గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3 446-మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్ర   గీర్వాణ భాషాసేవ (20 వ శతాబ్దం )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

446-మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్ర   గీర్వాణ భాషాసేవ (20 వ శతాబ్దం )

మధ్యప్రదేశ్ లో డా కైలాష్ నాధ్ కట్జూ తర్వాత1957 లో  ముఖ్యమంత్రి అయినపండిట్ రవి శంకర్ శుక్లా హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్స్  లో సంస్కృతభాషను కంపల్సరీ చేశాడు  .డిగ్రీ ,పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయిలలో సంస్కృతం అభ్యసించేవారికి సదుపాయాలూ ప్రోత్సాహకాలు రెట్టింపు చేశాడు .ముఖ్యమంత్రి అధ్యక్షతన ఒక బోర్డు ను ఏర్పరచి సంస్కృత వ్యాప్తికి కృషి చేశాడు .ఆర్ధికమంత్రి విద్యామంత్రి నాలుగు యూనివర్సిటీ ల వైస్ చాన్సలర్లు  సంస్కృతకాలేజి ప్రిన్సిపాల్, డైరెక్టర్ ఆఫ్ పబ్లిక్ ఇన్స్ట్రక్షన్ ,విద్యా సెక్రెటరీ ,ప్రభుత్వ సెక్రెటరీ దీనిలో సభ్యులు .ఈ బోర్డు సూచనలను తక్షణమే అమలు జరిపాడు . 87 శాతం హయ్యర్ సెకండరీ పాఠశాలలో సంస్కృత ఉపాధ్యాయులను నియమించాడు .అదనంగా డిగ్రీ ,పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కాలేజీలలో సంస్కృతాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు .ఆకర్ష వంతమైన జీత భత్యాలు ఏర్పాటు చేశాడు .సంస్కృత విద్యార్థులకు స్కాలర్షిప్ లు ,ప్రోత్సాహకాలు కల్పించాడు .సంస్కృత నాటకాలను విద్యార్థులతో ఆడించాలని ఉత్తర్వులు జారీ చేశాడు ముఖ్యమంత్రి రవి శంకర్ శుక్లా .

                 కాళిదాస్ సమారోహ్

1958 నవంబర్ 20 న  మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ‘’కాళిదాస్ సమారోహ్ ‘’ను ఉజ్జయిని లో ఏర్పరచి భారత ప్రధమ రాష్ట్రపతి డా రాజేంద్ర ప్రసాద్ చేత ఆవిష్కరింపజేసి వారం రోజులపాటు ఉత్సవాలు నిర్వహించారు .భారత దేశం లో ఇది మొట్టమొదటి అత్యంత ప్రధాన సాంస్కృతిక ఉత్సవంగా పరిగణింప బడింది .భారత దేశం లోని అనేక ప్రముఖులు ,రష్యా జపాన్ చైనా ఇరాన్ ,జర్మన్ విద్యా బృందాలు అత్యుత్సాహంగా పాల్గొని దిగ్విజయం చేకూర్చాయి  .విక్రమ్ విశ్వ విద్యాలయసంస్కృత ప్రొఫెసర్  ఆధ్వర్యం లో  సెమినార్   నిర్వహిస్తే ,ఇటలీ లోని ట్యూరిన్ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయ ప్రొఫెసర్ డా మేరియో వల్లూరి ,పశ్చిమ జర్మనీ మ్యూనిచ్ విశ్వవిద్యాలయ సంస్కృత ప్రొఫెసర్ డా. గుస్టేవ్  రోత్ ముఖ్యఅతిథులుగా పాల్గొని కాళిదాసు పై సెమినార్ పత్రాలు రాసి చదివారు .నాట్య సమారోహం ,శిల్ప చిత్ర ప్రదర్శన బాగా ఆకట్టుకొన్నాయి .మద్రాస్ యూనివర్సిటీ సంస్కృత ప్రొఫెసర్ వ్.రాఘవన్ ,కలకత్తా యుని వర్సిటీ ప్రభుత్వ సంస్కృతకాలే జ్ ప్రిన్సిపాల్ డా.గౌరీ నాథ శాస్త్రి ‘’మాళవికాగ్నిమిత్రం’’అభిజ్ఞాన శాకుంతలం తాము నటిస్తూ దర్శకత్వం చేస్తూ  ‘’నాటకాలు  ప్రదర్శించారు . 1957 లో చైనాలోని పెకింగ్ లో శకుంతల నాటకం ను డైరెక్ట్ చేసి ప్రదర్శించిన డబ్ల్యు .షుజ్ కూడా పాల్గొన్నాడు . ఈ కార్యక్రమమం అంతర్జాతీయంగా బ్రిటిష్ ఓరియెంటలిస్ట్ డా ఏ ఎల్ భాషం,జపాన్ కోట్యో బుద్ధిష్ట్ యూనివర్సిటీప్రొఫెసర్ హీమో కుమరా,వెస్ట్ జర్మనీ కి చెందిన పాల్ ధీమ్ ,వాల్టర్ లీఫెల్ వంటి ప్రముఖులతో పాటు      అందర్నీ ఆకర్షించి సంస్కృతం పై అభిమానం పెంచింది . .అప్పటి నుంచి ప్రతి సంవత్సరం ఈ ఉత్సవం నిర్వహిస్తున్నారు .

     కాళిదాస్ అకాడెమి

ఉజ్జయినిలో 1977 లో కాళిదాస అకాడెమీ ఏర్పాటు చేశారు .ఏదో కంటి తుడుపుగా ఆ మహాకవి పేరు మీద ఏర్పాటు చేయటం కాదు సంస్కృత భాషను  సంస్కృతీ సంప్రదాయాలను సజీవంగా నిలబెట్టటానికి పూర్వ వైభవం సంతరించటానికి ఏర్పడిన సంస్థ .విక్రమ్ కీర్తిమందిరం పురాతన వస్తు ప్రదర్శన శాల ఏర్పాటైంది  .ఈ రెండు సంస్థలు ,విక్రమ్ యుని వర్సిటీ కలిసి ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యం లో ఎన్నో కార్యక్రమాలు రూపొందించి నిర్వహిస్తున్నాయి .ఇతర దేశ నాటక సమాజాలను ఆహ్వానించి ప్రదర్శనలిపీస్తున్నారు ప్రతి సంవత్సరం దేశం లోని సంస్కృత విద్యావేత్తలు ఆహ్వానించి ప్రసంగాలు ఏర్పాటు చేసి వారి సృజనకు ‘’కాళిదాస సమ్మాన్ ‘’ పురస్కారం అందిస్తున్నారు .మన కవిసామ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు ఈ పురస్కారం అందుకొన్నారు . .

      మధ్య ప్రదేశ్ సంస్కృత అకాడెమి

1985 లో మధ్యప్రదేశ్ సంస్కృత అకాడెమి ఏర్పడింది . సామాన్యప్రజలకు సంస్కృతాన్ని దగ్గరకు తెచ్చింది .సృజనాత్మక రచనలను ప్రోత్సహించి ఘనమైన నగదు బహుమతులను ఇస్తోంది .యువతకు అవసరమైన సంస్కృత జ్ఞానాన్ని అందిస్తోంది

   సంస్కృత సాహిత్య సృజన

 సాగర్ యుని వర్సిటీ సంస్కృత ప్రొఫెసర్ డా రాధావల్లభత్రిపాఠీ గొప్ప సంస్కృతకవి విద్యావేత్త .ఇరవయ్యవ శతాబ్ది ఆధునిక సంస్కృతం లో మంచి ప్రవేశం ఉన్నవాడు .ఆధునిక విధానం లో సంస్కృతం నేర్పే అన్ని ప్రయత్నాలూ చేస్తున్నాడు .పండిత ఉర్వీ దత్త శాస్త్రి ‘’సుల్తాన్ జహాన్ వినోద  మహాకావ్యం ను 2 వేల శ్లోకాలతో 1935 లో భోపాల్ లో రాశాడు .జబల్ పూర్ కు చెందిన డా రహస విహార్ ద్వివేదీ,ఇండోర్ వాసి శ్రీపాద శాస్త్రి హసుర్ఖ ర్   (1888-1974 ) ఉజ్జయిని విక్రమ్ యుని వర్సిటీ సంస్కృత శాఖాధ్యక్షుడు డా కె యెన్ జోషి ,వంటివారెందరో సృజన రచనలతో సంస్కృత సాహిత్యాన్ని రసప్లాఅవితం చేశారు .

447-త్రిపుర కాంగ్రెస్ స్వాగతానంద కల్లోలహ్కావ్య కర్త -పండిట్ లోకనాథ శాస్త్రి (20 వ శతాబ్దం )

 మధ్యప్రదేశ్ జబల్పూర్ కు చెందిన పండిత లోకనాథ శాస్త్రి భారత దేశ సమకాలీన రాజకీయాలపై ‘’త్రిపుర కాంగ్రెస్ స్వాగతానంద కల్లోలహ్ ‘’అనే సంస్కృత కావ్యం రాశాడు . ఇదికాక అనేక భక్తి అష్టకాలు రచించాడు

  ఇండోర్ కు చెందిన పండిట్ గజానన రామచంద్ర కల్మార్కర్  100 కు పైగా సంస్కృత రచనలు చేశాడు .ఆయన కవిత్వం జాతీయభావాలకు ఆటపట్టు .మధుర మంజుల కవిత్వం ఆయన సొత్తు

  సాగర్ వాసి ,ప్రస్తుత వారణాసి నివాసి డా.రామాజీ ఉపాధ్యాయ వచన సంస్కృతం బాగా రాశాడు .’’ద్వా సుపర్ణ ‘’రచనలో శ్రీ కృష్ణ సుదాముల మైత్రిని గొప్పగా వర్ణించాడు .ఇందులో గాంధీ గారి జీన జనోద్ధరణ  గ్రామ వికాసం ,చేతిపనుల పునర్వైభవం రంగరించాడు.

448-గాంధీ శత శ్లోకి కర్త -పండిత గణపతి శుక్ల (20 వ శతాబ్దం )

మధ్య ప్రదేశ్ ఉత్తర నిర్మార్ జిల్లా ఖర్గాన్ కు చెందిన పండిత గణపతి శుక్లా ‘’కధామృతం ‘’అనే చిన్నకధలను ,చిన్నపిల్లలకు సరళమైన కవిత్వాన్నీ సంస్కృతం లో రాశాడు  స్వాతంత్య్ర ఉద్యమప్రభావం తో గాంధీ మహాత్మునిపై ‘’గాంధీ శత శ్లోకి ‘’రాశాడు .’’భూదాన యజ్ఞ గాధ ‘’కూడా రచించాడు .

449-రామ వన గమనం నాటక కర్త -శ్రీమతి డా వనమాలా భావల్కర్ (20 వ శతాబ్దం )

మధ్యప్రదేశ్ లోని సాగర్ ,ఉజ్జయిని ,నాగపూర్ యుని వర్సిటీలలో సంస్కృత ప్రొఫెసర్ శ్రీమతి వనమాలా భావల్కర్ సంస్కృత నాటకాలు కవితలు రాసింది .అందులో ‘’రామ వన గమనం ‘’నాటకం ప్రసిద్ధమైనది .ఇదికాక ‘’పార్వతీ పరమేశ్వరీయం ,‘’పాద దంద’’లలో ఆమె కవిత్వం పరవళ్లు తొక్కింది .సంగీతానికి అనువుగా ఉండటం తో శ్రవణ సుభగంగా ఉంటాయి ఆమె కవితలు .

449-అజాత శత్రు నవలాకారుడు -డా శ్రీనాథ శాస్త్రి (20 వ శతాబ్దం )

మధ్యప్రదేశ్ ఇండోర్ కు చెందిన డా శ్రీపాద శాస్త్రి హాసూర్ఖార్ కుమారుడే శ్రీనాథ  శాస్త్రి .ఉద్యోగ విరమణ తర్వాత ఆయనలోని సంస్కృత సాహిత్యం కట్టలు తెంచుకొని ప్రవహించింది .జాతీయ భావాలతో గొప్పనవలలు రాశాడు అందులో ‘’అజాత శత్రు ‘’,ప్రతిజ్ఞాపూర్తి ‘’,సింధుకన్య ‘’,దావానలః ,చెన్నమ్మ నవలలు విశేష ప్రాచుర్యం పొందాయి .సింధుకన్య నవలకు సాహిత్య అకాడెమి పురస్కారం లభించింది .దీనికే మధ్యప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడెమి  భోపాల్ ఉత్తరప్రదేశ్ సంస్కృత సంస్థాన్ లు శాస్త్రి సృజనాత్మక సంస్కృత ప్రతిభను మెచ్చి అవార్డు లను అందించి గౌరవించాయి .

450-అనేక సంస్కృత రచనలు చేసిన పండిట్ సుధాకర శుక్ల (1913 -1985)

పండిట్ సుధాకర్ శుక్లా మధ్య ప్రదేశ్ లో 1913 లో జన్మించి 19 85 లో మరణించాడు.ధైతీ య లో స్థిరపడ్డాడు . అనేక కాండల సంస్కృత మహా కావ్యాలు, దీర్ఘ కవితలు రాశాడు . నాటకాలు కవితలూ కూడా రచించాడు .రాష్ట్రం లోను దేశమంతటా పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందాడు అనేక బిరుదులూ ,పురస్కారాలు గౌరవ డాక్టరేట్ లు లభించాయి .గ్వాలియర్ జివ్వాజి యుని వర్సిటీ ఆయనంకు గౌరవ డాక్టరేట్ ఇచ్చి ఘనంగా సన్మానించింది . ఇంత ప్రసిద్ధుడైన ఈ కవి గురించి పూర్తి సమాచారం లభించకపోవటం దురదృష్టం .

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-9-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

తెనాలివారి ‘’బాపు రస రేఖ ‘’ 31-8-17 బాపు వర్ధంతి

తెనాలివారి ‘’బాపు రస రేఖ   ‘’

గుంటూరు జిల్లా తెనాలిలోని బాపు అభిమానులుశ్రీ రవి కృష్ణ గారి ఆధ్వర్యం లో బాపు రమణలను  తెనాలిలో సన్మానించాలనుకొని ఆహ్వానించటం మొహమాటంగా ఇద్దరూ ఒప్పుకోవటం , బాపుగారి పై ప్రత్యేక  పుస్తకం తేవాలనే సంకల్పం ,శ్రీ గిరిధర్ గారిచే బాపు చిత్రం వేయి౦చాలనుకోవటం ,అయన ఒప్పుకొని వేసివ్వటం ,ఆయన తన అభిమాన చిత్రకారులని ,మంచి స్టడీ చేస్తారని బాపు చెప్పటం 2013లో చకచకా జరిగిపోయాయి ..కానికార్యక్రమం కార్య రూపం పొందకుండా ముందు రమణ ఆ వెంటనే రెండేళ్లకు బాపు మనల్ని వీడి వెళ్ళిపోయారు .కాని పట్టువదలని విక్రమార్కులైన తెనాలివారు ఆ ఇద్దరూ లేకుండానే పుస్తకాన్ని తేవాల్సి వచ్చి  తెచ్చి 2015 జూన్ లో మనసులోని కోరిక ‘’ బాపు ‘’అనేపేరుతో ఆయన ముఖ చిత్రం తో  తీర్చుకొన్నారు ..శ్రీ దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారు అష్టవిధ నాయికలపై రాసిన పద్యాలకు బాపు వేసిన బొమ్మలూ చేర్చి ప్రచురించారు .దీనికి పూర్తీ సహకారం శ్రీ రమణ అంద జేశారు .బాపు శిష్యులైన చిత్రకారులు మోహన్, చంద్ర మొదలైనవారు ,భరణి వంటి రాయసగాళ్ళు బాపుపై తమ అభిప్రాయాలను పొందుపరచారు .శ్రీరమణ తానదైన శైలిలో ఎన్నో విషయాలు గుది గుచ్చి తెలియ జేశారు .పుస్తకం అందంగా సర్వాంగ సుందరం గా వెలువడింది .బాపు కి ఉన్న అభిరుచులు ,ఇష్టాలు ,అయిస్టాలు ,అభిప్రాయాలు అన్నీ ఇందులో పొందు పరచారు .ఒక రకంగా ఇది ‘’బాపు గీతోపనిషత్ ‘’.అయింది .అందులోని మేలిమి సారాంశాన్ని అంటే ఎసెన్స్ ను అనగా సారాన్ని  నేను మీకు ‘’తెనాలివారి  బాపు రస రేఖ ” ‘’గా అందజేస్తున్నాను .పుస్తకం చదవనివారికి ఇది ఉపశమనం కలిగిస్తు౦దని ఆశ .ఇందులో తెలిసినవిషయాలు, తెలియనివి, తెలుసుకో దగ్గవి, తెలియాల్సినవి ఎన్నో ఉన్నాయి .ఈ ‘’బాపు ‘’ను నాకు పంపించమని  మా ఆత్మీయులు అమెరికాలో ఉంటున్న శ్రీ మైనేని గోపాల కృష్ణగారు తెనాలి లో ఉన్న తమ గురువు, స్నేహితులు, మార్గ దర్శి, మెంటార్ అయిన శ్రీ కోగంటి సుబ్బారావు గారి అబ్బాయి శ్రీ శివ ప్రసాద్ గారికి ఫోన్ చేసి చెప్పగా ఆయన పంపితే నాకు సుమారు నెలక్రితం చేరింది..దీనికి పైవారందరికి కృతజ్ఞతలు .దీనిని ఇవాళే చదివాను.

బాపుగారి భార్యతెనాలికి చెందిన  ప్రఖ్యాత నాటక సినిమా నటులు ,డాక్టర్ స్వర్గీయ గోవిందరాజుల సుబ్బారాగారి కుమార్తె .అంటే బాపు తెనాలి వారి అల్లుడన్నమాట శ్రీ .సి నా రే ‘’సుదర్శనం ‘’పేరుతొ రాసిన కవిత లో ‘’పాపలాంటి పసినవ్వు చిలికే బాపు వెనక –ఓ కొంటె మేధావి ఉన్నాడని కొందరికే తెలుసు ‘’అంటూ మొదలుపెట్టి ‘’బాపు బొమ్మలునిరాడంబరంగా ఉన్నా  గుండెల వెనక ఉన్న స్వాభిమానా లకు చురకలు పెడతాయి.’’అన్నారు .’’బాపులో ఒక దార్శనికుడు, దర్శకుడు  ఉన్నాడు .ఒక్కొక్కబోమ్మా ఓ రంగుల మినీ కవిత ‘’అని శ్లాఘించారు .’’అన్ని అంచులున్న సుదర్శనం బాపు .బాపును  వరించిన’’ డాక్టరేట్ ‘’తరించింది ‘’అని కొత్తకోణం లో చెప్పారు .

బాపు రమణనలను నాలుగు దశాబ్దాలుగా సునిశితంగా తరచి చూసిన అంతేవాసి శ్రీరమణ ‘బాపు నిగర్వి కాని బాపు గర్వం రమణ ‘’అని రాశాడు .ఆంద్ర జ్యోతిలో శ్రీ రమణ పని చేస్తున్నప్పుడు విజయవాడవచ్చిన బాపు ఆఫీసుకు వెళ్లి శ్రీరమణ తో ‘’నన్ను బాపు అంటారండి .నా కార్టూన్లు ఒక సంపుటిగా రా బోతోంది .మీరు ముందుమాట రాస్తే సంతోషిస్తాను .అది అడగటానికే వచ్చాను ‘’అని మాడెస్ట్ గా అంటే కుంచించుకు పోయాడు శ్రీ రమణ .నాలుగు రోజుల్లో ‘’నానృషి’.కృతే కార్టూన్ ‘’అని రాశాడు .ఒక ఏడాదికే మద్రాస్ చేరి బాపు రమణ కుటుంబ సభ్యుడైపోయాడు .’

’సీతాకల్యాణం ‘’చికాగో ఫిలిం ఫెస్టివల్ కి ఎంపికై అక్కడ వారి ఆహ్వానం పై మొదటి సారి విదేశీ ప్రయాణానికి మద్రాస్ ఎయిర్ పోర్ట్ కు వెళ్ళాడు బాపు .అందరు వీడ్కోలు చెప్పటం పూర్తీ అయింది .ఇక బాపు లోపలి వెళ్లిపోవాలి .ముందుకు వెళ్ళబోయి బాపు వెనక్కి నాలుగు అడుగులు వేసి నోటి దగ్గర కర్చీఫ్ పెట్టుకొని నిలబడ్డ రమణ దగ్గరకు వెళ్లి అమాంతం పాదాభి వందనం చేసి తల వంచుకొని వెళ్ళిపోయాడు .దీనిపై శ్రీరమణ’’వారిద్దరి మధ్యా ఉన్నది చనువుకాదు .గౌరవం ఉన్నప్పుడే స్నేహమైనా ,బంధమైనా పదిలంగా ఉంటుంది అని రమణ అనేవాడు అని చెప్పాడు .’’బాపు –పైపు వీరుడు ‘’అని అందరికి తెలుసు .ఆయన దగ్గర వెయ్యిదాకా రకరకాల పైపులు ఉండేవి .’’ఈజన్ బర్గ్ అనే ఆయన కు బాపు  బొమ్మలన్నా బాపు-రమణలు  అన్నా చాలా ఇష్టం . ఫోర్డ్ ఫౌండేషన్ తరఫున దక్షిణ భారతం లో పుస్తక ప్రచురణ ని, చదివే అలవాటునీ పెంపొందించటానికి ఆయన వచ్చాడు .ఆ రోజుల్లో ఎమెస్కో వారి ‘’ఇంటింటా గ్రంధాలయపధకం ‘’ఇలా వచ్చిందే .అప్పటికే బాపు గొప్ప డైరెక్టర్ .. .బాపు’’ తీసే సినిమాలలో ఎక్కడైనా ఒక చోట ఫ్రేములో కనిపించేట్లు నాలుగు పుస్తకాలు పెట్టు ‘’అని సలహా ఇచ్చాడు దాన్ని పాటించి సలహాకు విలువనిచ్చాడు బాపు .బాపు మౌత్ ఆర్గాన్ ఘనాపాఠీ.ఒక మ్యూజిక్ డైరెక్టర్ ఆర్కెస్ట్రాలో వాయించేవాడు .అయితే ఒక రోజు ఒక పాట రికార్డ్ చేస్తుంటే ‘’అచ్చు ఇదే ట్యూన్ రాత్రి రేడియో లో విన్నానండీ ‘’అన్నాడు మ్యూ జిక్ డైరెక్టర్ తో .అంతే మళ్ళీ అవకాశం రాలేదట .

‘’బాపు త్రాచుపాము . నేను వానపాము ‘’అని రమణ చెప్పేవాడట .తనకేమీరాదు నేర్చుకోవాలి అని రోజుకి ఇరవై గంటలు పనిచేసేవాడు బాపు .తానెక్కడా ఎవరిదగ్గరా చిత్రకళను నేర్చు కోలేక పోయాననే దుగ్ధ ఉండేది .అందుకే తగిన స్థాయికి రాలేక పోయానని అనుకొనేవాడు .అందుకే’’ బాపు స్కూల్ ‘’అవతరించిన్దిసార్ అని శ్రీ రమణ అంటే చిరాకు పడేవాడు బాపు .’’నాలోలోపం నాకు తెలుసు .మీకు తెలుసా ?’’అని గద్దించేవాడు .ప్రసిద్ధ చిత్రకారుల చిత్రాల్ని విశ్లేషణాత్మకంగా వివరి౦చే వాడు .బాపుకు పిలకా నరసింహ మూర్తి చిత్రించే రంగులు ,రూపాలు అంటే ఇష్టం .అందుకే సీతాకల్యాణం సినిమా లో  పిలకా వారి చేత బాల సీత చూసే దశావతారాలు వేయించాడు .బులెట్ సినిమాలో ‘మా తెలుగు తల్లికి ‘’పాటచిత్రీకరణ కోసం తెలుగు దనాలను ఆయనతోనే వేయించిన కళాభిమాని .మొక్కపాటి కృష్ణమూర్తి చిత్రాలు దర్పంగా ఉంటాయని మెచ్చేవాడు .బాపు హిందుస్తానీ, రమణ కర్నాటక సంగీతానికి చెవులు కోసుకొనేవారు .  .చాలా ఏళ్ళ క్రితం డాక్టర్ సమరం మానవ మనస్తత్వాలపై ఒక పత్రికలో వ్యాసం రాస్తూ ‘’ప్రాణానికి ప్రాణం గా ఉన్న బాపు –రమణ లలో ఒకరు చనిపోతే మరొకరు ఎలా జీవిస్తారు ?’’అనే అంశాన్ని ప్రస్తావించాడు .చాలామంది అభిమానులు సమరం పై సమార భేరి మోగించారు .

బాపు –చాలా సంగతులు రమణ కళ్ళతో చూస్తాడు ఆయన చెవులతో వింటాడు .బాపుని అర్ధం చేసుకోవటం అందరివల్లా కాదు .రమణ ఒక్కడే బాపుకు వెయ్యిమందిపెట్టు .ఫెయిల్యూర్ తో పేచీ పెట్టుకొని దాన్ని ఓడించే శక్తి రమణ కు ఉంది .ఆ గెలుపు లో మూడు వంతులవాటా బాపు కిస్తాడు .పొరుగు రాష్ట్రాలలో ఉంటె ‘’వెంకట్రావ్ ఎలా ఉన్నావ్ ?’’అని రమణకు ఫోన్ చేసే అలవాటు బాపుది..రమణ అసలుపేరు వెంకట్రావ్.’’రమణ బావుంటే అందరూ బావున్నట్టే ‘’అనేవాడు బాపు .ఒక అక్షరం కాని గీతకాని రమణ కు చూపించకుండా బయటికి పంపేవాడు కాదు .రమణ పోయిన తర్వాత’’ గీతాధ్యానం’’ లో ఉంటూ కూడా తెరచి ఉన్న తలుపు వైపుకు మధ్య మధ్యరమణ వస్తున్నాడే మో నని చూసేవాడు  . ‘’రమణ ఇక రాడు కదా అనే నిష్టుర సత్యం బాపు మనస్సులో కలుక్కు మంటుంది’’.ముందే చెప్పినట్లు’’ బాపు నిగర్వి .కాని బాపు గర్వం రమణ .రమణ నిగర్వి కాని ఆయన గర్వం బాపు ‘’.బాపుకు డబ్బు ఖర్చు చేయటం తెలియదు .రమణ మనసుతో రమణ చేతులతో ఉదారంగా ఖర్చు చేస్తాడు బాపు .రమణ దివ్య స్మృతికి ఒక పుస్తకం అంకితమిస్తూ ‘’నను గోడలేని చిత్తరువును చేసి వెళ్లి పోయిన నా వెంకట్రావు కోటి కోట్ల జ్ఞాపకాలకు ‘’అని మనసు పొరల్లోంచి వచ్చిన మాట రాశాడు బాపు అని శ్రీ రమణ చెప్పాడు .

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -7-10-15 -ఉయ్యూరు

Inline image 1Inline image 2Inline image 3

Inline image 4Inline image 5

31-8-17 బాపు వర్ధంతి సందర్భోచితంగా పై వ్యాసం మీకోసం -దుర్గాప్రసాద్ -షార్లెట్-అమెరికా -31-8-17

Posted in ముళ్ళపూడి & బాపు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3 445-సంస్కృతం లో క్రైస్తవ సాహిత్యం -(1808-1978)

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

445-సంస్కృతం లో క్రైస్తవ సాహిత్యం -(1808-1978)

1808 లోనే  బైబిల్ కు  సంస్కృత అనువాదం ప్రారంభమైంది .1843లో కలకత్తా బాప్టిస్ట్ మిషన్ హీబ్రూ భాషలోని బైబిల్ ను సంస్కృతం లోకి అనువదించి ముద్రించింది . కలకత్తాలోని సేరమ్ పూర్ లో విలియం కారీ  మూల గ్రీకు భాషలోని న్యూ టెస్టమెంట్ ,లార్డ్ అండ్ సేవియర్ ఆఫ్ జీసస్ క్రైస్ట్ లనుమూడు భాగాలుగా  సంస్కృతం లోకి అనువదించాడు . వీటి ముద్రణకు మూడేళ్లు పట్టి మూడవది 1811లో విడుదలైంది . 1821 లో మళ్ళీ న్యూ అండ్ ఓల్డ్ టెస్టమెంట్ లు సంస్కృతానువాదం పొందాయి .1843లో హీబ్రూ భాషలోని ‘’బుక్ ఆఫ్ జెనెసిస్ ‘’ను సంస్కృతం లోకిఅనువాదం చేసి  బాప్టిస్ట్ మిషన్ ముద్రించింది .కలకత్తా స్కూల్ బుక్ సొసైటీ ,బాప్టిస్ట్ మిషన్ ‘’సాల్మన్ సామెతలు ‘’ను సంస్కృతీకరించి1842,1846 లలో తెచ్చింది     1845 లో కలకత్తా బాప్టిస్ట్ మిషన్  ప్రెస్’’ప్రాఫిట్ ఐసయ్య ‘’ను సంస్కృతం లో తర్జుమా చేసి ప్రచురించింది . 1860 లో లండన్ లోని జె ఆర్ బాలన్ టైన్ సంస్కృతం ,ఇంగ్లిష్ లలో బైబిల్ వ్యాఖ్యానం రాశాడు  .ఆ తర్వాత నుంచి వరుసగా సంస్కృత అనువాదాలు వస్తూనే ఉన్నాయి .బైబిల్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా1962లో  న్యూ టెస్టమెంట్ ను ‘’’’ప్రభున యేసు క్రీస్తేన నిరూపితస్య నియమస్య  గ్రంథ స0గ్రహః ‘’గా సంస్కృతాను వాదం తెచ్చింది . 1878లో న లుగురు క్రిస్టియన్ ఎవాంజలిస్ట్ ల ‘’గాస్పెల్స్ ‘’ను ఒకే పుస్తకంగా ‘’క్రైస్త చరితం -అర్హతో మతి -మార్క -లూకా -యోహానైర్  విరచితం సు సంవాద చతుష్టయం ‘’గా కలకత్తా బాప్టిస్ట్ మిషన్ ముద్రించింది .తరువాత ఒక్కొక్కరి గాస్పెల్స్ కు సంస్కృతానువాదం విడివిడిగా తెచ్చింది . అవే ‘’మార్క లిఖిత సు సంవాదం ‘’,’’సత్య ధర్మ శాస్త్రం ‘’,యేసు క్రీస్టియ చరిత దర్పణం 1878 ,1884లలో వచ్చాయి .1878 లో ‘’లూకా లిఖిత సు సంవాదః ‘’వస్తే  బెంగళూర్ నుంచి ‘’యోహాను లిఖిత సంవాదః ‘’వచ్చింది .

  1928 లో ఢిల్లీ లోని లక్ష్మీధర శాస్త్రి’’సె ర్మన్ ఆన్ ది మౌంట్ ‘’ను సంస్కృతీకరించి ప్ర చురించాడు .దీనికి మళ్ళీ మూడు స్వేచ్చా సంస్కృతానువాదాలు వచ్చాయి .అనువాదా లేకాకుండా సృజనాత్మక క్రైస్తవ సంస్కృత సాహిత్యం కూడా 19 ,20 శతాబ్దాలలో విస్తృతంగా వచ్చింది .ఈశ్వరోక్త శాస్త్ర ధార’’,పరమ స్తవ ‘’క్రీస్తు ధర్మ కౌముది ‘’,’’క్రీస్తు ధర్మ కౌముది సమాలోచనం ‘’వంటివి సంస్కృతం లో డజనుకు పైగా రచింపబడ్డాయి .

  1977 లో  కేరళకు చెందిన సంస్కృత విద్యావేత్త మహాకవి పి. సి  దేవాస్సియా ‘’క్రీస్తుభాగవత మహాకావ్యం ‘’33 కాండలలో ,1600 శ్లోకాలతో 433పేజీలలో రాసి అకాడెమీ బహుమతిని అందుకున్నాడు . ఈవిధం గా క్రైస్తవ సాహిత్యమూ గీర్వాణ గౌరవాన్ని పొంది సముచిత స్థానం సంపాదించుకున్నది .

   సశేషం

   మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -31-8-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3 444-క్రీస్తు భాగవత మహాకావ్య కర్త -పి. సి . దేవాస్సియా -(1906-2006 )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

444-క్రీస్తు భాగవత మహాకావ్య కర్త -పి. సి . దేవాస్సియా -(1906-2006 )

కేరళకు చెందిన సంస్కృత కవి ,మహా విద్వా0సుడు పి. సి . దేవాస్సియా 1906 లో జన్మించి నూరేళ్ళ నిండుజీవితం గడిపి2006 లో మరణించాడు .ఆయన రచించిన క్రీస్తు భాగవత మహాకావ్యం బహు ప్రశస్తి చెంది ఎన్నో పురస్కారాలను అందించింది .ఇది 1976 లో రాస్తే 1977 లో ప్రచురితమైంది . 33 కాండలలో 1600 శ్లోకాలతో 433 పేజీల  కావ్యం ఇది .సంస్కృత మహాకావ్య లక్షణాలన్నీ ఉన్నకావ్యం . 33 కాండాలు యేసు క్రీస్తు జీవించిన 33 ఏళ్లకు ప్రతీక కావచ్చు .ప్రతి సంస్కృత శ్లోకం తర్వాత ఇంగ్లిష్ అనువాదం కూడా ఉండటం ప్రత్యేకత . మూడు పేజీల ఉపోద్ఘాతం లో కవి ఈ రచనకు ఐదేళ్లు పట్టిందని తెలిపాడు .బైబిల్ ను ఏదో ఆషామాషీగా సంస్కృతం లోకి మార్చటం తనఉద్దేశ్యంకాదని మహా కావ్యంగా దాన్ని మలచటమేధ్యేయమని కవి చెప్పుకొన్నాడు . దీనికి వి రాఘవన్ ముందుమాటలు వ్యాఖ్యానం రాస్తే ,కుంజున్నిరాజా ప్రశంసా వాక్యాలు రాసి కావ్య గౌరవం కల్గించారు K. R. Srinivasa Iyengar wrote that “The Gospel-story is retained in essentials, but…

…the sonority of Sanskrit gives a fresh morning splendour and resonance to Jesus’ divine ministry. Mary held Joseph’s hand as Arundhati did Vasishtha‘s; Just as Vasudeva hid his son Krishna in Nanda‘s house, so did Joseph take Jesus to Egypt for his safety; Lazarus‘ sisters embraced him as he emerged out of his tomb, even as Devayani embraced Kacha as he revived after death…. in betraying Jesus with a kiss, wasn’t Judas anticipating Godse who was to kill the Mahatma after first saluting him? The similes come naturally, and rather bring out the basic unity of texture that binds all human history.[3]:xvii

అని మెచ్చాడు

ఈ కావ్యానికి 1979 లో మహారాణి సేతు పార్వతీబాయి అవార్డువచ్చింది  ,. 1980 లో సంస్కృత రచనకు దేవాస్సియా కు సాహిత్య అకాడెమి పురస్కారం ఇచ్చింది .

 ఈ కావ్య శ్లోక శోభచూద్దాం

‘’భిక్షా త్వయ దక్షి జహాస్ట దత్తా నా జీవియాత్రాహ్ వామకరైజ తేస -ధన్యస్య చైవం నిభృతాం కృతస్య పితా ఫలం దాశ్యతి గుప్తా దర్శి’’-

‘’యువ0 మా సై కి నూత  నిధిమ్ ఆత్మార్థం ఉర్వ్యం హి యస్మాత్ -కిటిద్యాస్ తం కాయం ఉపనయన్తి   అత్ర మూల్జంతి చౌరాసి స్వర్గ తన్ – సైల్చింయుత విభవిం యేహి తైర్ న హ్రి యంతే  విత్తం యస్మిన్ భవతి భువనే తత్ర చిత్తం చ వైల్సితే . ‘’

‘’క్వ మే నిర్వియాతి బుద్ధిహ్ క్వ శ్రియే సుమహి  కది -మోహిద్ భువి మై రురుక్తి జుర్ లిమాయివి మహి గిరిమ్ ‘’

‘’కిరు ఫ్జతి  ద్రమతే క్రమస్వ భో అపరిధమ్ కృతం ఏ భిర్  ఇద్రసం -యద్  ఇమే  నా విదుహ్ స్వకర్మ వినా చ వీ త్వ త్కరు ప్జిమ్ అపి ప్రభో ‘’

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -30-8-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

Inline image 1

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3 443-నడయాడే సంస్కృత సర్వస్వము -పండిట్ ముఫ్తి మొహమ్మద్ సర్వార్ ఫరూకీ (1968)

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

443-నడయాడే సంస్కృత సర్వస్వము -పండిట్ ముఫ్తి మొహమ్మద్ సర్వార్ ఫరూకీ (1968)

వేదాలనూ ,ఖురాన్ నూ ,హిందూ మతాచార్యుల సిద్ధాంతాలను ,మహమ్మద్ ప్రవక్త సూక్తులను అనర్గళంగా ,సభా రంజకంగా చెప్పగలిగే సమర్ధుడు ,సంస్కృత పండితుడు ,లక్నో లోని నద్వతుల్ ఉలేమా లేక నద్వా మదరసా పండితుడు .1968 లో జన్మించాడు . వారణాసి లోని ‘’విశ్వ సంస్కృత ప్రతిష్టాన్ ‘’ జనరల్ సెక్రెటరీ .మహా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్కృత ష్టాండింగ్ కమిటీ సభ్యుడు కూడా .భారత దేశం లో ముస్లిం సంస్కృత పండితులలో దస్తగిరి ,ఫరూకీ ,బిరాజ్ దార్ వంటి ఉద్దండులు వ్రేళ్లమీద లెక్కింప దగిన సంఖ్యలో మాత్రమే ఉన్నారు .

 ఫత్వా లలో ప్రసిద్ధుడైన ఫరూకీ సంపూర్ణానంద్ యుని వర్సిటీ నుండి సంస్కృతం లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ పొందాడు .అన్ని భాషలూ నేర్వాలన్న ఖురాన్ వాక్యాన్ని ఆయన తరచూ చెబుతాడు . ఈ మధ్యనే ఘాజీపూర్ లో అతిపెద్ద హిందూ సమ్మేళనం లో ఫరూకీ ప్రసంగించి ప్రేరణ కలిగించాడు .మొదట్లో శ్రోతలు ‘’ఈయన్ని పిలిచారేమిటి ?ఏమి మాట్లాడగలడు ?’’అనుకొన్నారు కానీ ఉపన్యాసం అయ్యాక ‘’అసలైన సమర్ధుడైన వక్త వచ్చి మనకు మార్గ దర్శనం చేశాడు ‘’అని ఎంతో సంతృప్తి చెందారు .ఖురాన్ పైనా ,మరెన్నో విషయాలపైనా ఫరూకీ చాలా పుస్తకాలు హిందీలో రాశాడు . ఫరూకీ ని ‘’నడయాడే సంస్కృత సర్వస్వము ‘’అని గౌరవిస్తారు . ”నమాజ్ అంటే నమోనమః ”అని గొప్ప అర్ధం చెప్పాడు .

 ఫరూకీ లాగానే మిరాజ్ దార్  అనే ఆయననూ ‘’నడిచే సంస్కృత సర్వస్వము ‘’అంటారు .ఈయన మహారాష్ట్రలోని షోలాపూర్ కు చెందినవాడు .1934 లో పుట్టాడు . పగటిపూట పొలాలలో పని చేసి రాత్రివేళ రాత్రిపాఠశాలలో చదువుకున్నాడు .తన చుట్టూ ఉన్న పిల్లలు సంస్కృత మంత్రాలు వల్లే వేస్తుంటే ముచ్చటపడి శ్రర్ధగా విని కంఠస్తం చేసేవాడు .బ్రాహ్మణ పిల్లలకు మాత్రమే పరిమితమైన ఆ పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు మిరాజ్ కోసం రూల్స్ ను ప్రక్కకు పెట్టి చేర్పించి నేర్పించాడని గర్వంగా కృతఙ్ఞతటా తో చెప్పుకొన్నాడు మిరాజ్ .హిందువులు ఆయనతో వివాహాది శుభకార్యాలు ,పూజా పునస్కారాలు అంత్యక్రియలు చేయించమని కోరుతారు కానీ అవి పూర్తిగా మత సంబంధమైనవి కనుక తాను  అందులో వేలుపెట్టనని వినయంగా తిరస్కరిస్తాడు . కానీ ఆసక్తి ఉన్నవారికి ఆ విధానాలు నేర్పిస్తాడు  . 75 ఏళ్ళ మిరాజ్ దార్ ఇంట్లో బీరువాలన్నీ వేద  ఉపనిషత్తులు శాస్త్ర  ఇతిహాస పురాణ  గ్రంధాలు ,ఖురాన్ దానిపై వ్యాఖ్యానాలతో నిండి ఉంటాయి .

  ఢిల్లీ లోని జవహర్ లాల్ నెహ్రు యూనివర్సిటీ సంస్కృత శాఖ అధ్యక్షుడు రామనాధ్ ఝా ‘’భారత దేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చాక చాలామంది ముస్లిం నాయకులు, పెద్దలు సంస్కృతం అధికార భాషగా ఉండాలని సమర్ధించారని ,కానీ హిందీ గెలిచిందని తెలియ జేశాడు .ఆలీఘర్ ముస్లిం యూనివర్సిటీ నుండి 20 మంది సంస్కృతం లో పి హెచ్ డి ,12 మంది ఏం ఫీల్ పొందారు అని దాని సంస్కృత హెడ్ డా. ఖలీద్ బిన్ యూసఫ్అన్నాడు  .మొహమ్మద్ ఖాన్ దురాని భారత దేశం లో సంస్కృతం లో మొట్టమొదట డాక్టరేట్ పొందిన ముస్లిం సంస్కృత విద్యావేత్త .

  ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని మహారాజ్ గంజ్ ముస్లిం సంస్కృత విద్యావేత్త ఆశబ్  ఆలీ వేదాలను,రామాయణ ,భారతాలను  క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసి ఇప్పుడు వేదాలను ఖురాన్ ను తులనాత్మకం గా పరిశోధిస్తున్నాడు .ఇస్లా0 కు వేదం హిందూమతానికి మధ్య చాలా సన్నిహిత సంబంధం ఉంది .రెండిటిలో ఏకేశ్వరోపాసనే ఉన్నదని  ఇస్లా0  లో లాగానే వేదాలలో కూడా పునర్జన్మ లేదని ఇలాంటి భావాలే తనను  బాగా ఆకర్షించాయి ‘’అన్నాడు 61 ఏళ్ళ గోరఖ్ పూర్ యూనివర్సిటీ సంస్కృత శాఖాధ్యక్షుడు ఆశబ్ ఆలీ .

      సశేషం

  మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -30-8-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

Inline image 1Inline image 2

  ఫరూకీ                                                           బీరజ్ దార్
Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3 442-స్థానాంగ సూత్ర కర్త -దేవర్ధిగని క్షమా శ్రమణ  (3 వ శతాబ్దం )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

442-స్థానాంగ సూత్ర కర్త -దేవర్ధిగని క్షమా శ్రమణ  (3 వ శతాబ్దం )

జైన సంప్రదాయం లో మొదటి పదకొండు అంగాలు అంగ వాసర్పిణి కాలం లో బాగా శిధిలమైనా సంరక్షింప బడ్డాయని స్వే తాంబరు విశ్వాసం .ఆ కారణం వలననే మూడవ శతాబ్దికి చెందిన దేవర్ధిగని క్షమా శ్రమణ ఆధ్వర్యం లో వాటిని కుదించి స్వేతాంబర జైనానికి ఉపయుక్తం గా  గ్రందీకరణం చేశాడు.ఈపని అంటే సంక్షిప్తీకరణ కార్యాన్ని మహా వీర నిర్యాణం తర్వాత 993 ఏళ్లకు  గుజరాత్ లోని వల్లభి లో చేసి అర్ధమాగధి ప్రాకృతం లో రాశారు  అసలు స్థానాంగ సూత్రం సంస్కృతంలోనే ఉంది . మూల సంస్కృత గ్రంధం టీకా ,తాత్పర్యాలు లేకుండా అర్ధం చేసుకోవటం మిక్కిలి కష్టం కనుక శ్రమణ అందరికి అందుబాటులోకో తేవాలని ఈ పని చేశాడు . 11 వ శతాబ్దం లో అభయ దేవ సూరి  స్థానాంగ సూత్రకు పూర్తిగా సంస్కృతం లో టీకా తాత్పర్య వ్యాఖ్యానం రచించాడు

 ఈ గ్రంధాన్ని ప్రాకృతం లో స్థానం అంటారు అంటే క్వాంటం అంటే కొంత భాగం అని భావం. దీని శైలి చాలా ప్రత్యేకమైనది .ఇందులో 11 అధ్యాయాలు ,ప్రతి అధ్యాయం కొన్ని స్థానాలతో ఉంటుంది .జైనుల మెటాఫిజిక్స్ అంతా ఇందులో దర్శనమిస్తుంది .ధర్మ కథానుయోగ  ,కరణానుయోగ ,ద్రవ్యాను యోగ మొదలైన విషయాల చర్చ ఉంది .ఇందులోని పదజాలం ,విషయాలు సరైన స్థానాలలో ఉండటం వలన చాలా తేలికగా కంఠతా చేసి గుర్తుంచుకోవచ్చు .ఇదొక మెమరీ ఎయిడ్ గా ఉపయోగ పడుతుంది .కనీసం 8 ఏళ్ళు జైన పథం  లో తీవ్రంగా కృషి చేసినవారికే  దీని అంతరార్ధం పూర్తిగా తెలుస్తుంది అని ‘’వ్యవహార ఛేద  సూత్ర ‘’చెబుతోంది .ఇందులోని మొదటి సూత్రం -’’సూయం మే  ఔశం  తేన0 భగవయా  ఏవం ఆఖ్యాయా0’’అంటే ‘’ఓ చిరంజీవీ ! పూజ్యనీయులైన మహావీరులు ఇలా చెప్పారని నేను విన్నాను ‘’

ఇందులో గణిత శాస్త్రమూ 747 సూత్రం లో ఉన్నది . 1- పరిశ్రమ అంటే చతుర్గణనం 2-వ్యవహార 3-రజ్జు -జామెట్రీ 4-రాశి -ఘన వస్తువుల గణనం 5-కాలసవర్ణ -భిన్నాలు 6-యావత్త్తావత్  -సరళ సమీకరణాలు 7-వర్గ -ద్వివర్ణ సమీకరణాలు 8-ఘన -క్యూబిక్స్ 9-వర్గ -వర్గ -బై క్వాడ్రాటిక్ ఈక్వేషన్స్ 10- వికల్ప -పెర్ముటేషన్స్ అండ్ కాంబినేషన్స్ ల గణితం పై వివరాలున్నాయి

 ఈ గ్రంధానికి ఇంగ్లిష్ ,హిందీ ,ప్రాకృత అనువాదాలు వచ్చాయి .

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -29-8-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3 440- షట్కా0డాగమ కర్త -ఆచార్య భూతబలి (క్రీశ 66-90 )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

440- షట్కా0డాగమ కర్త -ఆచార్య భూతబలి (క్రీశ 66-90 )

క్రీశ 66 లో జన్మించి 90 లో సిద్ధి చెందిన స్వేతాంబర  దిగంబర జైనా చార్యుడు భూతబలి . ఈయన ‘’షట్కా0డ  ఆగమ0 ‘’ను పుష్పదంతా చార్యునితో కలిసి ప్రాకృత భాషలో రచించాడు .మధుర ప్రాంతం లో జైన మత వ్యాప్తికి గొప్ప కృషి చేశాడు .జైనుల అయిదవ గ్రంథ మైన ‘’శృతి పంచమి ‘’లో భూతబలి పుష్పదంతాచార్యులకు ప్రతి ఏడాది సంస్మరణ ఉత్సవాలు చేస్తున్నట్లు ఉంది .ఈ జంట ఆచార్యులు ‘’కాశయ పహూద ‘’అనే గ్రంథం కూడా రాశారు ..దీన్ని వాంఛా గ్రంథం (ట్రిటైజ్ ఆన్  పాషన్  ) అన్నారు.

 క్రీశ మొదటి శతాబ్ది వాడైన దిగంబర పుష్పదంతాచార్య భూతబలితో కలిసి షట్కా0డ ఆగమం ‘’రాశాడు .

4 వ శతాబ్ది గుణ భద్రుడు జైన సేనునితోకలిసి ‘’మహా పురాణం ‘’రాశాడు

8 వ శతాబ్ది దిగంబర జైనాచార్యుడు అపరాజిత దిగంబర జైనులు దిగంబరంగా ఉండటాన్ని పూర్తిగా సమర్ధించాడు .దిగంబరంగా ఉండటం అంటే బట్టలు లేకుండా ఉండటం మాత్రమేకాదని ,కోరికలను ,వస్తువులను పూర్తిగా విసర్జించటమే నని బోధించాడు

   441-సంస్కృత వ్యాప్తి చేస్తున్న ముస్లిం సంస్కృత పండితుడు -పండిట్ దస్తగిరి (1935 )

 మహారాష్ట్ర షోలాపూర్ జిల్లా శిఖాల్ గ్రామం లో పండిట్ దస్తగిరి జన్మించాడు .అక్కడే సెకండరీ విద్య పూర్తి చేసి ప్రభుత్వ సంస్కృత కళాశాలో చేరాడు . 50 మంది బ్రాహ్మణ విద్యార్థులమధ్య తానొక్కడే ముస్లిం విద్యార్థిని అని చెప్పుకొన్నాడు .కానీ సంస్కృత గురువు తనపై ప్రత్యేక అభిమానం తో శ్రద్ధతో చక్కగా బోధించి తీర్చిదిద్దాడని కృతజ్ఞతతో  చెప్పాడు  .అక్కడే ఆయనే వేదాలు శాస్త్రాలు వగైరా క్షుణ్ణంగా నేర్పాడని పొంగిపోయాడు దస్తగిరి .  ‘’1950 లోబొంబాయి చేరి మరాఠా సంస్థాన్ నిర్వహణలో ఉన్న ‘’మరాఠీ మీడియం ఓర్లి హై  స్కూల్’’లో సంస్కృత ఉపాధ్యాయుడిగా చేరి అన్ని తరగతులకు సంస్కృతం బోధించాడు

 ఇండియాలో ఎమెర్జెన్సీ పూర్తయి ,జనతా ప్రభుత్వం ఏర్పడ్డాక  తాను జనసంఘ్ ఆర్ ఎస్ ఎస్ లను ఏదో నెపం తో సమర్ధిస్తున్నాని అనుమానించి విచారణ జరిపి అది శుద్ధ అబద్ధమని తేల్చారని తన నిజాయితీని ప్రశంసించారని తెలియ జేశాడు  దస్తగిరి .

  1980 లో ఇందిరా గాంధీ మళ్ళీ ప్రధాని అయ్యాక దస్తగిరిని పిలిపించి ఆయన మహమ్మద్ ప్రవక్త వంశీకుడైన సదవంశస్తుడు అని గ్రహించి ,1982 లో ఆయనను ‘’రాష్ట్రీయ సంస్కృత ప్రచారకునిగా నియమించేట్లు విద్యా శాఖను ఆదేశించిందని ,వాళ్ళు కక్కా లేక మింగా లేక నీళ్లు నములుతుంటే ,ముందు ఉద్యోగంపూర్తి స్వతంత్రం తో ఇచ్చి తర్వాత ఆయన పని తీరును చూడమని హెచ్చరించింది .ఆమె తనను కలవటానికి చాలాసార్లు వచ్చిందని తానుకూడా తరచుగా కలిసేవాడినని అన్నాడు .  50 వ ఏటా1987 లో సంస్కృతం లో ఏం ఏ డిగ్రీ పొందాడు .రిటైర్ అయ్యేదాకా సంస్కృతం బోధిస్తూ హిందుత్వానికి ఇస్లా0 కు ఉన్న పోలికలను వివరిస్తూ ప్రపంచం లో అతిప్రాచీన భాషఅయిన సంస్కృతం యొక్క ఉత్కృష్టతను వివరిస్తూ బోధన సాగించాడు పండిట్ దస్తగిరి .రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక సంఘం  అన్ని పీఠాల శంకరాచార్యులు తనకు అత్యంత గౌరవం ఇస్తున్నారని తమలో ఒకనిగా భావిస్తూ ఆదరిస్తున్నారని గర్వంగా చెప్పుకొన్నాడు పండిట్ దస్తగిరి .సంస్కృతం పైన ఉన్నమక్కువ ఆయనను ఇస్లా0  కుదూరం చేయలేదు ‘.తనలాగా చాలామంది ముస్లిం  సంస్కృత పండితులు దేశం లో ఉన్నారని కానీ వారు ఆర్ధికంగా  వెనకబడి ఉండటం తో ముందుకు రాలేక పోతున్నారని విచారం వ్యక్తం చేశాడు దస్తగిరి .భార్య వహీదా గొప్ప సహకారాన్నిస్తోంది .కొడుకు బడీ ఉజ్జమా సంస్కృత స్కాలర్ .కూతురు గ్యాసున్నీసా షోలాపూర్ లో సంస్కృత రీసెర్చ్ సెంటర్ నిర్వహిస్తోంది . ధన్యమైన కుటుంబం పండిట్ దస్తగిరిది .

   సశేషం

   మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -29-8-17- కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

Inline image 1

పండిట్ దస్తగిరి


Inline image 2Inline image 3

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వా ణం -3 439-తిలోయ పన్నతి కర్త -యతి వృషభ (క్రీ శ . 551)     

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

439-తిలోయ పన్నతి కర్త -యతి వృషభ (క్రీ శ . 551)

జైన మతాచార్యుడు ,గణిత శాస్త్ర వేత్త ,ఆర్య మంఖ,నాగహాస్తి ల శిష్యుడు యతి వృషభ .తనగురించి పెద్దగా చెప్పుకోలేదు కానీ గుప్త యుగం పాలించిన 231 ఏళ్ళ తర్వాత  అని  చెప్పాడు .కనుక ఈయన కాలం క్రీశ. 551 కావచ్చు అని తేల్చారు .క్రీశ. 609 లో జైన భద్ర  యతి వృషభ ప్రస్తావన తెచ్చాడు .క్రీశ 458 వాడైనశర్వానంది గురించి యతి వృషభుడు పేర్కొనటం వలన పైకాలాన్ని ధృవీకరించవచ్చు

 యతి వృషభ రచించిన ‘’తిలోయ పన్నతి ‘’లో చాలా పెద్ద దూరాలను కొలిచే  అనేక ప్రమాణాలను ,అనంత కాల గణన విధానాలను వివరించాడు .ఇది జైన మత విశ్వోద్భవ  వర్ణన ను  తెలియ జేసే  గ్రంథం .దీనితో జైనుల గణిత ,శాస్త్ర విజ్ఞాన గరిమను గురించి తెలుసుకొనే వీలు కలిగింది . అనంత అంతరిక్షం ,అనంత కాలం లో అనంత ప్రపంచం ఉన్నదని జైన మత విశ్వాసం .దీ ని ఆధారంగా సుదూర ప్రాంతాల మధ్య దూరాన్ని ,ఎక్కువ నిడివిగల కాల విరామాలు గణించగలిగారు .దీనితో అనంతాన్ని గురించిన అనేక విధాల గణనం వారికి వీలయింది .పాశ్చ్యా త్య గణిత వేత్త ‘’కాన్ టార్ ‘ ధీరీ ఆఫ్ ఇన్ఫినిట్ కార్డినల్స్ ‘’కనిపెట్టే దాకా ఈ జైన గణితం ఒక్కటే అందరికీ ఆధారం గా ఉండేది .

 ఈ పుస్తకం లో 1-గణన విధానాలు 2-సంఖ్యా విధానం 3-ప్రతీకవాదం (సింబాలిజం )3-రేఖా గణితం 4-ఘాన జ్యామితి (సాలిడ్ జామెట్రీ )5-శ్రేణులు (సిరీస్ )6-సంవర్గమానం (లాగరిథమ్స్ )ఉన్నాయి

యతి వృషభ తిలోయ పన్నతి తో పాటు కాశయ ప్రదూత చూర్ణి  ,శతక చూర్ణి ,సిత్తారి చూర్ణి కర్మ సూత్ర కూడా రాశాడు కానీ అలభ్యాలు .ఆయన 8 కర్మ ప్రవాదాలలో నిపుణుడు ,కర్మ ప్రకృతిపై ఆధిపత్యం ఉన్నవాడని నంది సూత్రం తెలియ జేస్తోంది .జైనాచార్యుడేకాక గొప్ప శాస్త్ర పండితుడు .భూత బలి తోపాటు సమాన ప్రతిభ కలవాడు వీరిద్దరి అభిప్రాయాలకు జైన మతం లో విలువ ఉంది .చూర్ణి లలో గొప్ప పధ్ధతి శైలి ని వాడాడు . ఆగమ విధానాలలో కూడా మంచి ప్రవేశం ఉన్నవాడని భావిస్తారు .అన్ని రకాల సంప్రదాయాలను విశేషమైన అనుభవ0 తో సులభ విధానం లో బోధించే నేర్పున్న ఆచార్యుడు యతి వృషభ

Yativṛṣabha was a Jain monk who studied under ārya Maṅkṣu and Nāgahastin. He composed, along with other traditional Jain works, the Tiloyapaṇṇattī (in Sanskrit, Trilokaprajñapti or Knowledge on the three worlds), a work on Jain cosmography. This work describes the construction of the Universe expressed in specific numbers; for example, the diameter of the circular Jambu continent, upon which India is located, is 100,000 yojanas and its circumference is 316,227 yojanas, 3 krośas, 128 daṇḍas, 13 aṅgulas, 5 yavas, 1 yūkā, 1 ṛikṣā, 6 karmabhūmivālagras, 7 madhyabhogabhūmivālagras, 5 uttamabhogabhūmivālagras, 1 rathareṇu, 3 trasareṇus, 2 sannāsannas, and 3 avasannāsannas, plus a remainder of 23213/105409. Yativṛṣabha also gives formulas for computing the circumference (C) and the area (A) of a circle having a diameter of d:

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-8-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

Inline image 1

Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3 438-పంచసంధి వ్యాకరణ కర్త -బనార్సి దాస్(1587-1643)

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

438-పంచసంధి వ్యాకరణ కర్త  -బనార్సి దాస్(1587-1643)

1587 లో జన్మించి 1643 లో మరణించిన బనారసీ దాస్ తన జీవిత చరిత్ర ‘’అర్ధ కథానక ‘’గ్రంధం  రాశాడు .అందులో జైన దేవాలయాలలో జరిగే పూజలు ,ఉత్సవాల గురించి వర్ణించాడు . 1635 లో జైన గురువు పండిట్ రూప్ చ0ద్ ఆధ్వర్యం లో జరిగిన జైన సెమినార్ గురించి కూడా పేర్కొన్నాడు .ఆగ్రా జైన సంస్కృతికి పట్టుగొమ్మగా ఉండేదని ,1594 లో పండిట్ భగవాన్ దాస్ తన రామ్ నగర్ నుండి ఆగ్రాకు యాత్రగా వచ్చాడని ,ఈ మహానగరం లోని ‘’జిన వన్దన0 ‘’ను చక్కగా వర్ణించాడు .అప్పుడు ఆగ్రాలో 48 దిగంబర జైన దేవాలయాలున్నట్లు తెలిపాడు .వీటిలో రెండు భట్టారక పీఠాలు .భట్టారక సుఖ కీర్తి తిహునా సాహు జైన దేవాలయం లో ఉండేవాడని ,భట్టారక జగత్ భూషణ్ సాహు నారాయణి దేవాలయం లో నివసించేవాడని చెప్పాడు .నగరం లోని జైన దేవాలయాలు వీరిద్దరిలో ఎవరో ఒకరి ఆధీనం లో ఉండేవి .భట్టారకులు పండితులనుఎంపిక చేసి నియమించి దేవాలయాలలో పూజాదికాలు నిర్వహింప జేసేవారు .ఈ పూజారులుతాంత్రిక పూజలూ నిర్వహించేవారు .ఈ దేవాలయాలు ఆధ్యాత్మిక జ్ఞాన కేంద్రాలుగా ఉండేవి .ఉత్తర భారతం లోని ప్రతి దిగంబర దేవాలయం లో లోపలా బయటా ఖాళీ స్థలం ఎక్కువగా ఉండి ,సామూహిక పూజా కార్యక్రమాలకు ప్రసంగాలకు అనువుగా ఉండేవి .బలభద్ర జైన్ ఆగ్రా గురించి ‘’ప్రతి జైన దేవాలయం లో ఉదయ , సాయం సమయాలలో జైన మత గ్రంధాలపఠనం ఆరాధనజరిగేవి .తరచుగా తత్వ గోష్ఠి నిర్వహించేవారు ‘’అని రాశాడు .

  బనారసీ దాస్ తనగ్రంధం లో ‘’పండిట్ రూప్ చంద్ జైన గ్రంథ నిష్ణాతుడు ఆగ్రాకు వచ్చి తిహున్ సాహు నిర్మించిన దిగంబర దేవాలయం లో ఉన్నాడు .ఈయన ఆధ్వర్యం లో గొప్ప దిగంబర జైన సభ జరిగింది . అందులో ఆయన ‘’గొమ్మట సార’’పై గొప్పగా ప్రసంగించి స్ఫూర్తి కలిగించాడు .ఇది భట్టారక పీఠం . ‘’ఆధ్యాత్మిక గోష్ఠులను ‘’విచార ‘’లేక విచార గోష్ఠి అనేవారు.దీనినే మనం ఇప్పుడు సింపోజియం అంటున్నాం .కుంద కుందా చార్య రాసిన ‘’సమ్మత సార’’పై కూడా గోష్ఠి జరిగేది .ఆరాత్ మల్ ధోర్ అనే ప్రముఖ జైన ఆచార్యుడు తనకు హితోపదేశం చేసినట్లు బనారసీ దాస్ రాసుకున్నాడు .బనారసీ దాస్ ‘’భాషా అర్ధ బొచరై చిత్త ‘’అనే గ్రంథాన్ని తానె స్వయం గా చదివాడు .కానీ పూర్తిగా  అర్ధం చేసుకోలేక పోయానని ,గోమ్మట  సారను రూప్ చాంద్ మార్గ దర్శకత్వం లో చదివి న తర్వాత సమయసారం పూర్తిగా అర్ధమయింది రాశాడు .తన అర్ధ కథానకలో బనారసీ దాస్ ‘’ఇప్పటికి సన్మార్గం లో పడ్డాను .దేవుని స్వభావం ఏమిటో తెలిసింది .ఈ ఆనందం ,తపన తో ‘’సమయచార నాటకం ‘’రాశాను’’అని చెప్పుకొన్నాడు దాస్ .నాటకం చివర విపులమైన వివరణ ఇచ్చాడు

 జైన మత గ్రంధాలపై అవగాహన బాగా ఉన్న పంచ మహానుభావుల సంభాషణలు గోష్ఠులను గురించి సవివరంగా రాశాడు .సమయ సారకు వ్రజభాష అనువాదం కూడా బనారసీదాస్ రాశాడు .దీనికి ఆధారంగా అమృత చంద్రుని సంస్కృత వ్యాఖ్యను ఎంచుకున్నాడు బనారసీ దాస్ రాసిన సమయ చార నాటకం ఆగ్రా జైన పీఠాలలో గ్రంధమై పోయింది .బనారసీ దాస్ మిగిలిన రచనలను ఆయన మరణానంతరం సేకరించి మొఘల్ సామ్రాజ్య దివాన్ జగ్జీవన్ పంచ మహానుభావుల నే జ్ఞాన మండలికి  అందజేశాడు .ఇందులో పీతాంబరుడు అనేకవి 1630 లో బనారసీ దాస్ పై స్తుతిగా చెప్పిన కవిత్వం బనారసీ విలాస్ అనే జ్ఞాన్భా వని  అనే ది ఉంది దీనిలో దాసు గొప్ప వాణిజ్య వర్తక వేత్త మాత్రమేకాక భక్తిగా గానం చేయగల సత్తా ఉన్నవాడిని మంచికవి అని వర్ణించబడింది .సుమారు 15 మంది ఆసక్తి ఉన్నవారు బనారసీ దాస్ ఇంటికి వచ్చి ఆయన ఆలపించే కుట్ బాన్ రచించిన ‘’మృగావతి ‘’ని ,మం జాన్ రాసిన మధుమాలతి ని  ఆసక్తిగా వినేవారట  .ఈ రెండూ సూఫీకవుల కవిత్వాలు .

  దాస్ -జాన్ పూర్ లో  పండిట్ దేవ దత్తు వద్ద జ్యోతిష ,గణిత ,ఖాండ స్పూట  విద్యలు  నేర్చాడు  .నానార్ధాల ‘’నామ మాల ‘’ను ‘’అనేకార్థ కోశం ‘’ను అధ్యయనం చేశాడు .అలంకార శాస్త్రం లఘుకోశం పై ఒక ఏడాది దీక్షగా కృషి చేసి సారం గ్రహించాడు .స్వే తాంబర గ్రంధాలు శ్రుత బోధ ,చంద్ర కోశ లను ప్రసిద్ధ బౌద్ధా చార్యులు బాం చంద్ ,రామ్ చంద్ ల వద్ద నేర్చాడు .తాను  సంస్కృత ప్రాకృతాలను నిర్దుష్టంగా పలకగలనని మాట్లాడగలనని వాటిలో రాయగలనని చెప్పుకొన్నాడు .స్వయంగా తీర్చి దిద్దుకోబడిన కవి దాస్ .వెయ్యి పద్యాలున్న హిందీ అలంకార శాస్త్ర గ్రంథం రాశాడు .నవ రసాలను చర్చించాడు .జాన్ పూర్ గవర్నర్ చిన్ని కిలిక్ బనారసీ దాస్ శిష్యరికం చేసి ఎన్నో గ్రంధాలు అభ్యసించాడు .సంస్కృత వ్యాకరణం ‘’పంచ సంధి ‘’రాశాడు .జిన సహస్రనామం  సూక్తి ముక్తావళి రాశాడు.

  సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -28-8-17- కాంప్ -షార్లెట్-అమెరికా


Posted in పుస్తకాలు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి

తెలుగు భాషా దినోత్సవంగా గిడుగు రామమూర్తి జయంతి

Inline image 1

—  సరసభారతి, రోటరీక్లబ్ సంయుక్త ఆధ్వర్యం లో ఉయ్యూరు కెసిపి దగ్గరున్న రోటరీ క్లబ్ ఆడిటోరియం లో 29-8-17 మంగళవారం సాయంత్రం4 గం లకు   తెలుగు  భాషా దినోత్సవ  కార్యక్రమం నిర్వహింపబడుతోంది .తెలుగు భాషా ప్రియులు విచ్చేసి జయప్రదం చేయప్రార్ధన

                         కార్యక్రమం
 1-అతిధు లకు ఆహ్వానం
  2- వందేమాతరం ప్రార్ధన
  3-మా తెలుగుతల్లికి ప్రార్ధన గీతం
  4- దీప ప్రదీపనం
  5 గిడుగువారి చిత్రపటానికి పుష్పమాలాలంకరణ
   6 అధ్యక్షుని తొలి పలుకులు-శ్రీ జి వెంకటేశ్వరావు -సి ఓ ఓ -కెసిపి
    7- గిడుగు వారి వ్యావహారిక భాషోద్యమం పై ప్రసంగం
        1-లయన్ శ్రీ బందా  వెంకట కటరామారావు -కవి ,రచయిత విమర్శకులు
         2-డా .శ్రీ గుంటక వేణుగోపాల రెడ్డి-తెలుగు ఉపన్యాసకులు
          3- శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ -ఆంద్ర ప్రదేశ్ రచయితల సంఘ కార్య దర్శి, కవి రచయిత ,రమ్యభారతి పత్రిక సంపాదకులు
           4- శ్రీమతి మాది రాజు శివలక్ష్మి – సరసభారతి కార్య దర్శి
8 – అతిధులకు భాషోద్యమ సత్కారం
9- వందన సమర్పణ
10  – జనగణ మన
                                              గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ సరసభారతి అధ్యక్షులు
                                                   మరియు రోటరీ ప్రెసిడెంట్ -ఉయ్యూరు
Posted in సరసభారతి ఉయ్యూరు | Tagged | వ్యాఖ్యానించండి