కేరళ కుడ్యచిత్రాలు(త్రివేణి)

రచన: కె. వి. రామచంద్రన్-ఆంగ్లరచానకు నా అనువాదం

కొచ్చిన్ సంస్థానంలో పర్యటిస్తున్న సమయంలో, రచయితకు ఒక అదృష్టం కలిగింది. ఆ చిత్రంలో ఒక మానవ రూపం ఉంది. అది మానవాతీతమైన పరిమాణం, నిష్పత్తితో, అసాధారణమైన సుందరమైన ఆకృతి, చతురస్రాకార ముఖం, సింహం వంటి మొండెం కలిగి ఉంది. దాని చేతులలో బలం నిల్వ ఉంది కానీ ఏ నిర్దిష్ట చర్యలోనూ అది పూర్తిగా ప్రదర్శించబడలేదు. ముక్కు, పెదవులు మనోహరమైన ఆకృతిని కలిగి ఉన్నాయి. కళ్ళు అత్యంత విచారంగా, సున్నితంగా ఉన్నాయి. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే, అజంతా మనకు పరిచయం చేసిన కళారూపం, త్రిచూర్‌లోని శివాలయం గోడలకు అద్భుతంగా బదిలీ చేయబడింది. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, తొలి చేర రాజుల రాజధానిగా పేరుగాంచిన పొరుగున ఉన్న తిరువంజికుళం ఆలయంలో, అదే స్థాయి నాణ్యత గల, బహుశా అదే కాలానికి చెందిన కుడ్యచిత్రాలు ఇంకా ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నాయి:– ఉదాహరణకు, ముప్పై మూడు దేవతలుగా కనిపించే పూర్తి నిలువెత్తు చిత్రపటాలు ఒక గోడంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి; అత్యంత సుందరమైన నేత్రాలతో, చక్కగా అలంకరించబడిన దివ్యమైన అశ్వంపై ఆసీనుడైన ఒక రాజు లేదా దేవుడు; బాలుడి కన్నా పెద్దవాడు కాని, నిండు కామపూరితమైన పెదవులతో, మృదువైన వేణువు వాయిస్తున్న ఒక వేణుగోపాలుడు; అతనికి దగ్గరగా ఒదిగి ఉన్న అందమైన స్త్రీల గుంపు; అద్భుతమైన కిరీటాలు, వస్త్రధారణతో ఉన్నప్పటికీ, రెండవ వియోగం వస్తుందనే ఛాయతో విచారంగా ఉన్న ఒక రాముడు; గూఢంగా నవ్వుతున్న సీత, ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి దూరంగా చూస్తున్న లక్ష్మణుడు – ఈ చిత్రాలు ఒక బ్రాహ్మణ అజంతాని సూక్ష్మరూపంలో చిత్రీకరించడానికి సరిపోతాయని అనిపించింది. అజంతాలో ఉన్నట్లే, ఇక్కడ కూడా రూపాలలోని అదే వెంటాడే పరిపూర్ణత, అదే స్పష్టమైన శైలి, వస్త్రధారణ  ఆభరణాల వైభవం, క్రమబద్ధమైన భావవ్యక్తీకరణలోని సహజత్వం; అదే వర్ణఛాయల కల్పనాశక్తితో కూడిన ప్రయోగం,  స్పష్టమైన వాటిని సహించలేనితనం; స్త్రీ పట్ల అదే గాఢమైన ఆరాధన, సౌందర్యం తనను తాను వ్యక్తపరచుకోవడానికి ఎంచుకున్న స్త్రీ రూపం,  ఆమె చూపులను, తల  చేతుల కదలికలను పునఃసృష్టించడం కళ యొక్క కర్తవ్యం. స్త్రీ సౌందర్యం అనేది కళకు ఒక శాశ్వతమైన ఆసక్తికర విషయం; ఇది కేవలం బాగ్, అజంతా, బేలూరు, భువనేశ్వర్‌లలోనే కాకుండా, ఖోటాన్ నుండి ఇండోనేషియా చివరి అంచుల వరకు బ్రాహ్మణ ప్రభావాలు ప్రబలంగా ఉన్న ప్రతిచోటా వర్తిస్తుంది.

తరువాతి కాలంలోని చిత్రాల సమూహం త్రిచూర్‌లోని శివాలయంలో ఉంది. (శాసనాన్ని విశ్వసిస్తే) ఇది 11వ శతాబ్దానికి చెందినది. అచ్యుత వారియర్ యొక్క బ్రాహ్మణ శిష్యుడు దీనిపై సంతకం చేశాడు. ఈ చిత్రాలు పాత శ్రేణిలోని ఆదర్శవాదం నుండి పతనమైన ఆనవాళ్లను చూపుతున్నప్పటికీ, పౌరాణిక కథనాన్ని సృజనాత్మక వ్యాఖ్యానం యొక్క ఉన్నత శిఖరాలకు చేర్చిన నాటకీయ దృశ్యీకరణ అనే కొత్త శక్తిని కలిగి ఉన్నాయి. ఈ శ్రేణి రాముని పట్టాభిషేక సమూహంతో ప్రారంభమైంది. ఇది పాత కూర్పుతో పోలిస్తే కొంత బలహీనంగా ఉన్నప్పటికీ, గాజు చిత్రకారులు  జానపద కళాకారుల సాంప్రదాయ రామ సమూహానికి పూర్వగామి అయిన ఇరింజలకుడలోని అదే విధమైన సమూహం కంటే చాలా ఉన్నతంగా ఉంది. తరువాతి చిత్రం కుచేలునిది. కృష్ణుడు అతనికి రాజసంగా స్వాగతం పలికి సత్కరిస్తున్నాడు. కృష్ణుడు సాక్షాత్తు దయాగుణంతో, అత్యున్నత మర్యాద విషయంలో ఏమాత్రం రాజీపడడు. కానీ దురదృష్టవశాత్తు, ఆ చిత్రంలో కథానాయకుడు దాదాపుగా కనుమరుగయ్యాడు. అంతేకాకుండా, ఒక లక్ష్మీనారాయణుడు, ఒక నరసింహుడు, సర్పశయ్యపై ఉన్న విష్ణువు, వారి చుట్టూ దివ్య సంగీతకారులు ఉండేవారు – అక్కడక్కడా చెల్లాచెదురుగా ఉన్న కొన్ని చిన్న బొమ్మలు, మరియు ప్రక్క చిత్రంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తున్న ఒక ప్రహ్లాదుడు తప్ప, మిగిలినవన్నీ చాలా వరకు దెబ్బతిన్నాయి. అయితే, ఈ చిత్రాలన్నింటిలో అత్యంత శక్తివంతమైన కూర్పు ఏమిటంటే, దేవతలు దూరం నుండి ఆ దృశ్యాన్ని ఆరాధిస్తుండగా, అనేక చేతులు గల నారాయణుడు గరుడునిపై అవతరించడం, ఆ తర్వాత స్వర్గపు పూల వర్షం కురవడం. ఈ చిత్రానికి పైన, కొంచెం కుడివైపున, కరిహస్త అనే నృత్య భంగిమ మధ్యలో ఉన్న ఒక స్త్రీ ఆకారం ఉంది, బహుశా ఆ చిత్రకారుడు దానిని పూర్తి చేయడానికి బ్రతికి ఉండకపోవచ్చు. మూడు లోపలి గర్భాలయాల బయటి గోడలకు ఒకప్పుడు అద్భుతంగా రంగులు వేశారు, కానీ ఆ తర్వాత ఎవరో అజ్ఞాని అయిన పునరుద్ధరణకర్త వాటిని తిరిగి రంగులు వేసి పాడుచేశాడు; ఏదో విధంగా అతని దృష్టి నుండి తప్పించుకున్న శంకరనారాయణ ఆలయంలో, ఎర్రటి నేపథ్యంపై బాణాల వర్షం కురిపిస్తున్న గుర్రం, ఏనుగు మరియు రథం యొక్క దృశ్యాలు అలాగే నిలిచి ఉన్నాయి. ఇది ఒక యుద్ధ దృశ్యం యొక్క ఇతివృత్తం, అంగోర్‌లోని యుద్ధ శిల్పాల వలెనే శక్తివంతంగా చిత్రీకరించబడింది, అయితే ఇది చాలా చిన్న స్థాయిలో ఉంది. ఈ కళాకారుడు నిశ్చలతను మెచ్చుకోలేదు, కానీ చలనంలో ఆనందించాడు, దానినే అతను ఎంతో ఉత్సాహభరితంగా చిత్రించాడు.

ఇంతవరకు, ఈ సమాచారం యొక్క హడావిడి సమీక్ష మాత్రమే జరిగింది; చిత్రాలు చాలావరకు జ్ఞాపకం నుండి పునర్నిర్మించబడినందున, కొన్ని చిన్న గుర్తింపులను సవరించవలసి రావచ్చు. ఇప్పుడు ప్రచురించబడిన రూపురేఖలు పాత శ్రేణికి సంబంధించినవి; స్థల పరిమితుల కారణంగానే, వీటిని విడివిడిగా ప్రదర్శించాల్సి రావడం అనే అసంతృప్తికరమైన పద్ధతిని అవలంబించాల్సి వచ్చింది; అయితే, ఈ తరహా చిత్రకళలో ప్రత్యేక నైపుణ్యం కలిగిన చిత్రకారుల సహాయంతో, కొచ్చిన్ సంస్థానం త్వరలోనే వీటికి నమ్మదగిన ప్రతిరూపాలను రూపొందించే బాధ్యతను చేపడుతుందని ఆశిస్తున్నాము. ఎందుకంటే, ఈ చిత్రాలు కేవలం స్థానిక విశేషాలు మాత్రమే కావు — ప్రపంచంలోని నలుమూలలా ఎంతోమంది ఆరాధకులను కలిగిన ఒక గొప్ప కళా సంప్రదాయానికి చెందిన చారిత్రక అవశేషాలు ఇవి.

ఇతర భారతీయ కళలన్నింటిలాగే ఈ కళ కూడా సాంప్రదాయబద్ధమైనదని గమనించవచ్చు. ఆ సాంప్రదాయం అనేది రూపానికి ఒక పరిమితి. దాని ద్వారా కళాకారుడు తనను తాను ఆవిష్కరించుకున్నాడు. అది ఒక భావప్రకటనా మాధ్యమం. రాగం వలె అది ప్రేరణనిచ్చింది కానీ, బంధించలేదు. పైగా, నిరంతరం నూతనమైన ప్రదర్శనల అంతులేని పరంపరకు స్వేచ్ఛను ఇచ్చింది. తన మాధ్యమాన్ని తానే కనిపెట్టవలసిన అవసరం దానికి రాలేదు. ఎందుకంటే, హంస, భద్ర మొదలైన ఇతిహాస రూపాలలోనూ, వాటి స్త్రీ రూపాలలోనూ సంప్రదాయం ఆ మాధ్యమాన్ని అప్పటికే నిర్వచించి, పరిపూర్ణం చేసింది. వాటి ద్వారానే అతను తనను తాను వ్యక్తీకరించుకోవలసి వచ్చింది; లేదా చేపలను పోలిన వింతైన అందమైన కళ్ళు, శంఖం ఆకారంలో ఉన్న మెడ, తీగలా మెలితిరిగిన చేతులు, పువ్వుల కన్నా సున్నితమైన వేళ్ళు – ఇవన్నీ ఒక సౌందర్య దృక్పథం యొక్క లక్షణాలు. ఈ దృక్పథం జీవిత నిర్మాణంలోని అసంపూర్ణతల కారణంగా దాని నుండి వెనుతిరిగి, బ్రహ్మ తిలోత్తముడిని ఏ పదార్థంతో, ఏ పద్ధతిలో సృష్టించాడో, అదే పదార్థంతో తన సొంత నిర్మాణాన్ని సృష్టించుకుంది. అజంతాలో వలెనే ఇక్కడ కూడా, రేఖే భావవ్యక్తీకరణకు ప్రధాన సాధనమని స్పష్టమవుతోంది; అది కేవలం వర్ణనాత్మకమైనదో, సహాయకమైనదో కాదు, నిశ్చయాత్మకమైనది, జీవశక్తితో నిండినది. అత్యంత సామాన్యమైన పువ్వు లేదా ఆభరణం నుండి పురుష శరీర సౌష్టవం వరకు, లేదా స్త్రీ యొక్క గుండ్రని వక్షస్థలాలు, నాజూకైన నడుము, విశాలమైన తుంటి వరకు ప్రతిదాన్నీ ఆ రేఖ తనలో ఇముడ్చుకుంటుంది. ఆ రేఖే నేటికీ నిప్పుల కుంపటిపై ఉండే అలంకారపు చుట్టలలో, లేదా గృహిణి యొక్క నేల అలంకరణలో నిలిచి ఉంది. వ్యాకరణవేత్త దాని ప్రాముఖ్యతను చాటిచెప్పాడు; ఉత్తమ చిత్రలేఖన వనరులలో దానికి ప్రథమ స్థానం ఇచ్చి, అది మహనీయులకు ప్రియమైనదని ప్రకటించాడు. అజంతాలో వలెనే, ఇక్కడ కూడా అప్రధానమైన, కానీ ప్రభావవంతమైన ఛాయలు,  ఏనుగు, తామర, సాధారణంగా ప్రకృతిని వాస్తవికంగా చిత్రీకరించిన రంగుల అద్దకం దీనికి మరింత బలాన్నిచ్చాయి. ఆ రంగుల అద్దకం మానవ సంబంధమైన విషయాలను వర్ణనాత్మకంగా లేదా వర్గీకరణాత్మకంగా చిత్రీకరించగా, అతీంద్రియ విషయాలను ప్రతీకాత్మకంగా, కానీ ఎల్లప్పుడూ సూచనాత్మకంగా, అర్థవంతంగా చిత్రీకరించింది. ఈ సంపూర్ణంగా అభివృద్ధి చెందిన ఉచ్చారణతో పాటు, సంక్షిప్తీకరణ (క్షయవృద్ధి), అనుపాతం (ప్రమాణం) యొక్క నియమాలపై అసాధారణమైన ప్రావీణ్యం; దృశ్య రూపం  దృశ్య ప్రభావం పట్ల సున్నితత్వం; వాటిని పునఃసృష్టించడంలో కచ్చితత్వం;  నృత్యం గురించిన గాఢమైన పరిజ్ఞానం—అంటే, దృశ్య కళలకు ఆధారమైన  వాటి లయ అనే నిజమైన జీవనాధారాన్ని పొందిన దాని వైఖరులు, కదలికలు  హావభావాల గురించిన లోతైన అవగాహన—స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. నృత్యం, దృశ్య కళలు  ముఖ కవళికల (ముఖారాగం)లోని సూక్ష్మ నైపుణ్యాల కలయికే భారతీయ కళను గ్రీస్ గానీ, ఆధునిక ఐరోపా గానీ అందుకోవడానికి సాహసించలేని ఉన్నత శిఖరాలకు చేర్చింది.

చిత్రలేఖనంలో రెండు రకాలు ఉన్నాయి: ఒకటి వివరాలను త్యజించి, సరళతను ఇష్టపడుతుంది; దాని నిశ్శబ్దం పాట కన్నా ఎక్కువ భావవ్యక్తీకరణ కలిగి ఉంటుంది,  దాని ఆకృతి కన్నా ఖాళీ ప్రదేశమే ఎక్కువ వాచాలంగా ఉంటుంది; మరొకటి, చోపినియన్ శైలిలో, ఆడంబరం కోసం పరితపిస్తుంది,  ఆభరణాలను తన జీవితంలో ఒక భాగంగా ఆశిస్తుంది, వాటినే తనలో ఇముడ్చుకుంటుంది – ఈ సమృద్ధి ఎవరినీ నొప్పించదు, దృష్టి మరల్చదు, కానీ ఎల్లప్పుడూ ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. కేరళ చిత్రాలు నిస్సందేహంగా రెండవ వర్గానికి చెందినవి. ఇక్కడ ఆభరణాలు అసంబద్ధమైన అదనపు హంగులు కావు, కానీ ఆకృతులలో అంతర్భాగాలుగా, తొలగించలేనివిగా ఉంటాయి. స్కెచ్‌లలో, ఇవి చాలా వరకు విస్మరించబడ్డాయి, ఈ లోపాన్ని సరిదిద్దడానికి మేము త్రిచూర్ మ్యూజియం నుండి ఒక కంచు ద్వారపాలకుడి ప్రతిరూపాన్ని పునరుత్పత్తి చేసి, ఈ ధోరణికి ఒక ఉత్తమ ఉదాహరణగా చూపించడానికి ప్రయత్నించాము. ఆ అద్భుతమైన కిరీటం  పనితనాన్ని గమనించండి – సిత్తన్నవాసల్‌లోని మహాపురుషుడు ధరించే కిరీటం వంటిదే ఇది; లేదా లాకెట్లు, కొక్కేల సంక్లిష్టమైన అమరిక,  శరీరపు ఆకృతులపై అలలుగా కదిలే పూలు, ఆకుల దండ. అదే విధంగా కేరళ చిత్రకారుడు వస్త్రాలు శరీరాన్ని ప్రతిబింబించేలా, చెవిపోగు వంపు, లేదా తల ఊపును కిరీటం నొక్కిచెప్పేలా చేస్తాడు; అలాగే అతను విపరీతమైన అలంకరణలో మునిగిపోతాడు, అది దాని వైభవంతోనే గౌరవాన్ని పొందేలా చేస్తుంది. ఆభరణం జీవశక్తికి చిహ్నంగా ఉండే,  కళాకారుడు తన ఊహను అదుపుచేయడం నేర్చుకోకుండా దాన్ని స్వేచ్ఛగా ప్రవహించనిచ్చే ఇలాంటి కళకు, ఎల్లప్పుడూ సంయమనం పాటిస్తూ దానికి పూర్తి విరుద్ధమైన పద్ధతిలో తన ప్రభావాన్ని చూపించే పరిణతి చెందిన కళకు, లేదా వ్యర్థమైనంత విపరీతమైన క్షీణదశలో ఉన్న కళకు మధ్య తేడాను గుర్తించాలి.

కానీ ఆభరణాలు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయి? ‘శిల్పం’ అనే పదానికి కళాఖండాలలో అంతర్లీనంగా ఉండే చాకచక్యం, నేర్పు అని అర్థం,  ఆ గుణాన్ని వెల్లడి చేసే కళలకే ఈ పదాన్ని విస్తరించారు. కళలు అనేకం ఉండేవి  వాటిలో నృత్యకారుడు, సంగీతకారుడు, శిల్పి, చిత్రకారుడు  వాస్తుశిల్పి కళలతో పాటు, కంచు పనివాడు, పొదుగు పనివాడు, పూలమాలలు తయారుచేసేవాడు, స్వర్ణకారుడు  సామాన్య కుమ్మరి, నేతపనివారి కళలు కూడా ఉండేవి. భరతుడు, కశ్యపుడు సూక్ష్మంగా వర్ణించిన అనేక శిరస్త్రాణాలు గల కిరీటం, హారం, కంకణం, నడుముపట్టీ, కాలి గొలుసు మొదలైనవి, ప్రధాన ఆభరణాల తయారీదారుడి యొక్క పరిపూర్ణమైన హస్తకళా నైపుణ్యం. ఇక దృశ్యరూప చిత్రకారుడు చేయాల్సిందల్లా వాటిని తన చిత్రాలకు బదిలీ చేయడమే – ఇది ఒక కళ తన సంపదను మరొక కళకు అరువుగా ఇవ్వడానికి ఒక ఉదాహరణ; లేదా బహుశా మొదట చిత్రకారుడు, శిల్పి వీటిని రూపొందించి ఉండవచ్చు, ఆ తర్వాత కంసాలి వాటిని పునరుత్పత్తి చేసి ఉండవచ్చు,  వైల్డ్ చెప్పినట్లుగా, బహుశా జీవితమే కళను అనుకరించి ఉండవచ్చు. ఏదేమైనా కేరళలో, జీవితం కళను అనుకరిస్తుంది; అది కేవలం స్త్రీల పురాతన ఆభరణాలు, కేశాలంకరణలోనే కాదు, కళారూపాలకు భూలోకంలో అత్యంత సమీపంగా ఉండే స్త్రీల విషయంలో కూడా. వారు నిజానికి కుడ్యచిత్రాల నుండి బయటకు అడుగుపెట్టినట్లుగా కనిపిస్తారు.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-5-26-ఉయ్యూరు .

—