రచన: ప్రొఫెసర్ బి. కుప్పుస్వామి-ఆంగ్లరచనకు నా అనువాదం

(మైసూర్ విశ్వవిద్యాలయం)

విజ్ఞానశాస్త్ర పురోగతి  రాజకీయ, ఆర్థిక రంగాలలో వస్తున్న మార్పుల కారణంగా, విద్య యొక్క పరిధి  బోధనా పద్ధతులలో కూడా గణనీయమైన మార్పు కనిపిస్తోంది. సాంప్రదాయ విద్యా విధానానికి మరియు ‘ప్రగతిశీల’ (progressive) విద్యా విధానాలుగా పిలవబడే వాటికి మధ్య సంఘర్షణ నెలకొంది. అయితే, విద్యా పరిధి  పద్ధతులలో గుడ్డిగా మార్పులు చేయడం వల్ల ఎటువంటి నిజమైన పురోగతి సాధించలేము. పాత విధానంలోని అంతర్లీన భావనలను  కొత్త ఆదర్శాలను తప్పక పరిశీలించాలి. విద్యా విధానాలు మరియు ఆదర్శాలకు సంబంధించి మనం ఇప్పుడు ఒక కొత్త శకంలో ఉన్నందున, ఇటువంటి పరిశీలన  విశ్లేషణ మనకు ఎంతో ఆసక్తికరమైనవి  ముఖ్యమైనవి. బ్రిటిష్ వారి రాకతో మన విద్యా విధానంలో మార్పు వచ్చింది; నిజానికి, అప్పటి ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలను నిర్వహించడానికి అవసరమైన అధికారులను సమకూర్చుకునే ఉద్దేశంతో ఒక కొత్త విద్యా విధానం ప్రవేశపెట్టబడింది. పాత భారతీయ సాంప్రదాయ విద్యా విధానం ఆర్థికంగా లాభదాయకం కాదనే కారణంతో విస్మరించబడింది. ఆ తర్వాత, ఉన్నత విద్యను—ముఖ్యంగా ఆధునిక శాస్త్రీయ విద్యను—అందించడానికి మన దేశంలో విశ్వవిద్యాలయాల స్థాపనతో మరో మార్పు వచ్చింది. కానీ ఈ మార్పు విదేశీ మూలాలు కలిగి ఉండి, పైస్థాయి నుండి రుద్దబడినందున, ప్రస్తుతం ఒక ప్రతిష్టంభన ఏర్పడింది. నేడు మన విద్యా విధానంలో అనేక వైరుధ్యాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఒకవైపు, మన పౌరులలో అత్యధికులు కనీసం అక్షరాస్యులు కూడా కారనే ఆందోళన ఉంది; మరోవైపు, విద్య చాలా చౌకగా సర్వసాధారణంగా మారిపోయిందనే భావన ఉంది. మన స్త్రీపురుషులు విద్యావంతులు కావాలని మనం కోరుకుంటున్నాము, కానీ విద్యావంతులవుతున్న అత్యల్ప సంఖ్యలో ఉన్నవారిని కూడా మన ఆర్థిక వ్యవస్థలో భాగం చేసుకోలేకపోతున్నాము. రాజకీయాలు ఆర్థిక రంగాల తర్వాత, గాంధీజీ ఇప్పుడు తన దృష్టిని విద్య వైపు మళ్లించారు. వార్ధా పథకం రూపకల్పన దశలో ఉంది. కాంగ్రెస్ పార్టీ చేతిలో ప్రాంతీయ ప్రభుత్వాలు ఉన్నందున, వార్ధా పథకం త్వరలోనే ఆచరణలోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. అయినప్పటికీ, వివిధ విద్యా విధానాల వెనుక ఉన్న ఆదర్శాలను  సిద్ధాంతాలను మనం ఇప్పుడు జాగ్రత్తగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఈ సందర్భంలో, మన కాలానికి చెందిన ప్రముఖ విద్యావేత్త  తత్వవేత్త అయిన డ్యూయి (Dewey) ప్రతిపాదించిన విద్యా తత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడం మనకు ఎంతో సహాయపడుతుంది.

సాంప్రదాయ విద్యా విధానం యొక్క లక్ష్యం ఏమిటి? యువతీయువకులను జీవితంలోని భవిష్యత్తు బాధ్యతలకు సిద్ధం చేయడమే దీని లక్ష్యం. గతంలో రూపొందించబడిన సమాచారాన్ని  నైపుణ్యాలను వారు గ్రహించేలా చేయడం ద్వారా ఇది జరుగుతుంది. తద్వారా, ఆ సమాచారాన్ని  నైపుణ్యాలను కొత్త తరానికి అందించడమే పాఠశాల ప్రధాన బాధ్యతగా మారింది. అయితే, బోధనాంశాలు  సరైన ప్రవర్తనా ప్రమాణాలు అన్నీ గతానికి సంబంధించినవి  అప్పటికే సిద్ధం చేయబడిన రూపంలో (finished product) ఉంటాయి కాబట్టి, విద్యార్థులు విధేయులుగా ఉంటూ వాటిని నిష్క్రియంగా స్వీకరించాల్సి వస్తుంది. పాఠ్యపుస్తకాలు, పరీక్షలు, క్రమశిక్షణ నియమాలు, కూర్చునే విధానం వంటి అంశాలతో కూడిన ప్రస్తుత పాఠశాల వ్యవస్థలో ఇది ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తుంది. “సాంప్రదాయ విధానం అనేది మూలతః పైస్థాయి నుండి లేదా బయటి నుండి బలవంతంగా రుద్దబడే ఒక పద్ధతి. పరిపక్వత దిశగా నెమ్మదిగా ఎదుగుతున్న వారిపై పెద్దల ప్రమాణాలను, బోధనాంశాలను  పద్ధతులను ఇది రుద్దుతుంది” అని డ్యూయీ తన “Education and Experience” (విద్య మరియు అనుభవం) అనే గ్రంథంలో పేర్కొన్నారు.

మన దేశంలో ఇప్పుడు ఆలోచన  సంస్కృతి పురోగతికి ఉన్న గొప్ప అవరోధాలలో ఒకటి ఏమిటంటే, సత్యం  జ్ఞానం అనేవి ఇప్పటికే సిద్ధంగా ఉన్న ఉత్పత్తులని, వాటిని కేవలం మన పెద్దల నుండి  పూర్వీకుల నుండి ‘నేర్చుకోవాలి’ అనే సాధారణ అభిప్రాయం. జ్ఞానం అనేది ‘ఆవిష్కరణ’ ప్రక్రియగా ఉండటానికి బదులుగా, సాంప్రదాయ పద్ధతి ద్వారా అది ‘సమీకరణ’ ప్రక్రియగా మారిపోయింది.

‘ప్రగతిశీల’ వ్యవస్థల లక్ష్యాలు ఏమిటి? పాశ్చాత్య దేశాలలోని ‘ప్రగతిశీల’ విద్యా వ్యవస్థలు మూలంలో ప్రతికూల స్వభావం కలవి: అవి సాంప్రదాయ వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా ఉంటాయి. సాంప్రదాయ వ్యవస్థ లోపభూయిష్టంగా ఉన్నందున, దానికి వ్యతిరేకమైన లక్ష్యాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. “ప్రగతిశీల” వ్యవస్థలలో అంతర్లీనంగా ఉన్న తత్వాన్ని డ్యూయీ ఈ క్రింది విధంగా సూత్రీకరించారు: “పైనుండి రుద్దబడే విధానాలకు, వ్యక్తిత్వ వికాసానికి, పెంపకానికి వ్యతిరేకత ఉంటుంది; బాహ్య క్రమశిక్షణకు, స్వేచ్ఛా కార్యకలాపాలకు వ్యతిరేకత ఉంటుంది; పాఠ్యపుస్తకాలు  ఉపాధ్యాయుల నుండి నేర్చుకోవడానికి, అనుభవం ద్వారా నేర్చుకోవడానికి వ్యతిరేకత ఉంటుంది; శిక్షణ ద్వారా విడివిడి నైపుణ్యాలు  మెళకువలను సంపాదించడానికి, ప్రత్యక్షమైన, కీలకమైన లక్ష్యాలను సాధించే సాధనాలుగా వాటిని సంపాదించడానికీ వ్యతిరేకత ఉంటుంది; ఎంతో కొంత సుదూర భవిష్యత్తు కోసం సిద్ధపడటానికి, ప్రస్తుత జీవితంలోని అవకాశాలను పూర్తిగా సద్వినియోగం చేసుకోవడానికీ వ్యతిరేకత ఉంటుంది; స్థిరమైన లక్ష్యాలకు సామగ్రికి, మారుతున్న ప్రపంచంతో పరిచయానికి వ్యతిరేకత ఉంటుంది.” అందువల్ల, చాలావరకు, “ప్రగతిశీల” ఉద్యమాల వెనుక ఉన్న ఆలోచనలు సానుకూలమైనవిగా, నిర్మాణాత్మకమైనవిగా కాకుండా, ప్రతికూలమైనవిగా ఉన్నాయి.

ఒక పటిష్టమైన విద్యా వ్యవస్థను నిర్మించడానికి, మనం మౌలిక అంశాల వైపు దృష్టి సారించాలి, విద్య యొక్క ఆవశ్యక లక్ష్యాలను రూపొందించుకోవాలి,  వాటిని సాధించడానికి ఉత్తమమైన పద్ధతిని నిర్ధారించాలి. డ్యూయీ ప్రకారం, విద్యలో మౌలికమైన అంశం విద్యకు  వ్యక్తిగత అనుభవానికి మధ్య ఉన్న సంబంధమే. విద్యా లక్ష్యాల గురించి ఏ దృక్పథం అవలంబించినప్పటికీ, ఒక వ్యక్తి యొక్క అనుభవాన్ని ప్రభావితం చేయడం ద్వారా మాత్రమే విద్య సాధ్యమవుతుంది. తద్వారా అతని తర్వాతి అనుభవాలు, అతని వ్యక్తిత్వ వికాసానికి  అతను నివసించే సమూహం అభివృద్ధికి దోహదపడే నిర్దిష్ట ఫలితాలను తీసుకురాగలవు. ఇలా చేయగలగాలంటే, విద్యావేత్త మూడు విషయాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి: వ్యక్తి యొక్క పూర్వానుభవాలు; అతని ప్రస్తుత అవసరాలు  కోరికలు;  చివరగా, వ్యక్తిగత  సామాజిక జీవిత విలువలు. తద్వారా ఆ వ్యక్తి ఎదుగుతున్న కొద్దీ, తాను నివసించే సమాజానికి తన వంతు ఉత్తమమైన సహకారాన్ని అందించగలడు. అందువల్ల, విద్య వ్యక్తి యొక్క అనుభవాన్ని ప్రభావితం చేయడం ద్వారా అతడిని ప్రభావితం చేయాలి. డ్యూయీ, “అనుభవం యొక్క, అనుభవం ద్వారా  అనుభవం కోసం విద్య” అని చెప్పడం ద్వారా ప్రజాస్వామ్యం గురించి లింకన్ చెప్పిన ప్రసిద్ధ సూక్తిని పునరుద్ఘాటించారు.

అందువల్ల, నిజమైన విద్య అంతా అనుభవం ద్వారానే సాధ్యమవుతుంది. అయితే, అన్ని అనుభవాలూ నిజంగా లేదా సమానంగా విద్యాదాయకమైనవని దీని అర్థం కాదు. విద్యకు, అనుభవానికి మధ్య ఒక సమీకరణం ఉంటే, ఏ విద్యా వ్యవస్థ గురించి మాట్లాడినా ప్రయోజనం ఉండదు. అప్పుడు ప్రతి అనుభవమూ విద్యాదాయకమే అవుతుంది,  ప్రత్యేకంగా అలాంటి విద్య అవసరమే ఉండదు. ఒక అనుభవం తదుపరి అనుభవాల పెరుగుదలను అడ్డుకుంటే లేదా వక్రీకరిస్తే, అది “తప్పుడు విద్యాదాయకం” అవుతుంది. కఠినత్వాన్ని, సున్నితత్వం  స్పందన లేకపోవడాన్ని కలిగించే అనుభవం, ఒక వ్యక్తి యొక్క తదుపరి అనుభవాలను పేదరికంలోకి నెడుతుంది.

ఈ ‘తప్పుడు విద్యా’ అనుభవం వ్యక్తిని ఉత్తేజపరచడానికి బదులుగా, అతడిని ఒకే మూసలో పడేసి, స్తబ్దతలోకి నెట్టివేస్తుంది. ఇది కేవలం ఆ అనుభవం యొక్క స్వభావం వల్లనే కాకుండా, అతని అనేక అనుభవాల మధ్య సేంద్రీయ సంబంధం లేకపోవడం వల్ల కూడా సంభవించవచ్చు. రాజకీయాలలో వలె, విద్యలో కూడా నిరంకుశత్వం యొక్క ప్రాథమిక లోపం ఏమిటంటే అది అధోగతికి దారితీస్తుంది. విద్య అంటే కేవలం జ్ఞానాన్ని తరతరాలకు అందించడమే అని మనం నమ్మినంత కాలం, పేదరికం  స్తబ్దత ఉంటాయి. కొత్త విషయాలను కనుగొనాలనే ఉత్సాహం అదృశ్యమవుతుంది. అదే విధంగా, పాఠశాలలో కలిగే అనుభవాలకు, ఇంట్లో  సమాజంలో వ్యక్తికి కలిగే అనుభవాలకు సంబంధం లేకపోతే విద్య నిరర్థకం అవుతుంది. విభిన్న అనుభవాల మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని పిల్లవాడు గ్రహించేలా చేయాలి; లేకపోతే, పాఠశాలలో తాను నేర్చుకున్న దానికి ఇంట్లో  తన సాధారణ జీవితంలో ఎటువంటి ఆస్కారం లేదా ఉపయోగం లేదని అతను భావించే అవకాశం ఉంది. సంఖ్యలు  అంకగణిత ప్రక్రియల పట్ల అధిక సంఖ్యలో పిల్లలు మరియు పెద్దలు కలిగి ఉన్న ప్రతికూల వైఖరిని చూసి ఆశ్చర్యపోతాము. సంఖ్యల పరిజ్ఞానం లేకుండా నాగరిక జీవితం అసాధ్యం. కానీ అంకగణితాన్ని జీవితానికి సంబంధం లేని నైపుణ్యంగా బోధించడం వల్ల, వ్యక్తులు దాని పట్ల ప్రతికూల వైఖరిని అలవర్చుకుని, తద్వారా సారం లేని జీవితాన్ని గడుపుతారు.

విద్య అనుభవంపై ఆధారపడి ఉంటే, అది ఏ అనుభవంపై ఆధారపడి ఉండాలో ఆ అనుభవం యొక్క స్వభావాన్ని సూచించడం అవసరం. డ్యూయీ “అనుభవ నిరంతరత” లేదా “అనుభవ నిరంతరత” అనే సూత్రాన్ని రూపొందించారు. మన అనుభవం ఒక రకమైన ప్రవాహం వంటిది. ఒక నిర్దిష్ట క్షణంలో మనం పొందే ఏ అనుభవమైనా, ఆ క్షణంలో మనం ఎదుర్కొనే దానిపై మాత్రమే కాకుండా, మనం గతంలో పొందిన అనుభవాలపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా, మనం కోరుకున్నా కోరుకోకపోయినా, ఈ ప్రస్తుత అనుభవం మన తదుపరి అనుభవాలను ఏదో ఒక విధంగా ప్రభావితం చేస్తుంది  సవరిస్తుంది. అందువల్ల ప్రస్తుత అనుభవం మన గత అనుభవాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది మరియు మన భవిష్యత్ అనుభవాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. కానీ ఈ అనుభవ నిరంతరత సూత్రం, విద్యలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగినప్పటికీ, విభిన్న అనుభవాల మధ్య తేడాను గుర్తించడానికి మనకు ఒక ప్రమాణాన్ని ఇవ్వదు.

నిస్సందేహంగా మనం పొందే ప్రతి అనుభవం మన ఎదుగుదలకు సహాయపడుతుంది, కానీ ఒక నిర్దిష్ట దిశలో జరిగే ఎదుగుదల సాధారణ ఎదుగుదలను ప్రోత్సహిస్తుందా లేదా నిరోధిస్తుందా అన్నదే ప్రశ్న. ఈ రకమైన పెరుగుదల మరింత పెరుగుదలకు పరిస్థితులను కల్పిస్తుందా, లేక ఈ నిర్దిష్ట దిశలో ఎదిగిన వ్యక్తిని కొత్త దిశలలో నిరంతర పెరుగుదలకు అవసరమైన సందర్భాలు, ప్రేరణలు  అవకాశాల నుండి దూరం చేసే పరిస్థితులను ఏర్పరుస్తుందా? అందువల్ల, అనుభవాల నిరంతరత సూత్రంలో కూడా ఒక ప్రమాణం ఇమిడి ఉందని మనం చెప్పవచ్చు – నిరంతర పెరుగుదలకు దోహదపడే అనుభవమే ఆ సూత్రాన్ని సంతృప్తిపరిచేది అనేదే ఆ ప్రమాణం. ప్రతి అనుభవం మన తదుపరి అనుభవాల నాణ్యతను మంచిగానో లేదా చెడుగానో ప్రభావితం చేసినప్పటికీ, ఆ అనుభవం తదుపరి పెరుగుదలను నిలిపివేయడానికి లేదా మందగించడానికి బదులుగా, ఉత్సుకతను రేకెత్తించి, చొరవను బలపరిచి, ముందుకు సాగేలా ప్రేరేపిస్తే, అప్పుడు అనుభవాల నిరంతరత సూత్రం సంతృప్తి చెందుతుంది.

ఏ అనుభవానికైనా రెండు కోణాలు ఉంటాయి: ఆ అనుభవాన్ని పొందుతున్న సమయంలో అది వ్యక్తిపై చూపే ప్రభావం,  అది అతని తదుపరి అనుభవాలపై చూపే ప్రభావం. విద్యాబోధన చేసేవారు ఈ రెండింటినీ దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి; లేకపోతే ఆ అనుభవం ‘విద్యకు విరుద్ధమైనదిగా’ (mis-educative) మారవచ్చు. అనుభవానికి సంబంధించిన తక్షణ కోణం విషయానికొస్తే, అది విద్యార్థికి ఆమోదయోగ్యంగా ఉండాలి. అది అతన్ని విముఖుడిని చేయకూడదు లేదా అతనిలో ప్రతికూల దృక్పథాన్ని కలిగించకూడదు. ఇక రెండవ కోణం విషయానికి వస్తే, డ్యూయీ (Dewey) చెప్పినట్లుగా, “ఏ అనుభవమూ తనంతట తానుగా పుట్టి అంతరించిపోదు.” అది కేవలం ఆనందదాయకంగా ఉండటమే కాకుండా, వ్యక్తిలో అటువంటి మరిన్ని మంచి అనుభవాలను పొందాలనే ఆకాంక్షను కలిగించేలా ఉండాలి. ఆ అనుభవం సూచించే దిశలో మరింత సమృద్ధమైన మరియు పరిపూర్ణమైన జీవితాన్ని గడపాలని అతను తపించాలి.

ఈ రెండు పరిస్థితులను సాధించడానికి, విద్యాబోధన చేసేవారు ముందుగా తమ విద్యార్థి ఇప్పటివరకు పొందిన అనుభవాల స్వభావాన్ని తెలుసుకోవాలి. వారు కల్పించే సన్నివేశం విద్యార్థి యొక్క ‘పూర్వ అనుభవాల సముదాయానికి’ (apperceptive mass) అనుగుణంగా ఉండాలి. తదనుగుణంగా, ఆ వ్యక్తి నివసిస్తున్న పరిసరాలను—అంటే ఆ ప్రాంతం, అతని ఇల్లు  సామాజిక సమూహం యొక్క వృత్తిపరమైన  సాంస్కృతిక స్థాయిలను—ఎలా ఉపయోగించుకోవాలో వారికి తెలిసి ఉండాలి. వీటిని వినియోగించుకోకపోతే, అభివృద్ధి కుంటుపడుతుంది. మన దేశంలో ప్రస్తుత విద్యా విధానం ఎందుకు ఘోరంగా విఫలమైందో ఇక్కడ చర్చించవచ్చు. పాఠ్యపుస్తకాలు  బోధనా పరికరాలు పట్టణ ప్రాంతాల్లోని పిల్లల పరిసరాలకు కూడా సరిపోవు. ఇక గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని పిల్లలకు అవి పూర్తిగా అపరిచితంగా ఉంటాయి. ఈ ప్రాథమిక లోపాన్ని అధిగమించడానికి గాంధీజీ ‘వార్ధా పథకం’ (Wardha Scheme) ద్వారా ప్రయత్నించారు. విద్యను అందించడంలో పిల్లల పరిసరాలను ఉపయోగించుకోవాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన నొక్కిచెప్పారు కాబట్టి, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అద్భుతమైన మార్పును తీసుకురావడంలో ఈ పథకం ఖచ్చితంగా విజయం సాధిస్తుందనడంలో సందేహం లేదు.

డ్యూయీ విద్యా తత్వశాస్త్రంలోని రెండవ ప్రాథమిక సూత్రం ‘పరస్పర చర్య’ (interaction). ఒక అనుభవంలో ఒకవైపు సన్నివేశం, మరోవైపు నిర్దిష్ట వ్యక్తి ఉంటారు. ఈ రెండింటి మధ్య పరస్పర చర్య జరిగినప్పుడే ఏదైనా అనుభవం సాధ్యమవుతుంది. ఆ రెండింటి మధ్య జరిగే పరస్పర చర్య యొక్క స్వభావం  స్థాయి, ఆ అనుభవం ఎంత ఫలప్రదంగా ఉందో నిర్ణయిస్తాయి. ఒక నిర్దిష్ట సమయంలో వ్యక్తి ఏ స్థితిలో ఉంటాడో దానికి అనుగుణంగా, అతని నుండి పూర్తి స్థాయి స్పందనను రాబట్టేలా సన్నివేశాన్ని మార్చాలి లేదా సవరించాలి. తద్వారా, ఆ వ్యక్తికి తగినట్లుగా సన్నివేశాన్ని లేదా లక్ష్య పరిస్థితులను విద్యాబోధన చేసేవారు నియంత్రించవచ్చు. డ్యూయీ వ్యాఖ్యానించినట్లుగా, ‘వాస్తవ పరిస్థితులు’ అనే పదబంధం విస్తృతమైన పరిధిని కలిగి ఉంటుంది. “ఇందులో విద్యావేత్త చేసే పని,  అది చేసే విధానం కూడా ఉంటాయి; కేవలం మాట్లాడిన మాటలు మాత్రమే కాదు, ఆ మాటలు మాట్లాడేటప్పుడు వారి గొంతులోని స్వరం కూడా ఉంటుంది. ఇందులో పరికరాలు, పుస్తకాలు, ఉపకరణాలు, బొమ్మలు, ఆడే ఆటలు ఉంటాయి. ఒక వ్యక్తి పరస్పరం వ్యవహరించే వస్తువులు, మరియు అన్నింటికన్నా ముఖ్యంగా, ఒక వ్యక్తి నిమగ్నమై ఉన్న మొత్తం సామాజిక పరిస్థితి కూడా ఇందులో ఉంటాయి.” ప్రస్తుతం విద్యార్థుల సామర్థ్యాలు మరియు ఉద్దేశ్యాలు పరిగణనలోకి తీసుకోబడటం లేదు. అందించాల్సిన సమాచారం  నేర్పించాల్సిన నైపుణ్యాలపైనే పూర్తి ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతోంది. అవి సహజంగానే కోరదగినవి అనే ఊహపై ఇది ఆధారపడి ఉంది. కానీ అన్ని సమయాల్లో అంతర్గత విద్యా విలువ కలిగిన విషయం ఏదీ లేదు. తర్వాతి దశలలో ఉపయోగపడే కొన్ని విషయాలకు, ప్రారంభ దశలలో అస్సలు విద్యా విలువ ఉండదు. ఈ పరస్పర చర్య సూత్రాన్ని విస్మరించడం వల్లే కొన్ని విషయాలకు  కొన్ని పద్ధతులకు అంతర్గతంగా సాంస్కృతిక విలువలు ఉన్నాయని భావించబడింది, “నైరూప్యంగా విద్యా విలువ అనేదే లేదు.” ఒక అనుభవాన్ని వ్యక్తి యొక్క అవసరాలకు, సామర్థ్యాలకు అనుగుణంగా మార్చకపోతే, అంటే ఎటువంటి పరస్పర చర్య లేకపోతే, అది విద్యాదాయకం కానిదిగా మారుతుంది.

‘పరస్పర చర్య’ (interaction) అనే సూత్రంలో మరొక కోణం కూడా ఉంది: లక్ష్యపరమైన పరిస్థితులను ఎంచుకునే బాధ్యతతో పాటు, ఆయా సమయాల్లో వ్యక్తి యొక్క అవసరాలు  సామర్థ్యాలను అర్థం చేసుకుని అంచనా వేసే బాధ్యత కూడా ఉంటుంది. ఏర్పాటు చేసిన విద్యాపరమైన వాతావరణం ఆ సమయంలో వ్యక్తి యొక్క ప్రతిభ, అవసరాలు  వైఖరులకు అనుగుణంగా ఉండాలి; లేకపోతే అది తన లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో విఫలమవుతుంది. అది మరీ సులభంగా, నిస్తేజంగా  విసుగు పుట్టించేలా ఉండవచ్చు, లేదా మరీ కష్టంగా ఉండి అతని సామర్థ్యానికి మించి ఉండవచ్చు; అలాంటప్పుడు అది ఆసక్తిని తగ్గించడమే కాకుండా, బహుశా నిరాశకు కూడా దారితీయవచ్చు. వ్యక్తి యొక్క ప్రతిభను మరియు స్వభావాన్ని అంచనా వేయడం అనేది ఇకపై ఏదో రహస్యమైన సూత్రం కాదు. మనస్తత్వశాస్త్ర పరిశోధనలు వ్యక్తుల వికాస నియమాలను నిర్ధారించాయి. వారి సామర్థ్యాలను  వ్యక్తిత్వ లక్షణాలను కొలవవచ్చు. కాబట్టి, నేడు వ్యక్తికి  అతని వికాస స్థాయికి అనుగుణంగా పాఠ్యప్రణాళికను అలాగే బోధనా పద్ధతులను సర్దుబాటు చేయడం సాధ్యమవుతుంది. మరొక విషయం కూడా ఉంది. నేడు మనం పెద్దల ప్రమాణాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని పిల్లలకు కొన్ని విషయాలను  నైపుణ్యాలను బోధిస్తున్నాము. భవిష్యత్తు జీవితం కోసం మనం వారికి విద్యను అందిస్తున్నాము. ‘పరస్పర చర్య’ సూత్రం నెరవేరాలంటే, విద్య అనేది వ్యక్తి యొక్క ప్రస్తుత అవసరాలపై ఆధారపడి ఉండాలి. అప్పుడే అభ్యాసకుడు ఆ అనుభవంలో చురుకుగా పాల్గొనగలుగుతాడు. డ్యూవీ (Dewey) చెప్పినట్లుగా, ‘ప్రతి ప్రస్తుత సమయంలో, ప్రతి ప్రస్తుత అనుభవం యొక్క పూర్తి అర్థాన్ని గ్రహించేలా’ విద్య వ్యక్తిని సమర్థుడిని చేయాలి. అలా చేయడం ద్వారానే భవిష్యత్తులో కూడా అదే పనిని చేయడానికి మనం అతన్ని సిద్ధం చేయగలము.

ఈ విధంగా, ‘పరస్పర చర్య’ సూత్రం ఆ అనుభవం విద్యార్థి స్థాయికి తగినట్లుగా ఉండేలా చూస్తుంది,  ‘నిరంతరత’ (continuity) సూత్రం ఆ అనుభవం మరింత సమృద్ధమైన  పరిపూర్ణమైన జీవితాన్ని గడపాలనే కోరికను కలిగించేలా ఉండేలా చూస్తుంది. నేడు ఈ ‘నిరంతరత’ సూత్రం వక్రీకరించబడుతోంది. సాంప్రదాయ విద్యా విధానంలో కూడా ‘నిరంతరత’ సూత్రం అమలులో ఉంది. ప్రాథమిక పాఠశాల విద్యార్థిని మాధ్యమిక పాఠశాలకు సిద్ధం చేస్తుంది, మరియు మాధ్యమిక పాఠశాల అతన్ని విశ్వవిద్యాలయానికి సిద్ధం చేస్తుంది. కానీ నిజమైన అర్థంలో ‘సిద్ధం చేయడం’ అంటే మరింత లోతైన మరియు విస్తృతమైన జీవితం కోసం సిద్ధం చేయడం అని అర్థం. ప్రశ్న ఏమిటంటే: విద్యా విధానంలోని ఒక నిర్దిష్ట దశలో పొందే అనుభవాలు, వ్యక్తిని జీవిత పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మలుచుకునేలా చేస్తాయా? ఎక్కువ విద్య అంటే జీవితంలోని అనేక సమస్యలపై మరింత లోతైన అవగాహన కలిగి ఉండటం అని అర్థం కావచ్చు. అయితే, మన జీవితాల్లో కొన్ని సమస్యలు ఉంటాయి—అంటే మనం నివసించే సమాజం, మనం ఎంచుకునే వృత్తి లేదా పని, మన కుటుంబ జీవితం మరియు మన వ్యక్తిగత వికాసానికి సంబంధించిన సమస్యలు. ఇవి అందరికీ సమానంగా ఎదురయ్యేవే; వీటిని ఎదుర్కోవడానికి ప్రతి ఒక్కరూ సిద్ధంగా ఉండాలి. ప్రాథమిక, మాధ్యమిక మరియు విశ్వవిద్యాలయ స్థాయిలలోని విద్యా విధానంలో ఈ సమస్యల పట్ల అవగాహన కల్పించాలి. తద్వారా, విద్యను ఏ దశలో మధ్యలో ఆపేసినా సరే, ఆ వ్యక్తి వాటిని ఎదుర్కోగలగడంతో పాటు, తన జీవితాన్ని  తాను నివసించే సమాజం లేదా సమూహం యొక్క జీవితాన్ని కూడా మెరుగుపరచుకోగలిగే స్థితిలో ఉంటాడు. విద్య యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఇదే; ఎందుకంటే కేవలం సమాచారాన్ని  నైపుణ్యాలను సంపాదించుకోవడం మాత్రమే ముఖ్యం కాదు.

జాన్ డ్యూయీ గురించి

జాన్ డ్యూయీ ఒక అమెరికన్ తత్వవేత్త, విద్యావేత్త. అతను వ్యావహారికసత్తావాదాన్ని కనుగొన్నాడు.

కెరీర్

జాన్ డ్యూయీ వెర్మోంట్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు అయిన తరువత ఆయిల్ సిటీ, పెన్సిల్వేనియాలో ఉన్నత పాఠశాలలో మూడు సంవత్సరాలు ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు.అతను అమెరికాలో మొట్టమొదటి మనస్తత్వశాస్త్ర ప్రయోగశాలలో జాన్ హాప్కిన్స్ విశ్వవిద్యాలయంలో G. స్టాన్లీ హాల్ మార్గదర్శకత్వంలో ఒక సంవత్సరం గడిపాడు.జాన్ డ్యూయీ Ph.D. చేసిన తరువాత మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయంలో బోధించాడు.1894 లో, చికాగో విశ్వవిద్యాలయంలో తత్వశాస్త్రం, మనస్తత్వశాస్త్రం బోధనా విభాగం చైర్మన్గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.డ్యూయీ చివరికి చికాగో విశ్వవిద్యాలయం నుండి వైదొలిగి కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో 1904 నుండి 1930 వరకు పదవీ విరమణ వరకు ప్రొఫెసర్గా అయ్యాడు. 1905 లో అతను అమెరికన్ సైకలాజికల్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడు అయ్యారు.

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -17-6-26-ఉయ్యూరు .