గౌతమీ మహాత్మ్యం-60

86-కలపిలాతీర్ధం

అంగీరస తీర్ధం ,కపిలాతీర్ధం అనే ఈ తీర్ధం గౌతమికి దక్షిణాన ఉన్నది. దీనికే ఆదిత్య ,సైమ్హికేయ తీర్ధలని కూడా పేర్లున్నాయి .అన్గిరసులు ఇక్కడ యజ్ఞం చేసి ,ఆదిత్యులకకు  భూమిని దక్షిణగా ఇచ్చారు .ఈ భూమి సై౦హిక అంటే సింహపుపిల్లలాగా జనుల్ని భక్షిస్తోంది  .తర్వాత అన్గిరసులు తపస్సుకై వెళ్ళారు .జనం భయపడి అన్గిరసులవద్దకు వెళ్లి మొరపెట్టారు .ఇది సైమ్హిక పనే అని తెలిసినవారు ఆదిత్యునికి నివేదింఛి తామిచ్చిన భూమిని తీసేసుకోమన్నారు .ఆయన అంగీకరించక తిరిగి తీసుకొంటే వాళ్ళు అరవై వేలఏళ్ళు  కీటకంగా జీవిస్తారని చెప్పి ,యజ్ఞ దక్షిణగా వారిచ్చిన భూమిని కొని తీసుకొంటామని ఆదిత్యులు చెప్పగా,అన్గిరసులు సరే అన్నారు .

   ఆదిత్యులు శుభలక్షణ లక్షిత యైన కపిల ధేనువును వారికిచ్చి ,భూమిని తీసుకొన్నారు .కపిల దేవునిలో సాక్షాత్తు నారాయణమూర్తి ఉంటాడు .ఈ స్థానమే కపిలా సంగమం ,సకలపాప స౦హారకం .దానము చేయబడిన నీటి తో ఏర్పడిన దే కపిలా నది .ఇలా వస్తు వినిమయం తో ఆదిత్యులు భూ లోక రక్షణ చేశారు .ఇదే గోతీర్ధం .కపిలానది గంగానదితో కలిసిన చోటు కపిలా సంగమ తీర్ధం అని నారదునికి బ్రహ్మ ఉవాచ .

87-శ౦ఖ హ్రదతీర్ధం

గదాధరుడు శంఖ చక్రాలతో వెలసిన తీర్ధమే ఇది .ఇక్కడి పుణ్య స్నానం భవ బంధ విమోచకం .పూర్వం కృత యుగ ప్రారంభం లో బ్రహ్మ సామగానం చేస్తుండగా ,బ్రహ్మాండం అనే గృహం లో పుట్టిన రాక్షసులు బలోన్మత్తులై ఆయుధాలతో బ్రహ్మను తినేయ్యటానికి వచ్చారు .బ్రహ్మ విష్ణువును ప్రార్ధించగా ,ఆయన చక్రధారియై రాక్ష సంహారం కోసం వచ్చి ,చక్రం తో రాక్షసులను నిశ్శేషంగా  సంహరించి, విజయ విలాసంగా శంఖం పూరించాడు.ఇదంతా జరిగిన చోటునే శంఖు తీర్ధమని చక్రతీర్ధమని ప్రసిద్ధి చెందింది .ఇది సర్వాభీష్ట ప్రదాయకం పుణ్యకరం,లక్ష్మీ ప్రదం ఆరోగ్యదాయకం ,పుత్ర సంతాన దాయకం .ఇందులో పది వేలతీర్దాలున్నాయి .అన్నీ పాపహరాలే అని బ్రహ్మ నారదునికి వివరించాడు .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -2-11-19-ఉయ్యూరు

గౌతమీ మహాత్మ్యం-59

84-భావ తీర్థం

భవుడు వెలసినదే భావతీర్దం..సర్వ ధర్మ పారంగతుడు ప్రాచీన బర్హి మూడున్నర కోట్ల సంవత్సరాలు రాజ్యపాలన చేసిన సూర్య వంశ క్షత్రియ రాజు .వార్ధక్యం లో భార్యా ,పిల్లలు సమస్తం వదిలేస్తాననుకొన్నాడు .ప్రజలు ఆది వ్యాధులు లేకుండా సుభిక్షంగా ఉన్నారు .ఒక సారి పుత్రులకోసం గౌతమీ తీరం లో యజ్ఞం చేస్తే ,శివుడు ప్రీతి చెంది ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమంటే పుత్రుని ప్రసాదించమని బర్హి దంపతులు కోరారు .అప్పుడు అతనిని ముక్కంటి   తన మూడవ కంటిని చూడమన్నాడు . బర్హి చూడగా ఆనేత్ర కాంతినుంచి పుత్రుడు జన్మించాడు .అతనికి ‘’మహిమా ‘’అనే పేరు .అతడు చేసిన స్తోత్రం శివ మహిమన స్తోత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది .ఆతీర్ధాన్ని తీర్ధ రాజమయేట్లు చేయమని కోరాడు .సరే అన్నాడు భవుడు అదే భావ తీర్ధం .ఇక్కడ 70పుణ్య తీర్దాలున్నాయని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు .

85-సహస్ర కుండాఖ్య తీర్థం

పూర్వం శ్రీరామచంద్రుడు సముద్రానికిసేతువు నిర్మించి ,లంకను చేరి రావణాది రాక్షస సంహారం చేసి ,అగ్నిపునీత సీతాదేవిని పిలిచి తన అన్కమున కూర్చోటానికి అర్హత పొందిందని చెప్పాడు .కాని హనుమ అ౦గదాదులు అది సరైన మాట కాదన్నారు .అయోధ్యకు వెళ్లి సర్వ నృపతుల, తల్లుల సోదరుల, పురజనుల సమక్షం లో రామాన్కస్థిత కావాలని చెప్పారు . వీరి మాటలుకాదని విభీషణ, లక్ష్మణ,జాంబవంతుల మాట విని, రాముడు సీతా దేవిని సాదరంగా పిలువగా శ్రీరామ అంక పీఠం ఆరోహించింది సీతాసాధ్వి .అక్కడి వారంతా సంతోషించాగా .అందరూ పుష్పక విమానం లో అయోధ్యకు బయల్దేరి వెళ్లగా ,అయోధ్యలో  శ్రీ రామునికి  పట్టాభి షేకం   వైభవోపేతంగా జరిగింది .

కొంతకాలానికి ఒక అనార్యుని మాటలకు రాముడు నిండు గర్భిణి యైన సీతను పరిత్యజించాడు .రామాజ్ఞపై లక్ష్మణుడు సీతాదేవిని వాల్మీకి ఆశ్రమం దగ్గర ఆమె ఏ తప్పూచేయలేదని తెలిసినా వదిలి పెట్టి వచ్చాడు .కొన్నేళ్ళకు రాముడు అశ్వమేధ యాగం చేయ సంకల్పించి .సీతారాములకుమారులు లవ కుశులు రామాస్థానం  లో నారద తు౦బు రుల్లాగా రామాయణాన్ని గానం చేశారు .వారిని తనకుమారులుగా గుర్తించి రాముడు  దగ్గరకు పిలిచి పుత్ర గాత్ర పరిష్వంగ సుఖం అనుభవించాడు .ఆనందం, దుఖం తో రాముడు మాటిమాటికీ వారిని మళ్ళీ మళ్ళీ కౌగిలించుకొని ,మనసులో ఏదో ధ్యానిస్తూ ,ఉండగా లంకావాసులైన విభీష ణాది  రాక్షసులు, సుగ్రీవ ,అంగద ,జాంబవంతాది  వానర ప్రముఖులు వచ్చి ,రాముని చూసి సీతా దేవికనపడకపోవటం తో ద్వారపాలకులను అడుగగా ,వారు రాముడు  సీతను వదిలి పెట్టాడని చెప్పగా, వారంతా అగ్ని పునీత సీతను లోకాపవాద భీతితో వదిలిపెట్టటం ధర్మకాదని ,ఇక తమకు మరణమే శరణ్యమని భావించి గౌతెమీతీరం చేరారు ..

   వారి వెనుకనే రామ పరివారం వెళ్ళారు .అందరూసీతా దేవి రాకకోసం గొప్ప తపస్సు  చేయాలనుకొన్నారు. రాముడు అందరితో కలిసి  గౌతమీ స్నానం చేసి,  శివారాధన తత్పరుడయ్యాడు .చాలాకాలం తపస్సు చేసి పరితాపాన్ని పోగొట్టుకొన్నాడు .ఇక్కడే రాముడు పాప హరం, సర్వ ఆపత్ నివారకం అయిన హోమాన్ని వేయి కుండాలలో వసుధారతో చేశాడు.  ఈ తీర్ధమే ‘’సహస్ర కుండ తీర్ధం ‘’గా ప్రఖ్యాతి పొందింది .ఇక్కడి స్నాన దానాలు సహస్ర ఫలప్రాప్తి కలిగిస్తాయి అని నారదునికి బ్రహ్మ తెలియ జేశాడు .

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -1-11-19-ఉయ్యూరు

       అదో పాండిత్య రాజసం

శ్రీ దండి భట్ల విశ్వనాధ శాస్త్రి గారు తెలుగువారే కాని ఎక్కడివారో తెలీదు .అత్తవారిది గోదావరి జిల్లా నేదు నూరు ప్రాంతం  .బాగా చిన్నతనం లోనే కాశీకి భార్యతో సహా వెళ్లి స్థిరపడ్డారు .పిల్లా పీచూ జంజాటం లేని కుటుంబం .ఆ రోజుల్లో కాశీలో ఒక అలవాటు ఉండేది .ఏ జమీందారు యాత్రకు వచ్చినా అక్కడ ఒక పండిత సభ జరిపి ,పరీక్షలు ,శాస్త్రార్ధాలు చేయించి శాలువాలుకప్పి బహుమతులివ్వటం రివాజు గా ఉండేది .ఈ సభలు తరచుగా జరుగుతూనే ఉండేవి .దండి భట్ల లాంటి పెద్దలు అధ్యక్షత వహించేవారు .వీరికి రెండేసి శాలువాలు కప్పేవారు .అవి తీసుకొని ఇంటికి వస్తూ దారిలో ఇద్దరు వేదవేత్తలను పిలిచి ,ఇంటికి తీసుకు వచ్చి ,భార్యతో’’ వేద పండితులొచ్చారు. వారు దేవతా స్వరూపులు ,ఈ రెండు శాలువలు చెరొకరికి సమర్పించి  నమస్కరించు ‘’అనేవారు .ఆమె అలానే చేసేది .వందలకొద్దీ శాలువాలొచ్చినా ఇదే పధ్ధతి .అన్నీ వినియోగించటమేకాని కప్పుకోటానికి ఒక్కటీ మిగిల్చుకొనే వారు కాదు .కప్పుకోవటానికి జమిలి దుప్పటే ఆయనకు .డబ్బు కూడా ఎంతవచ్చినా అది ఇలాగే సద్వినియోగమవ్వాల్సిందే .రేపటి ధ్యాస లేని నిరీహులాయన .భార్యకూడా ఈ పద్ధతికే అలవాటు పడిపోయి౦ది పాపం .

  ఒక ఏడాది శాస్త్రిగారి భార్యకు కోటిపల్లి తీర్దానికి మహా శివరాత్రి కి వెళ్ళాలనే కోరిక కలిగింది .ఆయనా సరే నన్నారు .కాకినాడ దాకా రైలు లో చేరి(వీరిద్దరికి రైలు  టికెట్ ఉండేదికాదు ) అక్కడి నుంచి కోటిపల్లికి బండీ మీద వెళ్ళాలి .చేతిలో డబ్బు ఉంచుకొనని  ఆయన ,కాకినాడ నుంచి మజిలీలు చేస్తూ ,కోటిపల్లికి నడిచి భార్యతో శివరాత్రి ఉదయం గోదావరి ఒడ్డుకు చేరారు .భార్యను అక్కడే ఉండమని చెప్పి ,తాను  గోదావరి స్నానంచేసి బయటికి వచ్చి, ఆమె చేతిలో ఉన్న సంచీ తనకిమ్మని చెప్పి,స్నానం తర్వాత ఇద్దరు గుడికి వెడదామని ఆమెను స్నానానికి పంపారు .ఆమె వెంటనే వెళ్ళకుండా రేవు వైపు చూస్తూ ‘’కాకిలాగా మునిగి రావటమేగా వెళ్తాలెండి ‘’అని కదలకుండా అలాగే నిలబడింది .ఆవిడ దృష్టిని అంతగా ఆకర్షించి౦ దేమిటా అని శాస్త్రిగారు పరకాయించి చూశారు .రేవులో ఎవరో కమ్మవారి  ఆడంగులు  స్నానాలు చేస్తూ ,అక్కడి బ్రాహ్మణులకు  రూపాయి బిళ్ళలు పంచి పెట్టటం కనిపించింది .ఆయన గ్రహించి ఆమె మనోభిప్రాయం తెలుసుకొని ‘’వాళ్ళలాగా పంచిపెట్ట టానికి మనదగ్గర డబ్బు లేదనే కదా నీ దిగులు  ?’’అన్నారట .ఆమె ‘’. ‘’ఎందుకా అడగటం .కావాలంటే మనకిప్పుడు డబ్బు వస్తుందా ?’’అంది కొంచెం వెటకారంగా .’’ఈ సంచీ పుచ్చుకొని అటూ ఇటూ తిరక్కుండా ఇక్కడే ఉండు .ఊళ్లో కెళ్లిడబ్బు తెస్తా .పిఠాపురం రాజా గంగాధర రామారావు గారు ,ఇక్కడికి వచ్చి హరిశాస్త్రి గారింట్లో ఉన్నారని సత్రం లో చెప్పు కొంటుంటే విన్నాను .అతని దగ్గర డబ్బు తెస్తాను .నుంచో ‘’అని చెప్పి ఎకాఎకిని హరి శాస్త్రిగారింటికి వెళ్ళారు నడిచి .

  హరి శాస్త్రి గారింట్లో జమీందారు గారు, ఆయన ,స్నానాలు చేసి  పట్టుబట్టలు ధరించి శ్రీ సోమేశ్వర స్వామి దర్శనానికి బయల్దేరుతూ సావిట్లో కనిపించారు .విశ్వనాధ శాస్త్రి గారిని చూసి ,గుడిప్రయాణం ఆపేసి ,ఆ ఇద్దరూ కూర్చున్నారు .రాజావారు ‘’శాస్త్రిగారూ ఎలా వచ్చారు ఎప్పుడొచ్చారు ?’’అని అడిగితే శాస్త్రీజీ ‘’ఏదో వచ్చాం లెండి. మా ఆవిడ కూడా వచ్చింది .స్నానాల రేవు దగ్గర ఉంది .దానికో పిచ్చి. రేవులో ఆడవాళ్ళు బ్రాహ్మణులకు రూపాయలు దానం ఇవ్వటం చూసి ,తనదగ్గర చిల్లిగవ్వకూడా లేదని దిగులుతో ఉంది .మీరిక్కడికి వచ్చారని తెలిసి కొంత డబ్బు తీసుకెళ్ళదామని వచ్చాను ‘’అన్నారు .జమీందారు ‘’అయ్యా !నేడు మహా శివరాత్రి పుణ్యకాలం .ఇంతకంటే ధన్యత ఉందా ?’’అని ,ఒక పళ్ళెం నిండా రూపాయి బిళ్ళలు తెప్పించి, బల్లపై పెట్టించి ,తీసుకు వెళ్ళమని కోరారు .శాస్త్రి గారు రెండు చేతులూ పళ్ళెం లో పెట్టి ,రెండు గుప్పిళ్ళలోరూపాయలు ఇరికించి పట్టుకొని ,రెండు జేబుల్లో పోసుకొని ‘’ఇవి చాలండి .అవన్నీ ఎందుకు ?’’అని చెప్పి ‘’ఇక నేను గుడికి వెడతాను .మీరూ గుడికి బయల్దేరండి ‘’అని చెప్పగా ‘’అలాకాదు స్నానాలు, దానాలు అయ్యాక అమ్మగారిని కూడా తీసుకొని గుడికి రండి .మా సిబ్బంది ముందే వెళ్లి దర్శనం ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు .ఈ జనసమ్మర్దం లో మీరు లోపలి వెళ్ళలేరు ‘’’అన్నారు .

  శాస్త్రిగారు ‘’దేవ దర్శనానికి  సిబ్బంది ఎందుకండీ .వీటి తాత లాంటి సమ్మర్దాలు కాశీ విశ్వేశ్వరాలయం లో ఎన్నో చూశాం .మేము సులభంగా వెళ్ళగలం. మీ దారిన మీరు వెళ్ళండి .నేను మళ్ళీ ఇటురాను ‘’అంటూ గోదావరికి వెళ్లి భార్యకు రూపాయలిచ్చి ‘’ఇందులో ఒక్క రూపాయి కూడా మిగల్చకుండా అన్నీ నీకు తోచిన వారికి పంచిపెట్టు ‘’అనగా భార్య అలానే చేసింది. ఇద్దరూ దైవ దర్శనం చేసుకొని మళ్ళీ కాశీకి ప్రయాణం చేశారు .పండితులలో ఆశాపరులు, దురాశా పరులే కాకుండా నిస్పృహులుకూడా దండి భట్ల విశ్వనాధ శాస్త్రి గారి లాంటి వారున్నారు .ఇలాంటి వారిని, సరసులైన సంపన్నులు నెత్తిన పెట్టుకొంటారు పిఠాపుర౦  జమీందారు శ్రీ  రావు వెంకట  మహీపతి  గంగాధర రామారావు గారిలాగా .  ఇదో పాండిత్య రాజసం .

ఆధారం -శ్రీదువ్వూరి  వారి స్వీయ  చరిత్ర

  నాగుల చవితి శుభాకాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-10-19-ఉయ్యూరు

పరమధార్మికుడు ఐలుడనే పురూరవరాజు ఊర్వశి ని చేబట్టి,కొద్దిగా నెయ్యిమాత్రమే తాగుతూ తపస్సు చేస్తుండగా ఊర్వశి వచ్చి అతడిని ఉద్రేకపరచి వివస్త్రుడుగా అయ్యాక ,ఆమె పాన్పు పై పడుకోగా  అతడు పాన్పు  చేరగా   ,అతడు నియమోల్ల౦ఘన  చేశాడని వెళ్ళిపోయింది  ,అతడు నగ్నంగా కనిపించనంతవరకే అతని వద్ద ఉంటానని ఇదివరకే వారిద్దరిమధ్య ఒప్పందం ఉంది .తాను  నగ్నంగా ఎందుకయ్యాడో తెలీక ,శత్రురాజు మీదకు వస్తే జయించి దేవలోకం చేరాడు .తిరిగి వచ్చి కులగురువు వశిష్టుని వలన ఊర్వశి వెళ్ళిపోవటం తెలుసుకొని ,విరహంతో నిరాశా దుఖం ,నిస్పృహలతో నిత్య కృత్యాలన్నీ మానేశాడు .వసిస్టు డు వచ్చి ‘’ఆమె ఇవాళ చనిపోయింది .స్త్రీలమనస్సులు కుక్కలలాంటివి .వంచన ,నృశంసత్వం ,చంచలత్వం, దుశ్శీలం వారి నైజాలు.ప్రతివారు స్త్రీలమాయలో పడిపోతారు .దుఃఖించక కర్తవ్యమాలోచి౦చు ‘’అన్నాడు .ఊరట చెందిన రాజు గౌతమీ నది చేరి నది గర్భం లో నిలబడి శివ ,జనార్దన బ్రాహ్మ భాస్కర గంగలను ధ్యానించాడు .తర్వాత శివునిపైనే ధ్యానముంచాడు .సంసారం త్యజించి అనేక యాగాలు చేసి ,రుత్విక్కులను భారీ దక్షిణలతో సంతృప్తి చెందించాడు .అందుకే ఇది యజ్ఞ ద్వీపమని వేద ద్వీపమని పిలువబడుతోంది   .ప్రతిపౌర్ణమి  రాత్రి ఊర్వశి అక్కడకు వచ్చి వెడుతుంది .ఈద్వీపానికి చేసిన ప్రదక్షిణ సమస్త పృధ్వికి చేసిన ప్రదక్షిణతో సమానం .ఇక్కడ వేదం స్మరించినా చదివినా ,వేదఫలం ,యాగ ఫలం పొందుతారు .దీనికే ఐల తీర్ధం పురూరవ తీర్ధం వాసిష్ట తీర్ధం ,నిమ్న భేద తీర్ధం అని పేర్లు .ఐలమహారాజు పాలనలో ఏ కర్మలమీద నిమ్నభావం ఉ౦డేదికాదుకనుక ఆపేరు సార్ధకమైంది .ఇక్కడ సర్వ భావమే తప్ప నిమ్నభావన లేదు .ఇక్కడి స్నాన జప దానాలన్నీ పరలోక ప్రాప్తి కలిగిస్తాయని బ్రహ్మ నారదునికి వివరించాడు .

83-ఆనంద తీర్ధం

నారదునికి బ్రహ్మ దేవుడు ఆనంద తీర్ధ మహాత్మ్యాన్ని వివరించాడు –అత్రిపుత్రుడు ‘’చంద్రమా ‘మహా తేజస్వి .గురువు బృహస్పతి నుండి సర్వ విద్యలు నేర్చాడు .ఇంకా ఏవైనా ఉంటె వాటినీ సాధించి గురుపూజ చేస్తానని గురువుకు చెప్పాడు .తనభార్య తార అనుమతిస్తే అలాగే అన్నాడు .ఇంటిలోపలికి వెళ్లి ,గురుపత్ని తారను చూసి  మోహపరవశుడై ,తన నివాసానికి లాక్కెళ్ళా డు .గురువుకు తెలిసి చంద్రుని శపించాడు ,,యుద్ధమూ చేశాడు .కాని చంద్రుడు చావ లేదు .నిర్భయంగా తారను మందిరానికి తీసుకువెళ్ళి ,భార్య రోహిణి తోపాటు అనేక సంవత్సరాలు సుఖం అనుభవించాడు .గురువు సర్వ ప్రయత్నాలు చేసినా శిష్యుడిని ఏమీచేయలేక ,చేసేదీ లేక నీతి వాక్యాలు స్మరిస్తూ ఉన్నాడు .

బృహస్పతి రాక్షసగురువు శుక్రుని దగ్గరకు వెళ్లి తన గోడు  వెళ్ళబోసుకొన్నాడు .సోదర గురువుకు జరిగిన అవమానానికి కినిసి కవి అంటే శుక్రుడు ‘’నీ భార్యను తెచ్చి నీకు అప్పగించేదాకా  నీరు త్రాగను, భోజనం చేయను,నిద్రపోను  ‘’అని ప్రతిజ్ఞ చేసి ,అభయమిచ్చి ,’’నీ భార్యను  నీదగ్గరకు చేర్చాక,గురుద్రోహి చంద్రుని శపించిన తర్వాతే ఏదైనా తింటాను ‘’అని చెప్పి వెళ్ళాడు .శుక్రుడు శంకరుని పూజించి అన్నివరాలు పొందాడు. గురు శుక్రులిద్దరుకలిసి చంద్రుడున్న చోటుకు వెళ్ళారు .చంద్రుని ‘’కుష్టు వ్యాధితో బాధపడు ‘’అని శపించాడు .ఈశాపం వెంటనే తగిలి చంద్రుడు క్షీణించటం మొదలుపెట్టి ఇక చేసేదిలేక తారను వదిలేశాడు .   తార చేయిపట్టుకొని శుక్రుడు సర్వ రుషిగణ,పితృ గణ,ఓషధీ గణ,పతివ్రతాగణాలను పిలిచి తారకు ప్రాయశ్చిత్తం ఏమిటి అని ప్రశ్నించాడు .అప్పుడు శ్రుతి’’బృహస్పతితో కలిసి తార గౌతమీ స్నానం చేస్తే పవిత్రమౌతుంది ‘’అని చెప్పింది .తారా బృహస్పతులు అలాగే గౌతమీ స్నానం చేయగా ,దేవతలు పుష్పవర్షం కురిపించగా ,జయశబ్దం భూ నభోన్తరాలలో  మర్మ్రోగింది .దేవతలు దిగివచ్చి ఆదంపతులను ఆశీర్వదించారు  .మనుషులు, రాజులు తార పవిత్రతను శ్లాఘించి బృహస్పతికి ఇచ్చారు .ఇక్కడే మహా తీర్ధం ఏర్పడి శుక్ర బృహస్పతి తారలకు సకల జనులకు ఆనందం క్షేమం ,పాప విధ్వంసం ,సర్వకామదం అయినందున ఆనంద తీర్ధం అయింది .గురువు గౌతమితో ‘’నువ్వు సదా పూజ్యురాలవు .ముక్తి దాయినివి .నేను అంటే బృహస్పతి సింహ రాశిలో ఉండగా త్రైలోక్య పావనివి అవుతావు .అప్పుడు అన్ని తీర్దాలు నీలో చేరతాయి ‘’అన్నాడు .శివుని వాహనం నంది ఇక్కడ ఎప్పుడూ ఉంటాడుకనుక ‘’నంది తీర్ధం ‘’అనే పేరుకూడా వచ్చింది అని బ్రహ్మ నారదునికి వివరించాడు .

సశేషం

నాగులచవితి శుభా కాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-10-19-ఉయ్యూరు

శ్రీ పేరి కాశీనాథ శాస్త్రులుగారు అమాయకులు ,అత్మగౌరవ౦ అతి స్వతంత్రం ఉన్న మహా పండితులు .ప్రత్యేకించి ఆనాటి ప్రముఖ సంస్కృత పండితులుశ్రీ  తాతా రాయుడు శాస్త్రి గారికి అల్లుడు కూడా .ఆంధ్రప్రదేశ్ పండిత రాజ్యానికి రాయుడు శాస్త్రిగారే ఆనాడు సార్వభౌములు .పండితులకు ఆయన యెంత చెబితే అంత .కాని అల్లుడికి మామగారంటే కంపరం .ఒకరకంగా ఇద్దరికీ  షస్టాస్టకం.చుక్కెదురే .మామగారి మాటంటే తృణప్రాయం అల్లుడికి ..కాని పరోక్షంగా మామగారి పాండిత్యాన్ని మెచ్చి గౌరవించే వారు .ఇదో విపరీత స్వతంత్ర పధ్ధతి ఆయనది .ఫాలాక్షుడికి కూడా భయపడని తత్త్వం .సముద్రమంత పాండిత్యం .సరస కవితా శక్తి ,విజయనగర రాజాస్థానం లో విశేష గౌరవం ఉన్నవారు .ఆయనకిచ్చే రాచగౌరవం అలాంటి ఇలాంటిది కాదు .విజయనగర సంస్థానాధీశులు విజయరామ గజపతి ఆస్థాన పండితులు శ్రీ పేరి వెంకటశాస్త్రులుగారు .యువరాజు శ్రీ ఆనంద గజపతి ఆస్థాన పండితులు, ఆస్థానకవి ,శ్రీ పేరి కాశీ విశ్వ నాథ శాస్త్రులు గారు .ఆతండ్రీ తనయులవద్ద,ఈతండ్రీ కొడుకులు  ఆస్థాన పండితులన్నమాట  . ,విశ్వనాథశాస్త్రి గారు ప్రతిరోజూ వచ్చి  యువరాజావారి మహల్ లో  శాస్త్ర గోస్టీ,కవిత్వ చర్చ చాల చనువుగా జరిపేవారు .

  ఒక రోజు మధ్యాహ్నం 4గంటలకు శాస్త్రిగారు కోటలోకి వెడుతుంటే ,తండ్రీకొడుకులు మొతీమహల్ డాబాపై ఏదో మాట్లాడుకొంటూ పచార్లు చేస్తున్నారు .విజయరామ  గజపతి గారు ‘’ఎవరా పెద్దమనిషి ,గొడుగు దించకుండా వస్తున్నాడు ‘’అని ప్యూన్ ని కేకేశారు .బంట్రోతు గబగబా పరిగెత్తుకొస్తున్నాడు .దగ్గరకొచ్చాడంటే,ఆ గొడుగు మనిషి కాళ్ళూ, చేతులూ విరిచేసేవాడే .మహారాజలు తప్ప వేరెవరూ కోటలో గొడుకు వేసుకోవటం మహాపరాధం .,గొప్పనేరం  .ఆధిపత్యమే కాదు ఏకచ్చత్రాదిపత్యం కూడాకదా వారిది .యువరాజు ఎందుకో అటువైపు చూడగాశాస్త్రి గారిని గుర్తుపట్టి తండ్రితో ‘’ఆ వచ్చేది మన కాశీ విశ్వనాధ శాస్త్రులవారు .మన ఆస్థాన పండితులకుమారులు  . ఆస్థాన మర్యాదలు  ఉల్లంఘి చేవారుకాదు .ఏదో పొరబాటున అలా వచ్చి ఉంటారు .ఇది ప్రథమ తప్పిదంగా సర్కారు మన్నించాలి –ఆయన స్థానం లోనేను క్షమాపణ చెబుతున్నాను ‘’అన్నారు .వెంటనే మహా రాజు బంట్రోతుకు ఏదో సౌ౦జ్న చేశారు .దానితో బంట్రోతు వెనక్కి తగ్గాడు .లేకుంటే కాశీ శాస్త్రులుగారి కాలూ చేయీ కాశీలో కలిసిపోయేవి .మహాప్రమాదం నుంచి బయట పడ్డారు .శాస్త్రిగారు ఆనంద గజపతి మహల్ లో మామూలుగా కూర్చునేచోట కూర్చున్నారు .

  కాసేపటికి యువరాజు వచ్చిఅభివాదం చేసి ‘’ఏమిటండీ ఈ రోజు చాలా పొరబాటు చేశారే?’’అనగా ‘’ఏం పొరబాటు ?’’అన్నారు శాస్త్రీజీ .’’కోటలోకి గొడుగు వేసుకురావటం మహాపరాధం కాదంటారా ?’’అన్న ప్రశ్నకు ‘’మహాపరాధమే ప్రభో !.అందుకే నేను రోజూ మొదటి గేటు బయటే గొడుగు ముడుచుకొని మరీ వస్తాను.ఈ రోజూ అంతే చేశాను  ‘’అన్నారు .’’లేదు శాస్త్రీజీ !మూడు గేట్లు దాటి మోతీమహల్ఎదురుగా నడుస్తూ కూడా గొడుగు తీయలేదు .మేమే స్వయంగా చూశాం .మహారాజులు౦గారు  మహా ఆగ్రహపడ్డారు .మీ బదులు మేము క్షమాపణ చెప్పి శాంతి౦పజేశాం .చాలా ప్రమాదం తప్పింది ‘’అన్నారు యువరాజా .తెల్లబోయిన శాస్త్రిగారు ‘’ఇప్పటికీ గొడుగు ముడుచుకొని వచ్చాననే భ్రా౦తిలోనే ఉన్నానుప్రభూ .ఒక కల్పన స్ఫురించి శ్లోకంగా అల్లుకొంటూ మీకు వినిపించాలనే తదేక దృష్టిలో రావటం వలన గొడుగు మాట మరచి పోయి ఉంటాను క్షమించాలి ‘’అన్నారు అత్యంత వినయంగా శాస్త్రీజీ .

  ‘’ఇప్పటికే క్షమించేశాం .ఆకల్పన శ్లోకం వినిపించండి ‘’అనగానే శాస్త్రిగారు వినిపించగా కల్పనా, శ్లోకం రెండూ బాగున్నాయని యువరాజా మెచ్సి ,పాలు భంగూ ,మిఠాయి తెప్పించి ఆనందంగా ఆనంద గజపతి ,కాశీ విశ్వనాథ శాస్త్రిగారు కలిసి సేవించారు .పండితులను గౌరవించే విషయం లో ఆనందగజపతి మహారాజా చాలా నిక్కచ్చిగా ఉంటారు .

  మరో ముచ్చట చూద్దాం .పాణిని వ్యాకరణం లో పరిషే౦దుశేఖరానికి వాక్యార్ధ చంద్రిక ,శబ్ద రత్నాకరానికి చిత్రప్రభ అనే గొప్ప వ్యాఖ్యానాలు రాసిన శ్రీ భాగవతుల హరి శాస్త్రులుగారు విజయనగర ఆస్థాన పండితులుగా ,కాశీలో ,విజీనగరంలో ,కోటిపల్లి లో ఉంటూండే వారు .వీరికంటే కొంచెం పెద్దలు శ్రీ  దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రిగారు ,కాశీలోనే చదువుకొని ,మహా వైయాకరణులై,కాశీలో స్థిర నివాసమేర్పరచుకొన్నారు .పాణినీయ వ్యాకరణం లో ఆయన మహా వీరులని ప్రసిద్ధి .  నిస్పృహులు ,అతి స్వతంత్రులు కనుక రాజాస్థాన ఉద్యోగాలు చేయలేదు .ఆనందగజపతి స్వయంగా పండితులుకనుక ,శాస్త్రిగారితో బాగా పరిచయం ఉండటమేకాక ,కాశీలోని తమసంస్థానం లో కొన్ని సార్లు ఉండి వచ్చేవారు .

   ఒక రోజు దండిభట్లవారు కాశీలో బయల్దేరి ఎక్కడికో వెడుతూ ,విజయనగరం లోదిగి ,సరాసరి ఆనంద గజపతిమహలు ఏదని కనుక్కొంటూ మూడు దేవిడీలు ,నాలుగు పారాలు దాటి,నాలుగవ విచ్చుకత్తుల పారా దగ్గరకు వెళ్లి హిందూ స్థానీలో  పహారా వాళ్ళతో మాట్లాడి ,ఈయన్ను అడ్డగిస్తే ,తమకు శిక్ష పడుతుందేమో నని భయపడుతూ మిన్నకున్నారు .శాస్త్రిగారు పెద్ద వస్తాదులాగా,చేఎత్తు విగ్రహం ,మాసిన గడ్డం 9 మూరల దుక్క పంచ, లోపల  ముతకబనీను మోకాళ్ళదాకా బొత్తాలు సరిగ్గా పెట్టని పెద్ద లాం కోటు (లాంగ్ కోట్ ) ,బుజం పై జమిలి నేత తెల్లదుప్పటి,నెత్తిన తట్టంత తలపాగా ,చేతిలో సంచీకూడా లేకుండా వచ్చారు కోటుకుఎడాపెడా జేబుల్లో యెంత సరుకైనా పెట్టుకోవచ్చు .చక్కని మాట .కాశీలో ఆన౦ద గజపతి తనకు స్నేహితులని ఠీవిగా చెబుతున్నారు .వాళ్ళూ హిందూ స్థానీయులేకనుక ఈయన్ని అడ్డగించలేదు .

      సరాసరి మహల్ లోకి వెళ్లి ఒక కుర్చీలో కూర్చున్నారు .ఒకనౌకరు దగ్గరకొచ్చి దండాలుపెడుతూ ‘’ఏమిటి సెలవు బాబూ !’’అని గౌరవంగా అడిగాడు .’’ఏమీ లేదు .మహారాజా వారితో కాశీనుంచి దండిభట్ల విశ్వనాథం వచ్చాడు ‘’అని చెప్పు అన్నారు బాగా బిగ్గరగా .మహారాజుకు వినబడి గుర్తుపట్టి ,వెంటనే వచ్చి ‘’ఎప్పుడు దయ చేశారు ?మాకు వ్రాయకుండానే వచ్చారు ?కాశీ నుంచేనా ,ఎక్కడికి ప్రయాణం ?’’అని అడిగారు .కాశీను౦చే కాని ఎక్కడికో తెలీదు .ఎటో తిరిగివద్దామని బుద్ధిపుట్టి బయల్దేరాను .రైలులో బరంపురం దాటాక జేబు తడుముకొంటే ‘’భంగు ‘’అయిపొయింది .తెలుగు దేశం లో అది దొరకదు ఎలా అనుకొంటే విజయనగరం జ్ఞాపకమొచ్చి మీదగ్గర ఉంటుందికదా అని దిగి వచ్చాను ‘’అన్నారు శాస్త్రీజీ .మహారాజు సంజ్ఞ తో నిమిషంలో అక్కడ ఒకపళ్ళెం లో భంగుముద్దా ,ఒకపళ్ళెం లో మిఠాయీ ,గ్లాసులో పాలు వచ్చేశాయి .ఇద్దరూకలిసి సేవించారు .మరి కొంచెం భంగు ,మిఠాయితెచ్చారు .వీటిని పొట్లాలు కట్టించుకొని జేబుల్లో కుక్కుకుని ‘’ఇక నే వెడతాను ‘’అన్నారు శాస్త్రిగారు .

  ‘’అదేమిటి శాస్త్రీజీ !ఆస్థాన పండితులను రప్పిస్తాం  .నాలుగు రోజులుండి వెళ్ళండి ‘’అని కోరారు రాజా .’’అబ్బే !నేనెవరి ఇంటా ఉండను  .ఇక్కడికైనా భంగుకోసమే వచ్చా.వెనక్కి కాశీ వెళ్ళిపోతా .ఈలోపు స్టేషన్ దగ్గర మంచుకొండ వారి సత్రం లో ఉండి,రేపు ఉదయం 10గంటల రైలుకు వెళ్ళిపోతాను .ఇంటికి వెళ్ళేదాకా భోజనం చేయను ‘’అని చెప్పి సెలవు పుచ్చుకొని వెళ్ళిపోయారు .

  ఆ సాయంత్రం ఆస్థాన పండితులు వస్తే ,సత్రంలో శాస్త్రి గారి దర్శనం చేయమని చెప్పగా మర్నాడు ఉదయం  వారు వెళ్లి కలిసి ,తమ ఇళ్ళకు  రమ్మని చాలా ఆర్తిగా ప్రార్ధించినా ‘’ఆ మాట వదిలేయండి .మీరంతా వచ్చారు సంతోషం .శిష్యులను  కూడా తీసుకొచ్చారు .వీరిలో వ్యాకరణ పండితులున్నారా ?’’అని అడగ్గా ‘’తమరు వారిని పరీక్షించమని మనవి ‘’అన్నారు వారు పరీక్షించి బాగుందని మెచ్చి ‘’శేఖరం ‘’చదువుతున్నఈకుర్రాడు బాగా పనికొస్తాడు కానీ ఇస్త్రీ బట్టలు ,ఆషోకు శాస్త్రానికి పనికి రాదు .అందరూ జాగ్రత్తగా చదువుకోండి ‘’అని హితవు చెప్పారు .ఆ ఇస్త్రీబట్టల షోకులకుర్రాడు మరెవ్వరోకాదు .శ్రీ తాతారాయుడు శాస్త్రి గారే .  ఉదయం  విశ్వనాథ శాస్త్రిగారిని అందరూకలిసి స్టేషన్ కు సగౌరవం గా తీసుకువెళ్ళి ,10గంటల రైలు ఎక్కించి  ‘’టికెట్టు ఎక్కడికి తీయ మంటారు ?’’అని వాళ్ళు అడిగితె ‘’అబ్బే!నాకు రైలులో ఎప్పుడూ టికెట్టు లేదు .ఆ కష్టం  మీకు అక్కర్లేదు .మీరంతా వెళ్ళండి ‘’అని చెప్పగా  వీడ్కోలు పలికి ఇంటిదారిపట్టారు ఆస్థాన విద్వాంసులు .శిష్యబృందం .

ఆధారం –శ్రీ దువ్వూరివారి స్వీయచరిత్ర

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -30-10-19-ఉయ్యూరు

—

గౌతమీ మహాత్మ్యం-57

గంగ ఉత్తర ఒడ్డునున్న నారసింహ తీర్ధం సర్వ రక్షాకం .హిరణ్య కశిపుడు బలపరాక్రమాలతో దేవతలను జయించి ,హరిభక్తుడైన తనకొడుకు ప్రహ్లాదునిపై ద్వేషం తో స్తంభం లో ఉంటె చూపించమంటే ,ఉన్నాడంటే, గదతో స్తంభాన్ని కొట్ట  గా అందులోనుంచి శ్రీహరి నారసింహ రూపం లో ఉద్భవించి ,తన విశ్వాత్మను ఆవిష్కారం చేసి హిరణ్యకశిపుని గోళ్ళతో చీల్చి చంపి ,దైత్యసైన్య సంహారం చేసి మహోగ్రరూపంతో ,రసాతలం లోని శత్రువులనూ చంపి ,స్వర్గానికి వెళ్లి అక్కడి రాక్షసులను భూలోక పర్వతాలపై ఉన్న రాక్షసులను ,సముద్ర, నదులలోని వారినీ, గ్రామ, వనవాస దైత్యులను సంహారం చేసి ,ఆకాశం చేరి అక్కడున్నవారిని, వాయువు ,జ్యోతిర్లోకం లో ఉన్న రాక్షసులను పరిమార్చి,పిడుగుకంటే కఠినాలైన గోళ్ళతో ,బాగాపెరిగిన జూలుతో ,మహా నాదం చేస్తూ వీర విహారం చేసి ,గౌతమీ తీరం చేరాడు ..

  అక్కడ అంబర్య అనే దండకాధిపుడైన శత్రువు ఉంటె  వాడితో భీకరపోరాటం చేసి ,గౌతమి ఉత్తర తీరాన వాడిని మట్టుపెట్టాడు .ఈ తీర్ధమే నారసి౦హతీర్ధ౦ .ఇక్కడ నారసింహ దైవం ఎల్లప్పుడూ ఉంటూ భక్తులకోర్కెలు తీరుస్తాడు అని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు .

81-పైశాచ తీర్ధం

నారదునికి బ్రహ్మ పైశాచక తీర్ధ వివరాలు చెప్పాడు .ఒకప్పుడు ఒక బ్రాహ్మణుడు పిశాచ రూపం పొంది ఇక్కడ ముక్తి పొందటం తో ఆపేరొచ్చింది .’’సుయవుని ‘’ కొడుకు అజీగర్తుడు కుటు౦బభారం ,దరిద్రం తో బాధపడుతున్నాడు .అతని ముగ్గురుకొడుకులలో మధ్యవాడు శునశ్శేఫుడు గొప్పబ్రహ్మవాది  .ఇతడిని ఒక క్షత్రియుడికి యాగ పశువుగా బాగా ధనం తీసుకొని  సంహరించటానికి  అమ్మేశాడు తండ్రి .కొడుకును సంహరించటం అనే పాపం అతనికి చేరి ,నయంకాని రోగంతో తీవ్రంగా బాధపడి చనిపోయి ,నరకం చేరాడు .యమాజ్ఞచే అనేక యోనులలో జన్మించాడు .చివరికి పిశాచ రూపం పొందగా యమదూతలు వాడిని నిర్జనారణ్యంలో తోసేశారు డు .ఇదీ అతడి ఫ్లాష్ బాక్ ..

  పశ్చాత్తాపంతో ఏడవటం మొదలెట్టాడు .ఒక రోజు శునశ్శేఫుడు అటుగా వెడుతూ పిశాచి రోదనం విని ,జాలిపడి ,ఎవరని అడిగితె శునస్షేఫుని తండ్రినని తన వృత్తాంతమంతా వినిపించాడు .అప్పుడు కొడుకు తండ్రి దీనావస్థకు దుఃఖించి ‘’తండ్రీ !నన్ను విక్రయించి నరకానికి వెళ్లావు .నేనిప్పుడు నిన్ను స్వర్గానికి పంపిస్తాను ‘’అని విశ్వామిత్రుని దత్తపుత్రుడు ,తన నిజపుత్రుడు ఐన తనకన్నతండ్రికి ఉత్తమలోక ప్రాప్తికోసం గంగానది కి చేరి ధ్యానించటం ప్రారంభింఛి ప్రేత రూపు దైన తండ్రికి జలాంజలి ఇచ్చాడు .జలదాన మాత్రం చేత అతడికి పిశాచరూపం పోయి,అజీగర్తి పుణ్య శరీరం పొందాడు .అరవై వేల సూర్యుల తే గంగామాత  అనుగ్రహంతో అజీగర్తుడు ,దేవతా సంఘం నడిపే దివ్య విమానం లో వైకుంఠం చేరాడు .అప్పటినుంచి ఈ తీర్ధం ‘’పిశాచ నాశక తీర్ధం ‘’గా విలసిల్లింది అని బ్రహ్మ నారదునికి వివరించాడు .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -30-10-19-ఉయ్యూరు

ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలాన్జనేయస్వామి దేవాలయం లో కార్తీకమాసం మొదటి మంగళవారం29-10-19 రాత్రి దీపాలంకరణ

https://photos.google.com/share/AF1QipMd9ebuvDhFPTSukrcsM4Z9byBliGfr8BHPB8unqbsJB_oLaKTMUw07zI2gCvS8-A/photo/AF1QipMtfbCcYATwh6A3X5dDFuuM07N9TSUQdbK9dPoi?key=U2x3UEJiWmQxR2d6aWFHM2pib1p1R2FYVmxPOGJB

చిట్టి గూడూరులో సంస్కృత కళాశాల ఏర్పడిన విధానం బెట్టిదనిన –

చిట్టి గూడూరు అంటే కృష్ణాజిల్లా బందరు దగ్గరున్న గ్రామం .ఆపేరు చెబితే శ్రీ మత్తిరుమల గుదిమెట్ల వరదా చార్యులు అంటే ఎస్ టి జి వరదా చార్యుల  వారి పేరే ముందు జ్ఞాపకమొస్తుంది .కారణం అక్కడ సంస్కృత కళాశాల స్థాపించి కృష్ణా గుంటూరు జిల్లాల లోని వారెందరికో చదువుకొనే వీలు కలిగించిన మహానీయులాయన .

  విజయనగరం మహారాజా కాలేజిలో ప్రధాన అధ్యాపకులు గా చేసి అక్కడే తెలుగు వ్యాకరణ బోధకులుగా శ్రీ దువ్వూరి వెంకట రమణ శాస్త్రి గారిని నియమించుకొని ,తర్వాత ప్రాచ్య పాఠశాలలపాలనా వ్యవహారాల పర్యవేక్షకునిగా పని చేసి ,తర్వాత ఈ ఇద్దరు కొవ్వూరులో శ్రీ తల్లాప్రగడ సూర్య నారాయణ రావు గారు కార్యదర్శిగా ఉన్న గౌతమీ  సంస్కృత కాలేజిలో చేరి ,కొంతకాలం అయాక వరదాచార్యులవారికి స్వగ్రామం చిట్టి గూడూరులో సంస్కృత కళాశాల స్థాపించాలనే కోరిక కలగటం తో ,దువ్వూరి వారు ,వేదాల తిరు వెంగళాచార్యులుగారు కొవ్వూరు కాలేజిలో చదువుతున్న సగం మంది విద్యార్ధులతో సహా అందరు ఒక రైలులో బయల్దేరారు .

  కాలేజి పెట్టాలంటే క్లాసులు నడిచి ,ఒక అధికారి వచ్చి చూసి రికగ్నిషన్ ఇవ్వాలి .అప్పటికి ఇంకా విశాఖలో (1923)లో ఆంద్ర విశ్వవిద్యాలయం పుట్టనే లేదు .అప్పటికి మద్రాస్ యూని వర్సిటి యే అన్నిటికీ .శాస్త్ర గారినీ ,విద్యార్ధులను బెజవాడలో దిగిపోయి ,చిట్టిగూడూరు చేరి మర్నాడే  కళాశాల ప్రారంభించమని చెప్పి, వరదాచార్యులుగారు సరాసరి స్టడీస్ బోర్డ్ మీటింగ్ కు మద్రాస్ వెళ్ళారు .అలాగే దువ్వూరి వారు చిట్టిగూడూరు లో సంస్కృత కాలేజి ప్రారంభించారు .కాలేజి ప్రారంభమైన నాలుగవ నాటికి ఆచార్యులవారు రికగ్నిషన్ సాధించి తీసుకొని గూడూరు చేరారు .తర్క అలంకార శాస్త్ర బోధకులుగా శాస్త్రిగారితో కొవ్వూరు ను౦చి వచ్చిన శ్రీ వేదాల తిరువెంగళాచార్యులు గారున్నారు. దువ్వూరి వారు తెలుగుకు ఉన్నారు .సాహిత్యం ,లాంగ్వేజ్ లిటరేచర్ కు వరదాచార్యులవారున్నారు .వ్యాకరణానికి విజయనగరం నుంచి శ్రీ కరి రామానుజా చార్యులను రప్పించి చేర్చుకొని కాలేజి అన్ని ఫాకల్టి  లతో ఆరంభమై నడిచింది .అందరు ఎవరి సబ్జెక్ట్ లో వారు సర్వ స్వతంత్రులు ,మహోత్సాహవంతులు .కనుక తమ సత్తా చాటారు .

  కాలేజి ఆయితే ప్రారంభమైంది కాని 50మంది ఉన్న విద్యార్ధులకు తరగతులనిర్వాహణ కు భవనాలు కాదుకదా తాటాకు పాకలు కూడా లేవు .అధ్యాపకులకు ఉండటానికి కొంపలు లేవు. అంతా వరదాచార్యులవారి విశాలమైన భవనం లోనే .క్లాసులు ఎవరింటి దగ్గర వారే నిర్వహించేవారు ఆచార్యులవారి ఇంట్లోని గదులలో ఉంటూ .నాలుగు పండిత కుటుంబాలు 50మంది విద్యార్ధులకు వసతి చదువు అన్నీ అక్కడే .అంతా ఎదురుగానే ఉ౦డేవారుకనుక ,అస్తమానంమానం పాఠాల యావ తప్ప వేరే ఏదీ ఉండేదికాదు .విద్యార్ధులూ అలాగే అలవాటు పడిపోయారు. వినోదానికి వెళ్ళాలంటే ఆరుమైళ్ళ దూరం లోని బందరు వెళ్ళాలి .కనుక సాహసం చేయకుండా విద్యార్ధులు చదువు మీదే ఏకాగ్ర దృష్టి పెట్టేవారు .ఇక్కడ చదువు బాగా చెబుతున్నారన్నవార్త కృష్ణా గుంటూరు జిల్లాలలో వేగంగా ప్రాకి కమ్మవారి పిల్లలు సంస్కృతాంధ్రాలు నేర్వాలనే ఆసక్తితో వచ్చి చేరారు .ఎవరొచ్చినా చేర్చుకోవటం, ఉన్నంతలో వారికి సౌకర్యాలు కలిగించటం వరదా చారిగారి ప్రత్యేకత .స్మార్త ,వైష్ణవులకన్నా ,కమ్మవారి విద్యార్ధుల సంఖ్య పెరిగి పోయింది .ఊళ్ళో సుమారు నలభై కుటుంబాలు మాత్రమె ఉండేవి.అన్యోన్యంతో అధ్యాపక  విద్యార్ధులు మెలగి ఆదర్శంగా నిలిచారు .

  అమరం ,ధాతువులు ,అస్టాధ్యాయీ ,చి౦తా మణి కారికలు  ,అధర్వణ కారికలు  క్లాసులలో కాకుండా తీరిక సమయాలలో పగలో, రాత్రో, తెల్లవారు ఝామునో సంతలు చెప్పేవాళ్ళు .నోటికి వచ్చాక మర్చిపోకుండా అప్పుడప్పుడు ఏకరువు పెట్టించేవారు .ఇదంతా మనం చెప్పుకొనే ‘’ఎక్స్ట్రా కర్రిక్యుల వ్యాసంగం అన్నమాట .’’పుస్తకేషు ఛయా విద్యాపరహస్తేచ యద్ధనం సమ యేతు పరిప్రాప్తేనసా ,విద్యా న తద్దనం ‘’ అన్నట్లుకాకుండా ,పరీక్షల్లో ,బోధనలో అవసరానికి గ్రంథం తో పనిలేకుండా ముఖ్యమైనవన్నీ నోటికి వచ్చేట్లు చేసేవారు .మౌఖిక పరీక్షలుపోయి రాత పరీక్షలు వచ్చాయికనుక ,ప్రశ్నాపత్రం లో వాటికి తగినట్లు జవాబులు రాయటానికి వ్రాతపని ఎక్కువగా చేయించేవారు .ఈ నలుగురే ఆలోచించి అమలు చేసేవారు .కాంపోజిషన్ క్లాసులు దువ్వూరివారేనిర్వహించారు.వ్యాకరణ విద్యా ప్రవీణ  సాహిత్య విద్యా  ప్రవీణ,భాషా ప్రవీణ పిల్లలంతా ఈక్లాసుకు వచ్చి శిక్షణ పొందేవారు .ఈక్లాసులో సుమారు 25మంది విద్యార్ధులు ,మిగిలిన క్లాసులలో సుమారు 10మంది ఉండటం వలన విద్యావ్యాసంగం మహా రమ్యంగా సాగేది .అర్ధంకాని పిల్లాడి’’ తెల్లమొహం ‘’చూసి గుర్తించి  ,మరొకమారు బోధించేవారు .

 నేర్చిన వ్యాకరణ జ్ఞానం వ్రాతలలో ప్రతి ఫలించిందో లేదో కనిపెట్టేవారు .ఏదో విషయం మీద విపులంగా వివరించి వ్యాసం రాయించేవారు. దువ్వూరివారు సరదాగా ఎన్నో రకాల ఎక్సర్ సైజులు చేయించి పుస్తకాలను ఒకరి పుస్తకం ఇంకోరికిచ్చి దిద్దించి తప్పులున్న చోట్ల గీతలు పెట్టించి,తప్పేమిటో తెలుసుకోనేట్లు చేయించేవారు .ఎవరైనా పొరబాటున తప్పు గీత గీస్తే దాన్ని కనిపెట్టిన విద్యార్ధి శాస్త్రి గారికి ఫిర్యాదు చేస్తే ,దానిపై చర్చించి ,సరిచేయి౦చేవారు.ఒకసారి చేసినతప్పులు మళ్ళీ చేసేవారుకాదు విద్యార్ధులు .ఇదే కాక శీఘ్ర లేఖనం ,సుశబ్ద అపశబ్ద వివేచనం బాగా అలవడేది .అందరికీస్వంత కాలేజి అనే భావం మనసులో కలిగి అంకితభావం తో పని చేసి, కళాశాల అభివృద్ధికీ విద్యాభి వృద్ధికీ తోడ్పడ్డారు

  1923నుంచి 18ఏళ్ళు 1941దాకా దువ్వూరి వారి అమూల్య సేవలు చిట్టిగూడూరు కాలేజికి లభ్యమయ్యాయి .  1929లో దువ్వూరి వారి గురువులు ‘’ప్రౌఢ వ్యాకరణ’’కర్త  శ్రీ వఝల చిన సీతారామ శాస్త్రిగారు   తెలుగులో దువ్వూరివారికి విజీనగరం కాలేజిలో గురువులు ,రెండవ సారి సెనేట్ కు పోటీ చేయాలని భావిస్తే ,ఆ పోస్ట్ గౌరవం  చిట్టి గూదూరుకే దక్కాలని వరదాచార్యులుగారు భావించి పోటీగా దువ్వూరివారిని నిలబడమని నచ్చచెప్పి నామినేషన్ వేయించారు .గురువుగారు శిష్యుడిని నయానా భయానా బెదిరించి  విత్ డ్రా  కమ్మని కోరినా లాభం లేక అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారిని తనకు బదులుగా పెట్టి జోరుగా ప్రచారం చేయించారు .అప్పటికి విజయనగరం కొవ్వూరు తెనాలి చిట్టిగూడూరు కాలేజీలలో అధ్యాపకుల వోట్లు 10.వజ్జలవారి ప్రయత్నాలన్నీ వమ్మై,ఎన్నిక జరగగా దువ్వూరి వారికి అవ్వారివారికి చెరిసమానంగా ఐదేసి ఓట్లు వచ్చి టైగా మారితే ,బెజవాడలో వైస్ చాన్సలర్ కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి గారు రిజిస్ట్రార్,చెట్టిగారి సమక్షం లో ఆఫీసులో ఒక పెద్ద డబ్బాలో దువ్వూరి ,అవ్వారి పేర్లు రెండు చీటీలు రాసిపడేసి ఒక గడ్డికోసే ముసలతనితో తీయిస్తే దువ్వూరి వారి చీటీ తీయగా ,వెంకటరమణ శాస్త్రి గారు సెనేట్ మెంబర్ అయి చిట్టిగూదూరుకు గౌరవం దక్కించి వరదాచార్యులవారి ఈప్సితాన్ని నెరవేర్చారు .తర్వాత దువ్వూరివారు తెలుగు స్టడీస్ బోర్డ్ మెంబర్ కూడా అయ్యారు .యూనివర్సిటి ఆవిర్భావం నుంచి వరదాచార్యులవారే అవిచ్చిన్నంగా 45ఏళ్ళు చైర్మన్ గా కూడా ఉండి,సంస్కృత భాషా వ్యాప్తికి యెనలేని సేవ చేశారు .సంస్కృతం బోర్డ్ మెంబర్గా ఆచార్యులవారు ,తెలుగు బోర్డ్ మెంబర్ గా దువ్వూరి వారు ఒకే కాలేజీ నుంచి వచ్చి రికార్డ్ సాధించారు .

ఆధారం –కళాప్రపూర్ణ దువ్వూరి వెంకట రమణ శాస్త్రి స్వీయ చరిత్ర .

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -29-10-19-ఉయ్యూరు

గౌతమీ మహాత్మ్యం-56

78-అప్సరోయుగ సంగమ తీర్ధం

గౌతమమీనదికి దాక్షిణాన ఉన్న ఈ తీర్ధం ముక్తిదాయకం .వంద్య స్త్రీ భర్తతో మూడు నెలలు ఇక్కడ స్నానం చేస్తే పుత్ర సంతానం ఖాయం .దీని విశేషాలను నారదునికి బ్రహ్మ చెప్పాడు .విశ్వామిత్ర వసిస్ట మహర్షి లమధ్య వైరం మొదటి నుంచి ఉంది .బ్రహ్మర్షి అవాలనే కోరికతో విశ్వామిత్రుడు  గంగా ద్వారంలో తీవ్ర తపస్సు చేస్తుంటే ఇంద్రుడు తపోభంగానికి ప్రయత్నింఛి మేనకను ప్రయోగించాడుఆమె వెళ్లి భంగం చేసి ఒక కూతురును కనీ ఆయనకిచ్చి వెళ్ళిపోయింది .చేసిన తప్పు తెలుసుకొన్న గాదితనయుడు దక్షణ తీరం చేరి కాలంజర తీర్ధం లో మళ్ళీ తపస్సు చేయగా దేవేంద్రుడు రంభ తిలోత్తమలను పురిగొల్పాలనుకొంటే కాదనగా ,గంభీర ,అతి గంభీర అనే అప్సరసలను ప్రేరేపించ గా వెళ్లి ప్రయత్నించారు .కాని మృత్యువుకంటే భయంకరుడు , భూలోకశంకరుడుగా ఉన్న మహర్షిని ఒక వేయ ఏళ్ళదాకా చూడనైనా చూడలేకపోయారు .తర్వాత దూరం నుంచే నృత్య గీతాలతో రెచ్చగొట్టే ప్రయత్నం చేయగా ,మహర్షి కోపం తో వారిని ద్రవరూపంగా మారిపొమ్మని శపించాడు .వారు మునిపాదాలపై పడిప్రార్ధించగా ,గంగా సంగమం పొందితే మళ్ళీ దివ్యరూపాలు వస్తాయని అనుగ్రహించాడు .ఇలా ఏర్పడిన ఈ రెండునదులను ‘’అప్సారో యుగం ‘’అంటారు  .ఈ రెండునదులూ గంగానది నికలిసి పరమపవిత్రమై ,మహాశివుని ఆవాస క్షేత్రమై పవిత్రమయ్యాయి .ఇక్కడి స్నానం సర్వ బంధ విమోచనం కలిగిస్తుందని బ్రహ్మ నారదునికి ఉవాచ .

79-కోటి తీర్థం

కోటీశ్వర శివ మహా దేవుడు ఉండే గంగానది దక్షిణ తీర తీర్ధమే ఇది .కణ్వుని కొడుకు బాహ్లికుడిని కాణ్వుడు అంటారు .వేద వేదాంగ పారగుడై ,భార్యతో పార్వాయణాది ఇష్టులు బహు శ్రద్ధగా చేశాడు .నిత్యాగ్ని హోత్రుడు .ఒకరోజు అగ్నిహోత్రునికి హవనం లో ఒక ఆహుతి సమర్పించి ,మరొకటి ఇవ్వటానికి హవిర్ ద్రవ్యాన్ని చేతిలో తీసుకోగా ,అనుకోకుండా అని చల్లారి పోయింది .విచారం తో ఏం చేయాలోఆలోచి౦చాదు  .రెండు ఆహుతులమధ్య అగ్ని చల్లారింది కనుక మరో అగ్ని చేస్తే అది వైదికాగ్ని ఔతుందా ,లౌకికాగ్ని అవుతుందా అనే సందేహం కలిగింది .అప్పుడు అశరీరవాణి ‘’వేరే అగ్ని ఇక్కడ ఉపాదేయం కాదు. అగ్ని చుట్టూ ఉన్న నిప్పుకణికలను చేర్చి సగ౦కాలిన సమిధలతో జ్వాలచేసి అందులో ద్వితీయ ఆహుతి సమర్పించు ‘’అనగా కాణ్వుడు’’అది సరియైన పద్ధతికాద’’న్నాడు .అపుడు మళ్ళీ ఆకాశవాణి ‘’అగ్ని పుత్రుడు  హిరణ్య గర్భుడు .తండ్రి ,కొడుకూ అతడే .పుత్రునికోసం ఇచ్చేది తండ్రికి సంతోషం కలిగిస్తుంది .తండ్రికివ్వాల్సింది కొడుక్కు ఇవ్వచ్చు .ఇలాచేస్తే అది కోటి రెట్ల ప్రీతి కలుగ జేస్తుంది ‘’అన్నది .వేదవాణి వాస్తవ ధర్మాన్ని చెప్పింది అని అక్కడి మహర్షులు సమర్ధించారు  .అలాగేకాణ్వుడు చేశాడు .ఈ తీర్ధం లో చేసినదానం కోటిరెట్ల ఫలితమిస్తుంది కనుక కోటి తీర్ధం అన్నారు .దీనికే కాణ్వ తీర్ధమని పేరు  .పితరులపేర ఇక్కడ దానమాచరిస్తే  కోటిరెట్ల ఫలం కలుగుతు౦దని నారదునికి బ్రహ్మ చెప్పాడు .

 సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -29-10-19-ఉయ్యూరు

గౌతమీ మాహాత్మ్యం -55

76-మార్కండేయ తీర్థం

బ్రహ్మ దేవుడు నారదమహర్షికి మార్కండేయ తీర్ధ విశేషాలు తెలియ జేస్తున్నాడు .సర్వక్రతువులకు ఫలం ,సర్వ పాప పరిహారం చేసేది ఈ తీర్ధం .మార్కండేయ ,భరద్వాజ ,వసిష్ట ,అత్రి ,గౌతమ ,యాజ్ఞవల్క్య,జాబాలి మొదలైనమునులు మహా శాస్త్రవేత్తలు ,పురాణ న్యాయమీమాంస విషయాలలో పరిణత బుద్ధులు .ముక్తి విషయంలో ఎవరి అభిప్రాయం వారు చెప్పారు .జ్ఞానాన్ని కొందరు, కర్మను కొందరు భావిస్తే ,కొందరు రెండూ అవసరమే అన్నారు .ఏకాభిప్రాయంకుదరక బ్రహ్మ సలహాపై వీరు శ్రీమన్నారాయణ మూర్తిని చేరి అడుగుదామనుకొంటేశంకరుని వద్దకు పంపాడు హరి .గంగానదిలో ఉన్న పరమశివుని దర్శించి ,పూజించి ఆయనే ఆర్యుడు అని పొగిడారు .

  శివుడు వారితో ‘’కర్మయే ప్రధానం .జ్ఞానం క్రియారూపం .దానినే కర్మ౦టారు .ప్రాణులు సిద్ధిపొండటానికి కర్మకావాలి .కర్మ లేనిది ప్రపంచం లేదు. విద్య ,యోగం యజ్ఞం ,శివపూజా అన్నీ కర్మలే .అదికాదంటే పిచ్చితనమే .మృకండ సూనికి కుమారుడు మార్కండేయుని సమక్షం లో ఈ సర్వవిషయ చర్చ జరిగి కర్మ చేతనే అంతాపొందబడుతోంది అనే నిర్ణయం ఎక్కడ జరిగిందో ,ఆ తీర్ధం మార్కండేయ తీర్ధంగా విరాజిల్లింది .గంగానదికి ఉత్తరాన ఉన్న ఈ తీర్ధం పితృదేవతలకుపావనం ,స్మరణమాత్రం చేత ముక్తినిచ్చేది.ఇక్కడే 98తీర్దాలున్నాయి .వేదం కూడా ఈమాటే చెప్పింది .మహర్షులూ ఆమోదించారు’’ అని నారదునికి బ్రహ్మచెప్పాడు.

77-కాలాంజర తీర్థం .

నారదునికి బ్రహ్మ కాలాంజర తీర్ధ విశేషాలు చెబుతూ దీనికి ‘’యయాతమ్’’ అనే పేరుందని ,ఇక్కడ శివుడు కాలామ్జర పేరుతొ కొలువై ఉన్నాడని చెప్పాడు. నహుషునికొడుకు యయాతి రాజు అపర దేవేంద్ర వైభవమున్నవాడు.పెద్దభార్య దేవయాని ,శుక్రాచార్యుని కూతురు చిన్నపెళ్ళాంశర్మిష్ట వృషపర్వుని కొమార్తె .

 బ్రాహ్మణపుత్రిక దేవయాని ప్రజ్ఞావంతురాలు .శుక్రుని అనుగ్రహం తో యయాతిభార్య అయింది .దేవయానికి యదు ,తుర్వసుడు కుమారులు శర్మిష్టకు ద్రుహ్యుడు ,అనుడు ,పూరుడు కొడుకులు .దేవయానికొడుకులు శుక్రుని రూపం తో ,శర్మిష్ట కొడుకులు ఇంద్ర అగ్ని వరుణ తేజస్సులో ఉంటారు .దేవయాని ఒక రోజు తండ్రి దగ్గరకు వెళ్లి ‘’నాకు ఇద్దరే ,నా సవితికి ముగ్గురు కొడుకులు .నాభర్త నాకు అపచారం చేశాడు కనుక నేను జీవించలేను ‘’అని మొరపెట్టుకొన్నది .శుక్రుడికి అల్లుడిపై కోపమొచ్చి యయాతి దగ్గరకు వెళ్లి తనకూతురుకు అపచారం చేసినందుకు ముసలివాడు కావాలని ,ముసలి రూపమున్నా కోరికలు చావక వార్ధక్యాన్ని భరించలేక కుమిలిపోవాలని శపించాడు .శుక్రుని కోపాన్ని భరించలేక యయాతి ‘’నేను పాపం ,అపకారం అపరాధం చేయలేదు .నీకూతురేవో లేనిపోనివి నీకు చెబితే వచ్చి అనవసరంగా నన్ను శపించావు .ఇది తగదు ‘’అన్నాడు .శుక్రుడు జరిగింది అర్ధం చేసుకొని,తప్పు దేవయానిదే అని గ్రహించి జాలి  పడినా ఇచ్చిన శాపం వెనక్కి తీసుకోలేనని ,కాని శాపానుగ్రహంగా ‘’నువ్వు ఎవరికైనా నీముసలితనం ఇచ్చేస్తే  నా శాపం తీరిపోతుంది .నీకు మళ్ళీ యవ్వనం ప్రాప్తిస్తుంది ‘’అన్నాడు .

  కృతజ్ఞత చెప్పి యయాతి రాజధాని చేరి పెద్దకొడుకు యదువు తో తనముసలితనాన్ని గ్రహించమని కోరగా కుదరదన్నాడు .తర్వాత  తుర్వసుడు,ద్రుహ్యుడు ,అనువు  కూడా తిరస్కరించారు .ముగ్గుర్ని శపించి మిగిలిన ‘’పూరు ‘’ను అడిగితె వెంటనే ఒప్పుకోగా ,ముసలితనం పొంది,యయాతి యవ్వనుడయ్యాడు వెయ్యిన్నొక్క ఏళ్ళు సకల భోగాలు అనుభవించాడు యవ్వనంతో యయాతి .సంతృప్తిపొంది కొడుకుని పిలిచి’’ నీయవ్వనం తీసేసుకొని నా ముసలితనం నాకిచ్చేసెయ్యి’’  అనికోరగా ప్రాజ్ఞుడైన పూరుడు’’తండ్రీ !ముసలితనం వలన నాకోరికలు నశించాయి .వృద్ధాప్యం అనివార్యంకదా.ఈ ముసలితనాన్ని తపస్సు చేత జయించి సార్ధకం చేసుకొంటాను ‘’అని వినయంగా చెప్పి, గంగానదికి వెళ్లి దక్షిణ తీరం పై గొప్పతపస్సు చేశాడు .శివుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమనగా ‘’మహేశా !మా తండ్రి జరను నశింపజేసి ,నా సోదరులకు శాపవిముక్తి కలిగించు ‘’అని కోరగా శివుడు అలాగే అనుగ్రహించాడు .అప్పటినుంచి ఈ తీర్ధం జరాదుల వినాశకరమై ,శివునిపేర’’కాలంజర తీర్ధం ‘’గా ప్రసిద్ధి చెందింది .ఇక్కడే యాయతం,నాహుషం ,పౌరం ,శౌక్రం ,శార్మిస్టం మొదలైన 108 తీర్దాలేర్పడి భుక్తి ముక్తి ప్రదాయంగా వున్నాయని బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు ..

   సశేషం

మనవి-కిందటి మాఘమాసం చివరిరోజు 6-3-19న 54వ ఎపిసోడ్ తో తాత్కాలిక విరామం తీసుకొని ,ఈకార్తీకం మొదటిరోజున 55వ ఎపిసోడ్ తో ‘’గౌతమీ మహాత్మ్యం ‘’కొనసాగిస్తున్నానని మనవి .

కార్తీకమాస ప్రారంభ శుభాకాంక్షలు

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-10-19-ఉయ్యూరు

27-10-19ఆదివారం మా ఇంటి దీపావళి జీరో బడ్జెట్ తో (నిరుడు మిగిలిన సరుకు కాల్చి)

https://photos.google.com/share/AF1QipMbcEa1-fHyZfPI5DXBSHNsYmXIxnq_mVEv_57q579Ssjq3QhteaxZ45wnEPI_9Pw/photo/AF1QipOmnlSgoeM-PXalMDs1iCqw9AX66Ar5_IV-veMe?key=cHh3Vy1RaDZvcTEtSTVlbmlkaThOYkJURUN5ZnZn

‘’గద్య పద్య ధారణా బాల సరస్వతి’’ చిరంజీవి విష్ణుభట్ల కార్తీక్ బందరు ధారణావధానం

సన్నగా పీలగా పొడుగ్గా బక్కపలచని యెర్రని రూపం సంప్రదయ  పంచకట్టు చొక్కా ,మెడలో జరీ అంచు ఖండువా , నుదుట విభూతి  రేఖలపై యెర్రని బొట్టు తో 13ఏడేళ్ళ ఎనిమిదవ తరగతి  బుడతడు ,’’అపర బాలమురుగన్’’ గా  నిన్న 25-10-19శుక్రవారం సాయంత్రం 6గం.లకు బందరు మహతీ ఆడిటోరియం లో ‘’తెలుగు భాషా సాంస్కృతిక సమాఖ్య ‘’నిర్వహించిన గద్య పద్య ధారణావధానం లో’’బాల ధారణా ధురీణ ‘’గా తన సామర్ధ్యాన్ని వందకు పైగా హాజరైన రసజ్ఞులైన ప్రేక్షక మహాశయుల ఎదుట నిరూపించుకొని శాహభాష్ అనిపించాడు .ఈ చిరంజీవి తలిదండ్రులు శ్రీ విష్ణు భట్లురమాకాంత్, శ్రీమతి లక్ష్మీ దుర్గ ల అంటే రమాకాతుడైనవిష్ణుమూర్తికి ,లక్ష్మీ  దేవిల కడుపు పంట ఐన ఈ చిన్నారి హరిహర రూపాత్మకుడై పద్య గద్యాలను పై స్థాయిలో పాడుతున్నా గొంతులో రవంత జీరకాని ,అస్పష్టత కాని లేకపోవటం సభ్యులను అబ్బుర పరచింది .భావ వివరణలో అత్యంత సునాయాసంగా ,తానే ,ఒక’’ మల్లినాథ సూరి’’లాగా విడమరచి చెప్పటం అందరినీ అలరించింది .అడుగడుక్కీ హర్ష ధ్వానాలు పలికి సభ్యులు మహదాన౦దాన్ని ,తనివి తీర అనుభవించారు .

 వయసు రెండున్నర నుంచే పద్య ధారణ చేసి ఆలపిస్తూ ,మూడవ తేటనుంచి వేదికపై అరంగేట్రంచేసి ,పద్య ధారణప్రస్థానం  కొనసాగిస్తున్నాడు .2012తిరుపతి ప్రపంచ తెలుగు మహా సభలలో,ముందుగా ఉపవేదికపై అవకాశం పొంది ,సత్తా చూపి అసలు వేదిక నెక్కి అసలైన సామర్ధ్యం చూపి అందరి ప్రశంసలు , దీవెనెలు,ఘనసన్మానం  అందుకున్నాడు కార్తీక్ .  రవీంద్రభారతి ,పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం ,లలితా కళాతోరణం ,త్యాగరాజ గాన సభ వంటి విశిష్ట పండిత సభలలో తన ధారణా ప్రతిభ ప్రదర్శించి మెప్పు పొందాడు .చెన్నై వరల్డ్ తెలుగు ఫెడరేషన్ వారి జాతీయస్థాయి పద్యాలపోటీలో ప్రథమ బహుమతి నందుకొన్నప్రజ్ఞాశాలి .నారాయణ రెడ్డి ,మాడుగుల ,గరికపాటి ,కాశీ లోని శ్రీ కొల్లూరి అవతార శర్మ వంటి ఉద్దండ పండిత ,అవధానకవుల ఆశీస్సులు పొందిన ధన్యబాలుడు .ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ వెంకయ్యనాయుడు చేత తన స్వర్ణభారతి ట్రస్ట్ కు స్వయంగా ఆహ్వానింప బడి పద్య ధారణచేత పులకిప జేసి  సత్కరింప బడిన చిన్నారి ఈ చిరంజీవి .శివ దేవుని చిక్కాలలో అశ్వారోహణ పొంది పురవీడులలో ఘనంగా ఊరేగింపు పొందిన భాగ్యశాలి .అన్నవరం ద్వారకా తిరుమల ,దేవాలయాలలో ,దూరదర్శన్ లో ధారణా ధీరత్వం భక్తిభావానా మాధుర్యం చాటిన వాడు కార్తీక్ .

  నిన్న బందరు ధారణావధానం లో నేను సంచాలకునిగా ,పురాణేతి హాసాల పృచ్ఛకునిగా ద్విపాత్రాభినయం చేశాను ..మొదట అందరికీ దీపావళి శుభాకాంక్షలు చెప్పి ,ధనత్రయోదశి నాడు కార్తీక్’’ పద్య లక్ష్మీకనక ధార’’ కరిపించి బందరు పురజనులను తనియింప జేయాలని కొరాను. దీపావళి సందర్భం గా భాగవత పురాణం లో  నరకాసుర సంహార ఘట్టం లో పోతనగారు సత్యభామ వీరశృంగార రసాభినయాన్ని వర్ణించిన పద్యం చెప్పమని కోరగా చిరంజీవి’’వేణిం జొల్లెము వెట్టి,సంఘటిత నీవీ బంధయై భూషణ శ్రేణి దాల్చి,ముఖేందు మండల మరీచీ జాలముల్ బర్వగా పాణిన్ పయ్యెద జక్కగా ‘’దురిమి ,శు౦భద్వీర సంరంభియై –ఏణీ లోచన  లేచి నిల్చె,తనప్రాణేశాగ్ర భాగంబునన్ ‘’కమ్మగా పాడి వినిపించాడు     భావరాగ యుక్తంగా శ్రావ్యంగా పాడి వినిపించాడు ..సత్యభామ వ్యస్తాలీఢ పాదం తోచేసిన యుద్ధ వర్ణన బాగా వివరించాడు .దానికి మెచ్చినేను’’ బాపుగారు సత్యభామ ఈభంగిమను అత్యద్భుతంగా చిత్రీకరించారు .ఆయన దీపావళి గ్రీటింగ్స్ లో ఇది కనబడి కను విందు చేస్తుంది ‘’అని చెప్పాను . నేను మళ్ళీ ‘’పరుజూచున్ వరు జూచు ‘’ అనే పద్యం చెప్పమంటే’’ రాదు గురువుగారు ‘’అని సవినయంగా చెప్పాడు .కనుక ఇకపై పృచ్చకులందర్నీ’’ప్రత్యేకించి పద్యాలు గద్యాలు అడగవద్దు .ఎందులోకావాలో అడిగితె అదు లోనివి తనకు వచ్చినవి ధారణ చేస్తాడు ‘’అని చెప్పి ,అతని కి ఏమి వచ్చో దానినే విని ఆన౦దిద్దాం రానిదానిపై ప్రశ్నించవద్దు ,ఇది పరీక్షకాదు‘’అని చెప్పాను .అయినా ఆపద్యం మీకోసమైనా నేను చెప్పాలికదా –

‘’పరు జూచున్ వరు జూచు నొంప నలరింపన్ రోష రాగోదయా
విరత భ్రూకుటి మందహాసములతో వీరంబు శృంగారమున్
జరుగన్ కన్నులు కెంపు సొంపు బరగన్ జండాస్త్ర సందోహముల్
సరసాలోక సమూహమున్ నెరపుచున్ చంద్రాస్య హేలాగతిన్’’

సత్యభామ వీర శృంగార సౌందర్య ,భయ రౌద్ర రూపం దాల్చింది .కొడుకైన దుష్టనరకుడిని నరికి పారేసింది .

దీనికి అంటే పోతనగారికి ప్రేరణ పద్యం ‘’ఉత్తర హరివంశం’’ లోని నాచన సోముడు చెప్పినపద్యం –

‘’అరిజూచున్ హరిజూచు ,జూచుకములదందమందార కే-సరమాలా,మకరంద సలిల స్యదంబు లందంబులై –తొరుగం బయ్యెద కొంగొకింత దొలగం దొడ్తో శరాసారమున్ –దరహాసామృత పూరముం గురియుచు దన్వంగికేలీగతిన్ ‘’

  తర్వాత కార్తీక్ భారతం లో ఉదంకోపాఖ్యానపద్యాలు, రామాయణ పద్యాలు ధారణ చేశాడు .పద్మావతి మహిళాకళాశాల ఉపన్యాసకులు శ్రీమతి గురజాడ రాజ రాజేశ్వరి కావ్యాలలోని పద్యాలను ధారణ చేయమనగా ,మను వసు చరిత్ర పద్యాలు ,ఆముక్తమాల్యద లోని అత్యంత క్లిష్టమైన పద్యం ధారణ చేసి విభ్రాంతి కలిగించాడు .అవధానులపద్యాలపై పృచ్చించిన ప్రముఖ రచయిత్రి శ్రీమతి సిహాద్రిపద్మ సర్వశ్రీ మాడుగుల ,గరికపాటి, రాళ్ళబండి అవధానకవుల పద్యాలు అడగగా అత్యంత సునాయాసంగా పద్యాలు రాగయుక్తంగా వారి వారి ప్రత్యేక బాణీలతో విరుపులతో ,చమత్కారాలతో వారే వచ్చి మన కళ్ళ ఎదుట నిలబడి పద్యం చెబుతున్న భ్రాంతిని అద్భుతంగా కలిగించాడు చిన్నారి చిరంజీవి .’’తెభాసం స ‘’ కార్యవర్గ సభ్యురాలు ప్రముఖ కవయిత్రి శ్రీమతి గుడిపూడి రాదికారాణి’’ శతకాలపై ప్రశ్నిస్తూ ధూర్జటి రామదాసు ,శతకాలపపద్య ధారణ చేయమని కోరగా మంచి పద్యాలు ఎన్నుకొని ధారణ చేసి మెప్పించాడు .దూర్జటిలోని భక్త్యావేశం ,రామదాసులోని,ఆర్తి వేమనలోని చిత్తశుద్ధి ,విమర్శ కళ్ళముందు నిలిపాడు .చివరగా శ్రీ వెంకటేశ్వర దేవస్థానం స్థానాచార్యులు శ్రీ ముత్తేవి శ్రీనివాస శశికాంత్ పృచ్ఛి౦చిన’’భగవద్గీత ‘’లో శోక్లాలను అర్ధవంతంగా అర్ధతాత్పర్య సహితం గా చెప్పి ధారణావధానం కరతాళధ్వనులమధ్య ముగించాడు కార్తీక్ .

  తర్వాత సుమారు 45నిమిషాలు మన బాల సరస్వతి తన ఏకబిగి ధారణా దారామకరందం తో అందరినీ సంతృప్తులను చేశాడు .’’శ్రీనివాస గద్యాన్ని’’అలవోకగా నాన్ స్టాప్ గా కర్ణపేయంగా ధారణ చేసి మురిపించాడు .నేను ‘’ఇందులో ఒక్కపదం అర్ధం మనకు తెలియకపోయినా ,అందులోని నాదమాదుర్యం మనల్ని ఏడుకొండలని ఎక్కించి, ఆ తిరుమల నాథుని సన్నిధానానికి చేర్చింది .  పరబ్రహ్మ నాదానంద విభూతి దాయకుడు కదా .’అని చెప్పి ప్రేక్షక జనాలను లేచినిలబడికరతాళధ్వనులు చేయమని అంటే ‘’స్టాండింగ్ వోవేషన్’’ఇవ్వమని  కోరగా, అందరూ అలాచేసి తమ ఆనంద హర్షామోదాలు తెలియజేసి చిన్నారిని మనః పూర్వకంగా ఆశీర్వదించారు .

అలాగే భాగవతం లో గజేంద్ర మోక్షం లోనిపోతనగారి అరణ్య వర్ణన  గద్యాన్నిసు శ్రావ్యం గా   ధారాపాతంగా వినిపించాడు .నేను ‘’పోతనగారికవిత్వం మందార మకరంద మాధుర్యం .ఆయన గద్యలోనూ ఆ మాధుర్యం కరిపించాడు .అడవిలోని ప్రతిమొక్క చెట్టూ చేమా లతా తీగా,అన్నీ మనకు గోచరి౦జేశాడు .గద్యం రసాత్మకం కావ్యం అనే భ్రాంతి కలిగించాడు .చిన్నయసూరి గద్య నీతి చంద్రిక మనం చిన్నప్పుడు చదువుకొని అందులోని పద బందురాన్ని ఆస్వాదించాం .చిన్నయ సూరి బాలవ్యాకరణం లోని సూత్రాలలో గొప్ప  ఛందస్సు,లయ  ఉందని , అందులోని కవితా మాదుర్యాన్ని బ్రహ్మశ్రీ దువ్వూరి వెంకట రమణ శాస్త్రిగారు ‘’రమణీయం ‘’గ్రంథంలో దీన్ని నిక్షిప్తం చేశారని ,శాస్త్రి గారు వ్యాకరణం బోధిస్తుంటే కావ్యాన్ని బోధిస్తున్నట్లు ఉండేదని చెప్పాను .అంతసులభంగా గ్రామర్ బోధించటం ఎవరి తరమూకాలేదని ,మిగిలినవారు బోధిస్తుంటే శిష్యులు అర్ధంకాక తలలు పట్టుకొని కూర్చునే వారని చెప్పాను .  కవితాప్రసాద్ గారి ‘’కాదంబిని’’కావ్యంలో అమ్మవారిపై ఆయన రాసిన శతక పద్యాలలో అయిదారు అదే భక్తీ తాత్పర్యాలతో ధారణ చేసి గొప్ప అనుభూతికలిగించాడు .ఆముక్తమాల్యద లోని క్లిష్ట పద్యాలను మనుచరిత్రలోని ‘’పూతమెరుంగులున్ పసరు పూపబెడంగులు ‘’అనే దీర్ఘ చంపకమాలను చివర చెప్పిన ‘’సంస్కృతంబు పచరించిన పట్టున ‘’అనే దానితో సహా గానం చేసి తెలుగు సంస్కృత కవితా మాధుర్యాన్ని ఎదుట నిలిపాడు .అలాగే హరిశ్చంద్ర నాటకం లో చేరిన జాషువా గారి ‘’కాటి సీను ‘’పద్యాల ధారణతో కరుణ రసస్పూర్తి కలిగించాడు .చివరగా తెలుగు భాషా మాధుర్యం గొప్పతనం నేర్వవలసిన ఆవసరం గుర్తుకు తెస్తూ మంచి పద్యాలు ధారణ చేసి అందరికి కర్తవ్య బోధ చేసి,ధారా  ధారణ సమాప్తి చేశాడు . నేను ‘’ఈ చిరంజీవిని ఇక్కడి పాఠశాలలలకు  ఆహ్వానించి ,ధారణావధానం చేయించి విద్యార్ధులలో ప్రేరణ ఉత్సాహం స్పూర్తి కలిగించాలి .బందరులో సినిమా వారం ఆడితే రాష్ట్రం లో యాభై రోజులు ఆడుతుందనే నమ్మకం ఉండేది .ఇక్కడ ఈ కుర్రాడికి జరిగిన సత్కారం దేశమంతటా జరగాలి .అతనుక్రమంగా ఎదిగి అవధాని అవ్వాలి .గజారోహణగౌరవం కూడా పొందాలి’’అన్నాను . గాయని శ్రీమతి కాళీ పట్నం ఉమగారి భర్తనాదగ్గరకు వచ్చి పరిచయం చేసుకొని ,ఉదయం ఈచిరంజీవితో జైహింద్ హైస్కూల్ లో ధారణా చేయిచా మనే మంచి వార్త తెలియజేశారు.   ఆహ్వాన సంఘం గౌరవాధ్యక్షులు శ్రీ సిలార్ గారి ఆధ్వర్యం లో శ్రీ దత్తాత్రేయ శర్మగారి నేతృత్వంతో కార్తీక్ కు అతని మాతృమూర్తికి శాలువా ,నగదు,గులాబిమాల , జ్ఞాపిక లతో ఘనంగా సత్కరించి కార్యక్రమాన్ని చిరస్మరణీయం చేశారు .సరసభారతి తరఫున కార్తీక్ కు శాలువా కప్పి 500రూపాయల నగదు ,సరసభారతి రెండు పుస్తకాలు బహూకరిచాను నేను . తర్వాత చాలామంది నగదు ,శాలువాలు అందించి తమ అభిమానం చాటారు .దత్తాత్రేయ శర్మ గారు నాకు 500రూపాయలు కవర్ లోపెట్టి అందజేశారు .

యుటిఎఫ్ మాజీఅధ్యక్షులు ,తెలుగుభాషా సాంస్కృతిక సమాఖ్య మాజీఅధ్యక్షులు స్వర్గీయ శ్రీ పెనుబోతు వెంకటేశ్వరరావు గారి స్మారక సాహిత్య కార్యక్రమ౦ గా జరిగిన ఈ కార్యక్రమం ఆయన సేవలను బహుధాకొనియాడి ఘననివాళి ఘటించారు .ఈ మొత్తం కార్య క్రమానికి రూపశిల్పి ,నిర్వహణ చేసిన శ్రీ దండిభోట్ల దత్తాత్రేయ శర్మ అభినందనీయులు .

 నన్ను ఒక కార్యకర్త బైక్ మీద బస్ స్టాండ్ లో దింపగా రాత్రి 9-30 బస్ ఎక్కి ఉయ్యూరుకు రాత్రి 10-45కు చేరి ,ఇంత మజ్జిగన్నం తిని పడుకొన్నాను .

  రేపు27-10-19   దీపావళి శుభాకాంక్షలతో

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-10-19-ఉయ్యూరు

సాహితీ బంధువులకు ఈ రోజు 25-10 -19 శుక్రవారం ధనత్రయోదశి ,రేపు 26-10-19 శనివారం నరక చతుర్దశి ,ఎల్లుండి 27-10-19 ఆదివారం దీపావళి 28-10-19సోమవారం పవిత్ర కార్తీకమాస ప్రారంభ శుభాకాంక్షలు -దుర్గాప్రసాద్

గాంధీ కోరాడు .మొదటిది దోపిడీకి  సంబంది౦చి౦ది..అధిక వస్తూత్పత్తి పై నాలుగు వాదాలున్నాయి .1-అధిక వస్తూత్పత్తి శ్రామికులను నిర్లక్ష్యం చేస్తుంది 2-మార్కెట్ మీద ఆధారపడుతు౦ది కనుక .మార్కెట్ లేనిదే అస్తిత్వం ఉండదు .అవసరమైనవారికి సరఫరా జరగదు 3-అధికోత్పత్తి అంటేమెషిన్ పై,అధికోత్పత్తిపై   గుత్తాధిపత్యం .ఉత్పత్తి పరిశ్రమల యాజమాన్యం చేతిలోనే బందీ అవటం 4-అధికోత్పత్తి వినియోగదారులను ,ఉత్పత్తి ధోరణి లకు అలవాటు పడేట్లు చేస్తుంది .దీనితో తప్పుడు అవసరాలకు ఉత్పత్తి జరగుతుంది . .ఈనాలుగు విషయాలు ఆయన 1934లోనే చెప్పాడు .వీటిని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే అదంతా కాపిటలిజం పై విమర్శ ఆనే అనిపిస్తుంది .1930కాలం లో ఆయన ఎప్పుడూ నిరుద్యోగం ,,ఈ సమస్యను తీర్చటానికి పటిష్టమైన ఎకానమీ అవసరం పైనే మాట్లాడాడు .నిరుద్యోగతవల్ల ,అనుత్పత్తి వల్లా వచ్చే సాంఘికపరిణామాలు  ఆయన ఊహించాడు .కనుక ప్రతి వ్యక్తీ తనను తాను  పోషించుకొనే పని చేయటానికి తగిన అవకాశాలు కలిపించాలని గట్టిగా కోరాడు .

 కనుక ఆయన ఆధునికతను వ్యతిరేకించాడు అంటే కాపిటలిజం ను వ్యతిరేకి౦చాడనే భావం .దీనిపై స్పందించాల్సిన అవసరం అత్యాధునిక సమాజం పై ఉందని అర్ధం .కాపిటలిజం పై వ్యతిరేకత అంటే సమాజాన్ని రెచ్చగొట్టటం కాని ,అంతకుముందున్న స్థితికి తీసుకు వెళ్ళటం కానీ కాదు .నిజాన్నిఅంటే వాస్తవాన్ని  ఎప్పటికప్పుడు ఆయన గుర్తించాడు  .కనుక పరిస్థితిని మార్చాలని కోరాడు .దీనికోసం ఆయన ఆడర్శదామం అంటే ‘’యుటోపియ’’మనము౦౦దు౦ చాడు .అదే స్వయం పాలన అనే ఆదర్శం .దీని ఉద్దేశ్యాన్ని తరచుగా ఆయన చెప్పేవాడు .ఆదర్శం ఒక దారి చూపే వెలుగు( బీకాన్ )  ,వేలుపెట్టి పొడిచి నడిపిస్తూ  పరిపూర్ణ స్థితికి చేరుస్తుంది  .ఈ మార్గంలో ఆధునికత ఆకారం మారుస్తూ ,కాపిటలిజాన్ని మచ్చిక చేస్తూ సాగాలి .ఈ సూత్రాలు ఆధునికతకు లోపల బయటా అమలుజరగాలి .ఒకసారి ఆయన భావాలను పునశ్చరణ చేస్తే –1యంత్రం మానవ శ్రమ కు ప్రత్యామ్నాయం కారాదు 2-యంత్రాలు అవసరమే కాని దేశం అధీనం లో ఉండాలి 3-సంపద ట్రస్టీ షిప్ అధీనం లో  ఉంటె వ్యక్తిగత ఆస్థి ఉండక దోపిడీనివారింపబడుతుంది .దేశం అధీనం లో ఉండటం అంటే ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాధీనం లో అని.ప్రైవేట్ ట్రస్టీ షిప్ అంటే నాగరక   సమాజం అని ఆయన అభిప్రాయం .4-మరొక ముఖ్యసూత్రం సాధారణ జీవితం గడపటం .సాధారణ జీవితంలో రెండు విధానాలున్నాయి .ఒకటి దురాశ మన జీవితాలను శాసి౦చ రాదు., మనకు అవసరమైన సదుపాయాలతో బతకటం .కాని దీనికి విధి విదానంకాని బ్లూ ప్రింట్ కాని ఉండదు అన్నాడు.రెండవది సరళీకృత ఉత్పత్తి ,మార్పిడి ,వినిమయం అనేవి స్థానికంగా జరగాలి .స్థానికత అంటే అధికోత్పత్తికాదు . అవసరాలకు తగినంత ఉత్పత్తి .వినియోగం ఆ గ్రామం లోనే జరగాలి .స్థానికత అంటే ఒకప్రదేశం అంటే అన్నీ ఉన్న ఇంగ్లాండ్ లాంటి  చిన్న దేశం అని అర్ధం .

  ఇప్పటిదాకా ఆధునికత కాపిటలిజం లగురించి విస్తృతంగా చర్చించాం .ఇప్పుడు మరో రెండు ముఖ్య విషయాలు అహింస ,సత్యాగ్రహం ఉన్నాయి .ఈ రెండిటిద్వారా సమకాలీన పరిస్థితులకు అనుగుణమైన పౌర సమాజం ఏర్పడాలి .ఆధునికతను అవసరం మేరకు ఉపయోగించుకోవచ్చు .అది పడమటిదేశాలదే, కాలనీయులదే అయి ఉండాల్సిన పని లేదు .అది ‘’మనది’’గా మన ప్రత్యేకతలను కాపాడుతూ విశ్వ జనీనంగా ఉండాలి .శ్రామికులతో కూడిన పరిశ్రమ లు ఉండటమే ‘’మనది’’ అవుతుంది .సాధారణ జీవితం అంటే మన తప్పుల్ని ఒప్పుల్ని  బేరీజు వేసుకొ౦టూ జీవించటమే  .మన లౌకికవాదం అంటే మత సామరస్యమే కాని రాజ్య మతం కాదు ..యూని వర్సలైజేషన్(సార్వ జనీకరణం ) అంటే సమాజాల విచ్చిత్తికాదు .వాటి అస్తిత్వాలనుకాపాడుతూ కలిపి ఉంచేది .ఏదో ఒకటి పెత్తనం చేస్తే అది యూనివర్సలైజేషన్ కాదు.అసలైనది కాపిటలిజాన్ని తుడిచిపెట్టేదిగా ఉండాలి  .ఈ దృక్పధం తో చూస్తే ముసుగులో ఉన్న పెత్తందారీ తనాన్ని మనం ఎదిరించి చేసే  పోరాటాలకు కావలసినంత శక్తి చేకూరుతుంది .

సమాప్తం

 ఆధారం –సుహాస్ పైషికర్ రాసిన వ్యాసం –‘’గాంధి అండ్ మోడర్నిటి’’

 మీ-గబ్బిటదుర్గాప్రసాద్ 23-10-19-ఉయ్యూరు    , ,

గాంధీజీ –ఆధునికత -5

రీజన్ ,సైన్స్ లలో దాగి ఉన్న  అవకాశాలను ,యూరప్ దేశాలలో యదార్ధంగా ఈ రెండిటి అమలు ల మధ్య విలక్షణత నుగాంధీజీ  గమనించాడు .ఆధునికులు అని చెప్పుకోనేవాళ్ళు గాంధీని సంప్రదాయ౦ లోకి తోసేస్తే ,,నయా ఆధునికత వ్యతిరేకులు ఆయనను ఆధునికతను మొత్తం అపహాస్యం చేస్తున్నాడని ముద్ర వేయటానికి ఉవ్విళ్ళూ రారు . ఇటీవలి విశ్లేషకుడు జావేద్ ఆలం ‘’ఒకే ఒక పాతుకు పోయిన ఆధునికత తప్ప మిగిలిన ఆధునికతలు పూర్తిగా అన్వేషణ చేయబడలేదు ‘’అని చెప్పాడు .కనుక పాశ్చాత్య ఆధునికత పై విమర్శ ఆధునికత కు పూర్తిగా లేక ప్రత్యేకంగా చెప్పబడింది కాదని గ్రహించాలి .ఆధునిక రీజన్ ,సైన్స్ ల  కార్యక్రమాలు  గట్టిగా నియంత్రణలో ఉండే సిద్ధాంతాలపై పని చేయాలని చెప్పాడుగాంధి .ఇవి సంప్రదాయం నుంచి పుట్టినవికావు .అవి మానవులమంచి   కోసం  యేర్పడినవిమాత్రమే .ఒక సిద్ధాంతం ,లేక కార్యం మంచిది అంటే అది మానవుల మంచితో సంబంధం కలిగి ఉండాలి .అదే హ్యూమన్ గుడ్ అన్నాడు .ఆమంచి సకలమానవాళికి మంచిది   కావాలని ఆరాట పడ్డాడు మహాత్ముడు .ఈమానవీయ కోణమే గాంధీ సైన్స్, రీజన్ లకు తప్పక ఉండాలని కోరాడు .

  ఆధునికత పై ఈవిమర్శ సంప్రదాయం –ఆధునికత లపై ఉన్న దురభిప్రాయాన్ని బైపాస్ చేస్తుంది అంటే తొలగిస్తుంది  .ఇది మానవ అస్తిత్వ హక్కుకు వేదిక అవుతుంది .గాంధీజీ సంప్రదాయం ,సంప్రదాయ సమాజం లను గట్టిగా సమర్ది౦చాడని,నమ్మాడని  అంటారు వీళ్ళు .అయన ఈ హక్కు అనే మోడెమ్ తోనే పని చేశాడు .సామూహిక క్షేమం ,అందరి సహకారం తో సాధించే ఆధునికత లో జీవించాలనే ఆయన కోరాడు .మితిమీరిన కోరికలు ఉంటెఅనర్ధ౦  అన్నాడు .పూర్తిగా ఆధునికతతో ,ఆధునికతను ఆధునికత కానిదానితో జతకలిపే ప్రయత్నం చేస్తూ గాంధి జీవించాడు .కనుక ఆయన సంప్రదాయాన్ని చరిత్ర చెత్తలో పారేయకుండా,ఆధునికమానవునికి సంప్రదాయం లో ఉన్న పరిమితి ప్రభావం శ్రేష్టత లను తెలియ జెప్పాడు .అప్పటికే అనుస్యూతంగా వస్తున్నా ,సంప్రదాయం లో ఆధునికత ను  దర్శింప జేసి విజయం సాధించాడు .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-10-19-ఉయ్యూరు

బందరు గురుమహారాజ్ –శ్రీపేర్నేటిగంగాధరరావుగారు

నేనుఅడ్డాడహెడ్మాస్టర్గాఉన్నప్పుడుశ్రీపేర్నేటిగంగాధరరావుగారుపామర్రుకునాలుగుకిలోమీటర్లదూరంఅవనిగడ్డదారిలో  మెయిన్రోడ్డుకుఎడంవైపుకొంచెందూరంలోఉన్నజమీదగ్గుమిల్లిహెడ్మాస్టర్గాఉన్నారు .ఆయనకుముందుఅక్కడశ్రీఅ౦జయ్యగారుహెచ్.ఎం  .ఇద్దరూనాకుఆత్మీయమిత్రులే .గంగాధరరావుగారిదిబందరు ,అ౦జయ్యగారిదిచినముత్తేవిదగ్గర  కారకంపాడుగ్రామంమోతుబరిరైతుకూడా . .అ౦జయ్యగారులెక్కలమేష్టారు .రావుగారుసోషల్ .

గంగాధరరావుగారుబహుసౌమ్యులు .అతిసాధారణంగాఉంటారు .మొహమాటస్తులు .విధినిర్వహణలోఅత్యంతచురుకు .గ్రామస్తులసాయంతోదగ్గుమిల్లిహైస్కూల్అభివృద్ధికిచాలాకృషిచేశారు .ఆయనంటేగ్రామస్తులకువిపరీతమైనఅభిమానం .అంజయ్య ,రావుగార్లకుముందుఅక్కడపనిచేస్సినహెడ్లందరూకాలందొర్లించుకువెళ్ళినవారేకానివిద్యార్ధులవిషయంలోస్కూల్అభివృద్ధివిషయంలోఅస్సలుపట్టించుకోలేదు .కనుకఆస్కూల్ఒకపనిష్మెంట్స్కూలనేఅభిప్రాయంఉండేది .అ౦జయ్యగారుకొంతచక్కబరిస్తేరావుగారు  దాన్నికొనసాగించిదగ్గుమిల్లిస్కూల్ను  ఆదర్శవంతంగాతీర్చిదిద్దారు .వనరులసదుపాయంకలిగించారు .ఆస్కూల్లోపనిచేయాలనేకాంక్షఉపాధ్యాయులలోతెచ్చారు .వీరిద్దరివలనఆస్కూల్సర్వతోముఖాభివృద్ధి  చెందింది .అడ్డాడహైస్కూల్లోజరిగేప్రతికార్యక్రమానికి  వారువారిస్టాఫ్వస్తే ,అక్కడజరిగేవాటికినేనూనాస్టాఫ్తప్పకవెళ్ళేవాళ్ళం .కనుకమాస్కూళ్ళకుఆత్మీయబంధుత్వంఏర్పడింది .అ౦జయ్యగారిరిటైర్మెంట్ను ,ఉపాధ్యాయవిద్యార్ధిబృందంగ్రామస్తులుఘనంగానిర్వహించారు. అలాగేరావుగారిపదవీవిరమణనూచిరస్మరణీయంగాచేసిఋణంతీర్చుకున్నారు .అ౦జయ్యగారుసరదామనిషిజోకులుపేలుస్తూమాట్లాడితేరావుగారుగారుపరమప్రశా౦తమూర్తిగాఉండేవారు .

గంగాధరరావుగారికిసాహిత్యప్రవేశంబాగాఉంది .ఎప్పుడూఏదోఒకఉపయుక్తగ్రంథంరాసిప్రచురించేవారు .రిటైరయ్యాకఈవ్యాపకంబాగాహెచ్చిజీవితాన్నిసార్ధకంచేసుకొంటున్నారు .వారిపుస్తకాలునాకుపంపిస్తేమనసరసభారతిపుస్తకాలువారికిపంపటంఆ  నాటినుంచిఅలవాటు .వారుచేతలమనిషేతప్పమాటలవారుకాదు .పనియేదైవంఅనిభావించేవారు .దగ్గుమిల్లికిరాకపూర్వంనుంచిపరిచయమున్నా ,అక్కడికివచ్చాకమరీదగ్గరయ్యాం .నాకునచ్చినస్నేహితులాయన .ఆయసద్గుణాలపోగు .నెమ్మదిగాసూటిగామాట్లాడటంఆయననైజం .బ్రహ్మకుమారీసమాజంపైవారికిమక్కువఎక్కువ .రాజస్థాన్లోనిమౌంట్యాబుపైజరిగేకార్యక్రమాలకుక్రమ౦తప్పకుండావెళ్ళేవారు .కనిపించినప్పుడుఆవిశేషాలుతెలిపెవారు .నాకూవెళ్ళాలనేఉ౦డేదికానిఎప్పుడూసాహసించలేదు .ఆసమాజంపైనాకుఅవగాహనాలేకపోవటంఒకకారణం .రిటైరయ్యాకబందరులోసెటిల్అయిస్వగృహంఏర్పరచుకొనితమఆధ్యాత్మిక ,సాహితీవ్యాసంగాన్నికొనసాగిస్తున్నారు  . పుంఖానుపుంఖాలుగాపుస్తకాలురాసిప్రచురిస్తున్నారు. అవిసమాజానికి ,వ్యక్తివికాసానికి  ఆధ్యాత్మికవికసనానికి  దోహదపడేవి .

ఈనెల 10 వతేదీశుక్రవారంగంగాధరరావుగారుతాజాగాపంపిన 1-వజ్రకాయం (మూలకణ౦ )అనేయోగరహస్యాలపుస్తకం 2-శ్రీలలితాసహస్రనామాలకుస్వర్గీయశ్రీమల్లాప్రగడశ్రీరంగారావుగారివ్యాఖ్యానానికిరావుగారురాసినసులభవ్యాఖ్యానంఅందాయి .ఈపుస్తకాలపేర్లువింటేనేవారిలోనిదివ్యత్వం ,ఆధ్యాత్మికమార్గదర్శకత్వంగోచరమౌతాయి .బందరుఆధ్యాత్మికగురుమహారాజ్గానాకువారుకనిపిస్తారు .ఎప్పుడూతెల్లనిపైజమాలాల్చీతో, పైనశాలువాతోస్వచ్చతకుస్వచ్చంగాఉంటారు .వాల్మీకి, వ్యాసులలాగాపొడవైనగుబురుతెల్లగడ్డంతోదర్శనమిస్తారు .కనుకవారినిగురుమహరాజ్అన్నాను .

ఒక్కసారివారురాసినగ్రందాలవివరాలు  తెలుసుకొనివారివిద్వత్ఎట్టిదోగ్రహిద్దాం .1-ఆత్మదర్శనం  3భాగాలుగారాశారు. రెండవదానికిఆత్మికవిజ్ఞానశాస్త్రంఅనిమూడవభాగానికిమృత్యుంజయుడుఅనిసార్ధకనామకరణంచేశారు .అత్యంతగహనమైనవిషయాలనుఅరటిపండువొలిచిచేతిలోపెట్టినట్లుసరళసులభంగాసాగినఆధ్యాత్మికత్రివేణిఇది .4 క్షీరసాగరమధనం 5  కామవేదం  ముక్తికిమార్గం 6-ఆధ్యాత్మికరత్నాలు 7-మోడల్పార్లమెంట్ 8-Think it over HOW to become Success ful in Life 9-అష్టోత్తరశతసుందరకాండ 10-యోగవాసిస్టసారం –వచనం 11-ఆరోగ్యసూత్రాలు –యోగమార్గాలు 12-సర్వయోగసమన్వయముమరియుసీక్రెట్డాక్ట్రిన్13-బ్రహ్మజ్ఞానము (దృక్కుదృశ్యమువివేకము )14-వివేకచూడామణి 15-ఫేస్బుక్ (యోగసారం ).పైనచెప్పినరెండిటితోకలిపి 17 అపూర్వగ్రంథాలురాశారన్నమాట .

ఇలాంటిగ్రంథాలురాయాలంటేయెంతఆలోచన ,పరిశీలనపరిశోధన ,అనుసరణ ,అభిరుచిఅనుభవం, కావాలోమనకుఅర్ధమౌతుంది .ఇదంతా ఆగంగాధరునిజ్ఞాన ‘’గంగ’’ అనిపిస్తుందినాకు .అలాంటి ‘’మనీషి’’ బందరులోఉన్నారంటేఆపురజనులభాగ్యమేభాగ్యం .ఆయనతనపనేదోతానుచేసుకొంటూపోయేమనీషి .డాబు ,దర్ప౦ ,పటాటోపంఎక్స్పోజింగ్ లేని వారు . సాహిత్యసభలకుతప్పకహాజరౌతారు.శ్రద్ధగావింటారు .స్టేజిపైకిఎప్పుడూరాగానేనుచూడలేదు .వారివిద్వత్తుఅక్కడివారుగ్రహించారోలేదోనాకుతెలియదు .వారినిపిలిచిఎక్కడాసన్మానించినదాఖలాలునాకుపేపర్ ద్వా రాతెలియదు .చేసిఉంటెసంతోషం .చేయకపోతేప్రయత్నించమనికోరిక .ఇంతటిసౌజన్యసహృదయమూర్తినాకుపరమఆత్మీయమిత్రులైనారంటేఅదినాఅదృష్టంగాభావిస్తూ ,వారుమంచిఆరోగ్యంతో  మరిన్నిగ్రంథరచనలుచేయమనికోరుతున్నాను .వారినిపరిచయంచేసేభాగ్యంకలిగినందుకుగర్విస్తున్నాను .

శ్రావణమాసశుభాకాంక్షలతో

మీ –గబ్బిటదుర్గాప్రసాద్ -12-8-18 –ఉయ్యూరు

గాంధీజీ –ఆధునికత -4

గాంధీ హేతువు ,సైన్స్ లపై ఆధారమైన వాటిని నమ్మలేదు .అవి కొంతవరకే దారి చూపిస్తాయికాని పూర్తిగా కాదు అన్నాడు  .ఈ రెండిటి వలన నైతికత ,మానవీయ గుణాలు  దెబ్బతింటాయనిభావించాడు .ఆయుధాలన్నీ హేతువు, సైన్స్ జన్యాలే ,ఫలితాలే .సామూహిక హననం చేసే ఆయుధాలు అనైతికం .ఆయన దృష్టిలో నైతికత ఆధి భౌతికం(మెటాఫిజికల్ )కాదు.అది మానవ శ్రేయస్సుతో ముడి పడి ఉంటుం..కనుక ఈ రెండు బలసంపంన్నుడి,దోపిడీ దారుకు చెందినవి .కాలనీ ప్రభుత్వ అణచి వేత విదాన్నాలపై ఆయన ప్రతి స్పందనా వీటి చెడ్డాను గురించే ఉండేది .పరిమితి లేని వీటి ఉపయోగం వినాశహేతువే  అవుతుంది .భౌతిక, బౌద్ధిక ఆలోచన,ఆయుధం అణచి వేతకు దారి చూపిస్తాయి.అప్పుడు మనిషి బానిస ఔతాడు .అంటే ఆయన ఉద్దేశ్యం లో ఎవరి కో లాభం చేకూర్చే వాటిలో తనప్రమేయంలేకుండా బందీ అయి బానిసలా జీవిస్తాడు .అమానవీయత సైన్స్ హేతువు లచేతిలో ఆయుధమౌతుంది .కనుక ఈ రెండిటి విషయం లో ఆయన పాశ్చాత్య సైన్స్ ,రీజన్ ల దుష్ప్రభావం పైనే గురిపెట్టి మాట్లాడాడు .అంతమాత్రాన ఆయన మానవ ఉన్నతి అభి వృద్ధికి సైన్స్,  ,హేతుబద్ధత ల పాత్ర లను  తిరస్కరించలేదు . తరచుగా ఆయన ప్రయోగం ,అనుభవాలను గురించే చెప్పాడు .ఆరోగ్యం ,మందులు విషయం లో సైన్స్ ప్రయోగాలను ఆహ్వానించాడు .అలాగే రాజకీయ విధానం లో చర్చలకు ప్రాదాన్యమిచ్చాడు .ప్రతి విషయం మీద ఆయన రెండు విధానాలు అవలంబించాడు .ఒకటి బహిరంగంగా చర్చించటం ,రెండు అవతలి వారితో సంభాషణ ..ఈ డిబేట్ ,డైలాగ్ లు తార్కికత ,ఆలోచనలనే ,నిర్దుష్ట ఛట్రంలో జరగాలని కోరాడు.ప్రత్యక్షైక వాద౦ (పాజిటి విస్ట్  రీజనింగ్ ) కు దీనిపై పెత్తనాన్ని నిరసించాడు .సైన్స్ పరిశ్రమలను ఆయన పూర్తిగా వ్యతిరేకించలేదు .సహజ విషయాలు (నేచురల్ ఫి  నామినా )కు హడ్డులు౦టాయని ఆయనకు తెలుసు .కాని మానవ వనరులను వీటికి ఉపయోగించాలన్నది ఆయన అభిప్రాయం .లేకపోతే ఆయన సత్యాన్వేషణకు అర్ధం ఏమిటి ?క్రమబద్దీకరణమైన జ్ఞానమైన సైన్స్ ను ఆయన అంగీకరించాడు .సైంటిఫిక్ డిస్కవరీ విముక్తి హేతువు అవుతుంది .సింగర్ కుట్టు మిషన్ వచ్చిన కొత్తలో అది గృహిణి  చాకిరీనిఎంతబాగా తగ్గించిందో స్పష్టంగా చెప్పి ,స్త్రీలకు అదొక  వరమైంది అన్నాడు 1924లో .కనుక యంత్రం అనవసర శ్రమను తగ్గిస్తుంది .ప్రేమ ఆధారంగా సైన్స్ పని చేస్తే మానవాళికి ముక్తిహేతువే అవుతుంది .ప్రేమ ,కరుణ కలిసి సైన్స్ కు విముక్తికలిగించవచ్చు అంటాడు .ఆధునిక సైన్స్ లాభార్జనే  ధ్యేయంగా నడుస్తోందికనుక అసహ్యి౦చు కొన్నాడు .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -19-9-19-ఉయ్యూరు

బాల ధారణా ధురీణ చి విష్ణు భట్ల కార్తీక్ చే ”గద్య పద్య ధారణా విధానం ;;25-10-19 మచిలీపట్నం

గాంధీజీ –ఆధునికత -3

వీటికి మించి ఆధునికత అంతమవటం లేక దాన్ని అధిగమించటం పై గాంధీజీ ఎలా చూశాడు ?ఇప్పుడున్న ఆధునికతను వెనక్కి మరల్చగలమా ?యా౦త్రికతపై ఆయన భావాలు సువిదితమే కాని ఒకసారి పునశ్చరణ చేసుకోవటం అవసరం .యంత్రానికి వ్యతిరేకత ,పరిశ్రమలకు వ్యతిరేకత ,యాంత్రికత పై విముఖత ,ఆధునికతపై వ్యతిరేకత మధ్య ఆయనభావాలున్నాయి .వీటిలో ఆయన స్థానం 1-దోపిడీ చేసే యంత్రానని బహిష్కరించటం 2-యంత్రం కోసమే యంత్రం అనవసరం .చాకిరీని రూపు మాపే,మానవాళి అవసరాలకు ఉత్పత్తి చేసే  యంత్రం  అభిలషణీయమే .ఆయన పారిశ్రామికత ,యాంత్రికత లలో కొన్ని తర్కాలను తిరస్కరించాడు .కనుక అన్ని యంత్రాలపై  ,అన్ని యా౦త్రి కతలపై విముఖత ఉన్నట్లుకాదు .ఆధునికతను వెనక్కు మర్చలటం అసాధ్యం అని ఆయనకు తెలుసు .’’మిల్లులు మూసెయ్యాలని మీ ఉద్దేశమా ?’’అని అడిగిన ప్రశ్నకు ఆయన ‘’సువ్యవస్థితమైనది దేనినీ కాదనటం తేలికైన పనికాదు .రైల్వే, హాస్పిటల్స్ వంటి యాంత్రికత ను నాశనం చేయమని నేను కోరను .’’అని స్పష్టంగా చెప్పాడు .నిజానికి ఈ ప్రశ్నలను పట్టించుకోవాల్సిన అవసరం లేదు .’’అత్య౦త ప్రాధాన్యమైన,పట్టించుకోవాల్సిన  విషయం మనిషి ‘’అని నమ్మాడు  మహాత్ముడు . ఆధునికత తిరోగమనం కంటే,కాలనీ ప్రభుత్వం అందించిన పారిశ్రామీకరణ కంటే దాని రూపాన్నిఅనేక విలువల ఆధారిత చట్ర౦ తో   మార్చటానికి ఆయన కృషి చేశాడు .

   నైతిక విమర్శ

ఇప్పటిదాకా మన వాదం గాంధీ సంప్రదాయవాది కాని ,ప్రమాదకరమైన సంప్రదాయవాది కానికాడు .ఆయనభావాలు అత్యాధునిక వాడది భావాలను సమర్ధిస్తాయా ?ఆయన ఆధునికతలో కొన్ని విషయాలను ,ఆధునికసమాజం అనుసరిస్తున్న కొన్నిటిని వ్యతిరేకించాడు .. ఆధినికతపై  విమర్శకుడు భిక్షూ పరేఖ్.సివిల్ సొసైటీ పై విమర్శకుడు పార్ధ చటర్జీ చెప్పిన విషయాలే ఇవన్నీ . గాంధీ ఆధునికతపై విమర్శ సంప్రదాయం ఆధునికతల మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్నిభగ్నం చేసింది అని’’  పంధం’’అనే విమర్శకుడు చెప్పాడు .

  సంప్రదాయంతో గాంధీ బాంధవ్యం విచిత్రమైనది, అసాదారణమైనది .సంప్రదాయాన్ని ఆవాహన చేస్తాడు కాని ఆధునికత ను సంప్రదాయవాదిదృష్ట్యా తిరస్కరించడు .ఆధునికతను విమర్శిస్తే ఆయన ఏ విషయాలను కాదంటాడు ?ఆధునికతను ఆయన బయట ఉండిమాత్రమె విమర్శించాడు .ఐతే ఆయన వాదానికి ఆధారమేమిటి ?దీని సమాధానం విమర్శలోనే ఉంటుంది .అత్యాధునిక జ్ఞానోదయ భావనను కారణం,సైన్స్ దృష్ట్యా విపులంగా చర్చించాడు .ఆయన వ్రాతలలో ఈ రెండింటి పరిమితులేమిటో కూడా తెలియ జేశాడు .మొదటగా అవి పూర్తి సత్యాన్ని ఆవిష్కరి౦చ లేవు  .సత్యం అనేది కారణానికి ,సైన్స్  కు అందని రూరంలో ఉంటుంది  .ఈ భావన అనుభవవాదవిమర్శ ,ప్రత్యక్షైక వాద విమర్శకిందకు వస్తుంది .దీనికిసత్యం ఆధారం .సత్ అంటే నిత్యమైనది అనే పదం నుండి సత్యం పదం ఏర్పడింది .ఇంకొంచెం ముందుకు వెళ్లి గాంధీ నైతికత యేసత్యం అన్నాడు .కనుక ఆయన సిద్ధాంతంఅన్నిటినీ కలుపుకొన్న  సంపూర్ణ మైనసిద్ధాంతం   (ఆబ్సల్యూట్ ).ఈ భావన సత్యాన్వేషకుని నిరంతర సాధన అయి ,ఎప్పటికీ పూర్తికానిది అవుతుంది .సంపూర్ణ సత్యం ఆవిష్కారమైతే ,సాపేక్ష సత్యం మన కర్తవ్యానికి మార్గ దర్శనం చేస్తుంది .కానిసాపేక్ష సత్యం బహురూపాలు గా ఒక్కొక్కరికి ఒక్కో రకంగా వేరు వేరుగా అనిపిస్తుంది .

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -18-10-19-ఉయ్యూరు

గాంధీజీ –ఆధునికత -2

సంప్రదాయేతరుడికి ,లేక ఆధునిక వ్యతిరేకికి ఒకదానితో ఒకటి సమంధమున్న రెండు వ్యూహాలు సంప్రదాయ౦పాటించటానికి లేక ఆధునికతలో ఉండటానికి కనిపిస్తాయి .1-మేధోస్థాయిలో ఆధునిక భావజాలం ,విధానాల సంప్రదాయాదిక్యాన్ని గొప్పగా చెప్పుకోవటానికి పనికొస్తుంది .ఆధునికత చట్టబద్ధమైనదని  ,సంప్రదాయం అలాకాదని కనుక అందులోని లోపాలను లక్ష్యపెట్టక గుడ్డిగా అనుకరించటం ,సంప్రదాయం అనుస్యూతంగా వచ్చిందని ,దీనికి సాక్ష్యాలు వగైరాలు అక్కర్లేదని చెప్పచ్చు  ,2-ఆచరణ స్థాయిలో గాంధి  సంప్రదాయం లోని సతీ సహగమనం వంటి మూఢ విశ్వాసాలను వ్యతిరేకించి కొత్త అర్ధాలు చెప్పాడు .ఇవి తాత్కాల వర్తమానానికి ,రెండోది సుదూర భవిష్యత్తుకు చెందినది .మొదటి దానిలో సంప్రదాయ వర్గాలు సంప్రదాయానికి దూరమై ,చట్టబద్ధం కాని ఆధునికతను కోరేవారు .కనుక వీరు దాని స్వయం ప్రతిపత్తిని అడ్డుకొంటారు .కాలం గడిచినకొలది సంప్రదాయ పునాదులపై కొత్తసమాజం నిర్మింప బడాలి ,తప్పక  నిర్మి౦పబడుతుంది అని భావిస్తారు .కాని గాంధి ఈ రెండు వ్యూహాలను ఆచరించలేదు .ఆయనకు కులం ,మతం ,మతవర్గాల పై   ఆసక్తిలేదు . సమాజాన్ని నైతికతగల స్థానిక విభాగాలుగా (యూనిట్స్ ) ఆయనభావించాడు .కనుక ఆదర్శ గ్రామీణ జీవన సౌందర్యాన్ని ఎంచుకొని ‘’ఆశ్రమాలు ‘’నిర్మించి ,సమాజం లో కులం ప్రాధాన్యత తగ్గించాడు .మొదట్లో ఆయన హిందూ సమాజం, కుల వ్యవస్థపై  పై పెద్దగా విమర్శలు చేయలేదు .కాలక్రమం లో దీనికి దూరమై నాడు .కులం పై విమర్శ చేయని దశలో దక్షిణాఫ్రికాలో ఆశ్రమం నిర్మించి అభి వృద్ధి చేశాడు .కనుక సమాజానికి కులం ఆధార భూతం కాదని చెప్పకనే చెప్పాడు .ఇక్కడే గాంధీజీ సంప్రదాయ వాదులకంటే భిన్నంగా గోచరిస్తాడు .

   సంప్రదాయం –అత్యాధునిక నాగరకత

ఇప్పటి ప్రస్తుత సమకాలీన ఆసక్తికర ప్రపంచం లో సంప్రదాయ౦ అత్యధిక వేగంగా ఆత్యాదునికం గా పరివర్తనం చెందింది .అత్యాధునిక ఆలోచన సంప్రదాయం ,సంప్రదాయ విధానాలను గౌరవిస్తుంది .అత్యాదునిక  విధానం  ఆధునికత అంతమైనట్లు భావించటమే కారణం .మరి ఇప్పుడు ఆధునికతను తిరస్కరించాలంటే ,అత్యాదునికతా  తర్వాత తిరస్కరింప బడేదే అవుతుందికదా .ఈ విధానం లో ఆధునిక సంప్రదాయ వాది, దీనికి కజిన్ అయిన  అత్యంత ప్రీతికరమైన అత్యాదునికత  సిద్దా౦త  రీత్యా తప్పక బంధుత్వం  నెరపాల్సిందే  .ఈరెండూ  గాంధీ నుంచే బలం ,శక్తి పొందాయని తెలుసుకోవాల్సిందే .గాంధి ఆ అభిప్రాయవాది అని నమ్మాల్సిందే .కాని గాంధి ఎప్పుడూ అత్యాధునిక ప్రపంచ భావన కలిగి లేడు.కాని ఆయన విశ్వ ప్రేమ ,విశ్వ మానవ సౌభాగ్యం ,విశ్వ సంస్కృతీ, విశాల విదానాలను ఉత్తమ విలువలను  నమ్మినవాడు .ఆయన సూచనలు ప్రత్యేక సంస్కృతికి చెందినవికాని భారతీయ  లేక పాశ్చాత్య సంస్కృతికి చెందినవి కానీ కానే కావు  .వీటికి అతీతమైనవి .ఆయన దృష్టిలో మానవ ప్రకృతి సాపేక్షమైనదికాదు.అందుకే ఆయన భావాలు సత్యాహింసల విలువలపై ఏర్పడి విశ్వభావనలనిపించాయి .బ్రిటిష్ ఇండియాలోకూడా ఇండియాలో పేదలు ,మాస్ అనే సామాన్య ప్రజానీకం ,ప్రజలు అనే వర్గాలు ఉండాల్సిందే అన్నాడు .కాని భిన్న సమాజాలను ఒప్పుకోలేదు .ప్రాతినిధ్య హక్కు కావాలని కోరటమూ ఆయన  విశ్వభావనలో భాగమే .ప్రజల జాతీయ భావన దేశీయ ఉద్యమలో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తు౦దన్నాడు .

  అందుకే భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ జాతీయ వాదులకు ప్రాతినిధ్యం వహించి ప్రజాభిమానం పొందింది .గాంధీ ప్రాతినిధ్య భావనలను ఆయన వ్యతిరేకులైన జిన్నా ,అంబేద్కర్ లు మాత్రమేకాక స్వాతంత్ర్యానంతర చరిత్రకారులు విద్యావేత్తలు లు కూడా  వ్యతిరేకించారు .ఆయన భావన వలన ఇండియాలోని వివిధ బృందాల, సంఘాల ఆశలపై నీళ్ళు  చల్లిందని విమర్శించారు .ఇలా అన్నవారు అత్యాధునిక భావాలున్నవారే అని వేరుగా చెప్పక్కరలేదు .దక్షిణాఫ్రికాలో ఉండగా ఆయన అక్కడి మొత్తం ఇండియన్ల హక్కులకై పోరాటం చేశాడు .ఇండియాకు తిరిగి వచ్చాక చాంపరాన్ కూలీలకోసం,ఖిలాఫత్ సమస్యపైనా పోరాడాడు .జాతీయోద్యమ నాయకుడిగా గాంధీ పేదల ,ఉద్యోగుల తో కూడిన , ప్రజలందరి స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాటం చేశాడు .ఆయనకు   సామూహిక కార్యక్రమంపై నమ్మకం జాస్తి .మానవాళి జీవన విధానం ,భౌతిక ,ఆధ్యాత్మిక సుఖం లో నాణ్యత ,విలువ ఆశించాడు .అన్యాయం ,అసమానత్వం లను సామూహిక శక్తితోనే ఎదిరించి తొలగించాలని భావించాడు .కను సమర్ధవంతమైన పటిష్టమైన వ్యూహాత్మకమైన సామూహిక శక్తివంతమైన వ్యవస్థ ఉండాలని చెప్పాడు .విధి విధానాలు నిర్వాహకులే ఏర్పాటు చేసుకోవాలన్నాడు .ఈ అంశం లో గాంధీ ఆలోచనలు అత్యాధునిక భావలహరి ను౦చి దూరం చేశాయి .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -17-10-19-ఉయ్యూరు

గాంధీజీ –ఆధునికత

పాశ్చాత్య నాగరకతపై తరచుగా గాంధీజీ తీవ్రమైన విమర్శ చేసేవాడని అవి బాగా ప్రాచుర్యం చెందాయని మనకు తెలుసు .ఒకసారి వాటిని గుర్తు చేసుకొందాం .వాటిలోంచి సారభూతమైన విషయాన్ని తెలుసుకోవాలి .కాలనీ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఆయన   జీవిత కాలం చేసిన పోరాటం లో పాశ్చాత్య తపై, వారిపెత్తనం పై   ఆయన చేసిన విమర్శలన్నీ ఒక  మేధావి ఉటంకించిన భావాలుగా,సమాధానాలుగా  ఉండేవి .ఇలాంటి అవగాహన తూర్పు –పశ్చిమ వైరుధ్యాన్ని తగ్గించి ,భౌతిక లాలసత కంటే గాంధీ కి గతకాలపు ఆధ్యాత్మికత పై  గొప్ప గౌరవం ఉండేదని అర్ధమౌతుంది .సమకాలీనులు  మరింత లోతుగా అత్యాధునిక విశ్లేషణ చేశారు  .ఇందులో కొన్ని అతివ్యాప్తి అనిపించాయి .వీటిలో 1-గాంధి పారిశ్రామీకరణను ,ఆధునిక విజ్ఞానాన్నీ పూర్తిగా తిరస్కరించాడని 2- పడమటి దేశాల ఆధునికత తిరస్కరించాడని 3-సంప్రదాయానికిచ్చిన విలువ ఆధునికతకు ఇవ్వలేదని 4-గాంధీ ఆలోచన ఆధునికోత్తరమైనదని (పోస్ట్ మోడరన్ )సిద్ధాంతాలు చేశారు .వీటిని నేపధ్యంగా చేసుకొని 1-ఆధునికతపై గాంధి ఎలా స్పందించాడు 2-ఆధునికత పై ఆయన సమన్వయము ఏమిటి అన్నప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకొందాం .

స౦ప్రప్రదాయానికి స౦ప్రదాయేతర విధానం

ఈవిశ్లేషణలో మనం ముందుగా స౦ప్రదాయం లో  గాంధికి ఉన్నస్థానం ఏమిటో చూద్దాం .గాంధి సంప్రదాయాన్ని ఉన్నదున్నట్లుగా సమర్ధించలేదు .సంప్రదాయంఅతిముఖ్యమని కాని ,సంప్రదాయంలో శృంగారం వాస్తవమని కాని  అనుకోలేదు .సంప్రదాయ బద్ధుడు గాంధి అని 1987 పరేఖ్ ముద్ర వేశాడు .భారతీయ సంప్రదాయం ఆయనకు చాలా సంక్లిష్టమైనది కాని స౦ప్రదాయేతరమైనదికూడా .  కొన్ని సందర్భాలలో ఆయన కు స౦ప్రదాయం ఆధునికతకు మరో పార్శ్వం .ఇలాంటి విరుద్ధ భావాలు అప్పుడప్పుడుసరదాకి  ఆయన చెప్పినా ఆయన మొత్తంగా చెప్పిందదానిలోని సారాంశం తీసుకోవాలి .మొదటిప్రశ్న .మనం వెనక్కి వెళ్లగలమా ? వెళ్ళలేము అని ఆయన స్పష్టమైన సమాధానం .ఇష్టమున్నా లేకున్నా ఆధునికత లో  బతకాలి .ఇది అనివార్యం అనిఆయనే అన్నాడు .రెండవ విషయం సంప్రదాయం అనేది ఎప్పుడూ పూర్తి స్వచ్చంగా లేదు .సంప్రదాయం అన్నీ కలిపినవిధానం .అది ఆలోచన ,ఆచరణ లపై  నిర్మింపబడింది .అది ఆధునికత ఇచ్చిన ఉత్పత్తి .మూడవది –మానవాళికి తమకు ఏదికావాలో దాన్ని తీసుకోవటం ,నచ్చిన సంప్రదాయాన్ని అనుసరించటం ,వాటిలో తమ అర్ధాలు నింపుకోవటం  వాళ్ళకున్న  అధికారాలు.  కొన్ని సంప్రదాయాలను తిరస్కరించే హక్కు కూడా ఉంది .సంప్రదాయ అనుసరణ ,ప్రాచుర్యం లోఉన్న అవగాహన జనజీవన విధానం లో కలిసి పోయి ఉంటాయి .సంప్రదాయం అనేది విడిగా  ఉండేది కాదు. రాజకీయాలు ,ప్రవేశించి ఘర్షణలు ,రాజీ పడటాలు ఉంటాయి .కనుక గాంధి దృష్టిలో  సంప్రదాయం అంటే1-ప్రాచుర్యం పొందింది 2-ఆచరణలపై  సంపూర్ణ నియంత్రణ ఉన్న విధానాల చట్రం .మొదటి దానిపై రెండవది అనుగుణ్యంగా మెలగటానికి గాంధి తనబుద్ధిని మనసును మేధస్సును ఉయోగించి అవి  ఒకదానిలో ఒకటి పూర్తిగా కలిసిపోయేట్లు వ్యూహాత్మకంగా వివరణలిచ్చాడు .ఇవి అన్నీ గాంధి స్వంత తాత్విక సిద్ధాంతాలుగా గుర్తింపు పొందాయి .ఇవి సంప్రదాయానికి వెలుపల అంటే సంప్రదాయేతర భావనా సిద్ధాంతాలే అని మరువ రాదు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -17-10-19-ఉయ్యూరు

          అపూర్వాంధ్ర పూర్వామాత్యులు -14(చివరిభాగం )

14-నండూరు గుండమంత్రి

13వ శతాబ్ది వెలనాటి బ్రాహ్మణుడు నండూరు గుండమంత్రి వెలనాటి రాజేంద్ర చోడుడి మంత్రి .బాపట్లతాలూకా నండూరు వాసి .ఇతనికి శివలెంక మంచన కవి తన కేయూరబాహు చరిత్ర కావ్యం అంకితమిచ్చాడు .ఇతని తాత కు దాత గోవిందన వెలనాటి గొంక భూపతి మంత్రి .గొంక రాజు చివరిరోజుల్లో పాకనాటిపై దండెత్టినట్లు బాపట్ల భావనారాయణస్వామి ఆలయ శాసనం లో ఉంది .గొంకన నెల్లూరుదాక పాలించాడు .కులోత్తుంగ  చోళుడికాలం లోవేంగిపై కల్యాణి, కటకం సామంతులు దండెత్తివచ్చినా, కొమ్మనమంత్రి కొత్తచర్లదగ్గర వారిని ఓడించి రాజుకు విజయం చేకూర్చాడు .మూడవ గొంక రాజు తర్వాత 1186లో  ధనదుప్రోలు సింహాసనమెక్కిన వెలనాటి చివరి రాజు  .శ్రీకూర్మం దాకా రాజ్య విస్తరణ చేశాడు .ఇతన్ని చంపిన తిక్కరాజు రాజేంద్ర చోడుడి కొడుకు .తిక్కరాజుమంత్రి కేతన .కేతన మనవడే గుండన మనుమసిద్ధి రాజు మహా సచివుడు .మన్మసిద్ధి తండ్రి తిక్కరాజు పృధ్వీశుడిని చంపాడు .తిక్కరాజు 1250వరకు రాజ్యం చేశాడు .కేతన మనవడు గుండనకు కేయూరబాహు చరిత్ర అ౦కిత మివ్వటం చేత ఇతనికాలం 13వ శతాబ్ది .’’ధరణిం దాన గుణు౦డ వీవని ,కవీంద్ర శ్రేణి వర్ణింప గా బిరుడదుల్నిండిన గుండ యే౦ద్రునకు  ‘’అనే పద్యాన్ని బట్టి యితడు దాతలకే గురువు కవుల పొగడ్తలు అందుకొన్నవాడు, అనేక బిరుదులున్నవాడని  తెలుస్తుంది .మంచన నన్నయ తిక్కనాదులను స్తుతించలేదు .

  గుండనమంత్రి ‘’ప్రజ్ఞ సంభావిత కావ్య దక్షుడవు  భావ్యమతిన్ ద్విజదేవ ‘’అని సంబోధించి ఒకకావ్యం రాసి అంకితమివ్వమని కోరాడు .అందులో ‘’స్థాయి రసము శృంగారంబై యలవడ గథలు నీతులైయెడనెడరా’’గేయూరబాహు చరితము ‘’సేయుము –నీ వ౦ధ్రభాష శిల్పము మెరయన్ ‘’అని చెప్పాడు. ‘’సుగుణుని నినుబొంది మదీయ కవిత నెగడుం బుడమిన్’’అని తృప్తితో గుండనమంత్రికి అంకితమిచ్చాడు మంచనకవి  .ప్రతియేటా జరిగే కాకుళేశ్వరుని ఉత్సవాలలలో గుండన మంత్రి మాడలు, రాత్నాలు,సువర్ణం అర్ధులకు, అర్హులకు యిచ్చి సంతృప్తి పరచేవాడని వర్ణించి చెప్పాడు .అదీ గుండన ఔదార్యం .అందుకే స్తుతిపాత్రుడయ్యాడు

 .’’ అపూర్వాంధ్ర పూర్వామాత్యులు ‘’సమాప్తం .

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-10-19-ఉయ్యూరు

అపూర్వాంధ్ర పూర్వామాత్యులు -13

13-గోపాలుని నన్ని(న్న)య భట్టు

11వశతాబ్దికి చెందిన గోపాలుని నన్ని(న్న)య భట్టు రాజరాజేంద్ర నరేంద్రుని ముఖ్యామాత్యుడు ,ఆస్థానకవి .రాజేంద్ర చోళుడు కన్యాకుమారి వరకు దక్షిణ దేశం జయించి ,గొప్ప నౌకాబలంతో సింహళాన్ని వశపరచుకొని ,పశ్చిమ సముద్రం లోని 12వేల దీవులను ఆక్రమించి ,తూర్పునున్న’’ పెగు ‘’రాజ్యాన్ని ,నికోబార్ ,అండమాన్ దీవులతో సహా’’ శ్రీ విషయం ‘’ను సామంత రాజ్యం గా చేసుకొన్నాడు .దీనితో ఆగక బీహారు, ఉత్కళ, వంగ దేశాలు జయించి ‘’గంగైకొండ చోళుడు ‘’బిరుదు పొందాడు .అప్పటికే ఉత్తర భారతం గజనీ దండయాత్రలకు గురై దిక్కు తోచక ఉన్నది .చోళచక్రవర్తులు హిమాలయం నుంచి రామేశ్వరం దాకాఏకచ్చత్రంగా పాలించాలనే సంకల్పం తోఉండగా రాజరాజు రాజేంద్ర చోళుడికి అల్లుడయ్యాడు .రాజరాజు కొడుకు రాజేంద్ర చోళుడిమనవరాలి మొగుడే .

ఈ సమయంలో వేంగీ రాజ్యం తమ వశం కావాలనే కోరికకూడా కలిగింది .1070 లో రాజరాజు కొడుకుచోళచక్రవర్తి అయి  ‘’కులోత్తుంగ చోళుడై ‘’తాతగారిలాగా ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులతో 49ఏళ్ళు రామేశ్వరం నుంచి కళింగ దాకా పరిపాలించి కీర్తిపొందాడు .వైదిక ,వర్ణాశ్రమ ధర్మాలతో వైదికమతాన్ని పునరుద్ధరించాలన్న తలంపుతో ,అందులో నిష్ణాతుడైన నన్నియభట్టు ను సమాదరింఛి –‘’జననుత కృష్ణ ద్వైపా-యన  ముని వృషభాభి హిత మహాభారత బ-ద్ధ నిరూపితార్ద మేర్పడ -దెనుగున రచియింపు మధిక ధీయుక్తి  మెయిన్ ‘’అని నన్నయను కోరాడు రాజరాజు .తెలుగు చేయటమే కాదు భంగ్య౦తరంగంగా కూడా చెప్పమన్నాడు .ఇలాంటి సదాశయాన్ని మెచ్చిన కవినన్నాయ’’సమస్త వర్ణాశ్రమ వర్ణ ధర్మ రక్షణ మహా మహిమన్మహి నొప్పు సర్వ లోకాశ్రయుడు ‘’అని రాజును పొగిడాడు .అగస్త్య మహర్షి ‘’సుహ్రుత్సమితాత్ కాంతా సమ్మతయా యయా సరసతయా  మాపాద్య కావ్య శ్రియా కర్తవ్యే ‘’అని చెప్పింది శిరో దార్యంగా భావించి ,కర్తవ్యమ్ లో ఆసక్తి అకర్తవ్యం లో అనాసక్తి కలిగించటం ముఖ్య లక్షణం గా భావించాడు .అందుకే ‘’ధర్మ తత్వజ్ఞులు  ధర్మ శాస్త్రంబని ,ఆధ్యాత్మ విదులు వేదా౦తమని  నీతికోవిడదులకు నీతిశాస్త్ర  మని ,కవులకు మహాకావ్యమనీ లాక్షిణులకు లక్షణ శాస్త్ర మని  ,ఐతిహాసకులకు ఇతిహాసమని ,పౌరాణికులకు పురాణ సముచ్చయమనిభావి౦ చేట్లు వేదవ్యాసమహర్షి మహా భారతం రాశాడని  భారతం ధర్మమూలం,పంచమవేదం అనీ నన్నయ చెప్పాడు .

ఇంతకూ నన్నియభట్టు ఎలా ఉండేవాడు ?’’స్వస్థాన వేష భాషాభిమతా స్సంతో రస ప్రలుబ్ధ ధియః ‘’.అవిరళ జపహోమతత్పరుడు ,సంహితాభ్యాసుడు ,తెలుగులోమహాభాత సంహితా రచన బంధుడు ,సమస్త పురాణ వేత్త ,లోకజ్ఞుడు .ఈయన నిష్ట’’రమణీయార్ధ ప్రతిపాదిత శబ్దాలపైనా ,ఉచ్చారణ మీదా .దీనినే అక్షర రమ్యత అన్నాడు .ఉచ్చారణవలన నాదోత్పత్తి చేసిన నాదబ్రహ్మ .విపుల శబ్ద శాసనుడు .శిలాశాసనాలలోనూ, అవ్యవస్తంగానూ ఉన్న శబ్దాలను తీర్చిదిద్ది నియతికల్పించి తెలుగు సంస్కృతపదాలకు ఛందస్సులకు తీయదనం తీర్చిదిద్దిన అక్షర శిల్పి .

నన్నియభట్టు రాజరాజుకు  కులబ్రాహ్మణుడు  .అంటే పురోహితుడుకాదు.వీరమంత్రి అన్నమాట .చాళుక్య శాసనాలలో ,కర్నాటక రాజ శాసనాలలో కుల బ్రాహ్మణ శబ్దానికి పురోహితుడు అనే పర్యాయ పదం ఎక్కడా లేదు .శాసనాలు రాసే అధికారం మహా మంత్రులకే ఉండేది పురోహితులకు లేదు .’’కులీనా శ్చాను రక్తాశ్చ కృతాస్తే వీరమంత్రిణః’’అనే దాన్నిబట్టి నన్నయ రాజరాజుకు వీరమంత్రి .లౌకిక కార్య సాధకుడు మంత్రి .అలౌకిక కార్యసాధకుడు పురోహితుడు అని అర్ధం చేసుకోవాలి .

తూర్పు చాళుక్యులలో ఐదవవాడు సర్వ లోకాశ్రయుడిని ‘’మంగి యువరాజు ‘’అంటారు .ఇతని తండ్రి రెండవ విష్ణు వర్ధనుడు ,తాత ఇంద్రభట్టారకుడు ,ముత్తాత కుబ్జ విష్ణు వర్ధనుడు .సర్వ లోకాశ్రయుడు క్రీశ 672నుండి 696వరకు 27ఏళ్ళు పాలించాడు .చందలూరు శాసనం లో ‘’పరమ బ్రహ్మణ్యః మహారాజానుభావ శ్రీ సర్వ లోకాశ్రయ మహారాజః కమ్మరాస్ట్రేచెందలూరు గ్రామేయకాన్ అత్రగత సర్వ గత ‘’సర్వ నైయోగిక ‘’వల్లభా౦శ్చజ్ఞాపయతి ‘’అని ఉన్నదానిలో ‘’సర్వ నైయోగిక వల్లభాన్ ‘’అనే మాట ‘’రాత్నాలమూట’’అన్నారు కొమర్రాజు లక్ష్మణరావుగారు.738లో జాయకదేవ మహారాజు ఆస్థానం లో ‘’భట్ట నారాయణుడు ‘’అనే మహామాత్యుడు  మౌద్గల్య గోత్రీకుడు ఈశ్వరభాట్టుకు అగ్రహారం ప్రదానం చేశాడు  .రారాజు తండ్రి విమలాదిత్యుని మ౦త్రి రావుల వజ్జియ ప్రగ్గేడ  కౌ౦డిన్యగోత్రుడు ,కారం చేడు వాడు  .కనుక నన్నయకు చాలాకాలం పూర్వమే శాఖా భేదాలు ఏర్పడి ఉన్నాయి .

లోకజ్ఞుడు నన్నియ ‘’సత్ప్రతిభాభి యోగ్యుడు,నిత్య సత్యవచనుడు కనుక తనరాజుకు రాజ్యం చేకూర్చాలనుకొన్నాడు .అప్పటికి భారత రచన చేయలేదు .రాజరాజే నిలకడ లేకుండా ,దేశం వదిలి తిరుగుతుంటే నన్నయకు రాసేఅనురక్తి ఓపికా అప్పటికి లేవు .నన్నయ సుకృతమో లేక రాజరాజు అదృష్టమో వాణస  వంశ రత్నాకరుడైన నారాయణభట్టు సహాధ్యాయి అవటం,అతని సాయంతో త్రైలోక్యమల్లుని మంత్రి మధుసూదనయ్యను దర్శించి,మళ్ళీ  రాజరాజుకు 1051లో వేంగీ సామ్రాజ్యం ఇప్పించాడు .1050లో తిరువయ్యార్ లో ఉన్న రాజరాజ నరేంద్రుడు 1051లోనారాయణభట్టుకు రెండు ఏరులమధ్యలో ఉన్న’’నందమపూడి ‘’గ్రామాన్ని దానంగా ఇచ్చినట్లు ,అతడు ప్రాకృత పైశాచీ ,కర్నాటక ఆంద్ర  సంస్కృతాది భాషలలో నిష్ణాతుడైనట్లు నన్నియ రాసిన శాసనం లో ఉంది .

తన కులబ్రాహ్మణుడైన నన్నియభట్టురాజనీతి వలన రాజరాజనరేంద్రునికి మళ్ళీ రాజ్యం సంక్రమించటం కాక విజయాదిత్యునివలన కష్టాలూ తప్పాయి .ఒలంబవాడికి విజయాదిత్యుని సామంత రాజును చేయటం తో సమస్యలు తీరాయి .యుద్ధాలుఆగిపోయాయి .రాజరాజు పాలన చివరి పదేళ్ళలో 1051నుంచి ,1061వరకు శాంతి సౌఖ్యాలతో రాజ్యపాలన చేయగలిగాడు .రాజరాజు వెంటనే తన రాజధానిని వేంగి నుంచి రాజమహే౦ద్రానికి మార్చాడు .సుస్థిర శాంతి చేకూరటం తో తనుకు ఇంత మహోపకారం చేసిన నన్నియను మహాభారతానువాదానికి ప్రోత్సహించాడు .1051-55మధ్యలో నిండు పేరోలగం లో  రాజు నన్నియనుసంస్కృత భారతాన్ని తెలుగు సేయమని ఆనతిచ్చాడు .ఆతర్వాత జరిగిన విషయమంతా ముందే చెప్పుకొన్నాం .

ఆధారం – –ప్రాచీన హిందూ దేశ రాజ్యాంగ చరిత్ర ,కన్నడ దేశ చరిత్ర ,ప్రాచీన గ్రామసభల న్యాయ పరిపాలన ,దండనాథులు, దుర్గాధిపతులు వంటి అమూల్యగ్రంథాలు రచించిన విమర్శక శిరోమణి ,సాహిత్య విశారద బ్రహ్మశ్రీ కోన వేంకటరాయ శర్మగారు1950లో రచించిన  ‘’సచివోత్తములు ‘’ పుస్తకం

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-10-19-ఉయ్యూరు

మలి సంధ్యలో డా.రాచకొండ శర్మగారు పూయించిన ‘’మైదానంలో సూర్యోదయం ‘’

‘’పంచనవతి వర్ష’’(95) యౌవనులు డా రాచకొండ నరసింహ శర్మగారు తమకున్న ఆంగ్లకవితాభిరుచికి దర్పణంగా తాను  చదువుతున్నకాలంలో తనకు అత్యంత ప్రీతికరమైనఅ ఆంగ్ల  కవితలను ఎంచుకొని , మరో ఆంగ్లకవితానువాద సంపుటిని సప్తతి(70) కవితల అనువాదంతో ఈ సెప్టెంబర్ లో ‘’మైదానం లో సూర్యోదయం ‘’గా వెలువరించారు  .ఆంగ్ల కవిత్వం చదివితే ‘’చిత్తము నిలవదు సుంత యైన ‘’అన్నట్లు ఆయన అనుభవించి ఆ ఆన౦దానుభూతిని మనకూ పంచిపెట్టే హృదయమున్న భిషగ్వరులాయన .ఇప్పటికే ‘’పడమటి సంధ్యారాగం ‘’లో 41,’’అయితే ‘’లో 46ఆంగ్లకవితల్ని అనువదించి ,స్మైల్స్ ,టియర్స్ అండ్ మోర్’’ ఆంగ్లకవితల ను ,’’సానెట్స్ ఫ్రం పోర్చుగీస్’’ అందించిన అనుభవం వారిది .తెలుగు కవితలను ఆంగ్లంలోకీ అనువాదం చేసిన నేర్పు వారిది .అంటే ద్విభాషా కవి .ఈ పుస్తకాన్ని తమప్రియతమ అర్ధాంగి డా .అన్నపూర్ణా దేవికి ,ఆమె మైదానం లోకి రాలేనందున ఆమెగదిలోకే ‘’మైదానం లో సూర్యోదయం ‘’తెచ్చి పరమానంద భరితురాలిని చేసి ,తమ సతీ ప్రేమను వర్షించారు .పుస్తక శీర్షికకు తగిన మైదానం ,సూర్యోదయం ,పశువులు, నీటి చెలమ ,పచ్చ గడ్డిలతో ముఖ చిత్రం ముద్దులొలికింది .ఆంగ్లకవితలు పేజీకి ఎడమవైపు ,తెలుగు సేత కుడివైపు ,అనుబంధంగా ఆకవుల చరిత్ర సంక్షిప్తంగా అందించారు .దాదాపు స్కాలిత్యం లేని పెద్ద  అక్షరాలతో.పుస్తకం చూడగానే మైదానం అంటే ‘’ఫ్లాటై ‘’పోతాం .శర్మగారు ఆత్మీయంగా పంపిన ఈపుస్తకం నిన్న మధ్యాహ్నం నాకు అందింది .రాత్రి 20,ఈ రోజు ఉదయం మిగిలిన 50 ఆబగా జుర్రేశాను .నిన్న పుస్తకం ఒక సారి తిరగేసి ‘’టైటిల్ ‘’విషయం లో ముందుమాటలు రాసినవారు ఎవరైనా మార్గ దర్శనం చేశారేమో అని వెతికితే దొరకలేదు .శార్మగారికే ఫోన్ చేసి పుస్తకం అందిన సంగతిచెప్పి  ,శీర్షిక ఔచిత్యాన్ని గురించి అడిగాను .వారు చెప్పిన సమాధానం సంతృప్తి కలిగించింది .ఈ కవుల జననకాలం 1554నుంచి 1896వరకు .అంటే దాదాపు 350సంవత్సరాల కాలవ్యవధిలోని  కవులు, వారికవిత్వ దర్శనం అన్నమాట .కనుక అద్భుతమైన వైవిధ్యం ,ఆలోచనలలో పరిపక్వత ,అనుభవసారం ఉన్నకవితలు .ఈ కవులు రాజకవులు ,కవిరాజులు ,రాజాస్థాననకవులు అనే పొయెట్ లారియట్స్ , జన హృదయసామ్రాజ్యాన్ని గెలిచినవారు.భగవదన్వేషకులు ,మాటలతోకాక చేతలతో మంచి చేయమని బోధించే తత్వ వేత్తలు ,జర్నలిస్ట్ లు ,సైంటిస్ట్ లు ,నవలా, కథా రచనలలోఅరితేరినవారు,వివిధ దేశాలకు చెందినవారు,’’ఆకాశంలో సగభాగమైన ‘’స్త్రీలు కూడా ఉన్నారు .ఒకరకంగా’’ డెబ్భై మనో ప్రపంచ దర్శనం ‘’చేయించారు శర్మగారు ఈపొత్తం లో .ఈ కవుల్లో కొందరు పులిట్జర్ ప్రైజ్ వంటి ప్రఖ్యాత బహుమతులు అందుకొన్నవారే . వివరాలు తెలీని ఒకకవి ,మరో అజ్ఞాతకవి ఇందులో చోటు చేసుకోన్నారుకూడా . ఇక కవితా మైదానంలో సూర్యోదయ దర్శనం చేసి పులకిద్దాం .

   విల్లా కేథర్’’అనే కవయిత్రి రాసిన ‘’ప్రయరీ డాన్’’కవిత శర్మగారి చేతిలో ‘’మైదానం లో సూర్యోదయం ‘’గా, ఈ పుస్తకం శీర్షికగా మారి దర్శన మిచ్చింది .ఈమెఅమెరికాలో చాలాకాలం కొండలు గుట్టలు ఉన్నప్రాంతం లో ఉండి,ఒక్కసారిగా మైదాన ప్రాంతాన్ని చూసి అక్కడి ప్రకృతి సోయగం , సూర్యోదయాలకు పులకించి రాసిన కవిత అది .పులిట్జర్ ప్రైజ్ పొందినకవి .ఈ మైదానం లో ఆమె ‘’తారలు తరలించిన రక్తారుణజ్వలనం ,ధూళి నిండిన ‘’సేజాకు’’ ఘాటుపరిమళం ఆలమందల హఠాత్ చలనం, దూర పీఠభూముల క్రమ దర్శనం వెలుగులో వెండి మడుగుల  భాసురం ,కాంతి శూలం ఒకటి అతివేగంగా వచ్చి అవనిని గుచ్చటం చూసి తనవూరి పర్వత శ్రేణి కై తృటిలోనే ,కన్నీరు చిమ్మింది .ఆమె మధురానుభూతి మనమనసులను సేద తేరుస్తుంది .’’వాటర్ డిచేస్ సిల్వర్ ఇన్ దిలైట్ ‘’అన్న ఆమె మాటలను శర్మగారు ‘’వెలుగులో వెండి మాడుగుల భాసురం ‘’అని చక్కగా అనువదించారు .’’ఎ సడన్ సిక్ నెస్ ఫర్ ది హిల్స్ ఆఫ్ హోమ్’’ను ‘’తనూరి పర్వత శ్రేణికై తృటిలోనే కన్నీరు చిమ్ము ‘’అన్న అనువాదం  భేషు గ్గా ఉండి,పుస్తక శీర్షికకు గొప్ప న్యాయం చేకూర్చింది .ప్రభాత సూర్యోదయ కాంతికిరణాల నులి వెచ్చని ఆహ్లాదం భాసించింది .

 ఈ కవితా కదంబం సర్ ఫిలిప్ సిడ్నీ కవిత ‘’టు స్లీప్ ‘’ తోప్రారంభమై అజ్ఞాతకవి ‘’మినిట్స్ ఆఫ్ గోల్డ్ ‘’తో పూర్తవుతుంది .సిడ్నీకవి నిద్రను ‘’శాంతినిచ్చే ముడి ,దుఖానికి ఉపశమనం ,నిరుపేదకు భాగ్యం పక్షపాతం లేని న్యాయ నిర్ణేత (తగవరి ) అంటాడు .ఈకవి ఎలిజబెత్ కా  లం లో 108సానెట్ ల ‘’ఆస్టోఫెల్ అండ్ స్టెల్లా’’కావ్యం రాసి ఆదర్శ పురుషుడుగా గుర్తి౦పు పొందాడు .అందుకే చివరగా ‘’లైవ్ లియర్ డాన్ఎల్స్ వేర్   స్టెల్లాస్ఇమేజెస్ సీ’’అని ఫినిషింగ్ టచ్ ఇవ్వగా శర్మగారు ‘’ఉల్లాస౦గా చూడగలవు –నాలో స్టెల్లా ప్రతిబింబమును ‘’అని ముగించారు అందంగా .70వ కవిత అజ్ఞాతకవి రాసిన ‘’మినిట్స్ ఆఫ్ గోల్డ్ ‘’ను శర్మగారు ‘’నిజంగా బంగారు నిమిషాలు ‘’గా అనువదించారు .నిమిషాలు గంటలు కాలపరిమాణ౦ లో అర్ధం లేనివి –కానీ అవే బంగారు నిమిషాలు మహత్తర ఘడియలు .ఒకరికి సంతోషం కలిగించటం లో ,చిర్నగవు తెప్పించటం లో  కన్నీరు తుడవటం లో  నైరాశ్యాన్ని అంతం చేయటం లో స్నేహాన్నివ్వటం లో  వాటిని ఉపయోగిస్తే సార్ధకం .అనికాలం మహత్తరమైన విలువకలదన్న బోధ చేశాడుకవి  .

  శర్మగారికి ఉన్న కవితాభిమానం కవులపై ఆరాధన నిరుపమానం .అందుకే ఆ అభిమానాన్ని చాటుతూ ,షేక్స్ పియర్ వి 3,ఎమిలి డికిన్సన్ వి 10,ఎల్లావీలర్ విల్కాక్స్ వి 3,సారా టెసల్డేల్ వి అత్యధికంగా 18,ఎడ్నాసెయింట్ విన్సెంట్ మిల్లేవి 2 కవితలను ఎంచుకొని అనువదించారు .ఎమిలీ ,తారా ఇద్దరూ కవయిత్రులే అవటం విశేషం.’’తలపు నీపైనమరల  సంతోషంకలిగి ,మృదుమధురమైన ప్రేమ స్మృతి ని మెదలి నృపతి పదవినైనా తృణీకరిస్తాను-‘’అని ,’’గులాబీ స్థితి వేరే అని ,అది మరణించినా మధుర పరిమళాలనిస్తుందని ,అందుకే అడవిపూలకంటే భిన్నమైనదని ,సత్కవిత వడబోతు నీ సత్యమహిమ ‘’అని ,సుఖాన్ని కోరితే దుఖం ,సంతోషంకోరితే మిగిలేది స్వప్నమే –నరకానికి బాట ఐన నాకసుఖం రాయటం ఎవరికీ వీలుకావటం లేదని షేక్స్ పియర్ తన మూడు  సానెట్ లలో చెప్పాడు .’’ఏ లిలీ ఆఫ్ ఏ డే –ఈజ్ ఫైరర్ ఫార్ ఇన్ మే’’అన్న బెంజాన్సన్ కవిత అందరికీ తెలుసు .’’ఇన్ స్మాల్ ప్రోపోర్షన్స్  వుయ్ జస్ట్  బ్యూటీస్  సీ –అండ్ ఇన్ షార్ట్ మెజర్స్ లైఫ్ మే పెర్ఫెక్ట్ బి ‘’అన్న గొప్ప జీవితసత్యాన్ని ‘’సూక్ష్మ పరిమితి లోనే –చూడగలము సౌందర్యమును –తక్కువ పరిమాణం లోనే లోపరహితంగా ఉండవచ్చు మనిషిజీవితం ‘’అని అదే జీవితానికి నిజమైన కొలత అని అర్ధవంతమైన  అనువాదం చేశారు శర్మాజీ.అదే మనతెలుగుకవి  ‘’కాకి చిరకాలమున్న నేకార్య మగును ?’’ అన్నాడెప్పుడో.’’వసుధలో వస్తువులన్నీ కడతేరాల్సిందే –గతవైభవప్రదర్శన తర్వాత గోరీలోకి జారాల్సిందే ‘’అంటూ పువ్వుల్ని అంత తొందరగా రాలిపోవటం ఎందుకు –మేము చదివే అందమైన పత్రాలు మీరు ‘’అని ‘’టు బ్లాసమ్స్ ‘’కవిత లో   రాబర్ట్ హార్రిక్ అన్నదాన్ని శర్మగారు ‘’విరులకు ‘’విన్నపంగా చెప్పారు .’’ఈలోకం సుందరమైనది ,ప్రేమ మహత్తరమైనది ,జీవితం సంక్లిష్టమైనది ‘’అనే సందేశం ఇచ్చాడు హార్రిక్ కవి .మనపదవీ ,వంశగౌరవాలన్నీ ముందో వెనకో విధికి వశమవ్వాల్సిందే .సన్మార్గుల కృత్యములే సౌరభాలు వెదజల్లి ,మట్టిలో వికసిస్తాయి ‘’అని తాత్విక సందేశమిచ్చాడు జేమ్స్ షిర్లి.

  మూడు దేశాల చక్రవర్తి మూడు సార్లు పార్లమెంట్ ను రద్దు చేసి ఇంగ్లాండ్ లో    అంతర్యుద్దానికి కారకుడై, చివరికి పార్లమెంట్ కు లొంగిపోయి , ఆలివర్ క్రామ్వేల్ తో ఓడిపోయి ఉరితీయబడ్డ   మొదటి చార్లెస్ ‘’క్వయట్ స్లీప్ ‘’కవితలో ‘’నెమ్మదికల అంతరాత్మకు  శాంతి విశ్రా౦తులు౦ టాయని ,భద్రంగా నిద్రపొమ్మని –నిద్రకంటే మధురమైనది లేదని ‘’తన అనుభవ సారంగా చెప్పాడు .మొదటి చార్లెస్ రాజు తరఫుకవి అంటే ‘’కావిలియర్ పొయెట్ ‘’ రిచార్డ్ లవ్ లేస్ సైన్యంలో కెప్టెన్ .’’విమల పవిత్ర వక్షస్థలతపస్వినీ గృహాన్ని వదిలి యుద్ధానికి వెడుతూ ,తాను  దయావిహీనడనుకానని,రణరంగం లో మొదటి శత్రువు ఖడ్గ, కవచాన్ని, అశ్వాన్ని  అధికతర విశ్వాసంతో కౌగలి౦చుకొంటానని,అప్పుడు ఆమెకూడా తనను పొగడాల్సిందే నని తన నిలకడ లేనితనం పేరు ,ప్రతిష్ట లను తాను  ప్రేమించకపోతే ఆమెనుకూడా అంతగా ప్రేమించి ఉండలేనని సందేశమిచ్చాడు .హెన్రి వాన్ కు పొదపొదలో పూలహారాలు ఫలహారాలుగా కనిపించి మహీతలం నీరవ నిశ్శబ్దంగా భాషా యోష అశ్రుగీతం వినిపించింది ‘’విశాలాకాశం లో ‘’.’’డి చైల్డ్ ఈజ్ ది ఫాదర్ ఆఫ్ మాన్ ‘’అని ప్రకృతి,కవి వర్డ్స్ వర్త్ అన్నమాట వర్దీ మాట .రైన్బో కవితలో ఆమాట చెప్పి మరణమే మేలు –పిల్లలే పెద్దలకు తండ్రులు .నా రోజులన్నీ ఒకదానితో ఒకటి ముడి పడి ఉండాలని ఆశించాడు .

  వాల్టర్ సావేజ్ లాండర్ కవి ‘’ఆన౦ద  క్షణాలు రాలిపోతున్నాయని చి౦తఎందుకు ? మళ్ళీ రమ్మనటానికి నేను ఉండను అవి ఎక్కడో మళ్ళీ వెలుగుతాయి ‘’అని భరోసా ఇస్తాడు .’’ఆబూ బెన్ ఆడం ‘’కవిత చదవని, వినని, విని మురిసిపోని వారుండరు .లీహంట్ రాసిన ఈకవిత ‘’తోటిమానవులను ప్రేమించినవారినే దైవం తనవాడిగా భావిస్తాడు’’అన్న గొప్ప సత్యాన్ని చాటిన కవిత .నేను తొమ్మిదో తరగతిలోనే చదువుకొన్న దానినే విద్యార్ధులకు పాఠంగా చెప్పినకవిత కవిత .టెన్నిసన్ మహాకవికి ‘’ప్రథమ ప్రేమ మధురం ,ప్రగాఢం.వెళ్ళిపోయిన రోజులు శోకభరితం విషాదం  వినూతనం .మాయమైన రోజులు సజీవమరణమే అనిపించాయి కవికి .రాబర్ట్ బ్రౌనింగ్ కు ‘’నేనుఎవర్ని ?’’అనే ప్రశ్న వచ్చి ‘’వెనుతిరిగి చూడని వాడిని –మంచి ఓటమి పొందినా చెడు గెలుస్తుందని కలలో కూడా అనుకోని వాడిని –నిద్రించటం మేల్కొవటానికే అని నమ్మినవాడిని –కస్టేసుఖీ  అని నమ్మి చివరిదాకా పోరాడేవాడిని –ఇక్కడిలాగానే ‘’అక్కడా ‘’అలాగే జీవితం సాగించమని కోరేవాడు .ఆర్ధర్ హఘ్ క్లో కు ‘’ఆశలు నిరాశాలైతే భయాలు భ్రా౦తు లౌతాయి .ప్రభాకరుడు నెమ్మదిగా పైకి వస్తున్నా ,పడమట నేల౦తా శాంతి మయంగా కనిపించింది .

  ఎమిలి డికిన్సన్ అమెరికాలోని మాసాచూసెట్స్ లోని  ఆంహెర్స్ట్  కవయిత్రి.1800కవితలురాసింది  .ఒంటరిజీవితమే గడిపింది .ఎమెర్సన్ సరసన నిలువగలిగిన కవి .ఆమె మరణం తర్వాత నే కవితలు, లేఖలు చెల్లెలు లవినియాకు దక్కి ప్రచురించింది .దాదాపు మిస్టిక్ పోయెట్.ఆమెవి’’ గాస్పెల్ పోయెమ్స్’’ గాగుర్తి౦పుపొందాయి . శర్మగారు ఎంచుకొన్న 10కవితలలో కొన్ని ముఖ్యభావనలు –‘’చిన్న యెదలో ప్రశాంతంగా   పారే సెలయేరు ఉందా ?అందులోని ప్రాణజలం తాగు .ఈ సెలయేరు ఎండకుండా జాగ్రత్త పడు .గుండెల్లో బాధ దాచుకోటానికి మనస్తైర్యం కావాలి .ఈ ప్రపంచం పరిసమాప్తికాదు .అవతల ఏదో ఉంది .ఆత్మనుకొరికే దంతాన్ని మతబోధకుల అభినయాలు’’ హలలూయాలు ‘’నిద్రమందులు అంతం చేయలేవు .ఆకాశం కన్నా విశాలమైంది,మహోదధికన్నా లోతైనది  భగవంతునితో సరితూగేది  మానవ మస్తిష్కం .ఒకపెద్ద బాధతర్వాత ఒకవిధమైన అనుభవం కలుగుతుంది .ఏటవాలుగా పడేకాంతి ని చూసి నీడలుకూడా ఊపిరితీయటం మానేస్తాయి .హృదయం మొదటకోరేది ఆనందం.తర్వాత నిద్ర .చివరికి చనిపోయే స్వేచ్చ .ఆత్మీయులను తానె ఎంచుకొని  ఆత్మ తలుపు వెంటనే మూసేస్తుంది .అందరికీ ఒకమర్యాద ఏదోరోజువస్తుంది .ఆ వైభవం చెప్పనలవికానిది .అదే చావు సంబడం అన్నమాట .జయం ఎప్పుడూ పొందనివారికి విజయం లో మాధుర్యం అతిఎక్కువగా గా అనిపిస్తుంది .విజయకేతనాన్ని ఎగరేసిన సైనికుడు కూడా విజయం నిర్వచనం చెప్పలేడు.

 సారా టేస్ డేల్కవితలను    శర్మగారు 18ఎంచుకొని తర్జుమా చేశారు .అమెరికా సెయింట్ లూయీ కి చెందిన ఈమే 14వ ఏడువచ్చేదాకా బడిలో చదవలేదు కాని 19ఏట పట్టభాద్రురాలైంది .తీవ్రభావోద్వేగంతో ,సంప్రదాయబద్ధంగా ,సరళంగా కవితలురాసింది .ఈమె రాసిన ‘’లైక్ బార్లీ ‘’కవితను హో లింగ అనే చైనా అమ్మాయి చిన్నతనం లోనే అనువాదం చేసింది .సహజత్వం కవితలలో స్పష్టం .కొన్ని భావనలు –‘’కంచల అ౦చు లపైనా ,గడ్డికట్టల   పైనా ,వైఢూర్యాలను వెదజల్లుతూ ,దార౦లొ తారలను ధరించిన సాలె గూళ్ళను మంచు వీడింది .గి౦జగింజలో హరివిల్లు ధరించిన కలుపు మొక్కలను తళతళలాడిస్తోంది .నీప్రేమ వేకువలాగా నవనూతనం .నాపూర్వీకులు నాకు ఆత్మజ్యోతి నిచ్చారు .కానీ నా ప్రేమికులే వివిధవర్ణ శోభామయ చంచలజ్వాల ప్రసాదించారు .గడియ సేపు స్వర్గాన్నిచ్చిన కవితను ప్రేమించాను .వజ్రోదయం తెల్లని ఎండలో భాసించింది .నగలుమార్చినట్లు నీనుండి చూపులు మార్చుకొంటాను.కాలం అనే నేస్తం ముదిమినొసగి మరపిస్తుంది .బార్లీ వెన్నులు కిందకి వంగి తిరిగి మీదకు లేచినట్లు వేదన –లోతులనుంచి పైకొచ్చింది .ప్రకృతి పరిశీలన ఇది . విశ్వనాథగుర్తుకొస్తాడు .గాలి రెండంచులకత్తిలా ఉంది .ఇల్లులేని బాలుడిలాగా నాయెద రోదిస్తోంది .నువ్వుగాలిఅయితే నేను కడలిని .తుఫానులో నీటి గుంట క్షేమంగా ఉన్నా ,సంద్రంకంటే ఎక్కువ చేదుగా అవుతుంది .’’ప్రేముడి’’ గట్టిగా అరచి౦ది నాలో .నాకు శక్తి ఉంది స్వేచ్చనియ్యకపోతే నీ ఎదను విదలించగలను.కాఠిన్యం  కంటే కమనీయతే హృదయ విచారకరం .ఈ విశ్వం లో ఒకే గొంతుమాత్రమే నాకు విశ్రాంతి నివ్వగలదు .ప్రేమించు ప్రేమించు .ప్రేమతోనే జీవితం సార్ధకం .ప్రేమవల్లనే స్వర్గం చేరగలవు .చెరువుమీద మంచు నీటమునిగిన కత్తుల వలేమెరుస్తున్నాది .సౌందర్యం శకలం జ్వలించే టప్పుడు సౌందర్యమా నువ్వు చాలునాకు .గానం నన్ను వీడితే మరచిన గీతంలో మృత్యువే కోరుకొంటా .నేనుగతి౦చినా  నా గాన౦  నాప్రాణం లో జీవిస్తుంది .నా హృదయ చషకం అందమైనదే .నిర్జీవమైన నిర్వేదమద్యాన్ని సజీవంగా సవర్ణంగా మార్చుట ఎలాగోనాకు తెలుసు .ఇలాతలం పై రాత్రి రెక్కలు పరుచుకొ౦టో౦ది .నాహృదయం చెట్టులోని పక్షిలాగా .పిలుస్తూనే ఉంది .అని హృదయావేదన ,ప్రేమ తపన వ్యక్తం చేసింది సారా .

  విశ్వాసం కోసం ప్రార్ధన చేసింది  మార్గరెట్ సాంగ్ స్టర్.ఎదలో ప్రార్ధన సమసిపోతే ఏకాకి నైపోతాననని వాపోయింది .ఏదో ఒక శుభప్రదమైన ఆశ రాత్రిగీతం లో వినిపిస్తుందని ఆశ ధామస్ హార్డీకి .జేమ్స్ విట్కాంబ్ రిలే కి యెంత లోతుగా దిగజారినవారినైనా ప్రేమ ఉద్ధరిస్తుందనే నమ్మకం .ఎల్లా వీలర్ విల్కాక్స్ కు కోరికలు జయించేమనోబలమున్నవారు ,చిరునవ్వులో దుఖాన్ని దాచగలిగేవారు గౌరవపాత్రులుగా కనిపించారు .అవనిలో ని ఆన౦ద౦  శోభా,సౌందర్యాలు సర్వం తిరిగిరాని కథ, శేషజీవితం కేవలం ఒక విధిమాత్రమెఅనిపించింది .నిన్నటి దినాలనుపాతిపెట్టి ఈరోజు గురించి ఆలోచించి ,ఇద్దర్నీకలిపేది దైవమని అన్నది.ఈమె కవితలో అంద౦ ఆశాభావం కనిపిస్తాయి  .రుడ్యార్డ్ కిప్లింగ్ కు   తాను ఉరితీయబడ్డప్పుడు తల్లిప్రేమ తనను అనుసరిస్తుందని ,లోతు సముద్రంలో మునిగినప్పుడు ఆమె కన్నీరు తన చెంతకు చేరుతుందని ,శరీరం ఆత్మ పాపభూయిస్టమైనపుడు ఆమె ప్రార్ధనలు తన్ను ఉద్ధరిస్తాయని ఎరుగును .లయోనేల్ జాన్సన్ మొదటి చార్లెస్ విగ్రహం దగ్గర కూర్చుని  రాసిన దీర్ఘకవితలో జీవితం లో పరాజితుడైనా చనిపోయి సౌందర్యం సాధించాడని ,అతని ఆత్మకళలలో  ఆనందం పొందుతుందని ,జనమంతా ఆయనకృపకు’’ ఆకొని’’ఉన్నారని ఆవేదన చెందాడు .

  జోసెఫ్ బి స్ట్రాస్ ఆశావాది .దెబ్బపై దెబ్బతిన్నా కస్టాలకడలిలో ఈదుతున్నా బాధతప్ప ఏదీ లేదు అనుకోడు .వసంత స్పర్శ ,ఎగిరే పక్షి,చల్లని చిరునవ్వు ,ఒకరిద్దరు నమ్మిన నేస్తాలు జీవితానికి విలువ నిస్తాయనినమ్మాడు  .రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్ కుదూరటానికి కూడా వీలులేని చీకటి వనం లో పక్షిగానం చీకటిలోకి శోకం లోకి రారమ్మని  వినిపించి౦ది. కాని నక్షత్రాలకోసం బయటే ఉండిపోయాడు .మన ల క్ష్యాన్ని అతిదూరం గా ఉంచమని కోరాడు ఫిలిప్ ఏం రాస్కిన్ రష్యన్,జ్యూయిష్ అమెరికన్ కవి . మార్గరెట్ యి బ్రూనేర్ కు కుక్క మానవ హృదయాన్నే అర్ధం చేసుకోగలది అనిపించింది .దానికి కావలసింది అర్ధం చేసుకోగలమిత్రుడే అని నమ్మింది ఆమె. .మన చెట్టు కవి ఇస్మాయిల్ లాగా జాయిస్ కిల్మార్ కు చెట్టంత అందమైన కవిత కనిపించలేదు. అది రోజంతా ఆకులవంటి చేతులు పైకెత్తి దైవ ప్రార్ధన చేస్తుంది .తనలాంటి మూర్ఖులే కవితలు రాస్తారని కాని దేవుడుమాత్రమే చెట్టును చేయగలడని నమ్మాడు .సున్నిత శ్రావ్యత సౌందర్య౦  ఎలినార్ మార్టాన్ వైలీ కవితలలో ఉంటుంది-ఏదో ఒక చోటుకి మఖమల్ పావులు వేసుకొని నీరవ నిశ్శబ్ద నీహారం లోకి నడుద్దాం రమ్మంటుంది.పడకగది గోడమీద తనపొడవును సగర్వంగా కొలిచిన తల్లి కొలిచిన వైనం గుర్తొచ్చింది రోజా జగ్ నోనిమరియాని కి .జోసెఫ్ మార్రిస్ కు యెద కు౦గినపుడు చిరునవ్వే పలకరిస్తుందని నమ్మకం .కారుణ్యం ఎక్కడ అంతం అవుతుందో చూడలేకపోయినా అది శాశ్వతకాలాన్ని చేరుతుంది అంటాడు .అందుకే విలువైన తన 400ఎకరాల భూమిని మయామీ యూని వర్సిటీకి దానంగా ఇచ్చాడు.

 విలియం యి హేన్లి అజేయమైన ఆత్మను తనకిచ్చినదుకు దేవతలకు కృతజ్ఞతలు చెప్పాడు .భయాలకు ప్రమాదాలకు వెరువనివాడు. తన ఆత్మకు తానె అధిపతిని ,తానె నాయకుడిని అని నమ్మాడు’’ ఇన్విక్టస్ ‘’అంటే అజేయత కవితలో .ఈకవితను దక్షిణాఫ్రికా నేత నెల్సన్ మండేలా తనతోపాటుజైల్ లో ఉన్నవాళ్ళకు ఈకవిత వినిపించి ధైర్యం, పోరాటపటిమ కలిగించాడు .తనతల్లికి ఉన్న ధైర్యం ఆమెతో వెళ్ళిపోయిందని ,ఆమె ధైర్యమే తనకు ఉంటె యెంత బాగుండును అని బాధపడింది ఎడ్నావిన్సెంట్ మిల్లె .కాలం బాధను పోగొడుతుంది అన్నది నిజంకాదు అంటుంది .ఈమెధైర్యసాహసాలకు మేధా శక్తికి ‘’అమెరికన్ మహిళా బైరన్ ‘’ గా కీర్తిపొందింది  .కార్రీ మే నికొలాస్  కు ధుమ ధుమలను చిరునవ్వు మాయం చేస్తుందని తీయని చూపు కోపాన్ని చల్లారుస్తుందని అనిపించింది .డోరోతి క్విక్ కు పాతదేవుళ్ల పాలన అంతమైందని గుడిలో’’ కొత్తా దేవుళ్ళు’’ఉండరని ,జీవితసారాన్నీ గ్రహించిన నిమ్నోన్నతాలకు తాను  బంధువునని అనిపించింది .ఈమె 11ఏళ్ళ వయసులో మహా నవలారచయిత మార్క్ ట్వేన్ ను పడవ లో కలిసి స్పూర్తి పొందింది .నార్మన్ వి పియర్స్ కవి కి గులాబీ తోటలు కనిపించకపోయినా వాసన ఇష్టం .పర్వత శిఖరాలు కనిపించకపోయినా  వాటి నుంచివచ్చే చల్లనిగాలి సౌఖ్యం అనుభవించగలడు .పక్షుల్ని చూడలేకపోయినా వానకోయిల గాన సుఖం అనుభవిస్తాడు .దారిలో పిల్లల్ని చూడలేకున్నా వారి హాసాన్ని ఆస్వాది౦చ గలడు .సముద్రంపై చంద్రకాంతి చూడలేకపోయినా కెరటాల సంగీతం వినగలడు.ప్రకృతి సమర్పించే శ్రావ్య ధ్వనులన్నీ వీనులవిందు అతనికి .అందుకే దైవానికి వందనాలు సమర్పించి ఇంతకంటే ఎక్కువఏదీ కోరను అని సంతృప్తి పడ్డాడు ‘’బ్లైండ్ ‘’అంటే అందుడుకవితలో .

  ఇన్ని అద్భుతఆంగ్ల  కవితలను తెలుగులో బంగారపు పోత పోసి అందించిన రాచకొండ శర్మగారికి ఆంద్ర సాహితీ లోకం ఎంతో రుణపడి ఉంది .ప్రతికవిత ఆకవి హృదయాన్ని ఆవిష్కరించే తీరులో అనువాదం సాగి అనుభూతి నిచ్చింది .ఇన్ని హృదయాలలో పరకాయ ప్రవేశం చేయటం మాటలుకాదు .చేసి చూపించి తమ సమర్ధత చాటారు డా.శర్మగారు .మిక్కిలి అభిన౦దనీయులు .వారి పూనిక ధైర్యం దీక్ష ,నిరంతర సాహితీ సేవ అందరికీ ఆదర్శం .భగవంతుడు వారికి, వారి శ్రీమతిగారికీ శతాధిక ఆయుస్సు ,ఆరోగ్యం కలిగించాలని ,మరిన్ని అందమైన ఆంగ్లకవితల అనువాదాలు వారి లేఖిని నుండి వెలువడాలని కోరుతున్నాను .

  మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -10-10-19-ఉయ్యూరు   .

—

సాహితీ దిగ్గజాలకు అక్షర నీరాజనం -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -రమ్యభారతి-అక్టోబర్

  అపూర్వాంధ్ర పూర్వామాత్యులు -12

12-పింగళి మాదన్న మంత్రి

నియోగిబ్రాహ్మణుడు భారద్వాజ గోత్రీకుడు పింగళి మాదన్న మంత్రి 17వ శతాబ్ది వాడు .తండ్రి భానోజి ,తల్లి భాగ్యమ్మ .చిన్నప్పుడే చదువు బాగా నేర్చి గోల్కొండకు వెళ్లి మీర్ జుమ్లా అనే ఉద్యోగి వద్ద నెలకు 10’’గిల్డరు’’ల జీతం తో గుమాస్తాగా చేరాడు.అన్న అక్కన్న కొంచెం తొందరపాటువాడు,కాని పండితుడు .మాదన్న ఉపాయా శాలి .వీరిద్దరి తెలివి తేటలు తానీషాకు తెలిసి ,ఇద్దర్నీ ఆహ్వానించి ‘’వసాఉత్’’ఉద్యోగులుగా చేర్చుకొని ఆ౦తరంగికులుగా చేసుకొన్నాడు .తానీషా అసలు పేరు అబుల్ హసన్ .ఉన్నతకులం లో పుట్టినా బాల్యం లోనే ఆస్తిపాస్తులు హరించుకుపోయి దరిద్రం అనుభవించి ఐహిక సుఖాపేక్షతోపాటు మోక్షాపేక్షకూడా పెంచుకొన్నాడు  .అప్పుడు గోల్కొండలో సయ్యద్ రాజ్ కొత్తాల్అనే పైగంబర్ మహాతపస్వి ఉండేవాడు .ఈయనను గురువుగాభావించి 14ఏళ్ళు యోగాభ్యాసం ,భక్తీ నేర్చాడు .

  అప్పటి రాజకీయ పరిస్టితులుఅస్తవ్యస్తంగా ఉన్నాయి .సుల్తాన్ అబ్దుల్లాకు మగసంతానం లేదు .ముగ్గురుకూతుళ్ళు.పెద్దకూతురు ను సయ్యద్ అహమ్మద్ కు ఇచ్చి పెళ్లి చేయగా ,మామగార్ని కీలుబొమ్మ ను చేసి తానే అధికారం చెలాయించాడు .రెండవ కూతుర్ని ఔరంగజేబు కొడుకు మహమ్మద్ సుల్తాన్ కిచ్చి పెళ్లి చేశాడు .మూడవ కూతుర్ని పెద్దల్లుడి ఆశ్రితుడైన సయ్యద్ సుల్తాన్ కిచ్చి పెళ్లి చేస్తానని వాగ్దానం చేసి రేపు పెళ్లి అనగా వాడు తనను వెక్కి రించాడని ఈర్షాసూయలతో మాట నిలబెట్టుకోకుండా ,తనకు అణగిమణగి ఉంటాడని తానీషాకిచ్చి పెళ్లి చేశాడు .మామగారు మరణించగానే పెద్దల్లుడు సయ్యద్ అహమ్మద్ సుల్తాన్ అవటానికి ఉబలాట పడ్డాడు .ఐతే వీడి అహంకారం వెకిలితనం వలన అనేకులు శత్రువులై సేనాని సయ్యద్ ముజఫర్ ,మహాల్దారు మూసాఖాన్ లు పెద్దల్లుడిని జైలు లోపెట్టి మూడవ అల్లుడు అబుల్ హసన్  ను ‘’తానీషా’’ అనే పేరుతొ సుల్తాన్ చేసి తాము మంత్రులయ్యారు వీరిద్దరి కపటనాటకాలు గమనిస్తున్న తానీషా వీళ్ళని తప్పించే ఉపాయమాలోచిస్తూ అమాయకుడిగా నటించాడు .,

  అక్కన్నమాదన్నల ప్రభుభక్తి తెలివి తేటలు బుద్ధి సూక్ష్మత ,సామ్రాజ్య రక్షాబాధ్యతలు గుర్తించి ముజఫర్ ,మూసాలను ఖైదు చేసి మాదన్న కు ‘’సూర్యప్రకాశరావు ‘’అనే బిరుదు ఇచ్చి మహామాత్యుని చేసి రాజ్యభారం అప్పగింఛి వేదాంత గోష్టిలో కాలంగడిపాడు  తానీషా.అక్కన్న మహా సేనాని గా ,మాదన్న మహామంత్రిగా ,మరోతమ్ముడు వెంకన్న ‘’రుస్తుం రావు ‘’అనే బిరుదుతో ఫౌజు దారు అయ్యారు .మాదన్నమంత్రి మః నేర్పుతో సామ్రాజ్య రక్షణభారం అంతా నిర్వహించి జనరంజకపాలన చేశాడు .ఉత్తరాన కళింగ, దక్షిణాన పుదుచ్చేరి వరకు గోల్కొండ సామ్రాజ్యాన్ని అభి వృద్ధి చేశాడు .విదేశా౦గనీతిలో దిట్ట మాదన్న.ధిల్లీ సుల్తాన్ ఔరంగజేబు కు కప్పం కడుతూ విధేయంగా మెలిగారు   గోల్కొండ నవాబులు .

  మహారాష్ట్ర లో శివాజీ ఉద్ధృతంగా బల శౌర్యాలతో రాజ్యాలు జయిస్తూ సామ్రాజ్యం దక్షిణా పధం అంతావిస్తరిస్తున్నాడు  .ఔరంగ జేబుతో స్నేహం పాముతో స్నేహం అని గ్రహించి ,దగ్గరశత్రువు శివాజీతో తానీషాకు స్నేహం చేకూర్చాడుమాదన్నమంత్రి .గోల్కొండకు శివాజీ అండగా ఉండి,తాను స్వాధీనం చేసుకొంటున్న దక్షిణాపధం లోని కొంతరాజ్యం ధనం గోల్కొండకు ఇచ్చేట్లు,దీనికి బదులుగా తానీషా శివాజీకి కొన్ని లక్షల వరుమానం ఇచ్చేట్లు  మాదన్నమంత్రి ఒడంబడిక కుదిర్చాడు .ఇది ఔరంగ జేబు కు ఎక్కడోకాలి తానీషాను అదుపులోపెట్టటానికి  ప్రత్యేకరాయబారిని నియమించాడు .బిజాపూర్ నవాబు ఎప్పటికప్పుడు యుద్ధానికి సిద్ధమవుతూనే ఉన్నాడు .

  రాజకీయ చతురత ,శక్తియుక్తులున్న మాదన్నమంత్రి ఇదంతా వెయ్యికళ్ళతో గమనిస్తూ ,విదేశీ వర్తకులకు సకల సౌకర్యాలు సమకూరుస్తూ ఉన్నాడు .కాని కొందరు దర్బారీయులకు అంతఃపుర స్త్రీలకూ మాదన్న పై అసూయ ఏర్పడి తానీషాకు ఆయనపై పితూరీలు చేస్తున్నారు .వీటిని పడచెవినిపెట్టాడు తానీషా.శివాజీపై మాదన్న పెట్టుకొన్న ఆశలు శివాజీ మరణంతో నిరాశలయ్యాయి  .ఈలోగా బీజాపూర్ పై ఔరంగజేబు దాడి చేస్తూ ,వాళ్లకు సాయం చేస్తే తానీషాకు తగిన శాస్తి జరుగుతుందని హెచ్చరించాడు .కాని రహస్యంగా బిజాపూర్ నవాబుకు సాయం అందించాడు .

  ఎలాగైనా గోల్కొండను స్వాధీనం చేసుకోవాలని ఔరంగజేబు ఆత్రం .తానీషా’’ కాఫర్’’ అయిన అక్కన్నమంత్రి చెప్పుచేతల్లో ఉన్నాడని  వ్యసనాలకు బానిసయ్యాడని ఆగ్రహంతో దుష్ప్రచారం   చేయించాడు  .తానీషాతో యుద్ధానికి సర్వదా సిద్ధంగా ఉండమని రాయబారికి వర్తమానం పంపాడు .దర్బారీయుడైన ‘’అత్తేమత్తయ రాయని ‘’మహాసేనాని అగౌరవపరచాడని తెలుసుకొని ,అతడిని బుజ్జగించే ప్రయత్నం చేసినా అతడు అవమానం మర్చిపోలేకపోతున్నాడు .ధిల్లీ సుల్తానుకు గోల్కొండ నవాబుకు మధ్య పరస్పర కుట్రలు కుతంత్రాలు పెరిగి ,గోల్కొండపై మొగలాయి దండయాత్ర ప్రారంభంకాగా’అత్తేమత్తయ రాయడు మాదన్న ,తానీషా ,సేనానులపై ద్వేషం పెరిగేట్లు చేశాడు .

 పాదుషాకొడుకు షా ఆలం  గోల్కొండ పైకి  దండెత్తివచ్చాడు.కప్పం చెల్లిస్తూనే తానీషా రాయబారం నడిపాడు .అక్కన్న మాదన్నలను పదవులనుంచి తొలగించమని సుల్తాన్ ఫర్మానా జారీచేశాడు .గ్రహించిన అక్కన్నమాదన్నలు తామే పదవికి వీడ్కోలు పలికారు .ఒకరోజు వీరిద్దరూ బంగారుపల్లకిలో వస్తుంటే అత్తెమత్తయ రాయడి సైనికులు అకస్మాత్తుగా వారిపై పడి తలలు నరికేసి ,శరీరాలను మట్టిలో ఈడుస్తూ ,వారి బంధువులను హిందువులు ఎక్కువగా ఉన్న చోట్ల భీభత్సం సృష్టించి వారినీ చంపేశారు .మాదన్నకు సంతానం లేదు .అక్కన్న కొడుకు మల్లన్నను ఒక తురక అతనుజాగ్రత్తగా కాపాడి పెంచాడు .అక్కన్నమాదన్న మరణ వార్త తానీషా విని చాలా దుఃఖించాడు  .

  తానీషా పాదుషాకు లొంగిపోయి ,ఒక లేఖ రాశాడు .గోల్కొ౦ డ మొగలాయీలు స్వాధీనం చేసుకొని తానీషాను దౌలతాబాద్ కోటలో బంధించారు.14ఏళ్ళు బందీగా మగ్గిపోయి క్రీశ 1602లో తానీషా చనిపోయాడు .

ఆధారం – –ప్రాచీన హిందూ దేశ రాజ్యాంగ చరిత్ర ,కన్నడ దేశ చరిత్ర ,ప్రాచీన గ్రామసభల న్యాయ పరిపాలన ,దండనాథులు, దుర్గాధిపతులు వంటి అమూల్యగ్రంథాలు రచించిన విమర్శక శిరోమణి ,సాహిత్య విశారద బ్రహ్మశ్రీ కోన వేంకటరాయ శర్మగారు1950లో రచించిన  ‘’సచివోత్తములు ‘’ పుస్తకం

  సశేషం

విజయదశమి శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-10-19-ఉయ్యూరు

శ్రీ శార్వరి సరసభారతి ఉగాది వేడుకలలో 3పుస్తకాల ఆవిష్కరణ

—

అపూర్వాంధ్ర పూర్వామాత్యులు -11

11-రాయూరు యల్లన మంత్రి

12వ శతాబ్ది రాయూరి యల్లన మంత్రి కమ్మనాడు రాయూరు వాస్తవ్యుడు .ఆ పురం అపర అమరావతిగా వైభాగంలో ఉండేదని 1158అమరావతి శాసనం లో ఉన్నది –‘’శ్రీకాంతా నిలయంబు శిష్టజనతాసేవ్యంబు ,శాలీవనానీక ప్రాంత జలాశాయోద్గత లసన్నీరేజ శోభాన్వితం ‘’యల్లన మంత్రి ధిషణ బహుదొడ్డది అవటం వలన 13వ ఏటనే మంత్రిపదవి పొంది ,సత్కవి బంధుమిత్ర జన సంపత్కారి అయ్యాడు .శుద్ధ ప్రతిభా ప్రపంచిత లసన్మార్గ స్థితి తో అభ్యుదయ పరంపరగా ఎదిగాడు –‘’పదమూదేడులనాడు అమాత్యపదవి౦ బ్రాపించి తత్సంపదాస్పడుడై –సత్కవిబందుమిత్ర జనసంపత్కారి అనిపించాడు .ఈమంత్రి పాలిత ధర్మ మార్గుడు ,అనుపాలిత సత్య విలాసుడు ,ఉమ్లేలిత సర్వ శాస్త్రమతి ,మిత్రజనా౦బుజమిత్రమూర్తి  అంటే స్నేహితులనే పద్మాలకు సూర్యుడు ,అగ్లాలిత కీర్తి ,నిశ్చలితలక్ష్మీ సమన్వితుడు .

  తెలుగు చోడుడులకు ‘’కొణిదెన ‘’రాజధాని .వీళ్ళు అనేకదేవాలయాలు కట్టించారు కవులను ఆదరింఛి భాషాభిమానం పెంచారు .యెల్లన మంత్రి తండ్రికూడా చోడులమంత్రిగా ఉండేవాడు –‘’త్రిభువన  గీతకీర్తి ,నరదేవ శిఖామణి ,కామధారుణీ ప్రభు తనయుండు ,మా౦డలికభర్గుడు ,భర్గ పదాబ్జ షట్పదుడు అంటే మహా శివభక్తుడు ,అభి నవరాముడు,అర్యమకులాగ్రణి’’గుండియ పూండి ‘’భక్తితో త్రిభువన మల్ల దేవుడుప్రతీతిగా శంభునకిచ్చె బ్రీతితోన్ ‘’ .నన్ని చోడమహారాజు మంత్రి శంభుడు .ఈ శంభుమంత్రికి త్రిభువనమల్లుడు ‘’గుండియ పూండి ‘’అగ్రహారం ఇచ్చాడు .శంభునికొడుకు అన్నమంత్రి తాను  సంపాదించింది దీనులకు బంధువులకు ,దేవాలయ నిర్మాణాలకు ఖర్చు చేశాడు .ఇలాంటి శుద్ధమనస్కుని కొడుకే మన యల్లనమంత్రి .భారద్వాజ గోత్రీకుడు ఆపస్తంభ సూత్రుడు .13ఏళ్ళకు మంత్రిపదవి పొంది ,వాజ్మయ సారస్వత ,మతవిషయాలను చక్కగా అభివృద్ధి చేశాడు .

  క్రీశ.6వ శాతాబ్దినుంచే శాసనాలలో గద్య పద్యాలు వచ్చాయి .1145కు పూర్వం ఉన్న పద్యకవితలో అద్భుత ధారాశుద్ధి కనిపించి పక్వ దశకు వచ్చిందని పిస్తుంది .యల్లనమంత్రి వైదుష్యాన్ని ,అతనిరాజు  రాజు వైభోగాన్ని తెలిపే శాసన పద్యాలన్నీ అందుకే రసగుళికలుగా మనకు ఇందులో కనిపిస్తాయి .

ఆధారం – –ప్రాచీన హిందూ దేశ రాజ్యాంగ చరిత్ర ,కన్నడ దేశ చరిత్ర ,ప్రాచీన గ్రామసభల న్యాయ పరిపాలన ,దండనాథులు, దుర్గాధిపతులు వంటి అమూల్యగ్రంథాలు రచించిన విమర్శక శిరోమణి ,సాహిత్య విశారద బ్రహ్మశ్రీ కోన వేంకటరాయ శర్మగారు1950లో రచించిన  ‘’సచివోత్తములు ‘’ పుస్తకం

సశేషం

దుర్గాష్టమి శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -7-10-19-ఉయ్యూరు

      అపూర్వాంధ్ర పూర్వామాత్యులు -10

10-నండూరు కొమ్మనమంత్రి

తూర్పు చాళుక్యులతర్వాట వేంగి దేశాన్ని వెలనాటి చోడులు 1016నుంచి 1161వరకుపాలించారు .వీరిశాసనాలలో పిఠాపుర శాసనం ముఖ్యమైనది .వీళ్ళను  ధర్మరాజు సేవకుడైన ఇంద్ర  సేనుడు దగ్గరనుంచి అందర్నీ శూద్రరాజులుగా భావించారు .వీరిది మధ్య ప్రదేశ్ లోని కీర్తిపురం .మల్లవర్మ   తెగలో  5వ వాడు మొదటిమల్లవర్మ ‘’షట్సహస్ర దేశాన్ని జయింఛి ధనదపురం రాజధానిగా పాలించాడు .ఇతడు త్రిలోచనపల్లవుని సాయంతో దేశం పై హక్కు పొందాడు .తూర్పు చాళుక్యులను అనుసరించే వీరిలోఇతడే  చివరివాడు అని డా.హల్ష్ చెప్పాడు .యితడు త్రినేత్ర పల్లవుడితో యుద్ధం చేస్సినట్లు శాసనాలున్నాయి .ఇతనిపూర్వులు 9వ శతాబ్దిలో వెలనాడును స్వతంత్రంగా పాలించారు .ఈ రెండుతెగలవారు వెలనాటిపల్లవుల అభిమానం పొందారు .కేయూరబాహు చరిత్రలో ఈ విషయముంది .

  వెలనాటి మహా మండలేశ్వరుడు కొంక భూపతి 1139నుంచి 1191వరకు సనదుప్రోలు రాజధానిగా రాజ్యమేలాడు .సుమారు 195ఏళ్ళు  ఈ వంశజులు పాలించారు .గుంటూరుజిల్లా చందవోలు లేక చందోలు కే ధనదపురం అని పేరు .’’నిఖిల విభ వనములకు నెలవగుచు వెలయు –ధనదుపురము న కెనయు ధనదుపురం ‘’అని కీర్తి పొందింది .వెలనాటి దుర్జయ ఆస్థానం లో ‘’కార్యఖడ్గప్రవీణుడు ,అసమాన తేజస్సంపన్నుడు కొమ్మన మంత్రిగా ఉన్నాడు .కొంకరాజు పాలనలో చివర రోజులలో పాకనాడు జయించి స్వాధీనం చేసుకొన్నాడని బాపట్ల భావనారాయ స్వామి దేవాలయం లో 1190-91శాసనం లో ఉన్నది –‘’రమణీయ ధనదుపుర వర –మమరనిజరాజదానియై యుండ ,గనక –రము నెల్లూరు లోపుగ-గ్రమమొనరగ నేలె బాహుగర్వమువెలయన్ ‘’.కొ౦కభూపతి ఈ చందోలు రాజధానిగా ముఖలింగం నుంచి సింహపురి అంటే నెల్లూరు వరకు ఏలుబడి చేశాడు .’’ఏక వింశతి సహస్ర గ్రామ సంఖ్యాకమై –ధరనణి న్బేర్చిన ‘’పాకనాడు ‘’నిజ దోర్దండైకలగ్నంబుగా –ధర బాలించె ‘’నమాత్యకొమ్మన ‘’జగ –త్ప్రఖ్యాత చారిత్రుడై ‘’.ఇతడి కొడుకు రాజేంద్ర చోడుడి ఆజ్ఞతో కొమ్మనమంత్రి పాకనాడు ఏక వింశతి సహస్ర గ్రామాలు జయించాడు .కులోత్తుంగ చోళుని పాలనలోకూడా వేంగి పై కల్యాణి ,కటకం సామంతరాజులు దండెత్తారుకాని సనదుప్రోలు కటక దండ నాధుల  సహాయంతో పెద్ద సైన్యంతో కొమ్మన మంత్రి మన్నేరు ,కొత్త చెరల ప్రాంతాలలో పోరాడి రాజుకు జయం చేకూర్చినట్లు మంచన రాసిన ‘’కేయూరబాహు చరిత్ర ‘’లో కనిపిస్తుంది –‘’మావతుల తలలు తలపుడికి వేసి మావంతు తలలు ,శత్రురాజశిరములు ద్రోక్కించు రాగే దిరుగవాగే నుబ్బేడు తన వారువంబు చేత  -మహిత శౌర్యుండుకొమ్మనా మాత్య వరుడు ‘’అని అతని గుర్రం  ,ఆయన చేసిన సాహసం వర్ణించాడు .కొత్త చర్లయుద్ధం లో కొమ్మనమంత్రి వీర విక్రమ పరాక్రమ దీశక్తులు అనుపమానం అని అర్ధం .,యుద్ధమే వృత్తిగా,శస్త్ర విద్యా గర్వితులైనవారు  చేసే యుద్ధాన్ని ‘’విద్యా౦క౦ ‘’అంటారని’’అభిలషి  తార్ద చింతామణి ‘’లో సర్వజ్ఞ సోమేశ్వరుడు చెప్పాడు.కనుక కొమ్మన మంత్రి ‘’విద్యాంక బిరుదుకు సర్వవిధాలా అర్హుడే .పాకనాటికి వాయవ్యంలో ఉన్నడుర్గమే కొత్త చర్ల .

  11వ శతాబ్దం నాటికి తెలుగు దేశంలో దేశ భాగాలకు ‘’విషయం’’ అనీ’’ నాడు’’ అనీ ‘’రాష్ట్రం’’ అనీ సమానార్ధాలుగా వాడేవారు .14,15శతాబ్దాలకు రాష్ట్రం అంటే నాడు ,విషయం లకంటే పెద్ద భూభాగం అనే అర్ధం ఏర్పడింది ..’’తుంగభద్రా తరంగిణ్యాః ప్రాగ్దేశం వెలనాడితి’’అంటే తుంగభద్రానదికి తూర్పున ఉన్నది వెలనాడు అని అర్ధం .దీనికే ‘’ఆరువేల దేశం ‘’ అనే పేరు .నాల్గవ విష్ణువర్ధన మహారాజుకాలంలో 12వేలగ్రామాలుగా వేగినాడు ఉన్నది .తర్వాత ఆరువేల మూడువందల దేశంగా ఉండేది  .మొదటి కులోత్తు౦గుని కాలం లో 16వేలగ్రామాల దేశంగా ఉండేదని పిఠాపురం శాసనం ఉవాచ .కొండపడమటి దేశం లో 13గ్రామాలున్నాయని –‘’ఆంధ్రా త్పతః  పశ్చిమతో క్షితిః’’అన్నారు.దీనినే  ‘’ఆంద్ర పథం’’ అన్నారు .గుండ్లకమ్మకు దక్షిణాన వెలికొండలు నుంచి సముద్రం వరకు ఉన్నది ‘’పాకనాడు ‘’.అంటే ఇప్పటి నెల్లూరు మండలం ఒంగోలుతాలూకా,  కడప మండలం తూర్పుభాగం కలిస్తే పాకనాడు .

  వెలనాటి దుర్జయులలో చివరిరాజు పృద్వీశ్వరుడి రాజ్యం శ్రీకూర్మందాకా ఉండేది .కళింగరాజులు ఇతనికి కప్పం చెల్లించేవారు .ఇతన్ని చంపినవాడు తిక్కరాజు  రాజేంద్ర చోడుడి కొడుకు .ఇతనిమంత్రి కేతన  .తిక్కనగారి నిర్వచనోత్తర రామాయణం లో దీన్ని చెప్పాడు –‘’ఆకాశ మరుచ్చ శివకాశ సురాశన ,తార కేశ,నీకాశత రాభి రోచి రవకాశ వికాస యశో విలాసుడై ‘’ .ఇతడితండ్రి కొమ్మన –‘’ఆ కొమ్మనప్రగడ సుతు –డై కేతన చోడ భూవరాత్మజుడై –ధైర్యాకరుడగు ప్రుద్వీశ –మహాకాన్తుని మంత్రియయ్యే నెంతయు బెర్మిన్ ‘’

పృధ్వీశుని ఆప్తమిత్రుడు కేతన .కొమ్మన ప్రగడ –‘’వాగ్దేవీ స్తన హార నిర్మల యశో వాల్లభ్యం ఉన్నవాడు .యశో భూషితుడు ,కౌశిక గోత్రీకుడు .’’కొంక విభు రాజ్యాధిస్టుది ఉండగా ,సంధి విగ్రహ ముఖ్య ‘’కార్యాలు నిర్వర్తించాడు .రిపు క్షితీశ బహు సైన్య ధ్వంస నా టోపం ఉన్నవాడు .తండ్రి గోవిందుడు .ప్రతిఏడాది 75పుట్లధాన్యం పండే భూములు ,తోమ్మిదికోట్ల రొఖం వందలాది  ఏనుగులు,40వేల గుర్రాలు ఉన్న మహా విభవ సంపన్నుడైన కులోత్తుంగ రాజేంద్ర చోళునికి ఇష్టసచివుడు ,తంత్ర ముఖ్యుడు కొమ్మన ప్రధాని .కొమ్మన నిర్మించిన తటాకాలు దేవతా విగ్రహాలు గుడులు గోపురాలు లెక్కకు అందవు .దండనాదాగ్రణి గోవింద ప్రగ్గడ వెలనాటి కొమ్కరాజు వద్దమంత్రి .కొడుకు కొమ్మన దండనాధుని కొడుకు కేతన తిక్కమహీపాలుడిఆత్మ సచివుడు   .కేతనకొడుకు భీమన రణవీర రణరంగడు  .మునిమనవడు గుండన మనుమసిద్దిరాజు కార్యా చారుడు .ఏటా జరిగే కాకుళేశ్వరుని తిరునాళ్ళకు వచ్చే తీర్ధ ప్రజలకు గుండనమంత్రి రత్నాలు ,మాడలు విరివిగా ఇచ్చేవాడు .అంటే కొమ్మన మంత్రి తండ్రి గోవిందా మాత్యుడు, గుండనమంత్రివరకు అందరూ రాచకార్యాలలో ఖడ్గ పరాక్రమం లో సాటిలేనివారే .ఆపస్తంభ సూత్రుడు ,కౌశిక గోత్రుడు ,ఆర్వేల నియోగిబ్రాహ్మణుడు కొమ్మనమంత్రి కృష్ణా గోదావరి మండలంలోని నండూరు గ్రామస్తుడు .

సరస్వతీపూజ శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -5-10-19-ఉయ్యూరు

సరసభారతి పుస్తక ప్రసాద వినియోగం

  అపూర్వాంధ్ర పూర్వామాత్యులు -9

9-ఓరూరు అనంతయ్యమంత్రి

14వ శతాబ్దికి చెందినా ఓరూరు అనంతయ్యమంత్రిదక్షిణ దేశం లోని దండకారణ్యం దగ్గర దేవరకొండకు సమీపం లో ఓరూరుఅనే పల్లెలో నందవరీక నియోగి బ్రాహ్మణ కుటుంబం లో పుట్టాడు .తండ్రి  ‘’ఢాకరాజు’’.భార్య మేళాంబ.చౌదేశ్వారీ దేవి అనుగ్రహంతో వీరికి చిక్కప్ప పుట్టాడు .పుట్టిన కొద్దికాలానినే తండ్రి మరణం .అయిదేళ్ళ కొడుకును తీసుకొని తల్లి ఊరూరూ తిరుగుతూ చివరికి  బుక్కరాయలు పాలించే విజయనగరం చేరింది .వేపుపైఉన్న కొడుకున్ చక్రతెర్ధందగ్గరున్న కోదండ రామాలయం దగ్గర దింపి భిక్ష కోసం ఊళ్లోకి వెళ్ళింది.నిద్ర పోతున్న ఆకుర్రాడికి ఒక ఘటసర్పం పిల్లాడికి ఎండ సోకకుండా పడగా విప్పిగొడుగులా నిలిచింది .అటుగావచ్చిన ఒకపాములాడికి ఇది గొప్ప వి౦తనిపించి ఈ బాలుడు దశ ఉన్నవాడైతే నేనిప్పుడు నాగస్వరం ఊడితే అనాగుపాము మళ్ళీ రావాలి అనుకొనిఊదగా,ప్రక్కనే ఉన్న పుట్టలోని ఆనాగం మళ్ళీ వచ్చి బాలుడి శిరసుపై పాడగా నీడ పట్టి రెండు గంటలు ఆడి. వెళ్ళిపోయింది.మళ్ళీ అవాక్కైన ఆ ‘’నాగాభోగి ‘’అంటే పాములాడు ఆపిల్లాడిని లేపి  హత్తుకొని విషయం చెప్పి  ,’’నీకు అదృష్టం కలిసివస్తే  నాకేమిస్తావు ?’’అనిఅడిగితే’నాకే మహర్దశ ప్రాప్తిస్తే కొన్ని చెరువులు నగరాలు నీపేర నిర్మిస్తాను ‘’అని చెప్పాడు .మళ్ళీ కుర్రాడిని ముద్దాడి వాడు వెళ్ళిపోయాడు భిక్షాటనకు వెళ్ళిన తల్లి మేళమ్మతిరిగివచ్చింది .కొదుకువ్అలన అంతాతెలుసుకొని అబ్బురపడిందితల్లి  .

   రోజూ తానూ అతడిని వదిలి వేడుతున్నదుకు బాధపడుతూ అన్చిమాటలు చెప్పి వెళ్ళేది అతడుకూడా తల్లికి తలవంపు వచ్చే పనులు చేయనని తల్లికి తప్పక సంతోషం కలిగిస్తానని తమక్స్తాలు కలకాలం ఉండవని చెప్పేవాడు .బుక్కరయలమంత్రి నారాయణ దగ్గరకు ఒకరోజు ఆమె వెళ్లి తన దీనగాద విన్నవించగా అతడు దయాళువై వారిద్దర్నీ తనింట్లో ఉంచుకున్నాడు .చిక్కన్నకు ఉపనయనం చేసి చదువు చెప్పించి ,తీర్చిదిద్ది రాజసభకు తనతో తీసుకెళ్ళేవాడు .ఒకరోజు అర్ధరాత్రి ధిల్లీపాదుషా నుంచి ఒకఫర్మానావస్తే ,దాన్ని చదివి చెప్పటానికి  సమాధానం రాయటానికి లేఖకుడేవరూ దొరక్కపోతే భటులు వెతుకుతుంటే చావడి అరుగే తలగాడా గా నిన్ద్రపోతున్న చిక్కన్న కనిపించగా ,లేపి రాజ భవనం లోకి తీసుకెళ్ళారు .చిక్కన్న దాని చక్కగా చదివి వివరింఛి సంతోషం కలిగించి ,ఇంటికి వెళ్ళాడు .

  మార్నాడు బుక్కరాయల సభలో పాదుషా లేఖకు సమాధానం రాయమని వ్రాయస గాండ్లకు చెబితే అందులోని పదబంధం తమకు అర్ధంకావటం లేదుకనుక సమాధానం రాయటానికి అశక్తులం అన్నారు .లేఖ కనబడక పోవటంతో చిక్కన్నను మళ్ళీ పిలిపింఛి ఆలేఖకు కాపీ రాయమని కోరాడు . రాత్రి తాను  చదివిన విషయాలన్నీ గుర్తు ఉండటంతో అలాగే లేఖ కాపీరాసి ఇచ్చి వెళ్ళిపోయాడు .రాజు అంతఃపురం వెళ్ళే దూలం నేర్రెలో ఉన్న పాదుషాఉత్తరం చూసి ,చిక్కన్న రాసిన దానితో పోల్చి చూసి ,అతడి బుద్ధి విశేషాలకు ఆశ్చర్యపడి ,తానూ కొలువున్న సభకు సగౌరవంగా ఆహ్వానించి ,మెచ్చుకొని ‘’అమాత్యపదవి ‘’తోపాటు ‘’ఒడయరు ‘’బిరుదు ప్రదానం చేశాడు .

  మరొక సారి మంత్రులందరూ కొలువులో ఉండగా తానూ రాజకీయ కార్య మగ్నుదవటం వలన చిక్కన్నకు  పూర్తీ అధికారం తోపాటు ధనాగారమూ రాజముద్రిక  అప్పగించి వెళ్ళాడు.రాజాజ్ఞను ఔదలదాల్చి నిత్యం సభకు వెడుతూ వ్యవహారాలూ చూస్తూ ,రాజులేని కొరత కనపడకుండా చేస్తున్నాడు .అతని రూపయవ్వన శేముషీ వైభవానికి ముచ్చటపడిన రాణి మోహపడి  అతడిని తన మందిరానికి తీసుకురమ్మని చెలికత్తెను పంపింది   .కొంచెం తటపటాయియి౦చి రాణి ఆజ్ఞ కాదంటే ఏం ప్రమాదమో అనుకోని వెళ్ళాడు .ఆమె అకస్మాత్తుగా వచ్చి అతడిని గాధంగా హత్తుకొని ప్రేమ కురిపిస్తే ‘’అమ్మా !నువ్వు తల్లిలా౦టి దానివి.కామం పనికి రాదు .నేను బ్రహ్మ చారిణి .ఇక ఇప్పటినుంచి ఏ స్త్రీముఖమూ చూడను .బ్రహ్మ చర్యం పాటిస్తా ‘’అని చెప్పి పాదాలకు నమస్కరించి వెనక్కి తిరిగి చూడకుండా వెళ్ళిపోయాడు .

 మర్నాటినుంచి రాజాస్థానానికి వెళ్ళలేదు .బుక్కరాయలకు ఒక లేఖ రాసి అందులో ఆయన తనపై మోపిన కార్యభారాన్ని అ రోజు వరకు సంతృప్తిగా నేరవేర్చగాలిగానని కాని ఒక అవాంతర పరిస్థితి ఎదురై తన స్వాస్త్యం దెబ్బతిన్నదని ,ధర్మజ్ఞుడైన రాజు వెంటనే వచ్చి ,తనభారాన్ని తీసేయ్యమని ప్రాధేయపడ్డాడు   .రాజు వెంటనే వచ్చి విషయం అంతా తెలుసుకొని  తానూ అతడికి తగిన కన్యతో పెళ్లి చేయాలని యోచిస్తుండగా తొందరపడి చిక్కన్న బ్రహ్మ చర్య వ్రతం తీసుకున్నందుకు బాధపడి మరేదైనా వరం కోరుకోమన్నాడు చిక్కన్న ‘’ప్రభూ !మీ ధనాగారం లోని ధనం అంతా నాకు ఇచ్చెయ్యండి ‘’అనికోరగా అంతా ఇచ్చేసి పంపించాడు .

చిక్కప్ప సంతోషం తో పెనుగొండవైపు ఉత్తర దిశలో  ప్రవహించే ఏటి ఒడ్డున ఒక తటాకం నిర్మించి ,దీనికి ఉత్తరాన ఒకగ్రామం ఏర్పాటు చేసి పాములవాడికి తానిచ్చిన మాట నిలబెట్టుకొని దానికి ‘’నాగ సముద్రం ‘’పేరుపెట్టాడు .దీనితో ఆగకుండా అగస్త్యాశ్రమం దగ్గర గాట్లను చీల్చుకొని ప్రావహించే పెన్నేటి కి అడ్డకట్ట కట్టించి ,ఒక చెరువు త్రవ్వించే పనిలో పొద్దునా సాయంత్రం వచ్చి చూస్తూన్న అతని కార్య దీక్షకు ముచ్చటపడి ఒక జవ్వని  అక్కడ ప్రవాహ వేగామాపటం ఎవరి తరం కాదని కనుక వ్యర్ధ ప్రయత్నం మానుకోమని చిత్రావతి నది ఒడ్డున తటాకం నిర్మిస్తే భేషుగ్గా ఉంటుందని చెప్పి అదృశ్యమైంది .మర్నాడు అతనికి ఆమె చెప్పినమాటలు యదార్ధమే అనిపించి అక్కడవదిలేసి ,గార్గాశ్రమ భూమిగా పేరొందిన చోట దేవరకొండదగ్గర చదునైన ప్రదేశం లో మహావేగంగా ప్రవహించే ‘పా౦డునది’’ని చూసి ,తగిన ప్రదేశం అని నిర్న్నయించి అక్కడ ఒక చెరువు నిర్మించి ,దానికి తూర్పు పడమరలలో రెండు తూములు అంటే అలుగులు ఏర్పరచి ,రెండు వైపులా గ్రామాలు ఏర్పాటు చేసి తూర్పువైపు దానికి రాజుపేర ‘’బుక్కరాయ సముద్రం ‘’అనీ ,పడమటి వైపుదానికి రాణి అనంతాంబ పేర ‘’అనంత సాగరం ‘’అనీ పేర్లు పెట్టాడు .

  చిక్కనామాత్యుడు అనంత సాగరం దగ్గర కృష్ణగిరిలో దేవాలయం కట్టించి ప్రాణలింగాన్ని ప్రతిస్టింఛి 1364లో ఒక శిలాశాసనం వేయించాడు  .మరొక సారి నల్లగుట్ట  లమధ్య ప్రవహించే చిత్రావతి నదిని చూసి దానిదగ్గర  కరకట్ట పోయించి ఆ నీరు నిలవ ఉంచితే సాగుకు త్రాగటానికి పుష్కలంగా నీరు లభిస్తుందని భావించి  వేలాది మంది  కూలివాళ్ళను, వడ్డెర వాళ్ళను పిలిపించి తటాకం నిర్మించి ఒడ్డ్డున శ్రీ చౌడేశ్వరి దేవాలయం ,వినాయక దేవాలయం కట్టించి ,అక్కడే కొన్నేళ్ళు ఉండి సంతృప్తిగా ప్రాణాలు వదిలేశాడు .స్వార్ధం ,స్వాభిమానం లేని ,శుద్ధమనస్కుడు ,పరోపకారి ,ఔదార్య ఘనుడు చిక్కనామాత్యుడు ధన్యజీవి .

ఆధారం – –ప్రాచీన హిందూ దేశ రాజ్యాంగ చరిత్ర ,కన్నడ దేశ చరిత్ర ,ప్రాచీన గ్రామసభల న్యాయ పరిపాలన ,దండనాథులు, దుర్గాధిపతులు వంటి అమూల్యగ్రంథాలు రచించిన విమర్శక శిరోమణి ,సాహిత్య విశారద బ్రహ్మశ్రీ కోన వేంకటరాయ శర్మగారు1950లో రచించిన  ‘’సచివోత్తములు ‘’ పుస్తకం

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-10-19-ఉయ్యూరు

ఈ పోరాటాలలో గాంధి తన నిజాయితీని,వ్యక్తిత్వాన్ని ,సూటి మార్గాన్ని  పారదర్శకంగా ప్రదర్శించి మెప్పు పొందాడు .ఆయన పోరాటం బాధితుల,  అణగద్రొక్క బడిన వారి కన్నీరు, బాధలు దూరం చేయటానికే .ఇదే ఆయన ముఖ్య సూత్రం గా మారింది .అణగ ద్రొక్కేవారు అణగ ద్రొక్క బడే వారు సహకరించుకోకపోతే అణగద్రొక్కబడంటం అంత౦ కాదు అని  విశ్వసి౦చాడు  .ఇందులో అందరూ విజేతలే .ఆయన సిద్ధాంతం ‘’విన్ –విన్ ‘’సిద్ధాంతం .అంటే ఇరువైపులా విజయం ఉండాలి .అణచ బడే వారికి అణచేవారు శత్రువులుగా కనిపించకూడదు .వాళ్ళ దుర్దశ కష్టాలను ఆయన అడ్వా౦టేజిగా అంటే అనుకూలంగా ఎన్నడూ తీసుకోలేదు .వాళ్ళ దయనీయ స్థితి చూసి,వారికి సాయం కోసం  పోరాటం ఆపేసేవాడు .ఆంగ్లో –బోయర్ యుద్ధం ,,రైల్వే సమ్మెలలో పోరాట౦  నిలిపేశాడు .ఆయన వ్యూహం సాంకేతికంగా ‘’జీరో మొత్తాన్ని ,నాన్ జీరో మొత్తం ‘’గా మార్చే ఆట .గెలుపుకంటే ఇరువైపులా సామరస్య పరిష్కారానికే మొగ్గు చూపేవాడు .దీనికి చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయే గాంధీ –జనరల్ స్మట్స్ మధ్య జరిగిన విలువైన ఒప్పందమే  గొప్ప ఉదాహరణ .

  ఇండియాకు తిరిగి వెళ్ళే సమయం వచ్చిందని గాంధి భావించాడు .ఆయన రాజకీయ గురువు గోపాలకృష్ణ గోఖలే కూడా త్వరగా రమ్మని కబురు చేశాడు .దీనితో గాంధీ సౌతాఫ్రికాను 1914జులై లో చివరి సారిగా వదిలేసి ఇండియా బయల్దేరాడు .ఆయన అభిమానులు అనుచరులు  తండోపతండాలు గా వచ్చి దర్శనం చేసుకొని విలువైన కానుకలు బహుమతులు జ్ఞాపికలు అందించి  ‘’దేశభక్త మహాత్మా గాంధీ ‘’నినాదాలతో వీడ్కోలు పలికారు .నిరంకుశ జనరల్ స్మట్స్ కూడా చలించిపోయి ‘’మహర్షి మన తీరాలను దాటి వెడుతున్నాడు .బహుశా ఇక తిరిగిరారు ‘’అని శ్లాఘించి స్పందించటం విలువైన మాటగా చరిత్ర పేర్కొన్నది .

  దక్షిణాఫ్రికాలో గాంధీ పోరాట౦ సంక్షిప్తం గా చెప్పుకొంటే ,మొదట్లో మనం వేసుకొన్న ప్రశ్నలకు సరైన సమాధానాలు లభిస్తాయి .గాంధి దక్షిణాఫ్రికా అనుభవం’’ అభద్రతాభావం తో పిరికిగా ,విజయాలే లేని లాయర్ గా ఉన్న గాంధీని యదార్ధమైన ,సృష్టిలో అద్భుతమైన వింత వ్యక్తిగా పరివర్తన చెందించింది .ఒక వేళ గాంధీ దక్షిణాఫ్రికాకు రాకుండా ఉండి ఉంటే?  సమాధానం దొరకని ప్రశ్నగా మిగిలిపోతుంది .

 దక్షిణాఫ్రికాకు గాంధి ఏం రుణ పడి ఉన్నాడు ?ఇది వింత ప్రశ్న .దీనికి సమాధానం చెప్పటానికి ముందు ఇండియాలో ఆయన బాల్యం ,యవ్వనం ,తలిదండ్రులనుంచి సంక్రమించిన నైతిక విలువలు ,సాంప్రదాయం ఆయనలో గుప్తంగా ఉన్నాయి .ఇవన్నీ సౌతాఫ్రికా చేరగానే తగిన అవకాశాలు రాగానే బయటకు వ్యక్తమయ్యాయి .ఇండియాలోకాని ఇంగ్లాండ్ లోకాని జాతి వివక్ష ,పక్షపాతం  ఆయన  ఎదుర్కోలేదు .దక్షిణాఫ్రికా అనుభవం ఆయనను   దిగ్భ్రాంతి కి గురి చేసి,ఆయనను తట్టుకోనేట్లు గా ,తన గౌరవం ,వ్యక్తిత్వం కాపాడుకోనేట్లుగా చేసింది .నటాల్ లోని మిట్జ్ బర్గ్ స్టేషన్ లో రాత్రి ఉదంతం ఆయన జీవితంలో సృజనాత్మక మైన మార్పు తెచ్చింది  .ఇక్కడే మొదటిసారి ‘’రంగు పక్షపాతం’’అంటే వర్ణ వివక్షత జబ్బును అన్ని కోణాలనుంచి ఎదుర్కొన్నాడు .అది లజ్జాకరమైన హేయ సంఘటన .అది ఒక పాఠం గా నేర్చుకొని ఆయన మనసులో నిరసన బీజాలు మొలకెత్తి ,కనిపించిన ప్రతి పక్షపాతాన్నిఎదుర్కొనే స్థితికి వచ్చాడు .ఇలాంటిపక్షపాతం ప్రిజుడిస్  మానవ గౌరవానికే భంగకరమని భావించి దాన్ని అంతమోది౦చటమే ధ్యేయంగా ఎంచుకొన్నాడు .

   దక్షిణాఫ్రికాలో భారతీయులు  అప్పటికి నాయకత్వ శూన్యం లో ఉన్నారు.ఇండియా వలసవాదులు ‘’కుంటి ,నిరక్షరాశ్యులు ‘’.వారంతా ఎవరో వచ్చి తమను సమీకరించి నాయకత్వం వహించి మార్గదర్శకత్వం చేసి నడిపించాలని ఎదురు చూస్తున్నారు .ఆ సమయంలో యువ సున్నితమైన బారిస్టర్ రంగ ప్రవేశం చేశాడు .అక్కడి పరిస్థితులు ఆకళింపు చేసుకొని ,వర్ణ పక్షపాతం వంటి సాంఘిక  అసమానత లవంటి సమస్యలపై పోరాటానికి ఒక శక్తివంతమైన ఆయుధం కావాలని భావించాడు  .అదే సత్యగ్రహ దివ్యాయుధం .అది విశ్వవ్యాప్త తారకమంత్రమై ,అన్ని వ్యాధుల నివారణ ఔషధమై పని చేసింది .తన మాతృ భూమి ప్రవచించిన ఉపనిషత్సారం ‘’సత్యమేవ జయతే ‘’ను సత్యాగ్రహం అనే మహా గొప్ప ఆయుధంగా మార్చి ప్రయోగించాడు .ఇదే టెక్నిక్ ను ఇండియాలో 1913దండి ఉప్పు సత్యాగ్రహ యాత్రలోనూ ప్రయోగించాడు .దక్షిణాఫ్రికా  లో 2037మంది పురుషులు ,127మంది స్త్రీలు ,57మంది పిల్లల ఒక దళంతో   నటాల్ నుంచి ట్రాన్స్ వాల్ లో ప్రవేశించాడు .ఈ నడక ఇండియన్ లేబర్ ల సమ్మెలో ఒకభాగమై అయిదు రోజులు నవంబర్ 6నుంచి 10 వరకు జరిగింది .

   దక్షిణాఫ్రికాలోనే గాంధీ మొదటి సారిగా ‘’స్వయం సేవ (సెల్ఫ్ హెల్ప్ )లోని సౌందర్యాన్ని ఆస్వాది౦చాడు .భగవద్గీతలో చెప్పబడిన ‘’ వస్తువుపై వ్యామోహం లేకపోవటం  ‘’(నాన్ పోసేషన్) ను ప్రచారం చేసి ,అనుసరించాడు .ఇక్కడే స్నేహితుడు పొలాక్ ఆయనకు రస్కిన్ పుస్తకం ‘’అన్ టు ది లాస్ట్ ‘’1903లో అందజేశాడు .దీన్ని చదివి అర్ధం చేసుకొని మనసుకు పట్టించుకోని అది భగవద్గీత ను ప్రతిధ్వనిస్తోందని గ్రహించి దాన్ని ఆధారంగా భవిషత్ ప్రణాళిక రచించుకొన్నాడు .అమెరికా తత్వవేత్త, వేదాంతి, రుషి తుల్యుడు’’ హెన్రి డేవిడ్ థోరో’’రాసిన ‘’సివిల్ డిస్ ఒబీడిఎన్స్’’వ్యాసం చదివి  ‘’పాండిత్య నైపుణ్యంతో రాసిన అద్భుత గ్రంథం’’.నా జీవితం పై గొప్ప ప్రభావం చూపింది ‘’అని గాంధీ మెచ్చుకొన్నాడు .దీన్ని ఆయనను దక్షిణాఫ్రికాలో వోక్ ట్రస్ట్ జైలు లో అరెస్ట్ చేసి ఉంచినపుడు చదివాడు .అందులోని ‘’చర్యరాహిత్యాన్ని’’ మెచ్చుకొన్నాడు .రష్యన్ రచయిత లియో టాల్ స్టాయ్ పుస్తకం ‘’దికింగ్డం ఆఫ్ గాడ్ ఈజ్ వితిన్ యు ‘’చదివి అభిమానిగా మారి ఆయనతో స్నేహాన్ని ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలను జీవితాంతం కొనసాగించాడు .ఈ సంఘటనలన్నీ దక్షినణాఫ్రికాలోనే జరిగాయి .వాటిలోని విలువైన విషయాలను ,విలువలను స్పూర్తిగా తీసుకొని  తనలో నిక్షిప్తమై గుప్తంగా ఉన్న భావాలను జోడించి ప్రయోగాలు చేశాడు .దీనినుంచే గాంధీ మహా నాయకుడుగా ,మహా తత్వ వేత్తగా పరిణామం చెందాడు .

  ముఖ్యంగా దక్షిణాఫ్రికా అనుభవాలు భారత్ లో హింద్ స్వరాజ్ లేక హోమ్ రూల్ లు నేపధ్యమైనాయి .పాశ్చాత్య యాంత్రిక నాగరకత తెచ్చిన అనర్ధాలను గాంధి 76పేజీల కరపత్రం గా ఇంగ్లాండ్ నుంచి సౌతాఫ్రికాకు 1909లో తిరుగు ప్రయాణం లో రాశాడు .గాంధిజీవిత చరిత్ర   రాసిన పాశ్చాత్య చరిత్రకారులలో ప్రసిద్ధుడైన లూయీ ఫిషర్ ‘’దక్షిణాఫ్రికాలోనే గాంధీ కర్మ  యోగి గా మారే ప్రయత్నం చేశాడు .గీతలో చెప్పినట్లు అనాసక్తత ను జీవితాంతం పాటించాడు ‘’అన్నాడు. బికు ఫరేఖ్ గాంధీని క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి రాసిన దానిలో ‘’గాంధీ లోని తాత్విక భావనలలో ఎక్కువభాగం , అంతర్ దృష్టి ఏర్పడటానికి దాక్షిణాఫ్రికా గొప్ప భూమిక అయింది .గాంధీ మహాత్ముడుగా పరిణామం చెందటానికి ,ఆ దేశం  దోహదపడి గర్వకారణంగా మారింది ‘’అంటాడు .

   ఈ విధంగా గాంధీలో దేనికీ లొంగని మొండిపట్టుదల ,నాశనం చేయటానికి వీలులేని మనస్తత్వం  మొట్టమొదటగా దక్షిణాఫ్రికాలోనే ఏర్పడ్డాయి .గాంధీని మహాత్ముని చేయటానికి కావలసిన ఆయన భావనలు ,చర్యలలో చాలాభాగం ఏర్పడటానికి ఆదేశమే ముఖ్యకారణం అనటానికి ఎలాంటి సందేహం లేదు .దక్షిణాఫ్రికాలో జరిగింది అంతా గాంధీ జీవితాన్ని గొప్ప మలుపు తిప్పి,ఆయన మహాత్ముడుగా పరిణామం చెందటానికి కీలక పాత్ర పోషించింది .

  ఆధారం –  అంకుష్ బి.సామంత్  వ్యాసం –‘’మేకింగ్ ఆఫ్ మహాత్మా గాంధి ఇన్ సౌత్ ఆఫ్రికా

ఫ్రికా’’

మహాత్మాగాందీజీ 150వ జయంతి కానుక –

గాంధీ150 వ  జయంతి శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -2-10-19-ఉయ్యూరు

గాంధీ పై ఇండియాలో ప్రజాభిప్రాయం బాగా అనుకూలం గానే ఉంది. 1911 ఏప్రిల్ లో బోతా ప్రభుత్వ ఇంటీరియర్ మినిస్టర్ జనరల్ జాన్ స్మట్స్ చివరికి గాంధీ సూత్రాలకు (ఫార్ములా ) ఉత్తరాలద్వారా  సూత్రప్రాయంగా అంగీకరింఛగా ఇద్దరిమధ్యా తాత్కాలిక ఒప్పందం కూడా ఉత్తరాలద్వారానే కుదిరింది .28-4-1911న జోహాన్స్ బర్గ్ లో గాంధీ పబ్లిక్ మీటింగ్ లో తెలియ జేసి ,ప్రజామోదం పొందగా పోరాటానికి  తెరపడింది .జూన్ 1న ఖైదీల నందర్నీ విడిచిపెట్టారు .ఒప్పందం కుదిరినట్లే ఉంది కాని వాతావరణం ఇంకా పూర్తి అనుకూలం గా లేదనిపించింది .ఇది అయిదవ జార్జి పట్టాభి షేకాన్ని ధృవీకరించటం లో ప్రతిబింబించింది . సామ్రాజ్యానికి విధేయత ప్రకటించినా ,పట్టాభి షేక మహోత్సవం లో పాల్గొనటానికి సుముఖంగా లేరు .

  ఇలాంటి అసందిగ్ధ వాతావరణం లో భారత జాతీయ నాయకుడు ,గౌరవనీయుడు గోపాలకృష్ణ గోఖలే  దక్షిణాఫ్రికా పర్యటనకు గాంధీజీ ఆహ్వానం పై వచ్చాడు  .గాంధీతో అత్యంత చనువు గా ఉంటూ  గాంధీని ,దక్షిణాఫ్రికా భారతీయులను ,అక్కడి పరిస్థితులను క్షుణ్ణంగా గమనించాడు .దక్షిణాఫ్రికాకు ఆయన బ్రిటిష్ ,ఇండియా  ప్రభుత్వాల ఆశీస్సులతోనే వచ్చాడు .బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం యూని యాన్ ప్రభుత్వానికి సామ్రాజ్యం లో గోఖలే హోదాను తెలియ జేసి అదే గౌరవమర్యాదలు కలుగ జేయమని కోరగా సౌతాఫ్రికా గవర్నమెంట్ ఏ లోపం రాకు౦డా అత్యంత  గౌరవమర్యాదలతో చూసింది .ప్రముఖులందరితో ఆయన మాట్లాడి ,భారతీయులను ,యూనియన్ ప్రభుత్వాన్నీ మళ్ళీ చర్చలు జరిపెట్లు చేశాడు .ఒప్పందంలోని నటాల్ లోని ఇండియన్ లపై ఏడాదికి విధించిన 3పౌండ్ల టాక్స్ ను వెనక్కి తీసుకోవటానికి ప్రభుత్వాన్ని ఒప్పించాలని  అది తాను  దక్షిణాఫ్రికాలో సాధించిన విజయం కావాలని నిర్ణయించాడు .తాను    వెళ్ళేటప్పుడు ప్రభుత్వం తనమాట కాదనదనే విశ్వాసం తో ఉన్నాడు .కాని యూనియన్ ప్రభుత్వం మాట నిలబెట్టుకోలేదు .అదేకాక  కేప్ ప్రావిషియల్ సుప్రీం   కోర్ట్’’ క్రిస్టియన్ సంప్రదాయంలో జరిగిన వివాహాలే చట్టబద్ధమైనవని’’ తీర్పు ఇవ్వటం అగ్నిలో ఆజ్యమైంది .ఆ తీర్పు ప్రకారం దక్షిణాఫ్రికాలో ని హిందూ ముస్లిం ,పార్సీ భార్యలు ఉ౦పుడు గత్తెల లేక వ్యభిచారిణుల స్థాయికి దిగజార్చటం అన్నమాట అని గాంధీ అభిప్రాయపడ్డాడు .దీనితో భారతీయ మహిళలంతా సత్యాగ్రహినులుగా మారిపోయారు .అందులో కొందర్ని గాంధి తన దళ సభ్యులను  చేశాడు .

  ఏదో మసిపూసిమారేడుకాయ చేసే తాత్కాలిక ఒప్పందాలకంటే బహిరంగ పోరాటమే మంచిదని గాంధి భావించాడు .’’ఇండియన్ ఒపీనియన్ ‘’పత్రికలో ‘’ఒప్పందం,అసలైన స్పూర్తితో జరగనప్పుడు అది ఒప్పందమే కాదు ‘’అని రాశాడు .కనుక ప్రభుత్వ౦ ను దక్షిణాఫ్రికాలోని యూరోపియన్ జనాభాను కదిలించే పోరాటమే చేయాలని నిశ్చయించాడు .దీనికి మందు సామ్రాజ్యం లో అంతటా సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం  చేబట్టాడు . సౌతాఫ్రికాలో కొందరు తెల్లవారు నల్లవారికి మద్దతుపలికారు .భారత జాతీయ నాయకులు దీటుగా స్పందించారు .ఊహించని పరిణామం వైస్ రాయ్ లార్డ్ హార్డింజ్ దక్షిణాఫ్రికా ప్రభుత్వ విధానాలను పబ్లిక్  గా ఘాటు మాటలతో విమర్శింఛి నిష్పక్షపాత విచారణకు ఆదేశించాడు విచారణ సంఘాన్ని నియమించటం తప్ప జెనరల్ స్మట్స్ కు గత్యంతరం లేకపోయి,గాంధీని ఆయన అనుచరులు కలలెన్ బాష్ ,పొలాక్ లను విడుదల చేశాడు .ఎంక్వైరికమిషన్ ఇండియన్ లకు స్థానం లేనందుకు గాంధీ వ్యతిరేకించాడు .దీనికోసం డర్బాన్ లో పెద్ద ప్రదర్శన 1914జనవరి 1 న నిర్వహిస్తానని ప్రకటించాడు .కాని దక్షిణాఫ్రికా రైల్వే లోని తెల్లజాతి ఉద్యోగులు అదే సమయం లో సమ్మె చేసే ప్రయత్నంలో ఉండగా ,ఘర్షణ పనికి రాదనీ గాంధీ ప్రదర్శన వాయిదా వేశాడు .దీనిప్రభావం ఇండియా,ఇంగ్లాండ్, దక్షిణాఫ్రికా ల లోకూడా బాగా  కనిపించింది .దక్షిణాఫ్రికాలోని నల్లవారిని వ్యతిరేకించే తెల్లవారు కూడా గాంధీ నిర్ణయాన్ని శ్లాఘించారు .

  గోఖలే సి ఎఫ్ ఆండ్రూస్ ను దక్షిణాఫ్రికా కు పంపగా వచ్చి  ,ఇరువైపులవారితో చర్చించి కలిపే ప్రయత్నం చేశాడు .గాంధీ ,స్మట్స్ మధ్య అనేక దఫాల చర్చలు జరిగాయి .చివరకు ఒక ఒప్పందం సాధించారు .దీని ప్రకారం ఇండియన్ రిలీఫ్ యాక్ట్ పాసయింది .3పౌండ్ల టాక్స్ రద్దయింది .హిందూ ,ముస్లిం పార్సీ వివాహాలు గుర్తింపబడ్డాయి . చట్టం అమలు న్యాయంగానిష్పక్షపాతంగా జరుగుతుందని ,హక్కులను కాపాడుతుందని   జనరల్ స్మట్స్ ప్రజలకు హామీ ఇచ్చాడు .గాంధీ కూడా 1920నుంచి ఒప్పందం లేని కూలీలు దక్షిణాఫ్రికాలో ప్రవేశించరని ఒప్పుకున్నాడు .దక్షిణాఫ్రికాలో ఉంటున్న ఇండియన్ల ,మళ్ళీ అక్కడికి చేరబోయే వలస భారతీయుల హక్కులను కాపాడటం అసాధ్యం అని గాంధీ భావించి ,అలా ప్రకటించి ఉంటాడు .ఈ ఒప్పందం సత్యాగ్రహానికి వాస్తవమైనదిగా కనిపించి చట్టబద్ధమైనదని పించింది .అంతే కాదు దక్షిణాఫ్రికాలోని భారతీయులకు చట్టబద్ధత కలిగిందికూడా .ఇంకా పూర్తిగా  పౌరహక్కులు రాకపోయినా ,దక్షిణాఫ్రికా భారతీయులు సత్యాగ్రహం వలన ఉనికికి న్యాయ అనుమతి పొందగలిగి దక్షిణాఫ్రికా నుండి గెట్టి వెయ బడ జాలని బలమైన జాతివారుగా ,భాగస్వామ్యులుగా అయ్యారు .ఇది గాంధీ సాధించిన అపూర్వ విజయం దక్షిణాఫ్రికాలో .

మహాత్మాగాందీజీ 150వ జయంతి కానుక –

సశేషం

 గాంధీ జయంతి శుభాకాంక్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -2-10-19-ఉయ్యూరు

గాంధీజీ  మహాత్ముడైన విధం -5

ఫోనిక్స్ పరిష్కారం

ఈ సమయం  లోనే గాంధీ స్నేహితుడు  హెచ్ ఎస్ ఎల్ పొలాక్ వీడ్కోలు చెప్పటానికి వచ్చి జాన్ రస్కిన్ రాసిన ‘’అన్ టు ది లాస్ట్ ‘’పుస్తకం ఇచ్చి డర్బాన్ కు జరపబోయే 24 గంటల రైలు ప్రయాణం లో చదవమన్నాడు .అది చదివి విపరీతంగా ప్రభావితుడైనాడు .అందులోని మూడు సిద్ధాంతాలు ఆయనమనసును పట్టేశాయి .అవి

1-మనిషిలోని మంచితనం అందరి మంచి తనంలో నే ఉంటుంది .

2-లాయర్ పని ఎంతగొప్పదో మంగలి పనికూడా అంతగొప్పదే ..ప్రతి వృత్తి జీవికకోసమే కనుక అన్నీ సమానమైనవే .

3-కూలీ జీవితం ,రైతు జీవితం ,చేతి వృత్తిపని వారి జీవితం జీవనాకికి అర్హమైనవే

  ఈ మూడు సిద్ధాంతాల ప్రభావతో గాంధీ తన భవిష్యత్ జీవితాన్ని తీర్చి దిద్దుకున్నాడు .ఈ భావనలతోనే 1904లో డర్బాన్ కు 12మైళ్ళ దూరం లో ఒక సెటిల్ మెంట్ ను ఏర్పాటు చేశాడు .మొదట్లో ఇరవై ,తర్వాత మరో ఎనిమిది ఎకరాలు కొని ,దానిని ఒక ప్రయోగ క్షేత్రంగా మార్చాడు .ఇందులో ఉన్నప్రతి ఒక్కరు కాయకష్టం చేయాల్సిందే .ఫలితాలు లాభాలను  అందరూ సమానంగా పంచుకోవాల్సిందే .దీనినే గాంధీజీ ‘’ఫోనిక్స్ సెటిల్మెంట్ ‘’అన్నాడు .

   మారిన యుద్ధభూమి

కొత్తపోరాటం ప్రారంభించిన గాంధి ,తన యుద్ద క్షేత్రాన్ని నటాల్ నుంచి , ట్రాన్స్ వాల్ కు మార్చాడు .కారణం ఇక్కడ  నల్లవారిపై  బ్రిటిష్ వాళ్ళ పాలన ,దౌష్ట్యం ఎక్కువవటమే.ఈ అన్యాయాన్నిఎదిరించటానికే కార్య స్థానం మార్చాడు .ఇక్కడే మొదటిసారి సత్యాగ్రహ అస్త్ర ప్రయోగం చేశాడు .కాని సమస్య పరిష్కారానికి చాలా ఏళ్ళు పట్టింది .ఏది ఏమైనా ఇక్కడి ఇండియన్ ల గౌరవం, ఆత్మ గౌరవాలను పరి రక్షించాలని సంకల్పించాడు  .

  1906లో నటాల్ లోని జులూస్ వారు నటాల్ ప్రభుత్వంపై తిరగబడ్డారు .దీనితో సత్యాగ్రహ ఉద్యమం ఆగిపోయింది .బాధితుల సేవకోసం తన ఇండియన్ అంబులెన్స్ కార్ప్స్ ను గాంధీ రంగం లోకి దించే ప్రయత్నం చేయగా  ప్రభుత్వం ఆమోదించింది .క్షతగాత్రులకోసం ఒక హాస్పిటల్ ,24మంది వాలంటీర్ల దళం ఏర్పాటు చేశాడు .ఇక్కడి ఇండియన్ లకు గాంధీ ‘’సార్జంట్ మేజర్ ‘’అనిపించాడు .ఎవరికి వారు తమవంతు సేవలందించి ఆదుకొన్నారు .

  రాజకీయ ఉద్రేకాలు తగ్గిపోగానే గాంధీ మళ్ళీ ఉద్యమామం మొదలెట్టాడు .సత్యాగ్రహుల సంఖ్యపెరిగింది .ప్రభుత్వం వీరిని అరెస్ట్ చేసి చట్ట వ్యతిరేకంగా ప్రవర్తిస్తున్నారని కేసుపెట్టి తీవ్ర శిక్షలు విధించింది .వీటికి సత్యాగ్రహులు భయపడలేదు .తమపోరాతానికి ఇవేమీ  అడ్డంకి కాదని భావించారు .గాంధీని కూడా అరెస్ట్ చేసి కఠిన కూలీ పని చేయించారు .గాంధీ మిత్రుడు పొలాక్ ,దక్షిణాఫ్రికాలో ఉన్న జర్మన్ ఆర్కిటెక్ట్ కలాన్ బాష్ లను కూడా అరెస్ట్ చేసి౦ది ప్రభుత్వం .సత్యాగ్రహమే ఒక యుద్ధంతో సమానం  అనిపించింది ఇండియన్ లకు .ఈ ధోరణి నాలుగేళ్ళు సాగింది .సత్యాగ్రహ కుటుంబాలను ‘’సత్యాగ్రహ అసోసియేషన్ ‘’కొంతవరకు ఆదుకోన్నది..జోహాన్స్ బర్గ్ లండన్ లో ఉన్న  ఆఫీస్ ల నిర్వహణకు కావాల్సిన డబ్బుకావాలి .భారతీయ అభిప్రాయం ప్రతిఫలించి సాయం అందింది .

 1906 నుంచి  ఫండ్ నిధులు ఖాళీ అవటం మొదలైంది .రాజకీయ పోరాటం లో ని౦డా మునిగిన గాంధీ లా ప్రాక్టీస్ కూడా తగ్గి డబ్బుకు కటకట అయింది .రతన్ టాటాలాంటి వారి ఆర్ధక సాయం ఏమూలకూ చాలటం లేదు .నిత్య ప్రభుత్వ ఘర్షణ .కాలమూ  కలిసి రావటం లేదు .కనుక అందరు భారీగా ఖర్చులు తగ్గించుకోవటమే తరుణోపాయం అని గాంధి భావించాడు .అందుకోసం సత్యాగ్రహ కుటుంబాలను సహకార క్షేత్రం లోకి మార్చటం ఉత్తమమని అనిపించింది .కానే ఫోనిక్స్ సెటిల్ మెంట్ డర్బాన్ దగ్గర జోహాన్స్ బర్గ్ నుంచి  30గంటల రైలు ప్రయాణ దూరం లో  మరొక ప్రాంతం లో ఉంది .

   టాల్ స్టాయ్ ఫారం

 ఈ సంక్లిస్ట పరిస్థితు లలో హేల్లాన్ కల్లెం బాష్ ఆపద్బా౦ధవుడిగా ఆదుకొన్నాడు .జోహాన్స్ బర్గ్ కు 20మైళ్ళ దూరం లో 1100ఎకరాల భూమికొని ,సత్యాగ్రహులు ఉచితంగా ఉండటానికి గాంధీకి ఇచ్చాడు .అందులో చిన్న ఇల్లు  వెయ్యి ఫల వృక్షాలున్నాయి .ఈ క్షేత్రానికి గాంధీజీ ‘’టాల్ స్టాయ్ క్షేత్రం ‘’అని తన ఆదర్శ రష్యన్ రచయిత ఫిలాసఫర్ ,అలేక్జాండర్  లియో టాల్ స్టాయ్ కి గౌరవ చిహ్నంగా నామకరణం చేశాడు .క్రమక్రమంగా ఈ క్షేత్రాన్ని గాంధీ పౌర నివాస భూమిగా మార్చాడు .దీనితో సత్యాగ్రహ కుటుంబాలు ఒకే చోట పరస్పర సహకారం తో జీవించటానికి వీలుకలిగి, ఖర్చులు విపరీతంగా తగ్గిపోయాయి .ఇదే పోరాట క్షేత్రంగా మారి బ్రిటిష్ నిరంకుశత్వాన్ని ఎదిరించి పోరాడటానికి ఫలితాలు సాధించటానికి  బాగా ఉపయోగపడింది .వీటిలో గాంధీలో ఉన్న ప్రయోగ శీలత అభి వ్యక్తమౌతోంది .ఆరోగ్యం విద్య ,గౌరవ జీవితం సాదించటానికి ఆవాస భూమి అయింది .చివరికి ఈ క్షేత్రం ఆధ్యాత్మిక ఆత్మ పరిశుద్ధి కేంద్రంగా,తపోభూమిగా అభి వృద్ధి చెందింది .

మహాత్మాగాందీజీ 150వ జయంతి కానుక –

సశేషం

2-10-19 గాంధీ జయ౦తిశుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -1-10-19-ఉయ్యూరు

వేటపాలెం గ్రంథాలయ శతాబ్ది ఉత్సవ ఆహ్వానం

29-9-19ఆదివారంఉదయం మా ఇంట్లోకడపజిల్లా ఒంటిమిట్ట డాక్టర్లైన సాహితీ బంధువులు

గాంధీజీ  మహాత్ముడైన విధం -4

ప్రభుత్వాధికారులు నౌక ప్రయాణీకులను నిర్బంధించటం లో వచ్చే కష్టనష్టాలు ఆలోచించలేదు .పోర్ట్ కు చేరిన వేలాది తెల్లవారు తమ ఆందోళన సక్సెస్ అని సంబర పడ్డారు .ఇలా నౌకా నిర్బంధంలో భారతీయులను  23 రోజులుంచారు . వలస వాదులను భయపెట్టి దక్షణాఫ్రికాలో ప్రవేశించకుండా చేయవచ్చుననే వ్యూహమూ వాళ్ళ మనసులో ఉంది .తెల్లమూక తోకముడవగానే ఇండియన్ లు నౌకదిగి డడర్బాన్ లో కాలుమోపారు .

గాంధీని మరో రోజు షిప్ లోనే  ఉండిపొమ్మని ,లేకపోతె తెల్లవారి ఆగ్రహజ్వాలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని  ఆదేశించారు  .మిగిలిన పాసెంజర్ లతోపాటు గాంధీ కుటుంబం కూడావెళ్ళిపోయింది .గాంధీ ఒక్కడే ఓడలో ఉన్నాడు .గాంధీ లాయర్ స్నేహితుడు మిస్టర్ లాటన్  వచ్చి,రాత్రిదాకా షిప్ లో ఉండకుండా తనతో కాలినడకన రుస్తు౦ భాయి ఇంటికి రమ్మని కోరాడు .అలాగే అని వెడుతుండగా గాంధీ టర్బన్ గుర్తించిన తెల్లమూక ఆగ్రహం తో వొంగోపెట్టి దెబ్బలతో చంపే ప్రయత్నం చేసింది .మీదకు చేపలు విసిరి అవమాన పరచి ,దాడి చేశారు .స్పృహ కోల్పోయి అచేతనంగా రోడ్డుపై పడిపోయాడు గాంధీ .కసి తీరక మళ్ళీ కొట్టి చంపే  వాళ్ళేకానిపోలీస్ సూపరిం టే౦ డెంట్  అలేక్సాండర్ భార్య అడ్డుపడి,గాంధీకి, తెల్లమూకకు మధ్య రక్షణ కవచంలా నిలబడి పోయింది .ఇంతలో పోలీసులు వచ్చి గాంధీని రుస్తుంజీ పాలెస్ కు  చేర్చారు .కానీ కోపోద్రేకాలతో ఊగిపోయిన తెల్లమూక రుస్తుమ్జీ ఇంటిని చుట్టు ముట్టారు .అక్కడి నుంచి గాంధి మారువేషం లో ఒక పోలీస్ సాయంతో తప్పించుకొన్నాడు .

ఈ దౌర్జన్య కాండ వార్త ఇంపీరియల్ గవర్నమెంట్ ను రెచ్చగొట్టింది .గాంధీపై దాడి జరిపిన వారిని గుర్తించి శిక్షించి అరెస్ట్ చేయమని  నటాల్ ప్రభుత్వాన్ని  ఆదేశించింది .ఇలా  చేస్తే  నటాల్ తెల్లజాతి వారి నుంచి తీవ్ర ఇబ్బందులేర్పడి ,యూరోపియన్ వోటర్లపై ప్రభావం చూపిస్తుందని భయపడ్డారు కానీ గాంధీ తనపై దాడి చేసిన వారిపై కేసు పెట్టదలచుకోలేదని నిర్ణ ఇంచు కొన్నాక  అటార్నీ జనరల్ హారీ ఎస్కామ్బే ,భావి నటాల్ ప్రధాని ఊపిరి పీల్చుకొన్నారు .కనీసం కాగితం పైన అయినా ఫిర్యాదు చేయమని కోరగా గాంధీ ‘’నేను ఇక్కడ కాలుపెట్టగానే నన్ను గాయపరచినవారిపై  బాధపెట్టే పని ఏదీ చేయకూడదని మనసులో నిర్ణయించుకొన్నాను .కనుక దాడి చేసిన వారిని ప్రాసిక్యూట్ చేయటం అనేది జరగనిపని ‘’అని రాశాడు .దీనితో మొదటి సారిగా సౌతాఫ్రికా, గాంధీ గారి సంస్కృతీ ,మానవత్వం ,హుందాతనం అర్ధం చేసుకొన్నది ..

బోయర్ యుద్ధం

అప్పుడే ట్రాన్స్ వాల్  ,ఆరంజ్ ఫ్రీ రాష్ట్రాలు ఖనిజ సంపదకు నిలయాలుగా రూపొందాయి . .కనుకసహజం గా బ్రిటిష్ వారికళ్ళు  వీటిపై పడ్డాయి .ఇది క్రమ౦గా ఆంగ్లో – డచ్ శత్రుత్వానికి దారి తీసి,చివరకు 1899-1901మధ్య యుద్ధం ఆర౦భమైంది   బోయర్ ల  చాలెంజి  వలన యూరోపియన్ సామ్రాజ్యం ఉనికికే ప్రమాదం వాటిల్ల బోతోందని గాంధీ గ్రహింఛి బ్రిటిష్  పక్షాన నిలిచాడు .ఇందులోని తర్కాన్ని ‘’నేను బ్రిటిష్ పౌరుడిగా హక్కులకోసం పోరాడు తున్నాను కనుక బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ రక్షణకోసం సాయం చేస్తున్నాను ‘’అని చెప్పాడు 11వేలమంది సుశిక్షితులైన  వాలంటీర్ల తో’’అంబులెన్స్ కార్ప్స్’’ తయారు చేశాడు .దీనితో దక్షిణాఫ్రికా భారతీయులకు    కొద్దిగా గౌరవం, గుర్తింపు లభించాయి .

బోయర్ యుద్ధం పూర్తయ్యాక  బ్రిటిష్  వారిలో ఇండియన్లపట్ల సుహృద్భావం ,ఏర్పడి నిత్య సంఘర్షణ వాతావరణం ఉండదని భావింఛి మళ్ళీ ఇండియా వెళ్లాలని నిర్ణయించాడు .ఏడాది లోపల  తన అవసరం ఉందని తెలియ జేస్తే వచ్చి వాలుతానని  ఇండియన్స్ కు అభయమిచ్ఛి ఇ౦డియాకు బయల్దేరాడు .ఇండియాలో స్థిరపడ్డాక ఇండియన్ కమ్యూనిటి నుంచి   చా౦బర్లేన్  పర్యటనకు వస్తున్నాడని ,  అర్జెంట్ గా దక్షిణాఫ్రికా బయల్దేరి రమ్మనే కేబుల్ అకస్మాత్తుగా అందుకొన్నాడు.  .ఆగ మేఘాలమీద సౌతాఫ్రికాలో వాలిపోయాడు .కాని అతను ఇండియన్ ప్రతినిది వర్గానికి పుర్ర చెయ్యి చూపింఛి ,కాలనీ ప్రభుత్వాలపై ఇంపీరియల్ ప్రభుత్వానికి నామమాత్రపు  నియంత్రణ మాత్రమే ఉందని చేతు లేత్తేశాడు  .దీని భావం గ్రహించిన గాంధీ ,సహ చరులు మళ్ళీ కొత్తగా తమ పని ప్రాంభించాల్సిందే నని భావింఛి దీనికోసం జోహేన్స్ బర్గ్ లో గాంధీ తన  ఆఫీసు ప్రారంభించాడు .

మహాత్మాగాందీజీ 150వ జయంతి కానుక –

సశేషం

రేపు 29-9-19ఆదివారంనుంచి ప్రారంభమయే శరన్నవరాత్రి -దసరా శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-9-19-ఉయ్యూరు

గాంధీజీ మహాత్ముడైన విధం -3

అబ్దుల్లాతో సహా అందరు గాంధీని ఇండియా పర్యటన వాయిదావేసుకోనమని కోరటం ఆయన మనసు మార్చి ఉండటానికి, వారికి  రాబోయే బిల్లును వ్యతిరేకించే పోరాటం లో నాయకత్వం వహించటానికి అంగీకరించాడు .ఆ రోజు రాత్రే ప్రభుత్వానికి టెలిగ్రాం ఇచ్చి తన పర్యటన వాయిదాకుఏర్పాట్లు చేయమని  కోరి ,శాసన సభ్యులకు బహిరంగ లేఖ ద్వారాకూడా తెలియ బర్చాడు .ఇండియన్ల వోటు హక్కు రద్దుబిల్లుకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేయటానికి ప్రచార సంఘం హాజీ ఆడం చైర్మన్ గా ,,గాంధి సెక్రేటగాఏర్పాటైంది .నెలరోజులలోపే పది వేలమంది భారతీయులు అంటే అక్కడున్న వారిలో నాలుగో వంతు వారు ఒక పిటిషన్ పై సంతకాలు చేసి,లండన్ లో కాలనీల  సెక్రెటరి ఆఫ్ స్టేట్ లార్డ్ రిప్పన్ కు పంపారు  ..నటాల్ శాసన సభ దీన్ని పెద్దగా సీరియస్ గా తీసుకోలేదు .   గాంధీ ఆయన తరఫువారు చేసిన ప్రయత్నం పలుబడి ప్రభావాల వలన  ఇంపీరియల్ ప్రభుత్వం ఆ బిల్లును అంగీకరించకుండా నిలుపుదల చేసింది ,ఇది గాంధీ సాధించిన తొలివిజయం .

1894మే లో ఈ పోరాట సమితి ‘’నటాల్ ఇండియన్ కాంగ్రెస్ ‘’గా రూపొంది ,ప్రతి భారతీయుడిని సభ్యుడిగా చేరటానికి బాగాతోడ్పడింది .ఈ లోగా గాంధీ ఇండియన్ లలో ఆ౦త రింగిక అభి వృద్ధి కోసం ప్రయత్నించాడు .తమ తప్పులు తాము తెలుసుకోనేట్లు చేయటానికి గాంధీ మిత్రబృందం అనేక ప్రదర్శనలు నిర్వహించి వాటిపై సంగాలు చేసి,వారితో చర్చలు జరిపి పరిశుభ్రత ,ఆరోగ్యాలపై అవగాహన కలిపించారు .నివాసాలకు ,షాపులకు వేర్వేరు బిల్డింగ్ లు ఉండాల్సిన అవసరాన్ని,తమ స్థాయిని బట్టి తగినట్లుగా బాగా ఉండాలని   తెలియ జెప్పారు  .ఈరకమైన స్వాతంత్రం ఒక ఏడాదిన్నర గడిచింది .కాని నక్కజిత్తుల ప్రభుత్వం అతి తెలివిగా కోరలు ఇండియన్ లలో బాగా లోతుకు దిగేట్లు బిల్లును మార్చి ,మసిపూసి మారేడుకాయ చేసి అది వాళ్ళను ఉద్దేశించి కాదనే  అభి ప్రాయం కలిగించింది .అందులో ఇలా ఉంది –‘’ఈ చట్టం  ,అత్యున్నత ప్రత్యెక హక్కు, పౌరసత్వంవోటు  ,హక్కు లేని అనుభవం లేనివారి వోటుహక్కును మాత్రమె తొలగిస్తుంది ‘’  .అంటే మరో విధంగా చెప్పాలంటే ,అప్పటికి  తమ మాతృదేశాలలో వోటుహక్కు లేని అన్ని జాతులవారికీ వర్తిస్తుంది .ఈవిధంగా భారతీయ సంతతిఇంగ్లీష్ వారితో  సమానత్వం ,వోటుహక్కులను ఈ బిల్లు హరి౦చేసి, గొప్ప అన్యాయం చేసింది .

భారత్ కు మళ్ళీ

,మూడేళ్ళు దక్షిణాఫ్రికాలో గడపిన గాంధి , 1896 వేసవిలో కుటుంబంతో సహా తిరిగివచ్చి ,భారత దేశ జాతీయ నాయకులకు దక్షిణాఫ్రికా  భారతీయుల దీన హీన నికృష్ట జీవితాన్ని నివేదించాడు .వెంటనే ‘’గ్రీన్ పాంఫ్లెట్ ‘’పేరుతో సౌతాఫ్రికా భారతీయల గురించి రాసి ప్రచురించాడు .చాలా మంది  నాయకులను కలిసి ,పబ్లిక్ మీటింగ్ లలోనూ ,నటాల్ ఇండియన్ల దీనగాధను వివరిస్తూ ,ఏ ఒక్క అవకాశమూ వదిలిపెట్టలేదు .  గాంధీ కార్యక్రమాలగురించి నటాల్ కు ,ఇంగ్లాండ్ కు తప్పుడు సమాచారాలు అందాయి .ఆయన వెలువరించిన గ్రీన్ పాంఫ్లెట్ ను తప్పుగా వక్రీకరించి ,రెచ్చ గొట్టే విధానం గా మసాలా దట్టించి లండన్ లోని ప్రెస్ ఏజెన్సీ కి, రాయిటర్  వార్తా సంస్థకు కేబుల్ చేశారు .అక్కడినుంచి దక్షిణాఫ్రికాకు పంపారు .దీనివలన గాంధీగారు సౌతాఫ్రికా తెల్లజాతి వారిని ,న్యాయస్థానాలను దారుణంగా ద్వేషిస్తున్నాడని ,అక్కడి తెల్లవారికి తనదైన అచ్చమైన  నల్లముఖం తో  కనిపిస్తున్నాడని బాగా ప్రచారం చేశారు .ఈ కేబుల్   దక్షిణాఫ్రికా వార్తా సంస్థలకు , , నటాల్ లోని కాలనీప్రభుత్వానికి  విపరీతమైన ఆగ్రహం తెప్పించింది  .అసలే కోతి ,ఆపై తాగి నిప్పులమీద నడిచినట్లైంది .

నటాల్ ఇండియన్ కమ్యూనిటి జనవరిలో పార్లమెంట్ మొదలయ్యే లోపు దాక్షిణాఫ్రికాకు తిరిగి రమ్మని టెలిగ్రాం పంపింది .వెంటనే బాక్ టు పెవిలియన్ లాగా కుటుంబంతో బయల్దేరి డర్బాన్ చేరాడు .1897మొదట్లో డర్బాన్ హార్బర్ లో కోర్ట్ లాండ్ ,నటేరి అని రెండు షిప్పులు 800మంది భారతీయులతో చేరాయి .వారందరినీ ‘’క్వారెంటైన్ఆర్డర్ ‘’ద్వారా అక్కడే ఉండేట్లు చేశారు .ఈ ఆర్డర్ ప్రవేశ  నిషేధం తోపాటు  ఆరోగ్య సమస్యలను బాగా పెంచుతుందని వాదించాడు .కాలనీ వాసులకు గాంధి రాక తెలిసి ,అప్పటికప్పుడు ఒక సభ జరిపి ఇండియన్ బలగాలు ప్రభుత్వ వ్యతిరేకతతో ప్రభుత్వాన్ని కూల దోసెప్రయత్నాలు చేస్తున్నారని , ప్రసంగాలు చేసి కాల నిస్ట్  లను రెచ్చగొట్టి  ,   షిప్పులలోని  ఇండియన్స్ ను దిగనిస్తే మహా ప్రమాదమని ,కల్లోలం సృష్టిస్తారని కనుక ప్రభుత్వం వాళ్ళ రాక ను నిషేధించే చట్టం చేయాలని తీర్మానాలు చేసి ,అలా కాకపొతే తెల్లవాళ్ళు తమకు తోచిన విధం గా చేయాల్సి వస్తుందని ,ఘాటుగా స్పందింఛి ఇండియన్ లపై వ్యతిరేకతను పుండుకు కారం రాసినట్లు తీవ్రతరం చేశారు .

మహాత్మాగాందీజీ 150వ జయంతి కానుక

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-9-19-ఉయ్యూరు

గాంధీజీ మహాత్ముడైన విధం -2

దక్షిణాఫ్రికా అనుభవాలు

దక్షిణాఫ్రికా డర్బాన్ లోని నటాల్ పోర్ట్ లో గాంధీ 1893మే లో ఒక వాణిజ్య సంస్థకు జూనియర్ కౌన్సెల్ గా వచ్చాడు .40వేల పౌ౦డ్ల సివిల్ కేసు కు టర్మ్ కాంటాక్ట్ పై వాదించటానికి వచ్చాడు .ఈ కేసు నటాల్ కు చెందిన అబ్దుల్లాకు, మ్త్రాన్స్ వాల్ కు చెందిన త్యేబ్  సేట్ల మధ్య జరిగింది .గాంధీకి రానూ పోనూ  ఫస్ట్ క్లాస్   టికెట్లు, ఏడాదికి 105పౌండ్ల  జీతం ,ఈ కాలం లో ఆయన ఆ వ్యాపార సంస్థలో లో గెస్ట్ గా  ఉండే ఏర్పాటు .అక్కడ అమలులో ఉన్న నియమ నిబంధనలు ఆయనకుతెలియనే తెలీదు .అక్కడ దిగేటప్పటికి తన వేషం ,వైఖరి ఎలా ఉండేదో ఆయనే గుర్తుకు తెచ్చుకొన్నాడు .’’బారిస్టర్ ను  కనుక తగిన ,నచ్చిన వేష ధారణతో ,నా ప్రత్యేకత ,ప్రాముఖ్యం చాటుతూ  డర్బాన్ లో దిగాను ‘’కానీ నటాల్ లో మొదటి రోజునే అక్కడి యూరోపియన్లు  ఇండియన్ లను యెంత  అమానకరంగా చూస్తున్నారో  గ్రహించాడు .గాంధీని ఇక్కడిక్ రప్పించిన వ్యాపారవేత్త దాదా అబ్దుల్లా  స్వాగతం పలకటానికి షిప్ పైకి వచ్చాడు .అక్కడివారు  అబ్దుల్లాతో పరిచయమున్నాకూడా  తమకంటే సామాజికంగా హీనంగా ఉన్న చులకన భావ౦తో  చూడటం ,అక్కడి ఇండియన్లు దీనికి అలవాటుపడి  ‘’లైట్ ‘’తీసుకోవటం గమనించాడు .కానీ 23ఏళ్ళసున్నిత౦గా  ,గర్వంగా ఉన్న  ఈ కుర్ర బారిస్టర్ సహించలేకపోయాడు .రెండు మూడు రోజుల్లో అబ్దుల్లా గాంధీని డర్బాన్ లోని మేజిస్ట్రేట్ కోర్ట్ కు దక్షణాఫ్రికాలో న్యాయ వ్యవస్థ ఎలా ఉందో అనుభవం లోకి తేవటానికి  తీసికెళ్ళాడు .వెళ్ళగానే మేజిస్ట్రేట్ గాంధీని నెత్తిమీద ఉన్న టర్బన్ తీసేయ్యమన్నాడు. అది అవమానంగా భావించి తిరస్కరించిన  గాంధీ  వెంటనే కోర్ట్ నుంచి బయటికి వచ్చేశాడు . ‘’ఆహా ఇక్కడ కూడా నేను  పోరాటం చెయ్యాలన్నమాట ‘’అని రాసుకొన్నాడు జీవిత చరిత్రలో .

   ఆయన ఎదుర్కొన్న అనేక అవమానకర  దారుణ సంఘటనలముందు కోర్ట్ ఉదంతం లెక్కలోకి రాదు .వ్యాజ్య విషయంలో  అబ్దుల్లాకు సాయం కోసం ప్రిటోరియాకు  సుదీర్ఘ సంక్లిష్ట ప్రయాణం  చేయాల్సి వచ్చింది .చార్లెస్ టౌన్ కు రైలు లో ,స్టాండర్ టన్ కు కోచిలో ,మరోకోచిలో జోహాన్స్ బర్గ్ ,అక్కడనుంచి ట్రెయిన్ లో ప్రిటోరియా వెళ్ళాడు .ఈ ప్రయాణం లోనే ఆయన్ను ఫస్ట్ క్లాస్ కంపార్ట్ మెంట్ నుంచి మాట్జ్ బర్గ్ లో  అవమానించి దెబ్బలుకొట్టి ,చివరగా బయటికి తోసేశారు .చావుతప్పి , కన్ను లొట్టపోయినట్లు ఎట్లాగో ప్రిటోరియా చేరాడు .అక్కడ స్టేషన్ లో ఒక నల్లజాతి అమెరికన్ , అమెరికన్ వాళ్ళ చిన్న హోటల్ కు తీసుకు వెళ్ళాడు .అక్కడే ఆరాత్రి గడిపి  మర్నాడు అబ్దుల్లా ఏర్పాటుచేసిన లాడ్జికి  మారాడు .

  తాను , విన్న ,కన్నా అనుభవించిన జాతి వ్యతిరేకత ,వివక్ష,  పక్షపాతాలు సున్నితమనస్కుడైన గాంధీని కలచివేసి ,తక్షణమే తిరుగుటపాలో ఇండియా వెళ్లి పోవాలని పించింది .కాని వాణిజ్య కేసు కాంట్రాక్ట్ ఆయన్ను ఉండిపోవాల్సిన పరిస్థితి కల్పించి ఒక ఏడాది ఎలాగో అలా గడుపుదాం లే అని నిర్ణయించాడు .తిరిగి వెళ్ళటం పిరితనం అవుతు౦దనుకొన్నాడు  .కనుక దీనికి ఏదో ఒక పరిష్కారం ఆలోచి౦చాలనిపించి ,మొదటగా దక్షిణాఫ్రికా భారతీయుల ను ఉత్తేజ పరచి వారిని సంఘటిత పరచే పనిలో పడ్డాడు . అక్కడికి చేరిన కొద్ది రోజులకే దక్షిణాఫ్రికాలో మొదటి ఉపన్యాసం లో  భారతీయులు  మత ,ప్రదేశ ,పుట్టుకలకు అతీతంగా ఏకం కావాలని,సంఘటిత శక్తినిఎదిరించేదేదీ  ఉండదని ఉత్తేజకరంగా ప్రబోధాత్మకంగాప్రసంగించాడు .అక్కడి వర్తక వాణిజ్య వర్గాలవారిని నీతి నిజాయితీ తో ప్రవర్తించమని ,ఆరోగ్య విషయం లో అందరూ సుచి శుభ్రత పాటించమని కోరాడు .

  ఒక ఏడాది గడిచాక ఇండియాకు తిరిగి వెళ్లబోయే గాంధీకి డర్బాన్ లో వీడ్కోలు విందు ఏర్పాటు చేశారు .అందులో గాంధి ‘’నటాల్  మెర్క్యురి ‘’పత్రికలో వచ్చిన వార్త చదివి వినిపించాడు .అందులో నటాల్ ప్రభుత్వం 43వేలమంది ఇండియన్స్ లో  వోటు హక్కు ఉన్న 250మంది ఇండియన్ వోటుహక్కు రద్దు చేస్తున్నట్లు ఒక బిల్లు ప్రవేశ పెట్టబోతోందని  ఉంది .వెంటనే గాంధీ అక్కడి ఇండియన్ లను దానికి వ్యతిరేకగా పోరాటం చేయమని పిలుపునిచ్చాడు .దీనికి  స్పందించి వారంతా గాంధీని ఇండియా పర్యటన వాయిదా వేసుకోమని ,తమను దగ్గరుండి నడిపించి మార్గ దర్శనం  చేయమని అభ్యర్ధించారు .అబ్దుల్లా సేఠ్ కూడా ఒకడుగు ముందుకు వేసి  తగినట్లు స్పందించి ‘’మేమంతా నడకరానివాళ్ళం ,అక్షరం ముక్క లేని  వాళ్ళం .రోజువారీ మార్కెట్ రేట్లు తెలుసుకోవటానికే మేము రోజూ పేపర్లు చూస్తాం .మాకు చట్టాల సంగతి ఏం తెల్సు .ఇక్కడ మా కళ్ళూ చెవులూ అన్నీ యూరోపియన్ అటార్నీ లే .’’అని ప్రసంగించి గాంధీ మనసు మార్చుకోనేట్లు , పర్యటన వాయిదా వేసుకోనేట్లు చేశాడు .

మహాత్మాగాందీజీ 150వ జయంతి కానుక

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -27-9-19-ఉయ్యూరు

గాంధీజీ మహాత్ముడైన విధం

’’ప్రజలతో నా ప్రత్యక్ష సంబంధం 1893లో దక్షిణాఫ్రికాలో కల్లోల పరిస్థితులలో  ఏర్పడింది . .మానవుడిగా  భారతీయునిగా నాకు హక్కులు లేవు అని మొదట గ్రహించాను .నేను భారతీయుడై న౦దు వలన నాకు కనీస మానవ హక్కులు కూడా లేవని బాగా అర్ధమైంది ‘’అన్నాడు గాంధీజీ .

మహాత్ముడికి పబ్లిక్ తో సంబంధం రెండు దశలలో జరిగినట్లు మనం గ్రహించాలి .దక్షిణాఫ్రికా లో 1893మే నెలనుంచి మొదటి దశ 21ఏళ్ళు  .రెండవ దశ1915జనవరిలో భారతదేశం వచ్చినప్పటినుంచి 33ఏళ్ళు 1948జనవరి వరకు .అంటే ప్రజాజీవితం లో 54ఏళ్ళ సుదీర్ఘ అనుబంధం మహాత్మునిది .సౌత్ ఆఫ్రికాకు మొదట వెళ్ళినప్పుడు ,,ఇండియాకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు ,బ్రిటన్ లో ఉన్నప్పుడు ఆయన వ్యక్తిత్వం లో చెప్పుకోదగిన విశేషాలేమీ లేవు .20ఏళ్ళ అప్పటి పిరికి ,సాదు వినయ విధేయతల కుర్రాడు ఇరవైల మధ్యకాలం లో ఎలా తిరుగు బాటు దారుడు అయ్యాడు ?స్వంత దేశం ఇండియాలో లో న్యాయవాద వృత్తిలో  అసలు విజయాలే లేని అనామక బారిస్టర్ ,దక్షిణాఫ్రికాలో లాయర్ గా అద్భుత విజయాలు ఎలా సాధించాడు ?105  పౌండ్ల వార్షిక వేతనం తో సౌతాఫ్రికా వెళ్ళిన లాయర్ ,కొన్నేళ్లలోనే ఏడాదికి 5,000 పౌడ్ల లాయర్ ఫీజు  ఎలా సంపాదించాడు ?భారత తీరాలను తమాషా ఇంగ్లీస్ దొరలాగా వదిలి పెట్టి వెళ్ళినవాడు ,మళ్ళీ మాతృదేశం  చేరగానే ‘’స్వదేశీ  దుస్తులు ఎలా ధరించాడు ? ఇండియాలో ఉన్నప్పుడు రచయితగా, సృజన శీలిగా గుర్తింపు పొందేది ఏదీ చేయనివాడు  ఏదేదో చేస్తానని , వాగ్దానం కూడా చేయని వాడు అకస్మాత్తుగా దక్షిణాఫ్రికాలో   గొప్ప జర్నలిస్ట్ అవతారం ఎలా ఎత్తగలిగాడు ? ఇంగ్లాండ్ లో ఉన్నప్పుడు నోరు మెదపని వాడు, ఇరవైల మధ్యలో ఎలా మహా వక్తగా మారాడు ?జీవిత ప్రారంభ దశలో ఏమాత్రమూ ప్రత్యేక ప్రతిభ చూపనివాడు గణనీయ అపూర్వ వ్యక్తిగా ,ప్రజల భవితవ్యం తీర్చిదిద్దగలిగే అవతార పురుషుడుగా  ఎలా రూపొందాడు ?ఇలా ప్రశ్నించుకొని  సమాధానాలు తెలుసుకొంటేనే క  గాంధీజీ  వ్యక్తిత్వ వికాసం , మహాత్ముడుగా గాంధీజీ రూపొందిన తీరు  మనకు అర్ధమౌతుంది.

  ‘’సత్యాహింస’’ అనే గాంధీ సిద్ధాంతం అందులోని విలువలు దక్షిణాఫ్రికా లో గడిపిన కాలం లో రూపుదిద్దుకొన్నాయి .బ్రహ్మ చర్యం ,సత్యాగ్రహం ,అహింస ,ఆశ్రమ జీవితం అన్నీ అక్కడ చేసిన ప్రయోగ విధానాలే .అక్కడే ప్రజలతో మాట్లాడటం ,జర్నలిజం  నేర్చాడు .మొత్తం మీద ఒక సాధారణ బారిస్టర్ ను ఈ లక్షణాలన్నీ మహాత్మునిగా మార్చాయి అని తెలుసుకోవాలి .మానసిక పరిపక్వత కూడా దక్షిణాఫ్రికాలోనే సాధించాడు .

  ఈ క్రమ వికసనం తెలియాలంటే దక్షిణాఫ్రికాలో ఆయన ఎదుర్కొన్న సంఘటనలను మనం తెలుసుకోవాలి .వీటిలో కొత్త విషయాలేవీ ఉండకపోయినా ఆ సంఘటనలను మనం హైలైట్ చేసి చూస్తె ఆయనలోని లోని గుణ మాణిక్య దీధితులు ప్రకాశమానమై గాంధీజీ ‘’దేశభక్త మహాత్మ’’గా ఎదిగిన తీరు అర్ధమై ,ఇండియాలో ఆయన జీవన విధానం యెంత ఉన్నతంగా ఆదర్శవంతంగా ,మార్గ దర్శకంగా అభివృద్ధి సాధించిందో అవగతమౌతుంది .మరపురాని ఆ మధుర  ఘట్టాలు,  జీవిక ఇంత ఉన్నతంగా ఎదగటానికి దక్షిణాఫ్రికా నేపధ్యమే అయింది .

మహాత్మాగాందీజీ 150వ జయంతి కానుక

  సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -27-9-19

         అపూర్వాంధ్ర పూర్వామాత్యులు -8

8-చుండి కాళయా మాత్యుడు

16వ శతాబ్దికి చెందిన చుండి కాళయామాత్యుడుఆర్వేల నియోగి   ఆపస్తంభ సూత్రుడు ,కౌశిక గోత్రీకుడు చుండి రాజ్య ప్రధానమంత్రి .శివపూజా రతుడు .తల్లి సోమాంబ .తండ్రి రామమంత్రి .

      కాళయామాత్యుడు అదీంద్ర ధైర్యుడు ,స్వామి ద్రోహర గండ నవ సమీరబలుడు ,రుద్రాక్ష భూతిభూషణ ముద్రా౦కు డు. దుస్సహగ దూరుడు,నభ స్సిందు సమాన కీర్తి భరితాంకుడు,నిస్సీమ భూప్రదాత,అఖిల విద్యాపతి ,విస్సాంబాపతి,శౌర్య ధనుడు  ,రాదేయ సమాన దానపరుడు ,బందుప్రియుడు ఇతని ఆజ్ఞాప్తి సామంత సీమంతినుల కొప్పువిరులకు వేసవి గాలి అని ఇతని బంధువు పెదపాటి ఎర్రన రాసిన ‘’మల్హణ చరిత్ర ‘’లో వర్ణింపబడింది .ఇతడు నేపాల, కురు, నిషధ ,అంగ, వంగ, గౌళ, గాంధార ,మగధ,కొంకణ, విదేహ నృప మహాస్థాన కవి .మల్హణ చరిత్ర అంకితం పుచ్చుకున్నవాడు  .ఇతనికీర్తి శైలేంద్ర కన్యాదీశ కంఠ హాలహలా౦క౦బు కప్పేస్తుంది .ఇతని కీర్తి దిగంతాలకు వ్యాపించగా ,తనమనోహర మూర్తి మానినీ జనములను మరులు గొల్పింది.ఇతడు సుకవి ఫణిత వర గుణమణి గణాభరణ శాలి .విస్సా౦బను ఉద్వాహం చేసుకొన్నాడు .అతనిది విభీషణుడి పట్టు .రాష్ట్రాలకు శ్రీరామ రక్ష.ఆజ్ఞ సుగ్రీవాజ్ఞ.’’రామయ కాళుడు అనంత యశుడు’’.

 పండితా రాధ్య  చరిత్ర నుండి విషయంతీసుకొని ,మల్హణ కథ ప్రధానంగా ,శ్వేతుని వృత్తాంతం ప్రాసంగికం గా పెదపాటి ఎర్రనకవి ‘’మల్హణ చరిత్రను ‘’శృంగార రసాభ్యుదయంగా రచించి మనకు కాళయ మంత్రి ప్రతిభా విశేషాలు అందించాడు .

ఆధారం – –ప్రాచీన హిందూ దేశ రాజ్యాంగ చరిత్ర ,కన్నడ దేశ చరిత్ర ,ప్రాచీన గ్రామసభల న్యాయ పరిపాలన ,దండనాథులు, దుర్గాధిపతులు వంటి అమూల్యగ్రంథాలు రచించిన విమర్శక శిరోమణి ,సాహిత్య విశారద బ్రహ్మశ్రీ కోన వేంకటరాయ శర్మగారు1950లో రచించిన  ‘’సచివోత్తములు ‘’ పుస్తకం

 సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-9-19-ఉయ్యూరు