రీ అప్పల్ల సోమేశ్వర శర్మ గారివి ఉన్నాయి . .వీటిని చదివితే ,కావ్యాత్మను గురించిన వివిధ సిద్ధాంతాలలో ప్రధానమైనవి ,వేదాంత విషయాలు స్థూలంగా తెలుసుకోవటానికి వీలవుతుంది .సంస్కృత పండితులలో జగత్ప్రసిద్ధులైన అన్నంభట్టు ,అప్పయ్య దీక్షితుల గూర్చి రామ కోటి శర్మగారి ప్రసంగాలు ,సంస్కృతం లోని సాంఘిక రూపకాలు ,ఉపహాస కావ్యాలను గురించి సోమేశ్వర శర్మగారి ప్రసంగాలు ,నాట్య శాస్త్రం ,ఆంధ్రుల సేవ గూర్చి డా పోతుకూచి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారు చేసిన ప్రసంగాలు అభినంద నీయాలు అని సంకలనకర్త డా పైడిపాటి శాస్త్రిగారన్నారు .ఈ ప్రసంగాలన్నీ సంస్కృతం లో శాస్త్రాలలో ,సాహిత్యాలలో సామాన్యులకు ప్రవేశం కలిగించేవిగా స్పూర్తి దాయకంగా ఉన్నాయి . ఈ పుస్తకం లో ఉన్న 118 పేజీలలోప్రసార భాగాలు ఉంటె , సుబ్బరామ శాస్త్రిగారి సింహావలోకనం 205పేజీలున్నాయి .’’భారతీయ సంస్కృతే రేకత్వం ‘’అనే మొదటి ప్రసంగానికి డా శాస్త్రిగారి పరిచయం 117పేజీలకు దేకింది .మిగిలిన 70పేజీలలో సంస్కృత భాష విశిష్టత ,దాన్ని అనుసందానభాషగా చేయాల్సిన అవసరం ,ప్రస్తుతం దానికి లభిస్తున్న ప్రచారం మొదలైన విషయాలున్నాయి .బిషప్ కాడ్వెల్ చెప్పిన ద్రావిడ భాషా సిద్ధాంతం వలన ఆర్య ,ద్రావిడ జాతి భేదాలేర్పడి ,అవిచ్చిన్న భారత భూమి అంతర్ ద్వేషాలతో విచ్చిన్నమయ్యే ప్రమాద స్థితికి చేరిందని డా పైడిపాటి బాధపడ్డారు .విదేశీపాలనవలన దేశం బలహీనమైనది అనటానికి ఇది ప్రధానకారణం .మానవ జాతికి అంతటికి భారత దేశమే జ్ఞాన స్థానమని ,ప్రపంచ ప్రజలంతా భారత దేశం నుండి వెళ్ళినవారే అని పైడిపాటివారి నమ్మకం .వీటికి తగిన హేతువులను చెప్పలేదాయన .

హైదరాబాద్ ,ఇతర రాష్ట్రీయ రేడియో కేంద్రాలు ప్రసారం చేసిన అమరవాణి కార్యక్రమాలను విచక్షణతో సేకరించి ,సాహిత్య అకాడెమీ ప్రచురించి భారతీయ సంస్కృతికి విశేష సేవ చేయాలని ఈ పుస్తకానికి1971 మార్చి భారతి లో సమీక్ష చేసిన శ్రీ నోరి నరసింహ శాస్త్రి గారు అన్నమాట నిజం కావాలి .

ఇప్పుడు పైడిపాటివారి జీవిత విశేషాలు తెలుసుకొందాం ఆయన కృష్ణాజిల్లా, ఉయ్యూరు మండలం, సాయిపురం గ్రామంలో 1918లో జన్మించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమి సభ్యుడిగా ఉన్నారు. వీరికి కవిసామ్రాట్ అనే బిరుదు లభించింది. ఆయన స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొని గరిమెళ్ల సత్యనారాయణ వంటి వారితో కలసి జాతీయ భావాలను తన కవిత్వం ద్వారా పెంపొందించారు.

1. నీలం (కథాసంపుటం)

2. మేనరికం (కథాసంపుటం)

3. అభిషేకము (రామలింగేశ్వర స్తవము)

4. మగదిక్కు (నవల)

5. మహారుద్రము

6. అనిరుద్ధ చరిత్రము

7. నృత్యభారతి (గేయాలు) [3]

8. జాతీయభారతి (గేయాలు)

9. జయభారతి (గేయాలు)

10. మధురభారతి (గేయాలు)

11. విక్రమభారతి

12. దిశమ్‌

13. తుణీరం

14. మధుర సంక్రాంతి (గేయాలు)

15. బాలభారతి (గేయాలు)

16. వఱద కృష్ణమ్మ (గేయాలు)

17. ఆంధ్ర భారతి (పద్యములు)

18. ఉషాసుందరి (నాటకము)

19. అమరవాణీ ప్రసారములు

20. అంకితం (నాటకము)

21. శతపత్రము[4] (పద్యములు)

22. దివ్వటీలు (పద్యములు)

మరణం
ఇతడు తన 89వ యేట ఆగస్టు 19, 2006న విజయవాడ, మారుతీనగర్‌లో తన స్వగృహంలో మరణించారు

2013 ఏప్రిల్ 11వ తేదీ న డా ఆచార్య ఫణీ౦ద్రకు ‘’పైడిపాటి సుబ్బరామ శాస్త్రి సాహిత్య పురస్కారం ‘’అందజేశారు .

విజయవాడ లో ఇద్దరు కవి సామ్రాట్టులు శ్రీ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారు ,శ్రీ పైడిపాటి సుబ్బరామయ్య గారు సమకాలీనులుగా ఉండటం అరుదైన విషయమే .మన అదృష్టం కూడా .అందుకే పైడిపాటి వారు ‘’శ్రీ విశ్వనాథ కులమణి-నీ వన్నటులీవు నన్నవే,తమ్ముడ నే –వావిరి ‘’పద్మ –శ్రీ ‘’విభవుని జేయ నిన్ను ,జేతము పొంగెన్ ‘’అంటూ అన్న విశ్వనాధ పద్మశ్రీ వైభవాన్ని పొంగి ప్రశంసించారు తమ్ముడు పైడిపాటి .అంటే కాదు ‘’అన్న నీ వొక యుగ కర్త వగుట నిజాము –నీ యుగమున నేను జన్మించుటన్న-ఒక యదృష్ట౦పు ఫలము ‘’అనీ పొంగిపోయారు పైడిపాటి. అంతేనా తమ ‘’శతపత్రం ‘’కావ్యాన్ని విశ్వనాథ కు అంకితమిచ్చి ధన్యు లయ్యారు పైడి పాటి .ఒకరకంగా సుబ్బరామ శాస్త్రిగారు ‘’పైడి పాళి’’అనచ్చు నెమో ?

సశేషం

సంక్రాంతి శుభా కాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -15-1-19-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

చంద్ర గిరి సుబ్బు సంక్రాంతికానుక

సాహిత్యాభిమానులకు సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలు -నిన్న రాత్రి ”యు ట్యూబ్” లో చంద్ర గిరి సుబ్బు ఈటివి ప్లస్ కోసం తీసిన ”అత్తారింట్లో  సంక్రాంతి అల్లుడు”  రెండు ఎపిసోడ్ లు (”60,61)  చూశాను చాలాకాలం తర్వాత సంక్రాంతికి చక్కని తెలుగు హాస్యం తెలుగు పల్లెటూరు ,అల్లుడికి మర్యాద ,పిండివంటలు బామ్మర్ది సహకారం మరదలు పిల్లను బావ హాస్యం పెట్టటం భేషజాలు, కోతల రాయుళ్ల బండారం పెట్టమారి మగడు ”హెన్ పెకేడ్ ”హజబండ్ ”అయిన తనపేరు మర్చిపోయిన” కృష్ణవేణి మొగుడు”  ,కూతురంటే ప్రేమకున్న తండ్రి , అల్లుడంటే గౌరవమున్న అత్తగారు ,మంచీ మర్యాద కలగలిపిన సున్నితమైన హాస్య 0తో ఉన్న రెండు ఎపిసోడ్ లు ఆద్యంతం కడుపుబ్బా నవ్విస్తాయి .వెకిలి డోకు హాస్యానికి స్వస్తి చెప్పి ,కమ్మని హాస్యానికి ప్రాణం పోసిన చంద్ర గిరి సుబ్బు బహుధా అభినందనీయుడు

  సుమారు ఇరవై ఏళ్ళక్రితం దూర దర్శన్ లో సంక్రాంతికి ఇలాంటి కమ్మని హాస్యం వండి వడ్డించిన ఎపిసోడ్ లు వచ్చేవి ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం  సృష్టించిన ఆహాస్యం గిలిగింతలు పెట్టేది మళ్ళీ ఇన్నేళ్లకు ,ఇన్నాళ్లకు చక్కని హాస్య రసాస్వాదన చేశాను . మీరూ చూడండి .మంచి హాస్యాన్ని ఆస్వాదించండి ,ప్రోత్సహించ0డి -దుర్గాప్రసాద్
Posted in సమయం - సందర్భం | వ్యాఖ్యానించండి

రెండు నిమిషాలలో లైఫ్ సర్టిఫికెట్

సోదర పెన్షనర్లు కు సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలు .ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ నుంచి మార్చి లోపు లైఫ్ సర్ది ఫికేట్ ఇచ్చే దాన్ని ఈ ఏడాదినుంచి జనవరి నుంచి మార్చి లోపు ఇచ్చే ఏర్పాటు చేసిన సంగతి మీకు తెలిసిందే .లైఫ్ సర్టిఫికెట్ ఇవ్వాలంటే ఫారం కొని లేక ట్రెజరీ వారిచ్చేఫారం తీసుకొని ఫోటో అంటించి  ట్రెజరీ ఆఫీసర్ లేక  గెజిటెడ్ ఆఫీసర్ తో సంతకాలు చేయించి పెన్షన్ బుక్ తీసుకువెళ్లి  వారిచ్చే రసీదు తీసుకొనేవాళ్ళం .ఇప్పుడు ఆ పస్టాటికి స్వస్తి చెప్పారు

1- ట్రెజరీ ఆఫీసుకు ఇపుడు తప్పకుండా సెల్ ఫోన్ తీసుకు వెళ్ళాలి
2-పెన్షనర్ ఐడెంటిటీ నంబర్ ,పెన్షన్ నంబర్ ,పెన్షన్ తీసుకొంటున్న బాంక్ అకౌంట్ నంబర్ ,ఆధార్ నంబర్ ,బాంక్ పాస్ బుక్ (వీలుంటే ),పాన్ కార్డు నంబర్ లు కాగితం మీద రాసుకొని తీసుకు వెళ్ళాలి
3 -దీని ఇంచార్జ్ వీటిని తన కంప్యూటర్ లో  ఫీడ్ చేస్టారు .అవన్నీ కరెక్ట్ గా ఉంటె
4-మన వేలిముద్రను అడిగి మిషన్ మీద వేలితో నొక్కిస్తారు .అది తీసుకోగానే మనఫోటో కంప్యూటర్ లో కనిపిస్తుంది
5-వాళ్ళు మన సెల్ లో వచ్చిన ఓటీపీ నంబర్ అడుగుతారు అది చెప్పగానే వాళ్ళు చూసి ఓకే చెప్పి ,మనం లైఫ్ సర్టిఫికెట్ ఇచ్చినట్లుగా మన ఫోటో ఉన్న ధ్రువీకరణ పత్రం ఇస్తారు  ‘
6-ఏ చేతి వ్రేలిముద్రా పడకపోతే ఐరిస్ (కంటిపాప ) ఫోటో తీస్తారు అదీ రాకపోతే మనం 

– స్వయం గా  హాజరై లైఫ్ సర్ది ఫికేట్ ఇచ్చినట్లు ధృవీకరిస్తారు .
   సో సింపుల్ -దుర్గాప్రసాద్
Posted in సమయం - సందర్భం | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

శ్రీమతి పుట్టపర్తి నాగపద్మిని ‘’రగడల ‘’తిరుగీతిక

శ్రీమతి పుట్టపర్తి నాగపద్మిని ‘’రగడల ‘’తిరుగీతిక

  ‘’రంగడు బెండ్లియాడిన నప్పిన్నది ‘’అని కృష్ణ దేవరాయలతో కీర్తించబడిన గోదా దేవి ,తమిళదేశం లో ‘’ ఆండాళ్ళు’’గా సుప్రసిద్ధం . ఆమె నెల రోజుల కాత్యాయనీ వ్రతం సందర్భంగా రచించిన 30పాశురాల ‘’తిరుప్పావై ‘’తమిళనాడంతా ధనుర్మాసం లో మారు మ్రోగిపోతుంది  .అదే ఆంద్ర దేశానికీ ప్రాకి రేడియోలో ప్రసారమై తర్వాత ముఖ్య వైష్ణవాలయాలలో చోటు చేసుకొని ,ఇప్పుడు  అన్ని చోట్లా ప్రాచుర్యం పొందింది .తమిళులకు అది ద్రవిడ వేదమై భాసిల్లింది .ఆమెపై  వేదాంత దేశికులవారు వారు ‘’గోదా స్తుతి ‘’రాశారు .తిరుప్పావై కి దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారితో మొదలుపెట్టి ఎందరెందరో తెలుగు లో అనువాదాలు చేశారు .కొందరు ముక్కస్య చేసి జటిలమూ చేశారు. ఆ వైఖానస భాష అర్ధంకాక జుట్టు పీక్కోనేట్లు చాలా వచ్చాయి .కాని వీటిలో శ్రీ ముళ్ళపూడి వెంకట రమణ రాసి ,బాపు కనువిందు చేసే బొమ్మలేసిన  ‘’మేలి నోము ‘’మంచి పేరు పొందిందింది .ఆంధ్రజ్యోతిలో ధారావాహికంగా ప్రచురణా పొందింది .’’బాగుంది ‘’అని ఒకకార్డు ముక్క రాస్తే అత్యంత విలువైన సుందరమైన ఆ ప్రతిని బాపుగారు సంతకం చేసి నాకు పోస్ట్ ఖర్చులు కూడా పెట్టుకొని’’డబ్బులు పంపకండి ‘’అని రాసి మరీ  పంపి నన్నురుణ గ్రస్తుడిని చేశారు .  శ్రీమతి శ్రీదేవీ మురళీధర్ ఎంతో శ్రమించి ‘’ వేదాంత దేశికులపై సమగ్రమైన పరిశోధనా గ్రంథం రచించి ప్రచురించి  ,గోదా స్తుతి తో పాటు నాకు ఆత్మీయంగా పంపారు .చదివి వెంటనే ఆమెకు అభినందనలు తెలియజేశాను .ఇప్పుడు ఈ ధనుర్మాసంలో ఆంధ్రజ్యోతిలో ఆమె,అత్య౦త ప్రతిభతో అనువాదం చేసి ,వివరణలతో రచించిన   తిరుప్పావై ధారావాహికగా వస్తోంది .దీనికి’’ కేశవ్’’ వేసిన చిత్రాలు మరింత శోభ చేకూరుస్తున్నాయి .

   సరసభారతికి ఆత్మీయురాలు మధురకవి శ్రీమతి ముదిగొండ సీతారామమ్మగారు ఫేస్ బుక్ లో రోజుకొక పాశురం సీసపద్యం లో అనువాదం చేసి అందిస్తున్నారు .ఇవీ రస గుళికల్లాగా ఉన్నాయి.వన్నె తెచ్చాయి .జనవరి 6,7 తేదీలలో విజయవాడలో జరిగిన ఆంద్ర ప్రదేశ్ రచయిత్రుల ప్రథమ సదస్సు మొదటి రోజున నా ఫాన్ ,శ్రీమాన్ పుట్టపర్తి నారాయణా చర్యులవారి కుమార్తె , విదుషీమణి ,బహు గ్రంథ కర్త ఆంధ్రాంగ్ల హిందీ భాషలలో అఖండురాలు శ్రీమతి పుట్టపర్తి నాగపద్మిని గారు ఎంతో ఆదరంగా అందమైన ముఖ  చిత్రం తో ఉన్న , ‘’తిరుగీతికలు ‘’ అనే తిరుప్పావై అనువాదాన్ని ,’’వ్యాస రించోళి’’ని నాకు అందజేశారు .ఇప్పుడు  చెప్ప బోయే దంతా  ‘’తిరు గీతికలు’’ గురించే .

   ముందుమాటలలో తమ ‘’అయ్య’’ పుట్టపర్తి వారి తిరుప్పావై ప్రసంగాలు విని ,తిరుప్పావై లోని లోకోత్తర సౌందర్యానికి ఆకర్షితురాలై ఆయన చెప్పినట్లు తల్లిగారి వద్ద నేర్చి అప్పటినుంచి అదొక ధనుర్మాస వ్రతంగా సాగిస్తున్నట్లు చెప్పుకొన్నారు నాగపద్మిని .హిందీ లో అనువదించిన తన తిరుప్పావై హిందీ సప్తగిరి లో దారావాహికయై ,తర్వాత ముద్రణపొందిందట .ఈ సందర్భం గా ఆమె ‘’హైదరాబాద్ ఆకాశవాణి కేంద్రం లో ఇప్పటికీ ,ప్రతి ధనుర్మాస సుప్రభాతానా భక్తి రంజనిలో తిరుప్పావై వినిపిస్తుంది. 1990లలో డా ఎల్లా వెంకటేశ్వరరావు గారి నిర్వహణ  లో రికార్డ్ అయింది ప్రవచన శిఖామణి శ్రీ సంతానం గోపాలాచార్యులవారి క్లుప్త వ్యాఖ్య ,శ్రీరంగం గోపాలరత్నం గారి ‘’సప్తపది ‘’ప్రసారమయ్యేది ‘’అని  గుర్తు చేసుకొన్నారు  .మన విజయవాడ ఆకాశవాణి కేంద్రం లో శ్రీ బాలమురళీ కృష్ణ తిరుప్పావై పాశురం దానికి కృష్ణశాస్త్రి గారి అనువాదం పద్యం శ్రీరంగం గోపాల రత్నం పాడగా ధనుర్మాసం నెలరోజులూ వచ్చేవి. హాయిగా మైమరచి వినే వాళ్ళం

  ఇక అసలు విషయానికి వస్తే పద్మిని గారు అనువాదానికి అచ్చ తెనుగు’’వృషభ గతి రగడ’’ ను ఎన్నుకొన్నారు .రగడ లలో  ఎంతో భక్తి ఇప్పటికే  ప్రవహించింది ఇప్పటికే .బహుశా అదంతా వీరశైవ భక్తీ అనుకొంటా .ప్రార్ధన పద్యాన్ని ఉత్పలమాలిక లో రచించి గోదా రంగానాధులకు ఉత్పలమాలిక హార సమర్పణ చేసినట్లనిపిస్తుంది .ఇందులో ‘’ఆముక్తమాల్యద ‘’గా అంటే’’ సూడికొడుత్తు నాచ్చియార్ ‘’ను స్తుతించారు .శ్రీరంగేశుని తలిస్తే మనసు ‘’సారంగంబు ను వోలె,సారములకై ,సారంగముల్ గోరి తా –సారంగమ్మును సారఘముకై వోలె ,సారంగమున్ బొందగా –సారంగమ్మును వోలెనార్ద్రతను సారంగమున్ జూడగా ‘’అంటూ  కురంగ గమనం తో రెండో పద్యంగా శార్దూలాన్ని పరిగెత్తించారు .మూడవపద్యం ఉత్పలమాలికలో గోదా దేవి తండ్రి పెరియాళ్వార్ శ్రీ విష్ణు చిత్తుని భక్తి పారమ్యాన్ని కళ్ళకు కట్టించి ,చివరిదైన నాలుగవ ఉత్పలమాలికలో ‘’కేశవా పాసుర సేవలంది ,యాపన్నుల బ్రోచుటందు హరి పారము లేదని’’  గోదా  దేవి చెప్పిందనీ ,కనుక ‘’నీ మన్నన వేల్పు బోనమిడి,మార్గళి సేచన సంతసి౦చుమా ‘’అని ఆర్తిగా వేడుకొన్నారు .

  మొదటి గీతిక చివరలో ‘’నీరమున వెలసిల్లు దైవము ,నీ దినమ్ముల వలెను గొలువగ-మీరలన్దరును రాగదే ,ఇక మిత్రతను నీరాడ బాగుగ’’అన్నారు .అలాగే ‘’వెన్న పెరుగును పాలధారల విభవమొసగుము మాకు ‘’.ముకుందుని వేడుకొంటే ‘’మిన్ను దాకెడు సంపదలు ,ధనమును మనకిక దెలుసుకోనుడీ ‘’.కన్నెపిల్లలకు ‘’మాయ నేర్చిన బాలకుండు  ,మాటలాడుట జాల నేర్చెను ‘’’’పీలులవిగో నరచు చున్నవి ,భూరి శంఖ ధ్వనుల వినుడే –చల్లనవ్వుల విషము గుడిపిన శఠత దునిమిన బుడుతదితడే ‘’.’’కట్టుకధలు  వింటి మమ్మా ,కానుపించవే త్వరగా కొమ్మా ‘’’’’ అంబరమ్ములు ,త్రాగు నీరాహారము ను గడుదాన మొసగెడి –ఎమ్బెరుమాళు నంద గోపుల ఏలికకుకు మేల్కొల్పు బాడుడి’’మొదలైన లైన్లు చాలాబాగా ఉన్నాయి .చివరి గీతికలో ‘’పాలమున్నీటిని మదించిన పావనుని ,మాధవుని పదముల –వ్రాలి లీలను మోక్షమందిన భాపతి బోలిన గోపకాంతల’’లో మాటలు అర్ధంకాక అసలే అరవం ,మళ్ళీ ఈతెలుగు సుదూర శబ్దాలే౦టిరా బాబో అనిపిస్తుంది.

  చివరలో అనుబంధంగా ఉన్న దేశికులవారి గోదా స్తుతిని పద్మినిగారు శ్లోకానుసరణగా వృత్త గీత కందాలలో చక్కని అనువాదం చేశారు .భక్తిఅతి సరళంగా  తేటగా ,సుమధురంగా  నాద యుత శబ్ద పరంపరగా ఉంటేనే శోభిస్తుంది అనిపిస్తుంది ఇదంతాచదివాక .

14-1-19  సోమవారం భోగి శుభాకాంక్షలతో 

  మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-1-19-ఉయ్యూరు

Posted in పుస్తకాలు, సమీక్ష | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4 హర నామామృత మహా కావ్యకర్త -విద్యా ధర శాస్త్రి (1901-1983)

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

హర నామామృత మహా కావ్యకర్త -విద్యా ధర శాస్త్రి (1901-1983)

సంస్కృత ,హిందీభాషలలో మహా విద్వాంసుడు విద్యాధర శాస్త్రి రాజస్థాన్ లోని చురు లో  1901జన్మించి 82ఏళ్ళ వయసులో 1983లోమరణి౦చాడు .లాహోర్ లోని పంజాబ్ యూని వర్సిటి నుండి సంస్కృతంలో డిగ్రీ పొందాడు .ఆగ్రా యూని వర్సిటీ నుండి సంస్కృత ఎం.ఏ.డిగ్రీపొంది  బికనీర్ లో ఉంటూ సాహిత్య సేవలో ధన్యుడై రాష్ట్రపతి నుంచి ‘’విద్యా వాచస్పతి ‘’బిరుదునందుకున్నాడు .1928లో బికనీర్ లోని దుంగార్ కాలేజి లో సంస్కృత లెక్చరర్ గా చేరి ,1936లో శాఖాధిపతి అయ్యాడు .1956లో ఇక్కడ రిటైరై ,ఆలిఘర్ లోని హీరాలాల్ బరాహసైని కాలేజీలో సంస్కృత హెడ్ గా చేరాడు .1958 లో బికనీర్ లో సంస్కృత,హిందీ ,రాజస్థాని భాషాభి వృద్ధికోసం ‘’హిందీ విశ్వభారతి ‘’సంస్థ స్థాపించాడు .దీనికి జీవితాంతం అధిపతిగా సేవలందించాడు .

బికనీర్ రాజకుటుంబ ‘’కులగురువు ‘’హోదా లో ఉంటూ శాస్త్రి ,ఎందరెందరో విద్యార్ధులను ఉత్తేజితులను చేసి తీర్చి దిద్దాడు .వీరి శిష్యపరంపరలో  ప్రసిద్ధి చెందిన స్వామి నరోత్తమ దాస్ , బ్రహ్మానంద శర్మ ,కాశీరాం శర్మ  ,కృష్ణ మెహతా ,రావత్ సరస్వతి వంటి ఉద్దండులున్నారు .విద్యాధర శాస్త్రి సంస్కృత మహాకావ్యం’’హరనామామృతం ‘’రచించి జగద్విఖ్యాతి చెందాడు.ఈ రచన ముఖ్యోద్దేశ్యం చదువరులు ప్రభావితులై ప్రపంచాభి వృద్ధి కోసం కృషి చేయాలనే .రెండవ మహాకావ్యం గా ‘’విశ్వమానవీయం ‘’రాశాడు .దీనిలో ఆధునికత ప్రభావం, 1969లో చంద్ర గ్రహం పై మానవుడు కాలుపెట్టటం వంటి అంశాలున్నాయి .మిగిలినవి లఘు కావ్యాలు . ‘’విక్రమాభినందనం ‘’లో భారతీయ సంస్కృతీ  ,చంద్ర గుప్త విక్రమాదిత్య పాలన ,ఆది శంకరాచార్య ,రాణి పద్మావతి ,గురుగోవింద సింగ్ ,శివాజీ మహారాజ్ మొదలగు మహాత్ములు సంస్కృతీ పరి రక్షణకు చేసిన  స్మరణ ఉంటుంది .’’వైచిత్ర్య లహరి ‘’లో మానవ మానసిక వైచిత్ర్యాన్ని చిత్రీకరించాడు .’’మత్త లహరి ‘’లో త్రాగుబోతు  సృష్టించే  అరాచకాన్ని  హాస్యం మేళవించి ,ప్రబోధాత్మకంగా రచించాడు .దీనికి వ్యాఖ్యానంగా ‘’ఆనంద మందాకిని ‘’రాశాడు .మదన మోహన మాలవ్యా శత జయంతి,1962ఇండో –చైనా యుద్ధం  సందర్భంగా ‘’హిమాద్రి మహాత్మ్యం ‘’రచించి మాననీయ మాలవ్యా చేత భారతీయులకు హిమాలయాలను కాపాడుకోమని హితవు  చెప్పించాడు  .అభిజ్ఞాన శాకుంతలం పై ‘’శకుంతల విజ్ఞానం ‘’వ్యాఖ్యానం రాశాడు .ఇందులో ప్రేమకు అపజయం ఉండదని ఉద్ఘాటించాడు .’’అలి దుర్గ దర్శనం’’కూడా రాశాడు .

1915లోనే ‘’శివ పుష్పాంజలి ‘’సంస్కృత కావ్యం రాశాడు దీనిలో ప్రత్యేక ఛందస్సు వాడలేదు .ఘజల్ ,ఖవ్వాలి ధోరణిలో రాశాడు  .అదేసమయం లో ‘’సూర్య స్తవం ‘’రాసి ప్రచురించాడు .’’లీలా లహరి ‘’లో భారతీయ వేదాంతాన్ని అద్వైతం భూమికగా విశ్లేషించాడు .ఒక సంస్కృత నాటకం ‘’పూ ర్ణానందనం ‘’నుజానపద కధ ఆధారంగా రాశాడు .దీనిలో భౌతిక జీవితం కన్నా , ఆధ్యాత్మిక జీవన సౌందర్యం విశిష్టమైనదని నిరూపించాడు .కలి దైన్యం, దుర్బలబలం నాటకాలు కూడా రాశాడు.చంపు కావ్యంగా’’విక్రమాభ్యుదయం ‘’.తులసీ దాసు రాసిన  కృష్ణ గీతాలను సంకలించి ‘’కృష్ణ గీతావళి ‘’గా తెచ్చాడు .

పేరుకు తగినట్లుగా విద్యాధర శాస్త్రి ప్రతిభకు పురస్కారాలు లభించాయి భారత రాష్ట్ర పతి చేతులమీదుగా వారణాసి లోని విశ్వ సంస్కృత పరిషత్ పురస్కారం అందుకొన్నాడు .1962లో అఖిలభారత సంస్కృత సమ్మేళనం లో డా సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ నుండి ‘’విద్యా వాచస్పతి ‘’బిరుదు, సత్కారం  పొందాడు .ఉదయ పూర్ లోని రాజస్థాన్ సంస్కృత అకాడెమి ‘’మనీషి ‘’బిరుదం తో ఘనంగా సన్మానించింది .1972భారత స్వాతంత్ర్య రజతోత్సవం లో రాష్ట్రపతి శ్రీ వివి గిరి సన్మానించారు .అఖిలభారత సంస్కృత ప్రచార సభ ‘’కవి సామ్రాట్ ‘’బిరుదుప్రదానం చేసింది .బికనీర్ భారతీయ విద్యామందిర్ 1980లో విశేష సత్కారం చేసింది .భారతీయ సంస్కృతికి, స౦స్కృత భాషకు చేసిన సేవ కు మహారాజా మేవార్ ఫౌండేషన్ వారి ‘’హరిత్ రుషి ‘’బిరుదును 1982లో అందుకున్నాడు శాస్త్రీజీ .

సశేషం

రేపు భోగి శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -13-1-19-ఉయ్యూరు

 

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి