జొన్నలగడ్డ అంటే విజయవాడ ఎస్ ఆర్ ఆర్ కాలేజిలో ఇంగ్లీష్ లెక్చరర్,బహుభాషా వేత్త గొప్ప ఆరేటర్, అనేకగ్రందకర్త ,అనువాదం చేయించటానికి రష్యాకు ఆహ్వానిపబడిన తత్వ వేత్త రష్యా వెడుతూ ‘’ఆమంచు గడ్డలో ఈ జొన్నలగడ్డ ఏమౌతాడో’’అని వీడ్కోలు సమావేశం లో మాతో చమత్కరించిన జొన్నలగడ్డ సత్యనా రాయణ మూర్తిగారు గుర్తుకు వస్తారు .ఇదే పేరుతొ మరొక ప్రసిద్దులున్నారని చాలామందికి తెలీదు .వారిని పరిచయం చేసే భాగ్యం పొందుతున్నాను .
శ్రీ జొన్నలగడ్డ సత్యనారాయణ మూర్తిగారు రాజమండ్రికి చెందిన ఆరువేల నియోగులు .తండ్రి మృత్యుంజయులు .హరితస గోత్రం .ఇలవేలుపు కామేశ్వరమ్మ .తల్లి వేంకమాంబ.తల్లిగారు పెమ్మరాజు నరసింహం గారి కుమార్తె .మూర్తిగారు స్వయం కృషితో అభివృద్ధి సాధించిన ఆదర్శమూర్తులు .ఎం.ఏ .బి ఎల్ పాసై మద్రాస్ హైకోర్ట్ న్యాయవాదిగా ఉన్నారు .కలకత్తా యూని వర్సిటీ లో ఇంగ్లిష్ ,ఫిలాసఫీ ,హిస్టరీ ,ఎకనామిక్స్ ,పాలిటిక్స్ ,లాజిక్ ,లా లలో డిగ్రీలు పొందిన బహు విషయవేత్త .బెంగాలీ ,పాళీ భాషలలో లోతైన అవగాహన ఉన్నవారు .1926 కలకత్తాలో ‘’టాగూర్ ప్రైజ్’’పొందిన ప్రతిభా శాలి .గిడుగు వెంకట నరసింహ మూర్తి గారి పుత్రిక ,విదుషీమణి శ్రీమతి శారదాంబ గారు మూర్తి గారి ధర్మపత్ని .వీరిది ఆదర్శ దాంపత్యం . మూర్తిగారు తెలుగులో చాలా గ్రంథాలు రాశారు .ఆంద్ర ప్రచారిణీ గ్రంధమాలకు ,అద్దేపల్లి లక్ష్మణస్వామిగారి సరస్వతీ గ్రంథ మండలి ఎన్నో విలువైన పుస్తకాలు రాశారు .ఆంద్ర మహాపురుషుల జీవితాలపై గ్రంథం రచించి ,ఆంద్ర రిసెర్చ్ యూని వర్సిటీలో ‘’సాహిత్య భూషణ ‘’బిరుదు ,విజయనగరం లో ‘’భారతీ తీర్ధ ‘’బిరుదు అందుకొన్న విద్వద్వరేణ్యులు .ఋషుల చరిత్రపై అమితా సక్తి ఉన్నవారు .దేశం లో ఏ కొత్త వింత విషయం చెవిన పడినా స్వయంగా అక్కడికి వెళ్లి విషయసేకరణ చేసి రాసి ప్రచురించటం మూర్తిగారి ముఖ్య హాబి .
కాశీ రామేశ్వరాది అనేక పుణ్యక్షేత్రాలను దర్శించిన పుణ్యమూర్తి .కవి ,పండిత పక్షపాతి .వీరి గ్రంథాలు విశ్వ విద్యాలయాలలో పాఠ్యగ్రంథాలుగా విరాజిల్లాయి .’’సంపూర్ణ భక్త విజయం ‘’పేరిట రెండు బృహద్ రచనలు చేశారు .క్లిష్టత లేకుండా సరళభాషలో అందరికీ అర్ధమయేట్లు రాయటం వీరి ప్రత్యేకత .ఇందులోని మొదటి భాగం లో 65మంది భక్త శిఖామణుల చరిత్ర ఉన్నది .840 పేజీల బృహత్ గ్రంథం.వీరిలో అతి ప్రాచీన ,ప్రాచీన ,మధ్యమ నవీన భక్తులందరూ ఉన్నారు .దీనికి శ్రీ పాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రిగారు విలువైన ముందుమాటలు రాశారు .ఇది 1943లో ముద్రితం .ఇంతకంటే మూర్తిగారి వివరాలు తెలియలేదు .
వార్ రూమ్ లో పార్టీ అగ్ర నేతలు భేటీ అయ్యారు .ఎజెండా ఏమిటో ఎవరికీ తెలీదు ఆ ఇద్దరికీ తప్ప .టీ సరఫరా నిరంతరంగా జరుగుతోంది. తాగి శీతాకాలపు చలికి కొంచెం ఉపశమనం కలిగించుకొంటున్నారు .ఇంతలో ‘’జోడీ ‘’వస్తే ,లేచి నిలబడి అభివాదం చేశారు .నంబర్ 2మొదలు పెట్టాడు ‘’మనం ఏది చేసినా జనం లో అసంతృప్తే కనిపిస్తోందని రిపోర్ట్ లు తెగవస్తున్నాయి .స్థానిక కోర్టులు ,పై కోర్టులు ఇచ్చిన తీర్పులుకూడా మనమే ఇప్పించినట్లు ముద్ర వేస్తున్నారు .ప్రజాస్వామ్యం కాపాడటానికి తెల్లవారు ఝామున గవర్నర్ ను లేపి ,రాష్ట్ర పతి పాలన తీసేయించి ,గంటలోపే మన ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయించాం ఆఫ్ కోర్స్ అటువైపున్న బలమైన నాయకుడి బంధువును దువ్వి ,పెద్ద కు౦భ కోణం కేసును మాఫీ చేయిస్తామని నోటిమాట ఇచ్చి, బాబాయిని ఎడం కాలితో తన్ను తన్నించి,అతడి వెంట బలమున్నట్లు నమ్మించి ,మనవాడే కనుక రాజభవన్ ‘’నాయనను’’రాజ్యాంగ అతిక్రమణ అయినా ఫర్లేదని ,ప్రమాణ స్వీకారాలు చేయి౦చేశాం .మొత్తం పవర్ అంతా మా చేతిలో ఉ౦ది కనుక నిమిషాలమీద ఇదంతా జరిపింఛాం.ఇదేదో పెద్ద కుట్ర అని,ప్రజాస్వామ్య విఘాతం అనీ పత్రికలూ ,పార్టీలు ,పెద్దలు గగ్గోలు పెడుతున్నారు .కోర్టుకూ వెళ్ళారు .నిన్నరాత్రి హోటల్ లో మీడియా ముందు వాళ్ళ బల ప్రదర్శనతో ,కంగారు పెట్టేశారు .సుప్రీం రేపే బల నిరూపణ చేయమని ఆదేశించటం తో కక్కుర్తి పడి ముఖ్య ,అముఖ్య అయిన మనవాళ్లిద్దరూ ఆఘమేఘాలమీద రాజీనామా చేసి ప్రజాస్వామ్య వీర గౌరవం కాపాడి శివాజీ ఆదర్శాన్నిఅక్షరాలా పాటించారు .అదీ మన పార్టీ ఘన చరిత్ర .ఇందులో ఏదో మేమిద్దరమే అంతా చేశామని మాకు మకిలి అంటించటం బాగుందా ‘’? గుక్కతిప్పుకోకుండా మాట్లాడి గ్లాసెడు నీళ్ళు తాగి .చప్పట్లు వీర మోతమోగించారు .
తర్వాత నంబర్ వన్ లేచి ‘’ భారత శిరోరత్నమైన రాష్ట్రాన్ని ,మూడు ముక్కలు చేశాం సారీ రెండు ముక్కలు చేశాం ,370 రద్దు చేశాం .తలాక్ కు తలాక్ ఇప్పించాం .అయోధ్యలో రాము లోరిగుడికి లైన్ క్లియర్ చేయించాం .నెలానెల వెన్నెల లాగా రేడియోలో వాయిస్తూనే ఉన్నా .నేషనల్ మీడియా అంతా మన వెంటే ఉండేట్లు ‘’నొక్కి పెడుతున్నాం ‘’.స్వచ్చ భారత్ స్లోగన్ వీక్ కాకు౦ డాబాగానే ఊదిస్తున్నాం .అయినా దేశం లో వీధులు నగరాలు అన్నీ మహా చెత్తగా ఉన్నాయని సోషల్ మీడియా శోష పడి చెబుతోంది .గంగ కాలుష్య౦ తగ్గలేదని సామాజిక నాయకులు దూషిస్తున్నారు . అది ఒకపట్టాన తగ్గేదా ?తల్లి భాష ను ప్రోత్సహించమని ఊకదంపుడు ఉపన్యాసాలు ఇస్తున్నాం నేనూ ,తెలుగు పెద్దాయనా .కాదని ఇంగ్లీష్ మీడియం అని చట్టం తెస్తున్నారు వీళ్ళని ఏమీ చేయలేక పోతున్నాం. వాళ్ళ అవసరం ఎప్పుడైనా ఉండచ్చు .కుజనా ,రామేశులనుదువ్వి కాషాయం కప్పి వాళ్ళతో ఆపార్టీనుఛి పాతికా ఈపార్టీనుంచి సగం వస్తున్నారని ఊదర కొట్టిస్తున్నాం .వీళ్ళకు ఎన్నికలలో గెలిచే సత్తాలేదని తెలుసుకాని అవసరం అలాంటిది .అసలు తెలుగు రాష్ట్రాలలో మనకు గట్టి నాయకులు లేరు .అక్కడి సిఎం లను ఎదుర్కొనే మగాడు మనకు లేరు .మనవాళ్ళు గిరీశం చెప్పినట్లు ‘’వట్టి —-లోయ్ ‘’లా గా ఉన్నారు .మా ఇద్దరికీ జుట్టు లేకపోయినా ఏం చేయాలో తోచక తెగ పీక్కు౦ టున్నాం.వీటన్నిటికి ఒకే ఒక పరిష్కారం కావాలి .మీలో ఎవరైనా చెప్ప వచ్చు ‘’అని వాగ్ధోరణి ఆపి తనకిష్టమైన చాయ్ తాగి కూర్చున్నాడు .అంతామొహామొహాలు చూసుకొన్నారు .ఏ ఒక్కరూ లేచి నిలబడటం లేదు .నోరు మెదపటానికీ భయ పడుతున్నారు .
ఇదంతా ఆఇద్దరికీ తెలుసు .ఎవరూ మాట్లాడరనీ మాట్లాడితే ఏం జరుగుతోందో బాగా వాళ్లకి తెలుసనీ ఈ ఇద్దరికీ ఇంకాబాగా తెలుసు .మళ్ళీ నంబర్ 2 లేచి ‘’వీటన్నిటికీ ఒక్కటే పరిష్కారం .అందరి నోళ్ళు మూయించటం .చానళ్ళలో వ్యతిరేక వార్తలు రాకుండా కట్టడి చేయటం .నోట్ల రద్దు బూమేరాంగ్ అయి౦ది కనుక గోల్డ్ పై కట్టడి చేయటం ,ఏ కోర్టు అయినా మన కను సన్నల్లో ఉండేట్లు చేయటం .ఇవన్నీ కలిపి ఒకే రాజ్యాంగ సవరణలో పొందుపరచి చట్టం తేవటం .మీరేమంటారు ?’’అనగా అంతా బాగుంది బాగుందని చప్పట్లు కొట్టారు .నంబర్ 1 లేచి ‘’నంబర్2 చెప్పింది చాలా బాగుంది .అదే మన తక్షణ కర్తవ్య౦ .అయితే దీనికో తిరకాసు ఉంది .ఎప్పుడైనా ఖర్మకాలి మనం మన పార్టీ ఓడి పోతే ఇదే చట్టాన్నికొత్తగా ఎన్నికైన ప్రభుత్వం మనమీద అంటే పాత ప్రభుత్వం మీద మనలాగే ప్రయోగింఛి కక్ష సాధించుకో వచ్చు .కనుక మనం తెచ్చే ఈ కొత్త సవరణ చట్టం లో ‘’ఈ ప్రభుత్వం అధికారం లో ఉన్నంత వరకే నని ,అధికారం కోల్పోతే ,చట్టం కొత్తప్రభుత్వానికి వర్తించదని’’ చేర్చాలి .అప్పుడు ఉభయ తారకంగా ఉంటుంది .’’అని తన నంబర్ 1 తెలివిని ప్రదర్శించాడు .బల్లలు పగిలే చప్పట్లు చరిచి మళ్ళీ టీలు తాగి వార్ రూమ్ లోంచి బయటికి వచ్చారు అగ్రనేతలు .
వస్తూ వారిలో వారు ‘’ఒకప్పుడు చెయ్యి పార్టీ అధికారం లో ఉన్నప్పుడు గవర్నర్ వ్యవస్థను దుర్విని యోగం చేశారని ఎన్నో కేసులు పెట్టాం .ఎమర్జన్సీ పెట్టారని వీధుల్లో జిల్లాల్లో పడ్డాం .ఇప్పడు అంతకుమించిన షాడో యెఅర్జెన్సేలొ బతుకు తున్నాం .వోటింగ్ మెషీన్లు ఫ్రాడ్ అని గగ్గోలు పెట్టాం .మన ‘’తెలుగు మేధావి’ ఒకాయన ఉద్గ్రంథమే రాసిపారేశాడప్పుడు . .ఇప్పడు మెషీన్లు అచ్చా బాలట్ పేపర్లు బురా అని తందానా అంటున్నాం .చానళ్ళ పై నియంత్రణ వద్దని వీధి పోరాటాలు చేశాం .ఆయారాం గయారాం లతో ఇబ్బందని కోర్టులకెక్కాం ,పేపర్ల నిండా ఏకి పారేశాం .ఎక్కడ ప్రాజాస్వామ్యానికి విఘాతం కలిగినా చట్ట సభల్లో నిలువరించాం .అన్యాయంగా చేసే రాష్ట్ర విభజనలను కట్టడి చేయమని ఒత్తిడి తెచ్చాం .ఎనభై దాటినా మన పెద్దాయనకు రాష్ట్రపతి పదవి ఇస్తున్నట్లు జ్యోతిర్లిన్గాలయం లో ప్రమాణం చేసి ఆంధ్రులకు కొత్తరాజదానికత్తించాతానికి అన్ని రకాల ఆర్ధిక సాయం చేస్తామని తిరుపతి బాలాజీ సమక్షంలో ,పార్లమెంట్ లో వాగ్దానం చేసి ,నిలబెట్టు కాకపోతే నోరు మెదపలేక పోయాం .తిలాపాపం తలాపిడికెడు అయింది మనబతుకు .నోటుకు వోటుచేటు అని వాదించాం.ఎమ్మెల్యేలను బందీ చేయటాన్ని నిరోధించాం.అన్యమతస్తులను గౌరవించాం.కానీ ఈ ఐదేళ్ళుగా ఇవన్నీ మనమే చేసి ,ప్రజాస్వామ్యఘాతకులమని అనిపించుకొంటూ ప్రజలకు మొహాలు చూపించలేక పోతున్నాం .కక్కా లేక మి౦గాలేని పరిస్థిలో ,శేష్మం లో పడ్డ ఈగల్లాగా ఉన్నాం .ఎలాంటి ఆదర్శనాయకులు పార్టీనీ ,ప్రభుత్వాన్నీ నడిపి అపోజిషన్ తోనూ , శెభాష్ అని పించుకొన్నారు ?ఇవాళ నాయకత్వానికి గెలుపు మీదేదృష్టి తప్ప రాజ్యాంగ వ్యవస్థ ,ప్రజాస్వామ్యం ,చట్ట సభలపై ,వ్యవస్థలపై గౌరవమే లేదు .అన్నీ నిర్వీర్యం చేస్తున్నారు .చెప్పాలని ఉన్నా,మన లోని ‘’మన్ కీ బాత్ ‘’ చెప్పలేక దిగమింగుకొంటున్నాం .ఆ మధ్య కర్ణాటకలో కక్కుర్తి గా ‘’ఎడ్డీ ‘’ని గద్దేనెక్కించి కోర్టు తీర్పుతో బిత్తరపోయి ,తెరవెనుక బేరసారాలు కూడా ఫెయిలయి, రికార్డ్ లు బయటికి వచ్చి ,బలనిరూపణముందే రాజీ నామా చేయించి కూడా ,మళ్ళీ ఇప్పుడు మహా లో మహా డ్రామా ఆడి తల బొప్పి కట్టించుకొన్నారు .అంటే అసలు వీళ్ళకు వ్యవస్థలమీద నమ్మకం ఉందా అని అనుమానం కలుగుతోంది .నిఘా నేత్రాల నీడలో బతుకు తున్నాం .ఇప్పుడు మన అగ్రనాయకులిద్దరూ తెచ్చే చట్టం తో ప్రజాస్వామ్యం ‘’హరీ’’ అనక తప్పదు .శాంతం పాపం .దేవుడే రక్షించాలి ఈ దేశాన్ని ‘’అంటూ గుడ్ల నీరు కుక్కుకొంటూ కార్లెక్కి వెళ్ళిపోయారు ,
”ఏమండీ !కాకినాడ నుంచి వనజాక్షి గారు వారానికోసారిఫోన్ చేసి ,మనబ్బాయి ఫోటో వాళ్లమ్మాయికి ,అందరికి నచ్చిందని, జాతకాలుకూడా భేషుగ్గా కలిశాయనివాళ్ళ పురోహితుడు చెప్పాడని ,ఎప్పుడు వస్తే అప్పుడు అమ్మాయిని పెళ్లి చూపులు చూపిస్తామని చెబుతోంది .ఒకసారి వెళ్లి చూసొద్దామండీ ‘’అంది మా ఆవిడ కామం అదేకామాక్షి ,’’మనవాడికి సెలవలు దొరకటం లేదంటున్నాడు ఈఆదివారం బాగుంది వాణ్ని కదిలించి, వస్తానంటే చూసొద్దాం ‘’అన్నాను .ఆ మాట కామం వనం కి చెప్పే ఉంటుంది .రెండ్రోజులక్రితం మళ్ళీ రికార్డ్ పెట్టింది కామం .’’అబ్బాయి కి రేపు ఆదివారం వీలేనట.మీరుకూడా ఊ అంటే ఆవిడకు చెబుతా ‘’అంది.’’సరే .ఎప్పుడో ఒకప్పుడు మొదలు పెట్టాల్సిందే గా కానీ ‘’అన్నాను .కాసేపటికే కామం ‘’వనం గారు ఒకే అన్నారు .ఆదివారం సాయంత్రం దుర్ముహూర్తం వెళ్ళాక చూపులు అని చెప్పమంది ‘’అన్నది .సరే అంటే సరే అనుకొన్నాం .
ఆదివారం సాయంత్రం రైల్ లో మాఅబ్బాయి విస్సు ,నేనూ, మా ఆవిడా ,మా అమ్మాయి బయల్దేరి విశాఖ నుంచి కాకినాడ వెళ్లాం .స్టేషన్ కు ముగ్గురు ఆడలేడీలు వచ్చి రిసీవ్ చేసుకొన్నారు .గొంతును బట్టి గుర్తించి అదిగోనండి వనజాక్షి గారు అంది .వాళ్ళు మాదగ్గరకొచ్చి నమస్కారాలు చేశారు .కుశలప్రశ్నలయ్యాక వాళ్ళ జుంబో కారులో ఇంటికి తీసికెళ్లారు .చెట్టంత మగాడిని నన్ను ఏదో ఒకపలకరింపు పలకరించి అబ్బాయి తో చనువుగా మాట్లాడుతున్నారు .అరగంట జర్నీలో ప్రపంచామంతా చుట్టేశారు కబుర్లతో. నాకూ మా వాడికీ ‘’ఎంబరాసింగ్’’గా ఉంది .ఏం చేస్తాం ?ఇల్లు రాగానే అందరం దిగాం .ఒక పంచకట్టు బుర్ర మీసాలపెద్దాయన ,మరో నడి వయస్కుడు , ఇంకో ఆతను నమస్కారాలు చేసి లోపలికిఆహ్వానించారు .లంకంత కొంప .వైభవం దర్జా ఉట్టిపడే ఫర్నిచర్ ,అధునాతన సామగ్రి తో ఇళ్ళుకళకళ లాడింది .మంచిసోఫాలపై కూర్చోపెట్టి చల్లని పానీయాలు అందించి ,తర్వాత కారప్పొడి అల్లం చెట్నీ తో పొగలు కక్కుతున్న ఇడ్లీలు పెట్టారు .తిన్నాం ,కాసేపటికి అల్లం పెసరతో ఉప్మా వచ్చింది .వద్దంటూనే లాగించాం . తర్వాత కమ్మని నురుగులు పొంగుతున్న కాఫీ ఇచ్చారు .పుచ్చుకున్నాం .’’అమ్మాయి రెడీ అవుతోంది వదినా ‘’అని మా కామానికి చెప్పింది వనం .అప్పుడే ఈ బంధుత్వం ఏమిటా అని ఒకళ్ళవైపు ఒకరం చూసుకోన్నా౦ నలుగురం .కబుర్లలో దిగాం .నడి వయస్సాయన ‘’నేనుఅమ్మాయి తండ్రిని .ఆపెద్దాయన మానాన్నగారు మీతో వచ్చింది మా అమ్మగారు ,ఆతను మాల్లుడు .మరదలి పెళ్ళిచూపులకోసం వచ్చారు’’అని పరిచయంచేశాడు .నేను ఆయన్ను ‘’మీస్వగ్రామం ఎక్కడ ఏసర్వీస్ చేశారు ?’’అని అడిగితే వనం ‘’ అన్నయ్యగారు !కాకినాడ మున్సిపాలిటీ ఆఫీసర్ అండీ .’’అన్నది ‘’అవునండీ ‘’అన్నాడాయన .’’మీనాన్నగారేం చేసేవారు ?అని అడిగితె ,ఆయనకు బదులు ముసలావిడ ‘’ ‘’ పక్క ఊరి మునసబుగిరీ చేశారు .జిల్లాలో బాగా పేరు ప్రఖ్యాతులున్నవారండీ ‘’అన్నది బుర్రమీసాలు దువ్వుకొంటూ ఆయన ‘’మరంతే నండి’’ అన్నాడు .ఓరినాయనో అనుకొన్నాం ముఖాల చూపులతోనే .ఇంకో ఆతను అని చెప్పానే ఆయన్ను ఏం చేస్తుంటారని అడిగా .యువతి ‘’మా మావారే నండి.డాక్టరీ చదివి ప్రాక్టీస్ చేస్తున్నారు వైజాగ్ లో .మాకు ఇద్దరు మగ పిల్లలు .చెల్లి పెళ్ళిచూపులుకదా అని అందరం వచ్చీసీమండి’’అన్నది .ఆకుర్రాడు ‘’మరేనండి అంతేనండి ‘’అన్నాడు .’’ఇదేం తేడా’’అని మళ్ళీ అనుకొన్నాం .
మళ్ళీ రెండు రౌండ్లు కాఫీ లయ్యాక మంచి అలంకరణతో అమ్మాయి వచ్చి ,ఆందరికీ నమస్కారాలు చేసి తన ఉచిత సముచిత ఆసనం లో ఆసీను రాలైంది .కళ్ళతోనే అందరినీ పలకరిస్తూ నవ్వుతూ చలాకీగా ఉంది .అందమైన ముఖం .మంచి రంగు .స్పురద్రూపం .చక్కని జడ ,పూల అమరిక ,చేతులనిండా గాజులు నుదుట కుంకుమ బొట్టు .చూడంగానే ఆకర్షణీయం గా అని పించించింది .మిగిలిన వారంతా వారి వారి స్థానాల్లో కూర్చున్నారు .మా కామానికి ఏదైనా అడగటానికి సంకోచం గా ఉంది .సరే నేనే మొదలు పెట్టి ,ఎక్కడెక్కడ చదివి ప్రస్తుతం ఏం చేస్తోందో అడిగాను .క్షణం ఆలస్యంచెయ్యకుండా పిల్లా, పిల్లతల్లీ టకటకా చెప్పేశారు .మగాళ్లు ‘’మూగాళ్ళు’’ గా నే ఉండిపోయారు .అప్పుడప్పుడు వాళ్ళు చెప్పినదానికి ‘’అంతేగా .అంతే మరి’’ అంటున్నారు .వనజాక్షి మా విస్సు చదువు ఉద్యోగాలగురించి అడిగింది మా కామాన్ని .చెప్పబోయింది కాని నా చూపు కట్టడికి ఆగిపోయింది .నేనే వాడి చదువు ,ఉద్యోగం ,జీత ,యా౦బిషన్ అన్నీ చెప్పేశాను .ఈలోగా వచ్చిన వేడి వేడి పకోడీలు ,పల్లీలు మధ్యమధ్యలో కొబ్బరి నీళ్ళు తాగుతూనే ఉన్నాం .మర్యాద,గౌరవాలకేం లోటు లేదు . పిల్ల కూడా టెక్ పాసై ఇక్కడే ఉద్యోగం .ఈడూ జోడూ బాగుంది .నేనే జాతకాలు చూశానుకనుక అదీ తృప్తి గానే ఉంది .మా వాడిని అమ్మాయిని ఏదైనా అడగమంటే ‘’అక్కర్లేదు మీరు అడిగారుగా ‘’అన్నాడు .ఆఅమ్మాయి మాత్రం ‘’ఒకసారి ప్రక్కగదిలో మాట్లాడుడుకొందాం రండి ‘’అన్నది .అందరం పర్మిషనిచ్చాం ఉభయులవైపునుంచి.వెళ్లి పావుగంటలో తిరిగి వచ్చారు నవ్వు ముఖాలతో .దృశ్యం మాక౦దరికీ అర్ధమై పోయింది .మా కామం వనం తో చెప్పి పెద్ద ప్లేటు తెప్పించి అందులో మేము తెచ్చిన పళ్ళూ ,పూలు పెట్టి అమ్మాయి చేతిలో పెట్టింది వనం,అత్తగారు,కూతురు తోడుగా .మళ్ళీ కూల్ డ్రింకులు త్రాగాం.’’వదినగారూ !ఎప్పుడు మీఅభిప్రాయం చెబుతారు ?’’అని అడిగింది .నావైపు చూసింది కామం .’’ఇంటికి వెళ్లి మావాడితో సంప్రదించి రెండు మూడు రోజుల్లో చెబుతామమ్మా ‘’అన్నాను.ఆడాళ్ళు మగాళ్ళు ఒకరిమోహాలొకరు చూసుకొని ఆశ్చర్యపోయారు .మాఅమ్మాయికి మా వాడికు మంచి జాకెట్ పీసులు,తలలోకి పూలు ,సంచీ నిండా పళ్ళు పెట్టి ఇచ్చింది .అందరికీ ధన్యవాదాలు తెలియ జేశాం ట్రెయిన్ ఎక్కించటానికి ఈ సారి కారులో మాతోపాటు వారింటి ఆడామగా కూడా రావటంతో మేము అవాక్కయ్యాం .
ఇంటికి చేరుకొని మర్నాడు మా విస్సుగాడిని అభిప్రాయం అడిగాము ‘’మీరు ఒకే అంటే నేనూ ఓకే’’అన్నాడు ‘’.బాగానే ఉందిరా విస్సూ .అక్కడ మగాళ్ళు ఎఫ్-2సినిమా లో ప్రదీప్ లా ‘’అంతేగా అంతేమరి ‘’టైప్ .నువ్వూ ‘’ అంతేగా’’ గామారితే ఇబ్బందే లేదు ‘’అన్నాము కామం నేనూ మా అమ్మాయీ .’’నాన్నా !వెళ్ళే టప్పటి’’ సీన్’’ కు వచ్చేటప్పటి’’ దృశ్యా’’నికి యెంత తేడా ఉందొ చూశారుగా మేమిద్దరం మాట్లాడుకొన్నప్పుడు ఈవిషయం ఆ అమ్మాయికి తెలియ జేస్తే ‘’అయ్యో !ఇది మాకు అలవాటై ఏమీ తేడా గా లేదండీ .ఇకపై మీమగవాళ్ళ,గౌరవ మర్యాదలకు భంగం రాకుండా మా వాళ్ళు ప్రయత్నిస్తారు నాది హామీ’’అన్నది . తన వాళ్లను కంటిచూపుతో శాసించి అమలు చేసి౦ది .’’అన్నాడు .కుటుంబ గౌరవాన్ని కాపాడే పిల్ల కోడలు గా వస్తోందని అందరం సంతోషించి నేనే పిల్ల తండ్రి కి ఫోన్ చేసి చెప్పా .వాళ్ళు తెగ మురిసిపోయినట్లు వనం కామానికి తర్వాత ఫోన్ చేసి చెప్పిందట .
దువ్వూరి వారికి రెండవ సారి అకస్మాత్తుగా మాట నోట రానందున ,విషయంతెలిసిన ఆచార్య బిరుదు రాజు రామరాజు గారు శాస్త్రి గారికి జాబు రాసి ‘’మీరొకసారి జిల్లెళ్ల మూడి వెళ్లి అమ్మను చూసివస్తే మంచిది ‘’అని సలహా ఇచ్చారు.ఈవిషయం చాలాకాలం మనసులో ఉన్నా వెళ్లలేకపోయారు అప్పటి వరకు .గుంటూరు వెళ్లి శిష్యుడు ఆచార్య ఎస్వీ. జోగారావు గారింట బసచేసి కోరికచెప్పగా, ఆయనకూడా ఆమధ్యే వెళ్లి వచ్చానని అనటం తో, కోరిక బలపడి,నరసిహాచార్యులగారితో అనగా, తానూ వెళ్ళాలనే అనుకొన్నానని కుదరలేదని తనకారులో కలిసి వెడదామనీ, బలమిచ్చి మరో ముగ్గురు ఆప్తులతో తో కలిసి జిల్లెళ్ళమూడి కి రాత్రి 7 గంటలకు కారులో చేరుకొన్నారు .వాకబు చేస్తే అమ్మ డాబా పైన ఉన్నదని తెలిసి డాబాపైకి అమ్మ సన్నిధికి చేరి ,దూరాన్నుంచే నమస్కరించి కూర్చున్నారుఅంతా .ఆమెకు ఒక వైపు మగవారు, మరో వైపు ఆడవారు భక్తి తో కూర్చుని ఉన్నారు .ఆమె యెవరితొనూ మాట్లాడలేదు .అలా ఒక అరగంట గడిచాక, వీరందరికీ అమ్మను చూస్తుంటే దుఖం పొర్లుకొచ్చింది .కళ్ళ వెంట ఒకటే ధారాపాతం.ఆమె వీళ్ళ వైపు చూస్తూనే ఉంది .ఏదో ఒక గంట మోగింది .ఒక్కొక్కరే అమ్మను చేరి పాదనమస్కారాలు చేసి వెడుతున్నారు .వీరు కూడా వెళ్ళారు. దువ్వూరివారు అమ్మ పాదాలు పట్టుకొని నమస్కరించారు .
అప్పుడు అమ్మ ‘’కూర్చో నాన్నా !’’అన్నది. అందర్నీ కూర్చోమన్నది .ఎవరూ ఏమీమాట్లాడలేదు. కొంతసేపటికి ప్రక్కకు చెయ్యి జాపింది .మాతృశ్రీ సన్ని ధాన భాగ్యశాలి డా.పన్నాల రామకృష్ణగారు అమ్మ చేతిలో నాలుగు చక్రకేళి పళ్ళు పెట్టారు .వాటిని దువ్వూరివారి చేతుల్లో ఉంచింది అమ్మ .అందరికీఅలాగే ఇచ్చింది .మౌనమే రాజ్యం చేస్తోంది .కాసేపు తర్వాత శాస్త్రి గారి చేతిలో పండు తీసుకొని ,వొలిచి ఒక ముక్క ఇవ్వ బోయింది .మళ్ళీరెండుచేతులు సాచారు శాస్త్రిగారు .చేతుల్లో ఉంచకుండా నోటిదగ్గర చెయ్యి జాచింది .నోరు తెరిచారు. నోట్లో పెట్టింది .నమిలి మింగటం కనిపెట్టి ,మరో ముక్క అందించింది .అన్నిపళ్ళు తానే ఒలిచి ముక్కలు చేసి నోటిలో పెట్టి తిని పించింది .ఊహించని ఇషయం ఇది .’’చిన్నప్పుడు ఏడాది ,రెండేళ్ళ వయసులో అన్నప్రాసన అయిన కొత్తలో మా అమ్మ తినిపించిన గోరు ముద్దలు జ్ఞాపకం లేవుకాని ,అప్పుడు ఎలాంటి అనుభవం కలిగి ఉంటుందో ఇప్పుడు అలాంటి అనుభూతి కలిగి ,ఎంతతృప్తి కలిగిందోచేప్పలేను ‘’అన్నారు దువ్వూరి వారు ‘’నన్నుగన్న తల్లో,నా పాలిదైవమో ఇట్లా మాహా వాత్సల్యం తో తినిపిస్తోంది అన్న తృప్తి మనసులో ఒక మూల ఉన్నా ,అరే,ఈ పళ్ళు జానెడు పొడవున ‘’పొతకల్లా’’ ఉన్నాయే !ఒక్కొక్కటి వరుస పెట్టి తిని పిస్తోందే.అమ్మ అనుగ్రహానికి ఆన౦దిస్తున్నాం కాని అజీర్ణం పట్టుకొంటుందేమో అని సంకోచం .అన్నిటికీ అమ్మే ఉందని ధైర్యంగా పళ్లన్నీ తినేశాను ‘’అని అనుభూతి పొందారు .
అమ్మ చనువిచ్చింది కదా అని శాస్త్రిగారు ‘’అమ్మా !అమ్మ దగ్గరకు పనిమీద రాలేదు .లోకంలో తల్లి దగ్గరకు పిల్లలు ఎందుకు వస్తారో అందు కోసమేవచ్చాం ‘’అన్నారు .అమ్మ ‘’అవున్నాన్నా !అమ్మదగ్గరకు పిల్లలు రాకపోవటానికి ఏదైనా కారణం ఉండవచ్చు కాని ,రావటానికి కారణం ఎందుకు “”?అనగానే ‘’ఆమె లోతైన భావానికి ,ఆముచ్చటైన మాటకు తబ్బిబ్బయ్యారు .అమ్మ ‘’నాన్నా !చాలాసేపటి నుంచి కూర్చున్నావు శ్రమగా ఉందా ?’’అని అడిగితె ‘’అమ్మ సన్నిధిలోకూర్చోవటం కనుక యెంత సేపైనా శ్రమగా లేదు ‘’అన్నారు .అక్కడి వారి వైపుచూసి ‘’నాన్నకు శ్రమలేకుండా ఖాళీమంచం ,పక్కాదిండు అన్నీ చూడు ‘’అన్నది .వీరంతా లేచినిలబడి వ౦దనం చేసి బయటికి వచ్చి వారికి అప్పటికే ఏర్పాటు చేసిన వాటిపై విశ్రమించారు .సాపాటు చేశారు ఆచార్యులవారు .’’ఇక్కడికి వచ్చే వారు, వచ్చి స్థిరపడిన వారు అంతా అమ్మ బిడ్డలే .జిల్లెళ్ళమూడిఓరియెంటల్ కాలేజి ప్రిన్సిపాల్ శ్రీ పన్నాల రాధాకృష్ణ శర్మగారు ,కాలేజీ పండితులు వచ్చి ఎంతో ఆదరాభిమానాలు ప్రదర్శించారు .పన్నాల వారు అమ్మపై ఎన్నో గ్రంథాలు సుప్రభాతం రాశారు .సంస్కృతం లో .అమ్మపై ‘’పావకప్రభ ‘’గొప్ప సంస్కృత కావ్యం రాశారు .దీన్నిఒకామే ఆంగ్లం లోకి అనువదించింది ,అ౦బికాకాసహస్రనామస్తోత్రం ,అంబికా కరావలంబం ,అంబికా నవరత్నమాల మొదలైన 20 గీర్వాణ రచనలు చేశారు .కావ్యకంఠ వాసిష్ట గణపతి ముని రాసిన సంస్కృత ‘’ఉమాసహస్రం ‘’కు తెలుగు అనువాదం చేశారు .పొన్నూరు సంస్కృత కాలేజి మాజీ ప్రిన్సిపాల్ బ్రహ్మశ్రీ తూములూరు శ్రీ దక్షిణామూర్తి శాస్త్రి గారు నాపై ఆదరం తో పన్నాలవారి సెల్ నంబర్ ఇవ్వగా హైదారాబాద్ లో వారింటికి వెళ్లి ఇంటర్వ్యు చేసి వారిచ్చిన పుస్తకాలు చదివి వారిపై గీర్వాణ౦ -2లో పన్నాలవారిపై రాసే భాగ్యం నాకు కలిగింది .
మర్నాడు ఉదయమూ ‘’ప్రేమస్వరూపిణీ,ప్రత్యక్ష దేవతామూర్తి అమ్మ దర్శనం చేసి ‘’ సంతృప్తిచెంది ‘’అమ్మ చూపు ‘’కు తన్మయులయ్యారు ‘’ఆమెను చూస్తున్నంత సేపూ బాహ్య దృష్టికి కాని ,మనో నేత్రానికి కాని మరేదీ గోచరించలేదు .అదో ఆకర్షణ ,అదో రీతి తన్మయత్వం ‘’అని మహా అను భూతిపొందారు దువ్వూరివారు .ఉన్న విశేషమంతా అమ్మ చూపులోనే ఉంది .మనతో మాట్లాడదేమిటి అనే భావం రాదు .మాటాడుతున్నట్లే ఉంది ,ఆదరిస్తున్నట్లే ఉంది ,జాలి పడుతున్నట్లే ఉంది ,బుజ్జగిస్తున్నట్లు ధైర్యం చెబుతున్నట్లు ఉంది .ఇవన్నీ కంటి చూపులలోనే ఉన్నాయి .ఆ చూపు మహిమే మాతృశ్రీ జిల్లెళ్ళ మూడి అమ్మ చూపు .ఉదయం పాద నమస్కారం అయ్యాక ,గదిలోకి వెళ్లి పోయింది .లేద్దామనుకొంటు౦డగా,సన్నిధానులు కాసేపు ఆగమన్నారు .అందర్నీ పంపేసి ,ప్రత్యేక దర్శన అనుగ్రహం ఇవ్వగా,ఆమె మంచాన్ని ఆనుకొని కూర్చున్నారు .అమ్మ ‘’నా చేయి పట్టుకొని తిరగ ,బోర్లాతిప్పి ,తన వ్రేళ్ళతో నిమురుతూ ,ఎన్నో కుశలప్రశ్నలు వేసి మాట్లాడుతోంది .ఇలా చేయటం తో నా కంఠ దోషాలను ,నాలుక దోషాలను వ్రేళ్ళద్వారా బయటికి లాగేస్తోంది ‘’అని పించింది శాస్త్రి గారికి .’’అదొక భావన ,నమ్మిక ,.నమ్మిక లేకపోతె ప్రపంచం లేదు .సృష్టి అంతా మన నమ్మకం పైనే ఉంది .’’యాదృశీ భావనా యత్ర సిద్ధిర్భవతి తాదృశీ’’’’అను కొన్నారు .’’బ్రహ్మ తన సృష్టిలోఅక్కడొక బొట్టూ అక్కడొక బొట్టూ గా ఉన్న వాత్సల్య రసాన్ని అంతనూ పోగు చేసి ,ఒక్క ‘’అమ్మ ‘’హృదయం లో ఉంచి నట్టున్నాడే అని తోచింది .అమ్మసన్నిధికి వెళ్ళే టప్పటికి నా వయసు 74.అమ్మ దగ్గర నా వయస్సు 7+4=11 ఏళ్ళ పసివాడిని అని నేను అనుకొన్నాను .ఆమె కూడా అలాగే అను కొని ఉంటుంది .వదల్లేక వదల్లేక అమ్మను వదిలి వదిలి వచ్చాము ‘’అని దివ్యానుభూతితో అన్నారు దువ్వూరివారు .
తర్వాత ఎప్పుడో ప్రముఖ లింగ్విస్ట్ ఆచార్య భద్రి రాజు కృష్ణమూర్తి గారు కనిపించి ‘’అమ్మను చూసి వచ్చారట కదా ‘’అనగా ‘’నీకు ఎలాతెలిసి౦దోయ్ .ఎట్టాతెలిసింది?’’ అని అడిగారు .’’ఈ మధ్యే కుటుంబం తో వెళ్లి వచ్చాం మాస్టారూ .మీరు వచ్చినట్లు అమ్మ చెప్పింది ‘’అన్నారు .అమ్మ చెప్పింది అంటేఆశ్చర్య పడ్డారు దువ్వూరి వారు .’’నా మీద అమకు యెంత ప్రేమకలిగిందో ?ఎట్టా కలిగిందో ?అని లోపల పొంగిపోయాను ‘’అన్నారు శాస్త్రీజీ .
దువ్వూరి వారు విశాఖయూనివర్సిటీ లో తెలుగు లెక్చరర్ గా 1941 లో చేరాక ,రెండవ ప్రపంచ యుద్ధకాల౦ లో బాంబుల భయం వలన యూని వర్సిటీని గుంటూరుకు మార్చారు .అంత పెద్ద కాంపస్ దొరక్క అక్కడా అక్కడా సర్దుకొన్నారు .లెక్చరర్లు ఇక్కడ పెంచిన అద్దె ఇళ్ళల్లో ఉండలేక సతమతమయ్యారు .ఒకసారి వైజాగ్ లో పరిచయమైన గుంటూరు హైస్కూల్ తెలుగు పండిట్ సూర్యనారాయణ కు తనకు ఇల్లు చూచి పెట్టమని రాస్తే ‘’ అదెంతభాగ్యం సామానుతో వచ్చెయ్యండి ‘’అని జవాబిస్తే ,రేపు కాలేజీ తెరుస్తారనగా కుటుంబం తో ఆయన ఇంటికి చేరారు .ఆ ఇల్లు జూటు మిల్లుకు దగ్గర ఆ చివర్లో ఉంది .అక్కడ ఏడెనిమిది ఇళ్ళు మాత్రమె ఉన్నాయి . వెళ్ళిన రోజు వారి౦ ట్లోనే భోజనాలు కానిచ్చి వసారాలో సామాను ఇరికించి అక్కడే పడుకొన్నారు .సూర్యనారాయణ గారు దగ్గరలో ఒక ఇల్లు చూశానని ఇంకా పనులు పూర్తీ కాలేదని అవగానే వీరికే ఇస్తానని చెప్పాడని చెప్పి లాగించాడు .యూని వర్సిటి స్టడీస్ బోర్డ్ మీటింగ్ కూడా గుంటూరు లోనే కనుక కొందరు పెద్దలు దువ్వూరి వారి౦టివసారాలోనే మకాం .వారికి వీరిపై ఉన్న వాత్సల్యం అది .వీరేకాక వారి స్నేహితులూ అంతే.విశాఖలో ఉన్నా అలాగే .వీరింటే ఉండటం వారికిష్టం .ఇరుకు ఇల్లు బాధ భరించలేక మారుదామని ఎన్ని ప్రయత్నాలు చేసినా ‘’ఓనరుడు ‘’పడనివ్వలేదు .అద్దె తీసుకోమంటే మనలో మనకు అద్దె మాట లెందుకు అని నంగనాచి కబుర్లు చెప్పేవాడు .
‘’వానరుడు’’ చెప్పిన ఇల్లు మాచర్ల వెంకటప్పయ్యగారిది .క్లాసులు ఉదయం 8నుంచి 11వరకే కనుక మధ్యాహ్నం ఇంటి వేట చేస్తూ ఆ ఇంటికి వెళ్ళగా ఆయనే ‘’నమస్కారం మేస్టారూ!’’అని దారిలో కనిపించి పలకరిస్తే ‘’మీ ఇంట్లో ఉందామని అనుకొంటే మేరు ఎవరికో అద్దేకిచ్చినట్లు మాస్టారు చెప్పారు ‘’అనగా ‘’అదేమిటి మాస్టారు .మీరొస్తారని అంతా సిద్ధం చేసి చాలాకాలమైంది .మిమ్మల్ని అద్దెకు పంపమని ఆయనకు చెప్పి కూడా చాలాకాలమైంది .ఒకసారి ఆయన కోమట్ల ఇళ్ళలో శాస్త్రి గారు ఉండనన్నారు ఇంకెవరికైనా ఇచ్చేయండి అని నాతొ చెప్పారు కూడా అనగా ‘’ ఆశ్చర్యపోయారు దువ్వూరివారు..ఆయనకు డబ్బు అంటే మహా కక్కుర్తి .అద్దె తనకే వస్తుందని మీకు మాయమాటలు చెప్పి చాలా ఇబ్బంది పెట్టాడు ‘’అన్నారు శాస్త్రిగారికి సీన్ అర్ధమైంది .’’మేమొచ్చేస్తాం.మీరు ఇస్తారా ?’’అని అడిగారు .’’మీరు వస్తే మాకు మహా భాగ్యం .ఇప్పుడే ఇస్తాం .పైన ఉన్న రెండు గదుల్లో మేముంటాం కిందనాలుగు పెద్ద గదులు మీరు వాడుకోండి .మీకు అనవసరమనిపిస్తే మీరే ఎవరికైనా రెండు గదులు అద్దెకిచ్చుకోవచ్చు పెత్తనమంతా మీదే’’అనగా అద్దె యెంత అని అడిగితె ‘’అద్దేకోసం కట్టలేదు మీవంటి విద్యా స్వరూపులు ఉంటె చాలు .రాచకొండవారికి ఎంతిస్తే మాకు అంతే ఇవ్వండి .ఈ మారుమూల అద్దెలకు ఎవరూ రారు .మీరు చేరండి చాలు .సెలవులకు వెళ్లేముందు సామానంతా ఇక్కడకు చేర్చి తాళం వేసుకొని నిశ్చింతగా వెళ్ళండి .’’అన్నాడు .
రెండురోజులయ్యాక రాచకొండాయనతో ‘’షావుకారు కనిపించాడు . వాళ్ళ బందువులెవరూ రారట .కావాల్సివస్తే మాకు ఇస్తామన్నారు ‘’అని చావుకబురు చల్లగా చెప్పారు .ఓనరుడికితన పన్నాగం బయట పడిందని తెలిసి కిక్కురుమనలేదు .అద్దెకూడా పది రూపాయలే అని చెప్పారు .’’మీకు విశాలంగా ఉంటుంది అదే మనకు కావాల్సింది ‘’అని కలర్ పూశాడు .సెలవలకు వెళ్ళే ముందు సామాను కొత్తింట్లో చేర్చి సెలవలతర్వాత తిరిగొచ్చి ఆ ఇంట్లో చేరారు దువ్వూరివారు .ఈకొత్త యజమాని సౌజన్యం చాలా గొప్పది అనిపించింది .ఒక రోజు ఉదయం ఆయన సుత్తీ మేకులతో వచ్చి ‘’మేడగదిలో చొక్కాలు తగిలించుకోటానికి రెండు మేకులు కొట్టబోతుంటే మా ఆవిదవచ్చి ‘’కింద బాబుగారు ఉంటె ఈ శబ్దాలేమిటి ‘’అన్నది నాకు ఆలోచన తట్టలేదు .మీ అనుమతి తో మేకులు కొడుతాను .అన్నారు .అంతేకాదు ఆమె ‘’బాబుగారు వారానికో పదిరోజులకో మేడ మీదకు వస్తారు .గోడలనిండా మేకులు చూసి అసహ్యి౦చుకోరా “’అన్న ఆమె విజ్ఞతకు దువ్వూరి వారి కుటుంబం అమితాశ్చర్యపోయింది .
శాస్త్రిగారి ప్రియమిత్రులు పింగళి లక్ష్మీ కాంతంగారు రోజూ సాయంత్రం 4గంటలకు వీరింటికి రావటం ,ఇద్దరూకలిసి మాచెర్ల రైలుకట్ట మీద షికారు చేయటం రివాజు .చాలాసార్లు పింగళి ‘’ఊళ్ళో ఇంటి అద్దెలు పెట్రేగి పోతున్నాయి.మూడు నెలల కోసారి ఇల్లు ఖాళీ చేయాల్సి వస్తోంది .ఇప్పటికి మూడిళ్లు మారాను. మీ ఇంటి ఓనర్లు మిమ్మల్ని వెళ్ళమనరు సరికదా ,మీరెక్కడ వెళ్ళిపోతారో నని భయపడుతూ దాసులుగా ఉన్నారు. ఏమి మాయ ,మంత్రం వేశారో మీరు .మాక్కూడా ఆమంత్ర చెప్పండి ‘’అని నవ్వుతూ అనేవారు .
1946లో యూని వర్సిటి తో పాటు దువ్వూరి వారి కుటుంబం కూడా మళ్ళీ విశాఖ పట్నం చేరింది .బయల్దేరేరోజున యజమాని ఒక అందమైన చేతికర్ర కొని తెచ్చి బహుమతిగా ఇచ్చి కుటుంబం అంతా రైలుదాకా వచ్చి ఆప్యాయంగా వీడ్కోలు పలికారు .ఆకర్రను అత్యంత ప్రేమగా వాడుకొన్నారు శాస్త్రిజీ .’’విలువ వస్తువుది కాదు ప్రేమది ‘’అన్నారాయన .’’న వసంతి హిప్రేమ్ణి గుణాః,న వస్తుని ‘’ వస్తువుకున్న విలుకకాదు అందులోని ప్రేమను చూసి ఆన౦దించాలి .
మళ్ళీ విశాఖ వెళ్ళాక గుంటూరు హిందూకాలేజీ వారు వార్షికోత్సవానికి పిలిస్తే రెండు సార్లు కుదరక మూడో పిలుపుకి పదేళ్ళ తర్వాత వెళ్ళారు .వస్తున్నట్లు వెంకటప్పయ్యగారికి ముందే కార్డ్ రాశారు .ఓరుగంటి నీలకంఠ శాస్త్రి గారింట బస చేద్దామనుకొన్నారు .అప్పటికే వెంకటప్పయ్య గారు అక్కడికి వచ్చిఉంనారు ‘’రేపు మీటింగు కనుక వీలు కుదురుతుందో లేదో ఈ రోజే ,ఇప్పుడే మా ఇంటికి దయచేయాలి ‘’అని మర్యాదగా ఆహ్వానించారు మాజీ ఓనరు గారు .దువ్వూరివారితో శాస్త్రిగారు కూడా వెళ్ళారు .
వెళ్లేసరికి ఇంటిల్లి పాదీ దువ్వూరి వారికోసం వెయ్యి కళ్ళలతో ఎదురు చూస్తున్నారు .ఇంట్లో అద్దెకున్న ప్లీడరు గారి తల్లిగారు కూడా ఉన్నారు .హాలులో కుర్చీలు బల్లలలూ అన్నీ సిద్దంగా గా ఉన్నాయి .’’మీరు స్నానం కూడా చెయ్యలేదు సరాసరి వచ్చేశాం . వెడదాం ‘’అన్నారు శాస్త్రిగారు కబుర్లు అయ్యాక .వెంకటప్పయ్యగారి భార్య ‘’ వెళ్ళటం ఏమిటి ? బాబుగారు ఈ రాత్రికి ఇక్కడే ఉంటారని మేమంతా సంబర పడుతున్నాం ‘’అనగా ముసలమ్మగారు ‘’మీరీపూట ఉంటారని వంట కూడా చేశాను ‘’అనగా శాస్త్రిగారు ‘’అమ్మా !ఆయన ఉండే రెండు పూటలు మా ఇంట్లోనే భోజనం మీరాప్రయత్నంచేయద్దు ‘’అన్నారు .ముసలమ్మగారు ‘’బాబుగారూ !మీరు వెళ్లి పదేళ్ళు అయింది మేమొచ్చి అయిదారేళ్ళు అయింది .ఈ కుటుంబం అంతా ఎప్పుడూ మీ కుటుంబం గురించే ముచ్చటగా చెప్పుకొంటారు .ఎప్పుడో అద్దెకు ఉండి వెళ్లి పోయిన వారిమీదింత అభిమానం ఏమిటి అని ఆశ్చర్యపోతాం .వీరిపెద్దమ్మాయి మాణిక్యం కాపురానికి వెళ్ళినా ,మీరోస్తున్నారని వారినడిగి ముగ్గురు పిల్లలతో సహా తీసుకొచ్చారు .ఆ అమ్మాయి మీ మీద ఒకనేరం నాతొ చాలా సార్లు చెప్పింది .మీరు వస్తున్నారుగా అడుగుదామని కాచుక్కూచున్నాను .అసలు విషయం ఏమిటంటే .తనూ ,తండ్రీ మీ పెరటి పూలమొక్కలను జాగ్రత్తగా పెంచుతున్నా ఆమ్మాయిని ఆ పూలు కోసుకో నివ్వలేదట. ఇదే అభియోగం .నిజమేనా .కొన్ని రోజులతర్వాత ఒక రోజు మీరే రోజుకు ఒక్క పువ్వు మాత్రం కోసుకోమన్నారట.నిజమేనా బాబుగారూ !’’అనగానిజమే జ్ఞాపకమొచ్చింది అన్నారు దువ్వూరిజీ .అప్పుడా పిల్లవయసు 11-12మధ్య .ఇప్పుడు ముగ్గురు బిడ్డల తల్లి .వెంకటప్పయ్యగారి భార్య సుబ్బప్ప లోపలి వెళ్లి రెండు గ్లాసులతో ఏదో పానీయం తెచ్చి ఇద్దర్నీ పుచ్చుకోమన్నది .అది సంధ్యాసమయం ఏదీ తీసుకొను అన్నారు . కళ్ళ నీళ్ళతో వారమ్మాయి ‘’ఇదికాఫీ కాదు టీ నాన్నా .నీకోసం నేనే లోపలి వెళ్లి తయారు చేశాను పుచ్చుకోవా నాన్నా ‘’అనగానే గుండె ద్రవీభవించింది దువ్వూరివారికి .పదేళ్ళ క్రితం అలవాటు గుర్తుపెట్టుకొని ఆప్యాయం గాచేసి ఇచ్చిన ఆపిల్ల తండ్రిపై ఉన్న ప్రేమకు కళ్ళు చెమర్చాయి .అది గ్లాసు అంటే చిన్న గ్లాసుకాదు,10 అంగుళాల పొడవున్న ఆప్కోరా చె౦బు .సమయంకాని సమయమైనా ఆప్రేమకు పులకించి గడగడా తాగే శారు .సంతృప్తి ,కళ్ళనీళ్ళతో వంగి దువ్వూరివారి కాళ్ళు పట్టుకొంది ఆపిల్ల .దువ్వూరి వారికీ కంటి నిండా నీరే .’’లేమ్మా ‘’అని,అక్కడ మరోకుర్చీ లేకపోవటంతో ఆ పిల్లలతల్లిని తన కుర్చీలోనే కూర్చోపెట్టుకొని తలనిమిరి ఆశీర్వదించారు .నీలకంఠ శాస్త్రిగారు వెంకటప్పయ్య గారి కుటుంబం ,ప్లీడరుగారి తల్లిగారు అందరూ యెంతో సంతోషం, ఆనందం, ఆశ్చర్యం పొందారు .దీనిపై దువ్వూరివారు ‘’ఈ ప్రేమలు ఇప్పటివికవు. జన్మాన్తరీయలై ఉండాలి ‘’వ్యక్తిజన్మాంతర ప్రీతిం మనస్స్ని హృద కారణం ‘’అంటారు .ఎప్పుడో అద్దెకున్న వ్యక్తిపై అందునా తమకులం వాడు కూడా కాని వారిపై జన్మా౦తర౦ వరకు నిలిచిపోవటం ఏమిటి ‘’అని ఆర్ద్రంగా అన్నారు దువ్వూరి శాస్త్రిగారు .తనవాడే అయిన పాత ఇంటి యజమాని చేసిన ద్రోహానికీ దీనికీ ఎంతతేడా ?కులంకాడు గుణమే గౌరవం .ఈ దృశ్యం కళాతపస్వి విశ్వనాథ్ తీసే సినిమా సీన్ లాగా ఉందని పించింది కదా .ఆర్ద్రత అంటే ఇదే .దీనిలో నిష్ణాతుడు విశ్వనాథ్.అందుకే ఆయనసినిమాలు మనసులో స్థిరంగా నిలిచిపోతాయి కళ్ళవెంట ఆనంద బాష్పాలు ధారా పాత౦గా కారిపోతాయి .అదీ ఆన౦దానికి పరాకాష్ట .
విజయనగరం అంటే శ్రీ మదజ్జాడఆదిభట్ల నారాయణ దాసు గారే ముందు గుర్తుకొస్తారు .తాతా రాయుడు శాస్త్రిగారు విజయనగరం రాజావారిసంస్కృత కాలేజిలో వ్యాకరణ అధ్యాపకులు .ఈ ఇద్దరికీ ఆబాల్య మైత్రి ఉంది .శాస్త్రిగారు రోజూ కాలేజీకి కానుకుర్తి వారి వీధిలో ఉన్న దాసు గారింటి మీదనుంచే వెళ్ళేవారు .మేడపై నుంచి దాసు గారు చూసి గబగబా దిగి వచ్చి ‘’శాస్త్రీ !అని కేకవేసి ఆపి ‘’సిద్ధాంత కౌముది లోను ,మనోరమ ,మాహా భాష్యం లోనూ ఈ పంక్తులకు సమన్వయము ఇట్టా చేసుకొన్నాను .అవునోకాదో చూడు .శంఖం లో పోస్తే కాని తీర్ధం కాదు కదా ‘’అనేవారు అప్పుడు శాస్త్రిగారు ‘’అదేనయ్యా !సమన్వయ౦.నీ బుద్ధికి తప్పు దారి తోచదు ‘’అనేవారు .ఆలాగే పేరి లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గారిని దాసు గారు పలకరించి ‘’అయ్యా !ముక్తావళి లో ఈ పంక్తికి ఇదే కదూ అర్ధం ?’’అని అడిగితె ‘’అవునండీ ‘’అనే వారు అలాకాదు ఇలా అనాల్సిన అవసరం ఉండేదికాదు .
‘’ కౌముది అన్నా ,మనోరమ అన్నా ,మహా భాష్యం అన్నా ,ముక్తావళి అన్నా సామాన్య గ్రంథాలు కావు .శాస్త్ర సంస్కారం ఉన్నవాళ్ళు గురువు వద్ద సావధానంగా చెప్పు కుంటే కాని బోధ పడవలసినవి కావు .కానీ నారాయణ దాసుకు దేనికీ గురువు అక్కర లేదు .ఆయన ‘’స్వయం గురుః,స్వయం శిష్యః’’.ప్రతిభా సంపత్తి విషయంలో రాయుడు శాస్త్రి గారి ప్రతిభ గురువుల ఉపదేశం వలన ఉద్యుద్భుదమైంది .అదీ ఈ రెండు ప్రతిభలకు ఉన్న తేడా ‘’అంటారు కళాప్రపూర్ణ దువ్వూరి వేంకట రమణ శాస్త్రి గారు .విజయనగరానికి ‘’విద్యానగరం’’అని పేరురావటానికి తండ్రీ కొడుకులైన విజయరామ గజపతి ,ఆనంద గజపతి మాహారాజుల సంస్థానానికి విజయనగరం ముఖ్య పట్టణం అవటం ఒకటి అయితే ,తాతా రాయుడు శాస్త్రిగారు ,ఆదిభట్ల నారాయణ దాసు గార్లు ఆ పట్టణం లో ఉండటం రెండో కారణం అన్నారు దువ్వూరి .అదీ వారి ప్రతిభ .ఆ రెండూ అసాధారణ ప్రతిభా జ్యోతులు .రాయుడు శాస్త్రిగారి ప్రతిభకు ఆకర్షితులై చిట్టి గూడూరు నుంచి వచ్చిన శ్రీ మత్తిరుమల గుడిమెట్ల వరదా చార్యులవారు అపూర్వ మిత్రులయ్యారు .దువ్వూరివారిపై రాయుడు శాస్త్రిగారి వాత్సల్యమూ అపూర్వమైందే .
రాయుడు శాస్త్రిగారు ఎప్పుడు వచ్చినా వేదుల సూర్యనారాయణ శాస్త్రి గారింట్లోనే బస .రాయడు శాస్త్రిగారి ప్రధాన వ్యాకరణ శిష్యులలో వేదులవారు ప్రప్రధములు మాత్రమేకాదు పినతల్లి కుమారులు కూడా .కనుక ఎప్పుడూ బస ఇక్కడే .’’సాధారణ పండితుల్లో తాము చదువుకొన్న శాస్త్రం లో బ్రహ్మాండమైన కృషి చేసి పాఠాలుబోధించి అనుభవ౦తో ఆ శాస్త్రం లో వారొక్కరే’’ అధారిటీ’’ అని పేరు పొందినవారున్నారు .తమ ప్రధాన శాస్త్రం తో పాటు ,ఇతర శాస్త్రాల సంప్రదాయాలు తెలిసినవారూ ఎందరో పండితులున్నారు .ఎందరున్నా ,రాయుడు శాస్త్రి గారి ప్రతిభ ఇంకెక్కడా లేదు .శాస్త్ర విషయాన్ని సూక్షంగా తెలుసుకొనే గ్రహణ శక్తి వేరు .విన్న విషయాలను మరుపు లేకుండా జ్ఞప్తి లో ఉంచుకొనే ధారణా శక్తి వేరు .తెలిసిన విషయాలను తేలికగా శిష్యులకు చెప్పే బోధనా శక్తి వేరు .సభలలో శాస్త్ర విషయాలపై జరిగే చర్చలలో జరిపే వాద శక్తి వేరు .కొత్త విషయాలు ఆకళింపు చేసుకొని వాటిపై పుస్తకాలు రాసే రచనా శక్తి వేరు .వీటిలో ఏ కొన్ని శక్తులున్నవారికైనా పేరు,ప్రసిద్ధి వస్తుంది.రాయుడు శాస్త్రిగారిలో ఈ శక్తులన్నీ ఉండి,వాటిపైన మెరుస్తూ ఉండే అసాధారణ ప్రతిభా సంపద ఉంది .కనుక కావ్య ,నాటకా,లంకారాది సాహిత్య ప్రపంచం లో కాని ,వారి ప్రధాన శాస్త్రమైన వ్యాకరణం లోకాని ,అతి పరిచయమున్న ధర్మ శాస్త్రం లో కాని ,పఠన ,పాఠనాల తో సంబంధం లేని న్యాయ ,వేదాంత శాస్త్రాలలో ఏ ప్రకరణం లో ఏ సందర్భం ఉన్న పంక్తి అయినా ,ఆయన చూశారంటే చక్కగా అర్ధమై పోవాల్సిందే .అన్వయించని క్లిస్టపంక్తి అనేది ఏ శాస్త్రం లోనూ ,ఏ గ్రంథం లోనూ రాయుడు శాస్త్రిగారికి ఉండేది కాదు .ప్రతిభ అంటే అదే ప్రతిభ ‘’అని శాస్త్రిగారింట్లోనే చాలాకాలమున్న దువ్వూరి వారు ఎస్టిమేట్ చేసి చెప్పారు .ఈ ప్రతిభ ఎలా ఒక ముఖ్య సందర్భం లో బయట పడిందో ఇప్పుడు తెలుసుకొందాం .
‘’ వేదార్ధం చెప్పటం ఆషామాషీ వ్యవహారం కాదు .దీనికి వేదం లోని82 ప్రశ్నలు క్షుణ్ణంగా వల్లించి ఉండాలి ,సంస్కృత భాషలో గట్టి పాండిత్యం ఉండాలి ,వ్యాకరణ ,పూర్వ మీమా౦సాలలొ మాంచి స్వతంత్రత ఉండాలి .న్యాయ ధర్మాది శాస్త్రాలతో బాగా పరిచయమూ ఉండాలి ,ఇన్ని ఉన్నా ‘’విద్యారణ్యం ‘’ఎన్నో సార్లు చదివి విషయం అంతా ఆకళిం పై గుర్తు ఉంచుకొంటే కాని సభలలో వేదార్ధం చెప్పటం కుదరదు.ఇంత క్లేశం ఉండబట్టే వేదం లో సంహిత ,పదము ,క్రమము వల్లించేవారు చాలామంది ఉన్నా వేదార్ధం చెప్పేవారు నూటికి ఒకరో ఇద్దరో ఉంటారు .
ఒక సారి పిఠాపురం సంస్థానం లో విద్యారణ్య ప్రకటన ఇచ్చేనాటికి వేదవేదాంగ పరిచయం ఉండి,ఎక్కడపడితే అక్కడ వేదార్ధం చెప్పే’’ నువ్వా నేనా’’ అని పోటీ పడే విద్యారణ్య పండితులుగోదావరి జిల్లాలో ఇద్దరే ఉండేవారు .ఒకరు వడలి లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గారు .రెండవవారు ఉప్పులూరి గణపతి శాస్త్రి గారు .ఈ ఇద్దరూ పరీక్షకు దరఖాస్తు పెట్టారు .ఈ ఇద్దరిలో ఎవరు ఉత్తమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులైతే వారు పిఠాపుర సంస్థాన ఆస్థాన పండితులౌతారు .ఇద్దరూ ఇద్దరే దిగ్దంతులు .ఎవరు ఫస్ట్,ఎవరు సెకండ్ ?అని టెన్షన్ గా ఉంది పండితులలో .ఐతే దురదృష్ట వశాత్తు ఉప్పులూరివారి ఆరోగ్యం బాగులేక పరిక్షకు వెళ్ళలేక పోయారు .వడలి వారొక్కరే పరీక్ష ఇచ్చారు .ఉత్తమశ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులై ఆస్థాన విద్వాసులయ్యారు .
మరు సటి సంవత్సరం విద్యారణ్య పరీక్షకు దరఖాస్తు సమయం వచ్చింది .గణపతి శాస్త్రిగారికి పరీక్ష కు వెళ్ళాలా వద్దా అనే అనుమానం, తన సమ ఉజ్జీ వడలి వారు పరీక్షకులు కనుక తాను పరీక్ష్యకుడుగా వెళ్ళటం ఉచితమా అనే సందేహం కూడాకలిగింది .కొందరు వెళ్ళమని కొందరు వద్దని సలహా ఇచ్చారు .దువ్వూరివారినీ అడిగితే ‘’పరీక్షకులు ఎవరైతే ఏమిటి సమర్ధత ఉ౦ది కనుక మీరు వెళ్లి తీరాలి ‘’ అని చెప్పారు ఉప్పులూరివారికి .చివరకు దరఖాస్తుపెట్టి పరీక్షకు వెళ్లి రాస్తే సెకండ్ క్లాస్ వచ్చింది .అయ్యో ఫస్ట్ క్లాస్ రాలేదా అని కొందరు విస్తుపోయారు సాయంతం సభ ,సన్మానం అయ్యాయి .ఇంటి దారిలో వడలి,వారు ఉప్పులూరివారు కలుసుకొని ఓహో అంటే ఓహో అనుకోని వడలి వారు ‘’శాస్త్రిగారూ !మీకు ఫస్ట్ క్లాస్ రావటం నాకు ఇష్టం .వస్తుందనే అనుకొన్నా .అన్నిపేపర్లూ బాగానే రాశారుకాని ఒక దానిలో 40మార్కుల ప్రశ్న చెడిపోయింది .ఒక్క మార్కు కూడా ఇవ్వటానికి వీల్లేక పోయింది .అందుకే ఫస్ట్ క్లాస్ రాలేదు .నొచ్చుకోన్నాను .నొచ్చుకొని ఏం లాభం ?’’అన్నారు సానుభూతిగా .’’ఏ ప్రశ్న చెడగోట్టానో జ్ఞాపకం ఉందా ?అని అడిగారు ఉప్పు లూరి. ‘’ఫలాని ప్రశ్న అని ఆయన అంటే ‘’అన్నిటికంటే దానినే బాగా రాశానే .ఎక్కువ మార్కులు దానికే వస్తాయని ఆశి చానే .ఏమిటి చిత్రం ‘’అన్నారు వడలి’’మీ సమాధానం పెడదారిన నడిచింది అందుకే మార్కులు వెయ్యలేదు .మీ పేపరు చూపిస్తా రండి ‘’అని ఇంటికి తీసుకు వెళ్లి చూపించారు .రెండుగంటలు దానిపై ఇద్దరిమధ్యా వాదోపవాదాలు జరిగాయి .చివరికి వడలి వారే ‘’ఇది ఇప్పుడు తేలేదికాదు .భోజనాలు చేద్దాం .రాయుడు శాస్త్రి గారు ఊళ్లోకి వచ్చారట .భోంచేసి విద్యారణ్యం పట్టుకొని ఆయనదగ్గర కూర్చుని అక్కడే వారి తీర్పు తెలుసుకొందాం ‘’అన్నారు .ఇదీ నేపధ్యం .
భోజనాలు పూర్తి చేసుకొని వేదులవారింటికి వెళ్లి రాయుడు శాస్త్రిగారి సమక్షం లో విషయం వివరించారు.ఆయన ‘’అయ్యా !ఇది వ్యాకరణం కాదు ధర్మ శాస్త్రం కాదు అందులోనూ నాకు పరిచయం లేని విద్యారణ్య మాయే .నేనా తేల్చటం ?”’అన్నారు .’’మాకు తేల్చుకోవటం కుదర కనే మీ దగ్గరకు వచ్చాం మీ తీర్పు శిరో దార్యం ‘’అన్నారు వడలి,ఉప్పులూరి ఉభయులూ .ఇద్దరి వాదనలు పూర్తిగా విన్నాక రాయుడు శాస్త్రి గారు ‘’మీ ఇద్దరు చెప్పింది కూడా గ్రంథకర్తకు ఇష్టమైన మార్గం కానట్టుంది .విద్యారణ్య స్వామి అభిప్రాయం నాకు వేరే విధంగా గోచరిస్తోంది .పంక్తులు చదువుతూ ఉండండి చెబుతాను ‘’అని వారు చదువుతూ ఉంటె సమన్వయ మార్గాన్ని వివరించి విద్యారణ్య అభిప్రాయం ఇదే అని తనకు తోచి౦దని తాను గ్రంథం చూడలేదుకనుక పూర్వాపరాలు ఎలా ఉన్నాయో తెలీదు కనుక తాను చెప్పిన సమన్వయము సరిపోతుందేమో చూడమని కోరారు .ఇద్దరు శాస్త్రులవార్లు అవాక్కై తెల్లబోయి ఒకరి ముఖా లొకరు చూసుకొని రాయుడు శాస్త్రిగారితో ‘’అయ్యా !తమరు సెలవిచ్చిందే విద్యారణ్యుల వారి ఆంతర్యం.ఆయనొకమార్గం లో నేనొక దారిలో సమన్వయము చేసుకొని చిక్కుల్ని సర్దుకొంటూ భ్రాంతిలో పడి పోయాం .విద్యారణ్య హృదయం మాకు విప్పి చూపారు చాలా సంతృప్తిగా ఉంది .నమస్కారం సెలవు ‘’అన్నారు వడలిలక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రిగారు ,ఉప్పులూరి గణపతి శాస్త్రిగారు . అదీ రాయుడు శాస్త్రులవారి ప్రతిభా సంపద .ఆ బుద్ధికి ఉండే తళుకే వేరు ‘’అంటారు దువ్వూరివారు
డజనున్నర కథల్లో మణుగున్నర హాస్యం’’ పన్’’డించిన మాడుగుల
చక్కని వాచికం ,స్వరం లో అన్ని భేదాలు ,రసాలు పండించే చాతుర్యం ,సుమనస్కత ,మూర్తీభవించిన సౌజన్యం ,సంస్కారం ,సకలకళా రహస్య వేతృత్వం ,నిష్పక్షపాత నిర్ణయ సాహసత్వం ,నిజాయితీ ,భేషజం లేని నడవడి,చిరునవ్వుకు చిరునామా అయిన ముఖం ,కలుపుకోలు తనం ,సోషియాలజీ ,జర్నలిజ౦ లో స్నాతకోత్తర పాండిత్యం ,విజయవాడ ఆకాశ వాణి లో వివిధ హోదాలలో 36ఏళ్ళ విధి నిర్వహణ లో తనదైనముద్ర ,సృజనాత్మక రూపక నాటకాల నిర్వహణలో జాతీయ పురస్కార విజేత , రంగస్థలం పై సులలిత వ్యాఖ్యానత్వం ,మునిమాణిక్యం ,గురజాడ ,కందుకూరి, పుచ్చా ,ముళ్ళపూడి, శ్రీరమణ ల ప్రేరణ ,’’హాస్య కస్తూరి’’ ,వంగర ,రేలంగి రమణారెడ్డి ,సూర్యకాంతం నటనల నిశిత పరీక్షలో ఆరి తేరిన తీరు ,సుత్తి ,రెండు చింతల ,’’’’చిన్న’’ కోట’’ ,విన్నకోట ల హాస్య నాటికలలో నటించిన అనుభవం తో రాసి, మురిపించిన హాస్య నాటికల, కథల విహార౦ వెరసి శ్రీ మాడుగుల రామ కృష్ణ . ఈ కళా మూర్తి ప్రతిభ గుర్తించి సుమారు ఆరేళ్ళ క్రితమే ఆయనకు సరసభారతి పురస్కారం అందించి గౌరవించి సత్కరించి ఆత్మీయుడిని చేసుకొన్నది సరసభారతి .నవంబర్ 15 విజయవాడ టాగూర్ లైబ్రరీ లో జరిగిన కవి సమ్మేళనం లో పాల్గొనటానికివచ్చి, నాకు ఏడాది క్రితం ముద్రించిన ,తన ‘’డజనున్నర హాస్య కథలు ‘’పుస్తకం ఇచ్చి ‘’చదివి అభి ప్రాయం తెలియ జేయండి ‘’అని కోరటం ,నేనేదో పనుల్లో ఉండి చదవకపోవటం ,నిన్న ఉదయం ఫోన్ చేసి ‘’పుస్తకం చదివారా గురువుగారూ !’’అని సుతిమెత్తగా అంటే ‘’ఇవాళ చదువుతానండి ‘’అనటం జరిగింది .మాట నిలబెట్టుకోవటానికి నిన్నమధ్యాహ్నం ,సాయంత్రం రాత్రి చదివి పూర్తి చేశాను .ఐతే ఏం రాయాలి ,ఎలా రాయాలనే దుగ్ధ పట్టుకొన్నది .’’హాస్య మధ్యాహ్న రవి ‘’తేజస్సుకు దివిటీ పట్టినట్లుగా ,చల్లని హాస్య చంద్రునికి నూలు పోగు వేసినట్లుగా ఉంటుందేమో అని సందేహం లో పడి, శీర్షిక కోసం బుర్ర పగలకొట్టుకొని అది తటాలున స్పురిస్తే ఇప్పుడే రాయటం మొదలు పెట్టాను .
ఇందులోని కథలు డజనున్నర అంటే 18.అన్నీ చదివాక 18పర్వాల’’ హాస్య తెలుగింటి భారతం ‘’అని పించింది .దేనికదే సాటి .సునిసిత హాస్యం తొణికిసలాడింది.మధ్యతరగతి మందహాసానికి ప్రతి రూపమై౦ది .వికృతత్వం ,పైత్యం లేని సరదా జరదా హాస్యం .ప్రతి కథలో అండర్ కరెంట్ గా నీతి ఉంది .భేషజాలకు పోయి నడుం విరక్కొట్టుకున్నవాళ్ళు ,’’ఆఫీసర్ కుక్క’’కు మొహపాటపడి’’ ఏదో’’ చేయించుకొన్నవాడు ,మూడు లక్షలు కట్నం తీసుకొన్న అల్లుడికి బుద్ధి చెప్పటానికి అమ్మాయి గారింట్లో తరచూ అత్తమామలు తిష్టవేసి ,దాన్ని ఖర్చురూపం లో రాబట్టిన మామ ,అర్ధరాత్రి వచ్చే కలలను ఆపుతానని డబ్బు గుంజి చివరికి చేతులెత్తేసిన డాక్టర్ ,ఎనిమిదో వ్యసనమైన సన్మాన భాగవతం ,నవ్వితే బతుకులు బండలౌతాయని స్వానుభవంతో ఎలుగెత్తి చాటిన హాస్యానంద స్వామి ,గరిటేగతి అయిన సీతాపతి ,డబ్బుకోసం కోటి మోసాలు చేసి బాధపెట్టిన భర్తను’’కనపడక్కరలేదు ‘’అని పేపర్ ప్రకటన ఇచ్చిన భార్య ,కీర్తి కోసం ,’’గిన్నెల రికార్డ్ ‘’ లో చోటు చేసుకోవటానికి ఆరాటపడి చేతి చమురు వదిలి౦చు కొన్న’’కీ,కా.లు ‘’అంటే కీర్తి కాంక్ష కలవారు. ఆఫీసుకు జీతనస్టం సెలవుపెట్టి గోదారి పుష్కరాల్లో పుష్కలంగా డబ్బు పీక్కోవచ్చని పురోహితుడి వేషం వేసి ,పుష్కరం పెట్టించుకొనే వారు లేక ,ఇంటికి బంధు జనం పుష్కలంగా వచ్చి లక్షలు అప్పు చేసిన అత్యాస ఉద్యోగి ,అతి ప్రవర్తనకు విరుగుడు మంత్రాలు వేసి ఆదుకొన్న స్నేహిత బంధుగణం ,దేవుడిని ఏ వరం కోరుకోవాలో తెలీక పనికి మాలినవి కోరి, కొరివి నెత్తి కెత్తుకొన్న బడుద్ధాయి ,చివరాఖరికి ముసలి బామ్మ కోటి రామకోటి రాసి ,వెయ్యి సమూహిక సత్యనారాయణ వ్రతాలు చేయించి ,ఏటి కేదడాది నోములు వ్రతాలు గుళ్ళల్లో జరిపించి,తనకెందుకు డాక్టర్ ఇవ్వరని పోట్లాడి ప్రయత్నించిన బామ్మ కూడా డాక్టరేట్ కోసం ఆరాట పడి,భంగపడి ,ఆ బాధలు పడలేక’’ వంటింటి ,పెరటి వైద్యం ‘’తో అందరికీ దగ్గరై ‘’డాక్టర్ బామ్మ ‘’అని పించుకున్న ముసలావిడ ,చండిక తత్త్వం తో సంసారం చిద్రం చేసుకొని బుద్ధి వచ్చి ఆ ,వారసత్వం కూతురుకు కూడా రావటం తో అవాక్కైన మహిళ,కాశీలో చద్దామని విశ్వ ప్రయత్నం చేసి ,ఆఖరికి ఖాజీ పేట లో యాక్సిడెంట్ లో చచ్చిన వాడు ,విమానం ఎక్కితే గండం అని ఇంటివాళ్ళు, జ్యోతిష్యుల హెచ్చరికతో రైలు ప్రయాణం చేసి ప్రమాదం లో చావు తప్పి కన్ను లొట్టబోయి విమానం లో పంపగా ఇంటికి చేరిన వాడు –ఇలా వెరైటీ కేరక్టర్లతో పుస్తకం అంతా హాస్య రస స్పోరకం గా ఉంది .గోదారి వరద లాగా హాస్యం పొంగి పారింది .హాట్సాఫ్ రామ కృష్ణగారు .హాస్యం ఆయన వంటిలో జీర్ణించి పోయి ,స్నిగ్ధమై ,ముగ్ధ మనోహరంగా వెలువడింది .ఇది ప్రయత్నపూర్వక హాస్యం కాదు .స్పాంటేనియస్ హ్యూమర్ .ఇది అందరికీ అబ్బదు .ఇలాంటివారికి, కేఆర్కే మోహన్ గారికి ,హాస్యబ్రహ్మ భమిడిపాటి వారికి జంధ్యాల వంటి కొద్దిమందికి మాత్రమె అబ్బినకళ.మాడుగులవారు సార్ధకం చేసి రుచి చూపించారు .
మాడుగుల వారు పాత్రలకు పెట్టిన పేర్లు బహు విచిత్రంగా ,పాత్రల స్వభాలను తెలియ జేసేవి లా ఉన్నాయి .కథా శీర్షి కలూ వింతగా విడ్డూరంగా ఆకర్షణీయం గా ఉండటం ప్రత్యేకత .’’మాడుగుల మార్కు’’ప్రస్పుటంగా కనిపిస్తుంది .నామకరణ మహోత్సవం చూద్దాం –మన్మధం,శనీశ్వర్,సన్మానాల్రావ్,మీన లోచనం ,గండాలమ్మ , పాప నాశనం తాతయ్య ,మత్శ్యావతారం బాబాయి ,వెరైటీ సుబ్రహ్మణ్యం వంటివి .భమిడి పాటి వారి సార్ధక నామదేయాలు గుర్తుకొస్తాయి .ఆఫీసరు గారి కుక్కకు షార్ట్ నేం ఆఫీసరు కుక్క.జోగిలో మార్పు వస్తే జోగి అడుగుతూ తిరుపతికి వెళ్ళటం ,’’సరస శృంగార రచయిత’’అని సంబోదించి నిరసనలు ఎదుర్కొన్న కాకారాయుడు .నవ్వండికాని ,నవ్వులపాలు కాకండి అన్న నీతి.’’మా ఆవిడ కాలు జారింది ‘’అని నోరుజారి దెబ్బతిన్నవాడు .ఇలా ఎన్నని చెప్పను ?నూజి వీడు రసం మామిడి పండు టేస్టు ,అదేదో కథలో నవాబు గారి పీచుగడ్డానికి పంచదార బెల్లం తేనే ,చింతపండు కలిపి పేస్టు చేసి పూసి ఇంకోడెవడి నో నాకి, రుచి చూసి చెప్పమంటే ఎలా ఉంటుందో ,ఈ హాస్య రస మాధుర్యం ఆస్వాదించాలంటే అంతే, అందరు చదివి అనుభూతి పొందాల్సిందే .మాటలకు అందని హాస్య మాధుర్యం మాడుగుల వారి కథల్లోఉంది .
నారద మహర్షి బ్రహ్మ దేవుని పావన గౌతమీ నది గురించి సంక్షిప్తంగా మళ్ళీ చెప్పమని కోరాడు .పూర్వం కమండలం లో ఉన్న గంగ ,తర్వాత విష్ణుమూర్తి పాదాలనుంచి ఉద్భవించి ,మహేశ్వరుని జటాజూటం చేరి ,గౌతమమహర్షి తపో ఫలం చేత బ్రహ్మగిరి చేరి,అక్కడి నుంచి పూర్వ సముద్రం చేరింది .సముద్రునితో సంగమమై సర్వ తీర్ధ స్వరూపంగా ,మానవుల సకల కోరికలను ఈడేర్చేదానిగా ఉన్నది .ముల్లోకాలలో దీనికి మించిన తీర్ధం లేదు .నిజంగా గంగానది పరబ్రహ్మ స్వరూపమే .భక్తి తోనే ఇదంతా చెప్పాను’’ అని చెప్పాడు .నారదుడు ‘’తండ్రీ !నీవు సకల శాస్త్ర వేద,పురాణ పారంగతుడవు .ఛందో రహస్య వేత్తవు.తీర్దాలు ,దానాలు ,యజ్ఞాలు తపస్సులు దేవతలు ,మంత్రాలు ,ఉపాసనలలో ఏది సర్వ శ్రేష్టం ? ‘’అని ప్రశ్నించగా బ్రహ్మ ‘’ఉత్తమమైన పవిత్రమైన రహస్యమైన ధర్మం చెబుతా విను .తీర్దాలు నాలుగు ,యుగాలు నాలుగు ,గుణాలు మూడు ,సనాతన దేవ పురుషులు ముగ్గురు ,స్మృతులతో కలిపి వేదాలు నాలుగు .ధర్మార్ధ కామ మోక్షాలు అనే పురుషార్ధాలు నాలుగు .వాణి నాలుగు రకాలు .సమత్వంతో గుణాలు నాలుగు .ధర్మం సర్వత్రా సామాన్యమైనదీ సనాతనమైనది. సాధ్య సాధన భావాల చే ధర్మం అనేక రూపాలు .ధర్మానికి దేశం ,కాలం ఆశ్రయాలు .కాలాశ్రయ ధర్మం ఒక్కో సారి క్షీణించి ,మళ్ళీ వృద్ధి చెందుతుంది .యుగాలను బట్టి ధర్మం ఒకో పాదం లోపిస్తుంది .దేశాశ్రయ ధర్మం క్షయం ,వృద్ధి అని రెండురకాలు .కాలాశ్రయ ధర్మం నిత్యం దేశం లో ప్రతిష్టితమై ఉంటుంది .యుగాలు క్షీణించినా క్షీణి౦ చదు. .రెండు చోట్లా ధర్మానికి హ్రాసం ఏర్పడితే దానికి అవభం కలుగుతుంది .కనుక దేశాశ్రిత ధర్మం నాలుగు పాదాలతో స్థిరంగా ఉంటుంది .
దేశాశ్రయ ధర్మం తీర్ధాలలో నిలిచి ఉంటుంది .కృత యుగ ధర్మం దేశ ,కాలాలలో వ్యాపించి ఉంటుంది .త్రేతాయుగం లో ఆ ధర్మం ఒక్క పాదం కోల్పోయి దేశం లో ఉంటుంది. ద్వాపర యుగం లో రెండు పాదాలు క్షీణించి ,రెండుపాదాలతో ఉంటుంది .కలి యుగం లో ఒక్క పాదమే మిగిలి సంకటం అవుతుంది .ధర్మ స్థితి తెలిసినవాడిలో ధర్మం క్షీణి౦చదు.యుగాలను బట్టి గుణాలు ,గుణ కర్తలవలన జాతి భేదాలు కలిగి ధర్మ స్థితి అనేక రూపాలో ఉంటుంది..గుణాలను బట్టే సృష్టి లయాలు ఏర్పడుతాయి .తీర్దాలు వేదాలు ,వర్ణాలు ,స్వర్గ మోక్షాల ప్రవృత్తి కూడా అదే రూపం లో ఉంటుంది .అదే విశేషం గా ఉంటుంది .కాలం ప్రకాశకం .దేశం ప్రకాశ్యం .కాలం ప్రకాశ రూపం ధరించినపుడు కాలమే ప్రకాశిస్తుంది .
యుగాలను బట్టి కర్మల తీర్దాల ,జాతుల ఆశ్రమాల యొక్క వైదిక దేవతలమూర్తులు ఏర్పడుతాయి .సత్యయుగం లో తీర్ధం త్రి దైవతంగా పూజింప బడుతుంది .త్రేతాయుగం లో ద్విదేవ మయ పూజ ,ద్వాపరం లో ఏకదైవ పూజ ,కలియుగం లో ఏదైనా రూపంగా పూజింపబడుతుంది .కృతయుగం లో దైవ తీర్ధం ,త్రేతాయుగం లోఅసుర తీర్ధం ,ద్వాపరం లో ఆర్ష తీర్ధం ,కలియుగం లో మానుష తీర్ధం పూజ నీయాలు .గంగానది శివుని శిరసున చేరి ఆయనకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైంది .మహాదేవుని ఇష్టం ప్రకారం మూడు లోకాలకు అధినాయకి ,జగన్మాత ,లోక హితంకరి ,శాంత ,శ్రుతి గా ఖ్యాతి చెందింది .ఒకసారి గజాననుడు తల్లి పార్వతి తో ‘’నేను ఏమి చెయాలొఆదేశిస్తే దాన్ని చేస్తాను ‘’అనగా తల్లి ‘’మీతండ్రి జటాజూటంలో పవిత్ర గంగ ఉంది .నువ్వు ఆమెను దింపాలి. కానీ మీతండ్రికి ఆమె పై అనురాగం ఎక్కువ జాగ్రత్త ‘’అన్నది వినాయకుడు మళ్ళీ ‘’అది నాకు అసాధ్యం .గంగను వేరు చేయకుండా దేవతలను మరల్చటం కుదరదు .పూర్వం గౌతామహర్షి గంగను భూమిపైకి తెచ్చాడుకదా .అప్పుడు శివుడు సంతోషించి వరం కోరుకోమన్నాడు .ఆయన జటాజూటం తోసహా గంగను తనకిమ్మని కోరగా ,తనకోసం కాక లోకోపకారం కోసం కోరినందున మరో వరం కోరుకొమ్మన్నాడు. శివ దర్శనమే జనాలకు దుష్కరం .నీ కృప చే నీ దర్శనం ఇవాళ నాకు సిద్ధించింది .లోకం కోసమే అడిగావు నీకేం కావాలో అడుగు అనగా ‘’గంగానది బ్రహ్మగిరి నుండి బయల్దేరినది మొదలు సాగరం చేరేవరకు నువ్వు గంగలో ఉండాలి ‘’అనికోరగా శివుడు సంతోషం తో ‘’ఎవరు గౌతమిలో ఏదో ఒక చోట ,ఏదో ఒక యాత్ర కాని ,స్నానం దానం పితృతర్పణం ,స్మరణం,పఠనం చేస్తాడో అతనికి సప్తద్వీపాలతో ఓషధులు సముద్రాలు రత్నాలు పర్వతాలతో సహా భూమిని దానం చేసినంత ఫలం, ధర్మం లభిస్తుంది .ఈ ఫలితం గౌతమి ధ్యానం వలన కూడా కలుగుతుంది .గంగా సాగర సంగమం లో సూర్య ,చంద్ర గ్రహకాలం లో భక్తితో విష్ణు ధ్యానం చేస్తే ,దూడతో గోదానం చేస్తే అతని పుణ్యం చెప్పనలవి కాదు .కనుక లోక శ్రేయస్సుకోసం గంగను తీసుకు వెళ్ళు ‘’అన్నాడు గౌతమునితో శివుడు అన్నాడని ఈ విషయం తానూ విన్నానని ,శివుని మరల్చటం ఎవరికీ సాధ్యం కాదని ,ఒకపని మాత్రం చేస్తాను గోదావరి దగ్గరలో ఉన్నా అక్కడికి వెళ్లరు శివునికిమస్కరించరు అని తల్లికి చెప్పాడు గజాననుడు .అప్పటినుంచి మానవులకు ఏదో ఒక విఘ్నం కలిగిస్తున్నాడు .ఆయన్ను పూజిస్తే విఘ్నాలు కలగకుండా చూస్తాడు , గంగ ప్రభావాన్ని సాక్షాత్తు శివుడే చెప్పలేడు.నాకు సాధ్యమా ?ఏదో సంక్షిప్త్తం గా చెప్పాను .బ్రహ్మాండ పురాణం లో ఒక శ్లోకం ,ఒకపదం చదివినా ముక్తి కలుగుతుంది .’’గంగా గంగా’’ అని ఉచ్చరిస్తే చాలు యెంత దూరం లో ఉన్నా ఫలితమిస్తుంది .వెయ్యి అశ్వమేధాలు ,వంద వాజపేయాలు చేస్తే కలిగే ఫలితం ‘’గౌతమీ మహాత్మ్యం ‘’ వింటే కలుగుతుంది .ఈ పురాణం ఉన్న ఇంట్లో కలి భయం ఉండదు .శ్రద్ధా శక్తులకు శాంతులకు ,విష్ణు భక్తులకు ,మహాత్ములకు మాత్రమే దీన్ని చెప్పాలి .’’లిఖిత్వా పుస్తక మిదం బ్రాహ్మణాయ ప్రయచ్చతి –సర్వ పాప వినిర్ముక్తః ,పునర్గర్భం న సంచి శేత్ ‘’.ఈ పురాణం రాయించి బ్రాహ్మణుడికి దానమిస్తే సర్వపాప విముక్తికలిగి ,జన్మరాహిత్యమై ముక్తి పొందుతాడు ‘’అని బ్రహ్మ నారదునికి ఉపదేశించాడు .
గౌతమీ మహాత్మ్యం సంపూర్ణం
ఆధారం –వేద వ్యాస కృత బ్రహ్మాండ పురాణా౦తర్గత ‘’గౌతమీ మహాత్మ్యం ‘’ను డా. వెల్మకన్నెహనుమాన్ శర్మ ,గారు బ్రహ్మశ్రీ కొరిడే విశ్వనాథ శర్మగారు అనువదించగా,విశ్వనాథ శర్మగారు అభిమానం తో మేము ధర్మపురిసందర్శించినపుడు నాకు విలువైన కానుకగా 28-10-2018న వారింట ఆతిధ్యమిచ్చి అందజేసిన అపురూప గ్రంథం. రాసిన వారికీ ,అందజేసిన కొరిడే వారికి ధన్యవాదాలు .
మనవి- గౌతమీ మహాత్య్మం ను 2018కార్తీకమాసం లో అంతర్జాలంలో తేలిక భాషలో ముఖ్య విషయాలు మాత్రమే తెలియ జేస్తూ రాయటం ప్రారంభించి కొంత వరకు రాసి, మాఘమాసం లో కొనసాగించాను .మళ్ళీ ఈ 2019 కార్తీక మాసం లో ప్రారంభించి ఈ రోజుతో పూర్తి చేశాను .ఇది నాకు దక్కిన గొప్ప అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను .ఇందులోని దోషాలన్నీ నా అవగాహనా రాహిత్యం వలన ఏర్పడినవే అనీ ,గుణాలన్నీ శర్మ ద్వయం వారివే నని, సవినయంగా మనవి చేస్తున్నాను .చదివి ఆదరించినవారందరికీ పుణ్య ఫలప్రాప్తి కలగాలని కోరుకొంటున్నాను .
నేను రాసిన ,సరసభారతి ప్రచురించిన ”షార్లెట్ సాహితీ మైత్రీ బంధం ”పుస్తకం దేశం లో ప్రముఖమైన మూడు లైబ్రరీలు 1-కన్నెమెరా లైబ్రరి -చెన్నై 2-సెంట్రల్ లైబ్రరి -ముంబాయ్ 3-ఢిల్లీ పబ్లిక్ లైబ్రరి -ఢిల్లీ లకు అందాయని కొలకత్తా లోని ప్రభుత్వ సంస్థ నేషనల్ లైబరీ వారి నుంచి ఈ రోజు లెటర్ వచ్చిందని తెలియ జేయటానికి సంతోషంగా ఉంది -దుర్గాప్రసాద్ -21-11-19
ఋషి సత్రం అని ప్రసిద్ధి చెందిన భీమేశ్వర తీర్ధం గురించి నారదుని బ్రహ్మ వివరించాడు .గంగను సప్తరుషులు ఏడుపాయలుగా విభజించారు.దక్షిణ దిక్కులో వాషిస్టీ,ఉత్తరాన వైశ్వా మిత్రీ , దీనికి ఉత్తరాన కామ దేవీ ,మధ్యలో శుభప్రద గౌతమీ ఏర్పడ్డాయి .తర్వాత భరద్వాజీ ,ఇంకోటి ఆత్రేయి ఏర్పడ్డాయి .చివరది జామదగ్ని ..త్రికాల దర్శులైన ఆ సప్తర్షులు మహా సత్రయాగం ప్రారంభించగా ,దేవతల శత్రువు విశ్వరూపుడు అక్కడికి వచ్చి ఋషులను పూజించి ‘’దేవతలను జయించే అజేయుడైనపుత్రుడు నాకు ఎలాకలుగు తాడో చెప్పండి ‘’అని అడిగాడు .విశ్వామిత్రుడు ‘’కర్మ వలన ఫలితాలు కలుగుతాయి .మూడు కారణాలలో కర్మ మొదటిది .తర్వాత కర్త .కారణాలు ఎక్కువకాగా కర్మలకు కారణత్వం చెప్పారు .కర్మకు రెండు ఫలాలు .ఒకటి భావం రెండు అభావం .కర్మ ఫలం కర్మా దీనం .కర్మ రెండు విధాలు .ఒకటి చేయబడు తున్నది ,రెండు చేయబడినది .విచక్షణ కలవాడు కర్మ చేస్తూ దేన్ని భావిస్తాడో దానికనుకూలమైన ఫలితం పొందుతాడు .భావన లేని కర్మ విరుద్ధ ఫలితాలనిస్తుంది .కనుక తపస్సు ,వ్రతం ,దానం ,జపం ,యజ్ఞం మొదలైన క్రియలు భావాన్ని బట్టి కర్మాను సారంగా ఫలితాలనిస్తాయి .కనుక భావాను రూప కర్మ ఫలమిస్తుంది ‘’
‘’భావం మూడు రకాలు .సాత్వికం రాజసం తామసం .కర్మల స్థితి విచిత్రంగా ఉంటుంది .భావనతో కర్మ చేయాలి .యజమాని ఫలం ప్రకారం ప్రవర్తిస్తే ,ఫలదాతకూడా అలాగే స్పందిస్తాడు .నిజంగా అక్కడ కర్మ చేసే వాడు లేడు.అంటే స్వాతంత్ర్యం లేదు .అతని స్వభావాన్ని బట్టి కర్మ చేస్తాడు .అదే ఉపాదానం మొదలైన కారణాల చేత ,సత్వాది గుణ భేదం వలన కర్మ చేస్తాడు .భావాన్ని బట్టి కర్మ చేయటం జరుగు తుంది .ధర్మార్ధ కామ మోక్షాలకు కర్మమే కారణం .భావ స్థిత కర్మ ముక్తి నివ్వచ్చు ,బంధాలను కలిగించవచ్చు .ఒక పదార్ధం భావ భేదాలవలన వేర్వేరుగా కనిపిస్తుంది .కనుక భావం చాలా విశిష్ట మైనది .’’అని వివరించాడు .
అంతా విని విశ్వ రూపుడు తామస భావాన్ని ఆశ్రయించి తపస్సు చేశాడు .మునులు వారించినా వినకుండా ఘోర తపస్సు చేశాడు .భీషణ అగ్ని గుండం లో భీషణ అగ్నిహోత్రం లో హవనం చేశాడు .హృదయం లో దారుణమైన పురుషుని ధ్యానించి తపస్సు చేశాడు .అప్పుడు అశరీరవాణి ‘’శివుడు లేకుండా వృత్రుడు ఆత్మను జయించలేదు .విశ్వరూపుడు వ్యర్ధంగా ఆత్మను అగ్ని హోత్రం లో సమర్పిస్తాడు .అతడే ఇంద్ర వరుణ,అతడే సర్వం అవుగాక వృజునుని కొడుకు ఆత్మను వదిలి జటనుఆత్రమే ఆహుతిచ్చాడు వృత్రుడే వృజినుడు అన్నది వేదం .జగదీశ్వరుడైన భీముని మహిమలు ఎన్నలేము ‘’అన్నది .మహర్షులు భీమేశ్వరస్వామికి నమస్కరించి తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్ళిపోయారు .భీమ రూపుడు ,మహాభీముడు ,భీమకర్త ,భీమ భావుడు అయిన విశ్వ రూపుడు భీమతనువును ధ్యానించి ఆత్మను హవనం చేశాడు .కనుకనే పురాణాలలో భీమేశ్వరుడు దేవుడుగా చెప్పబడ్డాడు .ఈ తీర్ధం లో చేసే సకలం మహా ఫలవంతమైనది .గోదావరీ –సముద్ర సంగమ స్థాన స్నానం విశేష పుణ్యప్రదం .పరబ్రహ్మ స్వరూపుడైన భీమేశ్వర దర్శనం పునరావృత్తి జన్మరహితం అని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు .
105-గంగా సాగర సంగమ తీర్ధం
దేవతలకు వంద్యురాలు .మునులు మరుద్గణాలచేత స్తుతి౦పబడిన గోదావరి పూర్వ సముద్రం లో సంగమించింది .జాబాలి యాజ్ఞవల్క్యుడు క్రతువు అంగీరసుడు ,దక్షుడు ,మరీచుడు వైష్ణవుడు ,శాతా తపుడు,శౌనకుడు దేవారతుడు భ్రుగువు,అగ్ని వేశుడు,అత్రి మరీచి ,మనువు గౌతముడు కౌశిక తుంబుర పర్వత అగస్త్య ,మార్కండేయ పిప్పల ,గాలవ వామదేవ ,భార్గవ మొదలైన మహామహులంతా గౌతమిని స్తుతిస్తారు .శివ కేశవులు వీరికి దర్శనమిచ్చారు .ద్వాదశాదిత్యులు ,అష్టవసువులు ,సప్త మరుత్తులు ,లోకపాలురు హరిహరులను స్తుతిస్తారు .మహేశ్వరుడు ఉన్న చోట మాధవుడు రమాదేవితో ఉంటాడు .బ్రహ్మేశ్వరుడు అనే శివుని బ్రహ్మ స్థాపించాడు .చక్రపాణి కూడా బ్రహ్మ స్థాపించినవాడే .సోమేశ్వరుడున్న చోటు సోమ తీర్ధం .ఇదికాక ఇంద్రతీర్ధం ,హయ మూర్ధక తీర్ధం ఉన్నాయి హయ శిరసుతో విష్ణు మూర్తి ఉంటాడు .సకల దేవతలు ఇక్కడే ఉంటారు .
సోమశ్రవం అనే ఇంద్రుని యజ్ఞం లో దేవతలు ,ఋషులు ‘’సోమా !ఇంద్రుని రక్షించు .సప్త దిక్కులు బహు ఆదిత్యులతో కలిసి మాకు రక్షణ నివ్వు .నీ హవిస్సు మాకు రక్ష .శత్రువు మమ్మల్ని మించకుండా చేయి .చంద్రా ఇంద్ర రక్షణ చేయి ‘’అనగా యజ్ఞం పూర్తయింది .ఇదే సోమ తీర్ధం. దీనికిముందున్నది ఆగ్నేయ తీర్ధం .అగ్ని మహా యజ్ఞం చేశాడుకనుక ఆపేరు .వేదిమయుడైన ఆదిత్యుడు హరిహర బ్రహ్మలను నిత్యం వచ్చి దర్శిస్తాడు .ఇక్కడ మధ్యాహ్న నమస్కారం శ్రేష్టం .దీని తర్వాతది బార్హత్పత్య తీర్ధం .బృహస్పతి ఇక్కడ యజ్ఞం చేశాడు .ఇంద్ర గోప పర్వతం పై మహాలింగం ప్రతిస్టితమైంది .దీనికి హిమాలయసంబంధం ఉండటం వలన అద్రి తీర్ధం అంటారు .గౌతమి తీరాన ఉన్న సకల తీర్దాలు మహిమాన్వితమైనవే .గౌతమీనది సర్వకాలాలలో పుణ్యప్రదం ,కీర్తనీయం అన్నాడు నారద మహర్షి తో బ్రహ్మ దేవుడు .
గ్రంధాలయ వారోత్సవాల రెండవరోజు15-11-19 శుక్రవారం విజయవాడ ఠాగూర్ లైబ్రరీలో ఆంద్ర ప్రదేశ్ రచయితల సంఘం ”జ్ఞానజ్యోతి ”అవార్డు కృష్ణాజిల్లాజాయింట్ కలెక్టర్ గారి చేత ప్రదానం చేయించి సన్మానిస్తే ,వారోత్సవాల చివరి రోజు 20-11-19బుధవారం ఉయ్యూరు లైబ్రరీలో గ్రంధాలయాధికారిగారు సర్కిల్ ఇన్స్పెక్టర్ గారి చేత సత్కారం చేయించారు .శ్రీ విజయ సారధి శ్రీ రాజుగారు మొదలైన వారు పాల్గొన్నారు -దుర్గాప్రసాద్
నిరతాన్న దాత అపరఅన్నపూర్ణమ్మ డొక్కాసీతమ్మకు కు పంచప్రక్రియ కవితామృత నైవేద్యం
గోదావరి రచయితల సంఘం అధ్యక్షుడు చి శిస్టుసత్యరాజేష్ పని రాక్షసుడు .ఆలోచనాపరుడు .భిన్నత్వం నవీనత్వం కోరేవాడు .అందుకే డొక్కా సీతమ్మ గారిపై గజల్ ,మణిపూసలు ,ఇస్ట పదులు , కైతికాలు ,వచనకవిత్వం అనే పంచ ప్రక్రియలతో 80మంది వివిధ ప్రాంతకవులతో రాయించి ముద్రించి విజయవాడ లో ఈ నెల 9న ఆవిష్కరణ జరిపించిన పట్టుదల అతనిది .ఆసభలో అధ్యక్షస్థానం నాకు గౌరవంగా ఇచ్చినా ,నేను హైదారాబాద్ లో ఉండటం వల్ల ఆ అదృష్టం నాకు దక్కలేదు .ఆవిష్కరణ ఘనంగా జరిగి పుస్తకాలు నాకు పంపగా నిన్ననే అందాయి .ఇప్పుడే చదివే సమయం దొరికి ,చదివి ,,నా స్పందన రాస్తున్నాను .
‘’బువ్వన్న’’గారమ్మాయి, ‘’డొక్కావారి’’ కోడలు సీతమ్మతల్లి అలుపు సొలుపు లేకుండా ,డొక్క మాడే ,జనాలకు పిలిచి బువ్వ వండి పెట్టి ఆ రెండు పేర్లకు సార్ధకత చేకూర్చిన అమ్మ సాధ్విసీతమ్మ.ఆ చరిత్ర ఇంటింటా సుమారు వందేళ్ళ క్రితం మారు మోగి,ఇప్పుడు అదృశ్యమైంది కాలవైపరీత్యం వలన ..ఆకలికి కులం గోత్రం ఏమీ లేవు అని నమ్మి ఆచరణలో చూపిన సాధ్వీమతల్లి . సీతమ్మ దంపతులు ఎన్నో పెళ్ళిళ్ళు చేయించారు .భర్త జోగన్నగారు పశువులకు వచ్చే గాళ్ళ వ్యాదుఅకు చికిత్స చేసేవారు .నయం కాగానే తమ పచ్చిక బీళ్ళలో మేపే ఏర్పాటు చేసేవారు నయంయ్యాక పంపించేవారు ..ఆ దంపతులకు మనుషులలోనేకాదుపశు పక్ష్యాదులలోనూ దైవం కనిపించేవాడు .మొదటిసారిగా పొలాలలో మినుము ,పెసర పండించిన కర్షకులువారు .కొబ్బరి మామిడి చెట్లు కూడా మొదట వారే వేసి పెంఛి కోనసీమ అందాలకు మార్గ దర్శులయ్యారు .మంచినీటి బావులు అనేక౦ త్రవ్వించి త్రాగునీటి వసతి కలిపించిన అపర భగీరదులు .సీతమ్మగారు త్రవ్వించిన మంచి నీటి బావి ‘’పేరూరు ‘’అగ్రహారం లో ఇప్పటికీ సాక్షిగా ఉన్నది .ఎన్ని రహదారి సౌకర్యాలు ఏర్పడినా 1909లో సీతమ్మగారు మరణించేదాకా ఆ ఇంట అన్నదానం అక్షయంగా నిరతాన్నదానంగా కొనసాగింది మళ్ళీ సీతమ్మ చరితను నేటి తరానినికి అందించేతలపుతో నవ యువ కవులచేత కవిత్వం రాయించి ప్రచురించటం అమృతోపమానమే .రాజేష్ కృషికి ,రాసిన కవులకు అభినందనలు .
లాంతరుపట్టుకొని అర్ధరాత్రి ఎవరైనా బాటసారులు రేవులో దిగారేమో అని వెళ్లి చూసి ఇంటికి వచ్చి అప్పుడు పట్టెడన్నం తిన్న అమ్మ .కడుపు ఆకలి అమ్మకే తెలుస్తుంది .’’అమ్మా !సీతమ్మ తల్లీ ఇక్కడ వరదలో చిక్కుకు పోయానమ్మా ‘’అని హరిజనుడు పొలికేక పెడితేత,ఆగొంతు ‘’వెంకట్రాముడిది ‘’అని గుర్తించి భర్తకు అన్నం కూరలు ,ఆవకాయ మూటకట్టించి,పొగాకు కాడ కూడా ఇచ్చి భర్తను గోదావరిలో ఈదుకు వెళ్లి ఇచ్చిరమ్మంటే ఇచ్చి వచ్చిన పుణ్య దాంపత్యం వారిది .తర్వాతెప్పుడో ఊర్లోకి వచ్చి ‘’అమ్మా !నువ్వు చేసిన ఉపకారానికి నా చర్మం చెప్పులు కుట్టి ఇచ్చినా మీఋణం తీరదు ‘’అని కన్నీటితో అమ్మ పాదాలకు అభి షేకం చేశాడతడు ..ఇలాంటి కథలు గాధలు కోకొల్లలు .ఉప్పొంగి పోయారు జనం గోదారి వరదలాగా .ఆ అమ్మ సన్నిధిలో అందరూ అమృతం తిని ధన్యులయ్యారు .ఈ సంకలనం లో నాకు నచ్చిన కొన్ని లైన్లు మీ ముందుంచుతాను .
‘’గాజుల చేతికి గరిటయె అందం,ఆన౦దమంది –ఆస్తులు వద్దని ఆకలి తీర్చెను సీతమ్మతల్లి ‘’అన్నది గజల్ లో రాదికారాణి .కైతికాలలో రాజేష్ ‘’ఆకలి తీర్చి తల్లిలా –తూర్పు దిక్కుకే దీపానివై –తెలుగు నేల వెలిగావు ‘’అని ప్రస్తుతించాడు .’’బ్రిటిష్ చక్రవర్తి నాడు –దేవతగా తలచినాడు –పాదాలకు (చిత్రపటానికి )ప్రణమిల్లి –సి౦హాసన మెక్కినాడు ‘’అని మణిపూసలతో కవితాహారమల్లింది .’’భారతీయత ఆత్మరూపం ఆ ఇల్లాలు నమ్మకం ‘’అంది గజల్ లో ఉమాదేవి .’’గోదావరి ప్రవాహ ఝరిఅతలాకుతలం చేసినా ,-వరద గోదావరి ఉధృతి లో ఎదురీదినా -అమ్మ చేతి భోజనానికి కొదవలేదు .ఆమె కీర్తి ఇంగ్లాండ్ కు గోదావరి వరద లా పయనించింది ‘’అని వందనం చేసింది పుట్టి నాగలక్ష్మి వచనకవిత్వం లో . శేర్ భారతీ మూర్తి ‘’తనను తాను మలచుకొన్న తరుణీమణి-విశ్వమానవతకు అద్దంపట్టింది’’అన్నది .’’ఉభయ గోదావరి జిల్లాప్రజల గుండెల్లో –నిండుగా అభిమానం పొంగించిన అన్నపూర్ణ ‘’అంటుంది కొలచన విజయభారతి .అనితర సాధ్యమైన సీతమ్మ ఆతిధ్యాన్న్ని ‘’యెంత మందికైనా సరిపోదు అనేది లేదు –యెంత శ్రమకైనా వెనుకాడేది లేదు ‘’అని కీర్తించింది .’’కోనసీమ బియ్యపు గింజ దేదీప్యమానమై పరిమళించింది ‘’అని సేవకు చిరునామాగా ఆమెను వర్ణించి సేవాపరిమళ వ్యాప్తి కలిగించాడు బివివి సత్యనారాయణ .మల్లే విజయలక్ష్మి మరింత అందంగా ,’’చిరునవ్వు చెదరదు –చేయి ఖాళీగాదు-జారే నుదుటి చెమట బిందువులను –భక్తిగా దాచుకొంటు౦ది ఆమె చీరకొంగు –సిరికీ సీతమ్మకూ చెలిమేగా కొదువెక్కడిది ‘’అని సహజ సుందరం గా తెలుగింటి ఇల్లాలుగా ‘’ ‘’అవతరించింది అంటుంది .’’వండనలయదు వేవురు వచ్చి రేని అన్నపూర్ణకు నుద్దియౌ నతని గృహిణి ‘’ ‘అని ప్రవరుని ఇల్లాలును ప్రస్తుతించిన పెద్దన మను చరిత్ర పద్యం గుర్తుకు తెచ్చింది .’’సంస్కారవంతమైన పనికి చదువు సంధ్యలు ఏమాత్రం అడ్డురావు ‘’అని అమ్మ నిరూపించినట్లు వరాహగిరి కృష్ణమోహన్ అభిప్రాయం.
‘’అన్నార్తులాకలి మంటలార్పగ –ముంజేతి కంకణమై ‘’భాసించింది అన్నాడు ఆకుల మల్లికార్జున.’’లక్ష్మీ పార్వతుల కలయిక సీతమ్మ ‘’అంటుంది ఆకెళ్ళ వెంకట సుబ్బలక్ష్మి .’’శుభకార్యాలాకు విరాళాలిచ్చిన మాతృ మూర్తిగా’’చెప్పాడు జక్కు కృష్ణమూర్తి గౌడ్ .’’అన్నం కోరుకొనే ప్రతి మనిషి –ఆమెకు నారాయణుడు ,అల్లా ,జీసెస్ ‘’అని ఆమె ఎల్లలులేని మానవత్వానికి నీరాజనం పట్టాడు కొంపెల్ల కామేశ్వరరావు .వి రాజ్య లక్ష్మి ‘’నిత్యాన్న దానాల గన్నవరం లంకనే –‘’అన్న’’వరం గా మార్చిన దయామయి అంటుంది .సీతమ్మ చేయి ‘’అక్షయ పాత్ర ‘’అంటాడు పవిత్రంగా కొల్లాబత్తుల చక్రపాణి .చెరుకు పల్లి గాంగేయ శాస్త్రీ కి. ‘’అమ్మ చేతి గరిటయెనలేని ఆభరణం ‘’గా ఉందని పించింది .’’గోదావరి ఘోష తెలుగు నేలలో వినిపించినతకాలం ‘’సీతమ్మ పేరు తెలుగు గుండెల్లో శాశ్వతం అంటాడు బత్తులూరి నాగబ్రహ్మా చారి .నిర్మలా౦త రంగ సీతమ్మ’’అన్నపూర్ణ –రామదాసు కీర్తనల సీతమ్మ –త్యాగయ్య కృతుల సీతమ్మగా ‘’దృశ్యమానమైంది .’’భారతీయ ఉదారతకు చలువ పందిరి సీతమ్మ ‘’గా కనిపించింది వడలి రాధాకృష్ణకు .’’రామాయణం లో రమణీయం సీతమ్మ ‘’అని ఆమె ఆతిధ్య రామణీయకానికి మురిసిపోయాడు జి.నాగరాజు .ఇలా అందరూ తమ బావాలను తేటతెల్లం గా తమదైన రీతిగా వర్ణించి సీతమ్మగారి వదాన్యతకు అక్షర నీరాజనమిచ్చారు .అయితే పద్యాలు కూడా ఉండి ఉంటె నిండుగా ఉండేదనిపించింది .కావాలనే వదిలేసి ఉండచ్చుకూడా .ముఖ చిత్రంగా సీతమ్మ తల్లి తెల్లటి శుభ్రవస్త్రాలతో దర్శనమిస్తే ,చివరికవర్ పేజీలో సీతమ్మగారి నుంచి అయిదు తరాల వంశ వృక్షం చూపటం నిండుగా ఉంది .లోపలి పేజీలలో ఆమె నివసించిన ఆనాటి ఇల్లు ,దాన్ని బాగు చేయించి మార్పు తెచ్చిన ఇల్లు, ఈమార్పుకు కారణమైన ఇనిమనవడు కీ శే డొక్కా సత్యనారాయణ గారి చిత్రాలతో పుస్తకం శోభిల్లింది .రాజేష్ కృషి ఫలించి మంచి రూపు దాల్చింది .దీనికి కారకులైన వారందరికీ రాజేష్ తో పాటు అభినందనలు .మరిన్ని మంచి పుస్తకాలు’’ గోరసం ‘’వెలువరించి కవితా గోక్షీరం తో తనియి౦ప జేయాలని కోరుతున్నాను
శార్గ్జ్న ధారుడైన హరి కొలువై ఉన్నదే ఊర్వశీ తీర్ధం .ప్రమతి సార్వభౌముడు శత్రుజయం చేసిసురలతో ఇంద్రలోకం చేరి,పాశుహస్తుడైన ఇంద్రుని చూసి నవ్వగా సురలోకం లో మరుద్గణాలతో క్రీడిస్తే చాలు .నాతొ అనుభవించు’’అన్నాడు .ప్రమతి ‘’దేన్నీ పణంగా పెడతావు ‘’ని అడిగితె ‘’సకల యాగ ఫలం, ఊర్వశిని ‘’అన్నాడు .గర్వంతో ఉన్న రాజు అంగీకరించగా ‘’నీపణ౦ ఏమిటి ?’’ప్రశ్నించాడు సురప్రభువు ‘’దేనికైనా సిద్ధమనగా ఇంద్రుడు ‘’నీకవచం ,బాణాలు ,ధనుసుతో ఉన్న కుడి చేయి పణంగా కోరుతున్నాను ‘’అన్నాడు .జూదం లో ఇంద్రుడు ఓడిపోయి ఊర్వశిని పోగొట్టుకోగా ,రెండవ సారి పణం గా ఏమిటి అని అడిగితె ‘’వజ్రాయుధం, రధం ‘’అన్నాడు ఇంద్రుడు .ఈ సారికూడా పాచికలాట లో ప్రమతి జయి౦చ గా ఇంద్రుడు వాటిని ధారాదత్తం చేశాడు .ఇంతలోఅక్కడికి గందర్వాధిపతి అక్షజ్ఞుడైన విశ్వావసు వచ్చి తన గాంధర్వ విద్య పణంగా పెట్టాడు .మళ్ళీ రాజే గెలిసి గాంధర్వ విద్యనూ కైవశం చేసుకొన్నాడు .గర్వబలంతో ప్రమతి ‘’ఇంద్రా !నా చేతిలో ఓడిపోయావు .ఇక నువ్వు నన్నే ఆరాధించాలి .అసలు నీకు దేవేంద్రత్వం ఎలావచ్చిందో చెప్పు ‘’అన్నాడు .
ప్రమతి ఊర్వశిని తనకు సేవలు చేసుకో మన్నాడు .అలాగే అని దేవతలకు సేవ చేసినట్లే అతనికీ సేవలు చేస్తానన్నది ‘’.నన్ను మాత్రం నిందించకూడదు’’అన్నది .సేవ చేస్తాను ‘’ ‘’అనగా విశ్వావశు కొడుకు చిత్ర సేనుడు రాజుతో పాచికలకు సిద్ధమై ‘’జీవితం, రాజ్యం ‘’పణంగా ఇద్దరూ పెట్టి ఆడాడు .చిత్రసేనుడు జయి౦ఛి గా౦ధర్వాలైన పహా పాశాలతో రాజును బంధించాడు .ఇంతకు ముందు రాజు జయి౦చినవన్నీ చిత్ర సేనుని వశమయ్యాయి .ప్రమతి కొడుకు సుమతి పురోహితుడైన విశ్వామిత్రుని పుత్రుడు మధుచ్చందుని తన తండ్రి జాడ గురించి అడుగగా,దివ్య దృష్టితో విషయం తెలుసుకొని చెప్పి , జూదం వలన కలిగే అనర్ధాలు వివరించాడు జూదం ధర్మ భ్రస్టని చేస్తుంది .సుఖం పోగొడుతుంది .విధి విధానం తప్పించలేమని ఊరడించాడు ‘.
తన తండ్రి రాజ్యం దక్కాలంటే ఏమేమి చేయాలని అడిగితే ‘’గౌతమికి వెళ్లి శంకరుని ఆదిత్యుని ,వరుణ,విష్ణువు లను పూజించు.’’అనగా ,వెంటనే గౌతమీ తీరం చేరి పవిత్ర స్నానం చేసి ,ముని చెప్పినట్లే చేసి దీక్షతో శివుని గురించి తపస్సు చేశాడు .నూట ఒక్క సంవత్సరాలు దేవలోకం లో బంధింపడిన తండ్రి ప్రమతికి విముక్తి కలిగించాడు సుపుత్రుడు సుమతి .రాజ్యం తోపాటు గాంధర్వ విద్య కూడా పొంది దేవేంద్రుని మిత్రుడయ్యాడు ప్రమతి .ఈ తీర్ధమే ఊర్వశీ ,శాంభవం,,వైష్ణవం ,కైతవ తీర్ధంగా ప్రసిద్ధి పొందిందని నారదునికి బ్రహ్మ తెలియజేశాడు
103-సాముద్ర తీర్ధం
గౌతముని చే వదలబడిన గంగ లోకోపకారం కోసం పూర్వ సముద్ర తీరం వెళ్ళింది .దానిని బ్రహ్మ కమండలం లో బంధించాడు .తర్వాత శివ జటాజూటం చేరింది .విష్ణు పాదోద్భవ గంగ ను గౌతముడు భూలోకానికి తెచ్చాడు .సముద్రుడు చూసి చేతులు జోడించి ,ఎదురేగి స్వాగతమిచ్చి ‘’రసాతల ,భూమి ఆకాశం ,లో ఉన్న జలమంతా నన్నే చేరుగాక .నాలో రత్నాలు అమృతం పర్వతాలు రాక్షసులు ,దేవతలు ఉన్నారు .ఈ చరాచరం లో నాకు అసాధ్యం లేదు .నువ్వు పరమ పావనివి లోకోత్తర చరితవు కనుక నాతో సంగమించు ‘’అని కోరాడు .అప్పుడు గంగాదేవి సప్తర్షుల భార్యలను భర్తలతో సహా ఇక్కడికి తీసుకువస్తే ,అప్పుడు తాను అల్ప రూపిణి అవుతానని ,అప్పుడు సంగమానికి అభ్యంతరం లేదని చెప్పింది .నదీ ప్రభువు సముద్రుడు అఆగే వారిని వినయంగా ఆహ్వానించి తెచ్చాడు .అప్పుడు గంగ ఏడు పాయలు అయింది .గౌతమి ఏడుపాయలయ్యాక సముద్రం లో చేరింది .సప్తర్షుల పేర్లతో సప్త గంగ అయింది.ఈ చరిత్ర విన్నా, చదివినా అ౦దులో స్నాని౦చినా ఉత్తమోత్తమ ఫలితాలు కలుగు తాయని బ్రహ్మ నారదుని బోధించాడు .
దక్కదు అనుకొన్న లెక్చరర్ పోస్ట్ ఇద్దరు ఆంగ్ల అధికారుల నిష్పక్షపాతం వలన దువ్వూరి వారికి దక్కిన వైనం
ప్రౌఢ వ్యాకరణ కర్త శ్రీ వఝల చిన సీతారామ శాస్త్రిగారు తెలుగు లెక్చరర్ గా ఆంద్ర విశ్వవిద్యాలయం లో 1941 లో రిటైరయ్యారు .ఈ పోస్ట్ ను నింపటానికి యూనివర్సిటి ఒక పండితుడుకావాలని ఆయన ఛందో వ్యాకరణాది లక్షణ గ్రంథాలలో బాగా కృషి చేసి ,బోధనానుభవం తోపాటు శాసన పరిశోధన చేసి ఉండాలని పత్రికా ప్రకటన చేసింది .అప్పటికి శ్రీ దువ్వూరి వేంకట రమణ శాస్త్రి గారు చిట్టి గూడూరు ఓరిఎంటల్ కాలేజీలో పాతుకుపోయారు కదలాలనే ఆలోచనాలేదు .కాని ఊరూ పేరూ లేని పండితులు దానికి దరఖాస్తులు పెట్టి ,జమీన్దారులతో సిఫార్సు ఉత్తరాలతో ప్రయత్నిస్తున్నారని కర్ణాకర్ణి గా విని దరఖాస్తు పెట్టటానికైనా తనకు అర్హత లేదా అనుకోని సహాధ్యాపకులు రామానుజాచార్యులవారితో ,సోమశేఖర శాస్త్రి గారితో అన్నారు .వారిద్దరూ ‘’అది మీ గురువుగారు వజ్ఝల వారి స్థానం.అన్ని విధాలా మీకు అర్హత ఉంది .దరఖాస్తు పెట్టకపోతే అర్హత లేక ఊరుకున్నట్లు ఉంటుంది .అది మనకు చాలా చిన్నతనం .ఒక రాయి విసిరి చూడండి ‘’అని ప్రోత్సహించారు .
వీరి ప్రోత్సాహంతో శాస్త్రిగారు ప్రిన్సిపాల్ వరదా చార్యుల వారి వద్దకు వెళ్లి విషయం చెప్పారు .ఆయన వెంటనే ‘’ఎవరు దరఖాస్తు పెట్టినా లాభం లేదు .అది వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి గారికే ఇవ్వాలని యూనివర్సిటి ఇప్పటికే నిర్ణయం తీసుకొన్నది ,మొన్న తిరుపతిలో వేటూరి వారుకలిసి ‘’దేశం లో తెలుగు పోస్ట్ లలో పెద్దది కదా వెడదామని ఉంది ‘’అనగా ‘’తప్పకుండా వెళ్ళండి ‘’అని నేనూ అన్నాను ‘’అని ,’’మీరు కూడా ఒక కాగితం పెట్టండి వస్తుందని ఆశ మాత్రం పెట్టుకోకుండా ,దరఖాస్తు పంపి నిశ్చింతగా ఉండండి ‘’అని చావు కబురు చల్లగా చెప్పారు ఆచార్య స్వామి .’’దరఖాస్తుతో పాటు రెండు మూడు టెస్టిమోనియల్స్ ఉండాలి కనుక మీది ఒకటి ,వజ్ఝల వారిదీ, రాయుడు శాస్త్రిగారిదీతీసుకొని పంపిస్తాను ‘’అన్నారు దువ్వూరి వారు .వజ్ఝాల వారికి రాస్తే ‘’ఏమయ్యోయ్ !నా స్థానం లో నువ్వు రావటం నాకు చాలా ఇష్టం .’’ఎప్పటికైనా నా పోస్ట్ లో మా వేంకట రమణ శాస్త్రి వస్తేనే బాగుంటుంది అని వీలైనప్పుడల్లా సన్నాయి నొక్కులు నొక్కుతూనే ఉన్నాను .ఇది అందరికీ తెలుసు కాని ఇప్పుడు దృశ్యం మారిపోయింది .వేటూరివారికే ఇద్దామని యూని వర్సిటి అభిప్రాయ పడింది .ఆయనకూడా ఈ మధ్య వచ్చి అందర్నీ కలిసి ,ఇల్లు కూడా మాట్లాడుకొని వెళ్ళారు .కనుక నీకు ఆ పోస్ట్ రాదు .లక్షణ గ్రంధాలలో అత్యంత ఆసక్తి కల నా అత్మీయుడు నా స్థానం లో వచ్చే యోగం లేకపోయింది . అయినా అడిగావు కనుక టెస్టిమొనియల్ పంపిస్తున్నాను ‘’ అని సుదీర్ఘ లేఖతో టేస్టిమోనియల్ పంపారు .రాయుడు శాస్త్రిగారు మ౦దేపంపారు .ఆచార్యులుగారూ మిగిలిన ఇద్దరూ చాలా వాత్సల్యాన్ని చూపిస్తూ మంచి మాటలు రాశారు ,టేస్టిమోనియల్ తో దరఖాస్తు సకాలం లో యూని వర్సిటీకి పంపారు .శాస్త్రిగారు మనసులో ‘’ఉద్యోగం వద్దు సద్యోగం వద్దు .అలాంటి గురువుల వాత్సల్యాభిమానాలు లభించాయి చాలు అనుకొన్నారు .
కొంతకాలం తారవాత విజయనగరం సంస్కృత కాలేజి లో ఒరియా పండితులుగా పని చేసి ,యూని వర్సిటీలో ఒరియా పండితులుగా ఉన్న మధుసూదన షడంగి దువ్వూరి వారి మసకపల్లికి ఉత్తరం రాసి ‘’మనమింక యూని వర్సిటీలో కలిసి ఉంటాం ‘’అని రాశారు శాస్త్రిగారికి అది అర్ధం కాలేదు .ఆయనకు వేటూరి వారికి ఆపోస్ట్ ఇస్తున్నట్లు తెలిసి ఉండదు అనుకొన్నారు .సస్పెన్స్ తెర వీడి ,మూడు రోజులతర్వాత దువ్వూరి వారికి యూని వర్సిటి రిజిస్ట్రార్ నుంచి’’వాల్తేరు యూని వర్సిటి కాలేజిలో తెలుగు డిపార్ట్ మెంట్ లో ఆనర్స్ పండితులుగా మిమ్మల్ని సిండికేట్ అపాయింట్ చేసింది .15-6-1941 న జాయిన్ అయి రిపోర్ట్ ఇవ్వండి ‘’అని ఒక కవరొచ్చింది .పెద్దగా ఆంగ్ల పాండిత్యం లేక శ్రుత పాండిత్యమే ఉన్న శాస్త్రిగారు అయిదారు సార్లు చదివి అర్ధం చేసుకొని అవాక్కయ్యారు .జులై 1కాని కాలేజీలు తెరవరు. కాని వజ్ఝలవారి పోస్ట్ ఖాళీ అయినందున పై తే దీకే జాయనింగ్ ఆర్డర్ ఇచ్చారు .
సంతోషంగా వరదాచార్యులగారికి చెప్పి కాగితం చూపించగా ఆయనా మరింత తెల్లబోయారు .18ఏళ్ళు చిట్టి గూడూరులో పని చేసి శాఖను సమర్ధతతో నడపటం ,తనతర్వాత పంచా౦గమ్ నరసింహా చార్యులుగారున్నండువల్లా ,తమకాలేజీ లో పని చేసిన వ్యక్తికీ యూనివర్సిటీ పోస్ట్ రావటం వల్లా ఆచార్యులవారు పరమ సంతోషింఛి ‘’వెంటనే వెళ్లి జాయిన్ అవండి ‘’అన్నారు .విశాఖ వెళ్లియూనివర్సిటీ కాలేజీల ప్రిన్సిపాల్ శ్రీ సూరి భగవంతం గారిని కలిశారు .ఆయన ‘’సంతోషం సెలవులు కనుక ఇంటికి వెళ్ళండి జులై 1 కి రండి ‘’అన్నారు .తెలుగు శాఖలో ఉన్న పింగళి లక్ష్మీకా౦త౦ గారిని ,గంటి జోగి సోమయాజులుగారినీ , షడంగి గారినీ మర్యాదగా కలిసి మసకపల్లి వెళ్ళిపోయారు దువ్వూరి వారు .
రాదు అనుకొన్న పోస్ట్ ఎలా వచ్చిందో అనే మిస్టరీ వీడలేదు .నెమ్మదిమీద వివరాలు తెలుసుకొన్నారు .ముందు సెలెక్షన్ కమిటీ సమావేశమైంది .తెలుగు హెడ్ పింగళి ,ప్రిన్సిపాల్ విస్సాఅప్పారావుగారు సిండికేట్ మెంబర్ జయపూర్ దివాన్ ,మద్రాస్ యూని వర్సిటి నుంచి ఎక్స్పెర్ట్ మెంబర్ గా కోరాడ రామకృష్ణయ్యగారు ,వైస్ చాన్సలర్ కట్టమంచి రామలింగారెడ్డిగారు కమిటీ మెంబర్లు .రిజిస్ట్రార్ వి ఎస్ కృష్ణ గారు కూడా మీటింగ్ లో కూర్చున్నారు .మీటింగ్ ప్రారంభం లో కట్టమంచి ‘’వేటూరి వారిని వేస్తె బాగుంటుందను కుంటున్నాను. మీ అభిప్రాయం చెప్పండి ‘’అని లాంచనంగా అన్నారు ..ఆమాట ఇదివరకే అనుకొన్నాం కనుక ఆపేరు రాయండి అన్నారట మిగిలినవారు .అప్పుడు వైస్ చాన్సలర్ గారే ‘’సెలెక్షన్ కమిటీ లో ఒకే ఒక్క పేరు వేస్తె ఆక్షేపిస్తారు .వచ్చిన దరఖాస్తులబట్టి మరో రెండు పేర్లు చేరిస్తే మంచిది ‘’అన్నారు .కోరాడ వారు దువ్వూరి వారిపేరు ,పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి గారి పేరు వేయమన్నారు .దివాన్ గారు ‘’బానే ఉంది కాని పంచాగ్నుల వారి పేరు రెండుగా వేయండి ‘’అన్నారు .లక్ష్మీకాన్తంగారు ‘’దువ్వూరి వారి దే రెండో పేరుగా ఉండాలి ‘’అన్నారు .రెడ్డిగారు ‘’ఏ పేరు వేసినా సిండికేట్ లో ఇచ్చేది వేటూరివారికే కదా .ఏదో క్రమం చెప్పండి’’ అని విస్సావారిని కోరారు .ఆయన రెండవపేరు దువ్వూరి ,మూడవపేరు పంచాగ్నుల ‘’అన్నారు ఈ వరుసలోనే రాశారు .
మర్నాడు సిండికేట్ మీటింగ్ లో అపాయంట్ మెంట్ విషయం వచ్చి కట్టమంచి వేటూరివారి పాండిత్యం తాళపత్ర పరిశోధన సోదాహరణం గా చెప్పి ,సెలెక్షన్ కమిటీ కూడా వీరి పేరే ముందు సూచి౦ చింది కనుక వేటూరివారికే ఇద్దాం అన్నారు .సిండికేట్ లో ఎక్స్ అఫీషియో మెంబర్ విశాఖ జిల్లా కలెక్టర్’’ మాస్టర్ మాన్’’ అనే యూరోపియన్ ‘’మిస్టర్ వైస్ చాన్సలర్ !పండితుల తారతమ్యాలు మీకు తెలిసినట్లు మాకు తెలియదు .కాని సెలెక్షన్ కమిటీ నిర్ణయించిన క్రమం సరిగా లేదని పించింది .వ్యాకరణ౦ లో ప్రత్యేకక కృషి చేసినవారికి ,ఎక్స్ పీరిఎన్స్ ఉన్నవారికీ ఈ పోస్ట్ ఇస్తామని మనం ప్రకటించాం .రెండవ వ్యక్తి వ్యాకరణం స్పెషలైజ్ చేసినట్లు ,వ్యాకరణ బోధనలో 22ఏళ్ళ సర్వీస్ ఉన్నట్లు అప్లికేషన్ లో స్పష్టంగా ఉంది .మొదటివారికి మూడున్నర ,మూడవవారికి రెండున్నర యేళ్ళే బోధనానుభవం ఉంది .మధ్యవ్యక్తి, పై ఇద్దరికంటే పదేళ్ళు చిన్నవారుగా ఉన్నారు .కనుక రెండో పేరును మొదటి పేరుగా మార్చండి ‘’అని ఖచ్చితంగా చెప్పి’’వాట్ డు యు సే మిస్టర్ రాయ్ స్ట్రాక్ “”?అని అడిగాడు .స్ట్రాక్ అమెరికావాడు .అతడూ వెంటనే ‘’ఐ ఎంటైర్లీ యగ్రి విత్ యు ‘’అన్నాడు .ముఖం మాడిన రెడ్డిగారు మనసుమార్చుకొని గంభీరంగా ‘’దట్సాల్ రైట్ .వుయ్ కెన్ చేంజ్ ది ఆర్డర్ ‘’అనగా రిజిస్ట్రార్ వరుసమార్చి దువ్వూరి వారిపేరు మొదటిపేరుగా మార్చారు .తర్వాతనే దువ్వూరివారికి ఆర్డర్ పంపారు. సమర్ధతను గుర్తించి దువ్వూరి వారికి ఆపోస్ట్ ఇచ్చిన ఆ తెల్ల దొరలు అభినదనీయులు కదా .పోస్ట్ ల విషయం లో యెంత కిరికిరి జరుగు తుందో తెలిసిందా ? దీనికి ఎవరూ అతీతులు కారు .
గౌతమికి దక్షిణాన చక్షుస్తీర్ధం ఉంది. అక్కడ దేవదేవుడైన యోగీశ్వరుడు కొలువై ఉంటాడు .పర్వత శిఖరం పై ‘’భౌవనం ‘’అనే పురం ఉంది. దాని రాజు భౌవనుడు క్షాత్ర ధర్మ పరాయణుడు .ఆపురం లో కౌశికుడనే బ్రాహ్మణుడు ,అతని కొడుకు వేదపండితుడైన గౌతముడు ఉన్నారు .తల్లి మనో దోషం చేత యితడు తండ్రికి విరోధి అయి ,మణి కుండలుడు అనే ధనిక వైశ్య బాలునితో స్నేహం చేశాడు .ఇది విచిత్ర స్నేహం .ఒక రోజు గౌతముడు అతనితో ‘’ధన సంపాదనకోసం పర్వతాలు సముద్రాలు దాటి వెడదాం.నిర్ధనుడి జీవితం వ్యర్ధం ‘’అనగా వైశ్యబాలుడు ‘’నా తండ్రి సంపాది౦ చిందే చాలా ఉంది .ఇంకా నాకు డబ్బు ఎందుకు “’?అనగా గౌతముడు ‘’మానవునికి ఆధిక్యత కావాలి .పితృ దనం అపేక్షి౦చ నివాడినేలోకం గౌరవిస్తు౦ది.స్వయంగా డబ్బు సంపాది౦ చే వాడే కృతార్ధుడు ‘’అన్నాడు .
నిజమేనని నమ్మిన మణి కుండలుడు రత్నాలు డబ్బు తెచ్చి గౌతముడికిచ్చాడు .విప్రుడు మోసకారి అని ఆమయాకుడికి తెలీదు .ఇద్దరు ఊరు వదిలి దేశాలు తిరుగుతున్నారు .మిత్రుని వద్ద వున్న దనం రత్నాలకు కాజేయాలని గౌతముని దురాలోచన .డబ్బు సంపాదించి కాంతా సుఖం పొందాలని ఉవ్విళ్ళూ రుతున్నాడు బాపడు .ఒకరోజు మిత్రునితో ‘’ప్రాణులు అధర్మ౦ వలననే అభి వృద్ధి చెందుతున్నయి .ధర్మం వలన ప్రయోజనం లేదు ‘’అనగా మిత్రుడు ‘’కాదు ‘’అని ‘’ధర్మం వలన సుఖం ప్రతిస్టితమౌతుంది. పాపం లో దుఖం భయం శోకం దరిద్రం క్లేశాలున్నాయి .ధర్మం ముక్తి నిస్తుంది .ధర్మం వినాశనం చెందని శాశ్వతమైనది ‘’అన్నాడు ,
చివరికి వారిద్దరి మధ్యా ‘’ఎవరి పక్షం ఉత్తమమం అని తేలితే ఎదుటివాడికి తన ధనం అంతా ఇచ్చెయ్యాలి’’అనే ఒప్పందం కుదిరింది .అక్కడున్న జనాలతో ‘’ధర్మం ,అధర్మం లలో ఏది గొప్పది ?’’అని అడిగారు .వాళ్ళు ధర్మాత్ములు దుఖం పొందితే పాపాత్ములు సుఖం పొందుతారు అని చెప్పగా ,తాను ఓడినట్లు ఒప్పుకొని ,.ధర్మ వేత్తలలో గొప్పవాడైన వైశ్యుడు తన దగ్గరున్న దంతా బ్రాహ్మణుడికి ఇచ్చేశాడు . గౌతముడు మళ్ళీ స్నేహితుడిని ‘’ఇంకా ధర్మాన్ని నమ్ముతావా ?’’అని ప్రశ్నించగా ‘’నమ్ముతాను ‘’అని నిస్సంకోచంగా చెప్పాడు .దానికి బాపడు ‘’నేనే జయించి నీడబ్బంతా తీసుకొన్నాను .కనుక ధర్మం నా చేత జయించబడింది .దీనికి చిరు నవ్వుతో వైశ్యుడు ‘’ధర్మం ఎవరి దగ్గర ఉండదో వాడిని ధాన్యం లో తాలు గా ,పక్షులలో ‘’పుత్తిక ‘’అంటే వ్యర్ధమైన పక్షిగా లోకం భావిస్తుంది .నాలుగు పురుషార్ధాలలో ధర్మమే మొదటిది .నువ్వు జయించా నని ఎలా అనుకొంటావు ?అన్నాడు .’’ఐతే పందెం కాద్దాం’’అనగా ఇద్దరూ ఒప్పుకొని మళ్ళీ జనాలను అడుగగా వాళ్ళు అధర్మాన్నే సమర్ధించటం తో ద్విజుడు తానే గెలిచినట్లు ప్రకటించి కోమటి వాని రెండు చేతులూ ఖండింఛి మళ్ళీ అడిగాడు .ధర్మమే శ్రేష్టం అని మళ్ళీ చెప్పాడు వైశ్యుడు .గౌతముడు ధనవంతుడుకాగా మణి కుండలుడు చేతుల్లేక నిర్ధనుడై ,కలిసే సంచరిస్తూ గంగానదిని చేరి మళ్ళీ వాదు లాడుకొన్నారు .వైశ్యుడు గంగామాతను యోగీశ్వరుడైన హరిని స్తుతించగా గౌతముడు ధనగర్వంతో ‘’నీ రెండు చేతులు నరికాను ఇప్పుడు డు ప్రాణాలతో మాత్రమే ఉన్నావు .నాకు వ్యతిరేకంగా మాట్లాడితే తల నరికేస్తా ‘’అని బెదిరించాడు .
నవ్వుతో వైశ్యుడు ‘’ధర్మమే గొప్ప హరిని నిందిస్తే పాపం .’’అని ‘’ఇప్పటికీ ధర్మమే గొప్ప అని నీవు అంటే మన ప్రాణాలను పణంగా పెడదాము ‘’అనగా సరే అన్నాడు .ఇద్దరూ జనాలను అడిగితె పూర్వపు సమాధానమే రావటం వలన బ్రాహ్మణుడు జయించి నట్లు భావించాడు .కోపం పట్టలేక వైశ్యుని కిందపడేసి ఒకకన్ను పీకేసి ‘’నీ శరీరం లో భాగాలన్నీ పోయాయి .ఇకనేను పోతున్నాను .మళ్ళీ ధర్మం మాట ఎత్తకు ‘’అని హెచ్చరించి వెళ్ళిపోయాడు .వైశ్యుడు దీనంగా శోకం తో అక్కడే పడి ఉన్నాడు .రాత్రిఅయి చంద్రోదయం అవగా శుక్ల ఏకాదశి కనుక విభీషణుడుతన పరివారం తో అక్కడి వచ్చి గంగాస్నానం చేసి యోగీశ్వరుని పూజించాడు. అతడి కొడుకు ‘’వైభీషణి’’ దారిలో వైశ్యుని చూసి జాలిపొంది ,విషయం తెలుసుకొని తండ్రికి విన్నవించాడు .కొడుకుతో తండ్రి ‘’శ్రీ రాముడు నా గురువు .నా మిత్రుడు హనుమ ఈ సంజీవనీ పర్వతాన్ని ఇక్కడికి తెచ్ఛి అవసరం తీరగానే దాన్ని హిమవత్పర్వతానికి చేర్చాడు .నువ్వు దానిపై ఉన్న ఓషధి తెచ్చి ,శ్రీహరిని స్మరిస్తూ అతని హృదయం దగ్గర పెట్టు సంజీవ పర్వతం పై ఉన్న విశల్య కరణి ఇక్కడే పడిపోయింది ‘’అనగా విభీషణుడు చూపించగా కొడుకు’’ఇషేత్వె త్యస్య వృక్షస్య శాఖాం చిచ్చేదతత్సుత –‘’దానికొమ్మను ఖండించి దాన్ని తీసుకొని వైశ్యుని దగ్గరకు వచ్చి తాకించగా అతడికి కళ్ళు చేతులూ వచ్చేశాయి .
అకొమ్మను తీసుకొని గౌతమీ స్నానం చేసి ,పరి శుద్దుడై ,హరిని స్మరిస్తూ మహాపురం అనే నగరం చేరగా ,అక్కడి రాజు మహాబలుడికి ఉన్న అంధురాలైన పుత్రిక కు కళ్ళు తెప్పించిన వాడికి ఆమెనూ రాజ్యాన్ని ఇస్తానన్న ప్రకటన విని వెళ్లి ,రాజ నగరికి వెళ్లి తన చేతిలోని కొమ్మను తాకించగా ఆమెకు కళ్ళు వచ్చాయి .అప్పుడు అతడు ‘’బ్రాహ్మణుల అనుగ్రహం ధర్మం యొక్క తపస్సు,దాన యజ్ఞ ,దివ్య ఓషధీ ప్రసాదం వలన నాకు ఇలాంటి ప్రభావం వచ్చి౦ది ‘’అనగా రాజు ఆశ్చరపడి ,విషయం తెలుసుకొని అతడు వైశ్యుడైనా ధర్మమార్గగామికనుక తన కూతురుతోపాటు రాజ్యాన్ని కూడా ఇచ్చి వివాహం చేశాడు .దంపతులు చాలాకాలం సుఖంగా జీవించారు .రాజు వానప్ర స్థానికి వెళ్ళగా ఇతడే పూర్తి అధికారాలతో రాజయ్యాడు .మిత్రుడు గౌతముడి దగ్గరున్న ధనమంతా జూదరులు హరి౦చా రని తెలిసి ,పిలిపించి ,ధనవంతుని చేసి ధర్మ శ్రేష్టత ఏమిటో వివరించాడు .అతని తలిదండ్రులనూ రప్పించి యదా శక్తి గౌరవ హోదాలు కల్పించాడు .అప్పటిను౦చి ఈ తీర్ధం మృత సంజీవనీ తీర్ధంగా ,చక్షుస్తీర్ధంగా ప్రసిద్ధి చెందింది .మనసుకు నిర్మలత్వం ప్రశాంతత కలిగిస్తుంది అని నారదునికి బ్రహ్మ వివరించాడు .
నా దోవలో నేనేదో రాసుకుంటూ,చేసుకొంటూ పోతూంటే ,ఆంద్ర ప్రదేశ్ రచయితల సంఘం అనే రాష్ట్ర స్థాయి సాహిత్య సంస్థ దుర్భిణీ వేసి గుర్తించి ,ఒక కొత్త ‘’జ్ఞాన జ్యోతి’’పురస్కారం మొదటి సారిగా ఏర్పరచి ,దానిని ప్రప్రథమంగా నాకు అందజేయటం వారి సౌజన్యానికి నిలువెత్తు ఉదాహరణ .వారందరికీ కృతజ్ఞతలు .ఇది నా అదృష్టమే .సరస భారతి సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థ స్థాపించి 10 సంవత్సరాలు దాటిన శుభసందర్బం లో ఈ పురస్కారం అందుకోవటం వలన ఈ పురస్కారం సరసభారతి కే చెందుతుందని మనస్పూర్తిగా,వినమ్రంగా భావిస్తున్నాను .పురస్కార విషయం తెలుసుకొన్న అశేష సాహితీ బంధువులు ,సాహితీ మిత్రులు,సాహిత్యాభిమానులు , కుటుంబ బంధుగణం ,పెద్దలు ,పిన్నలు అందరూ విశేషంగా స్పందించి అభిన౦దనలు తెలియ జేసినందుకు అందరికీ కృతజ్ఞతా పూర్వక ధన్యవాదాలు తెలియ జేస్తున్నాను .నాపైనా ,సరసభారతి పైనా ఉంచిన మీ అందరి నమ్మకానికి శత సహస్ర నమస్సులు .
జ్ఞాన జ్యోతి పురస్కార ప్రదానం సందర్బంగా అందజేసిన విలువైన కానుక ,అభినందనపత్రం ,జ్ఞాపిక
సింధు ద్వీపముని,సోదరుడు వేదుడు పరమ ధార్మికులు . వేదుడు ఒక రోజు భిక్షాటనకు వెళ్ళగా ,వ్యాధుడు అనే ధార్మికుడైన వేటగాడు వేటకు వచ్ఛి వేటాడి ,శివునికి అభిషేకం చేయటానికి నోటితో నీళ్ళు తెచ్చి , వేట మాంసాన్ని ధనుస్సు చివర ఉంచి పూజించాడు .అప్పటికే వేదుడు పూజించిన దాన్ని కాలితో తోసేసి, ఆది కేశవ శివుని పత్రాలతోపూజించి మాంసం నైవేద్యం పెట్టి ,నోటిలోని నీటి తో అభిషేకించేవాడు.ఇతడికి శివభక్తి తప్ప వేరే ఏమీ శుభ ప్రదం కాదు అనే నమ్మకం .ప్రతి రోజు అలానే చేసేవాడు .భిల్లుడు వచ్చి పూజించే దాకా శివుడు ‘’అనీజీ ‘’గా కనిపించేవాడు. ప్రసన్నత తక్కువగా ఉండేది .ఇలా రోజూ వేదుడు పూజించిన దాన్ని కాలితో తోసేయటం ,ఆకులతో పూజించి నోటితో తెచ్చిన ఎంగిలి జలం(గండూ షాంబు ) తో అభిషేకించి వేటాడిన మాంసం నైవేద్యం పెట్టటం చాలాకాలం చేశాడు .
చాలాకాలం ఉపేక్షించిన వేదునికి ఒక రోజు కోపం వచ్చి శివద్రోహం చేసిన వాడు వధార్హుడు అని నిశ్చయించి ,తాను నిత్యం చేసే మంత్రపూత పూజను ధ్వంసం చేసిన వాడు ఎవడో చూడాలనుకొని ప్రక్కగా నిలిచి ఉండగా ,వ్యాధుడు నిత్యపూజకు రాగా ‘’ఆలస్యంగా ఎందుకు వచ్చావు బాగా అలసి పోయినట్లున్నావు .నువ్వు లేకుండా నేను సుఖం గా లేను .నాయనా పుత్రుడు లాగా నన్ను ఓదార్చు ‘’అన్నాడు మహా శివుడు .ఈమాటలు వేదుడికి మిక్కిలి బాధ ,కోపం తెప్పించాయికాని ఏమీ మాట్లాడ లేకపోయాడు .భిల్లుడు యధాప్రకారం శివుని అర్చించి వెళ్లి పోయాడు .ఇంకా మండిపోయిన ధార్మికుడైన వేదుడు శివునితో ‘’ఆ భిల్లుడు జంతు హింస చేసే పాపి, క్రూరుడు, దయాహీనుడు,గురువు లేనివాడు, అజితే౦ద్రియుడు..అలాంటి వాడికి కనిపించి మాట్లాడావు .నిత్యం నీపూజ భక్తీ శ్రద్ధలతో విధివిధానం గా చేసే నన్ను కనికరించలేదు . ఆ దురాత్మునికి తగిన శాస్తి చేస్తాను .నీ నెత్తిన బండ రాయి పెట్టి పోతాను ‘’అన్నాడు .శివుడు ‘’తొందరపడకు .రేపు వచ్చి ఏమి జరుగుతుందో కళ్ళారా చూసి ,కావాలనుకొంటే అప్పుడే ఈస్థాణుడిపై మహా స్థాణువుపెట్టు ‘’అన్నాడు .కోపం తగ్గించు కొని కొంత ప్రశాంత చిత్తుడై వెళ్లి పోయాడు .
మర్నాడు ఉదయం వేదుడు వచ్చిఆది కేశవునికి మంత్ర పూత అభిషేకం పూజ చేసి నైవేద్యం పెడదామని శివ లింగం దగ్గరకు వస్తే .లింగం పై భాగం నుంచి రక్తం కారటం చూసి భయపడి ,చేసేదిలేక మట్టీ,ఆవుపేడ ఆకులు అలమలు కలిపి నూరి పట్టీలాగా వేసి దర్భలచే శుద్ధి చేసి ,శుద్ధ గంగా జలం తో కడిగి నిత్య పూజ చేశాడు . అప్పుడే భిల్లుడు రాగా చాటుకు వెళ్ళాడు .వ్యాధుడు శివుని శిరసుపైగాయం ,రక్తం చూసి తట్టుకోలేక ,తాను జీవించి ఉండగా శివునికి ఎలాంటి దుర్గతి కలిగిందని వాపోయి ,వాడియైన తన బాణాలచేత’’ తనను వందలు, వేలుగా చేది౦చుకొని ‘’అనన్య భక్తి చాటుకొన్నాడు .పరమ శివుడు భిల్లుని పరమభక్తికి అత్యంత ప్రీతి చెంది వేదవిదుడైన వేదుడితో ‘’భక్తి భావ బందురుడైన భిల్లుని చూడు .నువ్వేమో మట్టి దర్భలతో గాయం మాన్పటానికి ప్రయత్ని౦చావు . ఈ భిల్లుడు తన ఆత్మ నే సమర్పణ చేశాడు . అతనిలో భక్తీ, ప్రేమ ,శక్తి ఉన్నాయి .అందుకే ముందుగా అతనికే వరం ఇస్తాను .తర్వాత నీకు వరమిస్తాను ‘’అన్నాడు .
భిల్లుని వరం కోరుకోమన్నాడు ఆదికేశవుడు ‘’భూత నాథా!నీ నిర్మాల్యం నాకు ప్రసాదించు . ఈతీర్ధం నాపేర పిలువబడేట్లు చేయి .ఈ తీర్ధాన్ని స్మరిస్తేనే సర్వ క్రతు ఫలం లభించేట్లు అనుగ్రహించు ‘’అని కోరుకున్నాడు .తధాస్తు అన్నాడు స్థాణుడు .అప్పటి నుంచి ఇది ‘’భిల్ల తీర్ధం ‘’గా ప్రసిద్ధి చెందిందని బ్రహ్మ దేవుడు నారద మహర్షికి వివరించాడు .
భాను తీర్ధం త్వాస్ట్రం ,మాహేశ్వరం ,ఐంద్రం ,యామ్యం ,ఆగ్నేయం గా ప్రసిద్ధం .అభిస్టుడుఅనే రాజు మంచి సుందరాకారుడు. దేవప్రీతికోసం అశ్వమేధయాగం సంకల్పించాడు .వసిష్ట అత్రి మున్నగు రుషి శ్రేస్టులు ఋత్విక్కులు .అక్కడ ‘’క్షత్రియుడే యజమానిగా ఉంటె యజ్ఞభూమి ఎలాఉంటుంది ?బ్రాహ్మణుడే దీక్షితుడైతే రాజు యజ్ఞ సంబంధ భూమిని ఇవ్వగలడు.మరి రాజే యజ్ఞ దీక్షితుడైతే ఎవరు యాచిస్తారు ?అలాంటి యాచన అమంగళకరం .క్షత్రియుడు యజ్ఞం చేయకూడదు ‘’అని బ్రాహ్మణులు చర్చిచు కొన్నారు .అప్పుడు వసిష్ట మహర్షి ‘’రాజే యజ్ఞ దీక్ష వహిస్తే భూమిని గూర్చి సూర్యుడిని ప్రార్ధించాలి ‘’అని చెప్పి రాజుతో సూర్యుని ప్రార్ధించి యజ్ఞోచిత భూమిని ఇవ్వమని ప్రార్ధించు అని సలహా చెప్పాడు .వెంటనే బ్రహ్మ విష్ణు ,శివాత్మక రూపుడైన ఆదిత్యుని ప్రార్ధించి ‘’దేవా !దేవతలకు యజ్ఞభూమి నివ్వు ‘’అని కోరాడు .క్షత్రియ కులదైవమైన సూర్యుడు వెంటనే ప్రసన్ను డై ఇచ్చేశాడు .ఏ భూమి ని భానుడు ఇచ్చాడో అక్కడికి రాజు ,ఋత్విక్కులు చేరుకొన్నారు .అదే భాను తీర్ధం అయింది .
యజ్ఞ విఘ్నానికి దానవులు బ్రాహ్మణ వేషాలతో అక్కడికి సామగానం చేస్తూ చేరటం తోఎవరూ అడ్డు చెప్పలేదు .లోపలి వెళ్లి యజ్ఞపాత్రాలు సోమం ,యూపస్తంభం యజ్ఞకుండాలు హవిస్సు చివరికి రాజు ను కూడా వాళ్ళు నిందించారు ,పీకిపారేశారు .వాళ్ళ ఆగడాన్ని విశ్వ రూపుడు తప్ప ఎవరూ గుర్తించలేరు.అతడు తండ్రితో ‘’వారంతా దైత్యులు ‘’అని చెప్పాడు .అప్పుడు త్వష్ట ‘’దర్భలతో పవిత్ర జలాలను చేతిలో తీసుకొని యజ్ఞ, యజ్ఞ పాత్రలను నిందించేవారు నా చేత నశి౦ప బడుదురు గాక ‘’అని చెప్పి చల్లి, నేలను తడపండి ‘’అన్నాడు .దేవతలు, త్వష్ట అలానే చేశారు .దానవులలో కొందరు అందులో భస్మమైపోయారు,కొందరు భయంతో పారిపోయారు .త్వష్ట నీరు చల్లినదే త్వాస్ట్ర తీర్ధం .ఇది సర్వపాప హరణం. యమునిచే దైత్యులు సంహరి౦పబడిన చోటు కనుక ‘’యామ్యం ‘’అయింది .అమృతం అగ్నిలో పూర్ణాహుతి చేయబడింది కనుక ‘’అగ్ని తీర్ధం ‘’ అయింది .
మరుత్తులతో సహా ఇంద్రుడు వచ్చి రాజుతో ‘’నువ్వు రెండు లోకాలకూ సామ్రాట్టువు .నాకు మిక్కిలి సఖుడవు అవుతావు ‘’అన్నాడు .ఇక్కడ మాహేశ్వర శివ దేవుడు ఉండటం వలన ‘’మాహేశ్వర తీర్ధం ‘’అయింది .శివ కేశవులు అభిస్టు మహారాజుకు భక్తీ ,ముక్తి కలగజేశారు .ఈ తీర్ధం శైవ వైష్ణవులకు సమాన ప్రాధాన్యం కలది .భాను తీర్ధం లో చేసిన ప్రతి మంచిపని అభీష్టాలను సిద్ధింప జేస్తుంది అని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు
17-11-19కార్తీక బహుళ పంచమి ఆదివారం ఉయ్యూరు మా పెరటి ఉసిరి చెట్టుకింద ఉదయం 9గం.నుండి 1.30వరకు నాలుగు న్నర గంటల సేపు మహన్యాస పూర్వక రుద్రాభిషేకం ,శివ అష్టోత్తర సహస్రనామ ,బిల్వాస్తోత్తర పూజ అనంతరం శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామి వ్రతం ,కార్తీక వనభోజనం చిత్రాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయితల సంఘం ప్రధాన కార్యదర్శి ఆత్మీయుడు శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ సుమారు 15 రోజులముందు ఫోన్ చేసి’’ సంఘం కొత్తగా మొదటిసారిగా జ్ఞాన జ్యోతి పురస్కారం ఏర్పాటు చేస్తోంది.మొదటిపురస్కారం మీకే నవంబర్ 15విజయవాడ టాగూర్ గ్రంధాలయం లో గ్రంథాలయ వారోత్సవాల సందర్భంగా ప్రదానం చేయాలని ,అధ్యక్షులు మిగాతాకార్యవర్గం నిర్ణయించి మీకు తెలియ జేయమన్నారు ‘’అని చెప్పారు .’’ధన్యవాదాలు ‘’అన్నాను .ఈ విషయం మా శ్రీమతికితప్ప ఎవరికీ చెప్పలేదు .నవంబర్ 5న హైదరాబాద్ వెళ్ళినప్పుడు పేపర్ ప్రకటన ద్వారా విషయం తెలియ జేశామని నాకు ఫోన్ చేసి ప్రకాష్ చెప్పారు .ఆతర్వాత మా అబ్బాయి రమణకు ఫోన్ చేసి చెప్పి ఫేస్ బుక్ లో పెట్టాక వాడు నాకు ఫోన్ చేసి చెప్పి పంపిస్తే అప్పుడు మా అబ్బాయిలకు చెప్పాను . ఆతర్వాత రెండు రోజులకోసారి ఫోన్ చేస్తూ ప్రకాష్ గారు గుర్తు చేస్తూనే ఉన్నారు .’’మీరేమైనా పత్రికల వారిని పిలిపించి విషయం చెప్పారా ?’’అని ఒక రోజు చలపాక ఫోన్ చేస్తే ‘’అలాంటి హడావిడి నాకుఅలవాటు లేదు ‘’అని చెప్పాను .ఆయనే ఆపని చేసి వార్తాపత్రికలలో వచ్చిన విషయాలు మెయిల్ ద్వారా పంపిస్తూనే ఉన్నారు .ఒక విధంగా నేను అదృష్టవంతుడిని .ఏప్రిల్ 2నవిజయవాడ శారదా స్రవంతి వారు శ్రీ పంతుల వెంకటేశ్వరరావు తండ్రిగారి పురస్కారం అందించారు .ఏప్రిల్ 4 న నెల్లూరు లో శ్రీ సర్వేపల్లి రామమూర్తి గారి ఆధ్వర్యం లో సర్వేపల్లి చారిటబుల్ ట్రస్ట్ వారి ఉగాది సాహిత్య పురస్కారాన్నీ,మే17న గుడివాడ లోశ్రీమతి పుట్టినాగలక్ష్మిగారు తమ తండ్రి శ్రీ పుట్టి వెంకటేశ్వరరావు స్మారక పురస్కారాన్నీ అందించారు . జులై 17న హైదరాబాద్ త్యాగరాజ గాన సభలో శ్రీ నోరి చారిటబుల్ ట్రస్ట్ వారి ఆధ్వర్యం లో నిర్వాహకులు బ్రహ్మశ్రీ నోరి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారు గురుపౌర్ణమి సందర్భంగా శ్రీ కళా సుబ్బారావు సాహితీ పురస్కారం అందజేశారు .ఇప్పుడు జ్ఞానజ్యోతి పురస్కారం అయిదవ పురస్కారం అవటం నా జన్మకు ధన్యత చేకూర్చింది .ప్రతిభ తక్కువా, గుర్తింపు అధికం అనిపించింది .అయినా పెద్దలమాట శిరోధార్యం కదా . ఈ ఆహ్వాన పత్రికను గుంటూరు లో ఉన్న ఆత్మీయులు ,కవి ,విమర్శకులు డా రామడుగు వేంకటేశ్వర శర్మగారికి పంపిస్తే ,అందాక ఫోన్ చేసి మనః పూర్వకంగా అభినందిస్తూ ‘’సర్వ వాజ్మయం జ్యోతి స్వరూపం .దాని దర్శనానికి మీరు చేస్తున్నప్రయత్నం గుర్తించి ఈ పురస్కారం మీకు అందిస్తున్నారు .మీరు సర్వ విధాల అర్హులు ‘’అని చెప్పాక మనసు కుదుట బడింది.ఆత్మీయులమాట శ్రేయోదాయకం . మా అబ్బాయి రమణ జాగృతి సంస్థ ద్వారా అందరికీ విషయం అందించి పేపర్లలో వచ్చేట్లు చేశాడు
నిన్న నవంబర్ 15 శనివారం మా దంపతులం ,మా కోడలు శ్రీమతి రాణి ,మనవడు చరణ్ ,ఆత్మీయులు శ్రీ గంగాధరరావు గారు ,మా అన్నయ్యగారి అబ్బాయి రామనాథ బాబు సుమోలో బెజవాడ టాగూర్ లైబ్రరీకి చేరాం .అప్పటికే అక్కడున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయితల సంఘం గౌరవాధ్యక్షులు ,ఒంగోలు జిల్లా రచయితల సంఘం అధ్యక్షులు,లాయర్ శ్రీ బి హనుమారెడ్డి గారికి నేను నమస్కరించి నాపేరు చెప్పబోతుండగా ‘’అక్కర్లేదు మీపేరు జగద్విదితం ‘’అని నన్ను మాట్లాడ నివ్వని సౌజన్యం వారిది .తర్వాత సంఘం అధ్యక్షులు శ్రీ సోమేపల్లి వెంకట సుబ్బయ్య గారు వచ్చారు .ప్రకాష్ గారు ముందే నాకు చెప్పినట్లు సరసభారతి ప్రచురించిన 24 రకాల పుస్తకాలను అక్కడ ఒక బల్లపై ప్రదర్శనకు పెట్టాము .గంటన్నర ఆలస్యంగా సభ ప్రారంభమైంది జాయింట్ కలెక్టర్,కృష్ణా జిల్లా గ్రంథాలయ సంస్థ పర్సన్ ఇంచార్జ్ శ్రీ కే మోహన్ కుమార్ వచ్చాక .
మోహన్ కుమార్ గారి ఆధ్వర్యం లో వేదిక పై ఉన్నరెడ్డిగారు, సుబ్బయ్యగారు ,కవి సమ్మేళనం నిర్వహించే శ్రీమతి యామినీదేవి గారు శ్రీ ప్రకాష్ మొదలైన పెద్దల సహకారం తో మా దంపతులను ప్రత్యేక ఆసనాలపై కూర్చోబెట్టి ,శిరసుపై పూల కిరీటం పెట్టి ,,శాలువాలు కప్పి, రోజాపుష్పహారాలు వేసి చందనం రాసి ,నుదుట బొట్టుపెట్టి ,జ్ఞాపిక ,శ్రీమతి కోనేరుకల్పనగారు చదివిన అభినందన పత్రం ,3వేల నూటపదహారు రూపాయల నగదు కవరు అందించారు .చాలా ఆత్మీయంగా గౌరవంగా కార్యక్రమం నిర్వహింఛి చిరస్మరణీయం చేశారు .అంతటా ఆప్యాయత స్పష్టంగా కనిపించి .మనసుకు ఆనందం కలిగించింది .ఇదంతా ప్రకాష్ గారి ప్రత్యేక శైలి . శ్రీమతి కోపూరి పుష్పాదేవి దంపతులు మాకు నూతనవస్త్రాలు సమర్పించి శాలువా కప్పారు .సరసభారతి ఆస్థానకవి శ్రీ తుమ్మోజు రామ లక్ష్మణాచార్యులు ,మా వియ్యంకులు శ్రీ కే ఆర్ శాస్త్రి దంపతులు ,గంగాధరరావు గారు, రామనాథ్ బాబు ,మా తోడల్లుడిగారబ్బాయి మధు ,మామనవాడు చరణ్ లు కూడా శాలువాలుకప్పి అభిమానం తెలియ జేశారు .ముచ్చటగా ఉంది .రెడ్డిగారు ,సుబ్బయ్యగారు,ప్రకాష్ గారు నాగురించి మంచిమాటలు చెప్పారు .
నేను మాట్లాడుతూ సరసభారతి ఏర్పడ్డాక జరిగిన పదేళ్ళ అభివృద్ధి ,33పుస్తకాల ప్రచురణ ,అందులో నేను రాసిన 21పుస్తకాలు ,కేమోటాలజిపిత డా .కొలచల సీతారామయ్య ,117వ మూలకం కనిపెట్టిన డా ఆకునూరి వెంకట రామయ్య ,ప్రయోగాత్మక కాంతి శాస్త్రపిత డా .పుచ్చా వెంకటేశ్వర్లు గార్లగురించి వారిపై నేను రాసిన పుస్తకాల గురించి ,రామయ్యగారిపై పుస్తకం అమెరికాలో రెండు చోట్ల ,ఉయ్యూరులో మూడవసారి ఎం .ఎల్.సి .శ్రీ రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఆవిష్కరించిన విశేషం ,సంస్కృత కవులపై 3 భాగాలలో 1090మందికవులను గురించి రాసిప్రచురించిన విషయం,నెట్ లో రాస్తున్న నాలుగవ భాగం లో 520 కవుల విషయం గురించి అందునా ప్రస్తుతం యూనివర్సిటీలలో ఉంటూ రాస్తున్న లేటెస్ట్ రచనలతో సహా చెప్పి ,జర్మనీకి చెందిన’’ సింఫనీ మాంత్రికుడు బీథోవెన్, జర్మనీకి చెందిన ప్రఖ్యాత గణిత శాస్త్రవేత్త ఫిలాసఫర్ ఇమాన్యుయల్ కాంట్ ,వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి మల్లినాథ సూరి,కోనసీమ ఆహితాగ్నులు నా జీవిత చరిత్ర ‘’నా దారి తీరు ‘’,ఊసుల్లో ఉయ్యూరు గురించి విస్త్రుతంగా అంతర్జాలం లో రాసిన సంగతి ,నిత్యం సరసభారతి బ్లాగ్ లో ఏదో ఒక ప్రత్యెక విషయం రాస్తున్న వైనం ,శ్రీమైనేని గోపాలకృష్ణగారు ఉయ్యూరులో ఎసి లైబ్రరీ ఏర్పాటు చేయటానికి ఇచ్చిన భూరి విరాళం ,దాని నిర్మాణం లో కన్వీనర్ గా నాపాత్ర ,సరసభారతి పుస్తకాల ముద్రణకుఆయన స్పానర్ షిప్,ప్రకాష్ గారి తోడ్పాటు వగైరాలు చెప్పాను .
ఇదంతా జ్ఞాన మార్గ గామిగా నేను చేస్తున్న కృషి మాత్రమేనని ‘’జ్ఞాన జ్యోతి ‘’అంటే జ్ఞానాన్ని జ్యోతిలాగా అందించేంత ‘’దృశ్యం ‘’ ఉన్నవాడిని ,’’బీకన్ లైట్ ‘’ను కానని వినమ్రంగా అన్నాను .వారు అభిమానం తో శిరసునపెట్టిన పూలకిరీటం చిన్న దోమ తలకాయకు పెట్టినట్లు ఉందని భావిస్తున్నానని ,అందరికీ సాహిత్యం ,మంచి విషయాలు చేరువ చేయటానికే తపన పడుతున్నానని చెప్పాను .తర్వాత కవి సమ్మేళనం జరిగింది .ప్రదర్శనకు పెట్టిన పుస్తకాలు ప్రకాష్ గారికి అందించి కావలసినవారికి ఇవ్వమని కోరాను .ప్రకాష్ గారు హోటల్ కు వెళ్లి భోజనం చేద్దామని మమ్మల్ని బలవంత పెట్టారు .అయినా సున్నితంగా కాదని చెప్పి దారిలో హోటల్ లో టిఫిన్లు చేసి ఉయ్యూరు చేరేసరికి రాత్రి 11 అయింది .ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయితల సంఘం ఇచ్చిన పురస్కారానికి,ప్రకాష్ గారి పూనికకు సదా కృతజ్ఞుడను .
కశ్యప ప్రజాపతి అరుణుడు ,గరుత్మంతుడు కుమారులు .ఈవంశం లోని వారే జటాయువు సంపాతి .ఈ ఇద్దరు బలగర్వం తో స్పర్ధతో ఆకాశానికి యెగిరి సూర్య దర్శనం చేయాలనుకొన్నారు .సూర్యతాపానికి తట్టుకోలేక ఇద్దరూ అలసిపోయి ఒక పర్వత శిఖరం పై పడిపోయారు .వీరిద్దరిని అరుణుడు చూసి విచారించి సూర్యునితో ఆ ఇద్దరినీ కాపాడమని వేడుకొన్నాడు .సరే అని రవి ఆ రెండుపక్షులను బ్రతికించాడు .గరుడుడు కూడా వీరి అవస్థ చూసి మహా విష్ణువుతో వచ్చి పరామర్శించాడు .వీరి తాపం పోవటానికి గంగా అనే గోదావరికి చేరి స్నానం చేసి తాపం పోగొట్టుకొన్నారు . అక్కడకు వచ్చిన విష్ణు శివుడు ,సూర్యుడు తీరం పై కొలువై ఉన్న తీర్ధమే పతత్రి తీర్ధం అని నారదునికి బ్రహ్మ చెప్పాడు .
98-విప్ర తీర్ధం
నారాయణ తీర్ధం అనే విప్రతీర్ధం విఖ్యాతి చెందింది .అంతర్వేదిలో వేదవేదాంగ పారంగతుడైన బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు .అతనిపుత్రులు దయాగుణమున్న వారు .అందులో చివరివాడు’’అసందిపుడు ‘’జ్ఞానం తెలివి తేటలూ కూడా ఉన్నవాడు .ఇతని వివాహానికి తండ్రి ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు .ఒక రోజు రాత్రి యితడు విష్ణు స్మరణ చేయకుండా ,ఉత్తరం వైపు తలపెట్టి నిద్రపోయాడు .అప్పుడొక రాక్షసి అతడిని గోదావరి దక్షిణ తీరాన ఉన్న శ్రీ గిరికి ఎత్తుకు పోయింది .అది ధర్మానికి పవిత్రతకు నిలయం .అక్కడి రాజు బృహత్కీర్తి సుగుణ సంపన్నుడు .రాక్షసి అక్కడికి చేరాక ముసలి వేషం ధరించి బ్రాహ్మణ పుత్రునితో ‘’ఇదే గంగానది .సంద్యోపాసన చేయి .నన్ను తల్లిగా చెప్పుకొని అనుష్టానం చేయి .నామాట వింటే నీకు సకల సుఖాలు కలిగిస్తాను .నీ తలిదంద్రులవద్దకు పంపిస్తాను ‘’అన్నది .
అప్పుడా విప్రుడు ‘’నువ్వు ఎవరు “?అని ప్రశ్నించగా అది ‘’నేను కంకాలిని .నువ్వేది చెబితే అది చేస్తాను ‘’అన్నది సరే అనగా అతన్ని తీసుకొని అన్ని చోట్లా తిరుగుతూ అతడు తనకొడుకే అని చెప్పు కొంటో౦ది .నిజమే అని నమ్మిఅక్కడి బ్రాహ్మణుడు తనకూతురును వాడికిచ్చి పెళ్లి చేశాడు .సద్గుణ రాశియైన తనభార్య ను, తనను రాక్షసి ఎప్పుడు మింగేస్తుందో అని విచారించాడు .ముసలిది బయటికి వెళ్ళిన సమయం లో భార్య భర్త విచారానికి కారణం అడిగింది .అసలు విషయమంతా ఆమెకు చెప్పాడు .తెలివిగల ఆమె ‘’అజ్ఞానం వలన భయం కలుగుతుంది .గౌతమీనది దుఖహారిణి.విష్ణుభక్తులకు భయం ఉండరాదు .’’అని చెప్పింది .వెంటనే ఆ విప్రుడు గౌతమీ ష్ణానం చేసి శుచియై ముకుందుని ధ్యానించాడు .అతని ప్రార్ధనకు కరిగిపోయిన విష్ణువు ప్రత్యక్షమై సుదర్శన చక్రం తో ఆ రాక్షసిని సంహరించాడు .దంపతులు సంతోషించారు .భార్యను మామగారింటికి తీసుకువెళ్ళి ఆనందం అనుభవించాడు. ఇదే విప్రతీర్ధం ,నారాయణ తీర్ధం అని బ్రహ్మనారదునికి ఉవాచ .
దువ్వూరి వేంకట రమణ శాస్త్రిగారు అంటే చిన్నయ సూరి బాలవ్యాకరణం ,ఆతర్వాత ‘’రమణీయం ‘’గుర్తుకొస్తాయి .దువ్వూరివారు సంస్కృత వ్యాకరణాన్ని మూడేళ్ళపాటు ఆసాంతం చదివి హస్త, మేధోగతం చేసుకొన్నారు .1914విజయనగరం మహారాజాకాలేజిలో విద్వాన్ కోర్సు చదవటానికి చేరారు .అప్పుడు చిన్నయ సూరి బాలవ్యాకరణ౦ లో సంజ్ఞాపరిచ్చేదం,చదివి’’ సంధి ‘’ప్రారంభించే సరికి ‘’ఇదేదో బింకంగా ఉందే.తెలుగు వ్యాకరణాలు చప్పచప్పగా ఉంటాయని అంటారే ,కాని సూరి వ్యాకరణం లో సూత్రాలు, వృత్తులు ఉదాహరణలు ‘’పాణినీయం ‘’లోమాదిరి పట్టుగా ముద్దుగా బాగున్నాయే ‘’అనిపించింది .ఈ భావన కలిగిన 60ఏళ్ళ తర్వాత 1974 లో కూడా ఆ అభిప్రాయం సుస్థిరమైఁదే కాని వీసమెత్తు తగ్గలేదు .పైగా రోజురోజుకూ బలపడుతూనే ఉంది .
విద్వాన్ పాసై అదేకాలేజి లో ఉపాధ్యాడుగాచేరి బాల వ్యాకరణం బోధించే అవసరం కలిగింది శాస్త్రి గారికి .ఆ వరుసలో 45 ఏళ్ళు బాలవ్యాకరణ౦ భాషా ప్రవీణ క్లాసుల్లో ఎం .ఏ .క్లాసుల్లో అవిచ్చిన్నంగా బోధించారు .మొదటి పదేళ్ళ తర్వాత సూరి రచనలో పాండిత్యం ,పటుత్వం మాత్రమె కాక మరేదో చమత్కారం ,సౌకుమార్యం ఉన్నట్లు కనబడింది .’’వ్యాకరణం లో ఇదేమిటి చెప్నా !’’అనుకొన్నారు .ఆలోచిస్తుండగా క్రమంగా ప్రతిమాటలో ఏదో సారస్యం ,ముద్దుముద్దుగా ముచ్చటగా ఉన్నట్లు అనిపించేది .పాఠం చెబుతున్న శాస్త్రి గారికే కాక వినే విద్యార్దులకూ ఉత్సాహంగా ,ఉల్లాసంగా అనిపించేది .అన్ని పాఠాలకన్నాబాల వ్యాకరణ పాఠంఎంతో వినోదంగా కనిపించేది .శాస్త్రిగారికే ప్రీతికాదు నేర్చుకొంటున్న శిష్యులకు కూడా అదే రకమైన ప్రీతి జనించటం అత్యాశ్చర్యకరం .గ్రామర్ అంటే తలకాయ నెప్పి అనుకొనే విద్యార్ధులు ,సూరి వ్యాకరణం అంటే కావ్యం చదువుతున్నంత మహదానందం పొందేవారు. అది దువ్వూరివారి బోధనా విశేషం .
గురువుకూ శిష్యులకు అత్యంత ప్రీతికరమైన బాలవ్యాకరణం పాఠం నిత్యం జరిగిపోతూ ఏదో లోకం లో విహరిస్తున్న అనుభూతి కలిగించేది .మిగిలిన తెలుగు వ్యాకరణా లెలా ఉన్నాయో అని అన్నిటినీ ఒకపట్టు పట్టి చూశారు శాస్త్రీజీ .చూచినకొద్దీ చిన్నయ సూరి’’ మహా పెద్దయ్య సూరి’’అనే భావమే ఎక్కువైంది .దానిముందు సూర్యునిముంది దివిటీలు అనిపించాయి .సూరి ప్రత్యేకత మరింత స్పష్టంగా దర్శనమిచ్చింది .సూరి మాటలమధ్య చమత్కారం ఆనందం ,ఆహ్లాదం పె౦చాయి .
ఇలా మరో పదేళ్ళు గడిచిపోయాయి .ఒక రోజు బాలవ్యాకరణ పీఠిక లో శాస్త్రిగారికి ‘’అనయము లలితోక్తులతో నొనరు పడం గూర్చి లక్ష్య యోజన మొప్పంగను బాలవ్యాకరణం బనగా లక్షణ మొనర్తు నాన్ద్రంబునకున్ ‘’అన్న పద్యం కనబడింది .రోజూ చూసే పద్యమే .’’అయితేనేం అంతవరకూ అందులోని అక్షరాలు కనిపించాయే కాని ,అంతరార్ధం స్పురించలేదు .’’లలితోక్తులతో వొనరు పడం గూర్చి లక్ష్య యోజనమొప్పన్’’అంటాడేమిటి అంటే చెప్పే మాటా ,ఇచ్చే ఉదాహరణ లలితంగా ఉండేట్లు కూర్పు కూరుస్తున్నాను అంటాడేమిటి .ఇంకా మనం అతని లాలిత్యం వైపు ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాల్సిందే .ఈ దృష్టి తనలో ఉన్నట్లు స్పష్టంగా చెప్పాడే ‘’అనుకోని ‘’యురేకా ‘’అని యెగిరి గంతేసినంత పని చేశారు న్యూటన్ యాపిల్ కిందపడటం ఎన్నో సార్లు చూసినా మొదటిసారి అందులో ఏదో వింత ఉన్నట్లు తెలుసుకొని సూత్రం కనిపెట్టినట్లు దువ్వూరి వారికి బాలవ్యాకరణం లో లలిత రమణీయ భావనలు స్పష్టంగా కనులముందు గోచరించాయి .ఈ దృష్టిని చెదిరి పోనివ్వకుండా జాగ్రత్త పడ్డారు .సూరి అక్షరాల వైపు చూస్తుంటే ఏదో కొత్త విషయం దృగ్గోచరమై మనసుకు ఉల్లాసం కలిగేది. ఆనందం తాండవించేది .ఈ భావనలు ఇప్పుడు విద్యార్ధులకు బోధనలో కూడా చోటు చేసుకోవటం తో వారిలోనూ రామనణీయభావనలు బలపడి మరింత స్పష్టయ్యాయి గురు శిష్యులకు .సూరి పాండిత్య ,లాలిత్య ,నైపుణ్యాలు స్పస్టమై గట్టిపడ్డాక శిష్యులకు ఉత్సాహంగా చెప్పి వారినీ’’ఎలివేట్’’ చేసేవారు .1940కి పూర్వమే ఈ భావనలు బలీయమై మనసులో ఉంటె కాదు వాటికి అక్షర రూప మివ్వాలి చిన్న పుస్తకంగా తేవాలి అనేది చిట్టిగూడూరు కాలేజిలో ఉండగానే నిశ్చయమైంది .ఐతే ఇంకెందుకు ఆలస్యం అని లేడికి చేచిందే పరుగుగా తొందరపడి రాత ప్రారంభించలేదు .ఇంకొన్నాళ్ళు ఆగితే ఇంకేమేమి విశేషాలు బయటపడుతాయో అని అనిపించింది .
చిన్నయ సూరి 18ఏళ్ళు అహోరాత్రాలు శ్రమించి ఆప్యాయనంగా సంతరించిన బాలవ్యాకరణం ‘’కొందరి వంచనా దృష్టితో శిస్టు కృష్ణ మూర్తికవి సంస్కృతీకరించి ‘’హరి కారికావళి’’అని పేరు పెట్టగా ,కల్లూరి వెంకటరామ శాస్త్రిగారు ‘’హరికారికా వళి’’యే మొదటి గ్రంథమని ,సూరి దాన్ని తెనిగించి బాలవ్యాకరణం ‘’అనే పేరు పెట్టాడని ,సూరికి అంత’’ దృశ్యం’’ లేదనీ ‘’అంటూ చాలా అభూతకల్పనలు చేశారు .ఇక ఊరుకొంటే లాభం లేదని దువ్వూరివారు ‘’బాలవ్యాకరణమే మూలం హరికారికావళి దీనికి అనువాదమే అని సిద్దాన్తరీకరించి 40పేజీల వ్యాసం రాస్తే 1933లో ‘’ఆంద్ర సారస్వత పరిషత్ పత్రిక ‘’ప్రచురించింది .శాస్త్రిగారి సిద్ధాంతాన్ని పండితులందరూ సమర్ధించి గొప్ప’’ బూస్ట్’’ ఇచ్చారు .తరువాత మరో వ్యాసం ‘’సూరి లలితోక్తి చాతురి ‘’అని 25పేజీల వ్యాసం రాస్తే అదే పత్రిక1960లో ప్రచురించింది .ఇలా రమణీయం రచనకు ఈ రెండు వ్యాసాలూ గొప్ప భూమికలయ్యాయి .
మరో రెండేళ్లకు రిటైరౌతారనగా దువ్వూరివారు రచనకు ఉపక్రమించారు .’’నాపేరు రమణ కనుక ‘’వా నామ దేయస్య అనే వార్తికం వలన రమణ శబ్దం వృద్ధ ప్రాతిపదిక కాకపోయినా వికల్పంగా ఛ ప్రత్యయం వచ్చి ‘’రమణీయ’’శబ్దం సాధువు కనుక ‘’రమణీయం ‘’పేరు పెడదామనుకొని చివరకు ఉభయతారకంగా ‘’రమణీయం ‘’ పేరు ఖాయమైంది’’అని చెప్పుకొన్నారు శాస్త్రిగారు. బాల వ్యాకరణానికి అప్పటికే రెండుమూడు టీకలు ప్రచురింపబడ్డాయి .ఆతీరులో వ్యాఖ్యానం రాయటానికి ఇష్టపడక ,వ్యాఖ్యాన రూపంగా కాక తనకు తోచిన విశేషాలను మాత్రమె రాస్తూ ,ఒక సమీక్షగా రాయలనుకొని ప్రణాళిక సిద్ధం చేసుకొని రాయటం మొదలు పెట్టారు .అదే సమయం లో ‘’సూరిగారి శతవార్షిక వర్ధంతి’’ దగ్గర పడింది .ఆఉత్సవాన్ని హైదరాబాద్ లో సాహిత్య అకాడెమి వారు వైబవంగా నిర్వహించారు .శాస్త్రిగారు అందులో సూరి పాండిత్య ,లాలిత్యాలపై గంట సేపు ప్రసంగించారు .అధ్యక్షులు కవిసామ్రాట్ విశ్వనాథ ఎంతో సంతోషించారు .సూరికి వారి వర్గం లో వారైన తాపీ ధర్మారావు కూడా సంతోషించి అభినందించారు .ఆ సందర్భంగా రమణీయం ముద్రణకు సాహిత్య అకాడెమి వెయ్యి రూపాయలు బహుమతి ప్రకటించారు .
ఆంద్ర విశ్వ విద్యాల ప్రెస్ లో ముద్రిస్తే అందంగా పుస్తకం తయారౌతు౦దని ,తప్పులు దగ్గరుండి సరి చేయవచ్చు నని భావించి సిండికేటు కు లెటర్ పెట్టారు శాస్త్రిగారు. ఉచిత .ముద్రణమాట ఎత్తకుండా ,వెయ్యి రూపాయలు శాంక్షన్ చేసింది .3300రూపాయలు అడ్వాన్స్ ప్రెస్ కు ఇచ్చి ప్రెస్ డైరెక్టర్ ముత్తుస్వామిగారి పర్యవేక్షణలో మంచి గెటప్ తో ముద్రణ జరిపించారు .99శాతం ముద్రణ తప్పులు లేకుండా జరిగింది .హైదరాబాద్ శ్రీ కృష్ణ దేవరాయ నిలయంలో ఆవిష్కరణ ఉత్సవం జరపమని కార్యదర్శి డా బిరుదురాజు రారాజుగారు శాస్త్రిగారిని కోరారు .విశ్వనాథ అధ్యక్షులుగా ,దివాకర్ల వెంకటావదానిగారు వక్తలుగా డా బెజవాడ గోపాల రెడ్దిగారు ఆవిష్కరణ జరిపారు .వ్యాకరణ పుస్తకానికి ఇంతఅద్భుతమైన ‘’గెటప్పా’’అని అందరూ అవ్వాక్కై ఆశ్చర్యపోయి శాస్త్రిగారిని ప్రత్యేకంగా అభినందించారు .
దువ్వూరి వారి కృష్ణా –గుంటూరు జిల్లాల శిష్యులు తెనాలిలో ‘’రమణీయ సమ్మేళనం మూడు రోజులు ‘’నిర్వహించి శ్రీ వరదా చార్యులవారినీ ఆహ్వానించి ఘనంగా చేశారు .80 శిష్య బృందం పాల్గొన్న ఆసభలు దివ్యంగా మహా రమణీయంగా జరిగి రమణీయం రామణీయకాన్ని శతవిధాల పెంచాయి .శిష్యులు గురువుగారిని అత్యంత వైభవంగా సత్కరించి గురూణం తీర్చుకొన్నారు .సిండికేటు రూపాయి కూడా ‘’చేపకుండా ‘’ఆతర్వాత శాస్త్రిగారే ప్రెస్ కు 2800రూపాయలు బాకీ అని నోటీసు పంపింది .చివరికి పెద్దలంతా కూర్చుని జుట్టుపీక్కుని ముద్రణఖర్చు 3200రూపాయలే అయి౦ది కనుక తామే శాస్త్రిగారికి 100రూపాయలు బాకీ అని తేల్చి చివరికి ‘’మీ బాకీ సిండికేట్’’ ‘’వైవ్’’ చేసింది .మీ రేమీఇవ్వక్కర్లేదు’’ అని రిజిస్ట్రార్ కాగితం పంపటం తో రమణీయం రమణీయ నాటకం గా ముగిసింది .
త్వష్ట ప్రజాపతి కూతురు ఉష సూర్యుని భార్య .ఛాయ రెండవ భార్య.ఈమె కొడుకే శని .ఇతని సోదరి విస్టి భయంకరాకార కురూపి . ఈమెను ఎవరికిచ్ఛి పెళ్లి చేయాలా అని ఆలోచిస్తున్నాడు తండ్రి .అప్పుడు విస్టి తండ్రితో ‘’కన్యను తగిన వాడికిచ్చి పెళ్లి చేస్తే తండ్రి కృతార్దుడౌతాడు .కన్యకు పదేళ్ళు దాటక పూర్వమే పెళ్లి చేయాలి .సద్గుణుడికి ఇవ్వాలి లేకపోతె నరకం అనుభవిస్తాడు .కన్యాదాన౦ అక్షయ పుణ్య ప్రదం ‘’అన్నది తండ్రి సూర్యునితో .సూర్యుడు ఆమె తో ‘’నిన్ను పెళ్లి చేసుకోవటానికి ఎవరూ ముందుకు రావటం లేదు .నీ గుణం ఒక్కటే గొప్పది మిగిలినవన్నీ తక్కువే కదా .నువ్వు ఒప్పుకొంటే ఇవాళే ఎవరికో ఒకరికిచ్చి వివాహం చేస్తాను ‘’అన్నాడు .దీనికి విస్టి’’పూర్వ జన్మ కృతం అందరూ అనుభవించాల్సిందే .మన వంశ ఆచారం తగినట్లు చేయి ‘’అని చెప్పింది .
సూర్యుడు ఆమె మాటలప్రకారం త్వష్ట ప్రజాపతి కొడుకు ,భీషణాకారుడు ,శీలా సంపన్నుడు విశ్వ రూపుడు కు విస్టి నిచ్చి వివాహం చేశాడు .ఇద్దరు అన్యోన్యంగా దాంపత్య జీవితం గడిపారు .వీరికి గండుడు,అతి గండుడు ,రక్తాక్షుడు ,క్రోధనుడు ,వ్యయుడు ,దుర్ముఖుడు ,చివరగా హర్షణుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు .చివరికొడుకు సత్ప్రవర్తన తో ,మనోహర రూపంతో శుచిగా ఉండేవాడు .ఇతడోకసారి మేనమామ యమ ధర్మరాజును చూడటానికి వెళ్ళాడు .యమలోకం లో దుఖితులను, సుఖం పొండుతున్నవారినీ చూసి మేనమామ ను సనాతన ధర్మం అంటే ఏమిటో వివరించమని కోరాడు .
యముడు తనమేనల్లుడు హర్షణుడితో ‘’ఎప్పుడూ విధ్యుక్త ధర్మం చేసేవారు నరకానికి రారు .శాస్త్రం ఆచారం ,వేదం ,పండితుల ఎడల గౌరవం చూపని వారు ,విధ్యుక్త ధర్మాన్ని అతిక్రమించిన వారు నరకం పొందుతారు ‘’అన్నాడు .అప్పుడు హర్షణుడు ‘’మా తండ్రి ,తల్లి విస్టి నా సోదరులు అందరూ కురూపులే .వీరంతా శాంత స్వభావం సుందర రూపం నిర్దోషులు ,మంగళ కర్మాచారులు అవటానికి వారికోసం నేనేమి చేయాలో ఉపదేశించు ‘’అని ప్రార్ధించాడు .యముడు సంతోషం తో ‘’నీ పేరుకు తగిన సద్గుణాలున్న వాడివి .నీకు చాలామంది కొడుకులు పుడతారు. కాని వంశ ప్రతిష్ట పెంచలేరు .కనుక మీ అందరికీ మంచి జరగాలంటే గౌతమీ నదికి వెళ్లి స్నానం చేసి ,ఏకాగ్రతతతో శ్రీ మహా విష్ణువును స్తుతించి ప్రసన్నం చేసుకో .ఆయనే నీ కోరికలన్నీ తీర్చగలడు’’అని హితోపదేశం చేశాడు .
ఆలస్యం చేయకుండా హర్షణుడు గోదావరికి వెళ్లి నదీ స్నానం తో శుచియై ,శ్రీ హరి ని స్తుతించాడు .స్తోత్రాలకు హర్షమానసుడైన విష్ణుమూర్తి హర్షణుడితో ‘’నీ సమస్త అమంగళాలు ఉపశమన పూర్వకంగా మంగళమగుగాక ‘’అన్నాడు .వెంటనే తల్లి విస్టి,తండ్రి ,సోదరులు అందరూ మంగళాకారులుగా మారారు .పుత్రులుకూడా భద్రులు అనే పేరుతో శోభిల్లారు .అప్పటినుంచి ఈ తీర్ధం ‘’భద్ర తీర్ధం ‘’అయింది .ఇక్కడ జనార్దనుడు కొలువుండి ,సమస్తకోరికలు తీరుస్తున్నాడు అని బ్రహ్మ నారదునికి వివరించాడు .
సర్వ శాంతి కలిగించే ‘’చిచ్చిక తీర్ధం ‘’గోదావరి ఉత్తర తీరాన ఉన్నది .చిచ్చుక అనే పక్షిరాజును గండ భేరుండం గా,శ్వేత పర్వతం పై ఉంటూ ప్రసిద్ధి చెందింది .అక్కడ మహర్షులు ప్రశాంతంగా తపస్సు చేసుకొంటారు .సర్వవిధ వృక్షాలు అక్కడ ఉంటాయి .రోగాలు రొస్టులు ఉండవు .ధర్మ నిరతుడైనతూర్పు దేశ క్షత్రియరాజు పవమానుడు మంత్రి సామంత పురోహిత సైన్య సమేతుడై అక్కడ ఉన్నాడు .ఒక రోజు మృగయావినోదం కోసం స్త్రీలతో సహా అరణ్యాలకు వెళ్ళాడు .అలసి ఒక చెట్టుకింద విశ్రమించాడు .అక్కడ రెండుముఖాలున్న సుందరమైన విచారంగా ఉన్న ఒక పక్షిని చూసి ఆశ్చర్యపోయి ‘’ఎందుకు విచారం గా ఉన్నావు .ఇక్కడ అందరూ ఆయిగా ఉంటె నీకెందుకు విచారం ?’’అని అడిగాడు .
చిచ్చికపక్షి రాజుతో ‘’నాకు ఎవరి వలనా ఎవరికీ నావల్లా భయం లేదు .ఈ పర్వతం శూన్యంగా ఉందేమిటని చూస్తున్నాను .నాకు కొంతైనా సుఖం,సంతృప్తి కలగటం లేదు .నిద్ర ,ఆనందం విశ్రాంతి నాకు లేవు .అందుకే నా చింత ‘’అన్నది .రాజు ‘’అసలు నువ్వెవరవు .ఈపర్వత౦ ఎందుకు శూన్యమైంది .రెండు తలలున్నా సంతృప్తి ఎందుకు లేదు .ఈజన్మలోకాని గత జన్మలోకాని ఏదైనా దుష్కృతం చేశావా ?’’అని అడగగా నిట్టూరుస్తూ ఆ పక్షి ‘’పూర్వజన్మలో నేను వేదవేదాంగ పారంగతుడనైన బ్రాహ్మణుడను .జ్ఞాన విజ్ఞానాలున్నా ఇతరులపనులు చెడగొట్టేవాడిని .కలహ ప్రియు డిని .ఎదురుగా ఒకరకంగా, చాటుగా వేరొకరకంగా మాట్లాడే వాడిని .బాగుపదేవాళ్లను చూసి ఈర్ష్యపడేవాడిని .కృతఘ్నత ,పరనింద ,గురుద్రోహం డాంబికం ,నా స్వభావం .మనోవాక్కాయలచే అందరినీ హిసించేవాడిని .నేను చేయనిపాపం లేదు .నావంటి ద్రొహిమరొకడు ఉండడు.అందుకే రెండు ముఖాలతో అంటే’’ స్ప్లిట్ పర్సనాలిటి ‘’తోపుట్టాను కనుక ఇక్కడ అంతా దుఖమే కనిపిస్తోంది .కపట వినయం వలన పాపం కలుగుతుంది .డాంబికం తో సదాచారం లో ఉన్నట్లు నటించేవాడిని .అందుకే ఈ పక్షి రూపం .అయినా ఎంతోకొంత మంచి చేశాను .నా పూర్వజన్మ ను తలుచుకొంటూ ఉంటాను ‘’అన్నది .
రాజు పవమానుడు చిచ్చిక పక్షితో ‘’ఏ కర్మవలన నీకు ముక్తికలుగుతుంది ?’’అని అడుగగా పక్షి ‘’గౌతమికి ఉత్తరాన గదాధరతీర్ధం పవిత్రమైనది .నన్ను అక్కడికి తీసుకు వెళ్ళు .నీ దయవలన ఆక్షేత్ర సందర్శన చేసి నా సకల పాపాలు తొలగించుకొంటాను ‘’అన్నది .దయతో రాజు ఆపక్షికి గదాధర క్షేత్ర సందర్శనభాగ్యం కలిగించి ,గౌతమిలో స్నానం చేయించాడు .చిచ్చిక ‘’అమ్మా గౌతమీ !నిన్ను చూడని వాడు పాపి .ఇప్పుడు నీ దివ్య దర్శనం కలిగింది నాపాపాలన్నీ క్షాళన చేసి పుణ్యం కట్టుకో ‘’అని ప్రార్ధించి స్నానించి గదాధరునిసేవించి అందరూ చూస్తుండగా స్వర్గానికి చేరింది .అప్పటినుంచి ఈ తీర్ధం ‘’చిచ్చిక తీర్ధం’’ , ‘’పవమాన తీర్ధం ‘’అనే పేరుతో విరాజిల్లుతోంది అని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు .
డా .కామేశ్వరికి ట్రాన్స్ ఫర్ అయి విశాఖనుంచి హైదరాబాద్ వెళ్ళింది .తర్వాత ఆమెను మిలిటరీ సర్వీస్ లోకి తీసుకొన్నారు మద్రాస్ ,కలకత్తా ,జలంధర్ ,ఆర్మీలో పనిచేస్తూ 1970-74లో రూర్కీ లో మేజర్ అయింది .ఎక్కడ ఉద్యోగం లో ఉన్నా ఏడాదికో మాటు విశాఖ, గోదావరి లకు రావటం ‘’దువ్వూరి’నాన్న’’ ఉన్న చోటికి రావటం ,నాన్న దగ్గర నాలుగైదు రోజులు ఉండటం జరుగుతూనే ఉంది .నాన్నను చూడాలనే కోరిక ఆమెకు ఎక్కువో ,తల్లి ని చూడాలనే ఈయన కోర్కె ఎక్కువో తేల్చుకోలేక పోయారిద్దరూ .ఇదో విధమైన రుణాను బంధం అన్నారు శాస్త్రిగారు .జన్మలుమారినా ప్రేమలు, అభిమానాలు అక్కడక్కడ గోచరిస్తూనే ఉంటాయి ,కామేశ్వరి ఎప్పుడు కలిసినా పెద్దలతో ,పిన్నలతో ‘’ఈయన నాకొడుకు ‘’అనే పరిచయం చేస్తుంది .ఉత్తరాలలో కూడా తల్లి కొడుక్కి రాసినట్లే రాస్తుంది .’’నువ్వు ‘’అంటు౦దే కానీ ఎన్నడూ ‘’మీరు ‘’అననే అనదు.
దువ్వూరి’’ శాస్త్రి కొడుకు గారి ‘’వొళ్ళో పడుకొంటుంది .’’ఏ పూర్వ జన్మలోనో నీకు తల్లినై ఉంటాను నాన్నా !’’అంటుంది శాస్త్రిగారికీ అదే నిశ్చయం .ఆమె భర్తకూడా అంతే చనువుతో ఉండటం మరీ ఆశ్చర్యం .అదొక గొప్ప సంస్కారం .అతడు 1968లో ఎం.ఏ.పాసై ,ఇంగ్లాండ్ వెళ్లి ,ఏదో పరిశోధన చేశాడు .మధ్యమధ్యలో వచ్చి భార్యాపిల్లల్ని చూసి వెడుతూ ఉండేవాడు .ఇద్దరుకొడుకులు పాండిచ్చేరి అరవిందాశ్రమం లో చదివారు .తర్వాత ఒకడు మెడిసిన్, ఇంకోడు ఇంజనీరింగ్ చదివి సెటిలయ్యారు .కామేశ్వరి దంపతులు నాన్న ను చూడటానికి వచ్చేవారు .భర్త యెదుటనే కామేశ్వరి కొడుకైన శాస్త్రిగారి వొడిలో తలపెట్టుకొని పడుకొని భర్తతో ‘’నాన్న వొళ్ళో తలపెట్టుకొని పడుకుంటే యెంత ప్రశాంతంగా ఉంటోందో !ఆ అనుభవం మీకు లేదుకదా ‘’అని ఆటపట్టించేది .జలంధర్ నుంచో కలకత్తా నుంచో తిరువన్నామలై వెడుతూ ,మధ్యలో దాక్షారామ దగ్గర దువ్వూరి వారి స్వగ్రామం మసకపల్లి వెళ్లి’’ నాన్న’’ ను ఒకటి రెండు సార్లు చూసి వెళ్ళింది’’ తల్లి’’ డా.కామేశ్వరి . దువ్వూరి వారి కుటుంబం అందరితోనూ అదే చనువుతో ఉండేది .మగపిల్లలను అన్నా, తమ్ముడూ ఆడపిల్లలను అక్కా, చెల్లీ అని ఆప్యాయంగా పిలిచేది .శాస్త్రిగారి దౌహిత్రి నాగమణి అంటే కామేశ్వరికి మహా ప్రీతి .నాగమణి కి కూడా ఆమెపై ‘’కంచి కామాక్షి అమ్మవారిపై ఉన్నంత గౌరవ ఆదరాలు’’ .దీనికి కారణం ఎవరూ చెప్పలేరు ‘’కస్యచిత్ క్వచిత్ ప్రీతిః’’అంటే ఒక్కొక్కరికి ఒక్కొక్కరిపై ప్రేమ ఏర్పడుతుంది .ఎందుకో చెప్పలేము .అది చెప్పలేకే జన్మాంతర సంబంధంగా భావిస్తాము .డా .కామేశ్వరిలో ఆధ్యాత్మిక భావమూ చాలా ఎక్కువే .నిత్యపూజ, దేవీధ్యానం ,దేవీ స్తోత్రం అంతా పరమ పవిత్రంగా ఉండి ముచ్చట,ఆశ్చర్యం తన్మయత్వం కలిగిస్తుంది .ప్రతియేడూ తిరువన్నామలై వెళ్లి గురు సాన్నిధ్యంలో కొంత సేపు గడిపిరావటం ఆమె ప్రత్యేకత .దేశం లో ఆమె చూడని క్షేత్రం లేనేలేదు .ఆమె తండ్రిగారు సన్యాసాశ్రమం స్వీకరించి సుమారు 20ఏళ్ళు తపస్సు చేసి సిద్ధి పొందారు .ఆ ఆధ్యాత్మిక సంస్కారం కూతురు కామేశ్వరిలో బాగా సంక్రమించింది .
రిటైరైన దువ్వూరి వారిదగ్గరకొచ్చి నప్పుడల్లా ‘’నాన్నా !ఒకరి నిర్బంధం లో లేకుండా ఇప్పుడు స్వేచ్చగా ఉన్నావుకదా.వచ్చి నా దగ్గరే ఉండు నాన్నా !ఖాళీగా ఉన్నప్పుడల్లా మనమిద్దరం కలిసి పుణ్యక్షేత్రాలు తిరిగొద్దాం .డాక్టరైన నీ కూతురు నీదగ్గరే ఉంటు౦దికనుక ఆరోగ్యానికి భయం లేదు ‘’అనేది .అలా అంటూనే ఉంది .ఈయనా వెళ్ళాలనే అనుకొంటారు .కాని .అవి ‘’తీరే కోర్కేలా ‘’అంటారు శాస్త్రీజీ .చివరికి ‘’కొన్ని కోర్కెలు తొలగించుకోలేము ‘’అని మనసుకు సమాధానం చెప్పుకొన్నారుకళాప్రపూర్ణ దువ్వూరి వేంకట రమణ శాస్త్రి గారు .
పుష్పోత్మటం తూర్పున ,గౌతమికి దక్షిణాన ‘’శుభ్రం ‘’అనే పర్వతం బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది .దానిపై శాకల్యుడు అనే ముని తపస్సు చేస్తు౦డగా,సమస్త ప్రాణికోటి అతనిన్ని స్తుతిస్తూ ,నమస్కరి౦చేది . అక్కడే ‘’పరశువు ‘’అనే రాక్షసుడు కామ రూపియై బ్రాహ్మణ ,పులి ,స్త్రీ ,బాలరూపాలు ధరించి రోజూ శాకల్యముని తపో భంగం చేసి తీసుకు వెళ్ళే ప్రయత్నాలు చేశాడు .కాని విఫలుడయ్యాడు .ఒక రోజు ఆ ముని తపస్సు అయ్యాక భోజనానికి వస్తుండగా ,ఆమాయావి దుర్బల బ్రాహ్మణ వేషం తోఒక కన్యకతో వచ్చి ‘’మేమిద్దరం భోజనానికి వచ్చాం .ఆతిధ్యమిచ్చినవారు సర్వ శ్రేస్టులు ‘’అన్నాడు .
వాడి కపటం తెలీక ముని అతడికి మర్యాద చేసి భోజనం పెట్టాడు .ఆపోశన వేశాక ‘’పరశువు ‘’అతిధి కోరిన కోరిక తీర్చటం లోకమర్యాద.నేను కోరింది తీరుస్తానంటే భోజనం చేస్తాను ‘’అని మెలికపెట్టాడు.’’అడిగింది ఇస్తా .తినండి ‘’అన్నాడు ముని .అప్పుడు వాడు ‘’నేను పరశువు అనే రాక్షసుడను .నీకు శత్రువును కాను ,నావి తెల్లబడిన వెంట్రుకలు కావు .దేహం మాత్రం సుష్కించింది .నిన్ను, నీ అనుచరులను ఎత్తుకుపోయి తిని ఆకలి తీర్చుకొంటాను ‘’అన్నాడు .
శాకల్యముని వాడితో ‘’నాది వజ్ర శరీరం .అయినా ఒకమాట చెప్పాలినీకు .అతిధివికనుక హితం చెప్పటం నా విధి .నన్ను శ్రీహరి సకల దిక్కులలోనూ రక్షిస్తూ ఉంటాడు .నాపాదాలను విష్ణువు శిరస్సు జనార్దనుడు ,పృస్టాన్నికూర్మరాజు ,హృదయాన్ని శ్రీ కృష్ణుడు ,వరాహమూర్తి బాహువులను ,నృసింహస్వామి వ్రేళ్ళను ,పక్షివాహనుడు నేత్రాలను ,వాగీశుడు ముఖాన్ని ,కుబేరుడు చెవులను శివుడు అంతటా రక్షించుగాక .నారాయణుడే నాకు శరణు .ఆకలితో ఉన్నావు కనుక నన్ను తీసుకు వెళ్లి తిని ఆకలి తీర్చుకో ‘’అన్నాడు నిర్భయంగా . పరశు రాక్షసుడు ‘’మహాత్మా !నువ్వు సాక్షాత్తు శ్రీ మహా విష్ణువు స్వరూపంగా కనిపిస్తున్నావు .వేదస్వరూపునిగా ,జగన్మయుడివిగా దర్శన మిస్తున్నావు .కనుక నువ్వే నాకు శరణు .నా అజ్ఞానం పటాపంచలైంది .ఇనుము సువర్ణం అయినట్లు ఉందినాకు ‘’అన్నాడు .
అప్పుడు శాకల్యమౌని కృపతో ‘’గౌతమీ తీరం చేరి ,సరస్వతీ దేవి అనుగ్రహం సాధించు .జనార్దనుడిని స్తుతించు .అన్నిటికీ తరుణోపాయం నారాయణ స్తోత్రమే ‘’అని చెప్పాడు .వాడు వెంటనే వెళ్లి పావన గౌతమీ స్నానం చేసి శుచిగా నిష్టగా గంగకు అభిముఖంగా కూర్చుని జగజ్జనని సరస్వతి దేవి దర్శన భాగ్యం పొందాడు .పాపాలన్నీ తొలగిపోయి పరిశుద్ధుడై ,.పరిశుద్ధ అంతరంగుడై ‘’అమ్మా !శాకల్య గురువు శ్రీ హరిని స్తుతించమని ‘చెప్పారు అనుగ్రహించి ఆ శక్తి నాకు కలిగించు ‘’అని వేడాడు .’’తధాస్తు ‘’అన్నది వాణీమాత .గీర్వాణి అనుగ్రహంతో విష్ణుమూర్తిని అనేక స్తోత్రాలతో మెప్పించాడు .మురారి సంతసించి’’నీమనసులో ఉన్న కోర్కె తీరుతుంది ‘’ అన్నాడు .అందరి అనుగ్రహం తో ఆ రాక్షసుడు స్వర్గం చేరాడు .ఈ ప్రదేశమే సరస్వతీ తీర్ధం .ఈశ్వేత పర్వతం నుంచి సారస్వతం ,వైష్ణవం ,శాకల్యం ,పరశు అనే తీర్దాలేర్పడినాయి అని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు .
9-11-19శనివారం హైదరాబాద్ బాచుపల్లిలో మా అబ్బాయి శర్మ ఇంట్లో ఉదయం 7-30నుంచి 11-15వరకు మహాన్యాసపూర్వక రుద్రాభిషేకం తరువాత 11-30నుంచి 2-30వరకు శ్రీసత్యనారాయణ స్వామి వ్రతం చిత్రమాలిక
సాహితీ బంధువులకు శుభ కామనలు -ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయితల సంఘం మొదటి సారిగా ఏర్పాటు చేసిన ”జ్ఞానజ్యోతి ”పురస్కారం మొట్టమొదటి సారిగా నాకు గ్రంథాలయ వారోత్సవాల సందర్భంగా విజయవాడ ఠాగూర్ లైబ్రరీలో 15-11-19 శుక్రవారం సాయంత్రం ప్రదానం చేస్తున్నందుకు ,,వారికి కృతజ్ఞతలు తెలియ జేస్తూ ,వినమ్రంగా స్వీకరి0చటానికి అంగీకరిస్తున్నామని సాహితీ బంధువులకు తెలియ జేస్తున్నాను –
కూతురుకాని కూతురే తల్లికాని తల్లికొన్ని బంధాలు తమాషాగా యేర్పడి శాశ్వత బంధాలౌతాయి .చిరస్మరణీయాలౌతాయి .మధుర భావ బంధురాలౌతాయి ..ఎన్నో జన్మల అనుబంధాలేమో అనిపిస్తాయి .ఆ బంధానికి రెండు వైపులవారి స్పందనలు మరింత బలీయమైతే ఇక వాటిని గురించి చెప్పటానికి మాటలే ఉండవు . .ఆనందాను నుభవమే అయి మనసునమల్లెలై విరబూసి దిగంత వ్యాప్త పరిమళీ భూతాలౌతాయి .అలాంటి అనుబంధమే శ్రీ దువ్వూరి వెంకటరమణ శాస్త్రిగారికి ,డా కామేశ్వరిగారికి యేర్పడింది .ఆమె ఆయనకు కూతురుకాని కూతురు మాత్రమే కాదు తల్లికాని తల్లి కూడా .. అబ్బూరి రామకృష్ణారావు గారు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడెమీ వారి ప్రోత్సాహం తో ”నన్నయ భట్టు పద ప్రయోగ కోశం ”తయారు చేశారు అంటే నన్నయ భారతం లో యేపద0 యెన్ని సార్లు యెక్కడెక్కడ ప్రయోగించాదో తెలియజేసే ”కంకార్డెన్స్ ”అన్నమాట ..దీని ఆవిష్కరణ తిరుపతి వెంకటేశ్వరా యూని వర్సిటీలో జరిగి ,నన్నయ భాషను గురించి ప్రసంగించటానికి దువ్వూరి వారిని ఆహ్వానించారు .మాట్లాడి మేడ మెట్లు దిగుతుంటే ఇద్దరు ”కుమారికలు” కనిపించి శాస్త్రిగారికి నమస్కరించారు .అందులో ఒకామె శాస్త్రిగారి శిష్యురాలు రాజేశ్వరి .ఆమె ఎం.ఏ చేసి పిహెచ్ డి పరిశోధన చేస్తోంది .తిరుపతియాత్రకువచ్చి ,శాస్త్రిగారి ఉపన్యాసం ఉందని తెలిసి వచ్చి,శాస్త్రిగారిని పలకరించటానికే ఆగారు .తనకు వేసిన పూలదందను ”అమ్మా తీసుకోమని ”రాజేశ్వరికి ఇవ్వబోతుంటే ,,రెండవ ఆమె ”మాస్టారూ మేమిద్దరం తీసుకొంటాము ”అని చేయి చాచింది .ఆమె యెవరు అని రాజేశ్వరిని అడిగితే ”మనవూరే వైజాగు .మెడిసిన్ పూర్తి చేసి కేజీ హెచ్ లో పనిచేస్తోంది .మీరు కొద్దిగా తెలుసట..తిరువణ్ణామలై వెడుతూ ఇక్కడ ఆగింది .ఇక్కడే కలిశాం ..నాతో పాటు మీ ప్రసంగం వినటానికి వచ్చింది ”అని చెప్పి పరిచయం చేసింది .అప్పుడు డా.కామేశ్వరి ”నాన్నగారూ !నేను రాజేశ్వరిలా శిష్యురాలినికానప్పటికీ ,మీకు దగ్గర దాననే అనుకోవాలని నా కోరిక .కేజీహెచ్ దగ్గరే మిమ్మల్నొకసారి చూశాను ..రమణాశ్రమ ప్రయాణం లో మీరు ఇక్కడ ఈమెతో కలిశారు .మీటింగులో మీ మాటలు యెంతో సంతోషం ఆనందం కలిగించాయి .వైజాగ్ వెళ్ళాక ,మీ ఇల్లుకనుక్కొని వచ్చి కలుస్తాను ”ఆనగా మాస్టారు ”సరేనమ్మా ”అనటం ఆతర్వాత యెవరి దారి వారు వెళ్లిపోవటం జరిగింది .ఇదే ఈ నాన్న ,కూతుర్ల తొలి పరిచయం . అదే అత్యంత శాశ్వతమైంది .యేలాగో చూద్దాం . వైజాగ్ లో కామేశ్వరి మళ్ళీ ఒకసారికలిసి అడ్రస్ తెలుసుకొన్నదికాని మళ్ళీ ఇద్దరూ కలవటం కుదరలేదు .ఒక నెల గడిచాక ఒక రోజు ఉదయం ఇంట్లో యేదో అనబోతుంటే ,శాస్త్రిగారి నోటి వెంట మాట రాలేదు ..యేదైనా చెప్పాలనుకొంటే నోట్ బుక్ మీద రాయటమే .అందరూ కంగారు పడ్డారు ..అప్పుడు కేజీహెచ్ లో ent స్పెషలిస్ట్ డా పిన్నమనేని నరసింహారావు గారోక్కరే .ఆయన్ డిపార్ట్మెంట్ హెడ్ .ఆయనదగ్గరకు రిక్షాలో పెద్దబ్బాయిని తీస్సుకొని వేడితే ,ఇల్లు తాళం వేసి ఉంది .యెప్పుడొస్తారో తెలీదని ప్రక్కవారు చెప్పారు ..కామేశ్వరి జ్నాపకమొచ్చి కాగితం మీద అబ్బాయికి రాసి ఇద్దరూ కామేశ్వరి ఇంటికి వెళ్లారు .కొడుకును లోపలికి పంపి ,విషయం చెప్పమనగా అతను అలానే చెప్పగా కామేశ్వరి గబగబా పరిగెత్తు కొచ్చి,బుజ0 మీద చేతులు వేసి ”నాన్నా !మాట రావటం లేదా ?”అని అడిగి లేదని చెబితే ,కళ్ళవెంట నీళ్ళు వచ్చాయి .చీరకొంగుతో ఆమేతుడిచి ,”నాన్నా! నేనున్నానుగా .హాస్పిటల్ కు వెడదాం .ఆదివారమైనా ఫరవాలేదు ”అని చెప్పి 5,7యేళ్ళ వయసున్న తన కొడుకులను జాగ్రత్తగా ఉండమని చీప్పి శాస్త్రిగారబ్బాయిని మరో రిక్షాలో రమ్మని శాస్త్రిగారి రిక్షాలో కూర్చుని హాపిటల్ కు తీసుకు వెల్లీంది.పేషెంట్ ను చూడమని అక్కడివారికి చెబితే ”ఆదివారం .యెలా’?అని వారంటే దబాయించి ”తండ్రికి మాటరాకపోతే వారాలూ వర్జాలూ చూస్తారా డాక్టర్లమై ఉండి కూడా ”అన్నది ఖంగుతిని ”యెవరమ్మా ఆయన ”?అని అడిగితే ”మా నాన్న ఆండీ ”అని చెప్పగా ,అందరూ మర్యాదలు చేసి నాలుగురైదుగురు డాక్టర్లు మూగి తలోపరీక్షా చేసి, ఇంజెక్షన్ చేసి ”అమ్మా !మీ నాన్నగారికేమీ డిఫెక్ట్ లేదు ఈ ఇంజెక్షనేసాయంకాలం ఒకటి రేపు పొద్దున ఒకటి మీరే చేయండి .తగ్గిపోతుంది ”అని చెప్పి రెండు సీసాలిచ్చారు ..ఆమె ”ధాంక్ యు డాక్టర్స్ ”అని చెప్పి ,శాస్త్రిగారబ్బాయితో ”అన్నయ్యగారూ !నాన్న ను ఇంటికి తీసుకు వెళ్ళి విశ్రాంతిగా ఉంచండి .సాయంత్రం 5గంటలకు తీసుకువస్తే ఇంజెక్షన్ చేసి పంపుతాను ”అని చెప్పింది .ఇంటికి చేరి,యేదో కొంతతిని నిద్ర పోయారు .నాలుగంటలకు మెలకువవచ్చి అబ్బాయీ అని కేక వేశారు స్పస్టంగా లేకపోయినా బాగానే ఉంది.వచ్చి ”వెడదామా” అంటే నీర్గసంగా ఉంది రేపు పొద్దున వెడదాం అన్నారు .సరే అనుకొన్నాక మళ్ళీ గాఢంగా నిద్రపోయారు . రాత్రి 11 కు తల్పు చప్పుడైంది .చాలా పిలుపులకు మెలకువ వచ్చియెవరు మీరని అడిగారు.”డాక్టర్ల0”అంగానే తల్పు తీయించగా డా కామేశ్వరి మరి ముగ్గురు డాక్టర్లు .దగ్గరకొచ్చి మంచం మీద కూర్చుని ”నాన్నా!మాట్లాడు తున్నావే .సాయంత్రం 6దాకా నీకోసం చూసి ,ప్రతి ఆదివారం వెంకటేశ్వరస్వామి గుడికి వెడతామ్ .మీరొస్తే ఉండమని ఇంట్లో చెప్పి దర్శనం చేసి ఇంటికి వేడితే మీరు రాలేదని చెబితే మేమే ఇక్కడికి వచ్చాం ”అని చెప్పి ఇంజెక్షన్ ఇచ్చింది ఆమానవీయురాలు .”ఆమాటా వాత్సల్యం చూస్తే గౌరవ మర్యాదలతో పిలుస్తున్నట్లు ఉన్నా ఆమె నాన్నా అంటుంటే కన్నకొడుకు పిలిచే పిలుపులా ఉంది..ఆమె దృస్తీలో నేను తండ్రినో ,కొడుకునో ?నా దృస్టి లో ఆమె నాకు తల్లో,కూతురో ? ఆవేళ నాకు తెలియలేదు .అప్పుడే కాదు ఇప్పటికీ 13-14 యేళ్ళు గడిచినా తెలీదు ”అన్నారు దువ్వూరివారు . ఆ అనుబంధం మరింత యెలా బలపడిందో ఈ సారి తెలుసుకొందాం . సశేషం మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -7-11-19-కాంప్-మల్లాపూర్ -హైదారాబాద్
‘నూక వప్పెచిమాః-క్రమాత్ ”
ఇదేమిటి తలా తోకా లేని శ్లోకం తెచ్చి హడల గొడుతున్నావని అనుకోకండి .”స్టేషన్సు బెబ0 శాఖాయా0 -నూ క్రా శ్యాది నిర్ణయహ ” అని
-పూర్తిశ్లోకం శ్లోకం మొదటి పాదానికే కంపరమొస్తే
శేషం యేమిటి స్వామీ అనకండి . దీనికో కధ ఉంది .చెబుతా వినండి సారీ చదవండి .
దువ్వూరి వెంకట రమణ శాస్త్రిగారు 18యేళ్ళు చిట్టి గూడూరు ఓరియెంటల్ కాలేజీ లో వ్యాకరణ శాస్త్ర బోధకులుగా ఉన్నారు .వారు స్వగ్రామం మసకపల్లి వెళ్ళటానికి బందరు వరకు ఒంటెద్దు బండీలో వెళ్ళి ,అక్కడ బెజవాడ పాసెంజర్ యెక్కి బెజవాడ్ చేరి అక్కడినుంచి ట్రెయిన్ లో వెళ్ళేవారు .వచ్చేటప్పుడూ అదే రూటు . బెజవాడ బందరు మధ్య దూరం 50మైళ్ళే కానీ హాల్టులు 12.. ట్రెయిన్ నడిచే సమయంకంటే ఆపుల సమయం యెక్కువై దున్నపోతు నడకగా పాకీ బండీలా ఉండేది . విసిగెత్తేది ప్రయాణం . అందులో శాస్త్రిగారికి ఈ హాల్టుల పేర్లు అసలు గుర్తుండేవి కావు . ఒకసారి అలాగే బెజవాడ నుండి బందరు పాసెంజర్ లోవస్తున్నారు . ప్రక్కన కూర్చున్న ఒక పెద్దమనిషిని బెజవాడ దాటగానే” తర్వాత స్టేషన్ యేదండి”అని అడిగారు .ఆయన ”తరిగొప్పుల ”అన్నాడు .కాసేపాగి మళ్ళీ అదే ప్రశ్న వేశారు శాస్త్రీజీ .”ఇందుపల్లి ”అన్నాడు . మరికొంత సేపటికి తర్వాత హాల్ట్ యేదిఅని అడిగితే ,ఆయన విసుగు ముఖంతో ”మీకేమైనా సంస్కృత జ్నానముందా””అని అడిగాడు . ”యేదో కొద్దిగా వచ్చు లెండి ”అన్నారు ..” నాకూ ఒకప్పుడు ఈ పేర్లు గుర్తుండక ఒక శ్లోకం అల్లుకున్నాను ..అది చెబుతా విని గుర్తు పెట్టుకోండి .యెవరినీ ప్రశ్నలతో వేధించక్కర్లేదు ”అని తాను అల్లిన పైశ్లోకాన్ని చెప్పాడు శాస్త్రిగారు ధారణ చేసి బెజవాడ నుంచి బందరు వరకు ఉన్న స్టేషన్లను దాని ద్వారా గుర్తు పెట్టుకొన్నారు .ఇంతకీ శ్లోక భావమేమిటి వెంకటేశా అంటే
బెబం శాఖయా -అంటే బెజవాడ -బందరు లైన్ లో స్టేషన్సు -అంటే స్టేషన్లు అని అర్ధం అయింది కదా
దువ్వూరివారికి ”నూక్రాస్యాత్ ”అంటే యేమితో అర్ధం కాలేదు .మనకీ అంతేకదా సారూ .మోహ మాటం లేకుండా ఈ శ్లోకం అల్లినాయన్నే ప్రశ్నించారు .”కవి హృదయం చెబితేకాని తెలియదు లెండి ”అని చిరునవ్వు నవ్వి ”యేమీ లేదు మాస్టారూ!నూ-అంటే నూజెళ్ళ లో క్రా-అంటే క్రాసింగ్ ,స్యాత్ -అంటే అవుతుంది అని చెప్పాడు .హమ్మయ్య అనుకోని ”నాకు చాలా శ్లోకాలు నోటికి వచ్చుకాని ఇంతఉపయోగించే శ్లోకం యేదీ లేదు అయ్యా మీ అడ్రస్సు వగైరా ”అంటూండగానే యేదో స్టేషన్ వచ్చి ఆ సహ ప్రయాణీకుడు ,ఈ శ్లోక రచయిత గబగబా దిగి వెళ్లిపోయాడు . చాలాబాధ పడి,ఆయనెవరో,యే వూరో ,యేం చేస్స్తున్నాడో తెలుసుకోలేక పోయానే అని ఆ అజ్నాతకవి గురించి బాధ జీవితాంతం బాధపడుతూనే ఉన్నారు దువ్వూరి వెంకట రమణ శాస్త్రి గారు
ఆధారం -దువ్వూరి వారి స్వీయ చరిత్ర
మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -6-11-19-కాంప్-మల్లాపూర్ -హైదారాబాద్
దిగ్విజయంగా జరిగిన 11వ అమెరికా తెలుగు సాహితీ సదస్సు
నవంబర్ 23, 2019, ఓర్లాండో మహా నగరం, ఫ్లారిడా
ఓర్లాండో మహా నగరం లో 11వ అమెరికా తెలుగు సాహితీ సదస్సు విజయవంతంగా ముగిసింది. ముందు చెప్పవలసిన నా మాట ఆఖర్న చెప్తాను….అంత వరకూ ఓపికగా ఈ సదస్సు సమీక్ష చదవండి. ఫొటోలు చూడండి. వీడియోలు వీక్షించండి….
ఇక ఫ్లారిడా లో, అందునా ఓర్లాండో లో జరిగిన మొట్టమొదటి తెలుగు సాహితీ సదస్సు మీద నా పరోక్ష సమీక్ష:
ప్రారంభ సభ:
ప్రధాన సమన్వయ కర్త మధు చెరుకూరి గారి నిర్వహణ లో జరిగిన ప్రారంభ సభలో భారత దేశం నుంచి మొదటి సారిగా అమెరికా ఆహ్వానిత అతిధులుగా విచ్చేసిన ‘శతావధాని” డా. రాంభట్ల పార్వతీశ్వర శర్మ, శ్రీమతి జ్యోతి వలబోజు గారు, చెరుకూరి రమాదేవి, ఎస్. నారాయణ స్వామి, వంశీ రామరాజు గారు ముందుగా జ్యోతి ప్రజ్వలన చేయగా, రాధికా నోరి ప్రార్ధనా గీతంతో సభ శుభారంభం అయింది. ఓర్లాండో మహా నగర తెలుగు సంఘం (TAGO) అధ్యక్షులు నరొత్తమ్ జీడిపల్లి సభికులకి స్వాగతం చెప్పగా, ప్రధాన అతిధుల సముచిత ప్రసంగాలు, ముఖ్యంగా డా. రాంభట్ల పార్వతీశ్వర శర్మ, చెరుకూరి రమా దేవి గారు, జ్యోతి వలబోజు, నారాయణ స్వామిల ప్రసంగాలు అందరినీ ఆకట్టుకున్నాయి. ఓర్లాండో మహా నగరం లో బాలబాలికలకి తెలుగు నేర్పుతున్న ఉపాద్యాయులకి (సత్య మంతెన, చంద్రశెఖర్ అయ్యలరాజు, ప్రవీణ పల్లమరెడ్డి, సారిక శ్రీరామ్, ధరణి ఎర్రా) చిరు సత్కారం జరిగింది.
పుస్తకావిష్కరణలు:
మూడు విడతలలో జరిగిన పుస్తకావిష్కరణ వేదికలలో ఈ క్రింది నూతన గ్రంధాలు ఆవిష్కరించబడ్డాయి. సదస్సుకి వచ్చిన ప్రతినిధులకి ఇచ్చిన నమోదు సంచీలో ఇంచుమించు ఈ గ్రంధాలు అన్నీ ఉచితంగా బహూకరించబడ్డాయి.
వంగూరి సంస్థ ప్రచురణలు: అమెరికా తెలుగు కథానిక -14: అమెరికులాసా కథలు (వంగూరి చిట్టెన్ రాజు); నాట్య భారతీయం (ఉమా భారతి కోసూరి); కాళీ పదములు & కాకీక కాకికి కాక (పాలపర్తి ఇంద్రాణి); తెన్నేటి సుధ కథలు: “రంగంటే ఇష్టం”(చాగంటి తులసి); చైతన్యం కథలు (సుధేష్ణ సోమ), “కంటి వైద్యం లో ప్రాచీన భారత దేశం విజ్ఞాన సంపద” (డా. వి.కె.రాజు); తెలుగే గొప్ప భాష -కానీ కనుమరుగౌతున్నది (పారుపల్లి కోదండ రామయ్య)
ఇతర ప్రచురణలు: కొత్త కథలు-2019; ప్రవాసాంధ్రుని పరి వేదన: డా. జి.వి.ఆర్.కె.శర్మ; పాలంకి కథలు – డా. శారదా పూర్ణ: “కళల కాణాచి”- డా. ప్రభల జానకి; రాజీవ నేత్రుడా” అయ్యప్ప స్వామి మధుర గీతాల సీడీ
అట్లాంటా నుంచి వచ్చిన పెమ్మరాజు లక్ష్మీ రావు గారు బాపు గారి 36 తిరుప్పావై పంచ రంగుల వర్ణ చిత్రాల అల్లిక ఆవిష్కరణ ప్రత్యేక ఆకర్షణ గా నిలిచింది.
ప్రసంగ వేదికలు:
ఈ రెండు రోజుల సభలో జరిగిన ప్ర్రసంగ వేదికలు ఎస్. నారాయణ స్వామి సమర్ధవంతమైన నిర్వహణలో జరిగాయి. ఆ వేదికలలో రచయితలు సుమారు 75 మంది సభికుల సమక్షం లో ఎంతో ఉత్సాహంతో ఈ క్రింది సాహిత్య ప్రసంగాలు చేశారు. వీరిలో కనీసం పది, పదిహేను మంది ఫ్లారిడా రాష్త్రం వారే కావడం చెప్పుకోదగ్గ విశేషం.
జ్యోతి వలబోజు: అంతర్జాలంలో తెలుగు ప్రస్థానం
అత్తలూరి విజయ లక్ష్మి: శరత్ నవలలో శ్రీకాంత్
ప్రభల జానకి: కురు వంశ కుల వధువులు……ధర్మ మూర్తులు
పద్మ వల్లి: కథ చెప్పడం ఓ కళ !
సుభద్ర వేదుల:కథల్లో కొత్త వస్తువులు కావాలా? కావలిస్తే అవి ఏమిటి?
లలితా త్రిపుర సుందరి: బ్లాగెడివి కబుర్లట !:
ఇంద్రాణి పాలపర్తి: ‘కథా రచనలో లోపాలు-కారణాలు
శ్రీనివాస్ నాగులపల్లి: “వెయ్యేళ్ళ తెలుగు సాహిత్యం పై ఒక అవలోకనం”
భాస్కర్ పులికల్: నా సాహిత్య ప్రయాణం మధిర మూర్తి: ఆంధ్ర సాహిత్య మకుటము – పోతన భాగవతము
రాధిక నోరి: నా కథలు-సామాజిక స్పృహ
శ్రీనివాస్ సత్తిరాజు: ఆధునిక తెలుగు కవిత్వంలో “నేను” పదప్రయోగం.
ప్రత్యేక ప్రసంగాలు, స్వీయ కవితలు: ‘శతావధాని’ డా. రాంభట్ల పార్వతీశ్వర శర్మ; శారద కాశీవజ్జుల తదితరులు.
కథాపూరణ:
మా ఆనవాయితీ ప్రకారం నారాయణ స్వామి నిర్వహణలో అతను ఎంపిక చేసిన ఒక కథని సగం తుంచేసి మొదటి రోజున అందరికీ ఇచ్చి, ఆ కథని పూరించమని అడుగుతాం. ఆ మర్నాడు దానికి వచ్చిన సభికుల స్పందనలలో న్యాయ నిర్ణేతలకి నచ్చిన మూడు పూరణలకి బహుమతులు ఇస్తాం. ఈ సారి ఆ పోటీలో ఈ క్రింది వారు బహుమతులు అందుకున్నారు:
ప్రధమ బహుమతి: శారద కాశీవఘ్ఘుల (కాలిఫోర్నియా)
రెండవ బహుమతి; శ్రీనివాస్ నాగులపల్లి (ఓర్లాండో)
మూడవ బహుమతి; జ్యోతి వలబోజు (హైదరాబాద్)
మొదటి రోజు ప్రసంగ వేదికల అనంతరం పురస్కార సభలో ఈ క్రింది ఆత్మీయ సత్కారాలు జరిగాయి.
జీవన సాఫల్య పురస్కారం:
అమెరికాలో తెలుగు సాహిత్యాన్ని సుసంపన్నం చేసిన వారిని సగౌర్వంగా గుర్తించి సత్కరించే సాంప్రదాయం లో ఈ 11వ అమెరికా తెలుగు సాహితీ సదస్సులో ప్రముఖ రచయిత సత్యం మందపాటి & విమల దంపతులకి జీవన సాఫల్య పురస్కారం శోభాయమానంగా జరిగింది.
భారత దేశ ఆహ్వానిత అతిధుల పురస్కారం:
మొదటి రోజు సాయంత్రం జరిగిన పురస్కార సభలో భారత దేశ అతిధులైన డా. రాంభట్ల పార్వతీశ్వర శర్మ, జ్యోతి వలబోజు, ప్రభల జానకి, అత్తలూరి విజయ లక్ష్మి గార్లకి ఆత్మీయ జ్ఞాపిక తో చిరు సత్కారం జరిగింది.
నిర్వాహకులకి సభికుల ధన్యవాదాలు:
ఈ సదస్సు నిర్వహణ లో ప్రధాన సమన్వయ కర్తగా అన్ని ఏర్పాట్లూ చేసి, సభ విజయవంతం గా జరగడానికి ప్రధాన కారకుడైన మధు చెరుకూరి కి కుటుంబ సమేతంగా ఆత్మీయ జ్ఞాపిక తోటీ, టాగో సంస్థ అధ్యక్షులు నరోత్తమ్ జీడిపల్లి, ఇతర అధికారులకీ దుశ్శాలువల తో సత్కరించి సభికులు తమ ధన్యవాదాలు తెలుపుకున్నారు.
ఘంటసాల ఆరాధనోత్సవాలు:
సాహితీ సదస్సు అనంతరం 12వ ఘంటసాల ఆరాధనోత్సవాలు -9వ బాలూ సంగీతోత్సవ కార్యక్రమం లో ‘అపర ఘంటసాల” బాల కామేశ్వర రావు (హైదరాబాద్), శారద ఆకునూరి (హ్యూస్టన్), రాధిక నోరి (టాలహస్సీ), సత్య కడాలి (కొలంబియా, NC)ల సినీ సంగీత విభావరి కార్యక్రమం జరిగింది. వంశీ రామరాజు గారు హైదరాబాద్ లో గత 31 సంవత్సరాలగా నిర్వహిస్తున్న దివ్యాంగ బాలబాలికల సంక్షేమ సంస్థ వేగేశ్న ఫౌండేషన్ కి విరాళాల సేకరణ కోసం జరిగిన ఈ కార్యక్రమానికి శ్రోతలు ఉదారంగా స్పందించారు.
రెండు రోజుల ఎంతో ఆహ్లాదకరమైన సాహిత్య వాతావరణం లో ఆత్మీయంగా జరిగిన 11వ అమెరికా తెలుగు సాహితీ సదస్సు ఒర్లాండో మహా నగర తెలుగు సంఘం వారి వందన సమర్పణ తో విజయవంతంగా ముగిసి, ప్రతినిధులకి చిరకాల జ్ఞాపకాలని మిగిల్చింది.
కొస మెరుపు:
నమ్మండి, నమ్మక పొండి….ఈ 11వ సాహితీ సదస్సుకి నేను…అవును, నేనే వెళ్ళ లేదు. వెళ్ళలేదు అనే కంటే వెళ్ళలేక పోయాను అనడం నిజం. నిజానికి గత వారం, పది రోజులుగా నాకు ఆరోగ్యం అదోలా ఉంటే బుధ వారం (అక్టోబర్ 29) న వైద్య పరీక్షలు చేయించుకున్నాను. సదస్సుకి రెండు రోజులు ముందే వెళ్ళాలి కదా అని తయారు అయి, గురువారం పొద్దున్నే (అక్టోబర్ 30) న హ్యూస్టన్ లో విమానాశ్రయానికి బయలుదేరుతూ ఉండగా నా ప్లైట్ రద్దు అయినట్టు ఆ ఎయిర్ లైన్ వారు మెసేజ్ పంపించారు. హారినీ అనుకుని ఆ మర్నాడు శుక్రవారం ఓర్లాండో వెళ్ళడానికి మరొక ఫ్లైట్ బుక్ చేసుకున్నాను. అంతలోనే “మొన్నటి పరీక్షల రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. నువ్వు ఫెయిల్ అయ్యావు. అంచేత ఇవాళ సాయంత్రం అర్జంటుగా ఆసుపత్రిలో చేరిపోవాలి. ఏర్పాట్లు అన్నీ చేసేశాను సుమా” అని మా కార్డియాలజిస్ట్ డాక్టరమ్మ ఫోన్ చేసి ఆర్డర్ వేసింది. ఇక తప్పదురా బాబోయ్ అనుకుని ఈ సదస్సు నిర్వహణలో నాకు అన్ని విధాలా సహకరిస్తున్న మధు చెరుకూరి ని పిలిచి అన్ని బాధ్యతలూ అప్పగించి, అలాగే ఆ డిట్రాయిట్ మిత్రుడు నారాయణ స్వామికి కూడా కార్యక్రమ నిర్వహణ లో సహాయం అడిగి, నా ప్రయాణం రద్దు చేసుకుని ఆ రాత్రి ఆసుపత్రిలో చేరిపోయాను. మర్నాడు వాళ్ళు అదెదో ఏంజియో ట…అది చేసి, అక్కడెక్కడో ఓ గొట్టాం లో 80 శాతం అడ్డుగోడ ఉందిట, దానికి విరుగుడుగా అదేదో అదేదో స్టెంట్ ట…అది పెట్టి, ఒక రోజు ఆతిధ్యం ఇచ్చి శనివారం (నవంబర్ 2..సదస్సు మొదటి రొజు) మధ్యాహ్నం ఇంటికి పంపించేశారు సదరు ఆసుపత్రి వారు.
సదస్సు ప్రతీ నిమిషం ప్రణాళికా నాదే చేశాను కాబట్టీ, ఫొటోలూ, వీడియోలూ అనుక్షణమూ నాకు అందాయి కాబట్టీ అంచేత ఓర్లాండో లోనే ఉన్నట్టు అనుకోబట్టీ, అందరూ నాకు ఫోన్లు చేసి విశేషాలు చెప్పబట్టీ ఇప్పుడు ఈ సమీక్ష అంతా వ్రాయగలిగాను. ఇందులో తప్పులు ఉన్నా, ఇవే కాక ఇంకా జరిగిన మరికొన్ని ప్రసంగాలూ, ఇతర విశేషాలూ లేక పోయినా నన్ను మన్నించండి. త్వరలోనే సభా విశేష సంచికలో అన్ని వివరాలూ ప్రచురిస్తాం.
గత పాతికేళ్ళగా, అమెరికాలో మా సంస్థ నిర్వహించిన వాటిల్లో నేను వ్యక్తిగతంగా పాల్గొనని ఏకైక సాహిత్య సమావేశం ఇదే. ఈ సదస్సు ఘన విజయం చూసి నేను ఉన్నప్పటి కంటే, లేనప్పుడే ఈ సమావేశాలు బాగా జరుగుతాయేమో అనే అనుమానం వచ్చేస్తోంది, కానీ అది మంచిదేగా!
ఈ సదస్సు విజయవంతంగా జరగడానికి కారకులైన అందరు ప్రతినిధులకీ, వక్తలకీ, రచయితలకీ, నిర్వాహకులకీ, టాగో సంస్థ వారికీ నా హృదయ పూర్వక ధన్యవాదాలు. అభినందనలు. నా ఆరొగ్యం గురించి ఆందోళన పడి సందేశాలు పంపించిన అనేక మంది శ్రేయోభిలాషులకి “ఇప్పుడూ భేషుగ్గానే ఉన్నాను” అని తెలియజేస్తూ వారి అభిమానానికి నా కృతజ్ఞతలు చెప్పుకుంటున్నాను. మధు చెరుకూరి పూనుకోనిదే ఈ సమావేశం జరిగేది కాదు….అతనికీ, అతని కుటుంబానికీ ఆశీస్సులు..ధన్యవాదాలు.
నాకు అందుబాటులోకి వచ్చిన ఈ సదస్సు తాలూకు కొన్ని ప్రసంగాల వీడియోలు, ఫొటోలు ఇందుతో జతపరుస్తున్నాను. ..మీ కోసం.
వీడియో లంకెలు:
శతావధాని డా. రాంభట్ల పార్వతీశ్వర శర్మ గారి ప్రారంభ ఉపన్యాసం.
ప్రణీతా సంగమ తీర్ధం అనే కుశ తర్పణ తీర్ధం భుక్తి ముక్తి దాయకం .వింధ్యపర్వత దక్షిణ భాగాన సహ్యపర్వతం ఉంది .దీనిపాదాలనుండి గోదా, భీమరథీ నదులుద్భవించినాయి. దగ్గరలో ఏకవీరా, విరజా నదులు కూడా ఉన్నాయి అని మొదలుపెట్టి బ్రహ్మ కొన్ని రహస్య విషయాలు చెప్పాడు నారదునికి .’’పరమపురుషుడు పరుడు .అవ్యక్తుడు అక్షరుడు .అతనినుంచే అపరుడు ,క్షరుడు ,ప్రకృత్యన్వితుడు కలిగారు .నిరాకార పురుషునివలన సావయవ పురుషుడు పుట్టాడన్నమాట .ఇతని నుంచి నీరు , ఈరెండిటివలన కమలం పుట్టింది .ఆకమలం లో బ్రహ్మ పుట్టాడు .బ్రహ్మకంటే ముందే పంచభూతాలైన భూమి వాయువు ఆకాశం జలం,తేజస్సు ఒకే సారి పుట్టాయి . అప్పటికి అవి తప్ప స్థావర జంగమాలు లేవు .వేదాలే లేవు .బ్రహ్మ దేనినుంచి పుట్టాడో దానినికూడా చూడలేకపోయాడు .బ్రహ్మకు మాట కూడా లేదు .అప్పుడు ఆకాశవాణి బ్రహ్మను స్థావర జ౦గ మాది సృష్టి చేయమని ఆదేశించింది .ఎలాచేయాలో అర్ధంకాక ఎలా ఎక్కడ సృష్టించాలి అని అడిగాడు .అప్పుడు ప్రకృతి యైన వాగ్దేవి యజ్ఞం చేసి శక్తిపొందమని యజ్ఞమే అన్నీసాధించి పెడుతుందని చెప్పింది .మళ్ళీ అనుమానం వచ్చి యజ్ఞం ఎక్కడ, దేనితో చేయాలని ప్రశ్నించాడు .అప్పుడు ఆకాశవాణి ఓంకార రూపమైన జగన్మయిగా విలసిల్లుతోందని ,దానివలన కర్మ భూమి యైన మానవ లోకం లో యజ్ఞేశుడైన యజ్ఞ పురుషుని గురించి యజ్ఞం చేయమని చెప్పింది .అతడే యజ్ఞసాధనం స్వాహా ,స్వాథా అనేవి మంత్రాలు .బ్రాహ్మణులు ,,హవిస్సు మొదలైనవి కూడా యజ్ఞమే .అన్నీ విష్ణువు నుంచే వస్తాయి అని వివరించింది .
బ్రహ్మ కర్మభూమి ఎక్కడ ఉన్నది అని అడిగాడు .దానికి వింధ్య,సహ్య పర్వతాలకు దక్షిణాన ఉన్న భూమి శ్రేష్టం అని చెప్పింది. బ్రహ్మ వెళ్లి పరిశీలించగా ఆకాశవాణి యే అన్ని సూచనలు చేస్తూ దారి చూపింది .సంకల్పం చెప్పుకొని యజ్ఞ ప్రారంభం చేసి ,వేదాలు చెప్పినట్లు చేయమని సలహా చెప్పింది .అప్పుడు ఇతిహాస పురాణాలు అన్నీ బ్రహ్మ ముఖం లో చేరాయి .తర్వాత స్మృతికి వచ్చాయి .అప్పుడే వేదార్ధం గోచరించింది .పురుష సూక్తం స్మరించాడు .దానిలో చెప్పబడిన సమస్త యజ్ఞ ఉపకరణాలు ,యజ్ఞపాత్రలు కల్పించుకొని యజ్ఞ దీక్ష కు పూను కొన్నాడు . ఆ స్థలమే బ్రహ్మగిరి .దీనికి పూర్వభాగం లో ఉన్న 84యోజనాల వరకు ఉన్న భూమి’’ దేవయజనం ‘’అని పిలువబడింది .దానిమధ్య యజ్ఞ వేదిక నిర్మాణం జరిగింది .దీనికి దక్షిణాన గార్హస్పత్యాగ్ని,దానిప్రక్క ఆహవనీయాగ్ని స్థాపనం జరిగాయి .
పత్ని లేకుండా యజ్ఞం సిద్ధించదు అనిశ్రుతి చెప్పింది కనుక ,బ్రహ్మ తన శరీరాన్ని రెండుభాగాలు చేసుకొని ,పూర్వభాగాన్ని పత్ని గా చేసుకొన్నాడు .ఉత్తరభాగం లో బ్రహ్మ ఉన్నాడు .ఉత్కృష్టమైన వన స్తన౦ ఆజ్యంగా గ్రహించాడు .గ్రీష్మాన్ని ఇద్మం అంటే సమిధలుగా ,శరత్తును హవిస్సుగా వర్షరుతువును దర్భలుగా చేశాడు .సప్త ఛందాలు పరిధులయ్యాయి కలలు, కాస్టాలు,నిమేషములు ,సమిధలు ,పాత్రలు,కుశలు అయ్యాయి .
అనాది ఐన కాలం యూప స్తంభంగా ,పశువును బంధించే యోక్త్రం అవగా ,సత్వ రజస్ తమో గుణాలు పాశాలయ్యాయి .యజ్ఞపశువే లేదు .ఆశరీరవాణిని అడిగితే పురుషసూక్తం స్మరించమని చెప్పగా స్మరించాడు .తనను యజ్ఞపశువుగా చేసుకోమని ఆకాశవాణి చెప్పింది .అదిఅవ్యయుడైన పరమపురుషుని వాణి అని గుర్తించి ,యూపం ప్రక్క తత్వాది గుణ పాశాలతో బద్ధుడై ,దర్భలపై కూర్చున్న జన్మించిన పురుషుని పై ప్రోక్షణ చేశాడు బ్రహ్మ .అప్పుడా పరమ పురుషుని నుంచి చరా చర జగత్తు ఏర్పడింది .ముఖం నుంచి బ్రాహ్మణులు ,బాహువులనుంచి క్షత్రియులు ,ముఖం నుంచి ఇంద్రాగ్నులు ,ప్రాణం నుంచి వాయువు చెవులనుంచి దిక్కులు ,శిరస్సునుంచి సమస్త స్వర్గం ,మనసునుంచి చంద్రుడు ,కళ్ళ నుంచి సూర్యుడు ,నాభినుంచి అ౦తరిక్షం ,ఊరువులనుంచి దిక్కులు కలిగాయి .
పరమపురుషుని పాదాలనుండి భూమి ,శూద్రుడు ,రోమకూపాలను౦డి రుషులు ,కేశాలనుండి ,ఓషధులు ,నఖాలనుంచి గ్రామ్యాలు ,వన్యాలు ,పశువులు పాయువు ఉపస్థలనుండిక్రిమికీటకాలు, పక్షులు ,అంటే సకల చరాచర జగత్తు అంతా ఆపరమ పురుషునినుంచి ఉద్భవించింది .అప్పుడు అశరీరవాణి బ్రహ్మ కోరిన సృష్టి అంతా జరిగిందని కనుక అగ్నిలో హవనం చేయమని ,పాత్రలను యూప ప్రణీతపాత్ర ,కుశాదులను రుత్విక్కులను ,యజ్ఞ రూపాన్ని ,ఉద్దేశ్యాన్ని, ధ్యేయం, సృవం ,పురుషుని ,పాశాలను మొత్తం విసర్జించమని చెప్పింది .
క్రమంగా యజ్ఞ కుండం లో గార్హస్పత్య , ఆహవనీయాగ్నులు ,దక్షిణాగ్నులలో,పూర్వాగ్ని లో ,క్రమంగా ఆయా స్థానాలలో జగత్ స్రష్ట ,మంత్రపూతుడైన పురుషుని అనుసంధానం చేసి హవనం చేశాడు బ్రహ్మ .అప్పుడుసర్వవ్యాపి యజ్ఞపురుషుడు ఐన విష్ణువు ఆహవనీయాగ్నిలో శుక్లారూప ధరుడు అయ్యాడు .దక్షిణాగ్నిలో శ్యామ వర్ణుడైన విష్ణువు ,గార్హస్పత్యాగ్ని నుండి పీత వర్ణుడైన విష్ణువు కలిగారు .అన్నిటా విష్ణుమూర్తి నిండిపోయాడు .తర్వాత బ్రహ్మ మంత్రాలతో ప్రణీతను సృస్టించాడు .ఈ ప్రణీత ఉదకమే ప్రణీతా నది అయింది .దర్భలచే మార్జనం చేసి దాన్ని వదిలిపెట్టాడు .ప్రణీత జలబిందువులు పడిన చోట్ల తీర్దాలేర్పడ్డాయి .ఈనది ద్వారా వైకుంఠ ప్రాప్తి కలుగుతుంది .దర్భలు పడిన చోటు కుశాతర్పణ తీర్ధం అయింది .తర్వాత గౌతమి ఇక్కడ సంగమించగా అది ప్రణీతా సంగమ తీర్ధమైంది .కుశాతర్పణం జరిగిన చోటు కుశాతర్పణ తీర్ధం అయింది .
వింధ్యకు ఉత్తరాన యూప స్తంభం నాటబడిన చోటు విష్ణువుకు ఆశ్రయమైంది .అక్షర మైన యూపం అక్షయ వట వృక్ష మైంది . వట వృక్షస్మరణ తో యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది .దేవయజనం దండకారణ్య మయింది. క్రతువు సంపూర్ణం కాగానే బ్రహ్మవిష్ణువును భక్తితోప్రార్ధింఛి ప్రసన్నం చేసుకొని నమస్కరించి విసర్జన మంత్రాలు చెప్పాడు .24యోజనాలున్న దేవయజనం శుభప్రదమైంది .అక్కడమూడు కుండాలున్నాయి.అవి యజ్ఞేశ్వర ,విష్ణు ,చక్రపాణి స్వరూపాలు .అప్పటి నుంచి అది బ్రహ్మ దేవ యజనం గా ప్రసిద్ధి చెందింది .అక్కడి క్రిమికీటకాలుకూడా ముక్తిపొందుతాయి .
దండకారణ్యం ధర్మబీజమని ,ముక్తి బీజమని పిలువబడుతోంది .దండకారణ్యం తో ఉన్న గౌతమి పరమ పవిత్రమైనది .ఉభయ తీరాలలో 86వేల తీర్దాలున్నాయి .అన్నీపుణ్యప్రదాలే .ఈతీర్ధం భూవాసులకు స్వర్గద్వారమే ‘’అని బ్రహ్మ నారదునికి వివరించాడు .
కద్రూ కొడుకులైన నాగులకు దాసుడుగా,తల్లి వినత చేసిన పందెం వలన ఉండాల్సి వచ్చి,భరించలేక ఏకాంతం లో దుఖిస్తూ ‘’ఇతరులకు సేవ చేయనివారు ధన్యులు ,పుణ్యాత్ములు .వారు తమ శరీరాలకు ప్రభువులై సుఖ,ఆనందాలు పొందుతారు .పరతంత్రులజీవితం దుర్భరం నీచం నింద్యం ‘’అని తల్లిని చేరి ‘’ఎవరి అపరాధం వలన నువ్వు దాసీ అయ్యావు ?కారణం చెప్పు ‘’అని ప్రార్ధించాడు .అరుణుని తమ్ముడైన వైనతేయునితో తల్లి ‘’నేనూ మీ పినతల్లి కద్రూ పందెం కాశాము. ఓడిపోయినవారు దాస్యం చేయాలని నేనే పందెం కాశాను కనుక తప్పు నాదే .ఆమె కపటోపాయం తో నన్ను జయించిందినేను దాసినయ్యాను. నాతో పాటు ఆ దురదృష్టం నీకూ పట్టింది ‘’అని వివరించింది . ఒకప్పుడు కద్రువ వినతతో ‘’నీ కొడుకు దాసీ పుత్రుడైనా సూర్యుని నమస్కరించటానికి అడ్డులేకుండా వెళ్ళగలడు.నువ్వు ధన్యురాలవు త్రిలోక పూజితవు ‘’అన్నది .ఆశ్చర్యపడిన వినత సవతితో ‘’నీ కొడుకులు కవి అంటే సూర్యుని చూడటానికి ఎందుకు వెళ్లరు ?’’అని అడిగింది .కద్రూ గరుడిని ‘’నాకోడుకుల్ని నాగాలయమైన పాతాళానికి తీసుకు వెళ్లి .అక్కడి చల్లని సరస్సు దగ్గర వదలమని చెప్పు ‘’అనగా అలాగే చేశాడు .కద్రు వినతతో ‘’నా కొడుకులు నాగుల్ని నీకొడుకు దేవ నివాసానికి తీసుకు వెళ్ళేట్లు చేయి ‘’అనగానే అలానే చేశాడు గరుడ .మళ్ళీ ‘’నాకోడుకుల్ని రోజూ సూర్యుని వద్దకు నీకొడుకు తీసుకు వెళ్ళేట్లు చెయ్యి దాసీ ‘’అన్నది .భయపడుతూ వినత ‘’ సరే ‘’అనగా వినతాపుత్రుడు నాగులను అందర్నీ తనపై అధిరోహింప జేసుకొని సూర్యుని చేరబోగా ,ఆ మహోష్ణానికి తట్టుకోలేక సర్పాలు భయ భీతి తో ‘’సూర్యతాపానికి ఒళ్లుకాలిపోతున్నాయి. మమ్మల్ని మళ్ళీ మా అమ్మదగ్గరకు చేర్చు ‘’అని కోరగా ,వినకుండా సూర్యదర్శనం చేయిస్తానని సూర్య సంముఖానికి వారితో చేరాడు .నాగాలలో వేలకొలది పడగలన్నీ కాలికమురు కంపు కొడుతూ ‘’వీరణం ‘’అనేద్వీపం లో పడి పోయాయి .విషయం తెలిసిన కద్రువ వారిని ఓదార్చటానికి వెళ్ళింది .వినతతో ‘’నీకోడుకు దుష్టబుద్ధితో దుష్కార్యం చేశాడు .దీనికి శాంతిలేదు .కాశ్యపుడైన ఫణీశ్వరుడు ఆదిశేషుడు ఇక్కడ ఉంటే పిల్లలకు శాంతికలుగుతుంది ‘’అనగా ,ఆమె కొడుకుతో ‘’నీ పని బాగాలేదు వినయం ఉండాలి .శత్రువులకు కూడా అపకారం చేయకపోవటం సజ్జన లక్షణం ‘’అని హితవు చెప్పి ‘’నీకొడుకులు ముసలితనం పొందారు .వారికి శాంతి ఏమిటో చెప్పు నాకొడుకు చేస్తాడు ‘’అన్నది .కద్రూ ‘’రసాతలం లో ఉన్న శీతలజలం నా కొడుకులకు శాంతి చేకూరుస్తుంది ‘’అనగా క్షణం లో పాతాళం వెళ్లి వైనతేయుడు అజలం తెచ్చి నాగులపై అభి షేకింఛి శతక్రతువైన దేవేంద్రుని తో ‘’ముల్లోకాలకు శుభాలు చేకూర్చే మేఘాలు ఇక్కడ వర్షించేట్లు చేయి ‘’అని కోరగా వర్షాలు కురిసి ,నాగులన్నిటికి మహా శాంతి లభించింది .ఈ ప్రదేశమే నాగాలయం .నాగుల ముసలితనం పోగొట్టిన రసాతల పవిత్రజలం ,నాగులకు సంజీవని ఔషధం అయిందో అది అమృత ప్రవాహమై ‘’వంజరా ‘’పేరు తో వర్ధిల్లి ,జరా, దారిద్ర్య, సంతాప హరణం అయి ,ఒక లక్షా ఇరవై ఐదు తీర్దాలతో విరాజిల్లుతోంది అని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు .
91-దేవాగమ తీర్ధం
ధనం కోసం సురాసురులు పోటీపడ్డారు .స్వర్గం దేవతలకు, భూమి రాక్షసులకు ఆవాసభూమి అయ్యాయి .అసుర గణం భూమి అంతా ఆక్రమించి విస్తరించారు .దుర్బుద్ధితో దేవతల యజ్ఞభాగాలను అపహరించి ,దాతలను హి౦సిచగా ,దేవతలకు యజ్ఞభాగాలు లేక బ్రహ్మ దగ్గర మొర పెడితే ,అసురులతో యుద్ధం చేసి భూమి సంపాదించి ,యజ్ఞయాగాదులు చేసి కీర్తి పొందమని చెప్పాడు .
దైత్య దానవ రాక్షసులంతా కలిసి బలగర్వంతోఅందులో ముఖ్యంగా అహి త్వాష్ట్రి,వృత్రుడు బలి,నముచి శంబరుడు శంఖుడు మొదలైనవారు వీరా వేశంతో యుద్దోన్మత్తులయ్యారు .అగ్ని ,ఇంద్ర వరుణ ,త్వష్ట , పూషా ,అశ్వినులు ,మరుద్గణాలు లోకపాలకాది దేవతా సమూహమంతా యుద్ధానికి బయల్దేరారు .దానవులంతా దక్షిణ దిక్కున మొహరిల్లి మంత్రా లోచన చేశారు .మొదట త్రికూట పర్వతం వారి ఆవాసభూమి అయింది .దేవతలు కూడా ఇక్కడికే చేరారు .వీరంతా యుద్ధం చేసిన చోటే మలయపర్వతం .ఆప్రాంతమే మలయ దేశం .ఇక్కడ శివుడు గౌతమి తీరం లో నిత్యనివాసి ..
దివ్య రథాలతో సురులు గౌతమీ పులిన తీరం చేరి భవు నారాధించి తమకు మేలు చేయమని కోరారు .దేవతలకు ఒక్కటే శరణ్యం విజయమో వీర స్వర్గమో .అని భావిస్తుంటే ఆశరీరవాణి’’దుఖం వద్దు .వెంటనే గౌతమి చేరి అక్కడ హర హరిలను ఆరాధించండి ‘’అన్నవాక్కు వినిపించి ,హరిహరుల ఆశీస్సులతో దేవతలు యుద్ధం లో గెలిచి వారివారి స్థానాలకు వెళ్ళిపోయారు .దేవతలు ఆగమనం పొందినదే ‘’దేవాగమ’’ దేవప్రియ తీర్ధం ‘’.అని నారదునికి బ్రహ్మ చెప్పాడు .ఇదే కరీంనగర్ జిల్లా మంథెనలోని గోదావరి నది మధ్యలో ఉన్న ‘’సహస్ర లింగ క్షేత్రం ‘’.
శ్రీరాముడు కిష్కింధలోని సుగ్రీవ వానరసైన్య సాయంతో లంక ప్రవేశించి ,రావణాది సర్వ రాక్షస సంహారం చేసి ,సీతాదేవి తో సహా అందరితోకలిసి అయోధ్యకు పుష్పక విమానం లో బయల్దేరాడు ..దారిలో పరమపావని ,సంతాప నివారిణి గంగానదిని చూసి పులకించి హనుమంతాదులనలను పిలిచి –
‘’ఇయం జనిత్రి సకలస్య జంతోర్భుక్తిప్రదా ముక్తిమతాపి దద్యాత్ –పాపాని హన్యాదపి దారుణాని కాన్యాంనయాస్తత్ర నదీ సమానాః’’-గౌతమి ప్రభావంతో ప్రభువైన మాతండ్రి సర్వ పాప విముక్తుడై స్వర్గం చేరాడు .ఈ నది సకల జీవులకు తల్లి వంటిది ,పాప విమోచని .ఈనదికి మించిన నది పృధ్విలో లేదు .ఈనదీ ప్రభావంతో శత్రువులు మిత్రులయ్యారు సీతాదేవి లభించింది .హనుమ ఆత్మ బందువయ్యాడు . విభీషణుడు నిత్యమిత్రుడయ్యాడు ,లంక భగ్నమైంది. సర్వ రాక్షసులతో రావణుడు చంపబడ్డాడు .ఇంతపవిత్రమైన గంగానది ని గౌతమమహర్షి శివుని పూజించి ,శివ జటాజూటం లో ఉండేట్లు చేశాడు .సకలవరప్రదాయిని అమంగళహారిణి.అనేక నదులకు జన్మస్థానం మనసావాచా కాయం తో శరణు వెడుతున్నాను ‘’ అన్నాడు .
రాముని మాటలు శ్రద్ధగా ఆలకించి ,వానరులంతా గౌతమీ స్నానం చేసి పునీతులై ,పూజ చేశారు .రాముడు శివుని మనసారా ప్రార్ధించి స్తుతించాడు .వానర బృందమంతా గాన నృత్యాలతో పరవశం చేశారు . ఆరాత్రి అందరూ అక్కడే గడిపి ,చెప్పరాని ఆనందం అనుభవించి జరిగిన కాయ క్లేశాలన్నీ మర్చిపోయారు .ప్రభాత సమయం లో విభీషణుడు వచ్చి నాలుగు రాత్రులు ఆక్కడే గడుపుదామని రామునికి చెప్పగా అందరూ సంతోషించి ఉండిపోయారు .సకలేశ్వరుడైన సర్వేశ్వరుని ,జగద్దాత్రితో ఉన్న సిద్దేశ్వర క్షేత్రం దర్శించి, భక్తితో పూజించి అయిదు రోజులు౦డి ,లింగాభిషేకం చేసి తరించారు .హనుమ రాజైన రామునికి సకల సపర్యలు చేశాడు .హనుమను ఆ లింగాలనాన్నిటికీ విసర్జన కావించమని చెప్పాడు .సరే నని హనుమ వెళ్లి తన వాలం తో చుట్టి పీకేయాలనుకొన్నాడు .కాని అశక్తుడయ్యాడు .రామాదులకు ఆశ్చర్యమేసింది .మరల లింగాలకు భక్తితో పూజాదికాలుచేశాడు .కపి వీరుల చేత సేవి౦ప బడిన ఈతీర్ధం కిష్కింధ తీర్ధం గా పవిత్రమై నది .రాముడు గౌతమికి మరలమరల నమస్కరించి ప్రసన్ను రాలు కావలసినదని ప్రార్ధించాడు . ఈ కథ విన్నవారికి చదివినవారికి పాపాలు తొలగిపోతాయని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు .
89-వ్యాస తీర్ధం
దీనికే ప్రాచేతస తీర్ధమని కూడా పేరు .బ్రహ్మమానసపుత్రులు పది మంది జగత్తు యొక్క సృష్టికర్తలు భూమి యొక్క అంతం తెలుసుకోవాలనే తపనతో ,బయల్దేరి వెళ్ళారు కాని తిరిగి రాలేదు .అప్పుడు వేదవేదాంగ తత్వవిదులు ,సకల శాస్త్ర నిపుణులు అంగిరసులుతండ్రి అంగిరసుని అనుజ్ఞ తీసుకొని తల్లి అనుమతి పొందకుండానే తపస్సుకు వెళ్ళారు .తల్లికి కోపం వచ్చి వారిని ‘’తపస్సు సిద్ధించదు ‘’అని శపించింది .ఎన్ని చోట్లకు వెళ్లి తపస్సు చేసినా వారికి తపోసిద్ధి కలగలేదు .రాక్షస మానవ స్త్రీల వలన అనేక విఘ్నాలు కలిగాయి .చేసేదిలేక అగస్త్యమహామునిని సందర్శింఛి తమ తపో విఘ్నాలకు కారణం అడిగారు .
కుంభ సంభవుడు క్షణం ధ్యానించి ‘’మీరు సృష్టికర్త బ్రహ్మ చే సృస్టింపబడిన వారు. ఈ తపస్సు చాలదు .పూర్వం బ్రహ్మ చే సృష్టింప బడినవారు సుఖాన్ని వెతుకుతూ వెళ్లగా ,,వాళ్ళను వెతుకుతూ వెళ్ళినమీరు అంగీరసులయ్యారు .మంచికాలం వస్తే మీరు ప్రజాపతికంటే గోప్పవారౌతారు .ముల్లోక పావని గంగానదిని చేరి శంకరధ్యానం చేయండి .ఆయన మీ సకల సంశయాలు తీర్చగల సమర్ధుడు .సద్గురువు లేకుండా ఎవరికీ సిద్ధి కలుగదు ‘’అన్నాడు .వారు ‘’జ్ఞానడుడు అంటే ఎవరు ?బ్రహ్మ విష్ణువా,మహేశుడా,ఆదిత్యుడా చంద్రుడా అగ్నియా వరుణుడా ?’’అని అడిగారు .అగస్త్యమహర్షి ‘’జలమే అగ్ని ,అగ్నే సూర్యుడు .సూర్యుడేవిష్ణువు.విష్ణువే భాస్కరుడు .బ్రహ్మయే రుద్రుడు .రుద్రుడే సర్వం .ఆసర్వమే జ్ఞానం .అతడే జ్ఞానదుడు.ఉపదేశకుడు ,ప్రేరకుడు ,వ్యాఖ్యాత ,ఉపాధ్యాయుడు ,తండ్రి ఇలా గురువులు అనేకరకాలు .వీరిలో జ్ఞాప ప్రదుడు గొప్పవాడు .జ్ఞానం వలన భేద బుద్ధి నశిస్తుంది .శివుడు ఒక్కడే .జ్ఞానులు ఆయనను శంభుడని ఇంద్రుడని ,సూర్యుడని అగ్నిఅనీ అంటారు అని వివరి౦చాడు..
ముని వాక్యాలకు మనసు లో సంతోషించి ,సంశయ చ్చేదమై ,అంగీరసులలో సగం మంది గంగకు ఉత్తరం వైపు ,మిగిలిన అయిదుగురు దక్షణం వైపుకు వెళ్లి ,అగస్త్యుడు చెప్పినట్లు సకల దేవతారాధన చేసి ,తత్వ చింతన చేస్తూ ఆసనాలపై ఉన్నారు .సకల దేవతాగణం ప్రీతి చెంది బ్రహ్మ సంకల్పంగా వారు లోకస్రస్టలు అవుతారని .అధర్మ ౦ పెరిగినప్పుడు ,వేదాలకు అపకారం జరిగినపుడు వారు వ్యాసులై లోకోపకారం చేస్తారు అని ఆశీర్వదించారు .వారంతా వేర్వేరు రూపాలు పొందినా వారంతా పరబ్రహ్మ స్వరూపమే .ఇక్కడ ఉండే శివ దేవుడు సర్వ దేవతలతో అనుస్టింఛి ఉండి,అనుగ్రహం ప్రసాదిస్తాడు .అంగీరసులే ధర్మస్వూపులైన వ్యాసులు .వారే వేదవ్యాసులు .అందుకే ఈతీర్ధం మొహా౦ధకారం పోగొట్టే, జ్ఞానజ్యోతి వెలిగించే వ్యాస తీర్ధం గా విరాజిల్లింది అని నారదునికి బ్రహ్మ ఉపదేశించాడు .
క్రీ.శ.1744నవంబర్ 22 న అమెరికా లోని మాసా చూసెట్స్ రాష్ట్రం వేమౌత్ లో నార్త్ కా౦గ్రి గేషన్ చర్చ్ లో విలియం స్మిత్, ఎలిజబెత్ లకు ఆబిగైల్ ఆడమ్స్ జన్మించింది .తల్లి రాజకీయంగా చురుకుగా ఉన్న క్విన్సి కుటుంబానికి చెందినది .ఆడమ్స్ తండ్రి లిబరల్ కాంగ్రి గేషనల్ మినిస్టర్, యాంకీ సంఘ నాయకుడు . అయినా విలియమ్స్ మాత్రం వీటికి దూరంగా ఉ౦డి , హేతువుకు నైతికతకు ప్రాదాన్యమిచ్చాడు .ఆబిగైల్ తల్లి ఎలిజబెత్ 33ఏళ్ళ వైవాహిక జీవితాన్ని భర్తతో అనుభవించి మసూచికం సోకి ,తండ్రి విలియమ్స్77వ ఏటచనిపోయారు .
ఆబిగైల్ తరచూ జబ్బు తో బాధ పడుతు౦డటం తో ప్రాధమిక విద్య సరిగ్గా సాగలేదు .ఆకాలం లో ఆడపిల్లల చదువును ప్రోత్సహించేవారు కాదు . తల్లి చదవటం రాయటం ప్రాథమిక గణితం ఇంటి దగ్గరే నేర్పింది .అయితే తండ్రి, మేనమామ మాతామహుడు లకున్న పెద్ద లైబ్రరీలలో పుస్తకాలు చదివి ఇంగ్లిష్, ఫ్రెంచ్ సాహిత్యం అధ్యయనం చేసింది .తెలివిగల పిల్లకనుక ఆడవాళ్ళ హక్కులు ,ప్రభుత్వ నిర్వహణ విషయాలపై మంచి అవగాహన ఏర్పరచుకొని అమెరికా రాజ్య వ్యవస్ద ఏర్పడటానికి తానూ కారకురాలైంది .
జాన్ ఆడమ్స్ స్మిత్ తో తన 15వ ఏట 1759లో మొదటిసారి పరిచయమై ప్రేమ లోపడింది .వీరి వివాహానికి ఆమె తండ్రి అనుమతించలేదు కాని తల్లికి అల్లుడు లాయర్ కనుక ఇష్టపడింది .25-10-1764 వీరిద్దరి పెళ్లి జరిగింది .వివాహం అవగానే భర్తతో ఒకే గుర్రం మీద భర్త ఇంటికి వెళ్ళింది .అది చిన్నకాటేజ్ .తర్వాత దంపతులు బోస్టన్ కు వెళ్ళారు. అక్కడ ఆడమ్స్ లా ప్రాక్టీస్ బాగా విస్తరించింది .12 ఏళ్ళలో ఆరుగురి ని సంతానం గా పొందారు .పిల్లలను తీర్చి దిద్దటం లో, ఆడమ్స్ వంశ గౌరవం నిలపటం లో ఆబిగైల్ గొప్ప నైపుణ్యాన్ని చూపింది .భర్త తరచుగా కాంప్ లకు వెడితే,ఆయన పెన్సిల్వేనియాలోని ఫిలడెల్ఫియాలో ‘’కా౦ టి నెంటల్ కాంగ్రెస్ ‘’ సమయం లో ఉన్నప్పుడు ఇద్దరిమధ్య జరిగే ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలలో సాహిత్యం బాగా చోటు చేసుకొనేది .ఆమె కున్న విజ్ఞానం, మేధస్సుకు ఆడమ్స్ ముచ్చటపడి ప్రోత్సహించేవాడు .ఏడాది కేడాది జాన్ న్యాయవాద వృత్తి పెరుగుతుంటే దానికి తగినట్లు ఇల్లు మార్చాల్సి వచ్చేది .భర్త వ్యవసాయ క్షేత్ర యాజమాన్యం ,ఫైనాన్స్ లావాదేవీలు కూడా ఆమె జాగ్రత్తగా బాధ్యతగా చూసి భర్త అవసరాలకు ఎప్పుడూ డబ్బు లోటు రాకుండా నిర్వహించేది .ఆయనకూడా చాలావిషయాలలో ఆమె సలహాలను కోరేవాడు .
1784లో ఆడమ్స్ కు పారిస్ లో రాయబారి పదవి రావటం తో భర్త ,పిల్లలతో ఆబిగైల్ మొదటి సారి యూరప్ వెళ్ళింది .ఇక్కడ పెద్ద భవనం ,నౌకర్లు ,చాకర్లు ఉండటంతో చాలా ఆనందంగా గడిపింది .1785లో ఆమె భర్త బ్రిటన్ మొదటి జేమ్స్ రాజు కోర్టు లో అమెరికా మినిస్టర్ అవటం తో ఆమె గౌరవం పెరిగింది .స్నేహితులు లేక లండన్ ఆమెకు నచ్చలేదు .కాని తర్వాత థామస్ జెఫర్సన్ చిన్నకూతురు మేరీ తో పరిచయమై ఆనందం కలిగించింది . 1788లో కుటుంబం మళ్ళీ అమెరికా చేరి క్విన్సి లో ఓల్డ్ హౌస్ అనే దానిలో ఉంటూ క్రమంగా దాన్ని అభివృద్ధి చేశారు .
1797మార్చి 4 జాన్ ఆడమ్స్ అమెరికా రెండవ ప్రెసిడెంట్ గా ఫిలడెల్ఫియాలో పదవీ బాధ్యతలు చేబట్టాడు .అత్తగారు మంచం లో ఉండటం వలన సేవచేస్తూ, ఉండిపోవటం వలన భర్త పదవీ బాధ్యత స్వీకరణ ఉత్సవానికి హాజరు కాలేక పోయింది .భర్త ప్రెసిడెంట్ గా ఉన్నకాలం లో ఆమె ఫిలడెల్ఫియాలో ప్రతివారం పెద్ద టీపార్టీలుఇస్తూ, అవసరమైనప్పుదు ప్రజలకు కనిపిస్తూ ఉండేది .ఇప్పుడు అబిగైల్ మొదటి ఫస్ట్ లేడీ .అమెరికా రెండవ ప్రెసిడెంట్ జాన్ ఆడమ్స్ భార్య కనుక సెకండ్ ఫస్ట్ లేడీ అన్నారు .మొదటి ప్రెసిడెంట్ జార్జి వాషింగ్టన్ భార్య మార్తా లాగా కాకుండా ఆబిగైల్ చాలా చురుకుగా రాజకీయాలలో పాల్గొనేది .అందుకే ఆమెను ప్రతిపక్షం వాళ్ళు ‘’మిసెస్ ప్రెసిడెంట్ ‘’అని విమర్శించేవారు . భర్తకు అన్ని రకాల మద్దతిస్తూ ,రాజకీయాలపై అత్యంత అవగాహన పె౦చుకొని, భర్తకు విదేశీ వ్యవహార ,రాజద్రోహ చట్టాలు ఆమోదం పొందించటం లో గొప్ప కృషి చేసింది .1800లో ఫిలడెల్ఫియాలో భర్త ఆడమ్స్,పిల్లలతో పాటు ప్రెసిడెంట్ హౌస్ లో ఉన్నది . రాజధాని వాషింగ్టన్ డిసి కి 1800లో మారినపుడు వైట్ హౌస్ లోనవంబర్ లో వచ్చి ఉండి మొదటి ఫస్ట్ లేడీ అయింది .అవి ఆడమ్స్ పదవీకాలం లో చివరి నాలుగు నెలలు .చుట్టూ దట్టమైన అరణ్యం ,భవనాలు ఇంకాపూర్తికాకపోవటం కొంత అసంతృప్తి కలిగించింది.ఫైర్ ఉడ్ నరికి తెచ్చిపెట్టే నౌకర్లూ ఉ౦ డేవారుకాదు.భర్త ఆరోగ్యం కూడా బాగుందేదికాదు.
రెండవసారి ప్రెసిడెంట్ పదవికి పోటీ చేసి జాన్ ఆడమ్స్ ఓడిపోవటంతో కుటుంబం మళ్ళీ క్విన్సీకి చేరింది .బ్రిటన్ ప్రధాని జఫర్సన్ కూతురు, లండన్ లో తనకు స్నేహితురాలు మేరీ మరణం తెలిసి, ఆయన తనభర్త రాజకీయానికి వ్యతిరేకమైనా ,లండన్ వెళ్లి పలకరించి వచ్చింది .తనమనవడు జార్జి వాషింగ్టన్ ఆడమ్స్ ,మనవరాళ్ళ ఆలనా పాలనా చూసింది .1818 అక్టోబర్ 18న అలిగైల్ ఆడమ్స్ టైఫాయిడ్ జ్వరంతో బాధపడి 76ఏళ్ళ వయసులో చనిపోయింది .చనిపోతూ ‘’డియర్ ఫ్రెండ్ జాన్ నాకోసం ఏడవకండి .నేను వెళ్ళిపోతున్నాను ‘’అన్నది భర్త తో .మాసా చూసెట్స్ లోని క్విన్సిలోఉన్న చర్చ్ ఆఫ్ ది ప్రెసిడెంట్స్ లో ఖననం చేశారు .
అలిగైల్ కు రాజకీయంగా కొన్ని దృఢ అభిప్రాయాలున్నాయి . .రివల్యూషన్ వస్తుందేమో నని భయపడేది .సుస్థిరత ఉండాలని కోరేది .కుటుంబ వ్యవస్థ, మతాలకు గొప్ప ప్రాధాన్యమిచ్చింది . .మహిళలు కుటుంబ వ్యవస్థ చక్కబరచటానికి న్యాయ ,సామాజిక గౌరవం అడ్డురావన్నది .18శతాబ్ది స్త్రీల బాధలగురించి రాసింది .వివాహిత స్త్రీలకూ ఆస్తిహక్కు ఉండాలని కోరింది .స్త్రీవిద్య ప్రోత్సహించాలని చెప్పింది .భర్తకు సాహచర్యంతో తృప్తి పడకుండా ,మహిళలు తమను తాము తీర్చి దిద్దుకోవాలని ,తమమేధాశక్తితో పిల్లలకు,భర్తకు మార్గ దర్శనం చేయాలని హితవు చెప్పింది .ప్రెసిడెంట్ అయిన తనభర్త జాన్ ఆడమ్స్ కు1776మార్చి లో లేఖ రాస్తూ ‘’ఆడవాళ్ళను గుర్తుంచుకోండి .మీ పూర్వీకులకంటే వారిపట్ల ఉదారంగా ,అనుకూలంగా వ్యవహరించండి .భర్తలకు పరిమితిలేని హక్కులు ఇవ్వకండి .ప్రతిభర్త అధికారంతో క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తాడని గుర్తించండి .ఆడవాళ్ళ సంరక్షణ ,వారిపై సరైన దృష్టి మీరు చూపకపోతే ,మా మహిళలంతా తిరుగుబాటు చేస్తాం .మాకోసం ప్రత్యేక చట్టాలు .మా గోడు వినిపించే అవకాశాలు ,మా కు ప్రాతినిధ్యం లేని మీ నిబంధనలేవీ మమ్మల్ని బంది౦చ లేవని గమనించండి ‘’అని ఘాటుగా రాసింది .ఐతే భర్తప్రెసిడెంట్ ఆడమ్స్ ఈ అసాధారణ నియమాలను తిరస్కరించాడు .
అమెరికా ప్రజాస్వామ్యానికి బానిసత్వం సాంఘిక దురాచారమని ,ముప్పు అనీ ప్రకటించింది .ఫిలడెల్ఫియాలో ఉండగా 1791లో ఒక నల్లజాతి యువకుడు ఆమె దగ్గరకు వచ్చి తనకు చదవటం రాయటం నేర్చుకోవాలని ఉందని చెప్పగా, అతడిని స్థానిక ఈవెనింగ్ స్కూల్ లో చేర్పించి చదివించింది .’’ముఖం నల్లగా ఉన్నంత మాత్రాన అతడు స్వేచ్ఛా పౌరుడుకాదా,అతడు చదువుకోకూడదా ,అతడి జీవికకు ఆధారం చూసుకోరాదా? .అందుకే ఆ కుర్రాడి చదువుకు ప్రోత్సహించాను .ఇందులో నాకు ఆత్మగౌరవం పోయిందని భావించను ‘’ అన్నది .
అలిగైల్ ఫిన్సిలో ఉండగా ఫస్ట్ పారిష్ చర్చి లో చురుకైన కార్యకర్తగా ఉండేది .ఈ విషయాలను చనిపోవటానికి కొన్ని రోజులముందు ఆమె కొడుకు 1816మే5న రాసిన ఉత్తరం లో ‘’నేను యునిటేరియన్ గా గుర్తిపు పొందాను. తండ్రి ప్రభువు యేసు ఒక్కడే దైవం అని నమ్మాను ‘’అని రాసింది .అలిగైల్, జాన్ ఆడమ్స్ ల మధ్య 1200ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు నడిచి ,అమెరికాచరిత్రలో ఘనత వహించిన భార్యాభర్తలమధ్య జరిగిన కరెస్పా౦డెన్స్ గా రికార్డ్ సృష్టించాయి .ఆమె పేర అనేక స్మారక చిహ్నాలు నెలకొల్పారు .అమెరికా మొదటి ఫస్ట్ లేడీ ఐన ఆమెకు గౌరవ చిహ్నంగా అమెరికాప్రభుత్వం 10డాలర్ల బంగారు నాణాలు 2007జూన్19 ముద్రించింది .ప్రెసిడెంట్ అయిన భర్తకు విలువైన సలహాల౦దిస్తూ ,కుటుంబాన్ని పద్ధతిగా తీర్చిదిద్దితూ,మహిళా హక్కు,విద్య ,ఆస్తిలో వాటా కోసం ,బానిసత్వ నిర్మూలనకోసం తపన పడిన ‘’అమెరికా ఫస్ట్ లేడీ ‘’అలిగైల్ ఆడమ్స్ చిరస్మరణీయురాలు .
శ్రీ దువ్వూరి వేంకట రమణ శాస్త్రిగారి స్వగ్రామం మసకపల్లి లో కాకర్లపూడి నరసరాజుగారు క్షత్రియ కుటుంబాలలో మర్యాద మన్నన మంచితమున్నవారు .దువ్వూరివారు పుట్టటానికి ఇరవై ఏళ్ళకు ముందే ఆ వూరు వదిలి వెళ్ళిపోయారు .శాస్త్రిగారు విజయనగరం కాలేజి లో పని చేస్తుండగా ,ఒకరోజు ఆయన స్నేహితుడు సొంఠి లక్ష్మీ నరసింహ శాస్త్రి ‘’మన ఊళ్ళో రాజుగారొకరు నీకు కొద్దిగా సొమ్ము బాకీ ఉన్నారని ,అది ఇచ్చేయ్యటానికి సిద్ధంగా ఉన్నానని ,నీకు కబురు చేయమన్నారు ‘’అని ఉత్తరం రాశాడు .ఈ కబురు వచ్చేనాటికి శాస్త్రిగారికి 20,రాజుగారికి 70ఏళ్ళు .
శాస్త్రిగారికి కావ్యాలు బోధించిన పినతాతగారు లింగయ్య శాస్త్రులగారికీ రాజుగారికీ మంచి స్నేహం .రాజుగారు లంకలో వ్యవసాయం చేస్తూ పెట్టుబడులకు అవసరమైన డబ్బుఊల్లో బ్రాహ్మణ్యం దగ్గర తీసుకొంటూ ,పంటరాగానే తీర్చేవారు .కొన్నేళ్ళకు వ్యవసాయం కలిసిరాక ఊళ్ళో బ్రాహ్మలకు సుమారు 12వందల రూపాయలు బాకీ పడ్డారు .తీర్చలేక ,రోజూ వారు అడుగుతూ ఒత్తిడి చేస్తే ఊళ్ళో ఉండలేక మకాం ఎత్తేసి ,భద్రాచలానికి చాలాదూరం ఏజెన్సీ ప్రాంతం చేరి, అక్కడ పొలం సాగు చేస్తూ కాలక్షేపం చేశారు .చేతిలో డబ్బు ఆడినప్పుడు ఇలా చిల్లరబాకీలు తీసుకొన్నవాళ్ళందరికీ ,12ఏళ్ళ కాలం లో బాకీలు తీర్చేశారు .ప్రోనోట్ల బాకీ 380మిగిలి ఉంది .అందులో ఒకటి 250,ఒకటియాభై ,ఒకటి ఎనభై.ఉన్నాయి అందులో 80 ప్రోనోటు శాస్త్రిగారి పినతాతగారిది .కాలదోషం పడుతున్న తరుణం లో మొదటివారిద్దరూ ,రాజుగారికిఎన్ని సార్లు ఉత్తరాలు రాసినా జవాబు లేకపోవటంతో ఊళ్ళో ,ఆకెళ్ళ రమణయ్య అనే లౌక్యుని సంప్రదించి కాకినాడ కోర్టు లో దావాలు వేయించారు .భద్రచాలానికి చాలాదూరంగా ఉన్న రాజుగారికి ఉత్తరాలు అంది ఉండకపోవచ్చు .
ఒకసారి రాజుగారికి రమణయ్యగారు రైలు లో కనిపించగా ,దావాల విషయం అడిగి ,తనకు దావాలు వేయించటం ఇష్టం లేదని వాళ్ళిద్దరి బలవంతం మీద దాఖలు చేశానని చెప్పారు రమణయ్య .అప్పుడు రాజుగారు ‘’లింగయ్య శాస్త్రి గారి నోటు ఒకటి ఉండాలికదా .అదీ మీ దస్తూరితో రాసి౦దేనని జ్ఞాపకం .దాని మాటేమిటి ?’’అని అడిగారు .అప్పుడు రమణయ్యగారు ‘’అవునండీ రాజుగారూ !మీరంటే జ్ఞాపకం వచ్చింది .కోర్టుపక్షిని ,పాపాల భైరవుడినీ నేనేకనుక శాస్త్రులు బావగారికి కూడా జ్ఞాపకం చేశాను .కాకినాడ వెడుతున్నాను నోటు ఇస్తే కోర్టులో దాఖలు చేస్తాను అని చెప్పాను .అప్పుడు శాస్త్రిగారు ‘’అవునోయ్ రమణయ్య బావా !ఏమిటి నీ వెర్రి .నరసరాజు గారి కంఠం లో ప్రాణం ఉండగా ప్రోనోటుకు కాలదోషం ఏమిటి ?దావాలూ తంటాలు మనకేమీ వద్దు ‘’అన్నారని అందుకే ఆనోటుకు దావా పడలేదని రాజుగారికి రమణయ్యగారు చెప్పారు .ఇది విన్న రాజుగారు తెల్లబోయి ‘’మళ్ళీ సెలవియ్యండి’’ అని అడిగి చెప్పించుకొని ‘’ఎంత విలువైన మాట అన్నారు .లింగయ్యగారు ఆయనకు నామీద యెంత విశ్వాసం ?నాపై దావాలు వేసినవాళ్ళు ఏం తీసుకొంటారో కోర్టే తేల్చనివ్వండి ‘’అన్నారు తర్వాత ఎవరి దారిన వారు వెళ్ళిపోయారు .ఇది జరిగి అప్పటికి 40 ఏళ్ళయింది .దావాలు వేసినవారిద్దరూ ,వేయించిన రమణయ్యగారూ చనిపోయారు .
ఉత్తరం అందగానే దువ్వూరివారు మసకపల్లి వెళ్లి స్నేహితుడిని కలిశారు .ఆయన రాజుగారు రాయమంటే తాను ఉత్తరం రాశానని ఆయన చెప్పాడు .ఉదయం 9గంటలకు అందరూ దువ్వూరి వారి అరుగుమీద కూర్చున్నారు .రాజుగారు వచ్చారు .కుశల ప్రశ్నలైన తర్వాత రాజుగారు ‘’స్వయంగా నేనే మీకు మనవి చేయాలని ఉత్తరం రాయించాను .శ్రమపడి దయ చేశారు .మీరు నాకు తెలియదు .లింగయ్య శాస్త్రి గారి కి మనవలున్నట్లే నాకు తెలీదు .వారి కుటుంబం లో లో ఎవరున్నారని వాకబు చేయగా మీ సంగతి తెలిసింది .మీ తాతగారికి నామీద విపరీతమైన అభిమానం .అవసరాలకు రెండుసార్లువారిదగ్గర నలభై,నలభై చేబదులు తీసుకొని సమయానికివ్వలేక, ఏకంగా 80రూపాయలకు ప్రోనోటు వ్రాశాను .ఎవరు ఎన్ని చెప్పినా ఆయన నామీద దావావేయ్యలేదు సరికదా ‘’నరసరాజు కంఠం లో ప్రాణముండగా ప్రోనోటుకు కాలదోషమేమిటి ‘’?అన్నారని రమణయ్యగారి ద్వారా తెలిసింది .ఎప్పటికైనా వారి వారసులకు ఆడబ్బు ఇచ్చేసి రుణ విముక్తుడిని కావాలని తాపత్రయ పడుతున్నాను .వారి కుటుంబంలో మూడవ తరం దాకా ఇది కుదరలేదు .ఆఎనభైకి వడ్డీ లెక్క వేస్తె ఎనో రెట్లు అవుతుంది .అక్కడికి వెళ్ళినా గౌరవంగా కాలక్షేపం చేస్తున్నానే కాని పెద్దగా సంపాది౦చి౦ది లేదు .తాతగారిమీద అభిమానం ,నా పరిస్థితి గమనించి మీరు యెంత ఇమ్మంటే అంతా ఇచ్చి రుణ విమోచకుడిని అవుతాను .ఈ అరుగుమీదే లింగయ్యగారి దగ్గర అప్పు తీసుకొన్నాను కనుక ఇక్కడే మీ బాకీ తీర్చాలని వచ్చాను .మిమ్మల్ని కూడా ఒకసారి చూడాలనే కోరికా ఉంది .నా పిచ్చి ఊహతో మిమ్మల్ని చాలా శ్రమ పెట్టాను మన్నించండి’’ అన్నారు ఆర్తిగా .
దువ్వూరి వారు ‘’తమరెవరోనాకు, నేనెవరో మీకు తెలీదు .మీ బాకీ మాట నేను ఎవరివల్లా వినను కూడా లేదు .కనుక నేను చెప్పదలచుకోలేదు .మీకు యెంత తోస్తే అంతా ఇవ్వండి ఎక్కువా తక్కువా అనుకోను .నిర్ణయం మీదే ‘’అన్నారు రాజుగారితో . రాజుగారు ‘’నాకు తోచింది ఇస్తే రుణవిముక్తి అనిపించుకోదు .నామనసూ సంతోషించదు కూడా . తమరే సెలవియ్యండి’’అన్నారు .దువ్వూరివారు ‘’అసలు సంగతే మనం మాట్లాడుకొందాం. వడ్డీ సంగతి వదిలెయ్యండి .ఆ ఎనభైరూపాయలు ఇచ్చేస్తే బాకీ పూర్తిగా తీర్చినట్లు నేను భావిస్తాను ‘’అన్నారు .ఆమాట అనగానే రాజుగారు తానూ తొడుక్కున’’ కళ్ళీలాల్చి’’బిగువై పోయే౦తగా ‘’పొంగిపోయారు .అందరూ శాస్త్రిగారిని ‘’చాలాబాగా చెప్పావు .చిన్నవాడివైనా చాలాదూరం ఆలోచించావు ‘’అని అభినదించారు .రాజుగారు ఖండువా కొంగున కట్టుకొచ్చిన మూట విప్పారు .అందులో ఖచ్చితంగా 80 వెండి రూపాయలున్నాయి.వాటిని నాలుగు దొంతర్లుగా పెట్టి ‘’తీయించండి ‘’అన్నారు ‘’మా లింగయ్యన్నగారికన్నా తమరు నామీద ఎక్కువ అనుగ్రహం చూపించారు ‘’అన్నారు రాజుగారు కృతజ్ఞతగా .శాస్త్రిగారు ‘’అదేమీ కాదండి. అది అనుగ్రహమే అయితే ,అది నాది కాదు .తాతగారికీ మీకూ ఉన్న స్నేహానిది ‘’అని ఉచిత రీతిని చెప్పారు .రాజు గారు ఆనందంగా వెళ్ళిపోయారు .దువ్వూరివారు విజీనగరం బయల్దేరి వెళ్ళారు .ఇద్దరోఇద్దరే మహానుభావులు .
