సోదర పెన్షనర్లు కు సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలు .ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ నుంచి మార్చి లోపు లైఫ్ సర్ది ఫికేట్ ఇచ్చే దాన్ని ఈ ఏడాదినుంచి జనవరి నుంచి మార్చి లోపు ఇచ్చే ఏర్పాటు చేసిన సంగతి మీకు తెలిసిందే .లైఫ్ సర్టిఫికెట్ ఇవ్వాలంటే ఫారం కొని లేక ట్రెజరీ వారిచ్చేఫారం తీసుకొని ఫోటో అంటించి  ట్రెజరీ ఆఫీసర్ లేక  గెజిటెడ్ ఆఫీసర్ తో సంతకాలు చేయించి పెన్షన్ బుక్ తీసుకువెళ్లి  వారిచ్చే రసీదు తీసుకొనేవాళ్ళం .ఇప్పుడు ఆ పస్టాటికి స్వస్తి చెప్పారు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

హర నామామృత మహా కావ్యకర్త -విద్యా ధర శాస్త్రి (1901-1983)

సంస్కృత ,హిందీభాషలలో మహా విద్వాంసుడు విద్యాధర శాస్త్రి రాజస్థాన్ లోని చురు లో  1901జన్మించి 82ఏళ్ళ వయసులో 1983లోమరణి౦చాడు .లాహోర్ లోని పంజాబ్ యూని వర్సిటి నుండి సంస్కృతంలో డిగ్రీ పొందాడు .ఆగ్రా యూని వర్సిటీ నుండి సంస్కృత ఎం.ఏ.డిగ్రీపొంది  బికనీర్ లో ఉంటూ సాహిత్య సేవలో ధన్యుడై రాష్ట్రపతి నుంచి ‘’విద్యా వాచస్పతి ‘’బిరుదునందుకున్నాడు .1928లో బికనీర్ లోని దుంగార్ కాలేజి లో సంస్కృత లెక్చరర్ గా చేరి ,1936లో శాఖాధిపతి అయ్యాడు .1956లో ఇక్కడ రిటైరై ,ఆలిఘర్ లోని హీరాలాల్ బరాహసైని కాలేజీలో సంస్కృత హెడ్ గా చేరాడు .1958 లో బికనీర్ లో సంస్కృత,హిందీ ,రాజస్థాని భాషాభి వృద్ధికోసం ‘’హిందీ విశ్వభారతి ‘’సంస్థ స్థాపించాడు .దీనికి జీవితాంతం అధిపతిగా సేవలందించాడు .

బికనీర్ రాజకుటుంబ ‘’కులగురువు ‘’హోదా లో ఉంటూ శాస్త్రి ,ఎందరెందరో విద్యార్ధులను ఉత్తేజితులను చేసి తీర్చి దిద్దాడు .వీరి శిష్యపరంపరలో  ప్రసిద్ధి చెందిన స్వామి నరోత్తమ దాస్ , బ్రహ్మానంద శర్మ ,కాశీరాం శర్మ  ,కృష్ణ మెహతా ,రావత్ సరస్వతి వంటి ఉద్దండులున్నారు .విద్యాధర శాస్త్రి సంస్కృత మహాకావ్యం’’హరనామామృతం ‘’రచించి జగద్విఖ్యాతి చెందాడు.ఈ రచన ముఖ్యోద్దేశ్యం చదువరులు ప్రభావితులై ప్రపంచాభి వృద్ధి కోసం కృషి చేయాలనే .రెండవ మహాకావ్యం గా ‘’విశ్వమానవీయం ‘’రాశాడు .దీనిలో ఆధునికత ప్రభావం, 1969లో చంద్ర గ్రహం పై మానవుడు కాలుపెట్టటం వంటి అంశాలున్నాయి .మిగిలినవి లఘు కావ్యాలు . ‘’విక్రమాభినందనం ‘’లో భారతీయ సంస్కృతీ  ,చంద్ర గుప్త విక్రమాదిత్య పాలన ,ఆది శంకరాచార్య ,రాణి పద్మావతి ,గురుగోవింద సింగ్ ,శివాజీ మహారాజ్ మొదలగు మహాత్ములు సంస్కృతీ పరి రక్షణకు చేసిన  స్మరణ ఉంటుంది .’’వైచిత్ర్య లహరి ‘’లో మానవ మానసిక వైచిత్ర్యాన్ని చిత్రీకరించాడు .’’మత్త లహరి ‘’లో త్రాగుబోతు  సృష్టించే  అరాచకాన్ని  హాస్యం మేళవించి ,ప్రబోధాత్మకంగా రచించాడు .దీనికి వ్యాఖ్యానంగా ‘’ఆనంద మందాకిని ‘’రాశాడు .మదన మోహన మాలవ్యా శత జయంతి,1962ఇండో –చైనా యుద్ధం  సందర్భంగా ‘’హిమాద్రి మహాత్మ్యం ‘’రచించి మాననీయ మాలవ్యా చేత భారతీయులకు హిమాలయాలను కాపాడుకోమని హితవు  చెప్పించాడు  .అభిజ్ఞాన శాకుంతలం పై ‘’శకుంతల విజ్ఞానం ‘’వ్యాఖ్యానం రాశాడు .ఇందులో ప్రేమకు అపజయం ఉండదని ఉద్ఘాటించాడు .’’అలి దుర్గ దర్శనం’’కూడా రాశాడు .

1915లోనే ‘’శివ పుష్పాంజలి ‘’సంస్కృత కావ్యం రాశాడు దీనిలో ప్రత్యేక ఛందస్సు వాడలేదు .ఘజల్ ,ఖవ్వాలి ధోరణిలో రాశాడు  .అదేసమయం లో ‘’సూర్య స్తవం ‘’రాసి ప్రచురించాడు .’’లీలా లహరి ‘’లో భారతీయ వేదాంతాన్ని అద్వైతం భూమికగా విశ్లేషించాడు .ఒక సంస్కృత నాటకం ‘’పూ ర్ణానందనం ‘’నుజానపద కధ ఆధారంగా రాశాడు .దీనిలో భౌతిక జీవితం కన్నా , ఆధ్యాత్మిక జీవన సౌందర్యం విశిష్టమైనదని నిరూపించాడు .కలి దైన్యం, దుర్బలబలం నాటకాలు కూడా రాశాడు.చంపు కావ్యంగా’’విక్రమాభ్యుదయం ‘’.తులసీ దాసు రాసిన  కృష్ణ గీతాలను సంకలించి ‘’కృష్ణ గీతావళి ‘’గా తెచ్చాడు .

పేరుకు తగినట్లుగా విద్యాధర శాస్త్రి ప్రతిభకు పురస్కారాలు లభించాయి భారత రాష్ట్ర పతి చేతులమీదుగా వారణాసి లోని విశ్వ సంస్కృత పరిషత్ పురస్కారం అందుకొన్నాడు .1962లో అఖిలభారత సంస్కృత సమ్మేళనం లో డా సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ నుండి ‘’విద్యా వాచస్పతి ‘’బిరుదు, సత్కారం  పొందాడు .ఉదయ పూర్ లోని రాజస్థాన్ సంస్కృత అకాడెమి ‘’మనీషి ‘’బిరుదం తో ఘనంగా సన్మానించింది .1972భారత స్వాతంత్ర్య రజతోత్సవం లో రాష్ట్రపతి శ్రీ వివి గిరి సన్మానించారు .అఖిలభారత సంస్కృత ప్రచార సభ ‘’కవి సామ్రాట్ ‘’బిరుదుప్రదానం చేసింది .బికనీర్ భారతీయ విద్యామందిర్ 1980లో విశేష సత్కారం చేసింది .భారతీయ సంస్కృతికి, స౦స్కృత భాషకు చేసిన సేవ కు మహారాజా మేవార్ ఫౌండేషన్ వారి ‘’హరిత్ రుషి ‘’బిరుదును 1982లో అందుకున్నాడు శాస్త్రీజీ .

సశేషం

రేపు భోగి శుభాకాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -13-1-19-ఉయ్యూరు

  శ్రీనాథ్ ఎస్ హసూర్కర్ తండ్రి పండిత శ్రీపాద శాస్త్రి హసూర్కర్ మధ్యప్రదేశ్ కు చెందినమహా సంస్కృత విద్వాంసుడు .సంస్కృత కాలేజి ప్రిన్సిపాల్ గా ,ఇండోర్ యువరాజు యశ్వంతరావు హోల్కార్ కు మత గురువుగా ఉన్నాడు .వేదాంతం లోని 42 శాఖల పై  అధ్యయనం చేసి అద్భుతమైన ‘’మోక్షమందిరస్య ద్వాదశ దర్శన  సోపానావళి’’రచించి సంస్కృత పండితుల ,వేదాంత వేత్తల ప్రశంసలు పొందాడు .ఇదేకాక ఈయన ఇతర సంస్కృత వచన  రచనలూ ఆయన ప్రాభవాన్ని చాటి చెప్పేవే –అవే –శ్రీమద్ వల్లభా చార్య చరితం ,శ్రీ రామదాస స్వామి చరితం ,శ్రీ శిఖా  గురు చరితామృతం ,శ్రీ శివాజీ మహారాజ్ చరితం ,శ్రీ పృధ్వీ చవాన్ చరితం ,శ్రీ మహారాణా ప్రతాప చరిత్రము ..

   ఈయన సంస్కృత పాండిత్యానికి ,అనేక శాస్త్రాలలో నిష్ణాతృత్వానికి తగిన బిరుదులు పొందాడు .అవే –న్యాయ –వేదాంత ,-మీమాంస తీర్ధ ,సాంఖ్య సాగర ,పండిత రత్న .

శ్రీ శిఖా గురు చరితామృతం లోని ఉపోద్ఘాతం లో పంజాబు దేశ వర్ణన ,నివాసి జన వృత్తాంతం ,మహమ్మదీయ దురాక్రమణ ,కలహాలు ఆర్య ధర్మానికి దుర్దశ అనే భాగాలున్నాయి

ప్రారంభ  వాక్యాలు  –ఆస్తి సమస్త భారతే వర్షే విఖ్యాతః –అసంఖ్య పర్వతా వలీ నిగడితః –సకల పవిత్ర మహానదీ ప్రవేశ పవిత్రతః –శూర ధార్మిక జన సంకులః –నదీ మాతృకయా ‘’అని ప్రారంభించాడు .తర్వాత పూర్వభాగం లో వంశ చరితం ,బాల్యం గృహస్థాశ్రమమ ,వైరాగ్యలాభం ,పృధ్వీ పర్యటన వర్ణించాడు .ఉత్తరభాగం లో భక్తిమార్గ ప్రసారం ,శిష్య సంఘ స్థాపన ,సనాతన ధర్మ శిక్కు ధర్మ తులనాత్మక పరిశీలన ,అవతార సమాప్తి ఉన్నాయి .

శ్రీనాథ్ కు తండ్రి కనుక కాలం 1896గా భావించవచ్చు .ఇంతకంటే వివరాలు తెలియలేదు ఇంతటి మహా విద్వాంసుని గురించి .

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-1-19-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

371-కౌండిన్య శిక్ష –అజ్ఞాత కవి

 కాలము వివరాలు తెలియని కవి రాసిన ‘’కౌండిన్య శిక్ష ‘’దొరికిన వ్రాత ప్రతి ఆధారంగా డి.జి.పాధ్యే మొదటి సారి కూర్చాడు ఆ తర్వాత ఆచార్య పుల్లెల శ్రీ రామ చంద్రుడు గారి సంపాదకత్వం లో సంస్కృత అకాడెమి 1980 లో వెలువ రించింది . కౌండిన్య శిక్ష లో 104 శ్లోకాలున్నాయి .కృష్ణ యజుర్వేదం లోని ఘన పాఠానికి చెందిన వికృతుల గురించి  తెలియ జెప్పే గ్రంథం.వేద పండితులకు చింతామణి గా భాసిస్తుంది .

372-కాశిక కర్తలు –జయాదిత్య ,వామన

 జయదిత్య ,వామన లు సంయుక్తంగా పాణిని అష్టాధ్యాయి పై రాసిన సంపూర్ణ వృత్తి .ప్రొఫెసర్ ఆర్యే౦దు శర్మ ,శ్రీ ఖండేరావు దేశపాండే,శ్రీ డి జి పాధ్యే ల సంపాదకత్వం లో సంస్కృత అకాడెమి 1969 లో ముద్రించిన పుస్తకం .ఉస్మానియా యూని వర్సిటి ,భండార్కర్ ఓరియెంటల్ రిసెర్చ్ ఇన్ స్టి ట్యూట్ ,డా లీబిటీ,ప్రజ్ఞా పాఠశాల, బరోడా ఓరియెంటల్ మాన్యు స్క్రిప్ట్ లైబ్రరి, తంజావూర్ సరస్వతి మహల్ లైబ్రరీ లలో ని వ్రాత ప్రతులను క్షుణ్ణంగా అధ్యయనంచేసి తయారు చేసిన రెండుభాగాల  శుద్ధ  ప్రతి ఇది .

373-కాశికా వివరణ పంజిక కర్తలు –బోధిసత్వ దేశీయాచార్య ,జినేంద్ర బుద్ధిపాద

 బోధిసత్వ దేశీయాచార్య  జినేంద్ర బుద్ధిపాద లు సంయుక్తంగా రచించిన ‘’న్యాస ‘’అనే కాశికా వివరణ పంజిక అనే ఈ గ్రంథం జయాదిత్య ,వామనులు రాసిన ‘’కాశిక ‘’పై వెలువడిన మొట్టమొదటి వ్యాఖ్యానం .న్యాస లో జినేంద్ర బుద్ధి తాను రాసిన వ్యాఖ్యానాన్ని  పూర్వం ఉన్న వ్యాఖ్యానాల నాధారంగా చేసుకొని రాశానని చెప్పుకొన్నాడు .మల్లినాథ సూరి తో సహా చాలామంది దీనిపై అనేక వ్యాఖ్యానాలు ఉప వ్యాఖ్యానాలు  రాశారంటే దీనికి ఉన్న ప్రాముఖ్యం ఏమిటో అర్ధమౌతోంది .ప్రొఫెసర్ పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు ,వి.సుందర శర్మల సంపాదకత్వం లో సంస్కృత అకాడెమి  రెండు భాగాల  ఈ పుస్తకాన్ని1985లో  ప్రచురించింది .వ్యాకరణం పై వచ్చిన ఈ అపూర్వ గ్రంథం .వ్యాకరణం అధ్యయనం చేసేవారికి, పండితులకు విశేషంగా ఉపయోగపడుతుంది .

374-పదమంజరి కర్త –హరదత్త మిశ్ర

వామన ,జయాదిత్యల కాశిక కు హరదత్త మిశ్ర రచించిన వ్యాఖ్యానమే పదమంజరి .రెండుభాగాల ఈ గ్రంథం కాశిక పై అపూర్వ ఉన్నత వ్యాఖ్యానం .బాంబే ,భండార్కర్ ,బరోడా వ్రాత ప్రతులను ఆధారంగా చేసుకొని రూపొందించిన శుద్ధ ప్రతి .ఆచార్య పుల్లెల, శ్రీ సుందరరామ శర్మ గార్ల సంపాదకత్వం లో సంస్కృత అకాడెమి 1981 లో వెలువరించింది .మొదటి భాగం లో 1-4అధ్యాయాలపై ,రెండవ భాగం లో 5-8అధ్యాయాలపై వ్యాఖ్యానం ఉంటుంది.

375-ధాతు కారిక కర్త –చామరాజనగర శ్రీ కంఠ శాస్త్రి (19వ శతాబ్దం )

19 వ శతాబ్దపు సంస్కృత పండితులు ఆధునికులకు కరతలామలకంగా ఉండటానికి అనేక వ్యాకరణ గ్రంథాలు రాశారు .అందులో చామరాజనగర శ్రీ కంఠ శాస్త్రి రాసిన ‘’ధాతు కారిక ‘’ఒకటి .1989లో తెలుగు అక్షరాలలో వెలువడిన పుస్తకం ఇది .దీనిలో రెండవభాగం ‘’దాతు రూప ప్రకాశిక ‘’..సంస్కృత అకాడెమి ధాతు కారికను దేవనాగర లిపిలో 1996లో ప్రచురించింది .పాణిని ధాతుపాఠం ఆధారంగా ధాతువు లన్నిటినీ చర్చించిన పుస్తకం .శ్లోక రూపం లో ధాతువులు ,వారి అర్ధాలను వివరించే పుస్తకం ఇది .వ్యాకరణ విద్యార్ధులకు ,బోధకులకు ఉపయుక్త గ్రంథం.దీని సంపాదకులు ప్రొఫెసర్ బి .నరసింహా చార్యులు ,డా.వి శ్రీనివాస శర్మ గార్లు.

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-1-19-ఉయ్యూరు

తెలుగు వాడికి తెల్లవారితే ‘దినకరా శుభకరా’ ;
మధ్యాహ్నం బాధ కలిగితే ఓదార్చే ‘భగవద్గీత’ ;
సాయంత్రం వేడుకైతే ‘పడమట సంధ్యా రాగం,
కుడి ఎడమల కుసుమ పరాగం’ ; రాత్రి ‘కునుకు పడితే మనసు కాస్త కుదుట పడతది’ , అలా కానప్పుడు ‘నడిరేయి ఏ జాములో” … ‘నిద్దురపోరా తమ్ముడా’ ….’కల ఇదనీ నిజమిదనీ తెలియదులే’ , అంతలోనే తెల్ల వారితే ‘నిన్న లేని అందమేదో నిదుర లేచెనెందుకో’ అన్న సందేహంలో సంతృప్తి – ఇవన్నీ ఆయన ప్రసాదించిన వరాలే.
తెలుగు విద్యార్ధికి ‘ప్రేమ తమాషా వింటేనే కులాసా’ . కానీ ‘పది మందిలో పాట పాడితే అది అంకితమెవరో ఒకరికే’ అన్న సుతి మెత్తని బెత్తం దెబ్బా! తొందర పాటు నిర్ణయాలకు పోతుంటే ‘కల కానిది విలువైనది బ్రతుకు- కన్నీటి ధారలలోనే బలి చేయకు’ అన్న అక్షర లక్షల ‘థెరపీ’, ఆవేశం వస్తే ‘ఆవేశం రావాలి’ కానీ ‘ఆవేదన కావాలి’ అన్న మందలింపూ, ఆందోళనకు దిగితే ‘తెలుగు వీర లేవరా’ అన్న అదిలింపూ, ఎవరికి వారయి విడిపోతుంటే ‘ఎవ్వరి కోసం ఎవరున్నారు పొండిరా పొండి’ అన్న విదిలింపూ- ఇవన్నీ ఆయన అందించిన వివరాలే.
తెలుగు తల్లికి ‘ఆలయాన వెలసిన ఆ దేవుని రీతి’ నువ్వున్నావమ్మా అనగానే ఎంత సంబరం!
తెలుగు పడుచుకి ‘దివి నుండి భువికి దిగి వచ్చే పారిజాతమే నీవే నీవే’ అనగానే ఎంతటి గర్వం!
‘తెలుగు వారి ఆడ పడుచు ఎంకిలా’ ఎంతటి సిగ్గూ! ఇదంతా ఆయన గొంతు మహత్మ్యమే.
‘పాపాయి నవ్వులే మల్లె పూలు’ , ‘ ముద్దబంతి పూవులో మూగ కళ్ళ ఊసులో ఎనక జనమ బాసలు ఎందరికి తెలుసులే’ అన్నప్పుడు ఎన్ని మల్లెలు పాపాయిలుగా పుట్ట్టా లను కున్నాయో? ఎన్ని బంతి పూలు ఆది శంకరుని తలచు కున్నాయో! ‘బలే బలే పావురమా’ , ‘జగమే మారినది మధురముగా — పావురములు పలుక’ , ‘గోరోంక గూటిలో చేరావు చిలక’ , ‘నా పాట నీ నోట పలకాల సిలక’ అన్నప్పుడు ఎన్ని పక్షులు తెలుగు నేర్చుకున్నాయో!’శివ శంకరీ శివానంద లహరీ–మనసు కరుగదా’ అనగానే ఎన్ని మృదంగాలు నాట్యమాడ లేదూ! ‘మది శారదా దేవి మందిరమే’ అనగానే ఎన్ని గంటలు మ్రోగ లేదూ!
ప్రతి సంక్రాంతి ‘అసలైన పండుగ– కష్టజీవులకు అది ఎంతో కన్నుల పండుగ’ గా వాసి కెక్కిందంటే అది ఆ గళం అందించిన బలమే.ప్రతి ఉగాది ‘భలే మంచి రోజు పసందైన రోజు వసంతాలు పూచే నేటి రోజు’ గా చెలామణి అయ్యిందంటే అది ఆ కంఠం ప్రోద్బలమే. ఇన్నిటికీ, ఇందరికీ, అన్నిటికీ, అందరికీ ‘తెలుగు వారి ఇలవేల్పు’ గా వెంకటేశ్వరుడుంటే “తెలుగు వారి గళ వేల్పు” ఘంటసాల !”
ఆరుద్రగారు అన్నట్టు మాస్టారూ, ‘నీలి మేఘాలలో గాలి కెరటాలలో మీరు (నీవు)
పాడే పాట వినిపించునే వేళా’!
అతడు కోట్ల తెలుగుల ఎద
అంచుల ఊగిన ఉయాల
తీయని గాంధర్వ హేల
గాయకమణి ఘంటసాల – సి.నారాయణరెడ్డి
ఘంటసాలవారి కమనీయ కంఠాన
పలుకనట్టి రాగభావమేది!
ఘంటసాలవారి గాన ధారలలోన
తడియనట్టి తెలుగు టెడద యేది! – దాశరథి
అతడు ప్రసన్న మధుర భావార్ద్రమూర్తి
సరస సంగీత సామ్రాజ్య చక్రవర్తి
లలిత గాంధర్వ దేవత కొలువుదీరు
కలికి ముత్యాలశాల మా ఘంటసాల – కరుణశ్రీ
“ఘంటసాల” ఆ పేరు వింటేనే తెలుగు వాడి గుండెల ఘంటలు గుడి ఘంటలు మొగినత శ్రావ్యమ్గా మోగుతాయి.
“ఘంటసాల” ఈ పేరు తెలియని తెలుగువాడు ఉండరని ఘంటా పతంగా చెప్పవచ్చు.
ఆబాల గోపాలాన్ని తన కంచు కంఠంతో ఊగిసలాడించి, ఉర్రూతలూగించి, ఊయలలూపిన గాన గంధర్వుడు, గాయకులలో ‘న భూతో న భవిష్యతి’ గా వాసికెక్కిన మన గళవేల్పు ఘంటసాల మాస్టారి 90 వ పుట్టినరోజిది. ఏ అమరలోకంలో వారీ వేళ సురలకు స్వరలహరుల కచేరీ ఇస్తున్నారో ప్రస్తుతం. త్రిస్థాయిలలో పాడటమే కాక, అద్భుతమైన బాణీలు కట్టి, తెలుగు పద్యాలకు తన శైలిలో, తన ప్రతిభతో క్రొత్త వరవడిని దిద్ది పద్యమంటే ఇలా పాడాలని సూత్రీకరించిన మహా మేధావి, అయినా నిగర్వి మన మాస్టారు. గొంతులో తీపి, హృదయంలో మధురిమ గల గాయకుడు ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు.
తెలుగు వారి హృదయాలలో గాయకుడుగా, సంగీత దర్శకుడుగా చెరగని ముద్ర వేసిన ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు గారు 1922లో డిసెంబర్‌ 4 గుడివాడ సమీపం లోని చౌటుపల్లి గ్రామం లో ఘంటసాల సూర్యనారాయణ, రత్నమ్మ దంపతులకు జన్మించారు . భగవద్గీతలో చెప్పినట్లు ఆత్మకేమో కానీ, ఘంటసాల గాత్రం మాత్రం తెలుగుజాతి గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలచిపోతుంది. ప్రజలకు ఆరాధ్యుడుగా, ఓ సంస్కృతికి చిహ్నంగా మాత్రం ఏ గాయకులూ లేరు. ప్రతి తెలుగు కుటుంబంతో పెనవేసుకొన్న గాత్రం ఘంటసాలది.
ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు తండ్రి సూరయ్య గారికి మృదంగం లోనూ, తరంగాలు పాడడం లోనూ ప్రవేశం ఉండేది. కాని పదకొండేళ్ళకే తండ్రిని కోల్పోయిన వెంకటేశ్వరరావుకు పేదరికపు కష్టాలు చిన్న వయసులోనే ఎదురయాయి. చదువు సరిగ్గా సాగకపోయినా తన తండ్రి కోరినట్టుగా సంగీతం అభ్యసించాలనే పట్టుదలతో ఇంట్లో ఎవరికీ చెప్పకుండా అతను విజయనగరం వెళ్ళి సంగీత కళాశాలలో చేరాడు. ఆరేళ్ళపాటు గురువు పట్రాయని సీతారామశాస్త్రిగారి వద్ద సంగీత శిక్షణ సాగింది. శాస్త్రిగారు సంగీతరావుగారి తండ్రి. తన తండ్రిని గురించిన విశేషాలు సంగీతరావు గారి వ్యాసాల్లో కనబడతాయి. అవి చదివితే గాయకుడుగా, సంగీత దర్శకుడుగా ఘంటసాలకు మార్గం చూపినది శాస్త్రిగారే ననిపిస్తుంది. ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు మొదట్లో జోలె భుజాన వేసుకుని మధూకరం ద్వారా పొట్ట పోషించుకోవలసి కూడా వచ్చింది. ఏలాగైతేనేం సంగీతంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు. శాస్త్రిగారి నుంచి ఘంటసాలకు శృతిశుద్ధి, నాదశుద్ధి, గమకశుద్ధి, తాళగత, స్వరగత లయశుద్ధి అలవడ్డాయి. పాటల్లో సాహిత్యం ముఖ్యమనే అవగాహన కలిగింది.
ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు తండ్రి సూరయ్య గారికి మృదంగం లోనూ, తరంగాలు పాడడం లోనూ ప్రవేశం ఉండేది. కాని పదకొండేళ్ళకే తండ్రిని కోల్పోయిన వెంకటేశ్వరరావుకు పేదరికపు కష్టాలు చిన్న వయసులోనే ఎదురయాయి. చదువు సరిగ్గా సాగకపోయినా తన తండ్రి కోరినట్టుగా సంగీతం అభ్యసించాలనే పట్టుదలతో ఇంట్లో ఎవరికీ చెప్పకుండా అతను విజయనగరం వెళ్ళి సంగీత కళాశాలలో చేరాడు. విజయనగరం చేరిన ఘంటసాల వారాలు చేసుకుంటూ సంగీత కళాశాలలో స్థానం సంపాదించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న సమయం లో పట్రాయని సీతారామశాస్త్రి గారు ఘంటసాల గురించి తెలుసుకొని తన ఇంట ఉచితముగా సంగీత శిక్షణ ఇవ్వడానికి అంగీకరించారు. వారాలు చేసుకుంటూ, మధుకరం(భిక్షాటన) చేసుకుంటూ సంగీత సాధన చేసి ద్వారం వెంకట స్వామి నాయుడి గారి చేతుల మీదుగా సంగీత పట్టా పుచుకున్నారు. సంగీత కళాశాల పట్టం పొంది విజయనగరం విడిచిపెట్టే తరుణంలో ఘంటసాల గారి కచేరి ఏర్పాటు కావడం, ఆదిభట్ల నారాయణ దాసుగారు తంబూరా బహూకరించడం ఘంటసాల జీవితం లో ఒక పర్వదినం. ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు మొదట్లో జోలె భుజాన వేసుకుని మధూకరం ద్వారా పొట్ట పోషించుకోవలసి కూడా వచ్చింది. ఏలాగైతేనేం సంగీతంలో పట్టభద్రుడయ్యాడు.
1944 మార్చి 4న ఘంటసాల తన మేనకోడలయిన సావిత్రిని పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. ఆ రోజు సాయంత్రం తానే తన పెళ్ళికి కచేరీ చేసి అందరినీ ఆశ్చర్యానందాలలో ముంచెత్తాడు. కొన్నాళ్ళకు దగ్గరి వూరికి సముద్రాల రాఘవాచార్యులు వచ్చినపుడు ఆయనను కలిసాడు. ఘంటసాల సామర్థ్యం గ్రహించిన సముద్రాలవారు ఘంటసాలను మద్రాసుకు వచ్చి కలుసుకోమన్నాడు. ఘంటసాల రెండు నెలలు కష్టపడి కచేరీలు చేసి, కొంత అప్పు చేసి మద్రాసు వెళ్ళాడు. సముద్రాలవారు ఘంటసాలను రేణుకా ఫిలింస్ కు తీసుకెళ్ళి చిత్తూరు నాగయ్య, బి.ఎన్.రెడ్డిల ముందు పాటకచేరీ చేయించాడు. వారిరువురు ఘంటసాల పాట విని అవకాశాలు ఉన్నపుడు ఇస్తామన్నారు.ముద్రాల వారి ఇల్లు చాలా చిన్నది కావడంతో ఆయనకు ఇబ్బంది కలిగించడం ఇష్టం లేక ఘంటసాల తన మకాంను పానగల్ పార్కు వాచ్‌మన్‌కు నెలకు రెండు రూపాయలు చెల్లించి అక్కడకు మార్చాడు. పగలంతా అవకాశలకోసం వెతికి రాత్రి ఆ పార్కులో నిద్రించేవాడు. చివరికి సముద్రాల వారు అప్పటి మద్రాసు రేడియో కేంద్రంలో లలితగీతాల గాయకుడి అవకాశాన్ని ఇప్పించారు. ఇలా పాటలు పాడుతూ మరోవైపు సినిమాల్లో చిన్న చిన్న వేషాలు వేసేవాడు. మరోవైపు బృందగానాలు చేస్తూ నెమ్మదిగా సినీరంగ ప్రముఖుల గుర్తింపు పొందారు.
1951లో పాతాళభైరవి ,1953లో వచ్చిన దేవదాసు 1955లో విడుదలయిన అనార్కలి ,1955లో విడుదలయిన అనార్కలి ,1957లో విడుదలయిన మాయాబజార్ సినిమా పాటలు తెలుగు సినీ చరిత్రలో అగ్రతాంబూలం అందుకున్నాయి.1960లో విడుదలయిన శ్రీ వెంకటేశ్వర మహత్యం సినిమాలోని ‘శేష శైలవాస శ్రీ వేంకటేశ ‘ పాటను తెరపైన కూడా ఘంటసాల పాడగా చిత్రీకరించారు. ఎటువంటి పాట అయినా ఘంటసాల మాత్రమే పాడగలడు అన్న ఖ్యాతి తెచ్చుకుని అర్ధ శతాబ్దం పాటు తన పాటలతో ఆంధ్రుల మనసులని పరవసింపచేసారు .
ముద్దబంతి పూవులో…
నీవేనా నను పిలచినది…
శివశంకరి… శివానందలహరి…
మనసున మనసై, బ్రతుకున బ్రతుకై…
దేవదేవ ధవళాచల…
ఘనాఘన సుందరా…
కుడిఎడమైతే…
జేబులో బొమ్మ…
తెలుగువీర లేవరా…
రాజశేఖరా నీపై…
కనుపాప కరువైన…
పాడాలని పాడేసిన పాటలు కావివి. ఒక్కో పాట ఆణిముత్యమనటంలో కొత్తగా చెప్పేదేమీ లేదు. సినిమా చూసినా చూడకపోయినా, ఆయన పాటలు వింటే చాలు, సినిమా చూసినట్లే అంటే అతిశయోక్తి కాదు. కవి వ్రాసిన కవిత్వాన్ని గొంతుతో చిత్రంగా ఆవిష్కరించగలిగిన నేర్పరి. అందుకే ఆయన, ఆయన గాత్రం అజరామరం.
ఘంటసాలగారి ఆరోగ్యం ఎప్పుడూ అంతంతమాత్రమే. పెద్ద రికార్డింగ్ ఏదైనా జరిగితే ఆ మర్నాడు ఆయన విశ్రాంతి తీసుకోక తప్పేదికాదని సావిత్రిగారు ఏదో సందర్భంలో చెప్పారు.
.త్రిపురనేని మహారథి ఒక సంగతి చెప్పారు. రాజేశ్వరరావు ఏర్పాటు చేసిన ఒక రికార్డింగుకు ఘంటసాల వెళ్ళి తయారుగా కూర్చున్నప్పటికీ రాజేశ్వరరావుగారు ఎంతకీ తన గదినుంచి బైటకు రాలేదట. ఘంటసాలగారు విసుక్కుంటూ ‘నేనింతమందికి పాడానుగాని రాజేశ్వర్రావుగారిలా ఇలా హింసపెట్టేవాళ్ళని ఎక్కడా చూళ్ళేదు’ అన్నాడట. దానికి మహారథి ‘దానికేముందండీ, పాడనని చెప్పి వెళ్ళిపోవచ్చుగా?’ అన్నాడట. వెంటనే ఘంటసాల ‘అమ్మమ్మమ్మ, ఎంతమాట? రాజేశ్వర్రావు రికార్డింగు మానుకోవడమా? అలా ఎన్నటికీ చెయ్యను’ అన్నారట. అది ఆయన వినయానికీ, సంస్కారానికీ కూడా మంచి ఉదాహరణ.
ఘంటసాల ఎంత గొప్పస్థితికి చేరుకొన్నా తనను ఆదరించిన వారిని మరువలేదు. ఆయన ఎన్నడూ మరొకరిని నొప్పించేవాడుకాదు. కోరినవారికి కాదనక సహాయంచేసేవాడు.
“నాడు ఏతల్లి మొదటి కబళం నా జోలెలో వేసిందో ఆమె ఆవాత్సల్యపూరితమైన భిక్ష నాకు అష్టైశ్వర్యాలతో కూడిన భవిష్యత్తును ప్రసాదించింది ” అని ఎన్నోసార్లు చెప్పేవాడు.
మద్రాసులో ఇల్లుకొన్నపుడు గురువుగారైన సీతారామశాస్త్రిగారికి గృహప్రవేశానికి రావడానికై టికెట్లుకొని గృహప్రవేశం రోజు వెయ్యిన్నూటపదహార్లు, పట్టుబట్టలు వెండిపళ్ళెంలో సమర్పించి సాష్టాంగ నమస్కారంచేసి ఆయనపట్ల తన గౌరవాన్ని చాటుకున్నాడు. సీతారామశాస్త్రిగారి కూమారుడు పట్రాయని సంగీతరావు ఘంటసాల వద్ద సంగీత స్వరసహచరుడిగా, ఘంటసాల చివరి శ్వాస వరకు తోడుగా, ఆప్తమిత్రుడుగా ఉన్నారు.
పానగల్ పార్కులో కష్టాల్లో ఉన్నపుడు కూడా తోటివారికి ఆకలిగా ఉన్నపుడు భోజనాలు కల్పించేవాడు.
సంగీతాభ్యాసం చేస్తున్నరోజుల్లో తనను ‘అన్నా’ అని పిలిచే స్నేహితుడు పాపారావుకు తాను గొప్పవాడినైతే వాచీ కొనిస్తానని చెప్పాడు. కొన్నేళ్ళకు పాపారావు ‘అన్నా గొప్పవాడివయ్యావు కదా నా వాచీ ఏదీ’ అని ఉత్తరం రాయగా నూరు రూపాయలు పంపించాడు. కానీ అప్పటికే పాపారావు టైఫాయిడ్ వచ్చి మరణించాడు. తరువాత పాపారావు కుమారుడు నరసింగరావును తనఇంట పెంచి తనకుమారుడిగా చూసేవాడు.
ఘంటసాల ఆ తాత్వికతను జీవితంలోనూ పొదుగుకున్నారు. కొత్తగా వచ్చిన గాయకులకు అవకాశం వచ్చేలా తన వంతు ధర్మాన్ని నిర్వర్తించే వారు. తమ సినిమాలో తానే పాడాలని ఒత్తిడి చేసే నిర్మాతలు, దర్శకుల్ని ఉద్దేశించి కొత్తగా వచ్చిన వారు బాగానే పాడుతున్నారు. వారికి అవకాశం ఇవ్వండి అంటూ వారిని తిప్పి పంపిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం తో ‘నా తరువాత నా అంతటి వాడవవుతావు నాయనా’ అంటూ మనసారా ఆశీర్వదించిన నిండు మనిషాయన. ‘బతికి ఉన్నంత కాలం పాడుతూ ఉండాలని, పాడుతున్నంత కాలమే బతికుండాలని కోరుకుంటున్నాను’ అంటూ తన బలమైన ఆకాంక్షను వ్యక్తం చేసేవారు. చివరికి తాను ఆశించినట్లే , బతికున్నంత కాలం ఆయన పాడుతూనే ఉన్నారు.
1972లో రవీంద్రభారతిలో ప్రదర్శన ఇస్తున్నపుడు గుండేనొప్పి రావటం తో కొంత కాలం విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న సమయం లో భగవద్గీత చేయాలన్న ఆలోచన రావటం వెంటనే దాన్ని అమలుపరచడం జరిగాయి. ఈనాటికీ ఘంటసాల వారి భగవద్గీత ఒక ఆణిముత్యం. 1974 ఫిబ్రవరి 11న ఆరోగ్యం పూర్తిగా క్షీణించి అర్ధశతాబ్దం పాటు మనలని తన గాన మాధుర్యం తో అలరించిన ఆ గొంతు మూగబోయింది. ఘంటసాల గారు మన అందరి హృదయాలలోనూ ఇంకా జీవిస్తూనే ఉన్నారు. వారు అమరులు….వారు అమరులు….వారు అమరులు.
ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు మనని వదలి వెళ్ళి దాదాపు మూడు దశాబ్దాలు కావస్తున్నా ఈనాటికీ ఆయన పాటలను ఎవరూ మరిచిపోలేదు. ఆయనకు సాటి
రాగల గాయకుడూ రాలేదు. తెలుగు సినీ సంగీతపు స్వర్ణయుగానికి ప్రతీకగా ఆయన అమరుడే.
గురజాడ వారి పుత్తడి బొమ్మ పూర్ణమ, శ్రీ శ్రీ గారి మహా ప్రస్థానం, కరుణశ్రీ వారి సులభ శైలి గద్యాలు, పద్యాలు, రావులపర్తి బద్రిరాజు గారి వెంకటేశ్వరుడు, ఘంటసాల వారి ‘మృత్యు వంటే భయం లేని’ రచన, దేవులపల్లి వారి అపర కాళిదాసీయ మేఘ సందేశం– ఆ గొంతులో ఎంతగా బందీలైపోయాయంటే మళ్ళీ అటువంటివి మరో గొంతు నుండి విడుదల కాలేదు.
పద్మశ్రీ ఘంటసాల వెంకటేశ్వర రావు 1944 లో ‘స్వర్గ సీమ’ చిత్రానికి తొలుతగా పాడి మూడు పదుల కాలం సంగీత సామ్రాట్టు గా చిత్ర సీమను ఏలారు. ‘విధి ఒక విష వలయం’ కనుక ఆ అమృత కంఠానికి కేవలం అయిదు పదుల కాలం మాత్రమే భౌతిక రూపం దక్కింది. ఇక అప్పటి నుంచి తెలుగు వారికి పద్యాలు కరువయ్యాయి, మంచి తెలుగు పలుకులు అరుదయ్యాయి.
చలచిత్ర నేపథ్య సంగీత స్వరహేల
గంధర్వ మణిమాల ఘంటసాల
సంగీత సాహిత్య సరసార్ధ భావాల
గాత్ర మాధుర్యాల ఘంటసాల
పద్యాల గేయాల వచనాల శ్లోకాల
గమకాల గళలీల ఘంటసాల
బహువిధ భాషల పదివేల పాటల
గాన వార్నిధిలోల ఘంటసాల
కమ్ర కమనీయ రాగాల ఘంటసాల
గళవిపంచికా శృతిలోల ఘంటసాల
గాంగనిర్ఘర స్వరలీల ఘంటసాల

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

368-ఆయుర్వేదాబ్ది సారం –అజ్ఞాత కర్త

ఆయుర్వేదం లోని సారాన్ని అంతటినీ అందించే ఉద్గ్ర౦థమే ఆయుర్వేదాబ్ది సారం .రెండుభాగాలలో  ఉన్న ఈ గ్రంథం మొదటిభాగం లో 4,433 శ్లోకాలున్నాయి .రోగాలకారకాలు రోగ లక్షణాలు ,నివారణ చర్యలు తెలియ జేస్తుంది .దీని కర్త ఎవరో తెలియదుకాని బహు శ్రమ కోర్చి ,పూర్వ గ్రంధాలనుండి విషయాలను సేకరించి తయారు చేశాడు .ప్రతి విషయాన్ని కూలంకషంగా చర్చి౦చాడు  అజ్ఞాతకవి  .వ్రాత ప్రతిలో చివర 1796లో త్రిపాఠీ మహా శుక ప్రసాద్ దీన్ని పూర్తి చేసినట్లున్నది .జిజ్ఞాసువులకు ,పరిశోధకులకు అరచేతిలోని ఉసిరి ఈ గ్రంథంఅని దీని ప్రచురణకు సంపాదకత్వం వహించిన ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడుగారు అభిప్రాయపడ్డారు .

   దీని రెండవ భాగ0 ప్రొఫెసర్ ఎం.గోపాలరెడ్డి సంపాదకత్వం లో వెలువడింది .ఇందులో 5,476శ్లోకాలు ఉపజాతి వసంత లతిక , దోద్ధాక ,పృథ్వి ,శార్దూలం స్రగ్ధర మొదలైన వివిధ ఛందస్సులలో అనుష్టుప్ చందం లో  ఉన్నాయి . మొదటిభాగం లో లాగానే అన్ని  విషయాలతోపాటు మందులు తయారు చేసే విధానం విస్తృతంగా వర్ణించబడింది .వ్యాధుల నిర్ధారణకు నాడీ పరీక్షా మూత్ర పరీక్షా విధానమూ వివరించబడింది .మనిషి జీవన ప్రమాణాన్ని గురించి చర్చి౦చి  దీర్ఘాయుస్సుకు తీసుకోవలసిన మెళకువలు కూడా చేర్చారు .ఉత్తమ వైద్యం అంటే ఏమిటో వివరణ ఉంది .దీర్ఘకాలం బ్రతకాలంటే మందుల అవసరమేమిటో వివరించబడింది .దీర్ఘకాలం జీవించాలనే ఇచ్చ కు  రోగాలు లేకుండా ,ఆరోగ్యంగా అంతకాలం ఎలా జీవించాలో వివరణ ఉన్నది.ఈ భాగమూ విద్యార్ధులకు వైద్యులకు సిద్దాన్జనంగా ఉన్నది

 ఈ రెండుభాగాలను సంస్కృత అకాడెమీ ప్రచురించింది .

369-రుగ్వేదార్ధ సార కర్త –దినకర

ఇప్పటిదాకా ప్రచురణ పొందని దినకర రాసిన రుగ్వేదార్ధ సార గ్రంథాన్ని సంస్కృత అకాడెమి డాఆర్యేందు శర్మ సంపాదకత్వం లో 1959లో ప్రచురించింది.ఋగ్వేదం లోని 200  మంత్రాలకు  దినకర రచించిన వ్యాఖ్యానం ఇది .బరోడా ,బికనీర్ గ్రంధాలయాలలోని వ్రాతప్రతులనుసేకరించి ప్రింట్ రూపం ఇచ్చిన అపురూప గ్రంథం .1-8అస్టకాలలో  86,13,6,2,1,1,4,94మంత్రాలకు దినకరుడు వ్యాఖ్యానం చేశాడు .

370-క్రియాస్వర లక్షణం కర్త  –సూరు భట్ట

 సంస్కృత అకాడెమి డా పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారి సంపాదకత్వం లో సూరు భట్టు రచించిన క్రియా స్వర లక్షణం గ్రంథాన్ని1983లో ప్రచురించింది .కృష్ణ యజుర్వేద స్వర విధి ‘’యత్’’మరియు’’ హి’’ పదాలతో ప్రారంభమౌతాయని అందుకే దీనికి ‘’యో హి భాష్యం ‘’అనే సార్ధకనామం ఏర్పడిందని ఆచార్య పుల్లెల చెప్పారు .అనేక గ్రంధాలయాలలోని మాన్యు స్క్రిప్ట్ లను కాచి వడపోసి తెచ్చిన అపూర్వ గ్రంథం.డా బూర్గుల రామ కృష్ణారావు గారు సంస్కృత అకాడెమి అధ్యక్షులుగా ఉన్నప్పుడే 1956లోనే వెలుగు చూడాల్సిన ఈ పుస్తకం ,అని వార్యకారణాలవలన ఆలస్యమై ,ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడు గారు సంస్కృత అకాడెమి అధ్యక్షులయ్యాక 1983లో ప్రచురింపబడింది .

  సశేషం

  ఆధారం –సంస్కృత అకాడెమి కేటలాగ్

  మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -10-1-19-ఉయ్యూరు

నమస్తే గోపాల కృష్ణగారు -10-1-19 గురువారం మీ 84 వ జన్మదినోత్సవం సందర్భంగా  మాకుటుంబ సభ్యులు సరసభారతి  తరఫున మీకు హార్దిక శుభా కాంక్షలు అందజేస్తున్నాము .శతాధిక ఆయుస్సు తో  ఆరోగ్యంగా జీవించి  మా అందరికి స్ఫూర్తి ,ప్రేరణ కలిగించాలని కోరుకొంటున్నాము .మీకూ మీ కుటుంబానికి 2019 నూతన సంవత్సర  మరియు సంక్రాంతి శుభా కాంక్షలు . మనమధ్య ఈ సాహితీ బంధం ,స్నేహ సౌభాగ్యం కలకాలం వర్ధిల్లాలని భావిస్తాను -దుర్గాప్రసాద్

— ఆధారం -శ్రీ మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి గారి ”ఆంద్ర రచయితలు )

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

367-కామేశ్వర స్తోత్ర సుధ కర్త –సామవేదం రామమూర్తి శర్మ (1931)

జీవిత విశేషాలు
బ్రహ్మశ్రీ సామవేదం రామమూర్తి శర్మ గారు శ్రీకాకుళం జిల్లా కవిటి అగ్రహారంలో అప్పలనృసింహాచార్యులు, సత్యవతి దంపతులకు 1931 ఆగస్టు 25 న జన్మించారు. తన ఐదేళ్ళ వయస్సులో సంస్కృతంలో పంచకావ్యాలని తన తల్లిదండ్రులవద్ద నేర్చుకున్నారు.ఆయన బరంపురం నందలి రమాధీర సంస్కృత కళాశాలలో గురుకులపద్ధతిలో ముడెగుర్తి వి.ఎస్.ఎన్.శాస్త్రి వద్ద విద్యాభ్యాసం చేసారు. ఆయన భాషాప్రవీణ, సాహిత్యాచార్య, పురాణశాస్త్రి అర్హతలను సాధించారు. ఆంధ్ర సంస్కృత ఉపాధ్యాయులుగా పనిచేసి 1989లో పదవీవిరమణ చేసారు[1]. వీరు చైతన్య ఆంధ్ర సాహితీ సంస్కృతి సమితిని స్థాపించి ఎన్నో సాహితీ సాంస్కృతిక, సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. చైతన్య సంస్కృత పాఠశాల స్థాపించి ఎందరికో సంస్కృత బోధన గావించి, విద్యాదానం చేశారు. దాదాపు అర్ధ శతాబ్ది కాలం పురాణ ప్రవచనములు చేసిన పండిత ప్రకాండులు వీరు. కవిగా ప్రబంధ కర్తగా బహు ప్రసిద్ధి వహించారు. ధవళేశ్వర స్తోత్ర సుధ, శ్రీదేవి లీలాసుధ, ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ చరిత్ర, ధృవోపాఖ్యానము, కామేశ్వర స్తోత్రసుధ, శ్రీగణేశాభ్యుదయం, శ్రీమదభీష్టద రామాయణము జగన్నాథ స్తోత్రసుధ, వేంకటేశ్వర నక్షకోమాల, భగవన్నుతి దండకమాల, నేనెవడు?, శ్రీసుబ్రహ్మణ్య సీసపద్య శతకము, నిరాలంబోపనిషత్,సుబ్రహ్మణ్య ‘సకార ‘ సహస్రం, వంటి గ్రంథాలను రచించారు.

ఈ మహనీయుని పాండిత్య కవిత్వాలు సుబ్రహ్మణ్యాంకితాలై వారి యోగసాధనకు రూపాలై ఉన్నాయి. అరుదైన పురాణాంశాలను శోధించి వాటిని పరతత్త్వంతో సమన్వయించడం వారి సరణి. స్కందోపాసకులైన వీరు నిష్కపట భక్తితో కూడిన జ్ఞాని. వీరి రచనలు ఆర్షతేజోవిరాజితాలు. సాధారణంగా హరికథల్లో వాడే “తొహరా” అనే రగడ వంటి దేశీయ వృత్తాలతో బ్రహ్మవైవర్త పురాణాంతర్గత బ్రహ్మఖండ ప్రకృతి ఖండాలను రచించారు. “దేవీభాగవతం” అనే ఒక అరుదైన ప్రాచీన గ్రంథాన్ని (సాధారణంగా లభిస్తున్నదేవీభాగవతానికి విభిన్నమైన) అదే వృత్తంతో “దేవీలీలాసుధ” పేరుతో రచించారు. ఇవి బృహత్ గ్రంథాలు. థర్మ వేదాంతశాస్త్ర చర్చ చేసిన గ్రంథాలు నేనెవడను?”, “తత్త్వదర్శిని కామేశ్వర స్తోత్ర సుధ, నిరాలంబోపనిషత్ ప్రశ్నోత్తర గర్భితంగా రచించిన సుబ్రహ్మణ్యసీస పద్య శతకం, ధవళేశ్వర స్తుతి, జగన్నాథ నక్షత్రమాల వంటి గ్రంథాలు ఆర్ష విజ్ఞానాన్ని ఛందోబద్ధంగా అందించిన రచనలు. ఋషిధర్మ సముపాసనతోనే ప్రతిక్షణం ఒక జ్ఞాన దీప్తిగా వెలిగిన వారి భావన నుండి వెలువడిన మరొక పద్యగద్యాత్మిక కావ్యం శ్రీమదభీష్టద రామాయణము” వాల్మీకి, అధ్యాత్మ రామాయణాలనే కాకుండా బహుపురాణాల, మంత్రశాస్త్రాల సమన్వితంగా సంపూర్ల రామాయణాన్ని రచించారు. వీరి ప్రతి రచనా తన అభీష్టదైవమైన కుమారస్వామి వచరణాలకు అర్పించుకున్నారు. జీవితంలో ఆటుపోట్ల ఎన్ని ఎదురైనా తన ప్రతిభావ్యత్పత్తులకు తగిన రాణింపరాకున్నా అధ్యాత్మ విద్యా సంస్కారంతో హిమశైల సమాన ధీరగుణంతో నిలచిన పరిపూర్ఖులు వీరు. ఆబాల్యం వీరి వైఖరిని గమనించడమే సాధనగా విరిసిన ఆధ్యాత్మిక తేజో విలాసమే “ఆర్షధర్మోపన్యాసకేసరి”.

ఆయనకు ఫిబ్రవరి 10,2008 న విశాఖపట్నం లో స్వర్ణకంకణం యిచ్చి సత్కరించారు.[2]

వ్యక్తిగత జీవితం
సామవేదం నరసింహాచార్యులు(తండ్రి), సత్యవతి (తల్లి) దంపతులకు ఇద్దరు కుమారులు,ఇద్దరు కుమార్తెలు. వారిలో రెండవ కుమారుడు సామవేదం రామమూర్తిశర్మ. రామమూర్తిశర్మ మూడవ కుమారుడు “సామవేదం సత్యనరసింహశర్మ”[3]. మరొక కుమారుడు సామవేదం షణ్ముఖశర్మ ఆయన ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక వేత్త, కవి, సినీ గేయ రచయిత, ఋషిపీఠం అనే పత్రికకు సంపాదకుడు.

రచనలు
· “శ్రీ ధవళేశ్వర స్తోత్ర సుధ”

· గణేశాభ్యుదయం [4]

· సశేషం

ఆధారం –వీకీపీడియ

మీ-గబ్బిత దుర్గాప్రసాద్ -10-1-19-ఉయ్యూరు

ఆంద్ర ప్రదేశ్ రచయిత్రుల ప్రథమ మహాసభలు -2(చివరి భాగం )

 38 ఏళ్ళ తర్వాత మళ్ళీ విస్తృతంగా ఆంద్ర  రచయిత్రుల సభ  జరపటం అందులోనూ రాష్ట్రం నడిబొడ్డు ,ఒకరకంగా నవ్యాంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని అమరావతి అయిన విజయవాడలో రెండు రోజుల సభ  కొత్తసంవత్సరం 2019 ప్రారంభ నెల జనవరిలో, అందునా మొదటివారం లోనే6,వ తేదీన ప్రారంభించటం ,సిద్ధార్ధ కళాశాల ఆడిటోరియం లో నవనవలా సామ్రాజ్ఞి శ్రీమతి యద్దనపూడి సులోచనా రాణి సభా ప్రాంగణం లో ,’’మోహనవంశీ’’ నాదం తో , ఊహాగానం తో ,రామాయణ విష వృక్ష ఖండన ,లత రామాయణం వంటి ప్రసిద్ధ రచనలతో ఆంద్ర ప్రేక్షక జనాల హృదయ సీమల నేలిన ‘’లత ‘’గా కీర్తిపొందిన శ్రీమతి తెన్నేటి హేమలత వేదికపై ‘’అంగనా’’ రంగరంగ వైభవం తో జరగటం ,సముచితం  చారిత్రాత్మకం ,చిరస్మరణీయం .

             7-1-19 సోమవారం –రెండవ రోజు కార్యక్రమాలు

ఉదయం 10 గంటలకు కవి సమ్మేళనం తో రెండవ రోజు కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది .అందుబాటులో ఉన్న కవయిత్రులు తమ కవితలను చదివి రక్తి కట్టించారు .తర్వాత నాల్గవ సదస్సు డా .చిల్లర భవానీదేవి ఆధ్వర్యం లో జరిగింది .శ్రీమతి మందరపు హైమవతి –స్త్రీ వాద రచయిత్రులు ,శ్రీమతి సి ఎస్ ఏం లక్ష్మి –మహిళలు –ఆధ్యాత్మికత ,శ్రీమతి కన్నెగంటి అనసూయ –మహిళ.బాల సాహిత్య వేత్తలు ,డా దేవులపల్లి పద్మజ –బాలికలపై అత్యాచారాలు – నివారణోపాయాలు,డా లీలా సుష్మ గుమ్మా –మహిళా –పోషకాహారం ,కుమారి చలమల శెట్టి నిఖిల –మహిళలు –వ్యక్తిత్వవికాసం  లపై తమకున్న అనుభవాన్ని రంగరించి తలొక 7 నిమిషాలలో మాట్లాడారు .మహిళా బాల  సాహిత్య వేత్తలపై ప్రసంగించిన అనసూయగారు అందరి హృదయాలను దోచుకొన్నారు .దాదాపు మనకు తెలియని ఎన్నో విషయాలు ఆమె తెలిజెప్పి అందరి ప్రశంసలు అందుకొన్నారు .అందుకే అధ్యక్షతవహించిన భవానీ గారు  అనసూయగారి వ్యాసం తప్పకుండా పత్రికలో ప్రచురించి అందరికి అందుబాటు లోకి తేవాలని మంచి సూచన చేశారు .దివ్యా౦గు రాలు కుమారి నిఖిల మహిళా వ్యక్తిత్వం పై  పుస్తకాలు రాసింది .తన అంగవైకల్యాన్ని సవాలుగా తీసుకొని ఎదిగిన’’ స్వయం సిద్ధ ‘’అని పించింది .వేదిక నుంచి దిగగానే నేను ఆమెతో , ఆమె తల్లిగారితో మాట్లాడి  మార్చి 31 ఆదివారం సరసభారతి నిర్వహి౦చే ఉగాది వేడుకలో పాల్గొనమని ఆమెకు ఆరోజు ‘’స్వయం సిద్ధ’’ అవార్డ్ అందజేస్తామని  ఆహ్వానించాను . ఇద్దరూ తప్పక వస్తామని తెలిపారు వారి అడ్రస్ ఫోన్ నంబర్ కూడా తీసుకోన్నాను .ఆమె తండ్రిగారు విజయవాడలో గొప్ప మానసిక వైద్యులట. నిన్ననే ఆమెకు సరసభారతి పుస్తకాలు కొరియర్ లో పంపాను .

   ఈ వేదికపైననే శ్రీమతి సూరెడ్డి శాంతాదేవి ,శ్రీమతి  ముంజులూరి కృష్ణకుమారి ,శ్రీమతి ఏ ఎల్ ఏం ప్రకాష్ కుమారి ,డా బళ్ళూరు ఉమాదేవి ,శ్రీమతి సింహాద్రి పద్మ ,శ్రీ మతి పి.అమరజ్యోతి (అనకాపల్లి )లకు వారి సాహిత్య సేవకుగాను సత్కారం చేశారు .

  అయిదవ సదస్సు ఉదయం 11-30కు డా తుర్లపాటి రాజేశ్వరి అధ్యక్షతన జరిగింది .మహారాష్ట్రలో తెలుగు మహిళా ప్రగతి పై శ్రీమతి తురగా జయ శ్యామల ,బహిరంగ ప్రదేశాలలో మహిళలకు ప్రత్యెక సౌకర్యాలు పై శ్రీమతి నండూరి సుందరీ నాగమణి ,మహిళాలోక వ్యవహార జ్ఞానవశ్యకత పై శ్రీమతి మణి వడ్లమాని , మహిళా సాధికారత సవాళ్ళు  పై శ్రీమతి  అల్లూరి  గౌరీ లక్ష్మి ,హింస –మహిళ పై శ్రీమతి తాటికోల పద్మావతి ,తెలుగు భాషా సంస్కృతుల పరి రక్షణ –మహిళల పాత్ర -పై డా కొమాండూరి మారుతీకుమారి లు సామాజిక దృక్పధం ఉన్న ఈ  అంశాలపై బాగా  స్పందించి అనుభవాలను జోడించి మాట్లాడి ,అంశాలకు తగిన న్యాయం చేకూర్చారు .

  ఈ వేదికపై ప్రముఖ రచయిత్రులుశ్రీమతి యర్రమిల్లి విజయలక్ష్మి ,శ్రీమతి తమ్మిన పరమాత్మ ,శ్రీమతి చివుకుల లక్ష్మి లను సన్మానించారు .

  మధ్యాహ్నం 1గంటకు ప్రారంభమైన ఆరవ సదస్సు నవ్యాంధ్ర రచయిత్రుల సంఘం గౌరవాధ్యక్షులు శ్రీమతి తేళ్ళ అరుణ అధ్యక్షతన జరిగింది .శ్రీమతి శిస్ట్లామాధవి ,శ్రీమతి ఎ.దుర్గా సుందరి ,శ్రేమతి గురజాడ  రాజరాజేశ్వరి ,శ్రీమతి పాతూరి అన్నపూర్ణ ,డా ఫై ఉష ,శ్రీమతి జి మేరీ కృపాబాయి వక్తలు- వరుసగా ఉద్యోగినుల సాధకబాధకాలు ,స్త్రీవాద సాహిత్యం –సామాజిక చైతన్యం ,గృహ నిర్వహణలో స్త్రీపాత్ర ,పిల్లలపోషణ –తల్లులపాత్ర ,పల్నాటి వీరగాథ లో మహిళామూర్తులు ,మహిళా ఆర్ధిక సాధికారికత అనే అంశాలపై ఆసక్తికరం గా మాట్లాడి న్యాయం చేశారు .

  మొత్తం మీద రెండు రోజులలో ఆరు సదస్సులు వివిధ అంశాలపై జరిగి ,మహిళలు తమ మనో భావాలను వ్యక్తపరచటానికి చక్కని వేదిక లభించి సార్ధకత చేకూరింది .ఈ వక్తల మాటలు వేదికకు మాత్రమె పరిమితం కాకుండా వారు వెలిబుచ్చిన భావాలను  క్రోడీకరించి ఒక సంకలనం గా ప్రభుత్వం తీసుకొని వస్తే తగిన ప్రయోజనం కలుగుతుంది .శ్రీ విజయభాస్కర్ దీనిపై చొరవ తీసుకోగలరని భావిస్తాను .

  మధ్యాహ్నం 2-30కు ‘’వనితా వైభవం ‘’సాహిత్య రూపకం ను డా వెలువోలు నాగరాజ్య లక్ష్మి నిర్వహణలో  జరిగింది  –కొన్ని పౌరాణిక ,కావ్యాలలోని ప్రముఖ పాత్రలను ,ప్రసిద్ధ రచయిత్రులు ఆ పాత్రల పోషణ చేసి ,పాత్రల ద్వారా వారి వ్యక్తిత్వాలను ఆవిష్కరింప జేశారు .దమయంతి పాత్రను డా తాడేపల్లి వీరలక్ష్మి ,ద్రౌపదిగా డా కావూరు సత్యవతి ,వరూధినిగా డా .మైలవరపు లలిత కుమారి ,సత్యభామగా –శ్రీమతి ఎన్.సిహెచ్ మైథిలి నటించి మెప్పించారు .ముప్పావుగంట సేపు జరిగిన రూపకం ఆసక్తికరంగా సాగింది .

మధ్యాహ్నం 3-15కు చివరి కవి సమ్మేళనం శ్రీ మతికోడూరు సుమన ,శ్రీమతి పుట్టి నాగలక్ష్మి ,శ్రీమతి భమిడిపాటి బాలాత్రిపుర సుందరి ,శ్రీమతి ములుగు మైథిలి ,శ్రీమతి జి పద్మకళ ల నిర్వహణలో జరిగి అర్ధవంతమైన కవితలతో సార్ధకత చేకూరింది .

  సాయంత్రం 4-30కు రొటీన్ గా జరిగిన  సమాపనోత్సవం తో రెండు రోజుల రచయిత్రుల సదస్సు సమాప్తమైంది .

  రెండు రోజుల ఈ సదస్సుకు  జిల్లా రచయితల సంఘం ,శారదా స్రవంతి ,సరసభారతి సభ్యులు సభా నిర్వహణకు విశేషంగా తోడ్పడ్డారు .

  ఈ సదస్సులో పాల్గొన్న ప్రముఖ రచయిత్రులు తమ రచనా విశేషాలను పాత్రికేయులకు తెలియజేశారు .శ్రీమతి చిల్లర భవానీదేవి 1980తర్వాత స్త్రీ సాహిత్యం ఎక్కువగా వచ్చిందని ,ఇప్పుడు ఆంక్షలు లేవని బాలసాహిత్యం పిల్లల మానసిక వ్యక్తిత్వ వికాసాలకు తగిన పుస్తకాలు రావాలని ,తానూ యాభై ఏళ్ళుగా రచన చేస్తున్నానని 40పుస్తకాలు రాసి ప్రచురించానని చెప్పారు . శ్రీమతి యలవర్తి అనూరాధ –పద్యం తప్ప అన్ని ప్రక్రియలో రచన చేశానని దాదాపు వెయ్యి ప్రచురణలు తనవి ఉన్నాయని, 50కి పైగా అవార్డ్ లు పొందానని ,ఇలాంటి సభలలో ఎంతోమంది మేధావులతో గడిపే అదృష్టం కలుగుతు౦దని, దీనితో జ్ఞాన సంపద పెరుగుతుందని అన్నారు శ్రీ మతి కన్నెగంటి అనసూయ –బాల సాహిత్యం లో మహిళల కృషి తక్కువే అని ,శ్రీమతి రావి శారద దీనిలో బాగా కృషి చేస్తున్నారని తెలుగు  బాలకధలు  ఇతరభాషల లోకి అనువాదం పొందాలని, తాను  300 బాలకథలను రాశానని ,ఈ ఏడాది 150బాలకథలు రాయాలన్నది తన లక్ష్యమని తెలియ జేశారు .శ్రీమతి కోడూరి సుమన-తాను సంగీత సాహిత్య నాట్య రంగాలలో కృషి చేస్తున్నానని ,స్త్రీలు ఎంచుకున్న రంగాలలో ముందుకు వెళ్ళాలంటే కుటుంబ ప్రోత్సాహం చాలా అవసరమని ,మహిళలు ఐకమత్యంగా ఒకే అవగాహనతో కలిసి పనిచేస్తే సాధించలేనిది ఉండదని భరోసాగా చెప్పారు . దివ్యా౦గు రాలు, ఉపాధ్యాయిని శ్రీమతి పెండ్యాల గాయత్రి – బ్రెయిలీ లిపి తో తనవిద్య సాగిందని ,తెలుగులో ఎం .ఏ చేసి ,బిఎడ్అయ్యానని ,సామాజికాంశాలు స్త్రీ వైకల్యం పై రచనలు చేశానని, స్త్రీ అభి వృద్ధికి మానసిక ప్రోత్సాహం చాలా అవసరమని ,రచయితలు   సామాజక  నిర్మాతలని ,వర్తమానం తో పాటు భవిష్యత్తును చూపించగల దిక్సూచులని గొప్ప అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు .

  సభలలో సరిగమలు –

1-రెండు రోజులు జరిగిన సదస్సులో ‘’ఆంద్ర ప్రదేశ్ స్త్రీ రచయితల సంఘం’’ రూపు దాల్చకపోవటం దానికి కార్యవర్గం ఏర్పాటు చేసుకోకపోవటం పెద్ద వెలితి అనిపించింది .

2-సన్మానిత రచయిత్రులను క్లుప్తంగా తగిన విధంగా పరిచయం చేయటం అద్భుతః అని పించింది .

3- సన్మానితుల ప్రతిస్పందనా దీనికి తగినట్లే ఉండటం హాయి అనిపించింది ‘

4-రెండు రోజులూ ఒకే రకమైన టిఫిన్ పెట్టినా రుచిగా ఉండటం వలన ఇబ్బ౦ది కలగలేదు .అయితే’’ కాఫీగత ప్రాణులకు’’ఉదయం కాఫీ లేకపోవటం బాధాకరమే . ఉన్నా కాసేపు ఇచ్చినట్లు, అయిపోయి౦దని చెప్పినట్లు,తర్వాత వచ్చిన టీ కూడా మూడు నిమిషాలముచ్చటే అయిందని చాలా మంది  అన్నారు  .

5-రెండు రోజులలో భోజనాలలో వెరైటీ మెయింటేన్ చేసి  తృప్తి కలిగించటం మెచ్చదగిన విషయం .

6-ఎంతసేపూ మాట్లాడటం, వినటం తప్ప వేరే రకపు ఆకర్షణ లేక పోవటం బాధాకరం .ఎలెక్ట్రానిక్ మీడియా ను చక్కగా ఉపయోగించు కొని కొందరు ప్రసిద్ధ రచయిత్రుల  ఫోటోలను వేదికపై ఉన్న తెరపై ప్రదర్శిస్తే   ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉండేది .వారి స్వరాలు ఆడియో ద్వారా వినిపించి ఉంటె సార్ధకత కలిగేది .వారి ఇంటర్వ్యులలో అవసరభాగాలు  చూపిస్తే ఆసక్తిగా ఉండేది .అసలా వైపు  ఆలొచన చేసినట్లే లేదు .

7-పురస్కారాలు పొందినవారు చాలాసార్లు పొందినవారే .కొత్తవారికీ ఇచ్చి ఉంటె బాగుండేదని సామాన్యుడి సణుగుడు వినిపించింది .

8-ఎంతో దూరభారలనుండి సభలకు వచ్చిన వారిని శాలువా  జ్ఞాపికలతో మాత్రమే  సత్కరించటం  నిరుత్సాహ పరచింది .కనీసం వెయ్యి నూట పదాహార్లు అయినా వారికి నగదు బహుమతి ఇచ్చి ఉంటె ఘనంగా జరిపినట్లు ఉండేది.

9-సభమీద సభ ఓవర్ లాప్ అవటం తో  సభ దారి సభది,  భోజనాల దారి భోజనాలది కబుర్లదారి కబుర్లది  అయి, ప్రేక్షకుల కొరత స్పస్టంగా కనిపించింది .

10-కవి సమ్మేళనాలు ఆసక్తిగా లేవు అని శ్రీ కొంపెల్ల శర్మగారి లాంటి పెద్దలు  అభిప్రాయ పడ్డారు .ఉత్సాహం మంచిదే కాని పదార్ధమూ ఉండాలి కదా .

11-కనీసం 1500మంది ప్రతిధులు హాజరవటం సంతోషదాయకం ,ప్రోత్సాహకరం కూడా .రచయిత్రుల  తోపాటు వారి కుటుంబ సభ్యులూ హాజరవటం మెచ్చదగిన విషయం .

12-తమ అనారోగ్యాన్ని లెక్క చేయకుండా  ,ఈ రెండు రోజుల సభల ఏర్పాట్లు ,వివిదాంశాల వాటికి తగిన వక్తల ఎంపిక చేసి అన్ని కోణాలలో అంశాలను రాబట్టటానికి ఎన్నో నెలలుగా తీవ్ర కృషి చేసిన శ్రీ  గుత్తికొండ  సుబ్బారావు ,డా పూర్ణ చ౦ద్ ల ను ఎంతగా అభినందించినా తక్కువే అవుతుంది .ఇలాంటి సభలకోసమే వారు కారణ జన్ము లయ్యారా అని పిస్తుంది .

12- ఈ సభల అనుభవం మళ్ళీ జరిగే సభలకు ప్రేరణ స్పూర్తి నివ్వాలని కోరుతూ ,నిర్వహించిన ,పాల్గొన్న వారందరినీ మనసారా అభి నందిస్తూ అందరికీ సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలు తెలియ జేస్తున్నాను .

  మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -9-1-19-ఉయ్యూరు

వ్యక్తిత్వ వికాస రచయిత్రి ,దివ్యా0గురాలు కుమారి నిఖిల

విజయవాడలో రెండవ రోజు రచయిత్రుల సభలో వ్యక్తిత్వ వికాశం పై రచనలు చేసి,సన్మానింపబడిన  దివ్యా0గురాలు కుమారి చలామల శెట్టి నిఖిల

6-1-19ఆదివారం విజయవాడ సిద్ధార్ధ కళాశాలలో జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రచయిత్రుల ప్రథమ సదస్సు చిత్రమాలిక

https://plus.google.com/photos/115752370674452071762/album/6643344136982043649/6643344147643546258?authkey=CLHR2q3R3I-olQE

డా శ్రీమతి పుట్టపర్తి నాగ పద్మిని గారితో నేను -6-1-19 ఆదివారంవిజయవాడ రచయిత్రుల సభలో

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

367-మేకాదీశా శబ్దార్ధ కల్పతరుః కర్త –చర్ల భాష్యకార శాస్త్రి (1880-1949)

1880లో  గోదావరి జిల్లా కాకరపర్రు లో చర్ల భాస్కర శాస్త్రి జన్మించారు తండ్రి చర్ల  వెంకట శాస్త్రి .ఆరామ ద్రావిడ శాఖకు చెందినవారు .వీరిది లోహితస గోత్రం .చర్ల గణపతి శాస్త్రిగారికి బంధువులు .

 భాష్యకార శాస్త్రి గొప్ప సంస్కృత పండితులు .కనీసం 10 వేలమంది శిష్యులకు ఎలాంటి ప్రతి ఫలాపేక్షా లేకుండా విద్యాదానం చేసిన మహనీయులు .సంస్కృత౦ లో  గొప్ప గ్రంథ రచన చేశారు . –మేకాదీశ శబ్దార్ధ కల్ప తరుః,అనే అలంకార శాస్త్రం ,వర్ణమాల శివ స్తోత్రం చ ,శ్రీరామ విజయ వ్యాయోగః ,మేకధీశా రామాయణ మితిచ నామా౦తరే ,విజయ విలాసః (చరిత్ర గ్రంథ౦)సనాతన ధర్మ విజయ వ్యాయోగం వర్ణమాల రామాయణం ,మేకా ధీశా శబ్ద శత కోటి  ,కంకణ బంధ రామాయణం ,దండక రామాయణం రచించారు . కంకణ బంధం అనేది ఒక విచిత్ర కవితా ప్రక్రియ .69ఏళ్ళ వయసులో భాష్యకార శాస్త్రి 1949లో మరణించారు .

   వీరి గురించి తెలియ జేసినవారు వారి మనవలు శ్రీ చర్ల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి ,అన్నగారు శ్రీ చర్ల భాస్కర రామ శాస్త్రి .ఇంతకంటే భాష్య కార శాస్త్రి గారి గురించి వివరాలు ఎవరి వద్ద ఉన్నా, పంపి వారి గురించి సమగ్రంగా రాయటానికి సహకరించమని మనవి .పూర్వం అన౦త సూరి ‘’రామ కృష్ణ విలోమ కావ్యం ‘’రాశాడు .ఇది 38 శ్లోకాల కావ్యం .ఇందులో మొదటి సగం ,రెండవ సగం లో వెనకనుంచి వస్తే మొదటి దానిలో రామకథరెండవ దానిలో కృష్ణకథ వస్తాయి . సర్కారు జిల్లాలకు చెందిన కృష్ణ మురారి రాసిన ‘’కనక బంధం రామాయణం’’ లో 32 అక్షరాలను వలయాకారం లో అంటే కంకణం ఆకారం లో ఏర్పరచి ,ఏ అక్షరం నుంచైనా ఎడమనుంచి కుడికి ,కుడి నుంచి ఎడమకు చదివితే 62 శ్లోకాలేర్పడుతాయి .రామ కథ తెలియాలంటే దీనికి వ్యాఖ్యానం అవసరం .ఈకవి గౌరీ ,సర్వజ్ఞుల కుమారుడు .వసిష్ట గోత్రీకుడు .19వ శతాబ్ది కవి .

   ఈ కనక బంధాన్నే చర్ల భాష్యకార శాస్త్రి ఆధారంగా రామాయణం రాశారు .ఇందులో సంయుక్తాక్షరాలను విభజించి చదివితే 128 శ్లోకాల కావ్యం ఏర్పడుతుంది అని చక్కగా విశ్లేషించి చెప్పారు ‘’హిస్టరీ ఆఫ్ క్లాసికల్ సాంస్క్రిట్ ‘’లో శ్రీ ఎం.శ్రీనివాసాచార్ .

   సశేషం

  మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -5-1-19-ఉయ్యూరు

ధ్వని కోణం లో మను చరిత్ర –9

 మూడో ఆశ్వాసం లో చంద్రోదయాన్ని  వర్ణిస్తూ  పెద్దన కవి –‘’మరున కొసంగ గాలము తమశ్చట గాటుకగా ,నవోదయ స్పురదరుణ’’పద్యం లో  చీకటులు ముసిరిన వెంటనే  ఉదయారుణ కిరణ కాంతులు ఆకాశం లో ప్రసరించి ,అక్కడక్కడ చుక్కలు కనిపించి ,క్రమంగా చంద్రోదయం అయిందని  చెప్పాడు. అంటే ,వెంటనే మన్మధుడు విజ్రు౦భి౦చాడని ధ్వని. ఇది వాక్య జ్యోతకమైన వస్తు ధ్వని .’’వలపుల పల్లవుం డొకడు వట్టి చలంబున నేప దీనయై-యలుకలు దీర్చి దీర్చి ‘’అనే స్వరోచిని ఏనుగు పై ఊరేగించే టప్పుడు,పౌరా౦గనలు  కుతూహలం ఆపుకోలేక చేసే విలాస చేష్టలను వర్ణించే పద్యం .ఇక్కడ అతని లోకోత్తర సౌందర్యం  ధ్వని స్తోంది .దీన్ని ప్రబంధ జ్యోత్య ధ్వని అంటారు శాస్త్రిగారు .సూర్యాస్తమయాన్ని వర్ణిస్తూ చెప్పిన ‘’వికసిల్లం బ్రజ చక్రపాలనము గావి౦ చెం,గార వ్యావృతి౦ ‘’పద్యం లో సూర్యుడికి రాజుకు ఉపమాన ఉపమేయ భావం కల్పించటం చేత ఉపమాలంకార ధ్వని ఏర్పడిందని ,ఇందులో చక్రవాకం అనే పదాన్ని తీసేస్తే అర్ధ స్పూర్తి రాదనీ కనుక ఇది శబ్ద శక్తి మూల ధ్వని అని తేల్చారు డా  శాస్త్రి గారు .

  ‘’అచటి విప్రులు మెచ్చ రఖిల విద్యాప్రౌఢి-ముదిమది దప్పిన మొదటి వేల్పు ‘’సీసపద్యం లో అతి శయోక్తి అలంకారాలు దట్టించాడు కవి .అక్కడి క్షత్రియులు ఇతర దేశ క్షత్రియులకంటే గొప్పవారని ఉత్కర్ష పర్యవసాయక మగు వ్యతిరేకము ధ్వనిస్తోంది .కనుక ఇక్కడ అల౦కారం చే వచ్చేఅలంకార ధ్వని .’’ఉరు దరీ కుహర సుప్తోత్ద శార్దూలముల్ –ఝరవారి,శోణిత శంక ద్రావ’’పద్యంలో  సూర్యాస్తమయ వర్ణన ఉంది .శార్దూలాలకు శోణిత భ్రాంతి ,మృగాలకు దావ పావక భీతి ,ముని జనులకు కాషాయ భ్రాంతి ,దేవతలకు హేమాద్రి భ్రాంతి కలిపించటం చేత ఇదంతా భ్రాంతి మదలంకార స౦సృష్టిధ్వని .పర్యాయ అలంకారం  ధ్వనిస్తోంది .ఒకేవస్తువు అనేక చోట్ల ఉంటె పర్యాయాలంకారం .మొత్తం మీద ఇందులో కవి ప్రౌఢోక్తి వలన ఏర్పడిన అర్ధ శక్తి మూలక అల౦కార ధ్వని .’’దట్టంపు నీకట్టినట్టి చెంగావికి –బాగుగా లేదని కేల బయట నిమిరె-గోరంబో గోళ్ళ నిక్కువపు  గె౦పో?యని –  చెయిపట్టి నయమున సెజ్జ సేర్చె’’పద్యంలో  మనోరమ ఆలంబ విభావం .ఆమె అతిలోక సౌ౦దర్యలావణ్యాలు ,ఏకాంత ప్రదేశం ఉద్దీపన విభావాలు ,సెజ్జ చేర్చటం ,చెయ్యి పట్టుకోవటం,అధరాస్వాదనం ,  ఆశ్లేషించటం   అనుభావాలు వలన మనోరమపై స్వరోచికి రతి భావం కలిగింది కనుక ఇక్కడ సంభోగ శృంగార ధ్వని ఉందని శాస్త్రి గారి ఉవాచ .’’అక్కట !వాడు నాతగుల మారడి సేసి ,దయా విహీనుడై –చిక్కక త్రోచి పోయె,దరి జేరగ రాని,వియోగ సాగరం ‘’లో ప్రవరుని చేత తిరస్కృత అయిన వరూధిని ఆత్మనింద ఉంది .అతనిపై ఆమెకున్న రతి కోరిక వ్యన్జనమైంది .కనుక ఇది విప్రలంభ శృంగార రస ధ్వని అని తేల్చారు ..రాక్షసుడు మనోరమ వెంటపడగా ఆక్రోశిస్తూ ఆమె ‘’ఆ విపినా౦తరమున హా –హా వనిత ననాథ,నబల ,నార్త’,విపన్నం’’చెప్పిన కంద పద్యం లో శాస్త్రిగారికి ‘’దయానక ధ్వని ‘’కనిపించింది .దేవాసి అనే గంధర్వుడు పారర్షిని ‘’పోపో విప్రాధమ ‘’మొదలైన తిట్ల దండకం చదవటం లో అతని ఉగ్రతభావం ధ్వనిస్తోందికనుక ‘’నీ వైశిష్ట్యము ,తిట్టులన్ ,మేరయునే నీకంటే’’పద్యం లో భావ ధ్వని ఉందంటారు శాస్త్రీజీ .

  మనోరమ యెడల జీర్ణ ముని చూపిన అమానుషత్వాన్ని చెప్పే –‘’జననాథ !ఏమి చెప్పుదు— తన చేతి నాగబెత్తము గొని –పసరము గొట్టినట్లు గొట్టె నదయుడై ‘’లో స్త్రీపట్ల అంతటి క్రోధం చూపటం అనుచితమని  రౌద్రరసాభాసం కనిపిస్తోందికనుక ఇక్కడ రౌద్ర రసాభాస ధ్వని ఉందని చెప్పారు డా .కోరిడే   ‘’అంతట బ్రాచి నిశాపతి ‘’అనే కంద౦ లోనూ ,ఈ చందమే ఉందన్నారు .‘’అనిన బ్రసన్నుడై  ,ముని కరాబ్జములన్ నను నెత్తి వత్స !మ-త్సునిశిత శాప శూల హతి స్రుక్కితిగా’’పద్యం లో  బ్రహ్మ మిత్రుడు  తన్ను శరణు కోరిన ఇందీవరాక్షు ని అనుగ్రహించే సందర్భం లో భావ శాంతి ధ్వని ఉందన్నారు .’’తెచ్చుటయు  కేళిభవనము –చొ చ్చెనొ,చొరదో యనంగ సుదతుల నీడంజొచ్చి ‘’పద్యం మనోరమ లజ్జ ,ప్రేమించిన వాడి అతిలోక సౌందర్యం ఆస్వాదించాలనే ఉత్కంఠ ఉన్నదికనుక ఇక్కడ భావ సంధి ధ్వని ఉందని విశ్లేషించారు .మాయ ప్రవరుని దగ్గరకు వెళ్ళేటప్పుడు-‘’తొలుదొల్త వాని గన్నుల గా౦చి నప్పుడ –పల్లవాధర గుండె జల్లుమనియె-నట రెండు మూడ౦ జల రుగు నప్పుడ కాళ్ళ –బంకజాక్షికి దొట్రు పాటు గదిరె’’’  సీసపద్యం లో ఆమె తడబాటు ,ఆనందం చెమటపట్టటం ,అతడి ముఖం చూసి పొందిన హర్షం  ఆన౦ద బాష్పాలు రాలటం మొదలైనవాటిలో ‘’భావ శబలతా ధ్వని ‘’ ఉందని పసిగట్టారు శ్రీ రాజన్న కవి శేఖర ఆలంకారిక మహోదయులు .

   సశేషం

  మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -4-1-19-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

366- సంస్కృత నాటక  కర్త –డా .సాలగ్రామ కృష్ణ రామ చంద్ర రావు (1925-2006)

సాలగ్రామ కృష్ణ రామ చంద్రరావు 4-9-1925 న కర్నాటక లోని హసన్ లో జన్మించారు .చిన్నతనం బెంగుళూరు లో తాతగారి వద్ద గడిపారు .అక్కడే చదువు ప్రారంభించి, సంస్కృతం ను మహా సంస్కృత విద్వాంసుడు అగ్నిహోత్రి విఠలాచార్ వద్ద నేర్వటం మొదలు పెట్టారు .వీరి వద్ద నేర్చిన సంస్కృతం గొప్ప పునాదిగా ఏర్పడి ,ఆతర్వాత ఎన్నో సంస్కృత రచనలు చేయటానికి దోహదపడింది .తాతగారి మరణం తర్వాత నంజన్ గూడ్ అనే చిన్న పట్టణం చేరి,తలిదంద్రులవద్ద ఉండి పోయారు .మైసూర్ వెళ్లి చదువు పూర్తి చేసి సైకాలజీలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పొందారు .పాళీ భాషనూ తరచి చూశారు .

  మొదట్లో ఇండియన్ ఇన్ స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ లో రిసెర్చ్ అసిస్టెంట్ గా చేరి ,తర్వాత ఆల్ ఇండియా ఇన్ స్టి ట్యూట్ ఆఫ్ మెంటల్ సైన్స్(N.I.M.H.A.N.S .) లో ఉద్యోగించారు.క్రమంగా పదోన్నతిపోంది 1965 నాటికి క్లినికల్ సైకాలజీ హెడ్ అయ్యారు . ‘’నిమ్హాన్స్ ‘’లో పని చేస్తున్నప్పుడే ‘’ది డెవలప్ మెంట్ ఆఫ్ సైకలాజికల్ థాట్ ఇన్ ఇండియా ‘’అనే గొప్ప గ్రంథం రచించారు .Thematic Apperception Test’’(T.A.T.)కార్డ్ లకు భారతీయ అనువర్తనం (వెర్షన్ )చేశారు .వీటిని ఆధారంగా ప్రయోగాలు కూడా చేశారు .మానసిక శాస్త్రాన్ని బాగా ప్రభావితం చేసిన భారతీయ సైకాలజీ ని ‘’నిమ్ హాన్స్ ‘’కోర్సులో చేర్ఛి  సిలబస్ లో విప్లవాత్మక మార్పు తీసుకు రావటానికి  విశేష కృషి చేశారు.

 నిమ్ హాన్స్ ను 1965లో వదిలేసి  బెంగుళూరు లో అనేక విద్యా సంస్థలలో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ గా, సైకాలజీ, ఇండాలజీ, ఫిలాసఫీ,విద్య , సోషల్ వర్క్  మొదలైన విషయాలను బోధించారు .తర్వాత కాలమంతా ప్రసంగాలు ,రచనా వ్యాసంగం ,ఇంటివద్ద విద్యార్ధులకు బోధనలతో గడిపారు .

  భారతీయత మూర్తీభవించిన  సాలగ్రామ సంస్కృత ,ఆంగ్లభాషలలో గొప్ప గ్రంథాలు రచించారు .అవన్నీ భారతీయ సంస్కృతీ, వేదాంతం,కళ,సంగీతం ,సాహిత్యం కు సంబంధించినవే .సంస్కృతం లో ఒకనాటకం రాశారు .ఆచార్య బుద్ధ ఘోషుడు రాసిన ’’విశుద్ధమాగ్గ ‘’కు పాలీభాష లో వ్యాఖ్యానం రచించారు .’’సుమంగత గాథ’’పై పాళీ భాషలో పరిశీలనాత్మక గ్రంథం రచించారు .ఎన్ సైక్లో పీడియా ఆఫ్ ఇండియన్ మెడిసిన్ ,శ్రీ చక్ర ,ది యంత్రాస్ ,ఎన్ సైక్లో పీడియా ఆఫ్ ఇండియన్ ఐకనోగ్రఫీ ,మంత్ర, తంత్ర, యంత్ర  ,తంత్రా సైకాలజీ ,సాలగ్రామ కోశ ,సోషల్ ఇన్ స్టి ట్యూషన్స్ అమాంగ్ ది హిందూస్,గణేశ మొదలైన పుస్తకాలు కూడా రచించారు .

2-2-2006న 82 ఏళ్ళ వయసులో మరణించి ,సాలగ్రామ సన్నిధి ,శ్రీ రామ ,కృష్ణ సాన్నిధ్యమైన  వైకుంఠం చేరే నాటికి ఆయన’’ 32 భాగాల ఆంగ్ల ఋగ్వేదం’’ రచిస్తున్నారు .ఆయన మరణి౦చిన తర్వాత 2007లో 16 భాగాలు ప్రచురి౦ప బడినాయి .అసలు సిసలు భారతీయత మూర్తీభవించిన అసమాన ప్రతిభాసంపన్నులు శ్రీ సాలగ్రామ కృష్ణ రామ చంద్ర రావు.

  చిత్ర లేఖనం శిల్పం లలో కూడా సాలగ్రామ నిష్ణాతులు .ఆయన వేసిన ,చెక్కినవి  బెంగుళూర్ రవీంద్ర కళాక్షేత్రం లో  శాశ్వతంగా చోటు చేసుకొన్నాయి .

  సశేషం

   మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -4-1-19-ఉయ్యూరు

ధ్వని కోణం లో మను చరిత్ర -8

‘’అక్కట వాడు నా తలగుల మారిది సేసి ,దయా విహీనుడై –చిక్కక త్రోచిపోయె దరి చేరగరాని ,వియోగ సాగరం –బెక్కటనీదు దాన ?నీ కొర నోములు నోచినట్టి ,నే –నెక్కడ ?వాని కౌగిలది యెక్కడ?హా విధి ఏమి సేయుదున్ ?

 విరహం తట్టుకోలేక వరూధిని అనేమాటలలో   అననురూప వస్తు ఘటనా నిబంధ రూపమైన విషమాలంకారం ఉన్నది .ప్రవరుని అతి లోక సౌందర్య  కౌగిలింత బహు పుణ్యం అని ,అతని సౌభాగ్యాతిశయం ,పొందు సౌఖ్యం దక్కని తాను  అదృష్ట హీను రాలను అంటుంది .ఇందులో అలంకార కృత వస్తు ధ్వని ఉందన్నారు డా రాజన్న శాస్త్రి .

‘’శ్రేణుల్ గట్టి నభో౦తరాళమున బారెం బక్షులుష్ణా౦శు పా-షాణ వ్రజము కోష్ణమయ్యెమృగ తృష్ణావారధు లింకెన్ జపా –శోణం బయ్యె బతంగ బింబము ,దిశా స్తోమంబు ,శోభా దరి –ద్రాణం బయ్యె,సరోజ షండములు ,నిద్రాణంబు లయ్యెంగడున్ ‘’

పద్యం లో పెద్దన ప్రకృతిని కళ్ళకు కట్టించాడు .సాయంత్రం అయింది అనే విషయం ధ్వనించింది .స్వతస్సిద్దార్ధ శక్తి మూలధ్వని .

‘’వరుణా ద్వీపవతీ తటా౦చలమునన్ ‘’అనే మొదటిపద్యం లో అరుణాస్పద పుర వర్ణన లో కవి ప్రౌఢోక్తివలన ఏర్పడిన వస్తుధ్వని ఉంది ,’’ఇను డస్తాద్రి కి బోవ గొల్లగొని ,నే డేతేర’’పద్యం లో వరూదినికి చెలులు శీతలోప చారాలు చేస్తూ చెప్పిన మాటలలో తూర్పు తెలతెల వారుతోంద నే ధ్వని ఉన్నది .ప్రియుని సాన్నిధ్యం తప్పక లభిస్తుంది అనే ఊరడింపు ఉంది .’’ఇనుడు ‘’’’కొల్లగొని ‘’అనే మాటలలో రాజు అవసాన దశలో ఉంటె, దొంగలు దోచిన సొమ్మును  చోట్లు మారుస్తూ దాస్తున్న విషయం అర్దా౦తరన్యాసంతో ధ్వనించింది .సూర్యుడు అస్తమించేటప్పుడు తనకా౦తులను అగ్ని లో దాస్తాడు అనే శ్రుతి వచనం ‘’అగ్నిం వా వాదిత్యః  సాయం ప్రవిశతి ‘’ని కవి చక్కగా ఇక్కడ వాడుకొన్నాడు .ఇది వక్త్రు ప్రోఢోక్తిచే ఏర్పడిన వస్తు ధ్వని ..’’ఎందే డెందము గందళించు రహిచే ‘’పద్యం లో ప్రవరుడు చెప్పిన బ్రహ్మానందం కోసం వెదకటం వ్యర్ధమని వరూధిని చెప్పింది .ఇది వివక్షితాన్య పర వాచ్య ధ్వని అన్నారు శాస్త్రిగారు .ఇప్పటిదాకా చెప్పిన ధ్వనులన్నీ వాచ్యార్ధం తో ఏర్పడినవే .ఇక ఇప్పుడు అవి వక్షిత వాచ్య ధ్వని ఎక్కడెక్కడ ఉందొ చూద్దాం –

‘’ఆహా ధన్యుడనైతి ‘’పద్యం లో కళా వతిని ఇమ్మని అడగటానికి వచ్చిన దేవాపి అనే గంధర్వుని చూసి ,ఈసడిస్తూ పారర్షి తాను  ధన్యుడనయ్యానని ,తన ఆచార విద్యా తపాలు  ఫలించాయని దెప్పటం లో  తన దౌర్భాగ్యం మాటలతో చెప్పలేనిది అనే వ్యంగ్యార్ధం ధ్వనిస్తోంది .ఇది అవివక్షిత వాచ్య ధ్వని అయిందన్నారు కోరిడే వారు .

‘’హుంకారం బొనరించి వే తలగు డోహో నేను స్వారోచినే ‘’లో తన చుట్టూ మూగిన ఆడలేళ్ళను  చూసి మగలేడి స్వారోచిపై ఏహ్యభావం కలిగి౦ది ‘’నేను స్వారోచినే ‘’అనటం లో కాను అనే అర్ధమూ దాక్కొని ఉంది .బహు స్త్రీ లోలుడు అనే ది లక్ష్యార్ధం. స్వరోచినే అనటానికి బదులు స్వారోచినే అనటం లో స్వరోచి పదం ధర్మ విశిష్టతను వ్యక్తం చేసి అర్ధాంతర సంక్రమిత వాచ్య ధ్వని అయి౦ద౦టారు డా శాస్త్రీజీ .’’ఈ పాండిత్యము నీకు దక్క మరి యె౦దే ‘’అనే ప్రవరుడన్న పద్యం లో ‘’ఆన౦దో బ్రహ్మ  ‘’అనే ఉపనిషత్ వాక్యం కు పెడర్ధం వరూధిని చెప్పిందని ,దాని అర్ధం అదికాదని ‘’మీ సంప్రదాయార్ధముల్ ‘’లో ధ్వనించి . ఆమె కోరే బ్రహ్మానందం ఆశి౦చే వాడిని కాను అనే వ్యంగ్యార్ధం వస్తుధ్వనిగా కనిపిస్తుంది .’’కొలకోల గూయు బై నొరగు,గుత్తుక గుత్తుక జుట్టు బారు ఛి –ల్వలక్రియ ,గానరాని గతులన్ మయి మై బెనచుచున్ ‘’పద్యం లో చెలికత్తెలు వరూధినిని వినోదింప జేయటానికి పలికిన పలుకులు సంయోగ వియోగాలు దైవా దీనాలు .కనుక వగవటం మంచిదికాదని ప్రవరుడుకూడా దీర్ఘ విరహం భరించ లేక తిరిగి వస్తాడు అని ఊరడింపు ఉన్నది .దీన్ని ‘’విధి చాతురి పద ద్యోత్య మైన వస్తు ధ్వని అంటారు రాజన్నగారు .’’యెంత తపంబు సేసి జనియించిన వారొకొ’’పద్యమూ దీనికి మరో ఉదాహరణ.

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-1-19-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

357-వికృత వల్లి కర్త –యాడ్యా చార్య (క్రీ .పూ.600)

అష్టాధ్యాయి రచించిన పాణిని ఆచార్యుని మేనమామ కుమారుడే ‘’వికృతవల్లి ‘’రాసిన యాడ్యా చార్యులు  .కనుక పాణిని కాలం తర్వాత వాడు .లేకఅదేకాలానికి చెందినవాడు అయి ఉండచ్చు .పాణిని ని క్రీపూ 3 శతాబ్ది వాడనికొందరు,క్రీ.పూ 5-6శతాబ్ది కాలం వాడని కొందరు భావిస్తారు .అంతకు మించి యాడ్యాచార్య వర్యుని విశేషాలు మనకు తెలియవు  .ఆయన రాసిన వికృతివల్లి మాత్రం దొరికింది .అందులో ఆయన తనగురించి చెప్పుకొన్నది యేమీ లేదు దీనిని ‘’పరిభాషా వృత్తి’’ అనీ అ౦టారు .నాగర లిపిలో ఉన్న ఈ గ్రంథం సంస్కృత వ్యాకరణ స్వరూపాన్ని వివరించే పుస్తకం .ఇందులో సంస్కృత వ్యాకరణ సూత్రాలు భాషా చరిత్రలో వాటి స్థానం గురించి వివరణ ఉంటుంది

వికృతవల్లి ప్రారంభ శ్లోకాలు –

‘’ఓం గణేశాయనమః –ఓం త్రయ పరిభాష  సూచనం వ్యాఖ్య రయమః  -అయేత్పయమాదికర కార్యః –పరిభాషా సూచనం శాస్త్ర మధి కృతం వేది తవ్యఉ సర్వ మనుక్రమి ష్యామః  .

చివరి శ్లోకం –‘’ఇతి పరిభాష సూచ ణి సమాప్తైన శుభా యోగ్యే భవం తస్తాం-శుభమస్తర్వ జగతాం –శ్రీ రామాయనమః ‘’

358-డేలారామ కథా సార కర్త –భట్ట ఆహ్లాదక (

కాశ్మీరానికి చెందినవాడుగా భావింపబడిన భట్ట ఆహ్లాదక ‘’డేలా రామ కథా సారం ‘’రచించాడు.కాలాదులు తెలియవు .

359-బృహత్సంహిత వివృతి కర్త –భట్తోత్పల (10వ శతాబ్దం )

వరాహమిహిరుని రచనలపై వ్యాఖ్యానాలు రాసిన భట్తోత్పల 10వ శాతాబ్ద చివరి కాలం వాడు  .బృహత్ సంహితకు వివృతి ‘’ అనే వ్యాఖ్యానం రాశాడు .జ్యోతిష్యంలో దిట్ట అయిన భట్తోత్పల స్వయంగా ‘’హోరా శాస్త్రం ‘’రాశాడు .ఇతని రచనకు చారిత్రక ప్రాధాన్యం రావటానికి కారణం ,తనకు ముందున్న రచయితల గురించి తెలియ జేయటమే .సదానందుని ‘’భాస్వతి ‘’పై భాస్వతి టీకా అనే వ్యాఖ్యానం రాశాడు.

360-రాయ ముకుట పధ్ధతి కర్త –బృహస్పతి రాయముకుట (15వ శతాబ్ది )

బెంగాల్ కు చెందిన 15వ శాతాబ్ది కవి బృహస్పతి రాయముకుట  తండ్రి గణేష్ . జలాలుద్దీన్ కాలం వాడు .రఘు నందన రాసిన అనేక స్మృతులలో ఈకవి పేర్కొనబడినాడు .యితడు ‘’స్మృతి రత్నహార ‘’,’’రాయముకుట పధ్ధతి’’ రచించాడు .’’నామ లింగాను శాసన ‘’అనే నిఘంటువుకు ‘’పద చంద్రిక ‘’వ్యాఖ్యానం రాశాడు .రఘువంశ కావ్యం,శిశుపాల వధ కావ్యం లపై వ్యాఖ్యానాలు రచించాడు .

361-నరేశ్వర పరీక్ష కర్త –సద్యో జ్యోతి (8 వ శతాబ్ది )

8 వ శతాబ్ది కాశ్మీర కవి సద్యోజ్యోతి నరేశ్వర పరీక్ష ,పరమోక్షకారిక లు రాశాడు .రుద్రా తంత్ర ,స్వయంభువ తంత్ర లకు వ్యాఖ్యానాలు రాశాడు .వీటినే తత్వ సంగ్రహ ,తత్వ త్రయ అంటారు .362-నాటక లక్షణ రత్న కోశ కర్త –సాగర నంది (10-13 శతాబ్ది )

పది నుంచి 13 వ శతాబ్ది లోపు జీవించి ఉండవచ్చు అని భావింపబడిన సాగర నంది కవి వివరాలు తెలియవు .కాని అతడు రచించిన నాటకలక్షణ సార గ్రంథానికి విపరీతమైన వ్యాప్తి అభించింది .

363-నిరుక్త కర్త –శాక పూని (క్రీ.పూ.7వ శతాబ్దం )

యాస్కాచార్యుడు పేర్కొన్న శాకపూని కవి నిరుక్త కర్త .క్రీ .పూ .7వ శతాబ్దానికి చెంది ఉండవచ్చు .

364-గౌడ మీమా౦సద-కర్త –శాలికా నాథ(క్రీ.శ .7 వ శతాబ్ది )

క్రీ.శ. ఏడవ శతాబ్దానికి చెందినా బెంగాల్ కవి శాలికా నాథుడు.గౌడ మీమా౦సద తోపాటు రుజువిమాల ,దీపశిఖ అనే వ్యాఖ్యానాలను ప్రభాకరుని బృహతి ,లఘివి లపై రచించాడు .

365-శంఖ స్మృతి కర్త –శంఖ (క్రీ.పూ -300-100)

శంఖ స్మృతి  సంప్రదాయ మూల రచయితలు 20 మందిలో  శంఖుడు ఒకడు.కాలం క్రీ పూ 3శాతాబ్దినుంచి 1శతాబ్ది లోపు .శంఖ స్మృతి,శంఖ ధర్మ శాస్త్రం రచించాడు .వీటినుండి తర్వాత కవులు చాలా వాటిని ఉదహరించారు .శంఖుడు  లిఖితుడు తోకలిసి ‘’శంఖ లిఖిత స్మృతి’’రాశాడు.దీనికి లఘు స్మృతి కూడా ఉంది .’’శంఖ లిఖిత ధర్మ సూత్రం ‘’కూడా ఈ సోదరులు రచించారు .మహాభారతం లో శంఖ ,లిఖితులు సోదరులు అని ఉన్నది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-1-19-ఉయ్యూరు

.

,

—

మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి

మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి తెలుగు కవి, పండితుడు. ఆయన ప్రముఖ కవి బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం కోరిక మేరకు ఆయన లక్ష్మీకాంతం ప్రారంభించి అసంపూర్తిగా వదిలివేసిన సుందరకాండము కావ్యం పూర్తిచేశారు. ప్రసిద్ధ కవి, పండితుడు వేలూరి శివరామ శాస్త్రికి శిష్యుడైన మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి సంస్కృతాంధ్రాల్లో మంచి పండితునిగా పేరొందారు. మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి సుందరకాండముతో పాటుగా జగన్నాథ పండితరాయలు రచించిన భామినీ విలాసం అనే గ్రంథాన్ని సూక్తి సుధ పేరుతో అనువదించారు. పుత్రసంతానం లేని శాస్త్రి తన సుందరకాండనే పుత్రునిగా పేర్కొనేవారు. దురదృష్టవశాత్తూ ఆయన మరణించాకా కానీ ఆయన శిష్యుల చొరవతో సుందరకాండము ముద్రణ పొందలేదు.

బాల్యం, విద్యాభ్యాస౦
మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి 1885లో నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన కంకణంపాటి అగ్రహారంలో వేంకట సుబ్బమ్మ, సుబ్బశాస్త్రి దంపతులకు జన్మించారు. రామబ్రహ్మశాస్త్రి ప్రముఖ పండితుడు, రచయిత వేలూరి శివరామ శాస్త్రి వద్ద సంస్కృత వ్యాకరణం అభ్యసించారు.[1]

వృత్తి, వ్యక్తిగత జీవితం
మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి ఉపాధ్యాయవృత్తి చేపట్టి కర్నూలు పట్టణంలో స్థిరపడ్డారు. ఆయన ప్రస్తుతపు కర్నూలు స్టేడియం ప్రాంతంలో నివాసం ఉండేవారు. కర్నూలు పురపాలకసంఘ ఉన్నత పాఠశాలలో సంస్కృతం, తెలుగు ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు. ఆయనకు వయసు మీద పడేవరకూ సంతానం లేకపోయి, వార్ధక్యంలో ఓ కుమార్తె జన్మించింది. కుమారులు లేని రామబ్రహ్మశాస్త్రి తన సుందరకాండనే కొడుకుగా భావించేవారు. అటువంటి కావ్యం ఆయన మరణానంతరమే ముద్రణ పొందడం ఆయన జీవితంలోని ఒక విషాదం. మేడవరపు రామబ్రహ్మశాస్త్రి 1966-67 మధ్య కాలంలో మరణించారు.[1]

రచనా రంగం
తెలుగు సాహిత్యంలో సుప్రసిద్ధుడైన బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండాన్ని తెలుగులో కావ్యంగా రాయాలని ప్రయత్నించి కొంతవరకూ రాశారు. తెలియని కారణాల వల్ల అసంపూర్ణంగా వదిలేశారు. ఆ తర్వాత స్వయంగా కర్నూలులో రామబ్రహ్మశాస్త్రిని కలిసి తన సుందరాకాండను పూర్తిచేయమని కోరారు. దాంతో రామబ్రహ్మశాస్త్రి సుందరకాండ పూర్తిచేశారు. కొడుకులు లేని రామబ్రహ్మశాస్త్రి తన సుందరాకాండనే కుమారునిగా భావించేవారు. ఆయన మరణానంతరం ఆయన విద్యార్థులు చందాలు వేసుకుని సుందరాకాండ ప్రచురించారు. జగన్నాథ పండితరాయలు రాసిన భామినీ విలాసం అనే సుప్రసిద్ధ సంస్కృత కావ్యాన్ని రామబ్రహ్మశాస్త్రి సూక్తిసుధగా తెనిగించారు. అయితే గొప్ప పాండిత్యం, వ్యుత్పత్తి ఉండి కూడా రామబ్రహ్మశాస్త్రి రచన రంగంపై తగినంతగా దృష్టి పెట్టకపోవడంతో తగినన్ని రచనలు చేయలేదని కర్నూలు జిల్లా రచయితల చరిత్ర రాసిన కె.ఎన్.ఎస్.రాజు పేర్కొన్నారు.[1]

ప్రాచుర్యం
మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి సాహిత్యరంగంలో చక్కగా తెనిగించగల కవిగా ప్రఖ్యాతులయ్యారు. ఆ క్రమంలోనే తన కావ్యాన్ని పూరించమని బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంత కవి కోరారు. భామినీ విలాసాన్ని ఆంధ్రీకరిస్తూ రాసిన సూక్తిసుధ ప్రముఖ కవులు, విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందింది. ప్రముఖ పండితుడు దివాకర్ల వెంకటావధాని ఈ కావ్యాన్ని గురించి – “పండితరాయల శ్లోకము లందలి రసభావములను, ధ్వన్యన్యోక్తి విలాసములను, పదప్రయోగాచిత్యమును జక్కగా పరిశీలించి మూలమునకే విధమునను దీసిపోనట్లుగా వారీ యనువాదమును సాగించినారు. ప్రతి పద్యము సరసమైన లలిత సుందర పదప్రయోగ భాసురమై, ప్రౌఢమై హృదయము నానంద తుందిలము గావించినది” అని ప్రశంసించారు. జ్ఞానపీఠ పురస్కార గ్రహీత విశ్వనాథ సత్యనారాయణ “భామినీ విలాసమునకు మరికొన్ని యాంధ్రీకరణములు కలవు. వానిలో నిది విశిష్ట లక్షణము కలది” అని సూక్తిసుధ విశిష్టత వివరించారు.

ఆయన గద్వాల, వనపర్తి, దైవందిన్నె మొదలైన సంస్థానాలకు వెళ్ళి పాండిత్యాన్ని కనబరచి, సంస్థానాధీశుల సత్కారాలు, బహుమానాలు పొందేవారు.[1]

ఆధారం -వీకీపీడియా
మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-1-19-ఉయ్యూరు
—

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

357-’పాణినీయ వ్యాకరణోదహరణకోశః –డా.ఎస్.ఎల్.పి.ఆంజనేయ శర్మ

వ్యాకరణం లో ఉద్దండ పండిత ప్రకా౦డుడుడా. ఎస్.ఎల్.పి.ఆంజనేయ శర్మ ‘’గజ సూత్ర’’అనే పాణిని అష్టాధ్యాయి ని దశాబ్దం పైగా  అధ్యయనం చేశారు .సంప్రదాయ బ్రాహ్మణ కుటుంబం లో పుట్టి సంస్కృతం లో ప్రాధమిక విద్య తండ్రి శ్రీ శ్రిస్టి శ్రీరామ శర్మవద్ద నేర్చి,తర్వాత ఆయన బాబాయి శ్రిస్టి సాంబమూర్తి శాస్త్రి గారి వద్ద వ్యాకరణం,అలంకార శాస్త్రం  అభ్యసించారు .1970లో ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయం నుంచి ఎం .ఏ  .డిగ్రీ 1970లో పొంది ,1987లో పిహెచ్ డి సాధించారు .స౦ప్రదాయ విధానం లోనే అద్వైత వేదాంతం బ్రహ్మశ్రీ ఆర్.కృష్ణ మూర్తి శాస్త్రి ,బ్రహ్మశ్రీ మణీ౦ద్రవిద శాస్త్రి గార్ల పర్యవేక్షణ  లో అభ్యసించారు .భట్ట మీమాంస శాస్త్రం  బ్రహ్మశ్రీ రామ సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారి వద్ద నేర్చుకున్నారు .వీరి వ్యాకరణ ప్రతిభకు తిరుపతిలోని శ్రీ వెంకటేశ్వర వేద శాస్త్ర ఆగమ విద్వత్ సదస్సు1982లో ’’వ్యాకరణ విద్వత్ ‘’బిరుదునిచ్చింది .2001లో శృంగేరి శంకరాచార్య ‘’వేదాంత శాస్త్ర విశారద ‘’అందించి సత్కరించారు .

  శర్మగారు జిల్లెళ్ళమూడి మాతృశ్రీ ఓరిఎంటల్ కాలేజి లో సంస్కృత అధ్యాపకులుగా1971లో  చేరి , వ్యాకరణ అలంకార శాస్త్రాలను ,సాహిత్యాన్ని 16 సంవత్సరాలు బోధించాడరు ,వీరి శ్రేష్ట బోధనా విధానానికి శృంగేరి స్వామి శ్రీ శ్రీ భారతీ తీర్ధ ‘’వ్యాకరణ విద్వత్ ప్రవర ‘’బిరుదాన్ని బహూకరించి ఘనం గా సత్కరించారు .’’పాండిచేరి ఈకోల్ ఫ్రాంచైజ్ డీ ఎక్స్ట్రీమ్ ఓరియంట్ లో 1987లో రిసెర్చ్ ఫెలోగా చేరి అక్కడ తానూ స్వయంగానూ ఇతరులతోకలిసి రిసెర్చ్ కొనసాగించారు .రెండేళ్ళ పరిశోధనలో ‘’పాణినీయ వ్యాకరణోదహరణకోశః ‘’’తెచ్చారు .తర్వాత మిగిలినవారితోకలిసి ‘’ఇండియన్ అనాలిసిస్ ఆఫ్ సాంస్క్రిట్ లాంగ్వేజ్ అండ్ లిటరేచర్ ‘’ప్రోగ్రాం లో అప్పటి సెంటర్ హెడ్ ప్రొఫెసర్ ఎఫ్ గ్రిమాల్ నాయకత్వం లో పని చేశారు .ఈ బృందం భవభూతి నాటకాలను, మహా వీర చరిత్రపై వీర రాఘవ వ్యాఖ్యానాన్ని.మాలతీ మాధవం పై హరిహరుని వ్యాఖ్యానాన్ని ప్రచురించారు .ప్రొఫెసర్ గ్రిమాల్ తో కలిసి రాజచూడ మణి దీక్షిత రచిత ‘’కావ్య దర్పణం ‘’శుద్ధ ప్రతి తెచ్చారు .ఇవే కాక ‘’వ్యాకరణ మాల ‘’పేరిట అనేక పుస్తకాలు ప్రచురించారు .నాగేశుని ‘’పరి భాషేందుశేఖర’’పై వ్యాఖ్యానం ‘’ త్రిపథగా’’శుద్ధప్రతి వెలువరించారు .

  శర్మ గారికి వ్యాకరణ శాస్త్రం పై ఉన్న ప్రత్యేక అభిరుచికి నిదర్శనంగా  భారతీయ సాంప్రదాయ వ్యాకరణ  విధానం పై తీవ్రం గా అధ్యయనం చేశారు .ప్రపంచంలో అనేక దేశాలనుండి వ్యాకరణం లో ఉత్తమ విజ్ఞానాన్ని పొందటానికి పండి చేరివచ్చి శర్మగారి వద్ద శిక్షణ పొందుతున్నారు .శర్మగారిని ఇతర దేశాల యూని వర్సిటీలు ఆహ్వానించి వారి మేధో నవనీతాన్ని ఆస్వాదిస్తున్నాయి .ఆయనకు సంప్రదాయ విద్యా బోధనా విధానం అత్యంత ఇష్టమైనది .ఎన్నో చర్చావేదికలలో పాల్గొని వాటికి ఉజ్జీవనం కలిగించారాయన . కంచి లో జరిగే’’శ్రీ కాంచీ వేద వేదా౦త శాస్త్ర సభ ‘’లో 2010నుంచి శర్మగారు ‘’వ్యాకరణ శాస్త్ర ‘’పరీక్షకులుగా ఉన్నారు .తిరుపతి రాష్ట్రీయ సంస్కృత విద్యా పీఠం’’,ఢిల్లీ రాష్ట్రీయ సంస్కృత సంస్థాన్ లలో పిహెచ్ డి విద్యార్ధులకు ఎక్స్టర్నల్ ఎక్సామినర్ గా వ్యవహరిస్తున్నారు .’’లోక ప్రియం టీం ‘’లో డా.ఈవా విల్డేన్ తో కలిసి తెలుగు తమిళ సంస్కృత వ్యాకరణ తులనాత్మక అధ్యయనం చేస్తున్నారు .

   సశేషం

  మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -2-1-19-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

356- ఆంజనేయ రామాయణం –కందాళ  వేంకటరామ నరసింహా చార్య ,కందాళ వేంకట రామ కృష్ణ మాచార్య (20 వ శతాబ్దం )

   శ్రీ ధర్మవరపు  సీతా రామాంజనేయులు  వ్యావహారిక తెలుగుభాష లో  రచించిన ఆంజనేయ రామాయణం ను శ్రీ కందాళ వేంకట రామ నరసింహా చార్య , శ్రీ కదాళ  వేంకట కృష్ణ మాచార్య సంయుక్తంగా సంస్కృతం లోకి ‘’ఆంజనేయ రామాయణం ‘’గా వచనం లో  అను వదించారు .దీనిని సంస్కృత భారతి వారు 2013 లో ప్రచురించారు . మూల కవిధర్మవరపు వారు  కవి పండిత పోషకుడు, వదాన్యుడు ,స్వతహా కవి .సంస్కృత అనువాదం  సరళంగా సుబోధకంగా చేశారు కందాళ ద్వయం .ప్రార్ధనా శ్లోకం చూద్దాం –

‘’శ్రీమద్రామ కథా౦ పుణ్య మా౦జనేయ ప్రకీర్తితం –అను వక్త్రుం  ప్రవృత్తౌ హి  త్తోహి నత్వా గురు పరంపరాం –అసామర్ద్యేపి మిత్రస్య ప్రీతయే రధ వాపనే –ప్రవృత్తౌ నౌ శ్రీనివాసోనుగ్రుహా ౦తు  శ్రేయస ‘’

‘’నారాయణా తే నమామహత్వం స్తోతుం శక్తః –సదవన దీక్షిత దుర్జన నాశక శ్రీనివాస జగదేకపతే ‘’

బాలకా౦డ ప్రారంభవచనం చూద్దాం –‘’వివస్వతః మనుః ఇక్ష్వాకు కులస్య మూల పురుషః –అత యేవ తద్వంశ యాః సూర్య వంశ ఇత్యుత్పంతే-సః వైవస్వతః  వస్తుతః క్షత్రియ  వంశ స్యైవ మూల పురుషః ఆసీత్ ‘

  సశేషం

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -2-1-19-ఉయ్యూరు

గ్రంథాలయ సందర్శన యాత్ర  అనే శ్రీ  సరస్వతీ తీర్ధ యాత్ర -2(చివరి భాగం )

విజయవాడ నుంచి వేటపాలెం

30వ తేదీ ఆదివారం తెల్లవారు జామున 3 గంటలకే లేచి ,స్నానం సంధ్యావందనం ,పూజా ముగించుకొని 5-45 కు ఉయ్యూరు సెంటర్ కి వెళ్లి 6-10కి బెజవాడ రైల్వే  స్టేషన్ కు వెళ్ళే 222 సిటీ బస్ ఎక్కి ఉదయం 7-20కి స్టేషన్ చేరా .అక్కడే ఉన్న కాంటీన్ లో ప్లేట్ వడ 35 రూపాయలకు కొని, తిందామని ప్రయత్నిస్తే, ఏదో మాదిరిగా ఉంటె, అందులో పది రూపాయల విలువగల సరుకు కూడా తినకుండా ప్లేట్ వదిలేసి ,బిపి టాబ్లెట్ వేసుకొని 19 రూపాయల తో కాఫీ తీసుకొన్నా .నా అదృష్టం బాగుండి .కాఫీ చాలా బాగా రుచిగా ఉంది .తాగి ,చలపాక ప్రకాష్ వాళ్ళు అప్పటికే స్టేషన్ కు చేరారని తెలుసుకొని ,ఉదయం 8 కు బయల్దేరే రాజమండ్రి -ఒంగోలు  ఫాస్ట్ పాసెంజర్ కు నా టికెట్ 25 రూపాయలకు కొనుక్కొని 6వ నంబర్ ప్లాట్ ఫాం చేరగా, ప్రకాష్ నాదగ్గరకు రాగా, అందరం ఒక చోటికి చేరాం .కుమారి రితిక ,ప్రశాంత్ లు కూడా అక్కడే ఉన్నారు .ప్రకాష్ అందరికీ టీ ఇప్పించారు .తాగాలని లేకపోయినా ప్రయత్నించా .’’నీళ్ళ తేనీరు’’కాస్త కాటికి మిగతాది పారపోశా . సుమారు గంట ఆలస్యంగా 8-50 గంటలకు పాసెంజర్ వస్తే ,బాగా రష్ గా ఉంటె ,ప్రకాష్ ముందు దూరి ,మా అందరికీ సీట్ లు ఏర్పాటు చేశారు .అందరం ఎలాగో అలా సర్దుకు కూర్చున్నాం .మాతోపాటు బృందావనరావు గారు కల్పన,వాణి ,చెన్నకేశవ గార్లు మొదలైన వారం అందరం కలిసి బయల్దేరాం .దుగ్గిరాలలో మరో చలం గారు ఎక్కారు .

మంచి టీం ఆర్గనైజర్ అయిన ప్రకాష్ అందరికి తలొక రెండు బొబ్బట్లు ఆర్డర్ ఇచ్చి ,బెజవాడలోనే చేయించి ,ప్లేట్ లలో పెట్టి మా అందరికీ ఇప్పించారు .ఇంకా కావాలా అని కొసిరి అడిగారు .చాలాబాగా రుచికురంగా ఉన్నాయి బొబ్బట్లు .’’కేక ‘’అనిపించాయి .సీసాలతో  వెంట  తెచ్చిన మంచినీరూ సప్ప్లై చేశారు  .మధ్యలో స్టాపుల ఒక్క నిమిషమే ఆగి రన్నింగ్ లోమాత్రం ‘ఫాస్ట్’’ అనిపించి నిడుబ్రోలు చేరే సరికి ,రెండు రైళ్ళ క్రాసింగ్ తో పావుగంట ఆలస్యమై ,ఉదయం 11-30కి వేటపాలెం చేరాం .మధ్యలో కల్పనా గారిచ్చిన ఆమె రాసిన  రెండుపుస్తకాలు చదివేశా.ఆవిడ దానిమ్మకాయలుకొని ఒకటి ఒలిచి అందరికీ పెట్టారు .కాలక్షేపం బటాణీ ల్లా  దానిమ్మ గింజలు బాగున్నాయి  స్టేషన్ లో అందరం ‘’భంగిమ ‘’లో ఉండి ఫోటోలు దిగి ,లైబ్రరీ వారు ఏర్పాటు చేసిన ఆటోలలో  సారస్వత నికేతన్   చేరాం .అప్పటికే   వెంకట సుబ్బయ్యగారు వచ్చేశారు .ప్రకాష్  బెజవాడలోనే బానర్లు తయారు చేయించి, వెంట తెచ్చి, ఇక్కడికి చేరుకోగానే కట్టించారు .,అదీ ఆయన కమిట్ మెంట్ .అతిధులకు శాలువాలు ,కానుకగా బంగారు పెన్నులు కూడా  బెజవాడ నుంచే తెచ్చారు .

సరిగ్గా 12గంటలకు సభ ప్రారంభమైంది .సభాధ్యక్షులు రాష్ట్ర రచయితల సంఘం అధ్యక్షులు శ్రీ సోమేపల్లి వెంకట సుబ్బయ్యగారు .డా.సత్రం మల్లేశ్వరరావు రాసిన ‘చీకటి దాచిన వెలుతురు’’కవితా సంపుటి ఆవిష్కర్త శ్రీ అప్పాజోస్యుల సత్యనారాయణ గారు ,లలిత కళాసమితి వ్యవస్థాపక కార్యదర్శి శ్రీ లొల్లా శ్రీరామమూర్తి ,కళాంజలి సాంస్కృతిక సంస్థ అధ్యక్షులు శ్రీ కాకరపర్తి వెంకటేశ్వర్లు ,ప్రకాశం జిల్లా రచయితల సంఘం అధ్యక్షులు శ్రీ బి హనుమా రెడ్డి ,కవయిత్రి సాహితీ విమర్శకురాలు డా వి నాగ రాజ లక్ష్మి , సాహితీవేత్త శ్రీ బీరం సుందరరావు ,కవి శ్రీ శ్రీనివాస గౌడ్ ,సమీక్షకులు శ్రీ సజ్జా వెంకటేశ్వర్లు , రాష్ట్ర రచయితల సంఘం కార్య దర్శి శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ గార్లు అతిధులుగా వేదికనలంకరించారు .కార్యక్రమాన్ని చక్కని సంభాషణా చాతుర్యం తో నిర్వహించారు వృద్ధాశ్రమం అధ్యక్షులు శ్రీ గుత్తి విశ్వేశ్వరరావు .మరొక పుస్తకమూ ఆవిష్కారం పొందింది అప్పాజోశ్యులవారి అమృత హస్తాల మీదుగా .

వక్తలు గ్రంథాలయ క్రమాభి వృద్ధిని వివరించారు .ప్రభుత్వం కూడా సహకరిస్తే ఇంకా బాగా విస్తరణ జరుగుతుందని వక్తలు అభిప్రాయ పడ్డారు .ప్రైవేట్ యాజమాన్యం లో లాభా పేక్ష లేకుండా ,నిస్వార్ధంగా మొదటి నుంచి ,ఇప్పటి దాకా నికేతన్ నిర్వహింప బడుతోందని తెలియ జేశారు .ఉద్యోగులు కూడా క్రమశిక్షణ, అంకిత భావం తో ,జీతాలు పెద్దగా లాభించకపోయినా సేవా దృక్పధం తో పని చేస్తున్నారని ఒక కంప్యూటర్ అసిస్టెంట్ ఉచిత సేవ అందిస్తోందని చెప్పారు .వేదికపై వ్యవస్థాపకులు శ్రేష్టి గారి నిర్వాహకులు పంతులుగారి, రెండు సార్లు సందర్శించిన పూజ్య బాపూజీ చిత్రపటాలు ఏర్పాటు చేసి పెద్దలచే పుష్పమాలా౦కరణ చేయించటం సముచితంగా,  గౌరవ ప్రదం గా ఉంది , లైబ్రరీ సేవలో ధన్యులైనవారిని పేరు పేరునా స్మరించి అంజలి ఘటించటం సంస్కార వంతమైన చర్య గా ఉన్నది ..లైబ్రరీ స్వీపర్ వాచ్ మాన్ దంపతులను గౌరవంగా కుర్చీలలో ఆసీనులను చేసి   పూల హారం వేసి   శాలువాకప్పి బంగారు పెన్ బహూకరించారు .అలాగే లైబ్రేరియన్ శ్రీమతి శ్రీ వల్లి  సేవలను ప్రస్తుతించి ఘనంగా సత్కరించారు . మిగిలినవారిని కూడా సత్కరింఛి గౌరవం చూపారు .ఆవిష్కరింపబడిన పుస్తకాలపై సూక్ష్మమైన పరిచయాలు జరిగాయి .కవులనూ,సమీక్షకుని ,అతిదుల౦దరినీ,  తగిన విధంగా సన్మానించారు .

కార్యక్రమం లో ఉత్సాహం గా పాల్గొన్న స్థానిక మహిళ ఒకరు ఆమె భర్త గారి స్మారకం గా ఒక లక్ష రూపాయలు లైబ్రరీకి విరాళం అంద జేశారు  . దీనితో స్పందించి ప్రేరణ పొందిన వదాన్యులు పది వేల రూపాయలు  వంతున విరాళాలు అందించి యదా శక్తి అభివృద్ధికి తోడ్పడి,తమ వదాన్యత చాటుకున్నారు .ఇది అభిలషణీయ మైన విషయం .అందరికీ స్పూర్తి దాయకం కూడా .

నేను ఉయ్యూరు నుంచి నాతో తెచ్చిన 36పుస్తకాలను వేట పాలెం గ్రంధాలయానికి లైబ్రేరియన్ గారి చేతులమీదుగా అందజేశాను .వీటిలో సరసభారతి పుస్తకాలతోపాటు డా శ్రీ గబ్బిట ఆంజనేయ శాస్త్రి ,డా శ్రీ నిష్ఠల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గార్ల సంస్కృత గ్రంథాలు ,డా.శ్రీమతి వాణీ కుమారి,  కవి సామ్రాట్ శ్రీ చింతలపాటి నరసింహ దీక్షిత శర్మ,శ్రీ  ఎం ఆర్ వి ఎస్ మూర్తి ,శ్రీ ఆవాల బుచ్చిరెడ్డి ,ఆచార్య శ్రీ వత్స ,శ్రీ తాడేపల్లిసుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి,మొదలైన వారి పుస్తకాలున్నాయి .ఇవే కాదు సరసభారతి ఇప్పటి దాకా ప్రచురించిన దాదాపు అన్ని పుస్తకాలు ,ఆవిష్కరణ జరిగినవెంటనే ప్రకాష్ గారు ఈలైబ్రరీ కి పంపటం అలవాటే.పుస్తకాలు అందగానే అందినట్లు ధన్యవాదాలు తెలియ జేస్తూ,  లైబ్రేరియన్ శ్రీ వల్లిగారు వెంటనే పంపటం రివాజు .ఇది చక్కని సంప్రదాయం .అందరు లైబ్రేరియన్లు విధిగా  పాటించాల్సిన సూత్రం  . వల్లి గారితో మాట్లాడుతూ సెప్టెంబర్ లో అమెరికానుంచి వచ్చిన ఒకాయన ,మరో హైదరాబాద్ ఆయన ఇక్కడికి వచ్చినట్లు ,ఏదో ఆర్ధిక సాయం లైబ్రరీకి చేయాలను కొన్నట్లు విన్నాను ఎంతవరకు వచ్చిందని అడిగాను .ఆమె వాళ్ళు తమ పుస్తకాలు ఇచ్చారు కాని ఆర్ధిక సాయం గురించి ఏమీ మాట్లాడలేదని చెప్పారు .

సభ పూర్తవగానే అందరం లైబ్రరీ లో సామూహికంగా ఫోటోలు తీసుకొన్నాం .ఇక్కడ గాంధీ గారు వాడిన చేతి కర్ర ఉంది .అది వారసత్వపు ఆస్తిగా ,పవిత్రంగా అందరూ భావించి ఆ  కర్ర చేతబట్టి ఫోటోలు తీసుకున్నాము .అక్కడ నాకు కవి రాజు ,సాహిత్య సరస్వతి శ్రీ కడెము వేంకట సుబ్బారావు గారు రాసిన ‘’ఖడ్గ తిక్కన ‘’పద్యకావ్యం నాతోపాటు మిగిలిన వారందరికీ  అర్చక ప్రవర శ్రీ చల్లా రామారావు గారు రచించిన ‘’శ్రీ రామాయణ సారామృతం ‘’వచన గ్రంధం ,డాశ్రీ సత్రం మల్లేశ్వరరావు గారి ‘’చీకటి దాచిన వెలుతురు’’తొలి కవితా సంపుటి అందజేశారు .సాధారణంగా సాహిత్య సభలు అంటే వేదికపైనా ముందు రచయితలూ తప్ప ,ఊళ్ళోని వారెవరూ రారు. ఉండరు .కాని వేటపాలెం లో ఆ ఆనవాయితీ తప్పించి ఊరి పెద్దలు చాలామంది పాల్గొని ఘన విజయం చేకూర్చారు.ఇందుకు  ఊరివారిని తప్పక అభినందించాల్సిందే . కార్యక్రమం ముగియగానే మమ్మల్ని అందర్నీ కార్లు  ఆటోలలో దేశాయ పాలెం లో ఉన్న అనాధ వృద్ధాశ్రమం లో కమ్మని విందు ఏర్పాటు చేశారు .టేబుల్ మీల్స్ .పూర్ణం, వడ ,పులిహార ,పప్పు ,రెండుకూరలు ,చట్నీ ,సాంబారు ,గడ్డ పెరుగు నెయ్యి తో రుచికరమైన భోజనాలు కొసరి కొసరి వడ్డించి తినిపించారు .

అనాధ వృద్ధాశ్రమం

.               విశాలమైన ఆవరణలో పచ్చని  వృక్షాలమధ్య మంచి బిల్డింగ్ లలో ఆశ్రమం నిర్వహిస్తున్నారు.శ్రీ సత్రం మల్లేశ్వరరావు గారు వ్యవస్థాపకులు నిర్వాహకులు .ఆస్ట్రేలియా లో ఉన్న వారి కుమారులు ఆశ్రమ నిర్వహణకు ఆర్ధిక సాయం అందిస్తున్నారట .వేటపాలెం శ్రీ అరుళానంద స్వామి దివ్య ఆశీస్సులతో ,గ్రామ పెద్దల వదాన్యుల సహకారం తో అన్ని కులాల వారితో ఉన్న గొప్ప ఆదర్శమైన కమిటీ తో ఆదర్శంగా నిర్వ హిప బడుతోంది  .ఆశ్రమవాసులను సర్వే చేసి సెలెక్ట్ చేసి చేర్చుకొంటారు .వృద్ధాప్యం తో పాటు అనాధలు అయి ఉండటం ప్రాధమిక విషయంగా భావిస్తారు .ఆశ్రమం లో చేరినదగ్గరనుంచి మట్టిలో కలిసి పోయే దాకా ఖర్చు అంతా ఆశ్రమానిదే .ఒక్క రూపాయ కూడా ఎవరూ కట్టనక్కర లేదు .ఇప్పటికి 110 మందికి అంత్య క్రియలు ఏ లోటూ లేకుండా నిర్వహించారట .వాషింగ్ మెషీన్ ,ఫాన్ లు మంచి గాలి వెలుతురూ లభిస్తాయి .రోజూ ఒక ఆర్ ఏం పి డాక్టర్ పర్య వేక్షిస్తాడు. నెలకొకసారి డాక్టర్ వచ్చి పరీక్షలు చేస్తాడు .షుగర్ పేషెంట్ లకు  ప్రత్యెక కాంపులు నిర్వహించి నెలకు సరిపడా  మందులు ఉచితం గా  అంద చేస్తారు .కుష్టు రోగులకు నెలకొకసారి ఊళ్ళో పరీక్ష చేయటానికి  క్రిస్టియన్ మిషనరీ డాక్టర్ వస్తాడు .వారికి అంటే సుమారు యాభై అరవై మందికి  అక్కడే  భోజనం అందేట్లు  ఆశ్రమకమిటీ మెంబర్అయిన నవాబు గారు స్వంత ఖర్చు తో ఏర్పాటు చేస్తాడట . ఎందరో మహానుభావులు ,ఉదార హృదయులు . ఈ విషయాలన్నీ మా భోజనాలయ్యాక చెట్లకింద కుర్చీలలో మమ్మల్ని కూర్చోబెట్టి ,మల్లేశ్వరరావు గారు చెప్పారు .అప్పటికప్పుడు అందరం స్పందించి ఎవరికి తోచిన దనం వారు ఇచ్చి మా కర్తవ్యమూ నెరవేర్చాము .ఇదొక  సంతృప్తి మాకు .

వేట పాలెం జీడి పప్పు కు ప్రసిద్ధి

వేట పాలెం అంటే జీడి పప్పుకు ప్రసిద్ధి అని బీరం వారన్నారు .ఇండియాలో నంబర్ వన్ నాణ్యమైనజీడిపప్పు వేటపాలెం లోనే దొరుకుతుంది .ఆ తర్వాత స్థానం’’ పలాస’’ పొందింది వేటపాలెం లో 42 జీడిపప్పు ఫాక్టరీలున్నాయట .కాని మాకు కొందామనుకొంటే దారిలో ఎక్కడా జీడిపప్పు అమ్మే కొట్లు కనిపించలేదు .రైల్ లోనూ ఎవరూ అమ్మకానికి రాలేదు .చాలా సార్లు మద్రాస్ నుండి వచ్చేటప్పుడు కొనే వాళ్ళం .ఇప్పుడు వచ్చేటప్పుడు వెళ్ళే టప్పడూ జీడిపప్పు దర్శనం కాలేదు .అది బాధగానే ఉంది .

తిరుగు ప్రయాణం

ఆటోలో అందరం చీరాల స్టేషన్ చేరాం .చీరాల పేరాల  ఆంధ్రరత్న శ్రీ దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య గారి ఉద్యమ కేంద్రాలు .వారు నడచిన పవిత్ర నేల గుండా ప్రయాణించటం ఆమహా పురుషుని స్మరణ ధన్యులను చేశాయి అని పించింది .స్టేషన్ కు చేరే సరికి ఇంకా ఫాస్ట్ పాసెంజర్  వెళ్ళ లేదని తెలిసి ఊపిరి పీల్చుకొన్నాం .ఎవరి టికెట్ వాళ్ళం కొనుక్కొని సరిగ్గా 4 గంటలకు వచ్చిన పాసెంజర్ ఎక్కాం. భవానీ దీక్షలు విరమణ రోజులు కనుక ట్రెయిన్ అంతా వారితోనే నిండి పోయింది .ఎక్కటానికి చాలా కష్టమైంది .వేటపాలెం నుంచి బెజవాడ దాకా అందరం నిలబడే ప్రయాణం చేశాం  .నెత్తిన ఇరుముడి మూటలు ,యెర్ర వస్త్ర ధారణా ,మెడనుండి మోకాలిదాకా  గజనిమ్మకాయ సైజులో గుచ్చిన నిమ్మకాయల దండ ,పుష్పహారం ,శూలం బల్లెం లతో వెంట వచ్చిన భార్య భవానీ లు పిల్ల భావానీల తో  ఇవికాక లగేజీ తో పాపం ఎంతో కస్టపడి ఎక్కి ,నుంచొనే చోటు కూడా లేక ఇబ్బంది తో  దుర్గమ్మవారిపై  మనసునిండా భక్తితో ఒకరినొకరు  ‘’భవానీ భవానీ ‘’అని పిలుచుకొంటూ సందడి సందడిగా ఉంది కంపార్ట్ మెంట్ .  బెజవాడ కు పాసేంజర్ సాయంత్రం 6 కు చేరింది .ఒకరికొకరం గుడ్ బై చెప్పుకొని  ఎవరి దారి వారు పట్టాం.నేను స్టేషన్ బయట 333 సిటీ బస్ కోసం గంట సేపు వెయిట్ చేసి ,లాభం లేదని ,బస్ స్టాండ్ కు సిటీ బస్ లో ఎక్కి వెళ్లి, అక్కడనుంచి రూట్ బస్ ఎక్కి ఉయ్యూరు చేరే సరికి రాత్రి 9 అయింది .ఇంతమజ్జిగా అన్నం తిని వేటపాలెం ఫోటోలు పెట్టి ,నిద్ర పోయేసరికి రాత్రి 10-30.అయింది .మళ్ళీ తెల్లవారుజామున 3 గంటలకే లేచి ధనుర్మాస కార్యక్రమానికి మా సువర్చలా౦జనేయ స్వామి దేవాలయానికి వెళ్ళాలి .ఈ టైట్ ప్రోగ్రాం చూసి మా ఆవిడ దెప్పుతూ ‘’ఎఫ్ ఎం మిర్చీ రేడియోలో  ‘’ తరచుగా అనట్లు   ‘’బాబు బాగా బిజీ ‘’అన్నది .

చలపాక దంపతులు

శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ పూనిక నేర్పూ వ్యూహం ప్రణాళిక సక్రమంగా .అమలు జరగటం వలన మా గ్రంధాలయ సందర్శన యాత్ర విజయవంతమైంది .ప్రకాష్ లాంటి నిస్వార్ధ సేవా పరాయణుడు నాకు ,సరసభారతికి మిత్రుడు, ఆత్మీయుడు అవటం మా అదృష్టం .ప్రకాష్ భార్యామణి కూడా ఆయనకు తగ్గ దొడ్డ ఇల్లాలు .అణకువ ,గౌరవం, మర్యాద మన్నన, ,సహాయం ఆతిధ్యాలలో భర్తకు చేదోడు వాదోడుగా ఉంటుంది .’’అన్ని విధముల నుద్దియౌ నతని  గృహిణి‘’అని పెద్దనగారు ప్రవరుని భార్య గురించి చెప్పినమాట ప్రకాష్ అర్ధాంగి గారికి సరిగ్గా అన్వయిస్తుంది. ఈ సరస్వతీ తీర్ధ  యాత్రా ఫలం ప్రకాష్ దంపతుల పుణ్యమే .

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-1-19-ఉయ్యూరు

—

గ్రంథాలయ సందర్శన యాత్ర  అనే శ్రీ  సరస్వతీ తీర్ధ యాత్ర -1

సారస్వత నికేతన్ స్థాపన ,ఉద్దేశ్యం ,అభివృద్ధి

   ప్రకాశం జిల్లా వేటపాలెం లోని ‘’సారస్వత నికేతన్ ‘’గ్రంథాలయం కు వందేళ్ళ చరిత్ర ఉంది ,బాల సాహిత్య బ్రహ్మ ,మధుర కవి ,తెలుగు వైతాళికుడు ,సంఘ సంస్కర్త ,రాజమండ్రి ‘’గౌతమీ గ్రంథాలయ’’ స్థాపకులు,’’ మానవ సేవ’’ పత్రిక సంపాదకులు ,స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు ,భాషా వేత్త కీ.శే .శ్రీ నాళ౦ కృష్ణా రావు గారి బంధువు శ్రీ  ఊటుకూరి వెంకట.శ్రేష్టి గారు 15-10-1918 న   ప్రజలలో సాహిత్యం ,నైతికత ,శీల సంపద ,దేశభక్తి,మానవత్వం ,దాతృత్వం ,భక్తీ మొదలైన మానవ విలువలు వ్యాప్తి చెంది౦చటానికి  ఈ గ్రంథాలయాన్ని స్వంత ఖర్చులతో  స్థాపించారు . బహుశా నాళం వారి ప్రభావం శ్రేష్టి గారిపై  మిక్కుటం అని పిస్తుంది .కావలసిన సామగ్రి అందించి,రీడింగ్ రూమ్స్ ఏర్పాటు చేసి ,తెలుగు మాత్రమే కాకుండా సంస్కృతం, ఇంగ్లిష్ ,హిందీ భాషలను ప్రోత్సహించటానికి తగిన గ్రంథాలను సమకూర్చారు .సాధారణ పాఠకులకోసం ,మహిళల కొరకు    వార్తాపత్రికలు, మేగజైన్లు తెప్పించారు  సంచార గ్రంధాలయాలు నడిపారు . తరువాత దీన్ని అభివృద్ధి చేసినవారు శ్రీ అడుసుమిల్లి  శ్రీనివాస రావు పంతులుగారు .

        ప్రముఖుల సందర్శన

.1929లో జాతిపిత మహాత్మా గాంధీ నూతన భవన నిర్మాణానికి శంకు స్థాపన చేశారు .1935లో గాంధీజీ రెండో సారి రావటం చిరస్మరణీయం .

1935లో భారత తొలి రాష్ట్ర పతి శ్రీ బాబూ రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఈ సరస్వతీ నిలయాన్ని సందర్శించారు.భవనాల ప్రారంభోత్సవం సేఠ్ జమ్నాలాల్ బజాజ్ ,ఆంధ్రరాష్ట్ర తొలి ముఖ్యమంత్రి శ్రీ టంగుటూరు ప్రకాశం పంతులు గార్లు చేశారు.దీన్ని సందర్శించిన ప్రముఖులలో శ్రీ చిలకమర్తి లక్ష్మీ  నరసింహం ,కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు .కట్టమంచి రామ లింగారెడ్డి ,పాతూరి నాగభూషణం గారు మొదలైన ప్రముఖులున్నారు  .

          విద్యా విజ్ఞాన వినోద వికాసాభి వృద్ధి

   ఈ గ్రంథాలయ నిర్వాహకులు పేద విద్యార్దులకోసం ఉచిత పాఠశాల నడిపారు .నిరక్షరాస్యులకోసం పుస్తకాలు పేపర్లు చదివి వినిపించి విషయాలు తెలుసుకొనే ఏర్పాటు కూడా చేశారు .ఆరు బయట ఉన్న స్థలం లో పెద్దలను ఆహ్వానించి  ఉపన్యాసాలిప్పించేవారు .ఆనాడు అందుబాటులో ఉన్న’’ మాజిక్ లాంతరు ‘’నుపయోగించి స్లైడ్స్ ప్రదర్శించి పారిశుద్ధ్యం ,ట్రాఫిక్ రూల్స్ ,మొదలైన సమాజ విషయాలను తెలియేసేవారు .పుస్తకాలవరకూ మాత్రమె లైబ్రరీ కాదు , సమాజ  అవసరాలకూ అది తోడ్పదాలన్న శ్రేష్టి గారి ‘’శ్రేష్టమైన’’ ఆలోచనకు గోపురమే ఈ  సారస్వత  నికేతనం .ఏ శుభ ముహూర్తం లోప్రారంభమై౦దో,ఏ శుభ దేవతలు  ఆశీస్సు లంది౦చారో కాని, అవిచ్చిన్నంగా వారి ఆశయాలకు అనుగుణంగా ,నడుస్తూ తనను తానూ తీర్చి దిద్దుకొంటూ  సమాజాన్నీ అన్ని కోణాల్లోనూ ఆదుకొంటోంది .స్థాపించిన నాటి నుండి ఈనాటి వరకు లాభాపేక్ష లేని ప్రైవేట్ యాజమాన్యం లో నడవటం విశేషం . ఇందులో పని చేసిన గ్రంథాలయ అధికారులు ,వర్కర్లు కూడా స్వచ్చందంగా సేవ చేస్తున్నవారే ఎక్కువమంది ఉన్నారు .వారికిది  సరస్వతీ దేవాలయమే .మనకు కావలసిన పుస్తకం  సుమారు  లక్ష దాకా  పుస్తకాలలో ఏ బీరువాలో ఎన్నో నంబర్ లో దొరుకు తుందో చెప్పగలిగిన సుదీర్ఘ కాలం పని చేసిన లైబ్రేరియన్ ఉన్నారంటే ,యెంత అంకిత భావం తో ఇక్కడ సేవ చేస్తున్నారో అర్ధమౌతుంది . ఆనాటి యువజనులు ‘’హిందూ యువజన సంఘం ‘’పేరిట సంస్థ స్థాపించి ,కార్యకలాపాలను ఇక్కడే నిర్వహించేవారు .లైబ్రరీకి అండ దండలు గా ఉండేవారు .ఈ ప్రాంతపు  సారస్వత తృష్ణ తీర్చి కర్తవ్య పరాయణులను చేస్తోంది వేటపాలెం సారస్వత నికేతన్ .ఇన్ని విధాల సేవలు ఈ గ్రంథాలయం అందించి సమాజానికి దగ్గరై,సమాజ అభివృద్ధిలో భాగస్వామ్యం వహించి విద్యా విజ్ఞాన  వికాస కేంద్రంగా భాసించి ఆదర్శ ప్రాయమైనది .

                ప్రత్యేకతలు

   మనకు కావాల్సిన తెలుగు పుస్తకం ఏ లైబ్రరీలోనూ దొరకకపోతే  అది తప్పకుండా వేటపాలెం గ్రంధాలయం లో దొరుకు తుంది అనే నమ్మకం నిలబెట్టు కొని తన ప్రత్యేకత చాటుకుంది .మనకున్న అతి ప్రాచీన గ్రంథాలయాలలో దీని తర్వాత చెప్పుకో తగింది కడపలోని బ్రౌన్ లైబ్రరీ .ఏ నాటి వార్తాపత్రికైనా మేగజైన్ అయినా ఇక్కడ లభ్యమౌతుంది .వాటిని అతి భద్రంగా జాగ్రత్త చేసి సంరక్షిస్తున్నారు .పరిశోధకుల పాలిటి కొంగుబంగారం గా వర్ధిల్లు తోంది. అమెరికా ,జపాన్ ,ఆస్ట్రేలియా మొదలైన విదేశాలనుండి ,భారత దేశం లో అన్ని ప్రాంతాలనుండి పరిశోధకులు ‘’పుస్తకాల వేట’’లో వేటపాలెం వచ్చి గ్రంథాలయ భవనాలలో బస చేసి ,సౌకర్యాలను విని యోగించుకొని తమ ప్రాజెక్ట్ లను నిర్విఘ్నంగా పూర్తి చేసుకొని సఫల మనోరధు లౌతున్నారు .కొన్ని వేలమంది ఇక్కడ పరిశోధనలకోసం వచ్చారు .

                వివిధ కార్యక్రమాల వేదిక –సాహితీ మూర్తుల స్పందన

  మొదట పెంకు టి౦ట్లో ప్రారంభమై ,నేడు కాంక్రీటు రెండు అంతస్ధుల భవనాలలో  విరాజిల్లు తోంది ఇక్కడి’’ సారస్వత  సరస్వతి ‘’..ఇక్కడే 1942లో గుంటూరు జిల్లా గ్రంథాలయాధికారుల  సభ  అంతర్జాతీయ సహకార ఉద్యమ సభ ,దక్షిణభారత యువత విద్యాసదస్సు జరిగాయి .1950లో శ్రీ వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్యగారు ‘’జర్నలిజం తరగతులకు ‘’ప్రధాన ఆచార్యులుగా వ్యవహరించారు  .శ్రీ తల్లావఝల శివ శంకర శాస్త్రి శ్రీ తల్లావఝల కృత్తివాస తీర్ధులు ,మహాకవి శ్రీ బండ్ల సుబ్రహ్మణ్యం ,శ్రీ మాచి రాజు దేవీ ప్రసాద్ ,శ్రీ నేలనూతుల కృష్ణమూర్తి ,శ్రీ బూదరాజు రాధా కృష్ణ వంటి రచయితలూ ఈ సరస్వతీ ప్రాంగణం గురించి విపులంగా రాశారు .వేట పాలెం నివాసి ,ఆర్ధిక -గణాంక శాస్త్ర నిపుణులు  దేశ విదేశాలలో అత్యున్నత పదవులనలంకరించి రిటైరయిన సాహితీ వేత్త శ్రీ బందా లక్ష్మీ నరసింహారావు  ‘’సారస్వత నికేతన్ ‘’చరిత్రను రచించి శాశ్వతం చేస్తున్నారు .

  ‘’వేట పాలెము తెలుగుల పేర్మి ధనము –నిత్య పరిశోధనకాంచి తౌన్నత్య గృహము’’అని శ్రీ గుండు మధుసూదన్ ,’’వేట వలదోయి ,గ్రంథాలు వేలకొలది –ఒక్క చోటనే దొరకును నిక్కముగను ‘’అని శ్రీమతి నేదునూరి రాజేశ్వరి ,’’జ్ఞాన దాహపరుల దాహార్తి దీర్చు చెలమ ‘’ అని మరోకకవి ఈ గ్రంధాలయాన్ని కవిత్వం తో ప్రస్తుతించారు .

                  సందర్శనాభి లాష

  ఇంతటి ఘన చరిత్ర ఉన్న సరస్వతీ మహల్ ను  దర్శించాలని సారస్వతాభిమానులకందరికీ ఉ౦డటం సహజం .దాని శత వసంత వేడుకలలో పాల్గొనటం అదృష్టం .కాని అప్పటిదాకా ఆగటం ఎందుకు ?2018 లోనే సందర్శించి ,అక్కడ సభ జరిపి దాని ఉన్నతికి కృషి చేసిన వారిని సంస్మరించి ,సేవ చేస్తున్న వారిని సత్కరించి ‘’ మనం ముందు౦దా౦ ‘’అనే ‘’నావెల్ థాట్ ‘’ఆంద్ర ప్రదేశ్ రచయితల సఘం కార్యదర్శి రమ్యభారతి సంపాదకుడు ,కవి కధకుడు విమర్శకుడు ,అనుక్షణ సాహిత్యోప జీవి శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ కు రావటం ,ఆంద్ర ప్రదేశ్ రచయితల సంఘం అధ్యక్షులు,కవి రచయిత సోమేపల్లి పురస్కారస్థాపకులు శ్రీ సోమేపల్లి వెంకట సుబ్బయ్యగారికి చెప్పటం వారు ఆమోదించటం ,వీలైనంత మంది కవులు రచయితలూ పాల్గోనేట్లు ప్రణాళిక సిద్ధం చేసి ,అక్కడ వేటపాలెం లోని నిర్వాహకులతో సంప్రదింపులు జరిపి ,ఏర్పాట్లు చేయించి ,అందరినీ  అందరికీ అనుకూలమైన  ఈ 30-12-18 ఆదివారం  యాత్రలో పాల్గోనేట్లు అవిరళ కృషి చేసి  సందర్శన యాత్ర కు ఘన విజయం చేకూర్చి ,ఈ సరస్వతీ యాత్రాఫలాన్ని సాహిత్యాభి మానులకు అందజేసిన శ్రీ చలపాక కృషికి హాట్స్ ఆఫ్ .

  శ్రీ చలపాక కృషి ఫలించి ,మాధ్యమాలలో,  వాట్సాప్ వార్తలలో చూసి రచయితలకూ స్పందనకలిగి చూడాలని ,పాల్గొనాలని ఉత్సాహం గా  సందర్శన యాత్రలో  ఎవరి ఖర్చు వారు భరించి  స్వచ్చందంగా భాగ స్వాములయ్యారు . .బొంబాయి ఇండియన్ ఎక్స్ ప్రెస్  ‘’య౦గ్ అండ్ ఎనర్జేటిక్’ విలేకరి కుమారి’’ రితిక ‘’మాతో పాల్గొనటం సెంటర్ ఆఫ్ అట్రాక్షన్ అయింది , ప్రకాష్ కే ఆశ్చర్యమేసింది .విజయవాడ విలేకరి శ్రీ ప్రశాంత్  కెమెరామన్ గా ,విషయ వివరణకు సహాయకునిగా ఆమెకు తోడ్పడ్డారు   .అలాగే చెన్నై, విశాఖ లనుంచి ,ప్రకాశం నెల్లూరు ,గుంటూరు జిల్లాలనుంచి పాల్గొన్నారు .చలపాక అధ్వర్యం లో విజయవాడ నుంచి  ఆయనా ,ఆయన అర్ధాంగి, తమ్ముడి కుమారుడు ,నేనూ,  ప్రముఖ కవి కధకులు విమర్శకులు  శ్రీ  సి హెచ్ , వి .బృందావనరావు ,రిటైర్డ్ లెక్చరర్  కవి శ్రీ చెన్నకేశవ ,శారదా విపంచి అధ్యక్షురాలు శ్రీమతి కోనేరు కల్పన,కవయిత్రి శ్రీమతి సింహాద్రి  వాణి , దుగ్గిరాలనుండి కవి శ్రీ మరో చలం మొదలైన వాళ్ళం 13 మంది ఉన్నాం . మొత్తం మీద వేట పాలెం సందర్శన యాత్రలో సుమారు 50 మంది సాహితీ కారులు ఉండటం విశేషమే ,యాత్రా విశేషాలు వేటపాలెం సభా విషయాలు, అక్కడి అనాధ వృద్ధాశ్రమ౦ సంగతులు వివరంగా మరో వ్యాసం లో తెలియ జేస్తాను .   

.   సశేషం

  2019 నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలతో –

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-1-2019-ఉయ్యూరు   

ఫిన్ లాండ్ లో బడులు  రోజూ ఒంటిపూట బడులే .ఏడేళ్ళ వయసు నుంచి 16ఏళ్ళ వయసు వచ్చేదాకా తొమ్మిదో గ్రేడ్ దాకా అందరూ చదవాల్సిందే .ఇది నిర్బంధ విద్య అనిపించినా ,తరగతిగది పిల్లల పాలిటి స్వర్గ దామమే .డ్రెస్ కోడ్ అంటే యూనిఫాం బెడద లేదు .హాయిగా  ఎంచక్కా  రంగురంగుల డ్రెస్ వేసుకొని సీతాకోక చిలుకల్లా బడికి వెళ్తారు ,హోం వర్క్  సంస్కృతికి బండెడు పుస్తకాల బరువుకీ  చరమగీతం ఎప్పుడో పాడేశారు .ఆరో తరగతిదాకా ఇంటి దగ్గర పుస్తకం తెరవాల్సిన పనేలేదు .ఆపై క్లాసులలో ఇచ్చేదాన్నిబట్టి హోమ్ వర్క్ అరగంటలో పూర్తి చేస్తారు .అందుకే బడి గేట్లు ఉదయం తొమ్మిది తర్వాతే తెరచుకొని మధ్యాహ్నం రెండున్నరకల్లా  బంద్ అవుతాయి .అంటే రోజూ ఒంటిపూట బడేనన్నమాట .రోజుకు బోధన నాలుగు పీరియడ్లు మాత్రమే . ప్రతి పీరియడ్ కి మధ్యలో పావుగంట విరామం .ఆ సమయం లో చిరుతిళ్ళు అంటే స్నాక్ ఠంచనుగాఅందుతాయి .రోజుకో గంట ఆట ల విరామమ తప్పని సరి .పిల్లల ఆహారం గురంచి తలిదండ్రులకు బెంగ అక్కర్లేదు .చదువు పూర్తయ్యే దాకా ప్రభుత్వానిదే అన్ని బాధ్యతలూ .మంచి పోషకాహారం ఇష్టమైన రుచులలో అందుతుంది .

‘’అందరూ సమానంగా చదివి అందరూ టాపర్లు కావాలి ‘’అన్నది ఫిన్లాండ్ లక్ష్యం .తరగతికి 15నుంచి 20మంది విద్యార్ధులే ఉంటారు కనీసం నాలుగు తరగతులవరకు ఒకే ఉపాధ్యాయ బృందం పిల్లలకు పాఠాలు చెప్పటం ఇక్కడ ప్రత్యేకం ,ఈ నాలుగేళ్ళలో పిల్లల సామర్ధ్యం ,సబ్జేక్ట్ లపై   అవగాహన గురించి  టీచర్లకు మంచి అవగాహన కలుగుతుంది .ఎప్పటికప్పుడు వివిధ అంశాలలో ప్రతిభ ఆధారంగా వాళ్ళ సామర్ధ్యాన్ని అంచనా వేస్తారు .ఏడాది చివర్లో లెక్కలు సైన్స్ లలో పరీక్షలు పెట్టినా ,వాటిలో మార్కులను బయట పెట్టరు .తమబోధన ఎలాఉంది పిల్లలు ఎలా రిసీవ్ చేసుకొంటున్నారు అని టీచర్లు అంచనా వేసుకొంటారు .వారి జవాబు పత్రాల ఆధారం గా మరుసటి ఏడు శిక్షణలో అవసరమైన మార్పులు చేసుకొంటారు .ఒక్కో తరగతి మారే కొద్దీ పిల్లలలో విజ్ఞానం తో పాటు వ్యక్తిత్వమూ పెరుగుతుంది .

16 ఏళ్ళ వరకు పరీక్షలే రాయని విద్యార్ధులు తోమ్మిదోతరగతి గ్రేడ్ చివర్లో తమజీవితం లో మొదటి ‘’పెద్ద పరీక్ష ‘’రాస్తారు .పైతరగతులకు వెళ్ళాలంటే ఇది తప్పక పాసవాల్సిందే .పరీక్షలు బుర్రకు పదును పెట్టకుండా  ఆయా  అంశాలలో వారి ప్రాధమిక జ్ఞానాన్ని మాత్రమే పరీక్షించేవిగా ఉంటాయి కనుక పరీక్షల్లో తప్పటం అనేది జరగదు .తొమ్మిదో గ్రేడ్ తర్వాత చదువు కొనసాగి౦చాలా వద్దా అన్నది పిల్లల ఇష్టమే .ఉన్నత విద్యకోసం ‘’అప్పర్ సెకండరి ఎడ్యుకేషన్ ‘’కాలేజీల బాట పడతారు .చదువుపై ఆసక్తిలేనివారు వృత్తి విద్యలలో శిక్షణ తీసుకొని   స్థిర పడతారు  .దేన్ని   ఎంచుకున్నా ఫీజుల భారం ఫిన్ లాండ్ ప్రభుత్వానిదే .పిల్లల చదువుఖర్చులు ,పాఠశాల విద్యా ప్రమాణాల గురించి చింత ఎవరికీఅక్కర్లేదు .కనుక ఫిన్ లాండ్ దేశం విద్యార్ధుల, ఉపాధ్యాయుల,  తలిదండ్రుల పాలిటి భూలోక స్వర్గం అని పిస్తుంది .

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -28-12-18-ఉయ్యూరు .

— 

ఫిన్ లాండ్ లో ‘’ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ ఎకనమిక్ కో ఆపరేషన్ డెవలప్ మెంట్ ‘’అనే సంస్థ ,మూడేళ్ళ కోసారి ప్రపంచ స్థాయి లెక్కలు ,సైన్స్ మొదలైన అంశాలలో విద్యార్ధుల సామర్ధ్యాన్ని పరీక్షించటానికి పోటీ నిర్వహిస్తుంది .నాలుగేళ్ళ క్రితం భారత్ ఆ పోటీలో పాల్గొని చివరి నుంచి ,రెండో స్థానం పొంది ‘’,సిగ్గుతో చిమిడి ‘’మళ్ళీ పోటీలో పాల్గొన లేదు .ఈ పోటీలలో ఫిన్ లాండ్ ఎన్నో ఏళ్ళుగా మొదటి స్థానం పొందుతోంది .అక్కడ తలసరి ఆదాయం లో 7శాతం చదువుపై ఖర్చుచేస్తుంటే మనదేశం 3.3శాతం తో చెయ్యి దులుపుకొంటో౦ది ..అక్కడ స్కూల్ టీచర్ సగటు నెలసారి ఆదాయం రెండున్నర లక్షలు .ఇక్కడ మన పంతుల్ల  ళ్ళకు  31వేలు మాత్రమె .అక్కడ నెల రోజుల్లో చెప్పేదాన్ని ఇక్కడ వారం లోనే లాగించేస్తున్నారు .అందుకే అక్కడ విద్యా వ్యవస్థ ఉత్కృష్ట స్థానం లో ఉంది .ఇదంతా మాజిక్ లాగా అబ్రకదబ్ర గా ఒకే సారి వచ్చింది కాదు .

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధకాలం లో ఫిన్ లాండ్ భారీగా నష్టపోయి ,విద్యా వ్యవస్థ పరమ చెత్తగా ఉండేది .ఇతర దేశాలతో పోటీపడి ఎదగటానికి ,ప్రగతి పధం లో దూసుకు వెళ్ళటానికి అక్కడి ప్రభుత్వం పౌరులే కీలకం అని గ్రహించిది .డబ్బున్నవాళ్ళు పిల్లల్ని ఖర్చు పెట్టి మంచి స్కూల్ లో చేర్పిస్తుంటే ,డబ్బు లేని సామాన్యుల పిల్లలు నాణ్యమైన విద్యకు దూరమవుతున్నారు .దీనితో 80వ దశకం లో సమూల ప్రక్షాళన కు శ్రీకారం చుట్టారు .దేశ విద్యా వ్యవస్థను ప్రభుత్వ అధీనం లోకి తెచ్చుకుని ,ప్రైవేట్ విద్యా సంస్థలను రద్దు చేసేసారు .విద్యార్ధుల ఆర్ధిక పరి  స్థితులతో సంబంధం లేకుండా ,అందరికి సమాన మైన  ఉచిత  నాణ్యమైన  విద్య అందించటం ప్రారంభించి౦ది.అంతే ఇక వెనక్కి తిరిగి చూడకుండా గత 45ఏళ్ళ నుండి అప్త్రతిహత౦ గా ముందుకు దూసుకు వెడుతూ ఇతర దేశాలకంటే విద్యా ప్రమాణాలలో ఎన్నో మైలు రాళ్ళు దాటి ,అగ్రరాజ్యాలను వెనక్కి నెట్టేసి అగ్రగామి అయి ఆదర్శమైంది .ప్రభుత్వం, తలిదండ్రులు ఉపాధ్యాయుల మధ్య చక్కని సమన్వయ౦  ,ఒకరిపై ఒకరికి పూర్తి నమ్మకం తోనే  మిగతా దేశాలను అభివృద్ధి పోటీలో ఫినిష్ చేసి ఈ లక్ష్యాన్ని చేరుకొంది ఫిన్ లాండ్ .అక్కడ రాంకుల హోరు ,రాంకు సాధన పోరు లేనేలేదు. రాంకుల వేటలో మన విద్యార్ధులు అందమైన బాల్యాన్ని కోల్పోతున్నారు .ఫిన్ లాండ్ లో పిల్లలు ఉత్తమ ప్రమాణాలను ఆడుతూ ,పాడుతూ సాధిస్తున్నారు .పిల్లలపై  ఇక్కడ లాగా అక్కడ వత్తిడి లేనేలేదు టెన్షన్ లేదు .ఏటా బోధనా పద్ధతులను అనుగుణంగా మార్చుకొంటోంది .మూడేళ్ళ కోసారి జరిగే ‘’ప్రోగ్రాం ఫర్ ఇంటర్నేషనల్ స్టూడెంట్ ఎసేస్ మెంట్’’(P.I.S.A )లో అమెరికా చైనా జపాన్ వంటి దిగ్గజ దేశాలను ఈ చిట్టి పొట్టి దేశం పిల్లలు  వరుసగా మొదటి స్థానం సాధిస్తున్నారు .విద్యార్ధుల కలలకు, తరగతి గదులకు,పాఠశాల అనుసరించాల్సిన విధానాలకు ,తలిదండ్రులు కూడా పాటించాల్సిన నిబంధనలకు ఫిన్ లాండ్ డ్రీం లాండ్ కావటమే కాదు వాస్తవ భూమిక అయింది .    ఫిన్ లాండ్ లో చిన్నారులు బడిలో కాలు పెట్టాలంటే 7 ఏళ్ళు నిండాల్సిందే .అప్పటిదాకా పలకా బలపం బొక్కుల గొడవ ఉండదు డే కేర్ సెంటర్ లలో ఉంటూ మెదడుకు పదును పెట్టుకొంటారు .ఆరు లోపు పిల్లల మెదడు కణాలు 90శాతం విచ్చుకొంటాయి దేనినైనా త్వరగా గ్రహించే శక్తి తేలిగ్గా వస్తుంది .కనుక బుర్రలో సబ్జెక్ట్ లు కుక్కకుండా నేర్చుకొనే సామర్ధ్యం పెంచుకొనే  శక్తి  పెంచుతారు .అందరితో కలిసి ఆడుకోవటం ,పద్దతిగా తినట౦ ,నిద్ర పోవటం ,ఒకరికొకరు సాయం చేసుకోవటం ,,శుభ్రత పాటించటం ,భావ వ్యక్తీకరణ సామర్ధ్యం పెంచుకోవటం ,జాలీ, దయా, సానుభూతి, సామాజిక స్పృహ వంటి మానవీయ విలువలను తెలుసుకొని పాటించటం ,అన్ని జీవన నైపుణ్యాలు సాధించటం చేస్తారు .మనకూ ప్లే స్కూల్స్ ,డే కేర్  సెంటర్లు ఉన్నాయి కాని ఈ పధ్ధతి విధానం ఉందా అని నాకు అనుమానం .

పిల్లలు బడికి ఎప్పుడైనా వెళ్ళచ్చు .అంటే’’ కేర్ ఫ్రీ’’ చదువు అనుకొనేరు .కానే కాదు కాని మంచి పౌరుడిగా ఎదగాలనేది అక్కడి ప్రభుత్వ లక్ష్యం .కనుక బాల్యం లో తొలి ఆరేళ్ళు దీనికే కేటా ఇస్తారు ‘’నేర్చు కోవాల్సిన వయసు వస్తే ,వాళ్ళే నేర్చుకొంటారు ‘’అనేది వారి సిద్ధాంతం .ఉన్నత విద్యావంతులు ఉత్తమ పౌరులుగా మారుతారని ఆదేశం గోప్పనమ్మకం .కనుక ప్రతి చిన్నారి చదువు బాధ్యతా ప్రభుత్వమే తీసుకొంటుంది .8నెలల వయసులో డే కేర్ లో కాలు పెట్టినదగ్గరనుంచి ,25ఏళ్ళ తర్వాత యూని వర్సిటీ లో పిహెచ్ డి పొందేదాకా ఒక్క రూపాయి సారీ’’ ఒక్క యూరో’’ కూడా ఖర్చు లేకుండా ఉచిత విద్య అందిస్తోంది ఫిన్ లాండ్ ప్రభుత్వం .కార్మికుడి కొడుకు దగ్గరనుంచి దేశాధినేత పిల్లాడి దాకా అందరూ ప్రభుత్వ విద్యాలయాలలో చదువుకొని బయటికి రావాల్సిందే .సంపన్న కుటుంబం లో పుట్టినా చదువు విషయం లో అందరితో సమానంగా నే నేర్వాలి .పల్లెటూరు నుంచి దేశ రాజధాని వరకు ఉన్న స్కూళ్ళల్లో ఒకే తరహా శిక్షణ పిల్లలకు అందించటం ఇక్కడి ప్రత్యేకత .

మన దేశం ఉగ్గు గిన్నెలు స్వెట్టర్లు ఉయ్యాలా వంటివి పసిపిల్లల తలిదండ్రులకు కానుకగా ఇస్తే అక్కడ బిడ్డ ఆస్పత్రిలో బిడ్డ పుట్టి  బయటికి తీసుకు వెళ్ళేటప్పుడు డాక్టర్లు ఉపయుక్తమైన మూడు పుస్తకాలు  పేరెంట్స్ చేతిలో పెడతారు .పిల్లల్ని చదివిస్తూ ,తలిదండ్రులు పుస్తకాలు చదివే వ్యాసంగం కొన సాగించాలని చెప్పే విధానమే ఇందులో పరమార్ధం .పిల్లల్ని ఆరోగ్యంగా పెంచి సంరక్షి౦చటానికి తల్లికి 8 నెలల ప్రసూతి సెలవ ఇస్తారు .ఆ తర్వాత కూడా ఉద్యోగానికి వెళ్ళలేని పరస్థితి ఉంటె మూడేళ్ళు ‘’డే కేర్ అలవెన్స్’’అందిస్తారు .అయితే ఈ సదుపాయాన్ని అక్కడి తల్లుల్లో 3శాతం మంది మాత్రమేవాడుకొంటున్నారు  .అంటే బెవార్స్ గా డబ్బు వస్తోంది కదా దుర్వినియోగం చేయరు .అర్హులకు అందాలని అందరి ఆరాటం .   .ఆరేళ్ళ వరకు పిల్లలు ప్రభుత్వ సంరక్షణ కేంద్రాలలోనే హాయిగా పెరగవచ్చు .ఇక్కడ 12మంది పిల్లలకు ఒక టీచర్ ,ఒక నర్సు ఉంటారు .చిన్నారుల ఆలనాపాలనా ,జీవన నైపుణ్యాలు పెంచే బాధ్యత వాళ్ళే తీసుకొంటారు.

ఇక్కడి నుంచి బయటికి వచ్చాక పిల్లలు అయిదేళ్ళ పాటు ఒకే ఉపాధ్యాయుడి దగ్గర 12మంది పిల్లలు పెరుగుతారు .తలిదండ్రుల తర్వాత పిల్లలకు టీచర్ తోనే అత్యంత అనుబంధమేర్పడుతుంది .వాళ్ళ స్వభావం సామర్ధ్యం అర్ధం చేసుకొని టీచర్ వాళ్ళ వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చి దిద్దుతాడు .ఈ అయిదేళ్ళలో తరగతి పాఠాలు ఉండనే ఉండవు .పరిసరాలైన జంతువులూ వృక్షాలు పక్షులు మనుషుల గురించే నేర్పిస్తారు .సంరక్షణ కేంద్రం లో శిక్షణ పూర్తయ్యాక ,పిల్లల్నిఎక్కడ చేర్పించాలి  అనే టెన్షన్ ఉండదు .పల్లెనుంచి ,పట్నం దాకా ప్రతి స్కూల్ కు ప్రభుత్వం నుంచి ఒకే స్థాయి లో నిధులు  అందుతాయి  .ఒకే తరహా విద్యార్హతలు సామర్ధ్యం ఉన్న ఉపాధ్యాయులు ఉంటారు .కనుక ఏది మంచి స్కూలు అని ఆలోచి౦చనక్కర  లేదు .అన్నీ మంచి స్కూళ్ళే.

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -28-12-18-ఉయ్యూరు

—

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://sarasabharativuyyuru.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

355-సంస్కృత భాషణ ఉద్యమ నేత ,’’సంస్కృత భారతి’’ స్థాపకుడు –చాము కృష్ణ శాస్త్రి (1956)

     చాము కృష్ణ శాస్త్రి 23-1-1956న కర్ణాటక మంగుళూరు జిల్లా కాదిల గ్రామం లో జన్మించాడు .తిరుపతిలోని రాష్ట్రీయ సంస్కృత విద్యా పీఠ్ లో సంస్కృతం నేర్చి, ఆర్ ఎస్ ఎస్ కార్యకర్తగా టీనేజ్ లో ఇందిరా గాంధి ఎమర్జెన్సీ కాలం లో అండర్ గ గ్రౌండ్ కు వెళ్లి ,వీర సావర్కార్ ,స్వామి వివేకానంద లపై సంస్కృత రచనలు చదివి ప్రభావితుడై సంస్కృతమే ఊపిరిగా భావించాడు .

  1981లో కృష్ణ శాస్త్రి ,స్నేహితులుకలిసి బెంగళూర్ లో ‘’సంస్కృత భాషణ ‘’(స్పోకెన్ లాంగ్వేజ్ )ఉద్యమ౦ ప్రారంభించారు .అంటే సంస్కృతాన్ని సంస్కృతం లోనే నేర్వాలి తప్ప వేరే భాష సహాయం తో కాదు అనే ఉద్యమం .అందుకని సంప్రదాయ విధానమైన వ్యాకరణం తో ప్రారంభించటానికి బదులు సంభాషణ రూపం లో సంస్కృతం నేర్చుకొనే నూతన విధానానికి శ్రీకారం చుట్టాడు .సంస్కృతం  అభ్యసించేవారికి ఇది వరప్రసాదమై అందులో అతి తక్కువకాలం లో నిష్ణాతులయ్యారు .దీనితో కొద్దిపాటి చదువున్నవారు  కూడా సంస్కృతం నేర్వటానికి ఉత్సాహంగా ముందుకు వచ్చారు .

  సంస్కృత భాషా వ్యాప్తికోసం చాము కృష్ణ శాస్త్రి ‘’సంస్కృత భారతి ‘’సంస్థను లాభాపేక్ష లేకుండా స్థాపించి ,తక్కువకాలం లో సంస్కృతం నేర్పెట్లు ఏర్పాటు చేశాడు .’’పదిరోజుల్లో సంస్కృతం లో మాట్లాడటం  ఎలా ‘’ (టెన్ డేసాంస్క్రిట్ స్పీకింగ్ కోర్స్ )ఉద్యమాన్ని దేశమంతా ప్రచారం చేసి  తగిన వాలంటీర్లను ఏర్పాటు చేసుకొని  ఉచితంగా నేర్పుతూ ఘన విజయం సాధించాడు .కోటి మంది ప్రజలకుఈ కోర్సు విధానం లో సంస్కృతం లో మాట్లాడే అవకాశం కలిపించాడు .ఒక లక్షమంది ఇళ్ళల్లో సంప్రదాయ విధానం లో సంస్కృతం లో మాట్లాడుతున్నారు .

  సంస్కృత భారతి ప్రభావం విశ్వ విద్యాలయాలు కాలేజీల పై పడి సంస్కృతం లో సంభాషించే కోర్సులను ఏర్పాటు చేశాయి .అమెరికాలో’’ SAFL కోర్స్ ‘’అంటే ‘’సాంస్క్రిట్ యాజ్ ఎ ఫారిన్ లాంగ్వేజ్ కోర్స్’’ భారతీయ చిన్నారులలో బాగా హిట్ అయింది.భారత దేశం లోనే కాక కెనడా అమెరికా ,యుకె ,యు ఏ యి వంటి 13 దేశాలలో కూడా సంస్కృత భారతి శాఖలు అత్యద్భుతంగా అంకిత భావం తో సేవ చేసున్నాయి .అంతేకాదు ఆ సంస్థ  గుజరాత్ లో సంస్కృత భాష పునరుజ్జీవనాన్నికూడా  సాధించింది.

    ‘’సంస్కృత గృహాలు ‘’, సంస్కృత మాతృభాషా పిల్లలు ‘’వంటి ప్రయోగాలు కూడా చేసి ఈ సంస్థ విజయాలు సాధించింది .’’సరస్వతి సేవ ‘’పేరిట వందలాది ఇతర భాషా పుస్తకాలను సంస్కృతం లోని అనువాదం చేయించింది .యువ రచయితలను ,పాఠకులను ఆకర్షించటానికి ‘’సంస్కృత పుస్తకోత్సవాలు ‘’’’,సాహిత్యోత్సవాలు  ‘’నిర్వహించాడు శాస్త్రి .భారత దేశం లో ఇంగ్లిష్ ,హిందీ స్థానం లో సంస్కృతమే అనుసంధాన భాషగా(లింగ్వా ఫ్రాంకా ) ఉండాలని ,చేయాలని శాస్త్రి మనసారా కోరాడు .సంస్కృత భాష ఒక్కటే భారత ప్రజలందర్నీ ఒక్కటిగాచేయగాలిగేది అని ఖచ్చితం గా నమ్మాడు .సాంఘిక ఉన్నతి, ఐకమత్యాల సాధనకు సంస్కృతమే వేదిక కావాలని అంటాడు .

  తనకున్న ఆశయాల సాధనకు శాస్త్రి ‘’సాంస్క్రిట్ ప్రమోషన్ ఫౌండేషన్ ‘’సంస్థ ను వాలంటరీ సంస్థగా ఏర్పాటు చేశాడు .సమాజం లో అణగారిన ప్రజలకు సమాజ అభ్యున్నతికి ,సంస్కృతికి సంస్కృతమే ఆధారం అని భావించాడు .ఈ సంస్థ ట్రస్టీలు గా భారత సుప్రీం కోర్ట్ మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి  శ్రీ ఆర్ సి లాహోటి ,మాజీ చీఫ్ ఎలెక్షన్ కమిషన్ అధ్యక్షుడు శ్రీ యెన్ గోపాలస్వామి ,జస్టిస్ రామ జాయిస్ ,శ్రీ గురుమూర్తి వంటి ప్రముఖులున్నారు .దీనికి శాస్త్రి ముఖ్య ట్రష్టి మరియు సెక్రెటరి.

  ఎక్కువకాలం టీచర్ ట్రెయిని౦గ్ వర్క్ షాప్ లలో  లెర్నింగ్ మెటీరియల్స్ తయారీ ,సంస్కృత విద్యా చర్చలలో శాస్త్రి గడుపుతాడు .సంస్కృత భాష నేర్పటమే కాదు గణితం ,కెమిస్ట్రి,హిస్టరి మొదలైన సబ్జెక్ట్ లను కూడా సంస్కృతం లోనే నేర్పాలన్నది శాస్త్రి ఆశయం ,ధ్యేయం.కేంద్ర ప్రభుత్వ’’ రోడ్ మాప్ ఫర్ ది డెవలప్ మెంట్ ఆఫ్ సాంస్క్రిట్ –టెన్ యియర్ ప్రాస్పెక్టివ్ ప్లాన్  డాక్యుమెంట్ ‘’   కమిటీలో శాస్త్రిని 2016లో గౌరవ సభ్యుని చేశారు .శాస్త్రికి ఉన్న అపార అనుభవం తో ‘’బోర్డ్ ఆఫ్ రాష్ట్రీయ సాంస్క్రిట్ సంస్థాన్ ‘’వంటి అనేక సంస్థలలో గౌరవ సభ్యుడయ్యాడు .సంస్కృతం లో అనర్గళంగా ,ఆలోచనాపూర్వాకం గా మాట్లాడే నేర్పు శాస్త్రి ది.భగవద్గీత ఆదర్శం గా ఆయన జీవిస్తాడు. ప్రశంసలకు పురస్కారాలకు దూరం .

  కార్యకర్త మాత్రమేకాక శాస్త్రి  సంస్కృత  గ్రంథ కర్త కూడా –సావదాన్ శ్యాం ,ఉత్తిష్ట మా స్వప్తః ,పరిష్కారః  (వ్యాస  సంపుటి )  రచించాడు .శాస్త్రి చేసిన సంస్కృత సేవకు కాశీ విద్యా పీఠం’’సారస్వత సుధాకర ‘’ అఖిలభారత విద్యార్ధి పరిషత్ ‘’రాస్ట్రీయ యువ పురస్కార ‘’అందజేశాయి .కేంద్ర ప్రభుత్వం 2017లో ‘’పద్మశ్రీ ‘’పురస్కార మిచ్చి గౌరవించింది .

  సశేషం

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-12-18-ఉయ్యూరు

దాసు శ్రీ దాసు శ్రీరాములు గారు

నిడుఆంద్ర భారతి ,వాణీ దాసు శ్రీ దాసు శ్రీరాములు గారు —దవోలు వేంకటరావు  దాసు శ్రీరాములు గారు – పరిచయము – నిడుదవోలు వేంకటరావుభారతి సరస్వతీ దాసు శ్రీ

—

విష్ణుసూరి:

ఇతడు అద్వయానంద కృష్ణుని శిష్యుడు. ఈ మహాకవికి సంస్కృతంలో ఉన్న స్ఫూర్తి, పూర్తి సౌలభ్యం క్రీ.శ. 1295 నాటిదైన మగతల శాసనం వల్ల తెలుస్తున్నది.

రేపి:

క్రీ.శ. 1214 నాటి గణపవర శాసనంలో ఈ కవి ప్రశంస ఉన్నది. వందిసుతుడు, వేణీప్రియా భుజంగుడని, భరద్వాజ గోత్రుడని, సుచరితనిరతుడని, ఇతని కల్పనా శైలి సహృదయంగా అందరికి హత్తుకుంటుందని గణపవర శాసనంలోని 16వ శ్లోకం తెలుపుతుంది.

రవి చక్రవర్తి:

ఈయనకు కవి చక్రవర్తి అనే బిరుదు ఉన్నదని పాలక శాసనంలో గణపతిదేవ మహారాజు శాసనం ద్వారా తెలుస్తున్నది. వర్ణనలకంటే ఉత్ప్రేక్షాదులపై ఈ కవికి అభిరుచి ఉందని తెలుస్తుంది.

మాధవుడు:

ఈయన ఈశ్వరార్యపుత్రుడు. ఒకప్పటి మెదక్‌జిల్లా (నేటి సంగారెడ్డి)లోని ముదిమాణిక్యం గ్రామంలో దొరికిన శాసనం ఇతని కవిత్వానికి మచ్చుతునక.

వెంకట భట్టోపాధ్యాయుడు:

వేద శాస్ర్తార్థ తత్వజుడు. ఈయన రచించిన మన్ననూరి శాసనం సంస్కృతాంధ్ర సమ్మితము. ఈ పూర్తి శాసనాన్ని బీఎన్ శాస్త్రి, పరబ్రహ్మ శాస్త్రి పరిష్కరింపచేశారు.

మాయి భట్టోపాధ్యాయుడు:

మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోని ఉమామహేశ్వర గ్రామంలో లభించిన శాసనంలో ఈ కవికి పదవాక్యప్రమాణజ్ఞుడనే బిరుదు ఉన్నట్లు తెలుస్తున్నది. ఇతని కవిత్వంలో ప్రజ్ఞాశాలి అనడానికి ఉమామహేశ్వర శాసనం చివరున్న చక్రబంధమే తార్కాణం.

నాగదేవ కవి:

కాకతి రుద్రదేవుని సామంతుడైన గంగాధరుని ఆస్థానకవి దామోదరార్యుని కుమారుడు. ఈయన సకలశాస్త్ర పారంగతుడు. గంగాధరుని రంజన వంశాన్ని సహజ కావ్య సరళిలో ఎంతో మృదుమధురంగా బెకెల్లు శాసనంలో తెలిపాడు. ఇతని కవిత్వం.. శబ్ద రచనా సౌందర్యం, వస్వైక్యం, శబ్ద స్ఫూర్తి.

అనంతసూరి:

ఇమ్మాది మల్లికార్జునదేవుని ఆస్థాన కవి, పండితుడు గోవిందభట్టు దౌహిత్రుడు (కూతురి కొడుకు- మనుమడు). ఈయన విరచితమైన పానగల్లు శాసనం (క్రీ.శ. 1290) శబ్దార్థ ప్రాధాన్యంతో ఉంది. ఉపమానాలంకారాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. కావూరి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి అనే శాసనకర్త పరిష్కరించాడని పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు. అయితే ఈ శాసనాన్ని ఇంగువ కార్తికేయశర్మ ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ పురావస్తు శాఖకు అందించాడు.

అభినవ మయూరసూరి:

క్రీ.శ. 1245లో గణపతి దేవమహారాజు కాలంనాటి వడ్డమాను శాసనం ద్వారా మల్యాల గండ దండ నాయకుని ఆస్థాన కవుల్లో ఒకడని తెలుస్తున్నది. ఈ శాసనంలో 165 పంక్తులున్నప్పటికీ అందులో 41 పంక్తులు తెనుగు వచనంలో ఉన్నాయి. మిగిలినవి ప్రాకృత (బ్రాహ్మీ), సంస్కృత శ్లోకాలు. తెలంగాణలో ఉత్కృష్ట మహాశైలిలో శాసనం లభించింది. అయితే లింగాల శాసనంలో ఇతడు ఆత్రేయ గోత్రుడని, ఈశ్వర హరిపుత్రుడని కవిత్వపద వ్యాఖ్య శాసనం సంస్కృత శ్లోకాలతో ఉన్నది.

ఈశ్వరసూరి:

మయూరార్య పుత్రుడు, మహాశాసన, సంస్కృత కవి. ఈయన అంతగా తెలియని శబ్దాలంకార కవి. మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని బూదపురంలో ఉన్న రెండు శాసనాలు (క్రీ.శ. 1256-1272) ఈశ్వర సూరి రచనా సామర్థ్యానికి మచ్చుతునకలు. మల్యాల గండ దండాదీశు ఆస్థాన కవుల్లో ఈయన ప్రథముడు. తెలంగాణలో పుట్టి కాశీపీఠంలో చదివి ఆస్థాన కవిగా మొదటివాడై అపశబ్దాభాస, అవ్యయాభాస-పునరుక్త్యాభాస, క్రియా పదభ్రమకవు, క్రియా పదత్రయ గోపకం స్త(స్థ)బకావళి-మిధునావళి-శబ్దాలంకారం, పాదాదియకము, అనవ్రతాక్షర ప్రయోగాలు ఈ మహాకవి రచనాశైలి.

నాగనాథుడు:

కౌశిక గోత్రికుడు. పశుపతి కుమారుడు. వరంగల్ జిల్లాలోని ఐనవోలు గ్రామంలో దొరికిన ప్రాచీన శాసనాలు ఇతని రచనలు రేచర్ల, కాకతీయ వంశాల వర్ణన శుద్ధ కావ్య ధోరణిలో చిత్రీకరించి రచించాడు. ఎందరో శాసనకవులు కూడా అంతరించిపోయారు. పిల్లలమర్రి, పాలంపేట, కోటగిరి, కొండిపర్తి, మెదక్, కుండినాపురం (నేటి కొండాపురం) మొదలైన శాసనకర్తలు (కవులు) పేర్లు తెలియనప్పటికీ వారి వాజ్ఞయ ప్రజ్ఞ కల్పనా చమత్కృతి, పరిశీలనా నైశిత్యం, భావములు అనంతం.

మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి

— మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి తెలుగు కవి, పండితుడు. ఆయన ప్రముఖ కవి బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం కోరిక మేరకు ఆయన లక్ష్మీకాంతం ప్రారంభించి అసంపూర్తిగా వదిలివేసిన సుందరకాండము కావ్యం పూర్తిచేశారు. ప్రసిద్ధ కవి, పండితుడు వేలూరి శివరామ శాస్త్రికి శిష్యుడైన మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి సంస్కృతాంధ్రాల్లో మంచి పండితునిగా పేరొందారు. మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి సుందరకాండముతో పాటుగా జగన్నాథ పండితరాయలు రచించిన భామినీ విలాసం అనే గ్రంథాన్ని సూక్తి సుధ పేరుతో అనువదించారు. పుత్రసంతానం లేని శాస్త్రి తన సుందరకాండనే పుత్రునిగా పేర్కొనేవారు. దురదృష్టవశాత్తూ ఆయన మరణించాకా కానీ ఆయన శిష్యుల చొరవతో సుందరకాండము ముద్రణ పొందలేదు.

బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి 1885లో నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన కంకణంపాటి అగ్రహారంలో వేంకట సుబ్బమ్మ, సుబ్బశాస్త్రి దంపతులకు జన్మించారు. రామబ్రహ్మశాస్త్రి ప్రముఖ పండితుడు, రచయిత వేలూరి శివరామ శాస్త్రి వద్ద సంస్కృత వ్యాకరణం అభ్యసించారు.[1]

వృత్తి, వ్యక్తిగత జీవితం
మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి ఉపాధ్యాయవృత్తి చేపట్టి కర్నూలు పట్టణంలో స్థిరపడ్డారు. ఆయన ప్రస్తుతపు కర్నూలు స్టేడియం ప్రాంతంలో నివాసం ఉండేవారు. కర్నూలు పురపాలకసంఘ ఉన్నత పాఠశాలలో సంస్కృతం, తెలుగు ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు. ఆయనకు వయసు మీద పడేవరకూ సంతానం లేకపోయి, వార్ధక్యంలో ఓ కుమార్తె జన్మించింది. కుమారులు లేని రామబ్రహ్మశాస్త్రి తన సుందరకాండనే కొడుకుగా భావించేవారు. అటువంటి కావ్యం ఆయన మరణానంతరమే ముద్రణ పొందడం ఆయన జీవితంలోని ఒక విషాదం. మేడవరపు రామబ్రహ్మశాస్త్రి 1966-67 మధ్య కాలంలో మరణించారు.[1]

రచనా రంగ0
తెలుగు సాహిత్యంలో సుప్రసిద్ధుడైన బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంతం వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండాన్ని తెలుగులో కావ్యంగా రాయాలని ప్రయత్నించి కొంతవరకూ రాశారు. తెలియని కారణాల వల్ల అసంపూర్ణంగా వదిలేశారు. ఆ తర్వాత స్వయంగా కర్నూలులో రామబ్రహ్మశాస్త్రిని కలిసి తన సుందరాకాండను పూర్తిచేయమని కోరారు. దాంతో రామబ్రహ్మశాస్త్రి సుందరకాండ పూర్తిచేశారు. కొడుకులు లేని రామబ్రహ్మశాస్త్రి తన సుందరాకాండనే కుమారునిగా భావించేవారు. ఆయన మరణానంతరం ఆయన విద్యార్థులు చందాలు వేసుకుని సుందరాకాండ ప్రచురించారు. జగన్నాథ పండితరాయలు రాసిన భామినీ విలాసం అనే సుప్రసిద్ధ సంస్కృత కావ్యాన్ని రామబ్రహ్మశాస్త్రి సూక్తిసుధగా తెనిగించారు. అయితే గొప్ప పాండిత్యం, వ్యుత్పత్తి ఉండి కూడా రామబ్రహ్మశాస్త్రి రచన రంగంపై తగినంతగా దృష్టి పెట్టకపోవడంతో తగినన్ని రచనలు చేయలేదని కర్నూలు జిల్లా రచయితల చరిత్ర రాసిన కె.ఎన్.ఎస్.రాజు పేర్కొన్నారు.[1]

ప్రాచుర్య0
మేడవరం రామబ్రహ్మశాస్త్రి సాహిత్యరంగంలో చక్కగా తెనిగించగల కవిగా ప్రఖ్యాతులయ్యారు. ఆ క్రమంలోనే తన కావ్యాన్ని పూరించమని బలిజేపల్లి లక్ష్మీకాంత కవి కోరారు. భామినీ విలాసాన్ని ఆంధ్రీకరిస్తూ రాసిన సూక్తిసుధ ప్రముఖ కవులు, విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందింది. ప్రముఖ పండితుడు దివాకర్ల వెంకటావధాని ఈ కావ్యాన్ని గురించి – “పండితరాయల శ్లోకము లందలి రసభావములను, ధ్వన్యన్యోక్తి విలాసములను, పదప్రయోగాచిత్యమును జక్కగా పరిశీలించి మూలమునకే విధమునను దీసిపోనట్లుగా వారీ యనువాదమును సాగించినారు. ప్రతి పద్యము సరసమైన లలిత సుందర పదప్రయోగ భాసురమై, ప్రౌఢమై హృదయము నానంద తుందిలము గావించినది” అని ప్రశంసించారు. జ్ఞానపీఠ పురస్కార గ్రహీత విశ్వనాథ సత్యనారాయణ “భామినీ విలాసమునకు మరికొన్ని యాంధ్రీకరణములు కలవు. వానిలో నిది విశిష్ట లక్షణము కలది” అని సూక్తిసుధ విశిష్టత వివరించారు.

ఆయన గద్వాల, వనపర్తి, దైవందిన్నె మొదలైన సంస్థానాలకు వెళ్ళి పాండిత్యాన్ని కనబరచి, సంస్థానాధీశుల సత్కారాలు, బహుమానాలు పొందేవారు

సాహితీ బంధువులకు శుభకామనలు -2019 నూతన సంవత్సర శుభా కాక్షలు –

Continue reading →

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4

352-వాడుక సంస్కృత భాషా ప్రచారకుడు  –ఆర్ .రామ చంద్రన్ (1960-)

సంస్కృతం లో మహా పండితుడైన ఆర్ .రామ చంద్రన్ 1960లో తమిళనాడు లో జన్మించాడు చెన్నైలో రామకృష్ణ వివేకానంద సంస్కృత శాఖలో పని చేశాడు .దక్షిణ భారత సంస్కృత భారతికి ఉపాధ్యక్షుడు .గొప్ప సంకీర్తనా చార్యుడైన తండ్రికి తగిన వారసుడైన ప్రొఫెసర్ రామ చంద్రన్,చిన్ననాటి నుండి సంస్కృతం ఆసక్తిగా నేర్చాడు .సంస్కృత భాష బోధించటం లో నిష్ణాతుడని పించుకొని విద్యార్దుల అభిమానం గొప్పగా పొందాడు .సంస్కృతం లో లోతైన పాండిత్యం ఉన్నా అతి తేలిక భాషలో సంస్కృతం బోధించటం ఆయన ప్రత్యేకత .సంస్కృత శిబిరాలలో ఆయన ప్రసంగాలు మహా ఆసక్తిగా ఉండేవి .సాధారణ ప్రజలకోసం వాడుక సంస్కృత భాషలో వందలాది  శిబిరాలు నిర్వ హించాడు .సంస్కృతం బోధించేటప్పుడు సంస్కృతం మాత్రమే వాడేవాడు .మరే భాష సాయం తీసుకొనే వాడు కాదు .చిన్న పిల్లాడు తల్లి భాష యెంత సహజంగా నేర్చుకొంటాడో ,అంతే సహజం గా రామచంద్రన్ సంస్కృత బోధన చేసి తన ప్రత్యేకత చాటుకొని ,సంస్కృత భారతి కి  విపులమైన ప్రచారం చేశాడు .ఆయన చేసిన సంస్కృత భాషా సేవకు ‘’సుందరం ఫైనాన్స్ స్పిరిట్ ఆఫ్ మైలాపూర్ ‘’పురస్కారం అందుకొన్నాడు .

353-సంస్కృత వార్తా పత్రిక –సుధర్మ

సంస్కృతం లో ప్రచురణ పొందుతున్న ఏకైన దిన పత్రిక’’సుధర్మ ‘’కర్ణాటకలోని మైసూర్ నుండి  వెలువడుతుంది .1970స్థాపింపబడిన ఈ సంస్కృత వార్తా పత్రిక సర్క్యు లేషన్ అంతా పోస్ట్ ద్వారానే జరగటం మరో విశేషం .దీనికి కారణం పత్రిక స్తాపించినపుడు దీన్ని అమ్మటానికి ఏ న్యూజ్ ఏజెంట్ కూడా ముందుకు రాకపోవటమే .అప్పటినుంచి కావాల్సిన వారికి పత్రికను పోస్ట్ లో పంపటం మొదలు పెట్టారు .అదే ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది .ప్రస్తుతం ఈపత్రిక నిధులు లేక దిన దిన గండంగా నడుస్తోంది

కలాలె నడదూర్ వరద రాజ అయ్యంగార్ సంస్కృత భాషా వ్యాప్తికోసం ‘’సుధర్మ ‘’సంస్కృత దిన పత్రిక ప్రారంభించాడు .సంస్కృత పుస్తక ప్రచురణలో అనుభవమున్న ఆయన ,తనవద్ద పనిలేకుండా పడిఉన్న  మెషీన్లకు పని కల్పించే ఉద్దేశ౦ తో ఈ పత్రికా ప్రచురణకు పూనుకొన్నాడు .ఈ విషయాన్ని మిత్రులకు, సన్నిహితులకు చెబితే యెగతాళి చేసి,దిన పత్రిక కు కావలసిన సంస్కృత పదజాలం లేదని ,సాహసం చేయవద్దని  నేల విడిచి సాము చేయవద్దని హెచ్చరించారు .కాని అభిన౦దించి,ప్రోత్సహించిన వారిలో కన్నడ దిన పత్రిక సంపాదకుడు అగరం రంగయ్య ,రిటైర్డ్ జాయింట్ డైరెక్టర్ ఆఫ్ ఇన్ ఫర్మేషన్ పి.నాగాచార్ ఉన్నారు వీరి ప్రోత్సాహం తో వరద రాజ  అయ్యంగార్ ధైర్యంగా మొదటి దిన పత్రిక 1970 జులై 14న మహా రాజా సంస్కృత కాలేజి లో ఉన్న ‘’గణపతి తొట్టి ‘’నుంచి ప్రచురించాడు .దీనితో పాటు నాటి కేంద్ర సమాచార మంత్రి ఐ కే గుజ్రాల్ ను ఒప్పించి రేడియో లో రోజూ సంస్కృత వార్తలు ప్రసారం చేయించటానికి ఒప్పించాడు . ఇలా రెండు మాధ్యమాల ద్వారా సంస్కృత ప్రచారానికి వరద రాజ అయ్యంగార్ దోహద పడినందుకు గీర్వాణ వాణి హృదయపూర్వకం గా ఆయనను అభినందించి ఉండాలి .

1990లో అంటే పత్రిక స్థాపించిన 20ఏళ్ళకే అయ్యంగార్ చనిపోయాడు  .అప్పటినుంచి పత్రిక మైసూర్ లోని రామ చంద్ర అగ్రహారం నుండి వెలువడుతోంది .సుధర్మ పత్రిక చందా దారులు  సంస్కృతం పండితులు ,సంస్కృత విద్యార్ధులు  .పత్రిక సర్క్యులేషన్ 3,500 కాపీలు .వార్షిక చందా 500 రూపాయలు .దేశమంతటా పత్రిక లైబ్రరీలకు,విద్యా సంస్థలకు ,చందాదారులకు పోస్ట్ లోనే పంపబడుతుంది .అమెరికా ,జపాన్ దేశాల కూడా పత్రిక పంపబడుతోంది .వీరికి సాలు సరి చందా రుసుము 50 డాలర్లు .

పత్రిక అమ్మకాలపై వచ్చే లాభం అత్యంత స్వల్పమే .కాని సంస్కృతం పై ఉన్న అభిమానం ,జర్నలిజం పై ఆసక్తి ఉన్న సంపత్ కుమార్ పత్రికను కొనసాగించాలనే దృఢ సంకల్పం లో ఉన్నాడు .పత్రికను లాక్కు రావటానికి కిందా మీదా పడుతున్నాడు .పత్రిక సంస్కృతభాష నేర్వటానికి  వ్యాప్తికి ,జ్ఞాన సముపార్జనకు చక్కగా తోడ్పడుతోంది .2011జులై 15న సుధర్మ 42వ వార్షికోత్సవం మైసూర్ లో ఘనంగా నిర్వహించారు  .ఈ ఉత్సవం లో వక్తలందరూ సంస్కృతం లోనే సంభాషించి,అరుదైన  ప్రత్యేకత చాటారు.సంస్కృత విద్వాంసులను ఘనంగా సత్కరించి భాషపట్ల తమకున్న అభిరుచిని తెలియజేశారు .ఇప్పడు ఈ పత్రిక ఆన్ లైన్ లో కూడా లభ్యమౌతోంది .

ఇప్పుడు సుధర్మ ప్రపంచం లోనే మొట్టమొదటి ‘’ఇ పేపర్’’దినపత్రిక అయి రికార్డ్ సాధించింది .హాయిగా ఉచితంగా చదువుకొనే సౌలభ్యం కలిగించి చరిత్ర సృష్టించింది ..చదువరులకోసం సంస్కృతం లో క్రాస్ వర్డ్ పజిల్ తోపాటు అనేక ఆకర్షణీయ అంశాలు అందిస్తోంది .స్థాపకుడు వరద రాజ అయ్యంగార్ ఆత్మ ఎంతగా పులకిస్తోందో ? ఆ మహామనిషి పూనిక ,సాహసం  చిరస్మరణీయ౦ కావాలంటే వదాన్యులైన సంస్కృతాభిమానులు సుధర్మ యాజమాన్యానికి చేదోడుగా నిలవాలని కోరుతున్నాను .

మీ కోసం సుధర్మ వివరాలు

http//sudharma epapertoday .com

Email-sudharma.sanskrit daily @gmail.com

www.sudharma sanskrit daaily .in

సశేషం

క్రిస్మస్ శుభా కా౦క్షలతో

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -24-12-18-ఉయ్యూరు  .

.

సాహితీ బంధువులకు శుభకామనలు -23-12-18 ఆదివారం ఉదయం 8-30 కి ఉయ్యూరు నుండి మేమిద్దరం,మా పెద్దకోడలుశ్రీమతి సమత,మనవడు చి .సంకల్ప్ కారులో బయల్దేరి గుడివాడ మీదుగాముదినే[పల్లి  దగ్గర సింగరాయ కొండ లో ఉన్న శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య దేవాలయం ,కలిదిండి లోని శ్రీ పాతాళ భోగేశ్వర స్వామి దేవాలయం ,భీమవరం సోమారామం ,భీమేశ్వరాలయం ,మావూళ్ళమ్మ దేవాలయాలు చూసి అంతర్వేది వెళ్లి శ్రీ లక్ష్మీ నృసింహ స్వామి దేవాలయం ,బీచ్ చూసి ,తిరుగుప్రయాణం లో పెనుకొండ శ్రీ వాసవీ కన్యకా పరమేశ్వరాలయం ,శ్రీ నగరే,శ్వర, శ్రీ మహిషా సుర మర్దిని అమ్మవార్లను దర్శించి ,రాత్రి 9-30కు ఉయ్యూరు చేరాం .

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4

గాయత్రీ వృత్త  చందః ప్రకరణ కర్త- అష్టభాషా కవి, గాయకుడు,వాగ్గేయకారుడు  –పి.బి .శ్రీనివాస్ (1930-2013)

పి.బి .శ్రీనివాస్ అంటే -ప్రతివాది భయంకర శ్రీనివాస్ 22-9-1930 ఆంద్ర ప్రదేశ్ తూర్పు గోదావరిజిల్లా కాకినాడలో ప్రతివాది భయంకర ఫణీంద్ర స్వామి ,శేషగిరియమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు . తండ్రి సివిల్ ఉద్యోగి. తల్లి సంగీత గాయకురాలు .బికాం పాసై ,హిందీలో విశారద అందుకొన్నాడు .తల్లి నుంచి క ర్ణాటక సంగీత అభిరుచికలిగి ,గాయకుడు మహమ్మద్ రఫీ అంటే అభిమానమేర్పడింది .మద్రాస్ లో జెమిని స్టుడియోలో సంగీత శాఖ నిర్వాహకులు ప్రఖ్యాత వీణ విద్వాంసులు ఈమని శంకర శాస్త్రి గారి మన్నన పొందాడు .నిర్మాత ఎస్ ఎస్ వాసన్ ను హిందీపాటతో మెప్పించి ,1952లో జెమినీవారి హిందీ చిత్రం ‘’మిస్టర్ సంపత్’’లో గీతాదత్ తో పాడి తెరంగేట్రం చేశాడు  .వరుసగా కన్నడ తెలుగు మొదలైన సినిమాలలో అవకాశాలు వచ్చి వేలాది పాటలుపాడాడు .పాడటమే కాదు చక్కని పాటలూ రాశాడు .అగ్రనటులందరికీ పాడినా, కన్నడ కంఠీరవ రాజ్ కుమార్ కు ఆయన స్వరం చక్కగా సరిపోయేది .అందుకే ఆయనకు 300 కు పైగా పాటలు పాడి అభిమానం సంపాదించాడు

సంస్కృతం లో ఎన్నో స్తోత్రాలు ,భజనలు రచించాడు .మొత్తం 3 వేలపాటలు సంస్కృతం ,తెలుగు ,కన్నడం తమిళం ,హిందీ ,మలయాళం ,తుళు ,కొంకణి భాషలో పాడిన అష్ట భాషా జ్ఞాని .ఆయన జీవిత చరిత్ర ‘మాధుర్య సార్వభౌమ డా.పిబి శ్రీనివాస్ –నాద యోగి ‘’పేరుతొ  వచ్చింది .కర్ణాటక ప్రభుత్వం ఈ పుస్తకానికి’’ బెస్ట్ బుక్ అవార్డ్ ‘’అందించింది .శ్రీనివాస్ లలిత గాన మాధుర్యానికి కర్ణాటక ప్రభుత్వం ‘’కర్ణాటక రాజ్యోత్సవ పురస్కారం’’ ఇచ్చింది .తమిళనాడు ప్రభుత్వం ‘’కలైమణి’’బిరుదాన్నిచ్చింది .రాజకుమార్ కుటుంబీకులు ‘’రాజకుమార్ సౌహార్ద్ర అవార్డ్ ‘’అందించి గౌరవించారు .కన్నడ యూని వర్సిటి ‘’కర్నాటక నాదోజ అవార్డ్ ను ,తమిళనాడు  ఫిలిం ఆనరరి అవార్డ్ ‘’కలైవర్ కూడా అందుకొన్నాడు .పుంభావ సరస్వతి పి.బి.శ్రీనివాస్ 2013 ఏప్రిల్ 14న 82 వ ఏట సరస్వతీ సన్నిధానం చేరాడు .ఇంటిపేరే ‘’ప్రతివాది భయంకర’’ కాని ఆయన స్వరం అత్యంత కోమలం, లలితం  ముఖాన నిలువు బొట్టు, మెడలో కండువా ,శిరస్సున తలపాగా శ్రీనివాస్ ప్రత్యేకత .

ఇంతవరకు నేను రాసినదే .దీనితర్వాత శ్రీకాంత్ జయంతి సాక్షి పత్రికలో 2017సెప్టెంబర్ 17రాసిన ‘’అష్టభాషా కవి పి.బి.’’ను చేర్చాను –

‘అష్ట భాషా కవి నాచన సోముడు అని మనం చదివాం. కానీ ఆ అష్టభాషలు తెలుగు మాండలిక భేదాలే. వేరు వేరు భాషలు కావు’’.  సి.నారాయణరెడ్డి ఈ మాటలు అన్నారు. ‘‘మనకు తెలిసిన ఏకైక అష్టభాషా కవి తెలుగువారైన పి.బి.శ్రీనివాస్‌.’’ ఈ మాటలూ సినారెవే.
పి.బి.శ్రీనివాస్‌ ఒక బహుభాషా చలన చిత్ర నేపథ్య గాయకులు మాత్రమే కాదు; అష్టభాషా వేత్త, కవి కూడా! తెలుగువారైన ఆయన తెలుగు, హిందీ, సంస్కృతం, ఇంగ్లిష్, తమిళం, కన్నడం, మలయాళం, ఉర్దూ భాషలలో ఎన్నో కవితలు రాశారు. పద్య ఛందస్సులో కొత్త కొత్త వృత్తాలను సృష్టించారు. 1960ల ఉత్తరార్థంలో ఆంధ్రప్రభ పత్రికలో ఆయన సృష్టించిన కొత్త వృత్తాల పద్యాలు అచ్చయ్యేవి.
అంతర్లాపి కవితా పద్ధతిని ఆయన ప్రచారంలోకి తెచ్చారు. ఒక కవితలో మొదట్లోనో, మరో చోటో నిలువుగా ఉన్న అక్షరాలను కలిపి చదివితే విడిగా వేరే వాక్యం వస్తుంది. దాన్ని అంతర్లాపి అంటారు. ‘సద్వైద్వ జీవనము’ రాసిన వైద్య కవి లోలంబరాజు అంతర్లాపిలో ప్రసిద్ధుడు. పి.బి.శ్రీనివాస్‌ ఆ పద్ధతిలో ‘దశగీత గీత సందేశం– సంఖ్యాక్షర సందేశ పద్ధతి’ అని ఒక వినూత్న ప్రయోగం చేశారు. ఇందులో వరుసగా 10 గీతాలు ఉంటాయి. వాటిల్లోని ఒక్కో గీతంలోని ఒక్కో వాక్యంతో 11వ గీతం పుడుతుంది. ఈ పుస్తకానికి ముందుమాట రాసిన దేవులపల్లి వారు పి.బి.శ్రీనివాస్‌ను ఇంగ్లిష్‌ కవి విలియం బ్లేక్‌తో పోల్చారు.
1979లో శ్రీనివాస శ్రీ గాయత్రీ వృత్తములు అనే అపూర్వ చ్ఛందః ప్రకరణ గ్రంథాన్ని ప్రకటించారు పి.బి. శ్రీనివాస్‌. శ్రీనివాస వృత్తం పాద పాదానికీ 11 యతులతో 116 అక్షరాలతో నడిచేది. శ్రీ గాయత్రీ వృత్తం షడక్షర (కళా) గణాలతో పేర్లకు తగ్గట్టు రూపొందేది. ఛందః ప్రస్తారాల్లో గాయత్రీ ఛందస్సులోని 64 గురు లఘు సంయోగ పద్ధతుల ప్రాతిపదికగా ఈ గాయత్రీ వృత్తం సృష్టించబడింది. పంచతాళ వృత్తం అనే మరో అద్భుతమైన 72 అక్షరాల వృత్తాన్ని కూడా ఆయన సృష్టించారు. కర్ణాటక సంగీతంలోని 72 మేళకర్త రాగాల రూపాలనూ, స్వరాలనూ తేలికగా గుర్తుంచుకోవడానికీ, గుర్తుపట్టడానికీ  గణితం అధారంగా ‘డైమన్డ్‌ కీ’ అనే సూత్ర రచన చేశారు.
1978లో కడప ఆకాశవాణి కేంద్రంలో తొలి తెలుగు గజల్‌ వాగ్గేయకారులుగా ‘‘కల్పనలు సన్నాయి పాడే వేళ చింతలు దేనికి?’’ అన్న గజల్‌ రాసి పాడారు. గజలియత్‌ను తెలుగుకు తెచ్చిన కవి ఆయనే. ఎనిమిది భాషలలో గజళ్లు రాసిన ఏకైక కవి. ఉర్దూ, కన్నడ, తమిళ గజళ్లు రికార్డులపై విడుదలయ్యాయి.

చార్‌ దిన్‌ కీ జిందగానీ క్యూం కిసీసే దుష్మనీ

దుష్మనీ చాహేతొ కర్లీ దుష్మనీసే దుష్మనీ

(నాలుగు నాళ్ల జీవితంలో మనకెందుకు శత్రుత్వం శత్రుత్వమే కావాలనుకుంటే చేద్దాం శత్రుత్వంతో శత్రుత్వం)
అన్న ఆయన ఓ గజల్‌ షేర్‌ ఖండాంతరాలకు వ్యాపించింది. 1996లో విశ్వసాహితీ వారు ‘గాయకుడి గేయాలు’ అన్న పి.బి.శ్రీనివాస్‌ గేయాల సంకలనాన్ని ప్రచురించారు. ఇందులో గజళ్లు కూడా ఉన్నాయి. ‘‘శక్తులలో గొప్ప శక్తి కల్పనా శక్తి/ పంక్తులలో గొప్ప పంక్తి కవితా పంక్తి’’ అన్నారు.
ఆకాశవాణి కేంద్రాల కోసం చాలా లలిత గేయాలు రాసి పాడారు. నవరసాలపై ఒకే రాగంలో రాసిన 9 పాటలు ఆకాశవాణి చెన్నై కేంద్రంలో ప్రసారమైనాయి. ‘‘పాలవెల్లి నీ పిల్లన గ్రోవి నీల గగనమే నీ మ్రోవి’’ అంటూ ఆ పాటలో చివరి పంక్తులుగా ‘‘ప్రశ్నార్థకమే విధాత రాత, ప్రత్యుత్తరమే భగవద్గీత’’ అని తమ రచనా వైదుష్యాన్ని ప్రదర్శించారు. ‘‘అన్నీ పోతాయి ప్రేమ పోతే’’ అన్నారు ఓ పాటలో. ‘‘బ్రతుకు ప్రేమించడానికి, ప్రేమించు బ్రతకడానికి’’ అని అన్నప్పుడు దాశరథి మెచ్చుకోకుండా ఉండలేక పోయారు.
1969లో చంద్రుడిపై నీల్‌ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌ దిగిన సందర్భంలో ‘మేన్‌ టు మూన్‌’, ‘మూన్‌ టు గాడ్‌’ అనే రెండు పాటలు రాసి అప్పటి అమెరికా అధ్యక్షుడు నిక్సన్‌కూ, ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్‌కూ పంపి వారి నుంచి ప్రశంసా పత్రాలు అందుకున్నారు. 1970ల ఉత్తరార్థంలో ‘లవ్లీ లవ్‌ సాంగ్స్‌’, ‘వైట్‌ షాడోస్‌’ అన్న రెండు ఇంగ్లిష్‌ కవితా సంకలనాల్ని వెలువరించారు.
1997లో ఆకృతి సంస్థ వారు పి.బి.శ్రీనివాస్‌ అష్టభాషా కవితల సంకలనం ‘ప్రణవం’ విడుదల చేశారు. ఇందులో స్వదస్తూరితో ఆయన రాసిన సంస్కృతం, తెలుగు, తమిళం, కన్నడం, మలయాళం, హిందీ, ఉర్దూ, ఇంగ్లిష్‌ కవితలు ఉన్నాయి. ఈ సంకలనంలో ఇతర 7 భాషల కవితలకు ఇంగ్లిష్‌లో ప్రతిలేఖనం, అనువాదం ఉన్నాయి. బహుశా ప్రపంచంలో మరెక్కడా ఇటువంటి ప్రయత్నం, ప్రయోగం జరిగి ఉండదు.

ఆయన ఎన్నో తెలుగు, సంస్కృత, హిందీ, కన్నడ స్తోత్రాలను రాశారు. సంగీతా సంస్థ వారు ఆయన రాసిన హిందీ, సంçస్కృత భజనలను ‘భజన్‌ సుధ’పేరుతో క్యాసెట్‌ విడుదల చేశారు. 1963–64లో అప్పటి జ్యోతి పత్రికలో ‘స్వర లహరి’ శీర్షికతో దేశంలోని చలనచిత్ర సంగీత దర్శకులపై విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాలు రాశారు. మళ్లీ అదే ప్రయత్నాన్ని 1986లో శివరంజని పత్రిక కోసమూ చేశారు. కర్ణాటక సంగీత వాగ్గేయకారుడిగా ‘నవనీత సుమ సుధ’ అన్న రాగ సృజనా, దానికి సాహిత్య రచనా చేశారు. ‘ఏక స్వరి’ అంటే ఒకే స్వరంతో ఉండే రాగాన్ని రూపొందించి దానికి ‘‘ఆనందం, ఆనందం’’ అంటూ కృతి రాసి శ్రుతి నిచ్చారు. కొన్ని అన్నమాచార్య సంకీర్తనల్ని హిందీలోకి అనువదించారు. ఆయన మరణానంతరం ప్రభుత్వ ప్రాచ్యలిఖిత గ్రంథాలయం మరియు పరిశోధనాలయం వారు ఆయన గేయాలు కొన్నిటిని ‘గేయ కవితలు’ పేరుతో ప్రచురించారు.
‘‘ఎన్నో భాషలలో అఖండమైన పాండిత్యాన్ని ఆపోసన పట్టిన రచయిత. సాహిత్యంలో సాము గరిడీలకు ఆయన పెట్టింది పేరు’’ అన్నారు గొల్లపూడి మారుతిరావు. ‘‘ఆయన ఒక విద్యా సాగరం’’ అన్నారు తమిళ కవి వాలి. మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ ‘ (P) పుం (B)భావ (S) సరస్వతి’’ అన్నారు.

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -22-12-18-ఉయ్యూరు
.

,

—

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://sarasabharativuyyuru.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

ఉయ్యూరు లైబ్రరీకి మైనేనిగోపాలకృష్ణ గారి నూతన గ్రంథ బహూకరణ

2-12-18 శనివారం ఉదయం ఉయ్యూరు ఎసి లైబ్రరీలో సరసభారతి 135వ కార్యక్రమం లో  శ్రీ మైనేని గోపాలకృష్ణ గారి పెద్దకుమారుడు శ్రీ కృష్ణ ,మనవరాలు సెరీనా (అమెరికా )పాల్గొని తమ తండ్రిగారి తరఫున సరసభారతి ఆధ్వర్యం లో లైబ్రరీకి నూతన గ్రంథాలు ప్రదానం ,శ్రీ కృష్ణ గారికి సరసభారతి, వాకర్స్ క్లబ్ సత్కారం చిత్రాలు 

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4భాగం )–సంపాదకులు -డా.ఇ.ఆర్.కృష్ణారావు-1964 (వెంకటేశ్వర  యూని వర్సిటి

350–వేదసమీక్షా -2(చివరి   గీర్వాణ కవుల

‘’సామవేదః లౌకికో వ్యవహారశ్చ’’వ్యాసం లో శ్రీ మ.రామ నాథదీక్షితులుగారు ‘’వేదానాం సామ వేదోస్మి ‘’,’అని గీత లో,’సామగాన ప్రియా ‘’అని లలితా రహస్యం లోను ఉన్న సామవేద విశిష్టతను సంస్కృత వచనంలో చక్కగా చెప్పారు .అందులోని బ్రాహ్మణాదులను నిర్వ చించారు .అదృస్టవంతులైన స్వర్గాదులకే కాక ,దృష్ట ప్రయోజనం కల లౌకిక సిద్ధులకు కూడా సామమంత్ర ప్రయోగం ఎలా ఉపయోగపడుతుందో వివరించారు .

శ్రీ వే.జగదీశ్వర శాస్త్రి గారు ‘’శుక్ల యజుర్వేదమీమా౦సా ‘’లో యజుర్వేద ప్రథమామాచార్యుడు యాజ్ఞవల్క్య అతిశయాన్ని ,శాఖా భేదాలను ,శత పద బ్రాహ్మణ  విశేషాలను ,ఈ సంహితకు భాష్య కారులను చెప్పి ,యాజ్ఞవల్క్య చరిత్రతో ముగించారు .మంత్రం భాగము మాత్రమె వేద పద వాచ్యం అనే ఆధునికుల వాదాన్ని ఖండించి సహేతుకంగా మం త్రం ,బ్రాహ్మణాలు రెండూ వేద పద వాచ్యాలని సప్రమాణంగా రుజువు చేశారు .

శ్రీసూర్య ప్రకాశ శాస్త్రి గారు ‘’వేదేషు రాజనీతిః’’లో వేదభాగం లోని వాక్యాలను సూత్ర ప్రాయంగా తీసుకొని ,మన్వాది స్మృతులు ,పురాణాలు ,కౌటిల్యుని అర్ధ శాస్త్రం ఎలా విస్తరించాయో వివరించారు వేద విధానం లో ‘’రాజ సూయం ‘’ప్రకరణ బట్టి భారతీయ రాజుల ధర్మ ప్రవర్తన ,ప్రజాను రంజకపాలన నిరూపితమైందని ,క్షత్రియులే రాజులైతే వారిలో విద్యావినయాది సద్గుణాలు కలవారికే రాజ్యాభిషేకం చేయాలని ,వాళ్ళు మంత్రి, పురోహితులను నియమించుకొని వాళ్ళ ఆజ్ఞలు పాటించాలని తెలిపారు .మంత్రుల లో పురోహితుడు అగ్రగణ్యుడు .అతడు ఉత్తమ గుణ శీల సంపన్నుడై,  వేద వేదాంగాలలో ,దైవ కార్యాలలో ,దండనీతిలో నిష్ణాతుడై దైవ ,మానుష ఉపద్రవాలకు ప్రతిక్రియ చేయగల సమర్ధత కలిగి ఉండాలి .రాజు పురోహితుని గురువుగా ,ఆచార్యునిగా సేవించాలి.  యుద్ధ౦ ఆత్మ రక్షణ ,,పన్నులు ఎలా చేయాలో స్పష్టంగా చెప్పారు .

‘’వేద లక్షణం ‘’లో శ్రీ రా. కృష్ణ స్వామి ఘనాపారి గారు ప్రాతి శాఖ్యాల ప్రయోజనం వివరించారు .’’దర్శనానాంలోక న్యాయానా౦ చ మూల భూతా వేద భాగాః’’లో శ్రీ చతుర్వేది రామ చంద్రా చార్యులుగారు కొందరు దర్శనాలు 6అంటే మరికొందరు 10అన్నారని ,’’సర్వ దర్శన సంగ్రహం ‘’16 చెప్పిందని ,ఆయా అభిప్రాయాలకు మూల భూతాలైన వేదవచనాలను పేర్కొన్నారు .ఇవి ఎక్కువభాగం ఉపనిషత్తులలోని వే కాని వేదభాగాలలోనివి కావు అన్నారు నోరివారు . ఈ వ్యాసాలన్నీ సంస్కృతం లో రచించినవే .

ఇంగ్లిష్ లో రాసిన వ్యాసాలలో శ్రీ సి ఎస్.వెంకటేశ్వరన్ ఋగ్వేదం లోని  బృహస్పతి ,బ్రహ్మణస్పతి శబ్ద విచారణ చేసి ,రెండూ ఒకే దేవత పేర్లు అన్నారు .శ్రీ ఇ.అనంతా చార్యులు ‘’ఆపో విషయక వేద భావన ‘’ఎంతగొప్పదో గొప్పగా వివరించారు –It is from the flow of ocean universal consciousness that our human hearts too receive the flood of the universal consciousness .The waters are therefore aid to contain the Powers of immortaality and rectitude and the Devas alone are capable of declaring  the Powers of the waters ‘’.

మీమాంసా శాస్త్ర పండితులు శ్రీడి టి తాతాచార్యులుగారు ‘’శ్రౌత సూత్రాలు ‘’వ్యాసం లో సూత్ర లక్షణం ,యజ్ఞ స్వరూపం ,కర్మ వైవిధ్యం తెలిపి ,వేద కర్మలు ప్రధానం –ఇషఅతి ,పశు ,సోమ అనే మూడు విదాలైనాయని  రుగ్మంత్రఉచ్చారణ –స్తోత్రం , శస్త్రం అనే రెండు భేదాలుంటాయని,ఏయే వేద శాఖకు, ఏయే శ్రౌత సూత్రాలు పుట్టాయో ,వాటిలో ఏవి నేడు లభిస్తున్నాయో వివరించారు. యజ్ఞ కర్మలు కర్తకు మాత్రమేకాక ,దేశానికి ,విశ్వానికీ మహా ప్రయోజనమని చెప్పారు .డా.శ్రీ ధూళిపాళ అర్క సోమయాజి గారు ‘’వేదాలలో జ్యోతిశ్శాస్త్ర స్మరణం ‘’వ్యాసం లో సంధ్యావందనం నుంచి ,పింజపితృ యజ్ఞం వరకు యజ్ఞ వేదికలు నిర్మించటానికి కాల జ్ఞానం ఎలా ఉపయోగ పడుతుందో వివరించారు .శ్రీ అగ్ని హోత్రం రామానుజా చార్యులుగారు ‘’వేదాలలో రాజకీయ భావనలు ‘’లో సభా ,సమితి ,గణాలు మొదలైన వాటివలన ప్రజా తంత్ర రాజ్యాలున్నాయని ,రాజ సూయ ప్రకరణం లో రాజు ఎన్నుకోబడి ,అభిషిక్తుడు అయ్యేవాడని సామ్రాట్ ,విరాట్ ,ఏకరాట్,అధిరాట్  శబ్దాలను బట్టి చక్రవర్తి భావన కూడా ఉండేదని అన్నారు .’’వేదాలలో ఖగోళ విషయాలు ‘’లో శ్రీ వి .సుబ్బారావు గారు ఇండో ఆర్యన్లు ఏయే భూముల్ని ,ఏ వరుసలో ఆవాస భూములుగా మార్చుకోన్నారో ,వాటిని తెలిపే ఋక్కులను ,వారికి తెలిసిన వృక్షజాలాన్ని ,పంటలు మొదలైనవి వివరించారు .

‘’వేదం లో ఆర్ధిక సంపద ‘’లో శ్రీ ఏం ఎస్ ప్రసాద రావు గారు వేదకాలం లో ఆర్ధిక స్థితి గోవిన్దావస్థ నుండి ,వ్యావసాయకానికి ,పారిశ్రామికానికి ,వాణిజ్య స్థితికి ఎలా క్రమ పరిణామ౦ చెందిందో చెప్పారు .ఋగ్వేదం లోని సముద్ర శబ్దం ,శాతారిత్ర(నూరు తెడ్లు కల నౌక ) శబ్దం తరచుగా ఉండటం వలన సముద్ర వ్యాపారం కూడా ఉండేదని ,ఇలా రెండు వేల సంవత్సరాల కాలం లో జరిగిన పరిణామాలను తెలియ జేశారు .’’వేదాలలో రసాయన శాస్త్రం ‘’లో శ్రీ వి ఆర్ కృష్ణన్ రసాయన శబ్దం అధర్వ వేదం లో ఉందని బంగారం సీసం ఇనుము వాడుక లో ఉండేవని ,సోమం ,యవ లనుండి మద్యం తీయటం వారికి తెలుసనీ ,ఓషధి పరిజ్ఞానం  సూత్ర ప్రాయం గా ఉండేదని ,తర్వాతకాలం లో చరకుడు ,శుశ్రుతుడు మొదలైన వారు ఆయుర్వేద శాస్త్ర రూపొందించారని అన్నారు ‘

‘’వేద సమీక్షా ‘అనే ఈ వ్యాస సంకలనం విద్వా౦సులకే కాక ,సామాన్యులకూ,వేదాభిరుచి ఉన్నవారికి  అనేక విషయాలు అందుబాటులోకి  తెచ్చిందని ,దీన్ని సమీక్షించిన శ్రీ నోరి నరసింహ శాస్త్రి గారన్నారు .

ఆధారం –శ్రీ నోరి నరసింహ శాస్త్రిగారు భారతి మాసపత్రికలో 1967నవంబర్ సంచిక లో చేసిన సమీక్ష .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-12-18-ఉయ్యూరు

,

.

—

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://sarasabharativuyyuru.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

రాసలీల ఉత్కృస్ట మధురభక్తికి తార్కాణం-అనీబి సెంట్-5(చివరిభాగం )

గోపికలకు యెంత వెతికి’’నా భౌతికంగా శ్రీ కృష్ణుడు కనిపించలేదు కాని మానసికంగా ఆయన్నే స్మరిస్తున్నారు,కీర్తిస్తున్నారు .వారి గీతాలన్నీ ‘’గోపికా గీత’’అనే 18శ్లోకాలో భాగవత దశమ స్కంధం లో ఉంది .మనదేశం లో వివాహం కావలసిన కన్యలచేత తలిదండ్రులు దీన్నిభగవంతుని ఆశీర్వాదం కోసం  చదివిస్తారు  .గోపికా గీతిక జయ దేవుని గీతగోవింద కావ్యానికి ప్రేరణ .గోపికాగీతిక లో కొన్ని ముఖ్య శ్లోకాలు చూద్దాం –

1-జయతి తేధికం (కృష్ణ )జన్మనా వ్రజః –శ్రయత ఇందిరా కృష్ణ శష్వ దాత్రహి – దయిత ద్రశ్యతమ్ కృష్ణ దిక్షు తత్వ కాః -త్రయి ధ్రతాసవాః-కృష్ణ త్వాం విశిన్వతే ‘’

2-న ఖలు గోపికా కృష్ణ నందనో భవాన్  –అఖిల దేహినాం కృష్ణ అంతరాత్మ దృక్-వృక్ష నాశ ఆర్తితో కృష్ణ విశ్వ గుప్తయే –సఖా యు దేవివాన్ కృష్ణ సాత్వతాం కులే ‘’

3-తవ కథాం రతం కృష్ణ తప్త జీవనం –కవి భిరీదితం కృష్ణ కల్మషాపహం –శ్రవణ మంగళం కృష్ణ శ్రీమదాతత౦-భువి ఘ్రణ౦తి తే కృష్ణ భూరిదా జనాః’’

అని శ్రీ కృష్ణ గుణగానం చేసిన గోపికల గోపికా గీతికి మురిసి ,పరవశించిన కృష్ణుడు మళ్ళీ దర్శనమిచ్చాడు .వాళ్లకు పోయిన ప్రాణాలు తిరిగి వచ్చిన అనుభూతి కలిగింది –‘’తన్వాఃప్రాణా౦ ఆగత౦’’.

  యోగుల హృదయ సీమలలో విహరించే పరమాత్మ ,కాళిందీ పుళింద సీమలపై గోపికా పరివేష్టితుడై ,శరత్ పున్నమి వెలుగులలో వాళ్ళతో ఆ శరత్ చంద్ర ప్రభువు  అతి సన్నిహితంగా చనువుగా మాట్లాడాడు .ప్రతి గోపిక వొడిలోతన దివ్య మంగళ పాదాలను ఉంచాడు .అక్కడున్న శతానేక గోపికలవొడి లలో పాదాలు౦చాడన్నమాట .ఆ పాదాలు వాళ్ళతో మాట్లాడుతున్న అనుభూతి పొందారు –కాదు కలిగించాడు స్వామి .అంటే ఎన్ని రూపాలుగా బాలకృష్ణుడు అవతరించి వారికి అత్యంత మానసిక సంతృప్తి కలిగించాడో అర్ధం చేసుకోవాలి .ఇదే ఆయన మాయాలీల గోపికాలీల.ఈ మాయ అర్ధం కాక అమాయకంగా ఆయననే దీని మర్మమేమి స్వామీ అని ప్రశ్నించారు .దానికి’’ స్వార్ధం కోసం స్నేహం చేసే వాళ్ళు ఉంటారు .స్నేహం వల్ల లబ్ది చేకూరకపోతే స్నేహం వదిలేస్తారు .కొందరు తలిదంద్రులలాగా ఆప్యాయంగా ఉంటారు .అవతలి వారు అలా ప్రవర్తి౦చక పోయినా వారిలో ఈ వాత్సల్యం తగ్గదు.కొందరు ఆధ్యాత్మిక పరిపుష్టి పొంది  బంధాలకు లోనౌతామని ఇతరులను పట్టించుకోరు .కొందరు పగ, ద్వేషం వలన ఇతరుల బాగు ఆలోచించరు  ,కాని మీరంతా ఈ ప్రపంచ బంధాలను వదిలి నా శరణు కోరారు, నాపై ప్రేమ కరిపించారు కనుక ఆ సాన్నిహిత్యం పెంచాను .మీకు కనపడకుండా అదృశ్యమైనా, నేను మిమ్మల్ని ప్రేమిస్తూనే ఉన్నాను . నాపై కోపం, ద్వేషం, అసూయ వదిలేయండి .నేనెప్పుడూ మీ వాడినే .మీ వెంటే ఉంటా .మీరు నాకు ఇచ్చిన దానికి,  మీ నిస్వార్ధ ప్రేమకు, సేవకు ,నేను ఏమిచ్చినా ఋణం తీర్చుకోలేను .మనమధ్య బాంధవ్యం  నిందా రోపణ చేయలేని దివ్యప్రేమ మాత్రమే . గృహబందాలను అత్యంత కష్టం తో వదిలేసి నా చెంత చేరారు  .దివ్యమైన అద్భుతమైన మీ కృత్యాలే  మీకు  నష్ట పరిహారం ‘’అని చెప్పాడు . గోపికలు ఆయనపై యెంత ప్రేమ భక్తీ చూపించారో, ఆయనా అంతకంటే ఎక్కువ ప్రేమ వర్షం వారిపై తనివి తీరా కురిపించి సంతృప్తి పరచాడు .

  దీని తర్వాత ‘’రాసలీల ‘’ప్రారంభమౌతుంది .చేయీ చేయీ కలిపి గోపికలు బృందంగా ఏర్పడి బాలకృష్ణుని చుట్టూ తిరిగారు .ఇద్దరు గోపికలకు ఒక కృష్ణుడు ఉన్నాడు ఒక గోపిక కుడి భుజం పై ఆయన ఎడమ చేయి ,వేరొక గోపిక ఎడమ బుజం పై ఆయన కుడి చేయి వేసి లీలా నృత్యం చేస్తుంటే ,ప్రతిగోపికా- కృష్ణుడు తన ఎదుట ఉండి తన రెండుభుజాలపై చేతులు వేసి నృత్యం చేస్తున్నట్లు భావించింది .కాని నిజానికి ఆమెకు ఎడమవైపు ఒక కృష్ణుడు, కుడివైపు మరొక కృష్ణుడు ఉన్నాడు .యోగేశ్వరు డైన శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మ రాసలీలలో గోపికలను మాయలో పడేశాడు .అది వారికి తెలియనే తెలియదు కారణం  వాళ్ళమనసులు వాళ్ళలో లేనేలేవు  .ఆ రాసలీలలో అలౌకిక ఆనందం అనుభవించారు . ఈ రాస లీల నీటిలో జలక్రీడగా ,అడవిలో వనక్రీడ గా ,భూమిపై స్థల క్రీడగా మూడు చోట్ల జరిగింది .అనేకమంది గోపికలతో అనేకమంది కృష్ణులు చేస్తున్న ఈ అద్భుత రాసలీలా విలాసాన్ని అంతరిక్షం నుంచి దేవతలు మహర్షులు దర్శించి పులకించారు .ఇక్కడ మరొక గొప్ప విషయం ఉన్నది .గోపికల ఇళ్ళల్లో  వారి భర్తల దగ్గర  వారి భార్యలైన గోపికలు వారి ప్రక్కనే ఉన్నారు .ఇళ్ళల్లో భర్తలు తమభార్యాలు తమతోనే ఉన్నట్లు అనుభూతి చెందారు .ఇదీ క్లైమాక్స్ .లోకమంతా రాసలీల మత్తులో తేలిపోయింది .

  రాసలీల ను పరీక్షిత్ కు శుకుడు వివరించి చెప్పగా ‘’కృష్ణుడు అన్నీ ఉన్న సంతృప్తి ఉన్నవాడు .కాని ఆయన చేసిన ఈ పని ప్రపంచ దృష్టిలో  నీతిబాహ్యం అని పించదా?ఎందుకు అలా చేశాడు ?లోకానికి ఏ దివ్య సందేశం అందించాడు దీనితో ?’’అని ప్రశ్నించాడు .ఈ ప్రశ్న  ఆయనదేకాదు అందరికీ వచ్చే సందేహమే కదా .దీనికి సరైన సంతృప్తికరమైన  సమాధానం శుక మహర్షి చెప్పాడు .’’పరమేశ్వరుని లీలలు నీతి బాహ్యం కానేకాదు .ఆయన అగ్ని హోత్రం వంటివాడు .అగ్ని లో వేసినది ఏదైనా కలుషితం కాదు .అమానుష స్వరూపుడు చేశాడు కదా అని మనం కూడా అలా ప్రవర్తిస్తే ,ఎవరైనా రుద్రుడననుకొని విషం తాగితే నాశనమైనట్లు సర్వ నాశన మౌతాం .పరమాత్మ వాక్కులను అనుసరించాలేకాని ఆయన చేష్టలను కాదు .పరమాత్మ సర్వాతీతుడు కనుక ఆయన చిద్విలాసాలు  అంతుబట్టవు , ఆయనకు ఏ దోషం ,పాపం అంటదు.స్వార్ధరహితుడు కనుక పరోపకారమే ఆయన కర్తవ్యమ్ .లౌకిక పరిధిలో ఆయన చేష్టలు చట్ట విరుద్ధాలనిపించినా, అవి మానవాతీత కృత్యాలు .’’అని సమాధానం చెప్పాడు శుకర్షి .అనీబిసెంట్ రాసలీలకామ  శృంగార కేళి (రిబాల్డ్రి)కాదు .అదొక దివ్య మానవాతీత అనుభూతి అని చెప్పింది .అందుకే రాసలీల ఉత్కృస్ట మధుర భక్తికి తార్కాణగా నిలిచింది .

  పరమాత్మ సర్వ సాక్షి .ఆయన గోపికలలో,  వారి భర్త లలో కూడా సాక్షీ భూతుడు .లోకాలన్నిటి లో పారమార్ధిక కాలక్షేపం అది .భగవంతుడు మానవావ తారం దాల్చినప్పుడు భక్తులపై ,సర్వ మానవాళి పై దయ, ప్రేమలను చూపి౦చ టానికి ,ఇలాంటి లీలలు ప్రదర్శి౦చి  విశ్వాసం కలిగించి ,వారిని తనవైపుకు ఆకర్షి౦చి దివ్యమార్గాన్ని చూపిస్తాడు .శుక మహర్షి బోధించిన ఈ రాసలీల విన్న వారు ,చదివినవారు ఆ పరమేశ్వరుని అత్య౦త భక్తులై ,భౌతిక కామవాసనలకు దూరమై పరమ పదం చేరుతారు .

‘’లోకాః సమస్తా స్సుఖినో భవతు  ‘’

 రాస లీలలు సమాప్తం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -21-12-18-ఉయ్యూరు

రాసలీల ఉత్కృస్ట మధురభక్తికి తార్కాణం-అనీబి సెంట్-4

కృష్ణుడు యెంత నచ్చ చెప్పినా గోపికలు వినలేదు .మొదట భర్తకు ,తర్వాత కుటుంబ విధి అని ఆయన చెప్పినదానికి ఆయనే తమ పతి,తమకే కాక ఎల్లలోకాలకు ఆయనే భర్త అని ,కనుక తమ మొదటికర్తవ్యం శ్రీ కృష్ణుని సేవయే అని ‘’మా హృదయాలు ,శరీరాలు  కుటుంబం సర్వం నీకే ఆధీనాలు .నువ్వే వీటినన్నిటినీ లోబరచుకోన్నావు .మా చేతులు ,కళ్ళు బుద్ధి మనసు మావికావు .అవన్నీ నీవే .నీకు కానిపనిని దేనినీ అవి చేయటానికి అంగీకరించటం లేదు .కనుక నీ అధీనులమైనమమ్మల్ని వెనక్కి వెళ్ళమని అనవద్దు స్వామీ .మమ్మల్ని నీసేవకులుగా వినియోగించుకో ప్రభూ ‘’అని వేడుకొన్నారు –

‘’ఇతి  వికల వికటం తాసాంశ్రుత్వ యోగేశ్వరేశ్వర-ప్రహస్య సదయం గోపిః ఆత్మా రామో ప్యరిరమత్’’

  గోపికల మాటలకు చిరునవ్వు నవ్వి జగత్ ప్రభువు, సర్వ లోక నాధుడు  వారందరినీ సంతృప్తి పరచాడు .ఆయన స్వయం సంతృప్తి ఉన్న మహానుభావుడుకదా.ఆయన ఆత్మారాముడు .ఆయన దగ్గర లేనిది లేదు –‘’నానవాప్తం అవాప్తవ్యం ‘’అని గీతలో ఆయనే చెప్పాడు .ఎప్పుడైతే వారిని తనకు అత్యంత సన్నిహితులని భావి౦చాడో అప్పుడు గోపికలు తాము  ఉత్కృస్ట  జీవులమని భావించారు .తామే భూ ప్రపంచం లో  లోఅత్యంత గొప్పవాళ్ళం అనుకొన్నారు .దీనితో వారిలో కించిత్ గర్వ రేఖను స్వామి కనుగొన్నాడు .వారి కి సరైన ఆధ్యాత్మిక బోధ చేయాలని భావించి ,అకస్మాత్తుగా అదృశ్యమయ్యాడు .

  బాల కృష్ణుని కోసం గోపికలు అన్ని చోట్లా వెతకటం ప్రారంభించారు .ఆయన ఎడబాటును  సహించలేకపోయారు .తట్టుకోలేక పోయారు .బుద్ధి పని చేయటం లేదు .ఆయనంటే విపరీతమైన పిచ్చ పట్టింది .దీనినే విరహం అంటారు .భక్తి లో ఇది ఉత్కృష్ట స్థాయి .అందరికి భగవంతు డంటే ఇష్టమే .కాని ఆయన ఎడబాటును గోపికలు భావి౦ఛి నంతగా మనం అనుభవించలేము .భగవంతుడు మనం ఇచ్చేది స్వీకరించడు అనుకొంటాం .కాని భక్త శబరి ఇచ్చినట్లుగా మనం ఇవ్వగలమా ?.దేవుడు మనమొర ఆలకించి మనల్ని రక్షించడు అని  భావిస్తాం ,కాని ద్రౌపది  పిలిచిన౦త  ఆర్తిగా పిలుస్తామా ?దేవుడు మనకు వరాలివ్వడనుకొంటాం ,కాని రాధ ప్రేమించినంత గాఢంగా ఆయన్ను ప్రేమించగలమా ? అంటే మనం చేసేదాంట్లో తీవ్రత ఉంటేనే ఆయన నుంచి స్పందన ఉంటుంది .ఏదో పూజా నైవేద్యాలతో సరిపెట్టుకొంటే ఆయనా అలాగే ఉపేక్ష భావంతోనే ఉంటాడు .

  గోపికలు ఆ అడవి అంతా గాలించారు .దారిలో ఆయన పాదముద్రల ఆనవాళ్ళు కనిపిస్తే వాటి నాధారంగా వెతికారు .తర్వాత  ప్రక్కప్రక్కనేపాదముద్రల  ద్వయం కనిపించి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించాయి  .అందులో ఒకటి స్త్రీపాదంగా. రెండోది స్వామి పాదంగా గుర్తించారు .వాళ్లకు అసూయ హద్దు మీరింది .తమలోనే ఎవరో ఆయనతో గడుపుతున్నారని అనుమానమొచ్చింది .ఆమె తమకన్నా గొప్ప అదృష్టవంతురాలు అనుకొన్నారు .కృష్ణస్వామితో ఉన్న ఆ ఒంటరి గోపికకు తమాషా అనుభవం ఎదురైంది .తానె అదృష్టవంతురాలననుకొని ఆయన్ను తనను మోసుకొని వెళ్ళమని కోరింది .నవ్వుతూ సరే అని భుజాలమీద ఎక్కమన్నాడు .ఎక్కే ప్రయత్నం చేస్తుండగా చటుక్కున మాయమయ్యాడు .దీనితో ఆమె గర్వం ఖర్వమైంది .మిగిలిన బృందమంతా వచ్చి చేరగా అందరూ కలిసి మళ్ళీ వెతుకులాట మొదలెట్టారు .ఈ ఏకైక వనిత రాధ అని తర్వాత సాహిత్యకారులు రాశారు .ఆకాశం లో మబ్బులు కమ్మాయి. చంద్రకా౦తి తగ్గింది.అందరు తిరిగి బయలు దేరిన చోటికే చేరుకొన్నారు .తాము కృష్ణుడితో మాట్లాడిమాటలు ,ఆయనతో తిరిగిన ప్రదేశాలు ఆ అనుభవాలు గుర్తు చేసుకొంటూ ,ఇంటిని మరచి ,ఆయన గుణగానం చేస్తూ పరవశించి పోతున్నారు –

‘’తన్  మనస్కాస్ ,తదాలాపాస్ తద్విచేస్టాస్,తదాత్మికాః-తద్గుణమేవ గాయన్త్యః నాత్మాగారాని సస్మరుః’’

ఇదీ గోపికల ఉత్కృస్ట ప్రేమ భక్తి.ఇదే అన్నిభక్తులలో ఉన్నతమైనది.దీనినే గీతలో కృష్ణపరమాత్మ వివరించాడు –

‘’తద్బుద్ధయాస్  తదాత్మనాస్,తన్నిస్టాస్ తత్ పారాయణాః-గచ్చన్త్య పునరా వృత్తిం జ్ఞాన నిర్ధూత కల్మషాః’’

అంటే ఎవరు తమబుద్ధి మనసు దాని(బ్రహ్మం )పై ఉంచుతారో ,ఎవరి ఆత్మ అదో,దానిపైనే దృష్టి పెడతారో,అదే తమ గమ్యమని భావిస్తారో వారు పునర్జన్మ లేని పరమపదం పొందుతారు .ఇంతటి ఉత్కృస్ట భక్తీ గోపికలది కనుక ఉత్తమ భక్తీ తత్పరులకు గొప్ప ఉదాహరణగా బృందావన గోపికలు నిలబడ్డారు .నిస్వార్ధ భక్తికి గోపికలే ఉదాహరణ .కర్మ  కన్నా ఈ జ్ఞానభక్తి వారిని ఉన్నతులను చేసి పరమాత్మ సాన్నిధ్యానికి చేర్చింది .మనసులను గోపికలు అర్పించినట్లుగా ఎవరూ అర్పించేనే లేదు .

  నారాయణ ఉపనిషత్ శ్లోకం –

‘’ఐక్యం తే దాన హోమ వ్రతనియమ తపస్సాంఖ్య యోగైర్దురాపం –త్వత్సంఘేనైవ .గోప్యయాః కిల సుకృతి తమః ప్రాపురానంద సంద్రం –భక్తే శ్వన్యే సుభూసస్వపి బహు మనుషే భక్తిం ఏవ త్వమాసాం –తన్మే త్వద్భక్తిం  ఏవ దృఢయా హర గదాన్ కృష్ణ వాతాలయః ‘’

దానం జపం తపం నియమ౦  యోగం సాంఖ్యం మొదలైనవి ఏవీ గోపికల ఉత్కృస్ట భక్తికి సాటిరావు .నీతో సామీప్యం ,సఖ్యం వారిని ఏ భక్తునికన్నా సాటి రాని వారిని చేసింది అని గురవాయూర్ కృష్ణుని స్తుతించింది మేల్ పుతూర్ నారాయణ భట్టాత్రి రచించిన  ‘’నారాయణీయ౦’’ .

 సశేషం

 శ్రీ హనుమజ్జయంతి శుభాకాంక్షలతో

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -20-12-18-ఉయ్యూరు

ఇప్పుడు అసలు కథ లోకి వద్దాం .అప్పటికి కృష్ణుడికి 10ఏళ్ళు లేక కొంచెం తక్కువ మాత్రమే అని మర్చి పోరాదు.బృందావన గోపికలు ‘’కాత్యాయని వ్రతం ‘’ చేస్తున్నారు .శ్రీ కృష్ణుని’’ తమ పతి’’గా చేసుకోవటానికి చేస్తున్న వ్రతం అది .ఇది చాలా నియమాల తోరణం .తెల్లవారు  ఝామున  యమునా నదిలో స్నానం ,నది ఒడ్డున ఇసుకతో పార్వతీ దేవి ప్రతిమ తయారు చేసి యధావిధిగా  పూజించటం ,నెల రోజుల కార్యక్రమం .చివరి రోజున జరిగిందే గోపికా వస్త్రాపహరణం .కాత్యాయని వ్రత దీక్షలో ఉన్నప్పుడు వారు నగ్నం గా స్నానం చేయరాదని కృష్ణుడు చెప్పాడు .వాళ్ళు వ్రతభంగం చేసినందుకు శిక్షగా’’ చీరలెత్తుకెళ్ళాడు చిన్ని కృష్ణుడు ‘’ .తర్వాత వాళ్ళ’’ వలువలు’’ వాళ్ళ కిచ్చి వేశాడు .వారు కోరిన కాత్యాయన వ్రత ఫలంగా-అంటే కృష్ణుని పతిగా పొందే భాగ్య ఫలంగా  కొద్దికాలం లోనే వారికి కోర్కె తీరుస్తానని బాస చేశాడు .ఈ సందర్భంగానే ఆయన వాళ్ళకు ఒక విషయం స్పష్టంగా చెప్పాడు –

‘’ న మయ్యా  వేషిత ధియుం కామః కామయ కల్పతే –భర్జితా,ఖచ్చితా ధన ప్రయో బీజయ నేష్యతే’’-అంటే –మీలో ఎవరు మీ మనసు,బుద్ధి  నావైపు త్రిప్పి ఉంచారో ,వారిలో కోరిక ,లేక మోహం కలిగి నందువలన అది  వేడి చేసిన లేక ఉడకేసిన విత్తనం మొల కెత్తని విధం గా చెడు లేక దోషం కానే కాదు.మన సర్వ వేదాంత  గ్రంథాలు కూడా బ్రహ్మ  జ్ఞానికి కర్మవాసనలు వేడి చేసిన విత్తనం మొలకెత్తని విధంగా అంటవు,వెంటరావు అనే చెప్పాయన్న సంగతి మర్చిపోరాదు .

 గోపికల కాత్యాయని వ్రత ఫలితం అందుకొనే రోజు శరత్ పౌర్ణమి  రానే వచ్చింది .  ఆయన మాయ చే సృష్టింపబడిన’’ దివ్య లీల’’ ఇది  .-‘’యోగమయం ఉపశ్రితః ‘’అన్నాడు అందుకే .పున్నమి నాటి రాత్రి బాలకృష్ణుని సమ్మోహిత మధుర వేణుగానం యమునానదీ తట విపిన సీమలలో ప్రతిధ్వనించి ,ప్రకృతిని సర్వజీవజాలాన్ని పరవశం కలిగిస్తోంది .గోపికల వీనులకు విందుగా ధ్వనించి అద్భుత రసవాహినియై మనసులను, శరీరాన్ని పుల కింప జేస్తోంది .ప్రతివారిని దైనందిన కృత్యాలకుదూరం చేసి ,ఆనంద పారవశ్యం తో యమునా తీరం వైపుకులాక్కు వెడుతోంది .దీనికేవరూ మినహాయింపుగా కనిపించలేదు .చెట్లు లతలు పొదలు పూలు ,ఆకులు పక్షులు జంతువులు మంత్ర ముగ్ధంగా నిలబడి పోయాయి .ఆ దివ్య వేణునాదం అందరి తనువూ మనసులను పులకరి౦ప జేసి, చిత్తరువు బొమ్మలైపోయారు.ఈ మధుర దృశ్యాన్ని కరుణశ్రీ గారు కమ్మని పద్యాలలో పొదిగారు –

‘’ఏది మరొక్కమారు హృదయేశ్వర గుండెలు పుల్కరించగా  ఊదగ దోయి, ఊదగ దోయి –యుష్మదీయ వేణూదయ రాగ డోలికలలో జగమ్ము సర్వమ్ము పులకరించిన దోయి ‘’

  ఈ సంపూర్ణ మధుర దివ్యనాదం ఆలకించిన గోపికలకు మనసు మనసులో లేదు .పారవశ్యం తో ఎక్కడిపనులక్కడే వదిలేసి భర్త, తండ్రి, అత్తామామ,బంధుత్వాలను కూడా విసర్జించి ,తమను తామే పూర్తిగా మరచిపోయి  ఆ నాదం వైపుకు బారులుకట్టి పరుగులు తీశారు  .కృష్ణ వేణునాదం ఎరవేసి వాళ్ళను లాక్కు పోయింది .కొందరు గోపికలు ఇంటిపనులు సంసారం వదిలి పెట్టలేక ఇళ్లలోనే ఉంటూ ,బాల కృష్ణుని పై అపార ప్రేమతో ,కళ్ళు మూసుకొని ఏకాగ్ర చిత్తం తో ఆ వేణుగానాన్నివింటూ పరవశించారు .శ్రీకృష్ణుని తో ఎడబాటుకు తల్లడిల్లిపోయారు .దీనితో వారి పాప మంతా  దగ్ధమైపోయింది –‘’తీవ్ర పాప ధృత శుభం ‘’ .ద ఆయనపై సంపూర్ణ ధ్యాస,ఆరాధనతో వారు ఆయన పరిష్వంగ సుఖపారవశ్యం పొంది ,వారి భౌతిక భక్తి నశించి ఆధ్య్యాత్మికాన౦ద౦ పొందారు .కృష్ణుడు దేవాది దేవుడై,పరమాత్మయై,తమకు  అత్యంత మానస ప్రియుడై ,స్నేహితుడై ,అత్యంత సన్నిహితుడైపోయాడు .వారి కర్మ బంధాలన్నీ చేది౦ప బడ్డాయి.భౌతిక శరీరాలు నశించి ,ఆధ్యాత్మిక శారీరులైనారు .

  ఇక్కడే పరీక్షిత్ మహారాజుకు ఒక ధర్మ సందేహం వచ్చి శుకమహర్షిని   ‘’మహర్షీ !గోపికలు కృష్ణుని తమ ప్రియుడు అనే భావించారు కాని ,శుద్ధ సత్య స్వరూపం అనే ఎరుకలేదు .వారు తమ స్వస్వరూప భావన వదిలి భౌతిక బంధాలను ఎలా చేది౦చు కోగలిగారు ?’’ఆని అడిగితె శుకుడు ‘’కృష్ణుని ద్వేషించిన శిశుపాలుడే కర్మబంధ విమోచనం పొందితే ,ఆయనను అత్యంత ప్రేమగా ఆరాధించే గోపికలకు విమోచనం కలగటం లో ఆశ్చర్యమేమున్నది ?పరమాత్మ ప్రమాణాలకు అందనివాడు .ఆయన కొరతలేని నిత్య సంపూర్ణుడు .మాయ ఆయన సృష్టి,దాని నియంత్రణ చేసేవాడు కనుక ప్రకృతికి బంధుడు కాదు .ఆయన అవతార పరమార్ధం మానవులకు అత్యంత ప్రయోజనాలు సమకూర్చటమే .కోరిక ,కోపం ,భయం ,రక్షణ ,ఆయనతో తాదాత్మ్యభావం ,ఆయనతో స్నేహం ఉన్నవారందరూ ఆయన స్మరణతో ఆయనలో ఐక్యమైపోతారు .దీనికి ఆశ్చర్య పడాల్సిన అవసరం లేదు .నువ్వు చాలా అదృష్ట వంతుడవు రాజా !నువ్వు గర్భం లో ఉండగానే ఆయన దర్శనం అనుభవించిన పుణ్యా త్ముడవు .’’అని సందేహాలన్నీ నివృత్తి చేశాడు శుకర్షి .

 బాలకృష్ణుడు గోపికలంతా బిరబిరా తన వద్దకు రావటం  మూగటం గమనించి ,వెనక్కి వెళ్లి పొమ్మని చెప్పాడు .వాళ్ళ మొదటికర్తవ్యం ఇంటి వద్ద భర్తను ఇంటిని పిల్లలను చూసుకోవటం అని చెప్పి ‘’మీకు నాపై అత్యంత ప్రేమాభిమానాలున్నాయి నాతో  అనుబంధం ఉందిమీకు .ఇది మీకు సహజమే .ప్రపంచం లో ప్రతిజీవి నాతో ఆనందం అనుభవిస్తారు –‘’ప్రియంతే మయి జనతాః’’.కాని మీ విధి కృత్యం వేరే చోట ఉంది .గౌరవ కుటుంబాలకు చెందిన మీలాంటి  స్త్రీలు ఇలా చేయటం దోషం .వారు పతనమై స్వర్గానికి దూరమై , సంఘం లో గౌరవం కోల్పోయి కస్టాలు ,దుఖం అనుభవిస్తారు ‘’అని చెప్పి ఒక గొప్ప శ్లోకం చెప్పాడు దానిని ఆయన మళ్ళీ చెప్పాడు  తర్వాత .-

‘’శ్రవణాత్ ,దర్శనాత్,ధ్యానాత్ మయి భావో ను కీర్తనాత్-న తథా,సన్ని కర్షేణప్రతియాత తతో ఘ్రాన్’’-

అంటే –నాపై పారమార్ధిక ప్రేమ కలగటానికి నిరంతరం నన్ను గురించివినటం ,నా ప్రతిమను ఆరాధించటం ,నాపై ధ్యానం ,విశ్వాసంతో నా గుణ గాన కీర్తన చేయటం చేయాలి .నాతో భౌతిక సామీప్యత వలన పై ఫలితం రాదు .కనుక దయచేసి మీ ఇళ్ళకు తిరిగి వెళ్లి పొండి’’అని పరిపరివిధాల నచ్చ  చెప్పే ప్రయత్నం చేశాడు కృష్ణుడు .

   సశేషం

 రేపు 20-12-18 గురువారం మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి –శ్రీ హనుమద్ వ్రతం శుభాకాంక్షలతో

 – మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -19-12-18-ఉయ్యూరు