జాన్ గాల్స్వర్తీ నాటకాలు (త్రివేణి )
రచన: ప్రొఫెసర్ సి. ఎస్. బాగీ-ఆంగ్లరచనకు నా అనువాదం
(లింగరాజ్ కళాశాల, బెల్గాం)
గాల్స్వర్తీ తన నాటకాలకు కావలసిన కథా వస్తువు కోసం ఎప్పుడూ దూరంగా వెళ్లరు. ఆధునిక జీవితం ఆయనకు ఎల్లప్పుడూ ఆసక్తిని కలిగించే అంశం. దానిలోని విషాదం, హాస్యం అనేవి నాటకరంగ విజయం సాధించడానికి అవసరమైన ఏ విషయంలోనూ లోపించవు. గాల్స్వర్తీ నాటకాలను స్థూలంగా వర్గీకరిస్తే, నాటక కథా వస్తువును ఎంచుకోవడంలో ఆయనకున్న ప్రాధాన్యతలు మనకు తెలుస్తాయి. ‘జస్టిస్’ , ‘ది సిల్వర్ బాక్స్’ నాటకాల ఇతివృత్తం, న్యాయ అవసరాలను తీర్చడంలో ఆధునిక న్యాయ వ్యవస్థ అసమర్థత. ‘ది ఎల్డెస్ట్ సన్’ ‘ది స్కిన్ గేమ్’ నాటకాలు వర్గ ద్వేషాన్ని చర్చిస్తాయి. వివాహ సమస్య – ఎవరైనా ఏదైనా చెప్పగల ఒక ఫలవంతమైన ఇతివృత్తం – ‘ది ఫ్యూజిటివ్,’ ‘ఎ బిట్ ఓ లవ్’ ‘ది ఎల్డెస్ట్ సన్’ నాటకాలలో నాటకీకరించబడింది. ‘జాయ్’ కూడా ఇదే ఇతివృత్తాన్ని చర్చిస్తుంది, అయితే ఇక్కడ ప్రధానంగా వ్యక్తుల స్వభావాల మధ్య సంఘర్షణపై ఆసక్తి కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. ఆధునిక ఆర్థిక ప్రపంచ సాహిత్యంలో గాల్స్వర్తీ చేసిన కృషి ‘స్ట్రైఫ్,’ ‘ఓల్డ్ ఇంగ్లీష్,’ ‘ది ఫారెస్ట్’ మరియు ‘ది స్కిన్ గేమ్’లలో కనిపిస్తుంది.
ఈ వర్గీకరణ కేవలం సూచనాత్మకమైనది మాత్రమే, సంపూర్ణమైనది కాదు.
గాల్స్వర్తీ నాటకాలలో మనకు చిత్రించబడిన ప్రపంచం ఒక సంకుచితమైన ప్రపంచం. తన అనుభవ పరిమితుల గురించి స్పృహతో, గాల్స్వర్తీ చాలా అరుదుగా అపరిచిత విషయాలలోకి వెళతారు. అతని నాటకాలలోని పాత్రలు దృశ్యాలు సాధారణంగా విలక్షణమైన ఆంగ్ల సంస్కృతికి చెందినవిగా ఉంటాయి. ఇక విదేశీయులను పరిచయం చేసినప్పుడు కూడా, వారి విచిత్రమైన యాసతో ఆంగ్లేయుల చెవులకు ఇంపుగా ఉండటం కంటే గంభీరమైన ఉద్దేశ్యం చాలా అరుదుగా ఉంటుంది. రోగగ్రస్తమైన మనస్తత్వశాస్త్ర సమస్యల పట్ల గాల్స్వర్తీకి పెద్దగా ఆసక్తి లేదు. సాడిజం, మాసోకిజం, డిమెన్షియా ప్రికాక్స్ స్ప్లిట్ పర్సనాలిటీ వంటి కేసులు అతనికి పట్టవు. కానీ గాల్స్వర్తీని అధ్యయనం చేసేవారికి అర్థం చేసుకోవడానికి కొంత గందరగోళంగా ఉండే విషయం ఏమిటంటే, గత చరిత్ర పట్ల అతనికున్న సాధారణ ఉదాసీనత. ఇంతటి విశాలమైన ఆసక్తికరమైన విషయాన్ని ఉపయోగించుకోకుండా అతన్ని నిరోధించింది వ్యక్తిగత పక్షపాతమా, కళాత్మక సంకోచాలా లేక మరేదైనా కారణమా అని ఇప్పుడు మనం ఆశ్చర్యపోవాల్సిందే.
గాల్స్వర్తీ ప్రపంచంలో విచారమే రాజ్యమేలుతుంది. అతనికి సంతోషంగా, ఉల్లాసంగా ఉండే ఓపిక లేనట్లు అనిపిస్తుంది. తన చుట్టూ చూసే మానవ దుఃఖ దృశ్యం గురించి అతను గాయపడిన హృదయంతో రాస్తాడు. ధనిక మధ్యతరగతి (19వ శతాబ్దపు పాలక వర్గం) విచ్ఛిన్నం యొక్క చివరి దశలో ఉంది. సుప్రసిద్ధమైన లెక్కలేనన్ని కుటుంబాలను విచ్ఛిన్నం చేసే శక్తులు పనిచేస్తున్నాయి. నిన్నటి రాజకీయ నాయకులు ఎంతో ఆశలు పెట్టుకున్న ప్రజాస్వామ్యం ఏ అద్భుతాన్నీ చేయలేదు. అది మూక పాలనను ప్రోత్సహించింది. స్టీఫెన్ మోర్ తన ‘ది మాబ్’ నవలలో, “మీరు—మూక—ఈ సూర్యుని క్రింద అత్యంత హేయమైన వారు. మీరు వీధిలో నడుస్తుంటే, దేవుడు లోపలికి వస్తాడు” అని చెప్పడం ద్వారా నేటి పెరుగుతున్న అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేస్తారు. నిస్సందేహంగా, ఈ విషాదకరమైన ప్రపంచంలో ఒక ఆశాకిరణం కోసం వెతకడం వ్యర్థం.
గాల్స్వర్తీ మనకు ఫాంటసీ లేదా రొమాన్స్ రూపంలో పెద్దగా ఏమీ అందించలేదని మనం గుర్తుంచుకున్నప్పుడు ఈ నిరాశ మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. గాల్స్వర్తీ మనకు ‘ది లిటిల్ డ్రీమ్’ మరియు ‘పంచ్ అండ్ గో’ వంటి మరికొన్ని రచనలు ఇచ్చి ఉంటే బాగుండేదని పాఠకుడు అప్పుడప్పుడు కోరుకోకుండా ఉండలేడు. ఇది వట్టి కోరిక కూడా కాదు. వాస్తవిక కళ, అది చిత్రించే వాస్తవికత సౌందర్యానందాల అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉన్నంత వరకు పూర్తిగా సరైనదే. కానీ వికారమైన, అసహ్యకరమైన ప్రపంచంలో వాస్తవికతను ఆచరించడం ఏదో ఒక రోజు విసుగు పుట్టించక తప్పదు. నేటి రచయిత నుండి మనం ఆశించేది అప్పుడప్పుడు శృంగారంలోకి విహరించడమే. గాల్స్వర్తీ మాత్రం అలా చేయకూడదని దాదాపుగా నిశ్చయించుకున్నాడు. అతని పాత్రలన్నీ సగటు తెలివితేటలు, సామర్థ్యం ఉన్న స్త్రీపురుషులు, పరిస్థితులను అధిగమించలేని వారు. చాలాసార్లు (‘ది సిల్వర్ బాక్స్’లో లాగా) ఒక పనికిమాలిన దుర్మార్గుడు మన జాలినంతటినీ పొందుతాడు, కానీ రెండోసారి ఆలోచించాక, అసలు అతనిపై మనకు ఆ భావన ఎందుకు కలిగిందా అని ఆశ్చర్యపోవడం మొదలుపెడతాం. ‘జాయ్’లోని శృంగారభరితంగా మారగల పరిస్థితి కూడా గాల్స్వర్తీ చేతిలో స్వార్థపూరిత ద్వేషానికి ఒక సందర్భంగా మారిపోతుంది.
గాల్స్వర్తీ తన నాటకాల నిర్మాణంలో ప్రాచీన ఆదర్శాలను అనుసరిస్తాడు. ప్రముఖ రచయితల ప్రధాన దురాచారాలుగా రూపరాహిత్యం, ప్రణాళికా లోపం ఉన్న ఈ కాలంలో, ఇది ఒక స్వాగతించదగిన పరిణామం. గ్రీకు విషాద నాటకాలలో వలె, గాల్స్వర్తీ నాటకాలలో కూడా ఏకత్వ నియమాలకు స్పష్టమైన భంగం కలగదు. అలాగే, ఉల్లాసం, గంభీరతల మధ్య ఆకస్మిక మార్పు కూడా ఉండదు. ఒక దుష్ట విధి పాత్రలపై ఆవరించి, సామాజిక ఆచారాల ఇష్టానికి వారిని బలిచేస్తున్నట్లు అనిపిస్తుంది.
గాల్స్వర్తీ సంభాషణలు సంక్షిప్తతకు, సంయమనానికి నమూనాలుగా ఉంటాయి. చర్యకు, పాత్రకు సంబంధం లేని పదాలను నిర్దాక్షిణ్యంగా తొలగిస్తారు. కొన్ని పదాల సాధారణ సంభాషణలో ఒక సంక్లిష్టమైన పరిస్థితిని సూచించడంలో గాల్స్వర్తీ ప్రతిభ అసమానమైనది. ‘ది సిల్వర్ బాక్స్’ ప్రారంభ సన్నివేశంలో జాక్ బార్త్విక్ ప్రారంభ ప్రసంగం ఇందుకు ఒక ఉదాహరణ. అది ఆధునిక మహానగర జీవితం దాని పూర్తి స్థాయిలో ఎలా ఉందో మన కళ్ళ ముందు ఆవిష్కరిస్తుంది. లేబర్ పార్టీ వారు పార్లమెంటులోకి దూసుకువస్తూ లిబరల్స్కు ఆందోళన కలిగిస్తున్నారు. పత్రికలు స్వప్రయోజన వర్గాల కుంభకోణాల కోసం ఆత్రుతగా వెతుకుతున్నాయి. నిరుద్యోగమనే శాపం పాలక శక్తులకు వ్యతిరేకంగా ప్రజల అభిప్రాయాన్ని ముందుకు నెడుతోంది. ఆక్స్ఫర్డ్లో జాక్ గడిపిన విచ్చలవిడి జీవితం, తల్లిదండ్రులతో అతని స్వేచ్ఛా ప్రవర్తన, అధికారానికి వ్యతిరేకంగా యువత ప్రారంభించిన పోరాటానికి ఒక బలమైన నిదర్శనం. రాత్రికి రాత్రే తన పర్సు దొంగిలించబడటానికి నిశ్శబ్దంగా అనుమతించి, మరుసటి ఉదయం జాక్ బార్త్విక్పై దావా వేస్తానని బెదిరించే ఆ అపరిచిత మహిళ కూడా, ఈ సన్నివేశపు వాస్తవికతను పెంచే ఒక అంశం. లండన్ పౌర జీవితంలోని ఏ ఒక్క అంశాన్ని కూడా వదిలిపెట్టలేదు. నిజానికి, జాక్ బార్త్విక్ ప్రసంగం మనకు ఒక సమగ్ర చిత్రాన్ని అందిస్తుంది, ఇది ఒక సాధారణ రచయితను నాటకీయత లేకుండా దీర్ఘంగా మాట్లాడటానికి పురికొల్పి ఉండేది.
గాల్స్వర్తీ తన నాటకాలలో ముఖ్యమైన నిశ్శబ్దాలను ఉపయోగించిన తీరు ప్రత్యేకంగా గమనించదగినది. ఒక సన్నివేశం అత్యంత హృద్యంగా ఉన్నప్పుడల్లా, నాటక రచయిత కొన్ని క్షణాల పాటు వేదికను నిశ్శబ్దంగా ఉంచి, ఆ సంఘటనలే తమంతట తాముగా మాట్లాడేలా వదిలేస్తాడు. ఉదాహరణకు, డేవిడ్ రాబర్ట్స్ (‘స్ట్రైఫ్’) తన భార్య మరణానికి కొద్ది క్షణాల ముందు ఆమెకు వీడ్కోలు చెప్పే సన్నివేశాన్ని, అలాగే జోన్స్ పిల్లలు (‘ది సిల్వర్ బాక్స్’) బార్త్విక్ ఇంటి బయట నిలబడి ఏడుస్తున్న సన్నివేశాన్ని తీసుకోండి. ఆ సన్నివేశాలు మాటల్లో వర్ణించలేనంత హృదయవిదారకంగా ఉన్నాయి. ఈ రెండు సందర్భాలలోనూ గాల్స్వర్తీ సంభాషణను తిరిగి ప్రారంభించే ముందు కొన్ని క్షణాల పాటు మౌనంగా రంగస్థలం నుండి నిష్క్రమిస్తాడు.
ముగింపుగా, గాల్స్వర్తీ సామాజిక స్పృహ అతని కళాత్మక స్పృహకు ఎన్నడూ అడ్డురాదని గమనించాలి. బోధించడానికి అతని వద్ద సామాజిక తత్వశాస్త్ర సిద్ధాంతం ఏదీ లేదు. అతను ఏ ఆశయాన్ని సమర్థించడు లేదా ప్రచారం చేయడు. ధనిక, పేద, సామాజిక కట్టుబాట్లకు మిత్రులు, శత్రువులు అనే తేడా లేకుండా అతను ఎవరినీ నిందించడు. అతని ప్రకారం, మానవులందరూ విధి వలె నిర్దయగల శక్తులకు బాధితులే. ‘జస్టిస్’లో చట్టం; ‘ది స్కిన్ గేమ్’లో ఆర్థిక ప్రపంచపు స్వార్థపూరిత మొండితనం; ‘జాయ్’లో లైంగిక వాంఛ అనే మరింత శక్తివంతమైన ప్రేరణను పణంగా పెట్టి మాతృత్వ భావనను ఆదర్శంగా భావించడం: ఇవి మొదలైనవి మానవుడు వ్యర్థంగా పోరాడే శక్తులు. మనం వాటిచే పాలించబడుతున్నంత కాలం, ఫలానా మనిషిని గానీ, ఫలానా సమాజాన్ని గానీ నిందించడం నిష్ప్రయోజనం. అటువంటి పరిస్థితులలో ఒక వివేకి చేయవలసింది ఏమిటంటే, ఎదుటి వ్యక్తి దృక్కోణాన్ని అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా సంఘర్షణను నివారించడం. సర్దుబాటు సానుభూతి స్ఫూర్తి అనేవి జీవితానికి అత్యవసరమైనవి, అవి లేకుండా మానవుడు వ్యక్తిగత లేదా ప్రజా వ్యవహారాలలో పెద్దగా పురోగతి సాధించలేడు. సభ్యులందరూ పరస్పరం అంగీకరించినప్పుడే ఒక కుటుంబం లేదా సమాజం తన బలాన్ని నిలుపుకోగలదు. ప్రతి మనిషి తన పొరుగువారి పట్ల చూపించే ప్రేమ ఫలితంగానే సామాజిక శాంతి, సంతోషం ఏర్పడతాయి.
మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-5-26-ఉయ్యూరు
సరసభారతి ఉయ్యూరు 