మనకు 1. 3 బిలియన్ కాంతి సంవత్సరాల దూరం లో ఉన్న గెలాక్షీ లోని బ్లాక్ హొల్స్ ,భూమిపై అప్పటికి ఇంకా ఏకకణ జీవరాశిమాత్రమే వృద్ధి చెందుతున్నకాలం లో ఢీకొనటం  వలన గ్రావిటేషనల్ తరంగాలు ఏర్పడ్డాయి .ఆ అలలు అంతరిక్షం లో అన్ని వైపులకు కదులుతూ ,ఇంకా 8 మిలియన్ల సంవత్సరాలకు భూమి సంక్లిష్ట జీవాన్ని ఏర్పరచే కాలానికిఅంటే పుష్పాలు , డైనోసార్లు ,ఎగిరే పక్షులు క్షీరదాలు అంటే పాలిచ్చే జంతువులూ  ఏర్పడినప్పుడు ఈ తరంగాలు  ఏర్పడ్డాయి ఈ జీవరాశిని ప్రాధమిక జీవరాశి అంటాం ..వీటిలోంచి క్రమ పరిణామం జరిగి మాట్లాడే హోమో సేపియన్  లు వచ్చి వ్యవసాయం నాగరికత కల జీవులేర్పడ్డారు ..ఇదంతా చివరి 10 వేల  సంవత్సరాల క్రమ పరిణామ ఫలితమే. చివరికి 20 వ శతాబ్ది సైన్టిస్ట్ లు సాపేక్ష సిద్ధాంతాన్ని ఊహించి సిద్ధాంతపరచి గ్రావిటేషనల్ వేవ్స్ ఉన్నాయని చెప్పారు .వందేళ్ళతర్వాత టెక్నలాజి పెరిగి ఈ తరంగాలున్నాయని రుజువు చేసి ఆ ఊహకు నిజరూపం గా  తెలుసుకొన్నారు  .ఈ తరంగాలు గత 1. 3 బిలియన్ సంవత్సరాలనుండి భూమిని ఉతికి పారేస్తుంటే ఇప్పుడు మనం గుర్తించగలిగాం .అవును నిజంగాఅందరు అనుకున్నట్లు  అయిన్ స్టీన్ ఒక  చెడ్డ  గాడిదే -బాడ్ యాస్  .

   16 వ శతాబ్దపు వాడైన గణిత శాస్త్ర వేత్త  కోపర్నికస్ సూర్యు ని  చుట్టూ గ్రహాలూ క్రమ కక్ష్యా మార్గాలలో  తిరుగుతాయని మొదటి సారిగా చెప్పాడు  ..వర్తులాకార కక్ష్య కాదని దీర్ఘ వరుల అంటే ఎలిప్టికల్ ఆర్బిట్ అని తర్వాత తెలిసింది .ఇందులో కోపర్నికస్ చెప్పిన మూల విషయం పూర్తిగా సత్యమే అని రుజువైంది .ఇంతకంటే ఖచ్చితంగా చెప్పటానికి ఎక్కువ కాలం పట్టింది అంతే . అలాగే అయిన్ స్టీన్ సిద్ధాంతాలు కూడా కాలక్రమేణా రుజువై నిజమై ఆయన దార్ననికతకు జొహార్లుగా నిలిచాయి . 1931 లో వచ్చిన ”వన్ హండ్రెడ్ ఆధర్శ్ ఎగైనెస్ట్ అయిన్ స్టీన్ ”అనే పుస్తకం లో రచయిత ఒక గొప్ప సత్యాన్ని చెప్పాడు .-”నిజంగా అయిన్ స్టీన్ తప్పు చెప్పి ఉంటె వందమంది ఎందుకు ఒక్కడు చాలుకదా ”అన్నాడు .భావం ఐన్ స్టీన్ ను తప్పు పట్టె సాహసం వద్దు అని ..క్రమం గా సైన్స్ చరిత్రలో సరసమైన  బ్లండర్స్ ఎన్నో చోటు చేసుకొన్నాయి .

  గ్రావిటీ సిద్ధాంతాలలో ని సమీకరణాలలో అయిన్ స్టీన్ ”కాస్మ లాజికల్  కాన్ స్టెంట్”అనే పదాన్ని చెప్పి, దానికి గ్రీకు భాషలోని ”లాంబ్డా ”గుర్తును ఉపయోగించాడు .దీనివలన విశ్వ స్థిరత్వాన్ని తెలియ జెప్పాడన్నమాట .. అప్పటిదాకా మన విశ్వం క్రమంగా వ్యాప్తి చెందటం తప్ప ఇంకేపనీ  చేయదని  విశ్వ సించేవారు ..ఆ పైన ఊహించటం అసాధ్యం అనుకొనే వారు .కనుకలాంబ్డా ముఖ్యమైన పని అయిన్ స్టీన్ మోడల్ లో గ్రావిటీ ని వ్యతిరేకించటమే నని అందువలన విశ్వం సమతుల్యం లో ఉందని ,గ్రావిటీకి ఉన్న సహజమైన ఆకర్షణవలన విశ్వమంతా ఒక పెద్ద ద్రవ్యరాశిలోకి చేర్చబడింది అని భావించారు  .ఈ సందర్భం లోనే అయిన్ స్టీన్ ”విశ్వం వ్యాప్తి చెందదు ,సంకోచమూ చెందదు ”అని దార్శనికత  తో స్పష్టంగా చెప్పాడు

  దీనిపై రష్యా భౌతిక శాస్త్ర వేత్త అలెక్సాఅండర్ ఫ్రీడ్ మన్ కొంతపరిశోధన చేసి అయిన్ స్టీన్ చెప్పిన విశ్వం సమతుల్యం లో ఉన్నప్పటికీ అది అస్థిరంగా ఉంటుందని గణిత శాస్త్ర ఈక్వేషన్లద్వారా తెలియ జేశాడు ..ఒక శిఖరాగ్రాన కొనపైఉన్న బంతి ఏమాత్రం ఒడిదుడుకు వచ్చినా జారీ ఏదో ఒక ప్రక్కకు ఒరిగి పడిపోయినట్లులేక పెన్సిల్ ముక్కుమీద ఏ చిన్న పదార్ధం పెట్టినా అస్థిరంగా ఉన్నట్లు విశ్వం ఉంది అంటాడు . కనుక అయిన్ స్టీన్ విశ్వం వ్యాప్తికి ,పతనానికి మధ్య డోలాందో దోళనలో ఉందని  భావించాడు .  .అయిన్ స్టీన్ చెప్పింది కొత్తసిద్ధాంతం ,దానికేదో పేరు పెట్టినంత మాత్రాన అది సత్యం కానేరదు అనీ దబాయించాడు .కానీ  -లాంబ్డా అనేది ప్రకృతిలో ఉన్న నెగటివ్ గ్రావిటేషనల్ ఫోర్స్  అనీ  భౌతిక ప్రపంచం లో దీనికి సంబంధిన మరొక సమాన హోదాగల దేదీ(కౌంటర్ పార్ట్  ) లేదని  అయిన్ స్టీన్ కి బాగా తెలుసు .

   సశేషం

    మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -17-7-17- కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

మరో రుద్రాభిషేకం వారం -2

12-7-17 బుధవారం టివి 5 దర్శకుడు విశ్వనాధ్ కు గురుపౌర్ణమినాడు చేసిన  గురుపూజోత్సవం ”గురు బ్రహ్మ ”చూసాం దాని అధిపతి నాయుడుగారు చాలా భక్తి శ్రద్ధలతో కార్యక్రమ0 నిర్వహించారు అందరూ చెప్పులు ,బూట్లు బయటే వదిలి లోపలి వచ్చి కూర్చున్నారంటే ఎంత నిబద్ధత పాటించారో అర్ధమౌతుంది ప్రముఖగాయకుడు గంగాధర్” లంగరే”శాడు అంటే యాంకరింగ్ చేశాడు .సుస్పష్టమైన శబ్దోచ్చారణతో అపరఘంటసాల అని పించే గానమాధుర్యంతో నిర్వహించిన తీరు ముచ్చటగా ఉంది  కళాతపస్వి విశ్వనాధ్ తోపాటు శ్రీ కందాడై రామా చార్యులు ,సంగీత దర్శకుడు  ఆర్ పి పట్నాయక్ ,నటి నృత్య కళాకారిణి మంజు భార్గవి ,కవి సిరివెన్నెల   అన్నమయ్యపేమ్ భారవి ,సినీ పాటలరచయిత రామ జోగేశ్వరరావు వగైరాలు పాల్గొన్నారు మంజు, మంజుల నాట్యం కను విందు చేసింది . సిరివెన్నెల మాటల సిరి వెన్నెల కురిపిస్తే పట్నాయక్ పాట  కచేరీలా మాట్లాడితే కందాళై గురు పరమార్ధమ్ బోధిస్తే, భారవి విశ్వనాధుని కీర్తి స్తవం చేసి కార్యక్రమ రక్తి కట్టిస్తే విశ్వనాధ్ తనదైన వినమ్ర శైలిలో కృతజ్ఞతలు తెలిపారు సిరివెన్నెల చెప్పిన విషయం ఒకటి అందరు గుర్తించాలి .ఎందరెందరికో దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు  లభించింది .ఆ సందర్భం గా ఒకటో రెండో అభినందన సభలు జరిగాయి కానీ విశ్వనాధ్ ను ఆ అవార్డు వరిస్తే ,2 నెలల నుంచి రోజూ ఎక్కడో అక్కడ సభ, సమావేశం, అభినందన చందనం జరుగుతూనే ఉన్నాయి భారత దేశ చలన చిత్ర చరిత్రలో ఇంతటి వేడుక ఎవ్వరికీ  జరగ లేదు ఒక్క విశ్వనాధ్ కే  ఆ అరుదైన గౌరవం దక్కింది కారణం ఆయన సినిమా ప్రతి ఇంటి సినిమా ఆయన ప్రతి ఇంటికీ చెందిన వాడవటం అందులో భారతీయ సంస్కృతీ ప్రతిఫలించటం ఆకధల్లో తెలుగుదనం ఉట్టిపడటం ,హృదయపు లోతుల్లోకి ఆయన పాట  మాట నృత్యం దూసుకుపోయి తిష్టవేయటమే ఇంత అభిమానాన్ని సంపాదించి ఆయనకు ఆంధ్రాజనులు గు0డె లో గుడి కట్టుకున్నారు .”విశ్వనాధ కళా కాశీ నాధుని ”ప్రతిష్టించి పూజ సలిపారు ”అన్నాడు .హృదయపు లోతుల్లోంచి వచ్చిన మాటలవి .గంగాధర శాస్త్రి విశ్వనాధ్ మరొక సినిమా తీయాలని ప్రొద్యూసార్లు రెడీ గా ఉన్నారని అన్నాడు కానీ నా ఉద్దేశ్యం లో విశ్వనాధ్ ఇక సినిమా తీయరాదు .ఉన్న కీర్తి అనుభవిస్తూ ఆనందించాలి క్రియేటివిటీ ఎప్పుడూ ఉండదు .ఒక్కోసారి ఒట్టిపోతుంది .దానిలో నుంచి ఎంతపిండినా సారం రాదు  ఆయన వయసూ ఇక సహకరించదుకనుక ఆయనపై ఒత్తిడి తేరాదు .

  టివి 5 వారు ;;హిందూ ధర్మం ”అనే కొత్త ఛానల్ ను ప్రారంభిస్తు న్నారట  దానికి పాట  సిరివెన్నెల రాయాలని ,పట్నాయక్ స్వర కల్పన  చేయాలని నాయుడుగారుకోరగా వేదిక మీదే  సిరివెన్నెల పల్లవి రాసి వినిపించి అందరి కరతాళ ధ్వనులు అందుకొన్నాడు  .నేత్రపర్వంగా జరిగిన ఈకార్యక్రమంలో విశ్వనాధ్  దట్టమైన తెల్ల గడ్డం,  మీసం తోకూచిపూడి సిద్ధేంద్ర యోగి ముఖవర్ఛస్సుతో వెలిగి పోయాడు  అని పించింది . టివి 5 కు అభినందన చందనం ..

   గురువారం రాత్రి యు ట్యూబ్ లో కేరక్టర్ నటి అన్నపూర్ణ ఇంటర్వ్యూ చూసాం ఆమె నవ్వులో మాటలో ఎంతో స్వచ్ఛత  గుబాళించింది . సినీ అమ్మ లుగా శాంతకుమారి ,నిర్మలమ్మ ,అంజలీదేవి సూర్యకాంతం లతర్వాత ఆతల్లి పాత్రకు మరింత వన్నె తెచ్చింది  అన్నపూర్ణ . తనను తానూ తీర్చి దిద్దుకొన్నది . తానూ ఏ వేషానికి పనికొస్తానో  అర్ధం చేసుకొని అందులోనే శిఖరాయమానంగా నిలిచింది .స్వర్గం నరకం సినిమాలో హీరోయిన్ గా ఉన్న ఆమె ఆతర్వాత హీరోయిన్ వేషాలకు వెంపరలాడ లేదు .. వేషాలకోసం ప్రాకులాలేదు ఆమెను వెతుక్కొని వచ్చాయి వేషాలు .సార్ధక నటి అన్నపూర్ణ  .

  14-శుక్రవారం మధ్యాహ్నం హాస్య నటుడు రావికొండలరావు ఇంటర్వ్యూ చూసాం .. క్రేన్స్ చలన చిత్రోత్సవం లో ప్రముఖ దర్శకుడు సత్యజిత్ రే ”ఏ సినిమా ప్రేక్షకులకు నచ్చుతుందో ఎవరూ ఊహించి చెప్పలేరు ”అని చెప్పినమాట పరమ ప్రామాణ్యం అంటాడు రావి .డబ్బు నిలువ చేసుకోలేక  హాస్య నటుడు కస్తూరి శివరావు   మహా నటుడు  నాగయ్య ,అత్యుత్తమ విలన్ రాజనాల వంటి వారు జీవితం చివరి దశలో అత్యంత దీన స్థితిలో గడిపిన వైనాన్ని గుర్తుకు తెచ్చాడు కస్తూరి రాజనాల వ్యసనాలకు బానిసలై ఉన్నదంతా పోగొట్ట్టుకొన్నారు .ఆనాడే ఏ హీరోకూడా తీసుకోనంత అత్యధిక పారితోషికం లక్ష రూపాయలు తీసుకొన్న నాగయ్యగారు డబ్బు అజమాయిషీలేక చివరికి ఆయన నటించిన ”బీదల పాట్లు ”లాగా గడిపారన్నాడు  .నాగయ్య గారి ఆనాటి లక్ష ఈ నాటి లెక్కల్లో 15 కోట్లు ఉంటుంది అని అక్కినేని ఎప్పుడూ చెప్పేవాడని అన్నాడు .

    ప్రముఖ హా స్యనటుడు పుణ్యమూర్తుల రాజ బాబు తమ్ముళ్లు చిట్టిబాబు ,అనంత్ లు తామూ అన్నకు తక్కువ ఏమీ కాదని నిరూపించారు .  .ఇండస్ట్రీ తమను బాగా ఆదరించిందని తమకేమీ లోపం లేదని ధీమాగాచెప్పారు .చిట్టిబాబు ఇంటర్వ్యూలో రాజబాబు ఎన్టీ రామారావు తో సమానంగా ఆయనకు 30 వెలిస్తే తానూ 30 వేలు ఆయనకు లక్ష ఇస్తే డిమాండ్ చేసి తానూ లక్షా పారితోషికం తీసుకొన్న దమ్మున్న హాస్య నటుడు అన్నాడు . ఆయన చేయని పుణ్యకార్యాలు లేవని ఏం జి రామ చంద్రన్ లాగా రిక్షావాలాకు చెప్పులు డ్రస్సులు కొనిపెట్టిన ఉదారహృదయయుడని ,ఆయన పుట్టిన రోజు మద్రాస్ లో మూడు రోజులు ఘనంగా జరుపుకొని దేశం లోని కళాకారులందర్నీ పిలిపించి ప్రయాణపు ఖర్చు లాడ్జింగ్ బోర్డింగ్ లన్నీ పెట్టుకొని నాటకాలు బుర్రకథలు వగైరా చెప్పించి తగిన పారితోషికం ఇచ్చి పంపేవాడని అన్నాడు ..అక్కినేని  నందమూరి  వగైరా  అగ్రనటులనేకాక అందర్నీ ”బాబాయ్ ”అని పిలిచే చొరవ ఉన్నవాడు అన్నాడు ..వాళ్ళు కూడా రాజబాబు లేకుండా వేషాలు ఒప్పుకొనేవారుకాదట

   రాజబాబు సినీ అరంగేట్రం పై ఒక కధ  చెప్పాడు  .మొదటిసారి వేషం దొరికి మొదటి షాట్ రేలంగితో రేలంగి నౌకరు వేషం వచ్చింది.  మేకప్ అయి రెడీ గా ఉన్నాడు.  వరుసగా అందరీమేకప్పులు అయి ఈయన యాక్టింగ్ కు టైం ఉండటం తో  ఆరుబయట స్నేహితులతో పిచ్చాపాటీ మాట్లాడుతూ వాళ్ళు చేయమన్న  మిమిక్రీ చేస్తూ రేలంగిని కూడా అనుకరించమంటే అనుకరిస్తుండగా షాట్ రెడీ వార్త వచ్చి షూటింగ్ కి వెళ్లి ఆ రేలంగి ఇమిటేషన్ లోంచి బయటపడకుండానే మొదటి డైలాగ్ రేలంగితో ఆయన అనుకరణ తో చెప్పాడట .ఇంకేముంది రేలంగి ఫైర్ అయి ”ఎవడీ దొంగ నాకొడుకు నన్నే ఇమిటేట్ చేస్తున్నాడు తీసిపారెయ్యండి ఈ రాస్కెల్ ని ”అని హుకమ్ జారీచేయగా యెంత బ్రతిమాలినా వేషం దక్కక వెళ్లి పోయాడట . 4నెలల తర్వాత అదే రేలంగి తానూ తీస్తున్న ”సమాజం ”సినిమాకు ”ఒరే .ఆ రోజు నన్ను ఇమిటేట్ చేసిన పంతుల్ని పిలిపించండి వేషం వేయిద్దాం ”అని పిలిచి వేషం ఇచ్చాడట . ఇదే రాజబాబు మొదటి సినిమా .

               రాజమండ్రి  గోదావరి తీరం లో రాజబాబు కాంశ్య విగ్రహాన్ని మద్రాస్ లోని హాస్య నటులందరూ కలిసి నిర్మించి ట్రెయిన్ లో నాలుగు బోగీలలో వారంతా రాజమండ్రి వచ్చి ఆవిష్కరణ మహోత్సవం లో పాల్గొన్నారని అంతటి అభిమానం ఏ హాస్య నటుడికీ దక్కలేదని అన్నాడు.మనకు తెలియని ఎన్నో రాజబాబు రహస్యాలు విప్పి చెప్పాడు చిట్టితమ్ముడు చిట్టిబాబు .

  15-7-17 శనివారం     మరో రుద్రాభిషేకం

జూన్ 3 న ఇక్కడ శ్రీ గ్రంధి హరి గారింట్లో ఆయన కోరికపై నేను రుద్రాభి షేకం జరిపించటం చూసిన కన్నడ దంపతులు శ్రీమతి మాలిని శ్రీ వాసుకి దంపతులలో మాలిని జూన్ 5 వతేదీ సోమవారం ఉదయం మా ఇంటికి వచ్చి ఇంగ్లిష్ లో హ రిగారింట్లో అభిషేకం బాగా చేయించానని మెచ్చి ,జులై నెలల15 వతేదీ సాయంత్రం  తమ ఇంట్లో రుద్రాభిషేకం నా ఆధ్వర్యం జరిపించాలని కోరితే సరే అన్నాను

  నిన్న అంటే శనివారం మధ్యాహ్నం 3 గంటలకు మా అమ్మాయి నన్ను కారులో వాళ్ళ ఇంటికి తీసుకొని వెళ్ళింది 3.-30 కి మాలిని దంపతులచేత విఘ్నేశ్వర పూజ ,శివ ఆవాహనం ,అష్టోత్తర శతనామ పూజ లలితా అష్టోత్తరం వారి ఇలవేల్పు సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర  వల్లీ ,దేవ సేన పూజ చేయించి రుద్రం ప్రారంభించేసరికి సాయంత్రం 5-15 అయింది .ఇంతలోకి రుద్రం చదివే వాళ్ళు సుమారు 10 మంది వచ్చారు .లఘున్యాసం తో రుద్రాభిషేకం ప్రారంభించిఏకాదశ రుద్రం చేసి  వచ్చిన వారందరి చేత చేయించి ,మళ్ళీ అష్టోత్తరపూజ ,నైవేద్యం హారతి ఇప్పించి అందరం కలిసి మంత్రం పుష్ప0 ఏక కంఠం తో చెప్పి వేద హోరుతో పునీతం చేసాం . ఆ తర్వాత భోజనాలు .దాదాపు 80 మందికి పైగానే వచ్చారు .రాత్రి 9 అయింది .అంటే సుమారుఅయిదున్నర గంటల కార్యక్రమం.  మాలిని కోరిక పై నిర్విఘ్నంగా జరిగింది ..   తర్వాత భోజనాలు -టమేటా  బాత్, రెండు స్వీట్లు ,మజ్జిగపులుసు ,వగైరాలు .నాకేమీ తినాలని పించక కొద్దిగా మజ్జిగ పులుసు కొంచెం పెరుగన్నం ఒక స్వీట్  తో    సరి పెట్టుకొన్నాను

  కన్నడ సంప్రదాయం లో మా దంపతులకు మాలిని వాసుకి దంపతులు మంచి నూతన వస్త్రాలు ,4 కొబ్బరికాయలతో ” ఘనమైన నగదు” తాంబూలం తో సత్కరించి ఆశీర్వాదం అందుకొన్నారు .అప్పుడు ఆ దంపతులతో ”ఇవాళ ఉదయం షష్ఠి  సాయంత్రం సప్తమి తిధి . రేపు రాత్రి సూర్యుడు కర్కాటక రాశిలో ప్రవేశిస్తాడుకనుక దక్షిణాయనం వస్తుంది .ఇవాళ ఉత్తరాయణ మహా పుణ్యకాలం లో సప్తమి తిధినాడు మీ ఇంట్లో రుద్రం చేసాం”అనగానే వాళ్ళు ”ఈజిట్ ఆ0కుల్  వి ఆర్ వెరీ ఫార్ట్యు నే ట్ యు డిడ్  వెరీ వెల్ అంకుల్ ”అని ఉప్పొంగిపోయారు .ఆతర్వాత శివలింగాన్ని ఎందుకు పూజించాలో కూడా క్లుప్తంగా చెప్పా . అలాగే -మాలిని అంటే మాలలు ధరించేది అని సరస్వతి దేవి అష్టోత్తరం లో మాలిన్యైనమః అని ఉందని వాసుకి శివుని కంఠాభరణమైన సర్పరాజని  మాలిని హారం గా అంటే భర్తగా వాసుకి ఉన్నాడు కనుక వారిద్దరూ అర్ధ నారీశ్వరులని మొత్తమంతా ఇంగ్లిష్ లో చెప్పా .ఎంతో సంతోషించి ఇలాంటి మంచిమాటలు ఒక సారి మా ఇంట్లో మళ్ళీ చెప్పాలి మీరు అంకుల్ అన్నది మాలిని సరే అన్నా .  ఆ దంపతులు ఇక్కడి సాయి సెంటర్ కు వెన్నెముక వంటివారు . మాలిని గొప్ప సహాయకారి అని మా అమ్మాయి ఎప్పుడూ చెబుతుంది ..కార్తీకమాసం లో మా వాళ్ళు నిర్వహించే అభిషేక కార్యక్రమానికి ఆమె ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది .. మంచి మనసున్న మహిళ మాలిని . వాసుకి కూడా హిందూ సెంటర్లో జరిగే అన్నికార్యక్రమాలకు మైక్ లైటింగ్ వగైరాలు దగ్గరుండి చూస్తాడ్రు . అందుకే అంత  అభిమానంగా ఇంతమంది వచ్చారు.

  మా షార్లెట్   మనవరాలు రమ్య

  ఇక్కడ జరిగిన మొదటి సాయి కార్యక్రమం లో నాకు ఒక అమెరికా మనవరాలు దొరికింది మా ఉయ్యూరు మనవరాలు రమ్య పేరే ఆమెదీ .మొదటి సారే  చెప్పా .నువ్వు మామనవరాలవు అని ఆమె పొంగిపోయింది ఎప్పుడు కనిపించినా నేను మనవరాలు అనే పలకరిస్తాను .  చక్కని నవ్వు అణకువ సంప్రదాయమున్న తమిళ అమ్మాయి తెలుగు కొంతవరకు బాగానే మాట్లాడుతుంది . ఇవాళ రుద్రాభిషేకం భోజనం అయ్యాక నా దగ్గరకు వచ్చి ”అంకుల్ !మీరు పట్టు బట్టలు రుద్రాక్షలతో చాలా ”క్యూట్ ”గా కనిపించారు అంకుల్ ”అన్నది నాకు మహా ఆనందం కలిగింది . అందరి భోజనాలు అయి ఇంటికి వచ్చేసరికి రాత్రి 10-45 అయింది . నా కొడాక్ కెమెరా పని చేయటం లేదు .అందుకని సెల్ లో ఫోటోలు తీస్తున్నా వీటిని పెట్టాలంటే మా మనవడు చి పీయూష్ ఎక్స్ పర్ట్ వాడిపై ఆధార పడాల్సి వస్తోంది .ఇవాళ పొద్దున్న వాడితోనే పెట్టించా .

5 ఏళ్ళ క్రితం 2012లో షార్లెట్ వచ్చినప్పుడు అంతా ”సాయి ”హవా నడిచింది .ఇప్పుడు దాన్ని తిరగేస్తే ”ఈశా ”హవా” నడుస్తోంది . ఈ వారం కథ ఇంతటితో సమాప్తం .

  మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -16-7-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

 మరో రుద్రాభిషేకం వారం -1

10-7-17 సోమవారం -మా మనవళ్లు చి ఆశుతోష్ ,పీయూష్ లను ఒక నెలరోజుల కాంప్ లో చేర్చారు .ఉదయం 7 గంటలకు వెళ్లి సాయ0కాలం  4 కు వస్తారు పొద్దున్న దిగబెట్టి సాయంత్రం తీసుకొస్తున్నారు .పెద్దమనవడు చి శ్రీకేత్ ని కూడా ఇంగిలీషు స్పెషల్ కోచింగ్ లో చేర్చారు రోజుకు రెండుగంటలు .వాడినీ దింపి తీసుకు వస్తున్నారు .దీనితోనే వీళ్ళ టైం సరిపోతోంది . తప్పదు .  రాత్రి ”గొట్టం ”లో రాజేంద్ర ప్రసాద్ సినిమాలు వాలుజడ తోలు బెల్టు ,అప్పు చేసిపప్పుకూడు చూసాం సరదాగా ఉన్నాయి రేలంగి నరసింహారావు  డైరెక్టర్ .మనవడు ,మనవరాలు చరణ్ రమ్యలకు  ఫోన్ చేసిమా ట్లాడాం . రమణ ఉయ్యూరు విషయాలు ఎప్పటికప్పుడు తెలియ జేస్తున్నాడు వర్షాలు బాగానే పడుతున్నాయి కాలువలు నిండుగా ప్రవహిస్తున్నాయట .

   మంగళవారం -గీర్వాణం పని నిన్నా ఇవాళ . రాత్రి ప్రముఖ జర్నలిస్ట్ 83 ఏళ్ళ గుడిపూడి శ్రీహరితో తెలకపల్లి రవి ఇంటర్వ్యూ చూశా .ఈ నాడులో ”హరివిల్లు ”శీర్షిక 30 ఏళ్ళు నిర్వహించిన ఘనత ఆయనది .జర్నలిజం లో 60 ఏళ్ళ అనుభవం ఆయనది హిందూ కు కూడా ఆయన రాస్తాడు ఆయన ఆర్టికల్స్ చదవటం అదొక గొప్ప అనుభూతి హాస్య0  అంతర్వాహినిగా చక్కగా నిండుగా చురుకుగా కరుకుగా ప్రవహిస్తుంది .ఆయన సినిమాలమీద రాసిన వ్యాఖ్యానాలు సూపర్బ్ .నాకు చాలా ఇష్టమైన రచయిత.ఈ కామెంట్లు నాకు అత్యంత ఆప్తులు  భారతీయ సాహిత్య పరిషద్ అధ్యక్షులు బందరు హిందూ హై స్కూల్ లెక్కలమేస్టారు  గొప్ప కదా రచయితా  ఇంగ్లిష్ లో అమోఘ పాండిత్యం ఉన్న స్వర్గీయ ఆర్ ఎస్ కె మూర్తి గారి పోకడ కనిపిస్తుంది మూర్తిగారు వారం వార0 జాగృతి వారపత్రికలో సినిమా సమీక్ష చాలా ఏళ్ళు నిర్వహించారు

  గుడిపూడి వారు చెప్పిన విషయాలు మీతో చెప్పాలని పిస్తోంది ..ఒక సారి సురభి నాటక కంపెనీ గురించి హిందూ పత్రికలో రాయటానికి ఫోటోగ్రాఫర్ ను తీసుకొని వాళ్ళు ఉండే  పల్లెటూరువెళ్లి వారంతా ఉదయం లేచిన దగ్గర్నుంచి రాత్రి పడుకొనే వరకు వారి దైనందిన కార్యక్రమాలన్నీ ఫోటోలు తీశారని వీళ్ళ కోసం వాళ్ళు అప్పటికప్పుడు తెరలు కట్టి నాటకాలు ఆడి  చూపించారని ,మద్రాస్ వెళ్లి దీనినంతటిని హిందూ ఆదివారం స్పెషల్ లో 4 పేజీల వ్యాసం  రాశానని ఫోటోలన్నీ అందులో పెట్టానని హిందూ పేపర్ చరిత్రలో ఒక అంశం పై అన్ని పేజీల ఆర్టికల్ అంతవరకూ ఎన్నడూ రాలేదని ఈ ఎడిషన్ ప్రపంచం అంతా చదివే ఎడిషన్ అని దీనితో సురభి చరిత్ర ప్రపంచానికి అంతటికీ తెలియ జెప్పే అవకాశం తనకు దక్కిందని అన్నారు . ఆతర్వాత ఎప్పుడో సురభి వాళ్ళు ఆయన దగ్గర కొచ్చికేంద్ర అకాడెమీ ద్వారా తమకేదైనా ఆర్ధిక సాయం చేయించమని అభ్యర్ధించారని తానూ వాళ్లకు ఒక రికమండేషన్ లెటర్ ఇచ్చిఢిల్లీలో ఉన్న  శ్రీ గరిమెళ్ళ వెంకట రమణ ?  గారి వద్దకు పంపానని ,ఆయన వారిని అకాడెమీ అధ్యక్షుల దగ్గరు తీసుకు వెళ్లారని ,సురభి అధినేత ఆయనతో తమ  గోడు చెప్పుకోబోతుంటే ”మీరేమీ చెప్పక్కరలేదు మీ గురించి అంతా గుడిపూడి శ్రీహరిగారు హిందూ లో రాసిన ఆర్టికల్ చదివి పూర్తిగా తెలుసుకున్నామని చెప్పి క్షణం ఆలస్యం చేయకుండా 75 లక్షల చెక్ ఇచ్చి పంపారని చెప్పారు మహోపకారం జరిగింది శ్రీ హరిగారిద్వారా సురభికి .అకాడెమీ వదాన్యతనూ ప్రశంసించాలి .

   మరో విషయం గుడిపూడి చెప్పారు .ప్రముఖ గాయకుడు స్వర్గీయ ఏం ఎస్ రామారా వు గారు గొప్ప సంగీతజ్ఞులు ఆయన సినిమాలకు ఎన్నో పాటలు పాడారు చక్కని స్వరం ఆయనది .ఆయన పాడిన ”ఓహో జహాపనా ” అలాగే చివరికి మిగిలేది సినిమాలో మల్లాది రాసిన పాటలు ”చెంగున అలమీద మిడిసిపోతది మీను ”వంటి పాటలు అంటే నాకు మహా ఇష్టం . నా ఆరాధ్యగాయకులలో ఆయన ఒకరు . అలాంటి ఏం ఎస్ .రాజమండ్రి లో దిక్కూ మొక్కూ లేకుండా ఒక చిన్న గుడిసెలో భార్యతో ఉండేవారట తిండి తినే వారో లేదో తెలీదు . ఆయన ప్రక్కన ఉన్న ఒక ప్రయివేట్ స్కూల్ ప్రిన్సిపాల్  ,ఈయన కమ్మగా పాడుకొంటుంటే ”ఏమిటీ పొద్దున్నే ఈ దరిద్రపు పాటలు ఇక ఆపు ”.అని కేకలేయటం గుడిపూడి స్వయంగా చూసి కరిగిపోయి అంత  గొప్పగాయకుడికి ఇంతటి అవమానమా అని బాధపడి వెంటనే హైదరాబాద్ కు తనతో పాటు తీసుకొచ్చి తన ఇంట్లోనే 3 నెలలు ఆదంపతులను ఉంచుకొని ,అన్నిరకాల ఆదు కొంటూ తన స్కూటరు పై ఆయన్ను ఎక్కించుకొని ప్రముఖ సాహిత్య  సాంస్కృతిక  సంస్థలవారందరికి పరిచయం చేసి ,ఒక రోజు రవీంద్ర భారతి లో 6 సంస్థల ఆధ్వర్యం తో రామారావుగారి సంగీత విభావరి ,హనుఆం చాయీసా ఏర్పాటు  చేస్తే ,క్రిక్కిరిసి రసజ్ఞులతో హాలు నిండి ,ఆయన గాన వాహినిలో జనం తన్మయం చెందారట వారికి తగినంత ఆరాధిక సాయమూ చేకూరింది ఆతర్వాత ఆయనే సుందర కాండ తెలుగులో రాసి అనేక సభలో పాడి మంచి ప్రచారం పొంది ”సుందర దాసు ”అయ్యారు అమీర్పేట  లో సవంత గృహం నిర్మించుకొని బాగా పాప్యులర్ అయ్యారు ఏలోటూ లేకుండా గౌరవ గా జీవించారు .గడిపూడిచెయి అందించకపోతే ఆ మహా గాయకుడి అరిస్థితి ఎలా ఉండేదో సుందరదాసుగారి మనవడు ఇప్పుడు సుందరకాండ పారాయణలో ఛానళ్లన్నీ దున్నేస్తున్న సంగతి మనకు తెలుసు ..

  ఇంకో విషయమ -రామోజీ రావు తీసిన సినిమాను విక్టరీ మధుసూదనరావు డైరెక్ట్ చేశాడట ఆసినియా గురించి హరి తన సహజ ధోరణి లో తానూ ఈ నాడులో పనిచేస్తున్నా నిష్కర్షగా సమీక్ష రాశాడు .నిగ్రహించుకోలేని విక్టరీ రామోజీ దగ్గరకు వెళ్లి ”మన సినిమాపై కూడా ఇలా రాస్తే ఎలాగండి కాస్తపిలిచి చీవాట్లు పెట్టండి ”అన్నభావ తో కంప్లైంట్ చేస్తే ”అది ఆయన స్వభావ0  ఆయన  సినిమాను  సినిమాగా చూసి రాస్తాడు అది నేను తీసిందా ఇంకోరు తీసినదా కాదు అందులో పదార్ధం ఉందా లేదా అనేదే ఆయన వెతుకులాట .మనం దీనిలో వేలు దూర్చరాదు .సినిమా బాగుంటే చూస్తారు లేకపోతె లేదు మనకోసం ఆయన రాయడు అయన పధ్ధతి అంతే  ”అన్నాడట దిమ్మ తిరిగిందివిక్టరీకి .ఆసినిమా ఆడనే లేదట . గుడిపూడి సుమా రు 4 వేల తెలుగు సినిమాలు ఒక వెయ్యి ఇంగ్లిష్ హిందీ సినిమాలు మొత్తం 5 వేలకు పైగా సీనియాలు చూసిమాత్రమే సమీక్షలు రాశాడు .ఇంట్లో కూర్చుని చూడా కుండా రాసినవి కావు అన్నాడు ..ఒకసారి మద్రాస్ లో తెలుసుసినీ ప్రొద్యూసర్లు అందరూ సమావేశమై శ్రీహరి సమీక్షలపై విరుచుకు పడ్డారని ,రామోజీ తరపున కేస్  రామారావు వెళ్లి పాల్గొని గుడిపూడి ముక్కు సూటితనాన్ని తెలియ జెప్పారడని  .చివరికి ”కనీసం సమీక్ష హెడ్డింగ్ అయినా సౌమ్యంగా పెట్టమని కోరారని ”కానీ తానూ వీటిని వేటినీ లెక్క చేయక తన ధోరణిలో తానూ రాసుకు పోయాయానని చెప్పాడు

  పద్మశ్రీ పిక్చర్స్ అధినేత ,దర్శకుడు పి .పుల్లయ్య  దగ్గర ఏదైనా సినిమాలో ప్రయత్నిద్దామని వెడితే ”ఇదిగో అయ్యోరూ !ఇక్కడ సెట్ మీన నానో టికి బ0డ బూతులొస్తాయి .అందరూ విని భరించి పనిచేస్తారు .నువ్వు బాగా సడదు కున్నోడివి నీకిది వద్దులే అబ్బాయా ”అన్నాడని చెప్పారు .రామోజీ అన్ని విషయాలు తనతో చర్చించేవాడాని ,గొప్ప ఆలోచనా పరుడని ,వాళ్ళ సినీపత్రిక ”సితార ”లో కూడా తానూ సినీ సమీక్షలు రాశానని చెప్పారు . వెంగళరావు దాకా అందరు ముఖ్యమంత్రులతో తనకు మంచిపరిచయం ,చొరవ ఉండేదని తమా టకు విలువ ఉండేదని ,ఆతర్వాత వచ్చిన ముఖ్యమంత్రులెవ్వరూ తనకు తెలియరని అన్నారు .మరో ముఖ్యవిషయం చెప్పారు ,.ఎన్టీ  రామారావు గారు తానూ ఆ రోజు చేయబోయే సినిమాలో తన స్క్రిప్ట్ ను తెల్లవారు జాముననే భార్య బసవతారకం గారికి చదివి వినిపించేవాడని ఇది తానూ స్వయంగా చూసిన విషయమని గుడిపూడి చెప్పాడు . ఫిలిం సెన్సార్ బోర్డు లోనూ హరిపనిచేశాడు .

  తనకు అన్నమయ్య సినిమా నచ్చలేదని అందులో ఎన్నో అసందర్భాలున్నాయని తానూ సమీక్షలో రాశానని అన్నాడు . ఒక అభిమాన జర్నలిస్ట్ ఇంటర్వ్యూ చూసిన ఆనందం కలిగింది .మిగిలిన విషయాలు పార్టీ -2 లో

   సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్-16-7-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా 

—

380-వాసుదేవ  వాగ్వేణు కర్త -డా.ఉమాచంద్ర శేఖర్  వైద్య (1952)  

–19-9-1952 లో పంజాబ్ లో జన్మించిన డా ఉమావైద్య కవికులగురు కాళిదాస సంస్కృత యుని వర్సిటీ వైస్ ఛాన్సలర్  గా పని చేశాడు .సంస్కృత మరాఠీ హిందీ ఇంగ్లిష్ లవ్ అపార పాండిత్యం సంపాదించాడు అనర్గళ వక్త కూడా .సంస్కృత పాళీ వ్యాకరణం లో మొదటి రాంక్ లో ఏం ఏ ,,సంస్కృత వ్యాకరణం లో ఫై హెచ్ డి సాధించాడు వైస్ ఛాన్సలర్ కాకపూర్వం బొంబాయి భద్రకార్ సంస్కృత ఇన్ స్టిట్యూట్ సంస్కృత శాఖాధ్యక్షుడు గా ,ఠాగూర్ చైర్ ఆఫ్ కంపారేటివ్ లిటరేచర్ కు గైడ్ గా ఉన్నాడు .పాళీ భాషలో అధారిటీ ఉన్నవాడు .రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించిన సంస్కృత నాటకపోటీలకు న్యాయ నిర్ణేతగా ఉన్నాడు .అనేక సాహిత్యప్రసంగాలు రేడియో ప్రసంగాలు చేసిన వక్త .సంస్కృత వాడుక భాష పై అనేక వర్క్ షాపులు నిర్వహించాడు  .ఈయనవద్ద 10 మంది రీసెర్చ్ చేసి పి  హెచ్ డి లయ్యారు

379-అన్వీక్షికి వ్యాఖ్యాత -కపిలామహర్షి (క్రీ.పూ. 650-575 )

-అన్వీక్షి కి సంప్రదాయ వ్యాఖ్యాత -కపిలమహర్షి . ఆత్మ విద్యకు మరోపేరు అన్వీక్షి కి మనువు తన ధర్మ శాస్త్రం లో ఆత్మ విద్య ను అన్వీక్షికి అని పేర్కొన్నాడు .తర్వాత ఇది ఉపనిషత్తులలో ఒక భాగమైంది .యదార్ధానికి అన్వీక్షికి ఉపనిషత్తులకు ఆత్మ విద్యకు భేదంగా కనిపిస్తుంది .క్రీపూ 327 వాడైన కౌటిల్యుడు”త్రయీ అంటే వేదాలు వార్తికాలు ,,దండనీతి కంటే భిన్నమైన విశేష విషయాలున్నది అన్వీక్షికి అన్నాడు ఆత్మ విద్య ఆత్మా స్వభావాన్ని గురించి వివరిస్తే  అలా భావించటానికి గల కారణాలను అన్వేషించి చెప్పింది అన్వీక్షికి అన్నాడు చాణక్యుడు .ఆత్మా.హేతువులను గురించి చెప్పిందే అన్వీక్షికి అన్నాడు వాత్సాయనుడు ఉపనిషత్తు చెప్పింది ఆత్మా విద్య లేక ఆధ్యాత్మ విద్య మాత్రమే .హేతువులను చర్చింది అన్వీక్షికి . కానీ క్రీ పూ 650 వరకు కపిలుడు దీనిపై సాంఖ్యం రాసేదాకా ఒక నిర్దిష్ట రూపం సం త రించుకోలేదు . అన్వీక్షికి సాటిలేని ఒక దర్శనశాస్త్రం  అయింది  తర్క శాస్త్రం లో ప్రాముఖ్యమైంది .హేతు విద్య లేక హేతు శాస్త్రం గా పిలువబడి చివరికి తర్క శాస్త్రం గా పేరు పొందింది .దీనినే వాద  విద్య అన్నారు – ఇప్పుడు న్యాయ శాస్త్రంగా గుర్తింపు పొందింది .చార్వాక ,జాబాలి మొదలైన వారు దీన్నిఅనుసరించగా కపిలుడు గొప్ప వ్యాఖ్యానం రాశాడు

  కపిల మహర్షి క్రీ పూ 650-575 కాలం వాడు .అజ్మీర్ దగ్గర పుష్కరం వద్ద జన్మించినట్లు పద్మపురాణం లో ఉంది .సాంఖ్య సూత్రాలు రాశాడు .దీని వివరణ అంతా సాంఖ్యకారికలో లభిస్తుంది .మహాభారతం లో కపిల మహర్షి అహింసా సిద్ధాంతాన్ని ప్రవచించినట్లు ఉంది . స్వేతాశ్వతర  ఉపనిషత్ లో కపిలునిపై విస్తృతంగా ఉన్నది .

  బ్రహ్మ పురాణం లో వేనుడు అనే రాజు వేదాలను వదా ధ్యయ నాన్ని క్రతువులను నిషేధి0చి వేద ధర్మానికి విఘాతం కలిగిస్తే ,అతనిని సంహరించి కపిలుడు మహర్షులను వేనుని తొడను మధించమంటే నిషాదుడు పుట్టాడు .కుడి చేతిని మధిస్తే పృధువు జన్మించి భూమిని సస్యశ్యామలం చేశాడు అందుకే భూమిపృథ్వి అని అతని పేరుతో పిలుస్తున్నాం .మహర్షులతో కలిసి కపిలుడు కపిల సంగమానికి వెళ్లి పుణ్యస్నానాలు ఆచరించారు .సాగరపుత్రులు 60 వేలమంది అశ్వమేధ అశ్వాన్ని రక్షిస్తూ వస్తే విష్ణుమూర్తి కపిలముని వేషం లో పడుకొని నిద్రిస్తుంటే నిద్రాభంగమై కళ్ళు తెరవగానే సాగర పుత్రులు  నలుగురైదుగురు తప్ప అందరూ  కంటి మంటకు భస్మమైపోయారు

  భాగవతం లో కర్దమ ప్రజాపతి,దేవ హోతి దంపతులకు కపిలుడు జన్మించినట్లున్నది .మత్శ్యపురాణం లో కశ్యప ప్రజాపతికి దక్షుని కూతురు దను  ల 100 మందిసంతానం లో కపిలుడు ఒకడు ;సాంఖ్య సూత్రాలు ఒకటి రెండు చూద్దాం –

1-కృపయా చివి దదుహ్ కాత్య0తాని వృత్తి రత్యంత పురుషార్ధహ్ ”భావం మనిషిలోని మూడుబాధలు అతని అంతానికి కారణం .

2-న దృష్టాంత చ్చిద్ధార్ణ వృత్తియే రప్యను వృత్తిదర్శనాత్ -భావం ఈ బాధ మందూమాకులవలన తగ్గేదికాదు

3-ప్రత్యాహి కక్షుత్మతీకర చేస్టనా త్పురుషార్థత్వం . భావం -మనసులోని కోరిక బాధకు కారణం .అది నిత్యం ఆకలిలాంటిది

    సశేషం

  మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-7-17- కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గురుపూర్ణిమ ,షార్లెట్ లో సరసభారతి 104 కార్యక్రమంగా వ్యాసజయన్తి వారం

3-7-17 సోమవారం గీర్వాణం 3 లో 365 వరకు రాశా .

4-7-17 మంగళవారం -శయన ఏకాదశి అనే తోలి ఏకాదశి పేలపిండి ప్రత్యేకప్రసాదం గా నైవేద్యం పెట్టాం . సాయంత్రం శ్రీ సుంకర అప్పారావు గారొచ్చి సాయి సచ్చరిత్ర పారాయణ చేద్దామంటే రేపటి నుంచి చేద్దామని చెప్పా .రాత్రి 11-30 వరకు కూర్చుని గీ -3 లో 372 వరకు రాశా ఇప్పటికి మూడుభాగాలు కలిపి 1000 మంది సంస్కృత కవులను గురించే రాసే అదృష్టం దక్కింది

     శ్రీ  షిర్డీ సాయి సచ్చరిత్ర పారాయణ

5-7-17 బుధవారం 6-7-17 గురువారం లలో ఉదయం ,సాయంత్రం రోజుకు 5 గంటలు చదివి 51 అధ్యాయాల 400 పేజీల శ్రీ సచ్చరిత్ర పారాయణ పూర్తి చేసాం నేనూ అప్ప్పారావుగారూ .మా అమ్మాయి ప్రసాదం చేయగా గురువారం సాయంత్రం నైవేద్యం పెట్టాం . సాయి ని పూలతో అలంకరించాము .

అప్పారావుగారు  .ఆయన ఎంతో సంతృప్తీ ఆనందం పొందారు నాకు ఇదే మొదటిపారాయణ ,ఆయన చాలా సార్లు చేసి ఉంటారు రెండు రోజుల్లో ఆయన జీవితం లో ఎప్పుడూ జరగలేదట .భలే ఖుషీ అయ్యారు .భగవత్ కృప ఉంటె కార్యాక్రమాలు అలానే జరుగుతాయని నమ్మకం .గురు వారం తో పూర్తవటం మరీ సంతోషంగా ఉంది .

  బుధవారం సాయంత్రం కారీ నుంచి మా అన్నయ్యగారి మనవడు హరి ఫోన్ చేసి వాళ్ళబ్బాయిని హాస్పిటల్ నుండి 30 వతేదీ శుక్రవారమే ఇంటికి తీసుకొచ్చామని బాగా కోలుకున్నాడని చెప్పాడు . కనుక మా కారీ ప్రయాణం దగ్గర పడిందనుకొన్నాం ..రాత్రి యు ట్యూబ్ లో భానుప్రియ ఇంటర్వ్యూ చూసాం .ఎంత కమ్మగా ,సరళంగా స్వచ్చంగానే మాట్లాడింది ప్రఖ్యాత నర్తకి సుమతీ కౌశల్ ఆమె అత్తగారట .భర్త నేషనల్ జగ్రాఫికల్ ఛానెల్ లో పనిచేస్తే ప్రపంచ ప్రసిద్ధ ఫోటోగ్రాఫర్ అట మరిది పండిట్ రవి శంకర్  గ్రూప్ లో  తబలా కళా కారుడు . స్వర్ణకమలం సినిమాలో ఆమె చెప్పిన ‘’అర్ధం చేసుకోరూ ‘’అనే డైలాగు ను ఎన్ని రకాలుగా చెప్పి కనుబొమలు మూతి తో ఎంత గొప్పగా అన్నదో  వాటిని మళ్ళీ చేసి చూపించింది మా కుటుంబానికి భానుప్రియ చాలా బాగా నచ్చిన నటి .శివాజీ గణేశన్ ఒక సభలో సావిత్రి ,పద్మిని ల నటన అంతా భానుప్రియలో ఉందని అలాంటి నటి అరుదని అన్నాడట .

   గురువారం ‘’గొట్టం ‘’లో రాజేంద్రప్రసాద్ ‘’గడుగ్గాయి ‘’సినిమా చూసాం .మొదట్లో బాగున్నా తర్వాత బోర్ .

 శుక్రవారం గీర్వాణం 3 అంతా ఒక చోటుకు తెచ్చి డెస్క్ టాప్ పై  ఉంచా . మామనవాడు శ్రీకేత్ చాలా సహాయ పడ్డాడు దీనికి .

8-7-17  శనివారం ఆషాఢపౌర్ణమి గురు పూర్ణమి అనే వ్యాసపూర్ణమి .ఇంట్లో మా మూలు గా పూజ చేశా .షార్లెట్ లో కొత్తగా కట్ట బోయే షిరిడీ సాయిబాబా గుడి ప్రాంగణం లో గురుపౌర్ణమి  సుదర్శన హోమం నిర్వహించారు .మేము వెళ్ళలేదు . కానీ ఎందుకో మనసులో ఇక్కడ గురుపౌర్ణమిగా వ్యాస జయంతి జరిపితే బాగుండు ననిపించి మధ్యాహ్నం రాంకీ కి ఫోన్ చేశా .అతడు లిఫ్ట్ చేయలేదు .సాయంత్రం 6 గంటలకు అతనే ఫోన్ చేసి ఫోన్ చేసిన కారణం అడిగితె  ఇక్కడ గురుపౌర్ణమిగా వ్యాస జయంతి జరపాలని ఉంది మీ ఇంట్లో ఒక అరగంట సేపు నాలుగురైదుగురం కూర్చుని వ్యాస మహర్షి పూజ చేసి నాలుగు ముక్కలు మాట్లాడుకొందాం .నీకు వీలైతేనే ‘’అన్నాను క్షణం కూడా ఆలోచించకుండా తప్పని సరిగా రేపు ఉదయం 10 గంటలకు మా ఇంట్లో ఏర్పాటు చేద్దాం

ప్ర సాదం(భోజనం ) కూడామా ఇంట్లోనే .ఇది మాకు దక్కిన అదృష్టం అనుకొంటున్నాము అని భార్యా భర్తలిద్దరూ చెప్పటం చాలా సంతోషమేసింది .ఒక నాలుగు కుటుంబాలవాళ్ళకు చెబుతాను అన్నాడు సరే నన్నాను . అతనే మా అమ్మాయితో అల్లుడితో మాట్లాడి విషయం చెప్పాడు .

9-7-17 ఆదివారం వ్యాసజయంతిగా షార్లెట్ లో సరసభారతి 104 వ సమావేశం

            ఉదయం 10 గంటలకు నేనూ మా అల్లుడు కలిసి రాంకీ ఇంటికి  ఉదయం 10-30 కు చేరాం .దంపతులు అప్పటికే అన్నీ తయారు చేసి రెడీగా ఉన్నారు .నేను నిన్న సాయంత్రమే రాంకీకి వ్యాసుని ఫోటో నెట్ లోనుంచి డౌన్ లోడ్ చేసి ఒక అత్తకు అంటించి ఉంచమన్నాను కానీ అతడు50 డాలర్లకు  కలర్ ఫోటో డౌన్ లోడ్ చేయించి  దానికి చక్కని  ప్రేంకూడా కట్టించి ఉంచాడు శ్రద్ధ అంటే అలావుండాలి .అప్పుడు నేను చెప్పాను ఈ కార్యక్రమాన్ని సరసభారతి 104 వ సమావేశంగా జరుపుదామని అన్నాను మంచి ఆలోచన అన్నాడు . 11 గంటలకు పవన్ కుటుంబం ,ప్రభల రామకృష్ణ కుటుంబం పేరి చంద్ర శేఖర్ కుటుంబం మా అమ్మాయి మా శ్రీమతి మనవళ్లు వచ్చారు అప్పటికే ప్లాస్టిక్ బోర్డు మీద కార్యక్రమం నాతో రాయించి రాంకీ బయట డిస్ప్లే పెట్టాడు తానూ ఈ మధ్యే ఇండియా నుంచి తెప్పించిన మహా భారతం 18 పర్వాలు రామాయణం మూడు భాగాలు దేవుడి దగ్గర చక్కగా ఏర్పాటు చేశాడు . .అప్పుడు రాంకీ దంపతులు కూర్చునిముందు  విఘ్నేశ్వర పూజ,తర్వాత విష్ణు అష్టోత్తరం తర్వాత వ్యాస అష్టోత్తర పూజ చేసి ,నైవేద్యం హారతిఇచ్చారు అనుకోకుండా చాలా బాగా జరిగింది .రాంకీ ని ముందు మాట్లాడ మన్నాను ఒక అయిదు నిమిషాలు మాట్లాడి నన్ను మాట్లాడమన్నాడు .. నేను సరసభారతి గురించి కార్యక్రమాల గురించి ముందు చెప్పివ్యాసునిపై స్తోత్రాలు చదివి వ్యాసుని గురించి వివరించా .దాని సారాంశం –

            వ్యాస అష్టోత్తర స్తోత్రం

‘’1-వేద వ్యాసో విష్ణు రూపః పరాశరార్యాస్తపోనిదిహ్ -సత్య సందహ్ ప్రశాంతస్య సత్య వాదీ సుతః

2-కృష్ణ ద్వైపాయనో దాంతో బాదరాయణ  సంజ్ఞితః -బ్రహ్మ సూత్ర ప్రథితవాన్ భగవాన్ జ్ఞాన భాస్కరః

3-సర్వ వేదాంత తత్వజ్ఞహ్ సర్వేజనా వేద మూర్తిమాన్-వేదం శాఖావ్యసన కృత కృత్యో మహా మునిహ్

4-మహా బుద్ధిర్మహాసిద్ధిర్మహా శక్తి ర్మహా ధృతిః మహా కర్మా మహా ధర్మా మహా భారత కల్పకహ్

5-మహా పురాణ క్రుజ్ఞానీ జ్ఞాన విజ్ఞాన భాజనం -చిరంజీవీ చిదాకారీ శ్చిత్త దోష నివారకః

6-వాశిష్ఠహః శక్తి పౌత్రస్య శుకదేవర్గునుర్గురుహః -ఆషాఢ పూర్ణిమా పూజ్యా పూర్ణ చంద్ర నిభాననః

7-విశ్వనాథ స్తుతికరో విశ్వజనో జగద్గురుహ్  – జితేన్ద్రియో జితక్రోధో వైరాగ్య నిరతః శుచిహ్

8-జైమిన్యాది సదాచార్యహ్ సదాచార సదాస్థితః స్థితప్రజ్ఞహ్ స్థిరమతిః సమాధి సంస్ధితారతహః

9-ప్రశాంతిదః ప్రసన్నాత్మా శంకరార్యప్రసాద కృత్ -నారాయణాత్మకః స్తవ్యహ్ సర్వ లోక హితే  రతః

10-అఛత్రవదన బ్రహ్మ ద్విభుజబర కేశవః -అఫాల లోచనశ్శివః పరబ్రహ్మ స్వరూపకః

11- బ్రహ్మన్యో   బ్రహ్మణో బ్రాహ్మీ బ్రహ్మ విద్యా విశారదః -బ్రహ్మాత్మైకత విజ్ఞాతా బ్రహ్మ భూతః సుఖాత్మకః

12-వేదాంగ భాస్కరో విద్వాన్ వేద వేదాంత పారగః -ఉపాంతరతమో నామా వేదాచారో విచారవాన్.

 వ్యాసునిపై కొన్ని ప్రత్యేక శ్లోకాలు

1-వేద వ్యాసః  స్వాత్మ రూపం సత్య  సంధం పరాయణం –  శాంతం జితేంద్రియ క్రోధం సా శిష్యం ప్రణమామ్యహం

2-వ్యాసం వశిష్ఠ నప్తారం శక్తే పౌరుష మకల్మషం -పరాశరాత్మజం వన్డే శుక తాతం తపోనిధిమ్

3-వ్యాసాయ విష్ణు రూపాయ వ్యాస రూపాయ విష్ణవే -నమో వై బ్రహ్మ నిధ్యాయ వాసిష్టాయ నమోనమః

4-అవికారాయ శుద్ధాయ నిత్యాయ పరమాత్మనే -సదైక రూప రూపాయ విష్ణవే సర్వ జిష్ణవే

5-వ్యాస స్మరణ మాత్రేణ జన్మ సంసార బంధనాత్ విముచ్యతే -నమస్తస్మై విష్ణవే ప్రభ విష్ణవే

            పరాశర స్తుతి

6-కరుణాతీత చిద్రూపం పరి పూర్ణ పరాయణం – పరమానంద సంతుష్టం పరాశర మొహం శ్రయే

              శుక స్తుతి

7-త్రికాలాతీత చిన్మాత్ర ప్రశాంత స్వా0త సంయుతం -వికార ఘోర సంస్కృష్టం శుకం గురు మొహం శ్రయే

శంకరాచార్య  స్తుతి

8–శంకా   రూపేణ మచ్చిత్తం పంకీకృత మాభూద్యేయా -కింకరీ  యస్య సా మాయా శంకరాచార్య మాశ్రయే

భావం -మాయ అందర్నీ కప్పి ఆడిస్తుంది .మనసు బుద్ధిలలో కల్లోలాలు తుఫాన్లు సృష్టిస్తుంది .అలాంటి మాయను కింకరి అంటే సేవకురాలినిగా చేసుకొన్నశంకరాచార్యులు ప్రణామం .

           వేద వ్యాస చరిత్ర

నేపాల్ దేశం లో తానాహుజిల్లా ‘’దమౌళీ ‘’లో వ్యాసుడు తపస్సు చేసి బ్రహ్మ సూత్రాలు పురాణాలు  వేద విభజన చేసిన గుహ ఉంది అది గొప్ప యాత్రాస్థలం .విష్ణు మూర్తి యొక్క ‘’కాలావతారం ‘’వ్యాసుడు .చిరంజీవులలో ఒకడు .అద్వైత ఋషిపరంపరలో నాల్గవవాడు .ప్రతి యుగం లో ఒక వ్యాసుడు పుడతాడు .వ్యాసుడు అనేది ఒక అధికారం .ద్వాపరం లో కృష్ణ ద్వైపాయనుడు లేక బాదరాయణుడు వ్యాసుడయ్యాడు .వ్యాస పరంపరలో 28 వ వాడు .మొదటి ద్వాపరం లో స్వాయంభువు వ్యాసుడు అయ్యాడు .రెండవ ద్వాపరం లో ప్రజాపతి వ్యాసుడు .మూడవదానిలో శుక్రుడు వ్యాసుడు .ఆతర్వాత వసిష్ఠుడు ,త్రివర్షుడు ,సనద్వాజుడు వగైరా 27 మంది వ్యాసులు అయ్యాక ద్వాపరం లో కృష్ణ ద్వైపాయనుడు వ్యాసుడు అయ్యాడు .

 విష్ణు మూర్తి నాభికమలం నుంచి బ్రహ్మ పుట్టి నాలుగు ముఖాలనుండి నాలుగు వేదాలను ప్రసరింప జేయాలనుకొన్నప్పుడు విష్ణువు మనసులో తలచుకోగానే ‘’అపాంతర తముడు ‘’జన్మించాడు .పుత్రోత్సాహం తో నారాయణ మూర్తి ‘’వ్యాసా !రా నాయనా !నా మానస పుత్రుడివిగా పుట్టి  నాకు ఆనందాన్నిచ్చావు .అన్ని మన్వంతరాలలోనూ ఇలానే జన్మించు .తర్వాత పరాశర కుమారునిగా పుట్టి ,కురురాజుల అధర్మ క్రూర హింసా దౌర్జన్యాలను అదుపు చేసి ,వేదాన్ని వ్యాపకం చెయ్యి .నీకు రాగద్వేష రహితుడైన కొడుకు పుట్టి నిన్ను మించిపోతాడు ‘’అన్నాడు .రాబోయే సూర్య సావర్ణికాలం లో వ్యాసుడు సప్తర్షులలో ఒకడు అవుతాడు . .

కృష్ణ ద్వైపాయన వ్యాస జననం

లోకోద్ధరణకోసం నారాయణుడు కొన్ని ధర్మాలు ఏర్పాటు చేశాడు కాలక్రమంలో అవి లోపించాయి .బ్రహ్మ రుద్రా ఇంద్రాది దేవతలు విష్ణుమూర్తిని దర్శించి ధర్మ  పునరుద్ధరణ చేయమని ప్రార్ధించగా మూడవదైన ద్వాపర యుగం లో పరాశార సత్యవతి దంపతులకు ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమి నాడునారాయణుడు వ్యాసభగవానుడుగా అవతరించాడు ..ఒక రోజు వ్యాసుడు సరస్వతీ నదిలో స్నానం చేసి తపోధ్యానాలు పూర్తి చేసి ఏకాంతం లో ఆసీనుడై దివ్య దృష్టితో యుగ విశేషాలను తెలుసుకున్నాడు .కాల ప్రభావాన భౌతిక భావనలు అంటే శక్తులు తగ్గుతున్నాయని గ్రహించాడు .శ్రద్ధ బలం ఆయుస్సు తగ్గి దౌర్బల్యం పెరిగి నట్లు గుర్తించాడు అన్ని వర్ణాలవారికి ఉపయోగ పడేట్లు వైదిక కర్మలను పరీక్షించి యజ్ఞ విస్తరణకు ఒక్కటిగా ఉన్న వేదాన్ని నాలుగుగా విభజించాడు .పంచమ వేదంగా మహా భారతం రచించాడు .పైలుడికి ఋగ్వేదం ,వైశంపాయుడికి యజుర్వేదం జైమినికి సామం ,సుమంతునికి అదర్వణం ఉప దేశించాడు .ఇతిహాస పురాణం అనే పంచమ వేదం భారతాన్ని రోమ హర్షుడు అనే సూతమునికి  చెప్పాడు .వీరంతా తమ శిష్యులకు బోధిస్తే వారు వారి శిష్యులకు ఉపదేశించగా అనేకశాఖలయ్యాయి .

 కొంచెం బుద్ధి తక్కువ గా ఉన్నవారికి ఉపాఖ్యాన కదా రూపం గా మహా భారతం రాశాడు దీనిలో ధర్మం సంస్కృతీ మొదలైన విషయాలన్నీ చెప్పాడు వ్యాసుడు .ద్వాపరాంతం లో వచ్చే కలియుగం లోవచ్చేఅనర్దాలు,ఆపద గ్రహించటానికి భారత రచన చేశాడు .అన్ని వర్ణాలవారు జాతులవారు  లింగ వయో భేదం లేకుండా ఆచరించదగిన  ధర్మాలు  ధర్మ సూక్ష్మాలు చిన్న చిన్న కధలలో చెప్పాడు

  దీనితో తృప్తిపడక జ్ఞానులకు పరబ్రహ్మ స్వరూపం తెలుసుకోవటానికి 545 బ్రహ్మ సూత్రాలు రాశాడు దీనికి శంకరాచార్య భాష్యం రాశారు ..అష్టాదశ అంటే 18 పురాణాలు రచించాడు. వేదానికి అంతాలైన ఉపనిషత్తులు రాశాడువీటిలో దశోపనిషత్తులకు శంకర భాష్యం ఉంది . అంతా బాగానే ఉంది కానీ సర్వ వ్యాపకుడైన పరమేశ్వరుడి గురించి భక్తి తాత్పర్యాలతో రాయలేక పోయానని చింతి స్తుంటే నారద ముని హితోపదేశం తో శ్రీ విష్ణు లీలామృతమైన శ్రీ మద్ భాగవతం రాశాడు ..దీన్ని పోతనామాత్యుడు మందార మకరంద తుందిలంగా తెలుగులోకి అనువదించాడు .భారతాన్ని నన్నయ తిక్కన ఎర్రనలనే కవిత్రయం అనువదించారు ..ఇవన్నీ లోక శ్రేయస్సుకోసం రాయబడినవే .భారతం హరివంశం కలిపి 1 లక్షా 25 వేలు పురాణాల్లో 5 లక్షల శ్లోకాలు మొత్తం 6 లక్షల 25 వేళా శ్లోకాలు రాశాడు భగవాన్ వేదం వ్యాసుడు .. భారతం చివరలో వ్యాసుడు  -’’యదాహాస్తి తదన్యత్ర యన్నేహాస్తి సతత్  క్వచిత్ ‘’ అని ఒక ప్రతిజ్ఞ చేశాడు-అంటే ‘’భరతం లో లేనిది ఎక్కడా ఉండదు -ఇందులో లేనిది ఇంకెక్కడా ఉండదు ‘’శాంతి ఆనుశాశానిక స్వర్గా రోహణ పర్వతాలలో 26 వేల  శ్లోకాలలో  రాజనీతి ,ఆపద్ధర్మాలు ,దాన0  ధర్మం ,మోక్షప్రాప్తి,స్త్రీ ధర్మాలు వివవిడి విడిగా చెప్పాడు .అంటే పాత్రలచేత చెప్పించాడు .భారతం లోని పాత్రలు మనమే మన ఇళ్లల్లో జరిగే కథయే భారత కధ ..

 ఇన్ని ఇన్ని రకాలుగా చెప్పినా పెడ  చెవిని పెట్టి వారిని చూసి జాలితో బాధతో వ్యధతో ‘’ఊర్ధ్వ బాహుహ్ విరోమ్యేష నహి కశ్చిత్ శృణోతిమే -పరోపకారాయ పుణ్యాయ ,పాపాయి పర పీడనం ‘’అని చేతు  లెత్తి మొక్కాడు -అంటే ‘’ఇతరులకు మేలు చేస్తే పుణ్యం -ఇతరులను బాధిస్తే పాపం  ‘’అని చేతులు పైకెత్తి నెత్తీ నోరూ మొత్తుకున్నా నా మాట ఎవరూ వినటం లేదే ‘’అని పరితపించాడు  ఆ విశాల దయార్ద్ర హృదయుడు వ్యాస భగవానుడు .

భారతం లో వ్యాస పాత్ర

 భారత రచన చేయటమేకాక అందులో తానూ పాత్రధారియే వ్యాసుడు .తల్లికిచ్చిన మాటకోసం కురు వంశాన్ని నిలపటానికి పాండవ ధృతరాష్ట్ర విదురులకు జన్మ నిచ్చాడు .అవసరమైనప్పుడు రంగ ప్రవేశం చేసి ధర్మ సూక్ష్మాలు  చెప్పాడు అర్జునుడు మత్శ్య యంత్రాన్ని భేదించి ద్రౌపదిని దక్కించుకొంటే ధర్మరాజు ఆమె సోదరులందరికి భార్య  అవ్వాలంటే ద్రుపదుడు వ్యాసుడిని తలచుకొంటే వచ్చి ఆమె సామాన్య మానవ స్త్రీ కాదు అయోనిజ యాజ్ఞ సేనీ  కనుక పంచ భర్త్రుక అవటం లో తప్పు లేదని తీర్పు చెప్పాడు .వనవాసం లో పాండవులు కస్టాలు పడుతూ ప్రార్ధిస్తే ‘’మీకే కాదు కస్టాలు మీ ముందు నలమహారాజు దమయంతి ఎన్నో కష్టాలుపడి చివరికి సుఖపడ్డారని ఆ కద చెప్పి ఊరట కలిగిచాడు .అర్జుడిని శివుని మెప్పించి పాశుపతాస్త్రం సాధించామని సలహా ఇచ్చాడు .కురుపాండ బలాలను బేరీజు వేసి చెప్పమని గుడ్డిరాజు కోరితే ధర్మ0  కృష్ణ రూపం లో పాండవుల వద్ద ఉంది ధర్మం ఉన్న చోట విజయం తప్పదు అని నిష్కర్షగా చెప్పాడు ..కురుక్షేత్ర సంగ్రామం ముందు వచ్చి ‘’నువ్వు తెచ్చిన యుద్ధం యెంత అనర్ధాన్ని తెస్తోందో చాడాలని ఉంటె కళ్ళు ఇస్తానంటాడు .చేసిన తప్పు తెలుసుకనుక తాను ఆ భీభత్సాన్ని చూసి తట్టుకోలేను అంటే సూతుడికి దివ్య ద్రుష్టి ప్రసాదించి యుద్ధాన్ని ప్రత్యక్ష ప్రసారం గా చూసి గుడ్డిరాజుకు  చెప్పించాడు  .

అశ్వత్ధామ కృష్ణార్జునులపై నారాయణాస్త్రం సాధించగా వారిద్దరో దానికి నంస్కరించగానే అది నిర్వీర్యమై పొతే ,కారణం తెలీక జుట్టు పీక్కొని వ్యాసుని స్మరిస్తే వచ్చి ‘’మీ మీ శివ పూజా ఫలితం ఇది .వాళ్లిద్దరూ పూర్వ జన్మలో శివుడిని మట్టి లింగంగా చేసి ఆరాధిస్తే నువ్వు విగ్రహ రూపం లో పూజించావు .  లింగా రాధన సర్వ శ్రేయస్కరం అది వారిని కాపాడింది ‘’అని ధర్మ సూక్షం చెప్పాడు .వ్యాసునికి ఆంద్ర దేశానికీ సంబంధం ఉంది .ఏడు రోజులు కాశీలో వ్యాసునికి శిష్యులకు భోజనం దొరక్కపోతే కోపం తో కాశీని శపించాలని సంకల్పించి భిక్షా పాత్రను నేలమీద శతధా భిన్నం ఎట్లు పగలకొడితే ముదుసలి సాధ్వీరూపం లో పార్వతీదేవి వచ్చి విందుకు ఆహ్వానించి కమ్మని భోజనం పెడితే అప్పుడు శివపార్వతులు వారి వద్ద ప్రత్యక్షమవగా శివుడు కోపం తో ‘’పుణ్యరాశి కాశీ పైశాపం పెడతావా పొమ్ము నిర్భాగ్య మా యూరి పొలము విడిచి ‘’అని కాశీనుంచి గెంటేస్తే బ్రతిమాలితే దక్షిణకాశి దాక్షారామం వెళ్లి భీమేశ్వర సేవలో తరించామని చెబితే విధవ లేక విధవ లేక ద్రాక్షారామ చేరగా అక్కడ అగస్త్య మహర్షి ఊరట కలిగిస్తాడు .బాసర సరస్వతీ ఆలయంమనకు తెలుసు.  వ్యాస బాసర అయింది

  అలాగే కాశ్మీర్లో ప్రవహించే బియాస్ నది అంటే వ్యాస నది అని అర్ధం . ఇలా ప్రకృతితో మమేక ఆమినవాడు వ్యాసుడు .

  రెండు చిలుకలు సంసార0 చేస్తుంటే ముచ్చటపడి తనకు ఒక కొడుకు కావాలనుకొని హిమాలయాలకు వెళ్లి’’శక్తిని గూర్చి  తీవ్ర ఆతపస్సు చెస్తే ,తపోభ0 గానికి వచ్చిన ఘృతాచి అనే అప్సరస చేసిన ప్రయత్నాలు ఫలించక చిలుక రూపం లో వస్తే రేతస్కలనం జరిగి పుట్టిన కుమారుడే శుకమహర్షి ఆయన మూతి చిలక మూతిలాగా ఉంటుందంటారు .పుట్టగానే సకలశాస్త్రాలు వచ్చేశాయి జనకమహా రాజు  వద్ద బ్రహ్మ విద్య నేర్చాడు . పరీక్షిత్తుకు ఏడు రోజులలో మహా భారత కదా అంతా  చెప్పాడు శుకమహర్షి . నిరీహుడు నిస్సంగుడు శుకుడు . తండ్రి పరాశరుని పేరా పరాశర సంహిత ఉంది .ఆంజనేయ చరిత్ర అంతా అందులో ఉంటుంది .

  ఇంతటి జ్ఞానాన్ని ధర్మాలను నీతులను అక్షరరూపం గా ప్రసాదించిన భారత జాతి వ్యాసభగవానునికి ఏమిచ్చి ఋణం తీర్చుకోగలదు  కనీసం వ్యాస పూర్ణిమ నాడైనా ఆ గురుమహారాజు ను స్మరిద్దాం .ఇలాంటి అరుదైన అవకాశం అమెరికాలో షార్లెట్ లో సరసభారతి 104 వ సమావేశంగా వ్యాస జయంతిని తమ ఇంట్లో  జరిపించిన  రాంకీ  ఉషా ద0పతులకు ,ఆసక్తిగా వచ్చి పాల్గొన్న వారందరికీ సరసభారతి ధన్యవాదాలు తెలియ జేస్తోంది .ప్రతి సంవత్సరం మా అమ్మాయి శ్రీమతి  విజయ లక్ష్మి  అల్లుడు శ్రీ అవధాని శంకర జయంతి జరుపుతున్నట్లే వ్యాస జయంతి ని గురుపౌర్ణమిగా నిర్వహించాలని ఈ దంపతులను కోరుతున్నాను ‘’

 అని చెప్పి ఇక్కడ భారతీయ సంస్కృతిని ఆచరిస్తూ నిలబెడుతున్న చి అడుసుమిల్లి రామకృష్ణ(రాంకీ ) కు సరసభారతి ఆనందంగా ‘’సంస్కృతీ ప్రదీపక  ‘’బిరుదు ప్రదానం చేస్తున్నానని  అనగానే అందరు హర్ష ధ్వానాలతో చప్పట్లు మోగించారు .సరసభారతి గ్రంధం ‘’గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -2 (రెండవ భాగం ) రాంకీ దంపతులకు మా ద0పతులం కానుకగా అంద  జేశాము . మంత్ర పుష్పం తో కార్యక్రమం పూర్తయింది .

  ఆ తర్వాత పప్పు ,వంకాయ కూర చిక్కుడుకాయకూర కాబేజీ కూర టమేటా చట్నీ ,స్వీ టు ,పులిహోర ,బజ్జీలు అప్పడ0 , మజ్జిగ పులుసు ,చారు పెరుగు పల్లముక్కలతో   కమ్మని భోజనం ఏర్పాటు చేశారు అందరం తృప్తిగా తిని ఆనందించాం  .మా దంపతులకు రాంకీ దంపతులు నూతన వస్త్రాలు సమర్పించి ‘’ఘనమైన నగదు ‘’తాంబూలం ఇచ్చి ఆశీర్వాదం పొందారు . ఇలా సుమారు 15 గంటల వ్యవధిలో సరసభారతి 104 వ కార్యక్రమంగా వ్యాస జయంతి ని అమెరికాలోని షార్లెట్ లో జరిపి అందరి సహకారం తో రికార్డ్ సృష్టించింది ..ఈవారం  వార్తలు ఇంతటితో సమాప్తం .

 మీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -9-7-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

                                                        గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -ధర్మకర్త

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -3

373-హర్యానా లోని ఇన్ ష్టి ట్యూట్ ఆఫ్ సాన్ స్క్రిట్  అండ్ మైథలాజికల్ స్టడీస్  వారి ఆధ్వర్యం లో వెలువడిన సంస్కృత గ్రంధాలు –

1-శ్రీ దిగ్వే కర్ యాచించిన -కురుక్షేత్ర మాహాత్మ్యం 2-నాగేశభట్టు రాసిన -పరమ లఘుమంజరి 3-డా జి ఏం భట్టాచార్య రాసిన మేఘ దూత టీకా 4-నారాయణ తీర్థుల -కుసుమాంజలికారికా వ్యాఖ్య 5-రాజానక ఆనందకవి కృత-ష్తత్రి0శత్తత్వ సందోహ 6-డా కపిల్ దేవ శాస్త్రి రచన -గాణాపత్య 7-డా బల్దేవ్ సింగ్ కృత -పాదపదార్ధ సమీక్ష 8-ధర్మోత్తర వ్యాఖ్యతో న్యాయబిందు 9-డా ఎస్ యెన్ శాస్త్రి రాసిన -దయానంద దర్శన 10-డా ఎస్ యెన్ శాస్త్రి కృత -వేదం ప్రామాణ్య తదా ఋషి దయానంద

374-ఘెరండ  సంహిత కర్త -ఘెరండుడు (17 వ శతాబ్దం )

హఠ  యోగం పై ఉన్న మూడు ప్రసిద్ధ గ్రంధాలలో ‘’ఘెరండ సంహిత ‘’ఒకటి మిగిలిన రెండు హఠ యోగ ప్రదీపిక ,శివ  సంహితలు ,ఘెరండుడు చంద్ర కాపాలికి బోధించిన హఠ యోగం ఇది . 17 వశతాబ్దికి ఈ చెందిన ఈ గ్రంధం హఠయోగానికి విజ్ఞాన సర్వస్వము .దీనిలో సప్త విధ యోగాలు చెప్పబడినాయి 1-శతికర్మ -బాహ్యాభ్యంతర శుచికి 2-ఆసన -బలానికి 3-ముద్ర -నిశ్చలత్వానికి 4-ప్రత్యాహార -ప్రశాంతికి 5-ప్రాణాయామ -తేలిక కు 6-ధ్యాన దర్శనానికి 7-సమాధి -తాదాత్మ్యానికి చెప్పబడ్డాయి .ఇది ‘’ఘటస్థ యోగం ‘’కు చెందినదిగా కూడా భావిస్తారు .సమాధి ప్రకరణం లో పతంజలి చెప్పినదానికంటే అనేక పద్ధతులు దీనిలో చెప్పబడ్డాయి -ఒక శ్లోకం –

‘’అద్యశ్య సేతే పద యుగ్మ వ్యస్తం పృష్టే  నిధియాపి ధృతం కరాభ్యాం -ఆకుంచ  సంయ ద్యుదరాస్తు గాఢం ఉష్టం ఉచ్ఛం చ పీఠం యాతాయో వదంతి ‘’(ఉష్ట్రా సన వర్ణన  )భావం -ముఖం కిందకు వంచి రెండుకాళ్లు వెనక్కిమడిచి ,పాదాలను చేతులతోపట్టుకొని పొట్ట .మూతి అక్కలిస్తే ఉష్ట్రాసనం

375-శివ సంహిత -అజ్ఞాత కవి  (17 వశతాబ్దం )

హఠ యోగం పై మరోగ్రంధమే శివ సంహిత శివుడు పార్వతికి తంత్ర శాస్త్రాన్ని గురించి బోధించిన గ్రంధం .1 7 వశతాబ్దిలో దీన్ని వారణాసిలో  ఒక అజ్ఞాత కవి రాసినట్లు దీని పై డి ఫిల్  పరిశోధన రాసిన డా మాలిన్సన్ అభిప్రాయపడ్డాడు.దీన్ని తంత్ర శాస్త్రమని కవి చెప్పాడు .ఇందులో 84 ఆసనాలు చెప్పబడ్డాయి .కానీ అయిదింటినిమాత్రమే పూర్తిగా వివరించి చెప్పాడు .సామాన్య గృస్తహుకూడా దీన్ని అభ్యాసం చేయచ్చు అనికవి భరోసా ఇచ్చాడు  అనేక ఆంగ్లానువాదాలున్నాయికానీ 1884 లో లాహోర్ కు చెందిన శ్రీ చంద్ర వాసు అనువాదం పరిపుష్ఠిగా ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తారు .ఒక శ్లోకం చూద్దాం –

‘’ఏకం జ్ఞానం నిత్య  మాధ్యంత  శూన్యం  కిఞ్చిద్వత్తే తే వస్తు సత్యం -యద్దేవారి మన్నింద్రి యోపాధినా వై జ్ఞానస్యాయ భాసతే నాణ్య యైవ ‘’-భావం -జ్ఞానమొకటే శాశ్వత0 అది ఆద్యన్తరహితం .సత్యమైనది వేరొకటి లేదు ప్రపంచం లో మనం చేసే వైవిధ్యం ఇంద్రియ సంబంధమైనడది .ఈ భావం నశిస్తే ఉన్నదొక్కటే సత్యమనే  జ్ఞాన0

2-సత్యం కేచిత్ ప్రశంసంతి తపః శోచం తథాపరే -క్షమాం కేచిత్ప్రశంసంతితథైవ సమ్మార్జనం ‘’

భావం – కొందరు సత్యాన్ని కొంద రు స్వచ్ఛతను   మరికొందరు సన్యాసాన్ని పొగుడుతారు .కొందరు క్షమను కొందరు సమానత్వాన్ని రుజుత్వాన్ని పొగుడుతారు

375-హఠ  యోగ ప్రదీపిక కర్త –స్వామి స్వాత్మా రామ్ (15 శతాబ్దం)

స్వామి గోరఖ్ నాధ్(శ్రీనాధ్ ) శిష్యుడు స్వామి స్వాత్మారాం 15 వ శతాబ్దం లో హఠ  యోగ ప్రదీపిక రాశాడు .హఠ  యోగం పై ఇదే మొదటి గ్రంధం .దీనిలో భౌతిక ఆంతరిక శుద్ధి వివరించాడు .ఆసన ,ప్రాణాయామాలపై ఎక్కువ దృష్టిపెట్టాడు .దీనికి ఆంగ్లం లో పంచన్  సిన్హా చక్కని వ్యాఖ్య రాశాడు .

‘ఆసనాలపై చెప్పిన మొదటి శ్లోకం ‘’శ్రీ ఆదినాధాయ నమోస్తు తస్యై ఏనాపాదిస్టా హఠ యోగ క్రియా – విభ్రాజతే  పరే న్నత  రాజయోగం ఆరో ఆరో ధుమి చ చ్చోరాది రోహిణీవ ‘’

భావం -హఠ యోగ విజ్ఞానాన్ని వ్యాప్తి చేసిన ఆది దేవుడైన శివునికి ప్రణామం .ఇది రాజయోగాన్ని అధిరోహించటానికి మెట్టుగా తోడ్పడుతుంది

‘’ప్రణమ్య శ్రీ గురుం నాదం స్వాత్మా రామేణ యోగినా -కేవలం రాజ యోగాయ  హఠ విద్యో పాదిశ్యతే ‘’

 భావం –  స్వాత్మానంద యోగి గురువైన శ్రీనాధునికి నమస్కరించి రాజయోగ మార్గాన్ని దారి చూపే హఠ యోగాన్ని రాస్తున్నాడు ..

  సశేషం

 మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-7-17- కాంప్-షార్లెట్- అమెరికా

గీర్వాణ కవులకవితా గీర్వాణం -3

368-ధనుర్వేద కర్త -సారంగధర (15 వ శతాబ్దం )

15 వ శతాబ్దం లో సారంగధరుడు రాసిన బృహత్ సారంగధర పధ్ధతి లో ధనుర్వేద విషయాలున్నాయి .దీన్ని ఇంగ్లిష్ లోకి పీటర్ పియర్సన్ అనువదించి 1888 లో బాంబే ప్రెస్ లో ప్రచురించాడు . దీన్ని గురించి కవి ఇలా చెప్పాడు -’’పరమ శివుడు వ్యాసమహర్షికి బోధించిన ధనుర్వేదం నుండి నేను సంగ్రహించి దీన్ని రాస్తున్నాను .సారంగధారుడనే నేను తప్ప ప్రపంచం లో ధనుర్వేదం లో  ప్రావీణ్యం ఉన్నవారులేరు .  కారణం నాకు శివుడు బోధించాడుకనుక .ఇందులోని విషయాలు శక్తి సమర్థులైన  దనుషుకుడైన చింతామణి చెప్పిన విషయాలను చూసి దీనిపై ఎవరికీ సందేహాలు ఉండాల్సిన పని లేదు .విలుకాండ్రు శ్రద్ధగా నేను చెప్పినట్లు సాధన చేసి మహా ధనుష్కులు కావాలి .సింహం గుహలో ఉంటేనే అరణ్యం లోని జంతువులు వణికి దగ్గరకు రానట్లు  మంచి విలువిద్యా వేత్త ఉన్న ఊరిలో కి శత్రువులెవరూ ప్రవేశించే సాహసం చేయరు .శిష్యుల గుణ పరీక్ష చేసి గురువు ఈ విద్య నేర్పాలి .బ్రాహ్మణ శిష్యుడికి ధనుస్సు క్షత్రియునికి ఖడ్గం ,వైశ్యునికి బల్లెం ,శూద్రునికి గదలలో గురువు శిక్షణ నివ్వాలి .బాహుయుద్ధం 7 రకాలు .వీటిని ధనస్సు ,చక్రం, బల్లెం గద,ఖడ్గం చురిక  చివరికి చేతులతో యుద్ధం చేయాలి .వీటన్నిటిలో ప్రావీణ్యం ఉన్నవాడిని ‘’సప్త యోధుడు ‘’అంటారు .నాల్గింటిలో శక్తిఉంటే ‘’భార్గవ ‘’అని రెండు మాత్రమే నేరిస్తే ‘’యోధ  ‘’ అని ఒక్కటే నేరిస్తే ‘’గణక ‘’అనీ అంటారు .హస్త ,పునర్వసు ,పుష్యమి ,రోహిణి ,ఉత్తర ,అనూరాధ అశ్విని రేవతి నక్షత్రాలలోను దశమినాడు  పుట్టినవారు విలువిద్య లో నేర్పరులౌతారు .ధనుర్విద్య నేర్చుకొనే ముందు గురువుకు బ్రాహ్మణులకు బ్రాహ్మణ స్త్రీలకూ సహ పాఠకులకు విందు నివ్వాలి అంతకు ముందు శివ పూజ చేయాలి .ధనుర్విద్య నేర్చే శిష్యుడు జింక చర్మం ధరించి వింటికి బాణాలకు పూజ చేసి ,రెండు చేతులతో నమస్కరించాలి .గురువు శివమంత్రాలు చదువుతూ శిష్యుని చేతులను శుభ్రపరచి వాటిపై తన చేతులుంచాలి .విఘ్న నివారణకు పూజలు చేయాలి .శిష్యుడి జుట్టుకు ముడివేసి దానిపై శివుని శిరసుపై  కేశవుని రెండుబాహువులలో ,బ్రాహ్ణను నాభిలో  ,వినాయకుని తొడలలో ఆవాహన చేయాలి .ఓం హోమ్ మంత్రం తో  ఈ దేవతలను స్థాపించిన చోట పూజించాలి -పూర్తి మంత్రం –

‘’ఓం హోమ్ శిఖా స్థానే శంకరాయనమః -ఓం హోమ్ బాహువో కేశవాయనమః -ఓం హోమ్ నాభి మధ్యే బ్రాహ్మణే నమః -ఓం హోమ్ జంఘాయోర్ గణపతయే  నమః ‘’

 ఇలా 226 శ్లోకాలతో ‘’శివ ధనుర్వేదం ‘’ను వ్యాస మహర్షి శివుడు బోధించగా రాశాడని సారంగ ధరుడు పేర్కొన్నాడు .

369-మల్ల యుద్ధ పురాణకర్త -జ్యేష్ఠ మల్లుడు (13 వ శతాబ్దం )

మల్లయుద్ధం రామాయణ భారత కాలం నుండే ఉంది .దీనికి సంబంధించిన నీతి నియమాలు ప్రచారం లో ఉన్నాయి .. సిద్దార్ధ గౌతముడు కూడా గొప్ప మల్ల యుద్ధ విశారదుడు . 1124-1138వరకు పాలించిన చాళుక్యరాజు మూడవ సోమేశశ్వరుడు పండుగ పబ్బాలలొ ఖాళీ సమయాలలో’’ మల్ల వినోదం ‘’ ఏర్పాటు చేసినట్లు ఆయనే రాసిన ‘’మానసోల్లాసం ‘’లో ఉంది .మల్లయోధులను వయసు బరువు ,బలం ఆధారంగా విభజిస్తారని ,వాళ్ళు ఎలా వ్యాయామం చేయాలో ఏవి తినాలో కూడా వర్ణించాడు .రాజులే మల్లయోధుల బాధ్యత వహించి వారికి కావలసిన ఆహారపదార్ధాలు పాలు మాంసం పప్పు ధాన్యాలు సమకూర్చాలి .వారిని ఆడవారికి దూరం గా ఉంచి శరీరం రాటు దేలేట్లు బాడీ బిల్డింగ్ కోసం శిక్షణ నిప్పించాలి . మల్ల పోరాటం లో కదలికలు దెబ్బలు వగైరా అన్నీ చర్చించాడు రాజు

 అసలు మల్ల యుద్ధం పై ప్రత్యేక పురాణమే రాశాడు 13 వ శతాబ్దానికి చెందిన గుజరాత్ బ్రాహ్మణ మల్లయోధకవి జ్యేష్ఠ మల్లుడు . ఇందులో మల్లురలో ఉండే తేడాలు వారి ఆహారం ,సాధన ,చేయాల్సిన వ్యాయామాలు ,పాటించాల్సిన టెక్నీక్ లు  కుస్తీ గోదా తయారు చేసేపద్ధతి  కుస్తీ పట్టేవారు ఏ కాలం లో ఏయే పదార్ధాలు తినాలి అన్న అన్ని విషయాలు ఇందులో జ్యేష్టమల్ల రాశాడు .ప్రథమాధ్యాయం లో ప్రారంభ శ్లోకం –

‘’ఏకస్మినన్ కమలాకటాక్ష వివరే సందగ్ధార్యతే – క్షీరాబ్దే రపరత్న దీర్ఘ ధవలైహ్ కల్లోలలోలాత్కరైహ్

వ్యగ్రస్యాపి సామార్దితప్రమ నవ్యాపరాలబ్దో దయా -శ్చత్వారో వితరంతు వాంఛిత ఫలం హరే ర్భగవః ‘’

ధర్మా ధర్మ విదిహ్ ప్రోక్తో బ్రాహ్మన్ సమ్యక్ శ్రుతో మయ -విద్యాశ్చ వివిదాహ్ స్వామిన్ వర్ణ భేదాసత్వనేకధా

మల్ల విద్యా త్వయా ప్రోక్తం మమ సంక్షేపతః పురో -విస్తరేణ  మమ బ్రూహి తస్యాం కౌతూహలం హి మే

 ఈ మల్లపురాణం లో నారద బ్రహ్మ కృష్ణ బలరామ ,సోమేశ్వరుడు అనే బ్రాహ్మణుడు ల మధ్య జరిగిన సంవాదం వీరు తప్ప ఇంకా ఎవరిపేరూ ఉండదు .చివరలో తాను  కాశ్యప గోత్రీక బ్రాహ్మణుడనని చెప్పుకొన్నాడుకవి .ఇది 18 అధ్యాలున్నగ్రంధం మొదటి అధ్యాయం లో కంసవధ తర్వాత కృష్ణాదులు ద్వారకకు ప్రయాణమవటం దారిలో శ్రీరాముడు తపస్సు చేసి బ్రాహ్మణులకు ఆవాసం కల్పించిన ధర్మారణ్యం లోని మయూరాంబలం  పట్టణానికి రావటం ,రెండవ అధ్యాయం లో గర్గ గోత్రీకుడు సోమేశ్వరుడు అడుగగా కృష్ణుడు మల్లయుద్ధాన్ని గురించి వివరించి అతనినికూడా మల్లయోధుడవమని ప్రోత్సహించటం ,ఆయన సందేహాలు అడగటం వాటిని కృష్ణుడు నివారించి మల్ల యుద్ధాన్ని గురించి బోధించటం ,చివరి అధ్యాయం లో మల్లశాస్త్ర వివరనతర్వాత బలభద్రుడు విసుగుతో అరణ్యానికి వెళ్లబోతుండగా ఆపటం మహేశ్వరి బ్రాహ్మి వైష్ణవి శక్తి లను సృష్టించటం సోమేశ్వరుడు మల్ల విద్యాభ్యాసం చేసి కృష్ణుడిని తనకు  రక్షగా  ఉండమనటం కృష్ణుడు రక్షణకోసం లంబాజా దేవి ‘’ని సృష్టించటం .మొత్తం కాదాంశం .

370- సంస్కృతాన్ని శిరో భూషణంగా శిరసావహిస్తున్న ఉత్తరాఖండ్

కర్ణాటకలో ఒకటి రెండుగ్రామాలలో ప్రజలందరూ సంస్కృతం లోనే మాట్లాడుకొంటారని మనం తెలుసుకున్నాం . దేవతా భూమి అయినా ఉత్తరాఖండ్ తానేమీ వెనకబడి లేదని నిరూపించింది అక్కడ సంస్కృతం రెండవ భాషగా చేసి ప్రోత్సహిస్తున్నారు .స్కూల్స్ లో సంస్కృతం తప్పని సరి చేశారు .పుణ్య స్థలి ఋషీకేశ్ ను సంస్కృత సిటీ ని చేసిందిప్రభుత్వం .అక్కడి ‘’భంటోలీ’’గ్రామ ప్రజలందరూ  ఏడాది న్నర కాలం నుంచి   సంస్కృతం లోనే మాట్లాడుకొంటున్నారు .ముఖ్యంగా మహిళలు  ఫోన్ పలకరింపుల్లో కూడా ‘’హరి ఓం నమస్తే ,భవాన్  కదం అస్థి ‘’అని అంరంటారు . వీళ్ళు కాషాయం కట్టుకున్నవాళ్ళు కాదు సాధారణ గ్రామజీవులు .ఉత్తరాఖండ్ లో భాంటోలి దేహరాడూన్ కు 450 కిలో మీటర్ల దూరం లో ఉన్న కుగ్రామం .వారి మాతృ భాష స్థానిక ‘’కుమోని ‘’కానీ ఇప్పుడు .శతాబ్దాలతరబడి వస్తున్న సంస్కృతం.  భాంటోలి లోని 500 గ్రామస్తులందరు  గీర్వాణమే మాట్లాడుతారు  .దీనికి కారణం సుమారు ఏడాదిన్నర క్రితం ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వం భా0టోలి గ్రామాన్ని ‘’భాంటోలి సంస్కృత గ్రామం ‘’గా ప్రకటించటమే . 30 ఏళ్ళ శ్రీ మనోజ్అధికారి మొదటి సంస్కృత ఆచార్యుడుగా ఇక్కడికి వచ్చి గ్రామస్తులకు సంస్కృతం నేర్పటం ప్రారంభించాడు .ఇప్పుడు దేశం లో 5 వ సంస్కృత గ్రామంగా భాంటోలి రికార్డ్ సృష్టించింది .మిగిలిననాలుగు కర్ణాటకలోని మత్తూర్ ,హోషనహళ్లి  ,మధ్యప్రదేశ్ లోని మొహద్ , ఝిరీ గ్రామాలు . ఈ అయిదు సంస్కృత భారతిఅనే స్వచ్చంద సంస్థ  ఆధ్వర్యం లో నడుస్తున్నాయి .

  బయటి గ్రామాలనుంచి భాంటోలి గ్రామానికి వచ్చిన వారికి గ్రామస్తులు అంతా సంస్కృతం లోనే మాట్లాడుతుంటే కలా  నిజమా ,తాము 5 వశతాబ్దం లో ఉన్నామా అనే అనుమానం కలుగుతుంది .సంస్కృతం దేవ భాష అని వీరందరూ విశ్వసించి అనుసరిస్తున్నారు .ఇప్పుడు హరిద్వార్ లో ఉన్న ఉత్తరాఖండ్ సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయం సంస్కృతం లో బీఎడ్ క్లాసులు నిర్వహించాలని నిర్ణయించింది .రాష్ట్ర ప్రభుత్వం జనవరి నుంచి సంస్కృతాన్ని రెండవ భాషగా హిందీని మొదటిభాషగా  డిక్లేర్   చేసి ప్రోత్సహించింది .సంస్కృతం లో శాస్త్రి కోర్సు పూర్తి చేసినవారు డిగ్రీ ,పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ ఉన్నవారికే సంస్కృత బీఎడ్ కు అర్హులు .ఆగస్టు 15నుంచి అడ్మిషన్లు ప్రారంభమై 175 మంది విద్యార్థులతో 12 మంది అధ్యాపకులతో కళకళ లాడుతోంది .హరిద్వార్ -రూర్కీ జాతీయ రహదారిలో సంస్కృత యుని వర్సిటీ నిర్మాణం శరవేగం గా జరుగుతోంది .యూనివర్సిటీ మొదట ఇద్దరు డిగ్రీ సంస్కృత విద్యార్థులతో ప్రారంభమై ఇప్పుడు  యోగా ,కంప్యూటర్  జరలిజం లైబ్రరీ సైన్స్  అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కు చెందిన 150 మంది విద్యార్థులతో నిండుగా ఉంది .

  భారత దేశం లో ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రం ఒక్కటే సంస్కృతాన్నిమొట్టమొదటిసారిగా  రెండవ అధికార భాషగా ప్రకటించింది .ఈ బిల్లు 2009 లో పాస్యయింది .కాళిదాస మహాకవి ఉత్తరాఖండ్ లో జన్మించాడని ఇక్కడి ప్రజల పూర్తి విశ్వాసం .రాష్ట్రం లో అనేక సంస్కృత మీడియంపాఠశాలలు కాలేజీలు సంస్కృత విద్యా వ్యాప్తికి సహకరిస్తున్నాయి .ప్రభుత్వం కూడా వీటికి తగినంత సహాయ మందిస్తోంది  . నిత్యవాడకం లో సంస్కృతాన్ని ఉపయోగించటం ,పోటీ పరీక్షలలో పాల్గొనిబహు  మతులు సాధించటం కోసం ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వం ప్రదమా ,ద్వితీయ  తృతీయ బహుమతుల కోసం ఒక లక్షా ,యాభై వేలు, 25 వేలు నగదు పారితోషికాన్నిస్తోంది .ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యం లో 100 దాకా సంస్కృతపాఠశాలలు కాలేజీలు నడుస్తున్నాయి .వీటన్నిటికీ ప్రాభుత్వం పూర్తి గ్రాంట్ సమకూరుస్తోంది .సంస్కృత యూనివర్సిటీతోపాటు మరి 4 యూనివర్సిటీలలో సంస్కృతం బోధిస్తున్నారు .ఉచిత మధ్యాహ్నభోజనం తోపాటూ కంప్యూటర్లు స్కాలర్షిప్ లు ఇచ్చి మరింతగా ప్రోత్సహిస్తోంది .

 ఉత్తరాఖండ్ సంస్కృత అకాడెమీ కూడా తనదైన శైలిలో సంస్కృతభాషాభి వృద్ధి చేస్తోంది .సంస్కృతనాటకాలు నృత్యాలు సంగీతకచేరీలు ,ఆశుభాషణం  జనరల్ నాలెడ్జి బృందగానం  కార్యక్రమాలు జిల్లాస్థాయి రాష్ట్ర స్థాయిలో నిర్వహించి బహుమతులు అందిస్తోంది .సంస్కృత నాట్య యాత్రలు సంస్కృత కుటుంబ సమ్మేళనాలు ,సంస్కృత గ్రామానిర్మాణం నిర్వహిస్తోంది .

వీటికి మించిహరిద్వార్ లోని  ఉత్తరాఖండ్ సంస్కృత అకాడెమి   భారత దేశం లోనే మొట్టమొదటిసారిగా సంస్కృత టి వి . ఛానల్ ప్రారంభించి ఆదర్శ ప్రాయంగా నిలిచింది .వార్తలేకాక సంస్కృత సాహిత్య కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తోంది .ఇది మాత్రమేకాదు ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వం అంతర్జాతీయ సంస్కృత సమ్మేళనం ను సెప్టెంబర్ లో నిర్వహిస్తోంది .ఇలా గీర్వాణ భాషకు గొప్పతనం అన్ని కోణాలలో అన్ని రూపాలలో సంతరిస్తున్న ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వం అభినందనీయం ..

371-త్రిపురా రహస్య కర్త -హరితాయనుడు

దత్తాత్రేయమహర్షి పరశురాముని బోధించిన అద్వైత తత్వమే త్రిపురా రహస్యం .ఒకరకంగా ఏ రహస్యములేనిది అని అర్ధం .త్రిమూర్త్యాతీతమైన విషయం అని భావం .త్రిపురాలు అంటే మూడు పట్టణాలు మాత్రమేకాదు -జాగృతి ,స్వప్న సుషుప్తులు .వీటిలోని అంతశ్చేతన నే  ‘’శ్రీ త్రిపుర సుందరి  ‘’అంటారు  .ఆమెయే  మాతృమూర్తి చండిక.ఈ గ్రంధం అత్యున్నత ఆధ్యాత్మిక సత్యాన్ని బోధిస్తుంది . ఈ తత్వాన్ని పరమ శివుడు విష్ణుమూర్తికి బోధిస్తే ,ఆయన మానవ రూపం లో  దత్తాత్రేయ  అవధూతగా  జన్మించి  పరశురాముని బోధిస్తే ,ఆయన హరితయానుడికి చెప్పాడు .దత్తాత్రేయ ,పరశురాముల సంవాదమే త్రిపురారహస్యం .దీనికే ‘’హరితాయన సంహిత ‘’అనే పేరుంది .హరితాయనుడు హరితుని కుమారుడు . ఈ గ్రంధం 3  ఖండాలలో  12 ,000 శ్లోకాలలో ఉంటుంది .మొదటిఖండం మహాత్మ్య ఖండం రెండవది జ్ఞాన ఖండం మూడవది చర్య ఖండం . అత్రి ముని అనసూయ దంపతుల ప్రార్ధనమన్నించి త్రిమూర్తులలో బ్రహ్మ చంద్రుడుగా శివుడు దూర్వాసమహర్షిగా ,విష్ణువు నారాయణుడు అనే దత్తాత్రేయునిగా జన్మిస్తారు .జమదగ్ని రేణుకాదేవి దంపతుల కుమారుడు పరశురాముడు తండ్రి ఆజ్ఞతోతల్లిని చంపి దేశం లో క్షత్రియ వంశ నిర్మూలనకు దిగి ,శ్రీరాముని చేతిలో పరాభవం పొంది గర్వం ఖర్వమై హిమాలయాలకు వెడుతూ దారిలో బృహస్పతి తమ్ముడైన అవధూత సంవర్తుని దర్శించగా  దత్తాత్రేయుని శరణు వేడ మని హితవు చెబుతాడు .దత్తాత్రేయునికి పరశురాముని జరిగిన జ్ఞాన సంవాదం లో వెలువడింది త్రిపురా రహస్యం .దీనితో ఆత్మ జ్ఞానం పొందిన పరశురాముడు మలయ పర్వతాలలో తపస్సు లో కాలం గడిపాడు . దీనికి ఇంగ్లిష్ అనువాదాలు చాలా ఉన్నాయి .తెలుగు లో లోనూ అనువాదాలు వచ్చాయి . ఒకటి రెండు శ్లోకాలు చూద్దాం –

‘’ఏకైక భావ తుస్టై కర  సైకత జనప్రియ -ఏ దమానప్రభా వైదద్భక్త పాతకనాశినీ

ఏలామోద  ముఖై నౌద్రి శక్రాయుధ సమాస్థితః -ఈహాశూన్యే ప్సితే శాది సేవ్యే శానా వరాఙ్గతా ‘’

372-న్యాయ బిందు టీకా కర్త -ధర్మోత్తర (క్రీశ 800 )

బౌద్ధ ప్రమాణాలపై ప్రామాణిక గ్రంధాలురాసిన ధర్మోత్తర 8 వ శతాబ్దికి చెందినవాడు . ధర్మ కృతి పై అనేక వ్యాఖ్యానాలు రాశాడుకాని సంస్కృత న్యాయబిందు టీకా ఒక్కటే దక్కింది .ఇవికాక అపోహ నామ ప్రకారణ ,క్షణ భంగ సిద్ధి, పరలోక సిద్ధి ,ప్రమాణ పరీక్ష ,ప్రమాణ వినిశ్చయాటీకా కూడా రచించాడు .

  సశేషం

   మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -4-7-17 -కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

365-వేద గణిత గ్రంథ కర్త – డా . శ్రీ రేమెళ్ళ అవధానులు(1948)

భారతీయ భాషలను మొట్టమొదట కంప్యూటరీకించి,వేదాలనూ కంప్యుట రైజ్  చేసిన భారతీయ మేధావి డా  శ్రీ రేమెళ్ళ అవధానులు  ‘’.యజుర్వేద సంహితలో టు టు ది పవర్ ఆఫ్ 19 వరకు అంకెల ప్రస్తావన ఉంది .దీన్ని ‘’లోక ‘’అంటారు .వాల్మీకి రామాయణం లో’’ మహౌమ’’ఉంది అంటే పది టు ది పవర్ ఆఫ్ 62 .పైధాగరస్ కనిపెట్టాడని చెప్పుకొంటున్న లంబ కోణ  త్రిభుజ సూత్రం బోధాయన ‘’శుల్బ సూత్రాలలో ‘’ఉంది .’’ఇన్ఫినిటీ ‘’గురించి ‘’పూర్ణ మదః పూర్ణ మిదం పూర్ణాత్ పూర్ణ ముదచ్యతే ‘’శ్లోకం లో ఎప్పుడో మనవాళ్ళు చెప్పారు .హైడ్రోజెన్ ఐసోటోపుల ప్రస్తావన కృష్ణ యజుర్వేదం లో కనిపిస్తుంది .ఏకతాయ స్వాహా ద్వితాయా స్వాహా త్రితాయా స్వాహా ‘’లోని ద్వితా డ్యుటీరియం,త్రిథా త్ట్రిటీణీయంగా మార్చి నట్లు అనిపిస్తుంది  . ట్రిగనా  మెట్రీ ని  అందరికంటే ముందుకనుక్కోని ,ఆర్య భట్టు వరాహమిహిరుడు సైన్ ,కాస్ ల విలువలను ముందే చెప్పారు .  .స్టీమ్ ‘’అనే పదం పాణిని అష్టాధ్యాయి లో ఉంది .స్టీమ అర్జీ భావే ‘’అంటే ఆవిరి అవటం .న్యూటన్ కంటే ముందే గురుత్వాకర్షణ శక్తి ని భాస్కరాచార్యుడు 12 వ శతాబ్దం లో తన ‘’సిద్ధాంత శిరోమణి ‘’లో భూమ్యాకర్షణ శక్తిగా చెప్పాడు .ఆధునిక భౌతిక  రసాయన వైద్య వైమానిక శాస్త్రాలలో ఉన్న సమాచారం అంతా వేదాల్లో నిక్షిప్తమై ఉంది .అందుకే ‘’అన్నీ వేదాల్లోనే ఉన్నాయష ‘’అనే సామెత వచ్చింది .ఇది వెటకారం కాదు పచ్చినిజం ‘’అంటారు అవధానులుగారు .

  తనకు మంత్రాలపై మంచి అవగాహన ఉండేదని ,కానీ పరమాణు భౌతిక శాస్త్రం లో ఏం ఎస్ సి చేశానని చెప్పారు .అప్పుడే ఒక ప్రయివేట్ కంపెనీ మొదటిసారిగా కంప్యూటర్ కోర్సు ప్రకటన చేసిందని ,అందులో చేరి డిప్లొమా పొంది ,తర్వాత రాజోలు కాలేజీ ఫిజిక్స్ లెక్చరర్ గా పని చేస్తూ సాయంకాలలలో  ప్రక్కనే ఉన్న వేద పాఠ  శాలలో వేదం నేర్చుకొంటూ ,1971 లో హైదరాబాద్ లో యి.సి.ఐ.ఎల్. లో టెక్నీకల్ ఆఫీసర్ గా చేరి పని చేశారు .మన దేశం లో మొదట కంప్యూటర్ తయారు చేసింది ఈ కంపెనీయే .ఇక్కడ శిక్షణలో ఉన్నప్పుడు కొన్ని పుస్తకాలు చదువుతుంటే ఏ ప్లస్ బి హోల్ స్క్వేర్ చరిత్ర కనిపించింది .దీన్ని 3 వేల  సంవత్సరాలక్రితమే  భారతీయులు కనుక్కొన్నట్లు తెలిసి ప్రాచీన గ్రంధాలపై ఆసక్తి పెరిగిందట .  ఇక్కడ పని చేస్తూకూడా వేదం నేర్చుకొంటూ ,అప్పటికి ఏ భారతీయ భాషా కంప్యూటరీకరించబడలేదని గ్రహించి మొదటగా తెలుగును కంప్యూటరీకించాలన్న ఆలోచనవచ్చి ఆయన స్నేహితులతోకలిసి 6 నెలలు శ్రమించి తెలుగు అక్షరాలను కంప్యూటర్ లోకి ఎక్కించారు .ఇలా 1976 లో భారతీయ భాషలలో తెలుగు భాష ఒక్కటే మొట్టమొదటిసారిగా కంప్యూటరైజ్ అయి అవధానులు బృందానికి ఘన కీర్తి నిచ్చింది.అప్పటి అధికార భాషా సంఘం అధ్యక్షులు శ్రీ వావిలాల గోపాల క్రష్ణయ్య గారు కంపెనీకి వచ్చి అభినందించారట .కానీ ఆఫీసువారి ప్రోత్సాహం కరువై ముందుకు సాగలేదన్నారు .

  తెలుగు కంప్యూటర్ లోకి ఎక్కిందన్న సంచలన వార్త పార్లమెంట్ ను కుదిపేసి ,హిందీ ని కూడా చేర్చమని  కంపెనీ అధికారులపై ఒత్తిడి వస్తే ,అవధానులు బృందం దాన్నీ ఎక్కించారు .పార్ల మెంటరీ కమిటీ వచ్చి చూసి స0తృప్తి చెంది అభినందించింది . 1978 లో ఢిల్లీ లో ‘’భారతీయ భాషల కంప్యూటీకరణ ‘’అనే అంశం పై సదస్సు నిర్వహించారు ,కానీ ప్రోత్సాహం కరువై ఆగిపోయింది . 1991లో నిమ్స్ లో పని చేస్తున్నప్పుడు గోదావరి పుష్కరాలలో తిరుమల దేవస్థానం గ్రంధాలు చదివి 1131 వేదం శాఖలకు కేవలం 7 శాఖలే మిగిలాయని చదివి అశ్రద్ధ చేస్తే ఇవి కూడా త్వరలోనే  అంతరించిపోతాయేమోననే భయమేసి ఎలా రక్షించుకోవాలన్నా ఆలోచనవచ్చి రికార్డ్ చేయిస్తే అంచిదనిపించి ,యజుర్వేదం నేర్చుకొంటూ ,మరీ ప్రమాద లో పడిపోయిన ఋగ్వేదం నేర్చిన వారెవరైనా ఉన్నారేమోనని అన్వేషణ చేస్తూ ,మహా రాష్ట్రలో ఒకాయన ఉన్నారని తెలిసి కుటుంబ సమేతంగా ఆహ్వానించి పోషణ బాధ్యత తీసుకొని వారితో ఋగ్వేదాన్ని 1992లో రికార్డ్ చేయించటం  ప్రారంభించారు .

 అదే సమయం లో తిరుపతి దేవస్థానం వారు ‘’అఖిల భారత వేద శాస్త్ర సమ్మేళనం ‘’నిర్వహిస్తున్నప్పుడు తనను వేదాలపై ఒక ప్రదర్శన ఇవ్వమని కోరగా ‘’నమక0 ‘’లోని మూడుమంత్రాలను వాటి అర్ధాలను సి లాంగ్వేజ్ సాయం తో కంప్యూటర్ లో పెట్టగా దాన్ని చూసిన ఉపరాష్ట్రపతి శ్రీ శంకర దయాళ్ శర్మ అవధానులుగారిని మనస్ఫూర్తిగా అభినందించి తనకు  10  నిమిషాల సమయాన్నిమాత్రమే ఇచ్చినా, శర్మగారు  45 నిమిషాలుదాకా  మాట్లాడి ప్రపంచం లోనే మొట్ట మొదటిసారిగా వేదాలను కంప్యూటర్ లో పెట్టిన ఈ విలువైన ప్రాజెక్ట్ ను పూర్తి చేయమని కోరారు .కంప్యూటర్ కొనాలంటే లక్షల మీద ఖర్చు .దీనికి అశ్విని హెయిర్ ఆయిల్  అధినేత సుబ్బారావు గారు వెంటనే ఒక లక్షా ఇరవై వేల  రూపాయలు ఉచితంగా ఉదారం గా అందజేయగా అవధానులుగారు అత్యాధునిక కంప్యూటర్ కొన్నారు .పని చేయటానికి కుర్రాళ్ళు కావాలి వాళ్లకు జీతాలు తనజీతంలోనుంచి ఇచ్చేవారు.  తానూ వారితో పంచేస్తూ ‘’వేద భారతి ట్రస్ట్ ‘’ఏర్పాటు చేయగా విరాళాలు అంది పని నిరాటంకంగా సాగింది . 1995 వేదానుక్రమణిక రాస్స్హారు . ఈ విషయాలు తెలుసుకొన్న రాష్ట్రపతి శ్రీ శంకర దయాళ్ శర్మ ఢిల్లీకి ఆహ్వానించారు .యజుర్వేదానికి చెందిన 7 అనుక్రమణికలు కంప్యూటరీకించి ,దేశం లోనే మొదటి సారి మల్టీ మీడియా లో ఆయనకు చూపించారు . ఆయన మహా గొప్పగా ఆనందించి అభినందించారు . 2000 నాటికి ఋగ్వేదాన్ని సి డి లలో పొందుపరచారు .వీటిని ప్రధాని శ్రీ అటల్ బిహారీ వాజ్ పేయీ ఆవిష్కరిస్తూ ‘’మా చిరకాల స్వప్నం సాకారమైంది ‘’అని మెచ్చుకొన్నారు .

 బెంగుళూరులో వైదిక సరస్సు జరుగుతుంటే పాల్గొనాలని వెడితే తనకు ఏ శాస్త్రం లోను ప్రవేశం లేదుకనుక అనుమతి లేదని చెబితే పట్టుబట్టి రాజమండ్రి ఓరియంటల్ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్ అయిన తనబాబాయి శ్రీ రేమెళ్ళ సూర్య ప్రకాశ శాస్త్రిగారి వద్ద మీమాంస శాస్త్రం నేర్చుకొన్నారు .తర్వాత సంస్కృతం జ్యోతిషం లలో ఏం ఏ చేసి ,’’వేదాలలో సైన్సు ,భూకంపాలు -జ్యోతిషం ‘’లపై పిహెచ్ డి చేసి ,వేదగణితం వేద విజ్ఞానా లపై చానళ్లలో కార్యక్రమాలు చేశారు .అవధానులుగారు చేసిన ‘’మల్టీ మీడియా వేదిక డేటా బేసిక్ డిజైన్ ‘’కు భారత ప్రభుత్వం పేటెంట్ హక్కునిచి ‘’సంస్కృత మిత్ర ‘’బిరుదుతో సత్కరించింది .

 వేద భారతి ట్రస్ట్ ద్వారా ఇప్పటికి 700 కు పైగా గంటల రికార్డ్ పూర్తయింది .ఇది 200 కుపైగా ఆడియో మల్టీమీడియా సిడి లుగా తెచ్చి ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచారు .మిగిలిన వేద శబ్దాన్ని రికార్డ్ చేయటానికి ఇంకా 2500 గంటలు కావాల్సి వస్తుందన్నారు .అంత ఆర్ధిక స్తొమత తమకు లేదని వదాన్యులు ముందుకు వచ్చి ప్రోత్సహించి వేద విజ్ఞానాన్ని సంరక్షించాలని విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు .అవధానులుగారు  ‘’వేద గణితం ,రామాయణ భాగవత భారతాలలో జ్యోతిశ్శా స్త్ర  విశేషాలు ,ఉపనిషత్ రత్నావళి ,సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ ఇన్ వేదాస్ అండ్ శాస్త్రాస్ ‘’గ్రంధాలు రాశారు .ఇంట గొప్ప పరిశోధకులు క్రియాశీలి వేద గణితం పై అధారిటీ అయినా శ్రీ అవధానులు గారి గురించి ఇంతఆలస్యంగా గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం లో రాయటం క్షమించరాని నేరమే.అయినా ఇప్పటికైనా రాయగలిగా నని ఒక ప్రక్క సంతోషిస్తున్నాను.

 అవధానులుగారు 25-9-1948న తూర్పుగోదావరి పొగడపల్లి లో జన్మించారు .తండ్రిశ్రీ  వి సూర్య నారాయణ తల్లి శ్రీమతి లక్ష్మీ  నరసమ్మ .

   సశేషం

     మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -3-7-17-కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

362-సూర్య శతక కర్త -డా.దేవీ ప్రసాద్ మిశ్రా

పాండిచ్చేరి ఫ్రెంచ్ రీసెర్చ్ ఇన్ ష్టి ట్యూట్ లో ఇండాలజిస్ట్ డా దేవీ ప్రసాద్ మిశ్రా యువ సంస్కృత విద్యావేత్తగా ‘’మహర్షి బాదరాయణ వ్యాస సమ్మాన్ ‘’పురస్కారం 2015 లో అందుకున్నాడు .దీనికి ఒక లక్ష రూపాయల పారితో షికం ఇచ్చారు .ఈ పురస్కారాన్ని భారత రాష్ట్ర పతి శ్రీ ప్రణవ్ ముఖర్జీ చేతుల మీదుగా 2016 అందుకున్న అదృష్టవంతుడు మిశ్రా

ఒరిస్సాలో నయాగరా జిల్లాకు చెందిన మిశ్రా ,1999 లో పాండిచ్చేరి ఫ్రెంచ్ ఇన్ ష్టి ట్యూట్ లో సంస్కృత రీసెర్చ్ స్కాలర్ గా చేరాడు .సంస్కృతం లో ‘’సూర్య శతకం ‘’రాయటమే కాక ,శైవాగమాలపై విపరీతమైన కృషి చేశాడు .ఈ సంస్థలో మిశ్రా 3, 500 వ్రాత ప్రతులను క్రోడీకరించాడు .నేనుఈ  సంస్థలో చేరి పి .హెచ్ .డి.చేస్తుండగా ఈ కేటలాగింగ్ చేసే అదృష్టం నాకు కలిగింది ‘’అంటూ పొంగిపోయి చెప్పాడు మిశ్ర .ఈ సంస్థలో 8 400 కు పైగా తాళపత్ర గ్రంధాల కట్టలున్నాయని ,అందులో శైవాగమాలు కర్మకాండ గ్రంధాలే ఎక్కువని ,మిగిలినవి ఆలయ శిల్పకళా ,జ్యోతిషం ఖగోళ శాస్త్రామ్ ,తిరుక్కురళ్ దక్షిణ భారత దేశ వైద్యం ,సంస్కృత సాహిత్యం ,తమిళ ఆధ్యాత్మిక0 కు చెందినవని అన్నాడు .

 వీటిలో చాలా గ్రంధాలు ‘తమిళ బ్రాహ్మణుల ‘’’గ్రంథ లిపి ‘’లో రాయబడిన సంస్కృత గ్రంధాలని ,మిగిలినవి కాశ్మీరీ శారదా లిపి ,నందినాగర,నెవారి ,తీగలారి ,గ్రంథ ,తెలుగు ఒరియా ,తుళు  పుస్తకాలని ,ప్రతి తాటాకు కట్టలో చిన్న చిన్న అక్షరాలలో డజన్ల కొద్దీ గ్రంథాలుంటాయని  పరిశోధకుడు దేవీ ప్రసాద్ మిశ్రా తెలియ జేశాడు .

363-విదేశీ భాషా గ్రంధాలపై సంస్కృత ప్రభావం

ఫిలిప్ గ్లాస్ రాసిన ‘’సత్యాగ్రహ ఒపేరా ‘’లో భగవద్గీత శ్లోకాలను సంస్కృతం లో పాడటం జరిగింది .ది మార్క్సిస్ట్ రివల్యూషన్ ‘’లో ‘’బృహదారణ్యక ఉపనిషద్ ‘’ప్రార్ధన ఉంది .ప్రఖ్యాత మడోన్నా మ్యూజిక్ ఆల్బమ్ లోని ‘’సైబర్ రాగ ‘’లో సంస్కృత  మంత్రోచ్చారణ ఉంది . 1998 లో మడోన్నా  గ్రామీ అవార్డు అందుకున్న ఆల్బమ్ ‘’రే ఆఫ్ లైట్ ‘’లో ‘’అష్టాంగ విన్యాస యోగ ‘’మంత్రాలున్నాయి .అసలు లిరిక్కే ఓం శాంతిశాంతి తో ప్రారంభమవుతుంది .సంగీత కర్త జాన్ విలియమ్స్ ‘’ఇండియానా జోన్స్ అండ్ ది  టెంపుల్ ఆఫ్ డూమ్‘’లో ‘’స్టార్ వార్ ‘’ఎపిసోడ్ లో సంస్కృత శ్లోకాల కాయిర్ సింగింగ్ ఉంది . 2004 నాటి ‘’బాటిల్ స్టార్ గాలాక్టికా ‘’అంతా ఋగ్వేదం లోని గాయత్రీ మంత్రమే .ఎనిగ్మాతా రాసిన’’ లిరిక్స్ ఆఫ్ చైల్డ్ ఇన్ యు ఎస్ లో సంస్కృత శ్లోకాలు ఉన్నాయి ..(ఆధారం –సాంస్క్రిట్ -గీకీ పీడియా )

364-ఆరవ శతాబ్ది రామాయణం కనుగొన్న -కలకత్తా ఏషియాటిక్ సోయాసైటీ

కలకత్తాలోని ఏషియాటిక్ సొసైటీ లైబ్రరీ  రీసెర్చ్ స్కాలర్స్ వారు 6 వశాతాబ్దానికి చెందిన ‘’వహ్ని (అగ్ని )పురాణం పై పరిశోధిస్తుంటే అందులో ఒక అసంపూర్తి వ్రాతప్రతి గ్రంధం చూసి ఆశ్చర్య పడిపోయారు .అప్పుడు జర్మన్ స్కాలర్ Aufrecht గోబర్ రిపాజిటరీ గా సంస్కృత గ్రంధాలపై తయారు చేసిన ‘’కేటలాగో కేటలాగం ‘’ను పరీక్షగా చూడగా ఒకే రకమైన రెండు వ్రాత ప్రతులు ఉన్నట్లు గమనించారు .ఒకటి లండన్ లోని ఇండియా ఆఫీస్ లైబ్రరీ వారు భద్రపరచినది ,రెండవది శతాభి చరిత్రకలిగిన కలకత్తా సంస్కృత సాహిత్య పరిషత్ భద్ర పరచింది గా తెలుసుకొన్నారు .వారి ఉత్సాహం పెరిగి అగ్నిపురాణం వ్రాతప్రతి బూజు దులిపి దాని సంపూర్ణ ప్రతిని పట్టుకొన్నారు .దీన్ని విశ్లేషిస్తుండగా ‘’దశగ్రీవ రాక్షస వధ ‘’కు వహ్నిపురాణానికి ఏమీ సంబంధం ఉన్నట్లు కనబడ లేదు .ఈ పురాణం లో అకస్మాత్తుగా మరొక రకమైన కథా శ్లోకాలు ఎలా చేరాయో అర్ధం కాలేదువారికి  .నిదానం గా ద్రుష్టి సారిస్తే వారికి తాము చదువుతున్నది అనేక చేర్పులు మార్పులతో ఉన్న 6 వ శతాబ్దపు రామాయణ గ్రంధం అని అర్ధమైంది .ఆర్కిమిడీస్ లాగా ‘’యురేకా ‘’అని ఆనందం తో కేకలేసుకొన్నారు . అసలైన వాల్మీకి రామాయణం క్రీ పూ 4 వ శతాబ్దానికి చెందింది .

  ఈ 6 వ శతాబ్ది రామాయణం లో 7 కాండలకు బదులు 5 కాండలు మాత్రమే ఉన్నాయి .బాలకాండం ఉత్తర కాండలు లేవు .రావణ వధ  తర్వాత రామాదులు అయోధ్యచేరి పట్టాభి షేకం జరుపుకోవటం తో ఈ రామాయణం సమాప్తం .ప్రారంభం కూడా దశరధుని శాపం రాముడిని అరణ్యాలకు పంపటం లేదు .దీని బదులు శుక్రాచార్యుల భార్యను విష్ణుమూర్తి సంహరించినందుకు ఆయన లక్ష్మీ దేవిని శపించటం ,చనిపోయిన రాక్షసులను బ్రతికించటం తో కధ  ప్రారంభమౌతుంది .రెండవ శాపం నిరంతరంగా జరుగుతున్న దేవ దానవ యుద్ధానికి ధరిత్రి వ్యధ చెందగా లక్ష్మీ నారాయణులు  బాధ్యత తమపై వేసుకొని తామిద్దరం శాప ఫలంగా భూమిపై జన్మిస్తామని తెలియ జేయటం జరుగుతుంది .ఈ రామాయణం భార్యా భర్తల వియోగానికే ప్రాధాన్యం తప్ప తండ్రీ కొడుకుల వియోగాన్ని ప్రాధాన్యమివ్వలేదు .ఇందులో రాముడు దేవుడుగాకాక మానవత్వమున్న ఉన్నత మానవునిగా కనిపిస్తాడు

  (ఆధారం -న్యూ రామాయణ డిస్కవరీ అ స్టాండ్ స్కాలర్స్ ఇన్ కలకత్తా –ఝిమి ముఖర్జీ పాండే ) దీని ఫోటో జతచేశాను చూడండి

 సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-7-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -3

  361- శైవాగమ గ్రంథ పరిశోధకుడు -ఎస్ సంబంధ శివాచార్య (1927

పాండిచ్చేరిలో ఫ్రెంచ్ ఇన్ స్టి ట్యూట్ లో రీసెర్చర్ గా ఉన్న 89 ఏళ్ళ జ్ఞాన వయో వృద్ధుడు ఎస్ సంబంధ శివాచార్య  సంస్కృత సేవకు శైవ మత సిద్ధాంత వ్యాప్తికి రాష్ట్రపతి ప్రశంసా పత్ర0 అందజేశారు .   .తాళగ్రంధ వ్రాత ప్రతులను చదవటం లో నిష్ణాతుడు .శైవాగమాలలో అనన్య సామాన్య ప్రతిభా సంపన్నుడు  శైవాగమనాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి పరిశోధించి ప్రచురించాడు .శైవ సిద్ధాంత పరిణామ చరిత్రను ఆమూలాగ్రంగా మధించి రాశాడు . పురాతన శైవ గ్రంధాలను 300 కు పైగా క్రోడీకరించి ,అనువదించిన మహా విద్వా0సుడు .రాష్ట్ర పతిపురస్కారం తోపాటు 5 లక్షల నగదు పారితోషికాన్ని స్వీ కరిస్తున్నప్పుడు ఆయన అతి వినయంగా ‘’నేను పూర్వ జన్మలో చేసుకొన్న పుణ్యఫలితమే ఈ సంస్కృత ప్రశంసా పత్ర0 పారితోషికం ‘’అన్నాడు .

 1969 లో ఈ రీసెర్చ్ ఇన్ ష్టి ట్యూట్ లో చేరిన ఈ ఆచార్య కు  ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వం  అత్యుత్తమ సివిల్ అవార్డు ను2008 లో  అందజేసింది  .ఆలిండియా ఆది శైవ శివాచార్య సేవాసంఘం 2011 లో ‘’ఆగమ భూషణ ‘’పురస్కారమిచ్చింది .అర్చక కుటుంబలో 6-1-1927న జన్మించిన శివాచార్య ఏడవ  ఏట నుంచి దేవాలయం లో అర్చనాదులు చేయటం లో సిద్ధ హస్తుడయ్యాడు .తండ్రి డి సుబ్రహ్మణ్య గురుక్కళ్ వద్ద వేదం శాస్త్రాలు వివిధ పండితులవద్ద నేర్చి మధురాంతకం లోని అహోబిల మఠ సంస్కృత పాఠశాలలో , తిరువయ్యారు ,మైలాపూర్ సంస్కృత కాలేజీ లలో చదివి  చెన్నైలోని థియ సాఫికల్ సొసైటీ వ్రాత ప్రతుల డిపార్ట్ మెంట్ లో ,ప్రభుత్వ మన్యు స్క్రిప్ట్ లైబ్రరీ లో పనిచేసి తంజావూర్ సరసవతిమహల్ లైబ్రరీ తో సంబంధంకలిగి ,మైసూర్ ఓరియంటల్ లైబ్రరీలో పని చేసి తరువాత పాండిచ్చేరిలో ఈ రీసెర్చ్ సంస్థలో చేరారు . 8400 తాటాకు గ్రంధాలు ఈ ఇంస్టి ట్యూట్ లో ఉన్నాయని .అందులో ఎక్కువగా శైవాగమాగ్రంధాలేనని  మిగిలినవి జ్యోతిష ,దక్షిణ భారత దేశ వైద్యగ్రంధాలు ,సంస్కృత సాహిత్య గ్రంధాలు ,తమిళ ఆధ్యాత్మిక గ్రంధాలు ఉన్నాయని చెప్పాడు

  ఈ వ్రాతప్రతులు తమిళలిపి  లో రాయబడిన  సంస్కృతమే  ఉందని   మిగిలినవి శారదా ,నందినగరి , నెవారి తిలగరి  గ్రంథ ,తమిళం తెలుగు ఒరియా ,తుళు గ్రంధాలు .ప్రతి తాళపత్ర కట్టలో అతి చిన్న అక్షరాలలో అనేక గ్రంధాలున్నాయని సంబంధ శివాచార్య చెప్పారు .దాదాపు 5 దశాబ్దాలుగా శివాచార్య రోజుకు 10 గంటలకు పైగా  పనిచేస్తున్నారు .దేశం లోని వివిధ ప్రదేశాలనుంచివివిధ భాషలలో ఉన్న  వ్రాత ప్రతులను తెప్పించి పరిశీలించి శుద్ధ ప్రతి తయారు చేసి ప్రచురిస్తున్నారు .ప్రస్తుతం ‘’సూక్ష్మా గమం ‘’పై కృషి చేస్తున్నారు .క్రిందటి శతాబ్దం లో సంస్కృతం గ్రంథ లిపి నుంచి దేవనాగరి లిపి లో రాయబడుతూ బాగా ప్రాచుర్యం లో ఉందని చెప్పారు స్వ0త ప్రింటింగ్ ప్రెస్ ను గ్రంథ ,దేవనాగరి లిపులతో ఏర్పాటు చేసుకొని ఎన్నెన్నో శైవాగమ గ్రంధాలు ప్రచురించారు .ప్రస్తుతం పంచాంగాలు ,తిరుకొయిల్ ,అనుష్టాన వాక్య పంచాంగం పై కృషి చేస్తున్నారు . స్యయ0 గా  15 ఏళ్ళనుంచి పబ్లిషింగ్ కంపెనీ నడుపుతున్నారు .

  సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -2-7-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

357-శౌనక శిక్ష కర్త -కె యెన్ ఏం దివాకరన్ నంబూద్రి (b. 1906)

కేరళలో కోతకార దగ్గర నంది కులం లో కె యెన్ ఏం దివాకరన్ నంబూద్రి1906 లో జన్మించాడు .త్రిపుంతూర్ సంస్కృత కాలేజీ లెక్చరర్ . శాస్త్ర దివాకర ,శాస్త్ర రత్న బిరుదులూ పొందాడు .శంకరాచార్య చరితం శౌనక శిక్ష ,వర్ణోచ్ఛరణ దీపికా  ,ఋగ్వేద జ్యోతిషం సంస్కృతం లోను  ఆది శంకరాచార్య అండ్ కాలడి   ఇంగ్లిష్ లోను రచించాడు

358-జాతకాదేశ కర్త -శంకరం నంబూద్రిపాద్ కానిప్పయ్యూర్(1891

శంకరం నంబూద్రిపాద్ కానిప్పయ్యూర్ గొప్ప వాస్తు శిల్ప శాస్త్ర వేత్త .జ్యోతిష పండితుడు ,సంస్కృత  విద్వామ్సుడు,సాంఘిక సంస్కర్త . 1891 లో త్రిచూర్ జిల్లా కున్నాంకులం లో జన్మించాడు .గురుకులం లో శాస్త్రాధ్యయనం చేశాడు .పంచాగమ  ప్రెస్ పెట్టాడు యోగక్షేమ సభ నిర్వహించాడు .కోచి మహారాజు ‘’పండిత రత్న ‘’బిరుదునిచ్చాడు .జాతకాదేశం ,పంచ బోధ0 ,మనుష్యాలయ భాష ,తంత్ర సముచ్చయం  సంస్కృత మళయాళ నిఘంటు ఔషధ నిఘంటు వంటి సంస్కృత గ్రంధాలు ,అనేక మళయాళ గ్రంధాలు రాశాడు  .

359-వాసుదేవ కర్ణామృత కర్త -వాసుదేవన్ నంబూద్రి (1891-1947 )

1891 లో జన్మించిన వాసుదేవన్ నంబూద్రి కవి ,వక్త .ఆయన భాగవత ప్రవచనం ఆపాత మధురం .వేదం సకలశాస్త్రాలు కావ్యాలు నేర్చాడు .హరివిలాసం లో సంస్కృత విద్యాలయం స్థాపించాడు .ఈయన భాగవత కథా ప్రశస్తికి మెచ్చిరెండు చేతులకు  కోచ్చిరాజు బంగారు వీర శృంఖలాలు బహుమానం ఇచ్చాడు.రవి వర్మ ‘’భక్త శిరోమణి ‘’బిరుదునిచ్చాడు .సంస్కృతం లో వాసుదేవ కర్ణామృతం ,భాగవత సంగ్రహం ,భాగవత సంగ్రహ గాధ ,శ్రీధరాచార్య భాగవత  మకరందం రాధా మొదలైనవి రచించాడు .సామాన్యుడిని భాగవతం వైపుకు ఆయన లాగా ఆకర్షించేట్లు చేయగలిగిన నేర్పున్న వారెవరూ లేరు .  ఆయనపై పి .హెచ్ డి చేశారు .మహా భాగవతోత్తముడు వాసుదేవన్ నంబూద్రి 1947 లో చనిపోయాడు .

360-భాష సౌందర్య లహరి స్తోత్ర కర్త -శ్రీధరన్ నంబూద్రి చ0ద్రమన (1917

1917 లో పుట్టిన శ్రీధరన్ నంబూద్రి చ0ద్రమన  అసమనూర్ వాసి .ఆయన ‘’మాస్టర్ ఆఫ్ ఆల్ ఆర్ట్స్ ‘’ జ్యోతిషం తో సహా ఆయనకు రాని శాస్త్రమే లేదు  .కధాకళీ నేర్చి ప్రదర్శనలిచ్చారు .సంస్కృతం లో భాషా సౌందర్య లహరి స్తోత్రం ,కిరాతావాసిష్ఠం ,విశ్వా మిత్ర మేనకా రాశాడు .కవన కౌతూహలం మేగ జైన్ లో ఎక్కువగా రచనలు చేశాడు  ..

     సశేషం

          మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -2-7-17 -కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

352-స్యేన సందేశకర్త -వయాస్కార ఆర్యన్ నారాయణన్ మూస్ (1841 – 1902)

 1841లో జన్మించి 1902 లో మరణించిన వయాస్కార ఆర్యన్ నారాయణన్ కేరళ నంబూద్రి కుటుంబానికి చెందినవాడు .అష్టవైద్యన్ బిరుదుపొందిన ఈకవి ‘’స్యేన  సందేశం ,నక్షత్ర వృత్తావలి ,చిత్ర ప్రబంధాలు రాశాడు

353-వ్రతారాధన మాల కర్త -వల్లాన సేరి  వాసున్ని మూసద్ (1855 – 1914)

1855 లో పుట్టి 1914 లో 59 వ ఏట మరణించిన వల్లాన సేరి  వాసున్ని మూసద్ కేరళ నంబూద్రి కుటుంబం వాడు .విజ్ఞాన చింతామణి ‘’సంస్కృత పత్రిక నడిపాడు .ఈయన రాసిన గ్రంధాలలో వ్రతారాధన మాల ,,సంస్కృత పాఠావలి ,శ్రీ పాదాది కేశ పఞ్చా0గి క ,మాయాస్తవం ,మాన విక్రమ సామూత్రి మహా రాజా చరితం మొదలైనవి ఉన్నాయి .

354-కుల శేఖరీయం కర్త -ఇంచూర్ కేశవన్ నంబూద్రి (1855 – 1932)

కేరళ నంబూద్రి బ్రాహ్మణుడైన ఇంచూర్ కేశవన్ నంబూద్రి1855 లో తిక్క వరూర్ దేశం లో పుట్టి 87 ఏళ్ళు జీవించి 1932 లో మరణించాడు .ఇతని కులశేఖరీయం వీదువంశ చంపు ప్రసిద్ధమైనవి .

355-నివాపాంజలి కర్త -అచ్యుత వాసుదేవ మూసద్  (1895 – 1959)

అచ్యుత వాసుదేవ మూసద్ 1895 లో జన్మించి 1959 లో 69 వ ఏటా చనిపోయాడు .పుఞ్ఞసిరి నంబి శిష్యుడు ,నివాపాంజలి ,మరక్కాధా నాలుక రాశాడు ..

356-ఆమ్నాయ మతానాం కర్త -యెర్కార రామన్ నంబూద్రి (1898 – 1983)

1898 లో జన్మించి 85 ఏళ్ళు జీవించి 1983 లో చనిపోయిన యెర్కార రామన్  నంబూద్రి వేద వేదాంగాలలో నిష్ణాతుడు . అనేక సోమయాగాలు అతిరాత్రాలు నిర్వహించిన ఘనుడు .ఆమ్నాయ మతానాం ,శ్రౌత కర్మ వివేకం గ్రంథ కర్త . 32రోజుల పౌండరీక యజ్ఞం లో సుప్రసిద్ధుడు . 1942-43 లో గురువాయూర్ లో  ‘’మురహోమం ‘’దగ్గరుండి జరిపించాడు .సంస్కృతం శాస్త్రాలలో ఆయన పాండిత్యం అపారం .ఒకసారి ‘’కౌశికీయత బ్రాహ్మణం ‘’గడగడా అప్పగించి అందర్నీ ఆశ్చర్య పరచాడు . 1970 లో తిరుపతి దేవస్థానం ఆహ్వానం పై వెళ్లి దీన్ని చదివి రికార్డ్ చేయించాడు .దీంతో జాతీయ ,అంతర్జాతీయ కీర్తి పొందాడు .శ్రౌత స్మార్తాలలో భారత దేశం లో ఆయనదే తుది తీర్పుగా ఉండేది . భారత రాష్ట్రపతి ప్రశంసా పత్రం తోపాటు ‘’వేదార్ధ రత్న ‘’వంటి బిరుదులెన్నో పొందాడు . 22ఏళ్ళ వయసులో శ్రీమతి పార్వతిని వివాహమాడి 4 గురుకుమారులు 5 గురు కుమార్తెలను  ఈ దంపతులు సంతానంగా పొందారు . జీవితకాలం లో 99 యాగాలు స్వయంగా చేసి అనేక యాగాలు ఇతరులతో కలిసి నిర్వహించిన యజ్ఞ నిర్వహణ దక్షుడు  రామన్  నంబూద్రి

 20-7-1983 న ఈ కర్మిష్ఠి  రామన్  నంబూద్రి   85 వ ఏట వైకుంఠ  మందిరం చేరాడు .

  సశేషం

    మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -2-7-17-కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -3

341-యతిరాజ వింశతి కర్త -మనవాల  మాముని(1370-1443 )

1370 లో జన్మించి 1443 లో మరణించిన మనవాల  మాముని తమిళనాడు కేదారం లో జన్మించి ప్రబంధాలకు మొదటి వ్యాఖ్యాత అయ్యాడు . తండ్రి వద్దే వేద వేదాంగ శాస్త్రాలు  నేర్చాడు  .ద్రావిడ వేదాన్ని అభ్యసించాడు .ఎల్లలు లేని అనంత విజ్ఞానఘనుడయ్యాడు .వివాహం చేసుకొని వైష్ణవ సంప్రదాయాన్ని చక్కగా పాటించాడు .ఆళ్వార్ తిరునగరి చేరి తిరువాయ్ మోజేహి పిళ్ళై శిష్యుడయ్యాడు .రామానుజులపై విపరీత భక్తియున్న శిష్యుడిని చూసి గర్వపడిన గురువు ఆయనకు ఒక దేవాలయాన్ని తిరునగరి లో నిర్మించాలని భావించి బాధ్యత మామునిపై పెట్టాడు .ఈసమయం లోనే మాముని 20 సంస్కృత శ్లోకాలతో ‘’ యతి రాజ వింశతి ‘’రామానుజులు స్తుతిస్తూ రచించాడు .గురువు అబ్బురపడి ‘’యతీంద్ర ప్రవరనార్  ‘’బిరుదును ప్రదానం చేశాడు

  .గురు మరణం తర్వాత ముని కుటుంబం తో శ్రీరంగం చేరివానమామలై జియ్యర్ శిష్యుడై అందరి అభిమానం పొంది ఆలయ పూజాదికాలను  రామానుజ విధానం లో  సంస్కరించాడు .పూర్వపు ఆచార్యుల గ్రంధాలను సేకరించి నకళ్ళు రాయించి భద్రపరచాడు .కంచి శ్రీ పెరుంబుదూర్ తిరుపతి సందర్శించి కంచిలో కిలాంబి నాయనారు వద్ద శ్రీ భాష్యం చదివాడు .శ్రీరంగం తిరిగివచ్చి గృహస్థ జీవితానికి స్వస్తి చెప్పి సన్యాసం  స్వీకరించి ,ఆలయ విషయాలలో దృష్టిపెట్టాడు .రామానుజాశ్రమానికి మరమ్మతులు చేయించి ,పిళ్ళై లోకాచార్య విగ్రహం దేవాలయం లో నెలకొల్పాడు .

  1430 ప్రాంతం లో శ్రీ రంగ నాధస్వామి ఉత్సవాలను ఒక ఏడాదిపాటు ఆపేసి  నమ్మాళ్వార్ రచించిన తిరుమొఝి పై  దానికున్న 5 వ్యాఖ్యాలనాధారం గా మలవాల మాముని ప్రవచనం ఏర్పాటు చేశారు  .ప్రవచనం పూర్తయ్యాక చివరి రోజున శ్రీరంగ నాధుడే స్వయంగా బాలుని గా వచ్చి మాముని పాదాల చెంత ఒక కాగితం పెట్టాడు .అందులో ఉన్న శ్లోకమే ‘’మలవాల మాముని తనియన్ ‘’గా సుప్రసిద్ధమైంది -ఆశ్లోకం -’’శ్రీశైలేశ దయాపాత్రం ధి -భక్త్యాది గుణార్ణవం -యతీంద్ర ప్రవణమ్  వందే రమ్య -జా మంత్రం మునిమ్ ‘’భావం -శైలేంద్ర శిష్యుడు, రామానుజుని పై అవ్యాజమైన గౌరవమున్న బుద్ధి వివేకం భక్తి గుణ సముద్రుడు అయిన మనవాల మాముని ప్రవచనానికి శ్రీ రంగనాధుడు ప్రశంసించి ఇస్తున్న నమస్కారం .దీనితో శ్రీరంగనాథునికే ముని గురువైపోయాడని అర్ధం .ముని ‘’ఆచార్య హృదయం ‘’కు గొప్ప వ్యాఖ్యానం రాశాడు

342-భగవద్ గుణ దర్పణ కర్త -పరాశర భట్టార్ (1122-1174 )

కూరత్తాళ్వార్ కుమారుడైన పరాశర భట్టార్ గురువు ఎంబార్ వద్ద సకల శాస్త్రాలు నేర్చి ‘’నడిచే విశ్వ విద్యాలయం ‘’అని పించాడు .విష్ణు సహస్రనామాలపై ‘విష్ణు సహస్ర నామ  భాష్యం అనే ‘’భగవద్ గుణ దర్పణం ‘’రాశాడు .రంగ నాధ స్తోత్రం రంగనాధాష్టకం ,శ్రీ గుణ రత్న కోశం ,క్రియాదీపం ,అష్ట శ్లోకి ,చతుషలోకి ,ద్విశ్లోకి తని శ్లోకి కూడా రాశాడు .ఇతని బాల్యం లో అద్వైత పండితుడు కోలాహలుడు పల్లకీ లో ఊరేగుతూ రామానుజుని వాదం లో ఓడించాలని వెడుతున్నాడు .అప్పుడే ఈ బాలుడు గుప్పెడు నిండా ఇసుక తీసుకొని తనదగ్గర  యెంత ఇసుక ఉంది అని కొహలుడిని ప్రశ్నించగా సమాధానం చెప్పలేకపోగా ‘’గుప్పెడు ఇసుక ఉంది అని చెప్పలేని నువ్వు భగద్రామానుజులతో వాదానికి వెడుతున్నావా ?’’అని ఎద్దేవా చేశాడు .కొహలుడు పరాశర బాలుడిని తండ్రి కూరేశుని గురువు ఎంబార్ ను మెచ్చి ఆశీర్వదించాడు . తర్వాత పరాశరునిశిష్యుడయ్యాడు  ,

343-ప్రపన్న పారిజాత కర్త -వరద విష్ణు ఆచార్య (1165-1275)

1165 లో జన్మించిన వరద విష్ణు ఆచార్య 110 సంవత్సరాలు జీవించి 1275 లో మరణించాడు . సుదర్శనాచార్య నికూడా పిలుస్తారు .తండ్రి దేవ రాజా పెరుమాళ్ ,తాత నాదదూర్ ఆళ్వార్ .శ్రీ భాష్య సింహాసనాధిపతి అయి ,కంచిలో అర్చావిగ్రహ ప్రతిష్టాపన చేశాడు .ఈయన కుల దైవ విగ్రహం తిరువేళ్లూర్ లో ఉంది .వరద విష్ణు 19 గ్రంధాలు రాశాడు .అందులో ముఖ్యమైనది ప్రపన్న పారిజాతం .ఇదికాక శ్లోక ద్వయి ,పరత్వాది పంచక స్తుతి ,తత్వ నిర్ణయం తత్వ సారం ,సామాన్యఅ ధికారణ వాదం ,యతి లింగ సమర్ధనం ,హేతి రాజస్తవం ,ప్రమేయ మాల శ్రీ భాష్య సంగ్రహం ,ఆహ్నిక చూడామణి వంటి గ్రంధాలు రాశాడు .పిల్లాడికి తల్లి వేడిపాలు త్రాగించినట్లు ఈయన కంచి వరద రాజస్వామికి గోరు వెచ్చని వేడిపాలు నైవేద్యం  పెట్టే  వాడు.స్వామి సంతోషించి ‘’నువ్వు నా తల్లివా ?’’అన్నాడట అప్పటినుంచి ఈయనపేరు ‘’నాదదూ ర్ అమ్మాళ్ ‘’అయింది

344-విష్ణు పురాణ వ్యాఖ్యాత -విష్ణు  చిత్తుడు(1280

రోహిణీ నక్షత్రం లో చైత్రమాసం లో విష్ణు చిత్తుడు  జన్మించాడు .శ్రీభాష్యం భాగవత వైభవం ప్రవచనాలతో జీవితం గడిపాడు .విష్ణుపురాణం భాష్యం రాశాడు .ఇదికాక విష్ణు చిత్తీయం సారార్ధ  చతుష్టయం ,సంగతిమాసం రాశాడు .శ్రీ విల్లి పుత్తూరు లోని కోలాక్కొండ లో పరమపదం పొందాడు .

345- జ్ఞాన ,ప్రమేయ సారల కర్త -దేవ రాజముని(975)

  రామానుజుని పూర్వ అద్వైత గురువుయజ్ఞమూర్తి చివరికి శిష్యుడై  దేవరాజముని అయ్యాడు .జ్ఞాన సార ,ప్రమేయం సారగ్రంథాలు  రచించాడు .గురువు రామానుజుడు వీటిని తీక్షణంగా పరిశీలించి ఆమోదించాడు .వరద రాజస్వామి తిరుమర్దనం బాధ్యతను ను దేవ రాజమునికి అప్పగించాడు .

రామానుజుని అనుజుడు -గోవింద(1020

రామానుజా చార్యులవారి తమ్ముడు వరుసయిన గోవిందతమిళ తాయి నెల పునర్వసు నక్షతరం లో పుట్టాడు .రామానుజుని గురువు యాదవ ప్రకాశుడు రామానుజుడిని విషం తో చంపే ప్రయత్నం చెస్ట్ గోవిందుడే అన్నను  ప్రాణ గండం నుంచి బయట పడేశాడు .ఒకసారి ఒక నదిలో స్నానం చేస్తుంటే ముకుంద చేతుల్లోకి ఒక శివ లింగం చేరింది .అప్పటికప్పుడు వైష్ణవం వదిలి అద్వైతి అయిపోయాడు ముకుందా .ఆతర్వాత కొద్దికాలానికే తిరుమలనంబి ,రామానుజుల హిత వుతో మళ్ళీ విశిష్టాద్వైతి అయ్యాడు .రామానునుజునికి స్నానం చేయించటం ప్రక్క ఏర్పాటు చేయటం  నడకలో సాయం చేయటం ఆయన వస్త్రాల జాగ్రత్త ముకుంద యే శ్రద్ధగా చేసేవాడు .ముకుంద గొప్పతనాన్ని తెలియబరచే ఒక తనియన్ –

‘’రామానుజ పదశ్చాయా  గోవిందా ఆహ్వాన పాయినే -దధాధ్యతా స్వరూపాశ్చ జియాన్ మద్  విశ్రమస్థలే ‘’

 సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-7-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

ర్  సంస్కృతాంగ్లాల లో మహా విద్వా0శుడు  ఆనంద  రామ్ బారువా 1850 లో జన్మించి 39 ఏళ్లకే 1889 లో మరణించాడు .ఆయన 1-భవభూతి మహా విరచితం ,2-సరస్వతీ కంఠాభరణం 3-నామ లింగాను శాసనం 4-జానకీరామ భాష్యం సంస్కృతం లో రచించాడు .ఆంగ్లం లో భవ భూతి అండ్ హిస్ ప్లేస్ ఇన్ సంస్కృత లిటరేచర్ ,ఎ ప్రాక్టికల్ ఇంగ్లిష్ సంస్కృత డిక్షనరీ ,,హయ్యర్ సంస్కృత గ్రామర్ -జెండర్ అండ్ సింటాక్స్ , ఏన్షెన్ట్ జాగ్రఫీ ఆఫ్ ఇండియా ,,ఎ కంపానియన్   టు ది  సాన్ స్క్రిట్  రీడింగ్ అండర్ గ్రాడ్యుయేటస్ ఆఫ్ ది కలకత్తా యూనివర్సిటీ ,కంపా రిసం ఆఫ్ ఎ కాంప్రెహెన్సివ్ డిక్షనరీ ఆఫ్ ఆల్ డ యాలెక్ట్స్  ఆఫ్ బెంగాల్ .

332-నైషధ తిలక కర్త -కృష్ణకాంత హాండీకి (1898-1982)

20-7-1898 న అషోమ్ కుటుంబం లో అస్సామ్ లో కృష్ణకాంత హాండీకి జన్మించాడు .జోర్హాట్ ప్రభుత్వ పాఠశాలలో  చదివి గౌహతికి వెళ్లి 1913 లో కాటన్ కాలేజీలో చేరి రెండేళ్లు చదివి కలకత్తా వెళ్లి కలకత్తా యుని వర్సిటీ లో 1920 నుండి 23 వరకు సంస్కృతం చదివి ,ఆక్స్ ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ నుంచి మోడర్న్ హిస్టరీలో ఏం ఏ పాసై ,పారిస్ జర్మన్ ఫ్రాన్స్ యుని వర్సిటీలలో విద్య నేర్చి ,గ్రీఎక్ స్పానిష్ జర్మన్ ఫ్రెంచ్ ,ఇటాలియన్ ,లాటిన్ ,రష్యన్ భాషలలో మహా ప్రావీణ్యం పొంది ,ఆ భాషా సాహిత్యాలకు చెందిన 2 వేలకు పైగా అరుదైన గ్రంధాలను తనతో అస్సామ్ కు తెచ్చుకున్నాడు

 టీ ప్లాంటర్స్ కుటుంబానికి చెందిన వాడవటం తో తండ్రికున్న టీ  ఎస్టేట్స్ నిర్వహణలో నూతన సాంకేతిక విధానాలను ప్రవేశపెట్టి అభి వృద్ధి చేశాడు .హేమలత ఐదియి ను వివాహమాడి ప్రభుత్వ ఉద్యోగం చేయటానికి ఇష్టపడక ,జోర్హాట్ లో జె బి కాలేజీ వ్యవస్థాపక ప్రిన్సిపాల్ అయ్యాడు .అస్సామ్ లో అదే మొట్టమొదటి ప్రయివేట్ కాలేజీ ఈనాటికీ సమర్ధవంతంగా వర్ధిల్లుతోంది .ఈ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్ గా 17 ఏళ్ళు పనిచేసి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా గొప్ప ఇండాలజిస్ట్ గా  అస్సామ్ లో అత్యంత విశిష్ట విద్యా వేత్తగా గుర్తింపు పొందాడు.

 హాండీకి అనేక వ్యాసాలూ చాలా విషయాలపై పత్రికలకు రాశాడు -ఔబాదర్ కథ ,స్పానిష్ సాహిత్యత్ రోమియో జూ లియట్ ,జర్మన్ సాహిత్యత్  సపోన్  నాటక ,గ్రీక్ నాటకార్ గణ్ ,సోక్రటీసర్ మతే క్వీర్ ప్రకృతి మొదలైనవి .గ్రంథాలుగా వచ్చినవి నైషధ చరిత ,యశస్తిలక సంస్కృతం లో ,ఆంగ్లం లో సేతు బంధూస్  ప్రవర సేన  .ఈ మూడు ఆయన పరిణత మేధో వికాసనానికి తార్కాణాలు అంటారు వేత్తలు

 1948 లో హాండీక్ ను గౌహతి యూనివర్సిటీ వ్యవస్థాపక వైస్ ఛాన్సలర్ గా నియమించారు.  ఇందులో 9 ఏళ్ళు1957 వరకు  గొప్ప సేవలందించారు  . తన భార్య స్మ్రుతి చిహ్నంగా జోర్హాట్ లో ‘’హేమలత హాండీకి మెమోరియల్ ఇన్ స్టి ట్యూట్ ‘’నెలకొల్పాడు   గౌహతి యుని వర్సిటీ వైస్ ఛాన్సలర్  గా సేవలందించి తనకున్న అత్యంత విలువైన11 భాషలలోని    స్వంత లైబ్రరీ గ్రంధాలను గౌహతి యుని వర్సిటీకి సమర్పించి అందరికి ఉపయోగం లో ఉండేట్లు చేసిన త్యాగ మూర్తి హాండీకి . 1937 లో అసోం సాహిత్య సభకు ప్రెసిడెంట్ గా 39 ఏళ్ళ అతి తక్కువ వయసులో నియమింప  బడి చరిత్ర సృష్టించాడు .1951  లో లక్నో లో 1961 లో శ్రీనగర్ లో జరిగిన అఖిలభారత సంస్కృత పరిషత్ సభలకు కృష్ణ కాంత హాండీకి అధ్యక్షులుగా వ్యవహరించాడంటే ఆయన సమర్ధత ఏమిటో మనకు తెలుస్తుంది

 హాండీకి గొప్ప సంస్కృత విద్వావంసుడు  మేధావి మాత్రమే కాదు గొప్ప వితరణ శీలి ఇండాలజిస్ట్ లకు మార్గ దర్శి .అంకిత భావం తో అత్యున్నత విలువలతో  జీవించిన ఆదర్శ మూర్తి .అస్సామ్ లో విద్యా వ్యాప్తికి అవిరళ కృషి చేసినవాడు 7-.-6-1992 న94 ఏళ్ళ పరిపూర్ణ జీవితాన్ని గడిపిన మహా విద్యావేత్త కృష్ణకాంత హాండీకి అమరుడయ్యాడు .ఆయన గౌరవార్ధం 7-10-1983 న భారత ప్రభుత్వం ప్రత్యేక తపాలాబిళ్ళను విడుదల చేసింది .అస్సామ్ ప్రభుత్వం ‘’కృష్ణకాంత హాండీకి స్మారక పురస్కారం ఆయన సంస్కృత విద్యావ్యాప్తికి ‘’ గౌరవార్థంగా ఏర్పాటు చేసింది .ఎనిమిది విదేశీ భాషలో ,అయిదు స్వదేశీ భాషలో మహా పండితుడు ,కీర్తి, పదవి,అధికారం,ప్రచారాల కోసం తాపత్రయ0 పడని  అరుదైన వ్యక్తిత్వం దార్శనికత ,సాంఘిక నైతిక నిబద్ధత తో అస్సామ్ సర్వతోముఖాభి వృద్ధికి యెనలేని కృషి చేసిన చిరస్మరణీయుడు కృష్ణకాంత హాండీకి .

333-నాగాలాండ్  మిజోరాం  మేఘాలయ ,మణిపూర్ త్రిపుర,సిక్కిం  రాష్ట్రాలలో సంస్కృత వ్యాప్తి

నాగాలాండ్ ,మిజోరాం రాష్ట్రాల యుని వర్సిటీలలో సంస్కృత డిగ్రీ  కోర్సు లేదు కానీ సెంట్రల్ యుని వర్సిటీలో సంస్కృత బోధనఉంది .నార్త్ ఈస్ట్ యూనివర్సిటీలో భాగమైన వీటిలో సంస్కృతం లేదు .మేఘాలయ రాష్ట్రం లో షిల్లాంగ్ గొప్ప విద్యా కేంద్రం .ఇక్కడి నార్త్ ఈస్ట్ యూనివర్సిటీ అనే సెంట్రల్ యుని వర్సిటీలో సంస్కృతం లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్స్ లేదు కానీ అనుబంధ కాలేజీలలో డిగ్రీ వరకు సంస్కృత బోధన ఉంది .పాళీ భాషకు పాళీ టోల్ మాత్రం ఉంది .అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లో యూనివర్సిటీలో సంస్కృతం లేదు .త్రిపుర లో సంస్కృత సంప్రదాయం ఉంది .మణిపూర్ లో ఒకప్పడు సంస్కృతాన్ని రాజులు బాగా పోషించారు .మహా గ్రంధాలు వెలువడ్డాయి కూడా . వైష్ణవం బాగా వృద్ధిలో ఉండేది .కానీ ఇప్పుడు కొన్ని సంస్కృత పాఠశాలలు మాత్రమే సంప్రదాయ పద్ధతిలో నడుస్తున్నాయి .పరీక్షలను అస్సామ్ సంస్కృత బోర్డు ,ఎంగల్ సంస్కృత బోర్డు నిర్వహించి సర్టిఫికెట్లను జారీచేస్తాయి .పాణిని కౌముది బదులు కొత్తగా ముగ్ధ బోధ వ్యాకరణం బోధిస్తున్నారు .కొత్తగా హరినామామృత వ్యాకరణం ను ముగ్ధ  బోధ వ్యాకరణం బదులు వైష్ణవ పాఠశాలలో బోధిస్తున్నారు .ఇంఫాల్ లోని సంస్కృత టోల్  సంస్కృత విద్యా వ్యాప్తికి మొదటినుంచి గట్టి కృషి చేస్తోంది .ఇంఫాల్ యూనివర్సిటీలో సంస్కృతం లేదు .కానీ కొన్ని అనుబంధకాలేజీలలో డిగ్రీ వరకు సంస్కృతం ఉంది .

 సిక్కిం రాష్ట్రము లో నేపాలీల మెజారిటీ ఎక్కువ .కొన్ని సంస్కృత టోల్స్ లో సంస్కృత బోధన జరుగుతోంది .ప్రాధమిక విద్యలో సంస్కృతం సబ్జెక్ట్ గా ఉండదు విద్యార్థులకు అభిరుచి ఉంటె ప్రభుత్వం సంస్కృత ఉపాధ్యాయుని నియమించి నేర్పిస్తుంది .గాంగ్ టాక్ లో చాలా సంస్కృత పాఠశాలలున్నాయి .ఇవి సంప్రదాయ పద్ధతిలో సంస్కృతం నేర్పుతాయి ..కనుక ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో పెద్దగా ఇప్పుడుసంస్కృత  సాహిత్య 0 రావటం లేదు .

   సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గ ప్రసాద్ -30-6-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

 

అనంతరాం బారువా

   ఈ సందర్భంగా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

306-భక్తి వైభవ మహా కావ్య కర్త -కవి డిండిమ జీవ దేవాచార్య (!475

1475 కు చెందిన కవి డిండిమ దేవాచార్య రాజగురు త్రిలోచన రత్నావళి కుమారుడు .ఒరిస్సా గజపతి ప్రతాప రుద్ర దేవ చక్రవర్తి సైన్యాధ్యక్షుడే కాక ,రాజగురువు ,సంస్కృత విద్యావేత్త మహాకవి .భాగవత దశమస్కంధం ఆధారంగా ‘’భక్తి భాగవత మహా కావ్యం ‘’రాశాడు .ఇది 32 కాండల లో 3 వేల శ్లో కాల కావ్యం . ఛందో వైవిధ్యం పాటించాడు .తన కృష్ణ భక్తి కి నిదర్శనం గ 9 అంకాల ‘’భక్తి వైభవ నాటకం ‘’రాశాడు .దీన్ని జగన్నాధ స్వామి డోలా యాత్ర సందర్భంగా రాశాడు .మహా భారత కథ ఆధారంగా ఉత్సాహ వతి అనే చిన్ననాటకాన్ని రాశాడు . ఈ రూపకాన్ని  జగన్నాధ స్వామి శిలాస్తంభ మందిరం లో వసంతకాలోత్సవాలలో ప్రదర్శించేవారు .తన విద్వత్తుకు గుర్తుగా కవి డిండిమ ,కవిరాజ ,శ్రీమద్భాగవత ,పరమాచార్య వంటి సార్ధక బిరుదులూ పొందాడు .

 ఈ కవి రాసిన భక్తి వైభవ నాటక కవిత్వ వైభవాన్ని  మెచ్చుకొన్న ప్రతాపరుద్ర గజపతి కవికి 8 బంగారు వింజామరలతో ,ఒక బంగారు గొడుగు తో ఘనమైన సత్కారం చేసి నభూతో అనిపించాడు . 307- భారతామృత మహా కావ్యకర్త -కవి చంద్రాచార్య దివాకర మిశ్ర (1464

 కవి చంద్రాచార్య దివాకర మిశ్ర వైద్యేశ్వర ,ముక్తాదేవి కుమారుడు .భారత దేశం లోనే వ్రేళ్ళ మీద లెక్కింపదగిన సంస్కృత  విద్వా0సు లలో ఒకడు గా గుర్తింపు పొందాడు .షట్ దర్శనాలపై షట్ శాస్త్రాలపై సాధికారమున్న మహా మేధావి పండిత విద్వాంసుడైన కవి .అనాది మిశ్ర రాసిన ‘’మణిమాల ‘’నాటిక ను చదివితే ఈ కవి వారసులు ముకుంద మిశ్ర ,శత0జీవ  మిశ్ర  అనాది మిశ్ర అందరూ మహా కవులే శాస్త్ర వేత్తలే నని తెలుస్తుంది .దివాకర మిశ్ర 9 అద్భుత రచనలు చేశాడు .

మహా భారతం ఆధారంగా ‘’భారతామృత మహా కావ్యం ‘’రాశాడు కానీ అందులో 40 వ కాండం లోని 93 శ్లోకాల వరకే  దక్కాయి .శల్యవధ అసంపూర్తిగా ఆగిపోయింది . కనుక కావ్యం 48 లేక 50 కాండాల గ్రంధం అని పిస్తుంది .దొరికిన వ్రాతప్రతిలో 3338 శ్లోకాలు వివిధ ఛందస్సులలో కనిపిస్తాయి .శ్రీహర్షుడు నైషధ చరిత్రలో తన వంశావళి గురించి చెప్పుకున్నట్లు ఈ కవి కూడా తన చరిత్రను పొందు పరచాడు . ఇతని రెండవ రచన ‘’లక్షణాదర్శ మహాకావ్యం ‘’భట్టికవి రచనపోలి ఉంటుంది . 4 కాండాలు మాత్రమే లభించాయి .భారతం లోని పాండవ చరిత్ర ఇది .అభినవ గెట గోవిందం కూడా ఈకవి రచనే కానీ గజపతి పురుషోత్తమ దేవుని పేరా చెలామణి లో ఉంది .ఈకవి శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల ఆస్థానం లో కూడా ఉన్నాడు.

308-శ్రీ కృష్ణ భక్తి కల్పలత ఫల కర్త -జగన్నాధ దాసు  (1491-1550 .),

భగ  బంధ దాస ,పద్మావతిలా కుమారుడు జగన్నాధ దాసు సంస్కృత ఒరియా భాషలలో మహా పాండిత్యమున్నవాడు ఆయన ఒ రియాలో రాసిన ‘’భాగవతం ;ఒరిస్సా ప్రజలందరి ఇంటి పారాయణ గ్రంథమైంది .సంస్కృతం లో 8 ,ఒరియాలో 12 రచనలు చేశాడు . అందులో సంస్కృతం లో రాసిన నీలాద్రి శతకం ,ఉపాసన శతకం శ్రీకృష్ణ భక్తికల్ప లతా ఫలం ,నిత్యా గుప్త చూడామణి బాగా ప్రసిద్ధమైనాయి

309-ప్రాయశ్చిత్త మనోహర కర్త -మురారి మిశ్ర (1550 )

 కహ్ను మిశ్ర కుమారుడు మురారి మిశ్ర గొప్ప సంస్కృత ,శాస్త్ర నిధి .ధర్మ శాస్త్రం గా ‘’ప్రాయశ్చిత్త మనోహరం ‘’రాశాడు .ఇది బాగా ప్రచారం లో ఉంది .

310-దశగ్రీవ వద్ద మహా కావ్య కర్త -కవీంద్ర మార్కండేయ మిశ్ర ( (1497-1535 .

మంగళ దేవ కుమారుడు మార్కండేయ మిశ్ర ప్రతాపరుద్రుని సమకాలికుడు .20 కాండల దశగ్రీవ వధ మహాకావ్యం 1500 లో రాశాడు .ప్రాకృత సర్వస్వము 1565 లో రాశాడు .మహాకావ్యం ఉపోద్ఘాతం లో తనను కవి రాజా చక్రవర్తి అంటారని చెప్పుకొన్నాడు .సర్వస్వము లో మాత్రం  కవీంద్రునిగా  మాత్రమే చెప్పుకొన్నాడు .

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -26-6-17- కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -3

301-ఒరిస్సాలో గజపతుల కాలం లో వర్ధిల్లిన గీర్వాణం (1435-1568)

ఒరిస్సాలో సూర్య వంశ గజపతి చక్రవర్తుల కాలం1435-1466 వరకు పాలించిన  కపిలేంద్ర దేవ చక్రవర్తి తో ప్రారంభమై 1497-1535 వరకు పాలన చేసిన గజపతి ప్రతాపరుద్ర దేవ వరకు ఉన్నా ,1559-1568వారివరకు పాలన చేసిన మొదటి ముకుంద దేవ్ వరకు కొనసాగింది .ఈ కాలం లోనే దేశం లోను ఒరిస్సా లో కూడా సాంస్కృతిక జాతీయ ఉద్యమం నడిచింది .సంస్కృత ఒరియా భాషలలో సాంఘిక ,మత సంబంధ గ్రంథాలెన్నో వెలువడ్డాయి .పుణ్య క్షేత్రాల  ,అందులోని దేవీ దేవతల మహాత్మ్యాలతో ,పౌరాణిక  సాహిత్యం తో గ్రంధాలు వచ్చాయి .అలంటి వాటిలో పురుషోత్తమ మహాత్మ్యం ,కపిల సంహిత ,నీలాద్రి మహోదయం ,ఏకామ్ర పురాణం ,ఏకామ్ర చంద్రిక ,ప్రాచీ మహాత్మ్యం ,విరాజ మహాత్మ్యం ముఖ్యమైనవి .ఈ కాలపు చక్రవర్తులు కేవలం పాలకులేకాక మహా కవులు కూడా.  కవి పోషణ చేసినవారే .కావ్యాలు రాశారు రాయించి కృతికర్తలు భర్తలూ అయ్యారు .

 గజపతి కపిలేంద్ర దేవ చక్రవర్తి గొప్ప నాయకుడేకాదు మంచి కవిపోషకుడుకూడా . స్వయం గా ‘’పరశురామ వ్యాయోగం ‘’అనే ఉప రూపకం రాశాడు .మొదటి అయిదు శ్లోకాలలో విష్ణు జగన్నాధ రుక్మిణి శ్రీకృష్ణ శివులను స్తుతించాడు .తరువాత శ్లోకాలలో తాను  పరశురాముని అవతారంగా చెప్పుకున్నాడు .దీన్ని 1458 కి పూర్వం జగన్నాధ స్వామి ఉత్సవాలలో ప్రదర్శించేవారు .ఇందులో చక్రవర్తికి ఉన్న పరమత సహనం కూడా దృశ్యమానమవుతుంది .

 కపిలేంద్రుని ఆస్థాన న్యాయాధిపతి నరసింగ మిశ్ర వాజ్ పేయి శంకరాచార్యుల అద్వైతమతానికి పునర్వైభవం తెచ్చి జగద్గురు శంకరాచార్యుల ‘’సంక్షేప శరీర ‘’గ్రంధానికి సంక్షేప శారీరిక వార్తిక ‘’రచించాడు . ఈ కవి కాశీ లో కొంతకాలముండి ‘’కాశీ మీమాంస ‘’రాశాడు కానీ అలభ్యం ఈయన మనవడు మృత్యుంజయ  రాసిన శాస్త్ర గ్రంధం ‘’శుద్ధి ముక్తావళి ‘’దొరికింది  .ఇతని తండ్రి జలేశ్వరుడు వేదం లో చెప్పబడిన హోమాది క్రియలపై ‘’జలేశ్వర పధ్ధతి ‘’రాశాడు .

1450 వాడైనకాళిదాస చయని  కవి ప్రసిద్ధమైన శాస్త్ర గ్రంధం ‘’శుద్ధి చంద్రిక ‘’రాశాడు .ఇందులో శార్దూల విక్రీడితం లో రాసిన 25 శ్లోకాలు మాత్రమే ఉన్నాయి .మృతుని శరీర శుద్ధి కోసం చేయాల్సిన విధులు చెప్పబడ్డాయి ‘

302-ముక్తి చింతామణి కర్త -గజపతి పురుషోత్తమ దేవ చక్రవర్తి (1466

 గజపతి కపిలేంద్ర దేవుని కుమారుడు గజపతి పురుషోత్తమ దేవ చక్రవర్తి గొప్ప పోరాట యోధుడేకాక మహా కవి కూడా .ముక్తి చింతామణి ,గోపాలార్చన,విధి ,నామమాలిక ,దుర్గోత్సవ ,భువనేశ్వరి పూజా పల్లవ రాశాడు .ఇందులో ముక్తి చింతామణి 6 ప్రకారణాలున్న స్మృతి గ్రంధం దీనికి ఆధారం పురాణ ,తంత్ర శాస్త్రాలలో విషయాలే .రచనాకాలం 22-2-1767 .ఇందులో 15 వ శతాబ్దికి ముందున్న పూర్వపు పురాణ తాంత్రిక గ్రంధాలనన్నిటినీ పేర్కొన్నాడు .గోపాలాచార్చన విధిని నీలాద్రి  మహోదయం అని అంటారు .పూజా విధి గోపాల పూజా విధి లలో జగన్నాధ స్వామి పూజా విధానాన్ని వివరించాడు .జగన్నాధుడు గోపాలకృష్ణుడే అని నిర్ధారించాడు .ఇవి ఒరిస్సా చరిత్రలో మైలు  రాళ్లుగా నిలిచాయి .దుర్గోత్సవం అనేది ఇంకా అలభ్యమే .భువనేశ్వరి పూజా పల్లవం మాత్రం శాక్తేయం లోని తంత్ర శాస్త్రం .ఇందులో ఉన్నదాని ప్రకారం పురుషోత్తమదేవుడు తండ్రి కపిలేశ్వర దేవ కృష్ణా జిల్లా కొండపల్లి లో 1466 లో చనిపోయాక రాజ్యానికి చక్రవర్తి అయినట్లు తెలుస్తోంది .అప్పటికి ఇతను మైనర్ ,పెద్దకొడుకు కూడా కాదు .దురదృష్టవశాత్తు ఈ గ్రంధం అనేక కారణాలవలన ప్రచురితం కాలేదు .పురుషోత్తముడే రాసిన ‘’అభినవ వేణీ సంహారనాటకం ;;కూడా ముద్రణ పొందలేదు .

303-బలభద్ర సంగ్రహ కర్త -రాజగురు బలభద్ర మిశ్ర (1466

గజపతి పురుషోత్తమ దేవ చక్రవర్తి ఆస్థాన రాజగురువు బలభద్ర మిశ్ర  నరసింగ మిశ్ర కుమారుడు .భట్ట తంత్రాలలో నిధి .అద్భుతమైన 3 స్మృతులు రాశాడు .ఇవే  అద్వైత చింతామణి ,శారీరక సార-పురుషోత్తమ స్మ్రుతి ,బలభద్ర సంగ్రహం .బలభద్ర సంగ్రహం తరువాత కవుల చేత విస్తృతంగా పేర్కొన బడింది

304-ప్రౌఢ ప్రతాప మార్తాండ కర్త -గజపతి ప్రతాప రుద్రదేవ1497-1535)

గజపతి పురుషోత్తమ దేవుని కుమారుడు గజపతి ప్రతాప రుద్ర దేవ్  కళా సంస్కృతులను బహువిధాల వర్ధిల్ల జేసినవాడు .ఎందరో సంస్కృత కవులకు విద్యా వేత్తలకు  ఆశ్రయమిచ్చి కావ్య రచన చేయించినవాడేకాక తానూ గొప్పకవే .సరస్వతి విలాసం ‘’అనే గ్రంధాన్ని రాశాడు ఇదికాక ప్రతాప మార్తాండ లేక ప్రౌఢ ప్రతాప  మార్తాండ ,నిర్ణయం సంగ్రహం ,కౌతుక చింతామణి కర్త కూడా .వీటిలో రెండవది కాశీకి చెందిన రామ కృష్ణ భట్టు సమకూర్చిన గ్రంధం ఈకవి ఈ రాజు ఆస్థానకవి -పండిత శిరోమణి బిరుదాంకితుడు కూడా . ఈ బిరుదును ప్రతాప మార్తాండం ను పరిశీలించి మెచ్చి రాజగురువు బలభద్ర మిశ్ర అందజేశాడు . 5ఉల్లాసాల సరస్వతి విలాసాన్ని ఆంధ్ర దేశ పండితకవి  ప్రతాపరుద్రుని ఆస్థానకవి లక్ష్మీధర పండితుడు సేకరించిన గ్రంధం . ప్రకాశాలతో ఉన్న ప్రౌఢ ప్రతాప మార్తాండం ధర్మ శాస్త్ర రచన .మాధవ భట్టు కుమారుడు రామకృష్ణ భట్టు సేకరణ ఇది రాజుగారిపేర చలామణి చేశాడు .కౌతుక చింతామణి 5 దీప్తులతో ఉన్న చిత్ర బంధ ,చేతబడులు కావ్యం 1520 రచన .నిర్ణయం సంగ్రహం ఇంకా దొరకలేదు .

305-హరి హర చతురంగ యుద్ధ తంత్ర కర్త -రాజగురు గోదావరశర్మ (1515

బలభద్ర మిశ్ర కుమారుడు రాజగురు గోదావర శర్మ ,గజపతి ప్రతాప రుద్రా దేవ చక్రవర్తి ఆస్థాన గురువు , మంత్రి . మిశ్ర తండ్రిలాగానే గొప్ప తంత్ర శాస్త్ర పండితకవి .గోదావర వర్ధన,కవి పుంగవ ,పండిత రాజ బిరుదులున్నవాడు  ,జయ చింతామణి ,ఆచార చింతామణి కర్త .యుద్ధ తంత్రం పై ‘’హరిహర చతురంగ ‘’గ్రంధం రాశాడు .దీని ఆధారంగా ఈ కవి ‘’అద్వైత దర్పణం ,అధికార దర్పణం ,నీతి చింతామణి ,ఆచార చింతామణి ,నీతి కల్పలత మొదలైన గ్రంధాలు కూడా రాసినట్లు తెలుస్తోంది  .

   సశేషం

   మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -26-6-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

వీక్లీ  అమెరికా -13 (19-6-17 నుంచి 25-6-17 వరకు )

పూరీ జగన్నాధ రధోత్సవ  ,దువ్వాడ జగన్నాధ వారం

19-6-17 సోమవారం -మా మనవడు చి సంకల్ప్ చికాగోలో  ఉద్యోగం లో చేరాడు రూమ్ మేట్లు కూడా తెలుగు వాళ్ళే దొరికారని చెప్పాడు  సంతోషం . భారత రాష్ట్ర పతి అభ్యర్థిగా మోడీ ఒక దళిత మేధావి ,మాజీ బీహార్ గవర్నర్ ,ఉత్తరప్రదేశ్ కు చెందిన శ్రీ రామ్ నాధ్ కోవింద్ ను యెన్ డి ఏ బలపరచిన  బిజెపి అభ్యర్థిగా , అందరి అంచనాలను తలక్రిందు చేసి నిలబెట్టాడు .  కాంగ్రెస్ కూడా బీహార్ కే  చెందిన జగజ్జీవన్ రామ్ కుమార్తె మాజీ లోక్ సభ స్పీకర్ శ్రీమతిమీరా కుమార్ నుపోటీ గా నిలబెట్టింది  . గీర్వాణం 3 లో 250 దాకా కవుల గురించి రాశాను  .మంగళవారం గీ  -3 అంకిత ,స్పాన్సర్ ఆర్టికల్స్ రాశాను ..శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ కు ఫోన్ చేసి ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు డిటిపి ఎంతవరకు వచ్చిందో తెలుసుకొన్నా.  రాష్ట్ర కార్య దర్శి అవటం తో ప్రతి ఆదివారం గుంటూరు వెళ్లాల్సి వస్తోందని తన రమ్యభారతి కూడా సమయానికి వెలువరించలేక పోతున్నామని తెలిపి మన పుస్తకాన్ని మరో రెండు వారాల్లో పూర్తి చేస్తానన్నారు . అది అవగానే శివ లక్ష్మికి పంపి తప్పులు దిద్దించి సరి చేశాక స్క్రిప్ట్ లోమార్చి నెట్ లో నాకు పంపితే నేను రెండవసారి చూసినట్లవుతుందని ఇండియా రాగానే మూడవ సారి చూసి ప్రింట్ కు ఇవ్వవచ్చునని అన్నాను సరేనన్నారు .  ఇది అవగానే గీర్వాణం -3 కూడా అంతా రెడీ చేసి ఫైల్ పంపిస్తానని అప్పుడు మొదలు పెట్టమని చెప్పాను .అలాగే అన్నారు .

 ఇక్కడికి వచ్చాక రెండు సార్లు వసుధ గారికి మెయిల్ చేసి ‘’వసుధైకం ‘’యెంత వరకు వచ్చిందని అడిగితె సమాధానం రాలేదు .ఆయనకూ తీరిక లేకపోవటం, వేసవి తీవ్రత వలన అడుగులు ముందుకు సాగలేదని పిస్తోంది .. రాత్రి అల్లరినరేష్ ‘’సీమ ఆటపాకాయ్ ‘’గొట్టం ‘’లో చూసాం బాగానే ఉంది .బుధవారం చరణ్ ,రమ్య లతో ఫోన్ లో మాట్లాడాము . ఈ రోజు సాయంత్రం అడ్డాడ శిష్యురాలు అమెరికాలో ఉంటున్న శ్రీమతి కోడూరి పావని ఫోన్ చేసి మాట్లాడింది తాము ఆగస్టు రెండవవారం లో కొలంబస్ కు ఉద్యోగం లో చేరటానికి వెడుతున్నామని చెప్పింది .రాత్రి ‘’ఇదేం  పెళ్ళాం రా బాబోయ్ ‘’రాధికా ,రాజేంద్ర ప్రసాద్ సినిమా ట్యూబ్ లో చూసాం సరదాగా ఉంది .మూడు రోజుల నుంచి వర్షాలు బాగానే పడుతున్నాయి .

 గురు వారం  శైవ  వీరశైవ సంస్కృత కవుల వివరాలు దొరికితే రాసి 260 కి చేర్చా .

               దువ్వాడ  జగన్నాధం

23-6-17 శుక్రవారం మధ్యాహ్నం 2 గంటల మాటినీ షోలో  ‘’దువ్వాడ జగన్నాధం ;;చూసాం .మాముగ్గురుకాక మరొక 7 గురు మాత్రమే ఉన్నారు మొత్తం 10 .ఉదయం ఆట వేయలేదట గురువారం రాత్రి ఆట ఆడా రట  .వర్కింగ్ డే కనుక జనం ఉండరు అంది మా అమ్మాయి . మా మనవడు శ్రీకేత్ మాతో రాకపోతే మా అమ్మాయి రాత్రి ఆటకు వాడిని తీసుకొని వెళ్లి రెండో సారి చూసింది .ఆర్భాటం పెద్దగా బడ్జెట్ లేని సాధారణ ఆంద్ర బ్రాహ్మణ కుటుంబం కథ .వాడే దువ్వాడ జగన్నాధం .వాడు పరిత్రాణాయ సాధూనాం గా మారితే మెడలోని రుద్రాక్ష తీసేసి డి .జే .గా మారి ఫైట్లు చేసి  విలన్లను  చావబాది  అగ్రి గోల్డ్ ఖాతాదారుల డబ్బు 9 వేలకోట్లు దోచుకొన్న వాళ్ళ భరతం పట్టి ఆడబ్బు బాధితులకు అందేట్లు చేస్తాడు డి జె అల్లు అర్జున్ .అతని పెర్ఫార్మన్స్ కు తగిన కథ .మాటలు రాసి డైరెక్ట్ చేసిన హారీస్ శంకర్ ప్రతిభ ప్రతిభ అంగుళం లోనూ కనిపిస్తుంది .మాటలు అదుర్స్ అంటే మామూలు మాట అవుతుంది అల్లు భాషలో ‘’ఉత్కృష్టహ్  ,ఉత్కృష్ఠస్య ,ఉత్కృష్టే భ్యహ్ ‘’. అర్జున్ బ్రాహ్మణ వాచకం కూడా సూపర్బ్ .ఈ పాత్ర అతనికి కొత్తదే కానీ కొట్టిన పిండి ని చేసేశాడు . అతని ఎనర్జీ అంతా ఖర్చు చేసి పోరాటాలు డాన్స్ లు చేశాడు . డాన్సుల్లో ఒంగిన చువ్వ అని పించి ;;ఇరగ ‘’దీ శాడు .అన్నిటికంటే గొప్ప విషయం రావు గోపాలరావు లాగా మట్టలాగు , బారు చొక్కా  రొయ్య మీసం వేసుకున్న ఆయన కొడుకు రావు రమేష్ అదే యాసలో తండ్రికి తగిన కొడుకు కాక మించిన తనయుడు అనిపించాడు నటనలో .  ఇది బాగా ప్లస్ పాయింట్ . జొన్నవిత్తుల పాటలు సుశబ్ద సరళ సుందరం గా ఉంటె దేవిశ్రీ సంగీతం అర్జున్ డాన్స్ లకు తగ్గ భంగిమ లో నాట్యం చేసింది .. హీరోయిన్ వలన ఒరిగిందేమీ కనిపించలేదు . చూసినవాళ్లకు అల్లుకు సెక్షీ గా కనిపించిందేమో తెలీదు . మిగిలిన పాత్ర దారులందరు యధా శక్తి నటించి ‘’అన్నపూర్ణా కేటరింగ్ ‘’లో రుచికరమైన శుచికరమైన హాయైన హాస్య సాహస , ,ఉద్రేక, శోకాది  భావోద్రేక పిండివంటలతో సహా వంటలు వండి వడ్డించి  ,తినిపించి  ‘’ బ్రేవ్  ‘’మని’’త్రేనుపు ‘’ తెప్పించారు . ‘’ఇంగువ వేసిన పులిహోర’’  లాగా ఘుమ ఘుమ లాడించి ‘’ఎక్సలెంట్ ,ఎక్స్ట్రార్డినరీ , మైండ్  బ్లోయింగ్ ‘’అనిపించాడు దువ్వాడ  . ఒక రకంగా ‘’సభ్య సమాజానికి మంచి సందేశమే ‘’ఇచ్చాడు డి జె.

   శనివారం శ్రీయల్లాప్రగడ వారు ఫోన్ చేసి మళ్ళీ మాకు ఎప్పుడు వీలయితే అప్పుడు వాళ్ళ ఊరు కారీ కి రమ్మని కోరారు తప్పక వస్తామన్నాం .

        విశ్వ నాదామృతం                               

                                                                                                                                                                                    

..రాత్రి యు ట్యూబ్ లో ‘’విశ్వనాధామృతం ‘’చూసాం .ఇండియాలో ఉండగా మొట్ట మొదటి ఎపిసోడ్ మాత్రమే చూసాం ఇవాళ సాగర సంగమం ,స్వర్ణకమలం సప్తపది ఎపిసోడ్ లు చూసాం . రచయితా దర్శకుడు త్రివిక్రమ్ శ్రీనివాస్ కళాతపస్వి విశ్వనాధ్ దర్శకత్వ ప్రతిభను అన్నికోణాలలో ఆవిష్కరించాడు . సాగర సంగమం తన కు బాగా నచ్చిన సినిమా అని అది శంకరాభరణం తర్వాత మరొక ట్రెండ్ సెట్టర్ గా నిలిచింద ని  అందులో 12 పీక్ పాయింట్లున్నాయని .ప్రతి పాయింట్ దగ్గరా సినిమా అయిపొతుందే మోననిపించి మళ్ళీ సాగటం విశ్వనాధ ప్రతిభకు నిదర్శనమని నెగటివ్ కేరక్టర్, జీవితం లో ఫెయిల్యూర్ అయిన వాడి కథను అంత  అద్భుతంగా తీయటం ఆషామాషీకాదని ,ఆయన మనతోపాటు ఉంటూ మనకు మార్గ దర్శకత్వం చేస్తూ ,మన హృదయాలను కదిలిస్తూ ద్రవీభూతం చేస్తూ భారతీయ కళా   సంస్కృతి విలువల  పట్ల అభిమాన్నాన్ని వెయ్యి రెట్లు పెంచిన దార్శనికుడు విశ్వనాధ్ ను కళాతపస్వి అని ఏ అరణ్యం లోనో ముక్కు మూసుకుని కూర్చున్నవాడిగా భావించరాదని ఆయన జనక చక్రవర్తిలాగా జ్ఞాన బోధకుడుకనుక ఆయనను అన్నట్లే ‘’కళా రాజర్షి ‘’అనటం సముచితమని అన్నాడు.   నాకు బాగా నచ్చిన మాట .ఇలాంటి సినిమాలు ఏ దర్శకుడైనా జీవితం అంతా కస్టపడి ఒక్క సినిమా మాత్రమే తీయగలడ ని కానీ విశ్వనాధ్ ఇలాంటివి 10  కళాఖండాలు  తీసి నభూతో  న భవిష్యతి  అనిపించారని చెప్పాడు  నా దృష్టిలో ‘’కళాఖండాల కళా విశ్వం -విశ్వనాధ్ ‘’. స్వర్ణకమలం అద్భుత కళాఖండం .భానుప్రియ అభినయ నృత్య వేదమే అది . పాపం చర్చలో పాల్గొన్న అందులోని హీరో వెంకటేష్ మనసులో ఉన్న భావాలను ఇంగ్లిష్ తెలుగు మిక్సింగ్ లో సరిగ్గా చెప్పలేక పోయాడు . ఇక ‘’సప్తపది ‘’హీరోయిన్ సబితను 1998 లో పెదకళ్లేపల్లి లో వేటూరి గారు రెండు రోజులపాటు తమ ఇంట్లో కాఫీ టిఫిన్ భోజనాలతో నిర్వహించిన కళాసదస్సు లో విశ్వనాధ్ బాలు  ,దేవదాస్ కనకాల దంపతులతో పాటు చూసాం . భరణి  దీని చర్చలో ఉన్నాడు .అసలే మాట కంగారు దానికి తోడు మహా గొప్ప సినిమా గురించి చెప్పేటప్పుడు మరింత కంగారుపడి తొందరగా మాట్లాడి పాపం ఇబ్బందిపడి ,ఇబ్బంది పెట్టాడు   .ఈ మూడిట్లో విశ్వనాధ్ ఉన్నా చెదరని చిరునవ్వుతో తనకేమీ తెలియదన్న భావం తో ఆసమయానికి అలా తోచింది కనుక అలా చేశాననే నిర్లిప్తతతో కళా యోగిగా కనిపించాడు సప్తపది ఒక విప్లవాత్మక భావ వ్యాప్తి .దీన్ని సమాజం   స్వీకరించటానికి  కతగిన ఉపపత్తులన్నీ దట్టంగా దట్టించుకుని తీశాడు .నమ్మించాడు .దీనిపై విమర్శ లేమీ రాలేదా అని ఈ ఎపిసోడ్ లు తీసిన పార్ధ సారధి అడిగితె ఒకే ఒక్క బ్రాహ్మణ సంఘం వారు మాత్రమే తిరస్కరించారని ‘’మీ అమ్మాయికి ఇలాగే పెళ్లి చేస్తారా ?’’అని సూటిగానే ప్రశ్నించారని చెప్పాడు సప్తపదిలో ‘జానకీ పాడిన త్యాగరాజకీర్తన ‘’మరుగేలరా  ఓ రాఘవ ‘’’’ హృదయాలను  కదిలించే పాట  నాకెంతో ఇష్టమైంది .త్యాగరాజుకు వేయి రె ట్ల గౌరవం ఆపాదించే ట్లుగా   ఈ కీర్తనను మహదేవన్ జానకి విశ్వనాధ్ లు  తీర్చిదిద్దారు .  . దీనికి విరుద్ధంగా సెంటిమెంట్ లకు గౌరవం కలిపిస్తూ బాపుగారు ‘’రాధా కళ్యాణం ‘’తీసి అభిమానం పొందారు .తానూ ఇలాంటి చిత్రాలు తీయటానికి కారణం అభిరుచి ఉన్న నిర్మాతలు ముందుకు రావటమే నన్నారు కళాతపస్వి . .పార్ధ సారధి ‘’విశ్వనాధ్ గారు తన చిత్రాలలో ఎన్నోపాటలకు పల్లవులు సూచించారని అవి ఒక గ్రంధంగా వస్తే బాగుంటుందని’’ అన్నాడు .నాకేమనిపిస్తుంది అంటే ‘’విశ్వనాధ్ కళా సర్వస్వము ‘’ అనే గ్రంధం రావాలి .

                               పూరీ జగన్నాధ రధోత్సవం

 25-6-17 ఆదివారం -ఆషాఢ శుద్ధ విదియ పూరీ లో జగన్నాధ రధోత్సవం కన్నుల పండువుగా జరిగింది .ఇక్కడ షార్లెట్ లో కూడా హిందూ సెంటర్ లో మినీ రధ యాత్ర పిల్లలతో సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వ హించారని తెలిసింది .చికాగో కూడా ఇస్కాన్ వారు బ్రహ్మానందంగా రధ యాత్ర నిర్వహిస్తారని చదివాను .

 ఇండియాలో ఉండగా గీర్వాణం -3 లో 138 కవుల గురించి రాశాను .ఇక్కడికి వచ్చాక సుమారు 15 రోజులనుంచి అన్ని చోట్ల సేకరించి ఇవాళ్టి కి 300 మంది గీర్వాణకవుల గురించి రాయగలిగాను .  ముఖ్యంగా మనకు తెలియని ఎందరో కాశ్మీర సంస్కృతకవులు కాశ్మీర పండిట్ లు రాసిన రచనలు ,శైవ శాక్తేయ వీరశైవ కవులు మరీ ముఖ్యంగా ఒరిస్సా కవులు చాలాకొద్దిమందిమాత్రమే మనకు తెలుసు .వారిలో అన్నియుగాలలోని కవుల విషయాలు తెలుసుకొని వారి గురించి కూడా సమ గ్రంగానే రాశాను .వీరుకాక మన సమకాలీన కవులు ఏ యుని వర్సిటీలలో ఉన్నా వారి గురించి వివరాలు సేకరించమని పాపం మైనేనిగారిపై  ఈ ముసలి వయసులో పెద్ద బాధ్యత పెట్టాను వారు శక్తి వంచన లేకుండా ప్రయత్నిస్తున్నారు . శైవ పీఠం కు చెందిన కొందరు ప్రసిద్ధ కవుల గురించి వివరాలు అడిగి తెలుసుకోమని కీ శే సద్గురు సదానంద మూర్తి గారి కుమారులు శ్రీ బసవ రాజుగారిని సంప్రదించమని కోరగా వారితో సంప్రదించారు ఒకటి రెండు రోజుల్లో  ఆ వివరాలూ లభ్యమవచ్చు .

  ఇంత రాసినా ఈ రాత వ్యగ్రత తో దాదాపు రెండు వారాలనుండి పుస్తకాలు  చదవటం కుదరటం లేదనే బాధ ఎక్కువగా ఉంది . .అందరికి’’ శు, శుభస్య ,శుభస్యేభ్యహ్’’అని డి జె మాటతో వీక్లీ కి సమాప్తి పలుకుతున్నాను  .

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-6-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

291-గోవింద భాష్య కర్త -బలదేవ్ విద్యాభూషణ (1764

బలదేవ్ విద్యాభూషణ్ ఆనాటి సంస్కృత మహా పండితులలో శ్రేష్ఠుడు . 18 వ శతాబ్దికి చెందినవాడు .రూప గోస్వామి స్తవమాలకు ‘’టీకా రాశాడు వ్యాకరణ  అలంకార శాస్త్ర నిధి .చిలక సరసు అవతలి తీరపు ప్రసిద్ధ పండిత శిష్యరికం చేసి ఎన్నో శాస్త్రాలలో పట్టు సాధించాడు ,వేదం న్యాయం నేర్చి మైసూర్ వెళ్లి వేదాంతం అధ్యయనం చేసి తత్వవాది అయి అనేక పండిత ప్రకాండులను వాదం లో ఓడించాడు .పూరి కి తిరిగి వచ్చి , తత్వ వాద మఠ0 లో చేరాడు .రసికానంద గోస్వామి శిష్యుడు రాధా దామోదర్ చేత  దీక్ష పొంది ‘’సత్ సందర్భం ‘’అధ్యయనం చేసి  సన్యాసం దీక్ష తీసుకొని ‘’ఏకాంతి దాస్ ‘’గా ప్రసిద్ధి పొందాడు .’’గోవింద భాష్యం  ‘’రాసి బలదేవ్ విద్యా భూషణ్ ప్రఖ్యాతి చెందాడు .

292-కళానిర్ణయ ,శ్రద్ధానిర్ణయ ధర్మ శాస్త్ర కర్త -రఘునాధ దాస్ ( 1750

18 వ శతాబ్ది ఒరిస్సా కవి రఘునాధ దాస్ వాసుదేవ దాసు కుమారుడు శ్రీనివాసుని మనవడు .సంస్కృత ధర్మ శాస్త్ర గ్రంధాలైన కళా నిర్ణయ ,శ్రద్ధా నిర్ణయ గ్రంధాలు రచించాడు.తత్వ శాస్త్రంగా ‘’న్యాయ రత్నావళి ‘’రాశాడు .తన మనవళ్లు నారాయణ ,సదాశివ ల  కోసం ‘’అమర కోశం ‘’కు టీకా రాశాడు .ఇవికాక వ్యాకరణం పై వర్ధమాన ప్రకాశం అనే టీకా ను వర్ధమాన మిశ్ర వ్యాకరణమైన వర్ధమాన ప్రకాశం వ్యాకరణానికి రాస్శాడు తారక  నిర్ణయం ఇతని మరొక గ్రంధం .దుశ్శకునాలపై ‘’ఉత్పాత తరంగిణి ‘’రాశాడు ఇతని సాహిత్య  భూషణం విశ్వనాధ కవిరాజు సాహిత్య దర్పణానికి పూర్తిగా అనుకరణ

 శాస్త్రాలలోనే కాక సాహిత్యం లో కూడా రఘునాథుడు గొప్ప కృషి చేసి మెప్పు పొందాడు .ఇతని ‘’వనదుర్గ పూజ ,కాటన త్రావిస్టారాక్షేపం ,ఛందస్సుపై ‘’భుట్టావళి  ‘’,ఆయుర్వేదం పై ‘’వైద్య కల్ప ద్రుమ0 లకు కూడా కర్త .ఇవికాక ఇంకా వ్రాత ప్రతులుగా ఉన్న ఈకవి రచనలు -నిగ్గు ధాత ప్రకాశనం ,సోనీయ దశకారం  ‘’, ‘’విలాప కుసుమాంజలి ‘’సంస్కృత మంజరి వంటివి ఎన్నో ఉన్నాయి .ఇవి మాత్రమే ననుకొంటే పొరబడ్డట్టే  నీలో దయ టీకా ,రఘు వంశ టీకా ,శిశుపాల వద్ద టీకా భట్టికావ్య టీకా ,వంటి అనేక టీకాలు రాసిన అత్యంత సమర్ధుడైన కవి .ఇవన్నీ చూస్తే రఘునాధ దాస్ కావ్య నాటక అలంకార శాస్త్ర వ్యాకరణ నిఘంటు ,ఛ0దస్  దర్శన ,ఆయుర్వేదాది  విద్యా గరిష్ఠుడు అనిపిస్తుంది .ఒక రకంగా’’ ఒరిస్సా మల్లినాథ సూరి ‘’రఘునాధ దాస్ .ఇవన్నీ 18 వ శతాబ్ది పూర్వార్ధం లోనే రచించాడు .

293-అబ్ద దూత కర్త -కృష్ణ శ్రీ చందన (1760

 ఒరిస్సా కవులలో దూత కావ్యాలు ప్రారంభించి రాసిన తొలికవి కృష్ణ శ్రీ చందన 18 వ శతాబ్ద తొలికాలపు కవి .కాళిదాసుని మేఘ దూతానికి సమానంగా ఒరిస్సాలో సంస్కృతం లో ఈకవి ‘’అబ్ద దూతం ‘’రాశాడు .ఇది 36 ఫోలియోలలో 149 శ్లోకాల కావ్యం .కధ శ్రీరాముడు దండకారణ్యం నుండి లంక లోని సీతకు మేఘం ద్వారా సందేశం పంపటం .రాముడు సీతా విరహం తో సహజజ్ఞానం కోల్పోయి  మాల్యవంత పర్వతం  పై సంచరిస్తున్న మేఘానికి బ్రతిమాలి తన సందేశాన్ని అర్ధాంగి సీతకు తెలియజేయమని ప్రార్ధిస్తాడు . మందా క్రాంత శ్లోకాలలో కావ్యం రామ ణీ యకంగా ఉంటుంది .దీనికి ‘’మనోరమ ‘’అనే వ్యాఖ్యానాన్ని కవి ప్రభువైన భీమ ధర్మ దేవ ప్రభువు రాశాడు

294-విద్యా హృదయ నందన కావ్య కర్త -ప్రహరాజ మహా పాత్ర (18 శతాబ్ది మధ్యభాగం )

యోగి ప్రహారాజ్ మహా పాత్ర అని పిలువబడే ఈ కవి సంగీత వైద్య కళా జ్యోతిష శాస్త్రాలలో అపార జ్ఞాన సమున్నతుడు .ఇతనిరచన  ‘’విద్యా హృదయ నందన ‘’కావ్యం .దీనివలన రాజా విక్రమ దేవుని రాజధాని ఒరిస్సాలోని కోరాపుట్ జిల్లాలోని నందపూర్ అని తెలుస్తోంది .ఇతనిది మరోకటి స్మృతికావ్యమైన ‘’ సంక్షిప్త స్మ్రుతి దర్పణం ‘’.ఈకవి 18 వశతాబ్ది మధ్యకాలం వాడు . ఈకవి వంశం అంతా తరతరాలుగా ఒరిస్సా ప్రభువుల ఆస్థాన  విద్వావంశులే  కవులే .

295-త్రికాండ శేష నిఘంటుకర్త -పురుషోత్తమ దేవ

త్రికాండ శేష హారావాలి ఏకాక్షర కోశ  ద్విరూప కోశ అనే నాలుగు నిఘంటువల కర్త పురుషోత్తమ దేవుడు .మహా సంస్కృత పండితుడుకనుకనే ఇన్ని కోశాలకు కర్త కాగలిగాడు .వీటిలో అతను ఉపయోగించిన పదజాలాన్ని చూస్తే ఒరిస్సా సముద్ర తీరదక్షిణ ప్రాంత కవి అనిపిస్తాడు .మహేంద్ర పర్వత సమీపం లో రుషికుల్య లోయలో వైతరణి ప్రాంతపు కవి

296-దుర్గా యజ్ఞ దీపిక కర్త -జగన్నాధ ఆచార్య (17 వ శతాబ్దం )

17 వశతాబ్దం లో ఒరిస్సాలో తంత్ర ,శాక్తే యా లు మిగిలిన రాష్ట్రాలలో లాగానే వ్యాప్తి చెంది వాటి గ్రంథ  రచన కూడా సాగింది . జగన్నాధ ఆచార్య ‘’దుర్గా యజ్ఞ దీపిక’’సంస్కృతం లో రాశాడు .యితడు గొప్ప తంత్ర శాస్త్ర వేత్త . దీనికి  1695 రాజు గజపతి దివ్య సింగ్ దేవునికాలం లో రంగుని మహాపాత్ర కాపీ రాశాడు .ఈ వ్రాతప్రతివలన ఈకవికాలం 17 వ శతాబ్దంగా భావించారు

297-తంత్ర కళాసుధ కర్త -రామ చంద్ర ఉద్గాత (18 శతాబ్ది

18 శతాబ్దికవి రామ్ చంద్ర ఉద్గాత  ‘’తంత్ర కళాసుధ ‘’రాశాడు 8 ఫోలియోల గ్రంధం .ఒరియా అక్షరాలలో సంస్కృతంలో రాయబడింది .మంగళాచరణ శ్లోకాలలో కవి ఏకామ్ర లింగ రాజ.శివ స్తుతి చేశాడు .ఇందులో ‘’రుద్ర యమా  కాళికా స్తుతి ,కూళ చూడామణి ,కుమారి తంత్ర ,కాళికాపురాణ ,తంత్ర చూడామణి ఉత్తర తంత్ర ,దక్షిణామూర్తి సంహిత మొదలైన తాత్రిక గ్రంధాలను పేర్కొన్నాడు .దీని నకలు 18-10-1779 నవమి సోమవారం నాడు తీయ బడింది

298-ధర్మ శాస్త్ర గ్రంథ కర్త -శంభుకార వాజపేయి (1260-1330 )

ఒరిస్సాలో 12 ,13 శతాబ్దాలలో గంగ రాజులకాలం లో  స్మృతికావ్యాలు బాగా వచ్చాయి .ఇక్కడే కాదు దేశమంతా గాంగేయరాజ్యకాలం లో శాస్త్ర గ్రంధాలు విరబూశాయి .ఒరిస్సాను  1279-1303 కాలం లో పాలించిన గాంగేయరాజు రెండవ నరసింహ దేవా శంభుకార వాజ్ పేయి కవి సమకాలికుడు .రాజు నుంచి ఏ రకమైన పారితోషికాన్ని ఆశించని కవి వాజ్ పేయి .అయితే అమర మైన శాస్త్ర రచనతో చిరస్ధాయి కీర్తి పొందాడు .శ్రద్ధా పద్ధతిలాగా సంస్కృత ధర్మ శాస్త్రం రాశాడు .ఇదికాక విశ్వ పధ్ధతి శంభుకార పధ్ధతి ,శ్రోతద్గ్జ్ఞాన పధ్ధతి ,వివాహపద్ధతి ,అగ్ని హోత్ర పధ్ధతి ,దశ పురాణం శేష్టి ,దుర్వాల కర్మ పధ్ధతి ,స్మార్త రత్నావళి కూడా ఈయన రచనలే .ప్రత్యేక పరిస్థితులలో యోగధ్యానం తో 70 వ ఏట 1330 లో స్వచ్చందంగా శరీర త్యాగం చేశాడు .

299-విద్యాచారపధ్ధతి ధర్మ శాస్త్ర కర్త -విద్యాకార వాజ్ పేయి (1330

 శంభుకార వాజ్ పేయి కుమారుడు విద్యాకార వాజ్ పేయి తండ్రిని మించిన శాస్త్ర జ్ఞాన  సంపన్నుడు .నిత్యాచార పధ్ధతి అనే శాస్త్ర గ్రంధం రాశాడు తరువాత ఇదే ‘’విద్యాచారపధ్ధతి ‘’గా బహుళ ప్రచారం పొందింది .ఒరిస్సా ధర్మ శాస్త్రాలలో ఇది ఎవరెస్టు శిఖరాయమానం . 1360 కవి విశ్వర  భట్టు  తన ‘’మదన పారిజాతం ‘’లో దీనిని అపూర్వంగా శ్లాఘించాడు

300-సిద్ధాంత  దర్పణం కర్త -మహా మహోపాధ్యాయ సమంత చంద్ర శేఖర్(18 శతాబ్దం )

ఖగోళ శాస్త్రాన్ని అవపోశనపట్టిన మహా మహోపాధ్యాయ సమంత చంద్ర శేఖర’’సిద్ధాంత దర్పణం ‘’అనే గొప్ప ఖగోళ శాస్త్రమ్ రాశాడు .పూరీ జగన్నాధస్వామి మహా భక్తుడైన ఈకవి స్వామిపై ఎన్నో శ్లోకాలు భక్తి పురస్సరంగా రాశాడు .ఇవికాక దర్పణం సార దర్పణం దీపికా కూడా రాశాడు .దర్పణం సారం లో గ్రహాల గమనం పర్వతాల ఎత్తు కొలిచేవిధానం ,అమావాశ్య ,సంక్రాంతి తిధులను గణించే విధానం ఉన్నాయి .

 ఒరిస్సా రధోత్సవం గురించి ఆలయ చరిత్ర గురించి తెలియ జేసే గ్రంధం ‘’జగన్నాధ స్థల వృత్తాన్తమ్ ‘’, శిల్ప శాస్త్రం ‘’శిల్ప ప్రకాశం ‘’శిల్ప విద్య కామబంధం ,విశ్వనాధ మహా పాత్రుని ‘’కంచి విజయ మహా కావ్యం ‘’(-ఇందులో పురుషోత్తమ దేవ మహారాజు కంచి రాణిని వివాహమాడటం )గ్రంధాలున్నాయి ..

  ఆధునిక కాలం లోకూడా ఒరిస్సాకవులు పండిట్ ప్రబోధ కుమార్ మిశ్ర ,పండిట్ సుదర్శనచర్య ,పండిట్ చంద్ర శేఖర సారంగి ,డా ప్రఫుల్లకుమార్ మిశ్ర ,డా హరేకృష్ణ శత పధి ,పండిట్ గోపాల కృష్ణ దాస్ వంటి వారెందరో సంస్కృతంలో అద్భుత రచనలు చేస్తూ ప్రసిద్ధి చెందారు .

  సశేషం

 శ్రీ పూరీ జగన్నాధ రధోత్సవ శుభా కాంక్షలతో

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-6-17- కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

 281-వసంతోత్సవం మహా కావ్య కర్త -హాలాధర మిశ్ర (1623-1647)

ఒరిస్సా ఖుర్దా సంస్థాన రాజు గజపతి నరసింహ దేవకాలం లో హలధర మిశ్ర  గొప్ప సంస్కృత కవి గా గుర్తింపబడ్డాడు ఈయన ‘’వసంతోత్సవ మహాకావ్యం ‘’’’సంగీత కల్పలత ‘’గ్రంధాలు రాశాడు .వసంతోత్సవకావ్యం 22 కాండాలతో  వైశాఖ శుద్ధ విదియ నాడు రాజు నరసింహ దేవప్రారంభించిన పూరీ జగన్నాధ రధోత్సవ వర్ణన ఉన్నకావ్యం . కావ్య ప్రారంభం లో గజపతి వంశ సంస్థాపక రాజు గజపతి రామ చంద్ర దేవుని నుంచి ప్రస్తుత రాజు నరసింహ దేవ వరకు వంశ చరిత్ర చెప్పాడూకవి .ఇదికాక ‘’హలధర కారిక ‘’వ్యాకరణ గ్రంధం రాశాడు ,సద్బ్రాహ్మణ వంశం లో శంభుకార మిశ్రాకు కొడుకు , కృష్ణదాసు కవితో పోటీగా సంగీత కల్ప లత  సంగీత గ్రంధం కూడా రాశాడు .దీనిలో 17 స్తభకాలున్నాయి ,ఈయన రాసిన మరొక గ్రంధం ‘’హలధర ప్రకాశం ‘’లో వాననగర హరిచందన ,,హీనంగ భీమా,మదుపుర నరేంద్ర , అనంగ భ్రమర్దర్ ,గజపతి ముకుంద ,గజపతి రామ చంద్ర దేవ్ గజపతి ప్రతాపరుద్ర దేవ,మేనకాదీ  కానల పఠమహాదీ అనే  కొందరు కొత్తకవులను పేర్కొన్నాడు .

282-హరినాయక రత్నమాల కర్త -హరినాయక

హరినాయక రత్నమాల ,విషన్  ప్రకాశ ప్రబంధ కర్త హరినాయక ఒరిస్సా సంస్కృతకవులలో మేలైనవాడు .గజపతి నారాయణ దేవుని సంగీత నారాయణ లో 17 సార్లు ఈ కవిని ఉటంకించాడు కనుక హరినాయక ఆ నాటి ఒరిస్సా ప్రముఖ సంగీత కర్తలలో ఒకడని  భావించాలి .

283-సంగీత నారాయణ కర్త -గజపతి నారాయణ దేవ(1650)

17 వ శతాబ్ది ఒరిస్సా నేలిన పార్ల క్షేముండి రాజ వంశానికి చెందిన ప్రఖ్యాత మహారాజు గజపతి నారాయణ దేవ చిరస్మరణీయమైన సంగీత గ్రంధం ‘’సంగీత నారాయణ ‘’రచించాడు దీనికి ఒరిస్సాలోని కాక ఆంద్ర ,బెంగాల్ కర్నాటకాది రాష్ట్రాలలో కూడా బాగా ప్రాచుర్యం ఉంది .ఈ రాజు ‘’అలంకార చంద్రిక ‘’కూడా రాశాడు  .సంగీత నారాయణ లో భారతీయ సంగీత నాటక పిత ప్రసిద్ధ ఆలంకారికులైన భరత ముని ని ప్రస్తుతించి మిగిలిన అలంకారికులనూ మెచ్చుకున్నాడు .ఇతని తండ్రి పద్మనాభ దేవ.

284-యానక భాగవత మహాకావ్య కర్త -కవితారత్న పురుషోత్తమ మిశ్రా (1606-1680 )

నారాయణ గజపతి గురువు కవితారత్న పురుషోత్తమ మిశ్రా శాండిల్య గోత్రీకుడు ‘’యానక భాగవత మహా కావ్యం రచించాడు . నీలాద్రి శతకం ,సుబంత, ప్రదీపిక,అనర్ఘ రాఘవ నాటక టీకా  ,రామచంద్ర ప్రబంధం ,తాళ శనిగ్రహం వంటి రచనలెన్నో చేశాడు . 1606 జన్మించి 1680 లో చనిపోయాడు .

 285-మనోహారిణి టీక  కర్త – కవిరత్న నారాయణ మిశ్ర

మహా మేధావి .కావ్యనాటక అలంకార సంగీత నిధి కవితారత్ననారాయణ మిశ్ర  కవితారత్న పురుషోత్తమ మిశ్ర కుమారుడే .హరీశ దూతకు మనోహారిణి టీకారాశాడు .ఇదే ఆగ్రంధానికి మొట్టమొదటి టీకా .దీనికి ఒరిస్సా  బెంగాల్ లలో  మంచి గిరాకీ ఉంది .సంగీత నారాయణ కర్త నారాయణ మిశ్ర అని ,కానీ రాజు గజపతి నారాయణ దేవుని పేరు పెట్టాడని లోకం లో ప్రచారం ఉంది

286-గంగ వంశాను చరిత కర్త -వాసుదేవ రధ్ సోమజతి (1761-1770

వాసుదేవ రధ్ సోమజతి గంగ వంశాను చరితం కావ్యాన్ని 1771-1770 మధ్య రాశాడు .దీనికి చారిత్రిక ,సాహిత్య ప్రశస్తి లభించింది .ఇది కళింగ గంగుల రాజుల చరిత్ర

287 -లీలా కావ్యాల విజృంభణ (17 వ శతాబ్దం )

17 వ శతాబ్దం లో ఒరిస్సాలో లీలాకావ్యాలు మూడు పూలు ఆరుకాయలు లాగా వర్ధిల్లాయి .అన్నీ మృదుమధుర రసబంధురాలే . దాదాపు అన్నీ రాధా కృష్ణ లీలా విలాసాలే .అగ్నిచ్చిద పండితుడు శ్రీకృష్ణ లీలామృతం ,నిత్యానంద ముకుంద విలాస ,రఘోత్తమ తీర్ధ ,హరే కృష్ణ కవిరాజ్ రాధా విలాసం రాశారు .కౌండిన్య గోత్రీకుడైన నిత్యానందుడు శివ పార్వతి లీలావిలాసం కూడా రాశాడు .నవ దుర్గ రాజ్య పాలకుడు గదాధర మాంధాత ప్రాపు ఉన్నకవి .ఈ రాజు లాడుకేశ్వర శివ భక్తుడు .ఇతని శ్రీ కృష్ణ లీలామృతం గీత గోవిందానికి అనుకరణ 8 సర్గలున్నకావ్యం .ఖండవల్లి రాజు వనమాలి జగదేవ్ ఆస్థానం లో ఉండగా రాశాడు  .గదాధర ,వనమాలీ రాజులిద్దరూ 18 శతాబ్ది ప్రారంభకాలం వారు .

288- మణి మాల నాటక కర్త – ఆదికవి  (1713

 .గొప్ప నాటకకర్తగా వనమాలి  కి పేరుంది . ‘’హరి భక్తి సుధాకర రూపకం ‘’కర్త ,దీన బంధు మిశ్ర ,, రసగోష్ఠి రూపకకర్త  అనాదికవి  ఒరిస్సాలోని ఖండవల్లి రాజు వనమాలి  ఆస్థాన కవులే .వనమాలి రాసిన మణిమాల నాటకం లో ని 51 వ అంకం లో బోయి వంశరాజు ఖుర్దా  పాలకుడు గజపతి వీరకేసరి దేవగురించి ఉంది .అనాదికవి 18 శతాబ్ది పూర్వార్ధం వాడు .యితడు భారద్వాజ గోత్రీకుడని తండ్రి ముదిత మాధవ గీతికావ్యకర్త శతంజీవ అని మణిమాల నాటక ఉపోద్ఘాతం లో ఉంది .

289-సమృద్ధ మాధవ నాటక కర్త -కవి భూషణ గోవిందసమంతరాయ్ (1750

ఒరిస్సాలోని బంకిరాష్ట్ర ఖుర్దా రాజ్య పాలకుడు వీర కిషోర్ దేవ్ ఆస్థానకవి కవిభూషణ గోవిందాసమంతరాయ్ 18 శతాబ్దం వాడు .గౌడీయ వైష్ణవ మత అనుయాయి .’’సమృద్ధ మాధవ నాటకం ‘’గీత గోవిందం మాదిరిగా ,రూప గోస్వామి నాటకం విదగ్ధా మాధవానికి అనుకరణగా రాశాడు .గొప్ప సంస్కృత  విద్వా0సు డైన  ఈకవి మరెన్నో రచనలు చేసి ఉంటాడు .కానీ సూరి సర్వస్వము వీర సర్వస్వము అనే మరి రెండుగ్రంధాలు మాత్రమే లభ్యమైనాయి

290-వ్రజ విలాస కర్త -కవి చంద్ర కమల లోచన ఖడ్గ రాయ్ (19 శతాబ్దం

వ్రజ విలాస కర్త -కవి చంద్ర కమల లోచన ఖడ్గ రాయ్ ,కవి భూషణ గోవింద సమంతరాయ్ మనవడు .సంగీత చింతామణి రాశాడు . గీత ముకుందం ను  గీత  గోవిందానికి అనుకరణగా రాశాడు .ఇవికాక వ్రజ యువ విలాస ,భగవత్ లీలా విలాసం రాశాడు .వ్రజ విలాసం 17 సర్గల కావ్యం .రాధా గోపిక కృష్ణుల లీలా విలాసమే ఇది .ఖుర్దా రోడ్  సంస్థానకవి  .నాగపూర్ రాజు భోంస్లే ఆశ్రితుడుకూడా .లీలా చింతామణి వ్రాతప్రతిని మహా మహోపాధ్యాయ సదాశివ మిశ్ర అనే ప్రముఖ సంస్కృత పండితుడు పూరీ లో గుర్తించి వెలికి తీసి ముద్రించాడు . 1500 శ్లోకాల గ్రంధం . భాగవతానికి  వ్యాఖ్యానమే .కవి భారద్వాజ గోత్రీకుడైన ఒరియా బ్రాహ్మణుడు .

  సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -24-6-17-కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

274-ఛందో మంజరి కర్త -గంగ దాస (1500 )

ఒరిస్సా కవి గంగదాస తండ్రి సంతస దాస . ఈ కవి ఛందో మంజరి రాశాడు తనకు ముందున్న చింతామణి మిశ్రా రచన ‘’వాజ్మయ వివేక’’ను పలుచోట్ల ఉదహరించారు .అచ్యుత శతకం  కంసారి  శతకం ,దినేశ శతకాలు కూడా రాశాడు .

275-రామానంద సంగీత నాటక కర్త -రాయ రామ చంద్ర పట్నాయక్ (1509)

రామానంద సంగీత నాటకం అనే శ్రీ జగన్నాధ వల్లభ వాటకం రాసిన ఒరిస్సా కవి రాయ రామ చంద్ర పట్నాయక్ 1509 కాలం కవి .వైష్ణవ తత్వ నిధి అయిన భావానంద రాయి కుమారుడు .చైతన్య మహా ప్రభువు ఒరిస్సాకు రాక మునుపే ఇక్కడ రాధా కృష్ణ మధుర భక్తిని వ్యాపింప జేసినవాడు . 5అంకాలున్న ఇతని నాటకం 21 గీతాలు ,68 శ్లోకాలతో వివిధ రాగాలతో వైవిధ్య మైన ఛందస్సులతో రాయబడింది .ఇందులో జయదేవుని గీత గోవింద శైలి కనిపిస్తుంది .ఈ కవి ‘’టీకా పంచకం ‘’రాశాడని అంటారుకాని వ్రాతప్రతి అలభ్యం .

276-దుర్గోత్సవ చంద్రిక కర్త -భారతీ భూషణ వర్ధన మహాపాత్ర (1568-1600 )

 కవి డిండిమ జీవ దేవ ఆచార్య కుమారుడు ,జయదేవ ఆచార్య చిన్నతమ్ముడు భారతీ భూషణ మహా పాత్ర మహా సంస్కృత  విద్వా0శుడు  .దుర్గోత్సవ చంద్రిక అనే శరత్కాలం లో 16 రోజులుఒరిస్సాలో జరిగే శ్రీ దుర్గా మాత ఉత్సవ వైభవాన్ని గురించిరాశాడు .ఇది గోదావరి మిశ్రా ప్రవచించి ఒరిస్సా అంతా ప్రచారం చేసి అనుసరిస్తున్న ‘’శరత్ శారదార్చన పధ్ధతి’’ . కానీ దీని కర్త్రుత్వం పోషక రాజైన మొదటి రామ చంద్రుని దని ప్రచారం లో ఉంది .

277-చైతన్య చంద్రోదయ నాటక కర్త -పరమానంద దాస కవికర్ణ పూర

బెంగాల్ కు చెందిన శివానంద సేన కుమారుడు పరమానంద దాస ఒరిస్సా లో స్థిరపడ్డాడు .గజపతి ప్రతాప రుద్ర దేవ ఆస్థాన కవి .చైతన్య చంద్రోదయ నాటకం  అనే 8 అంకాల నాటకం రాశాడు .దీనిని పూరీ జగన్నాధ స్వామి రధోత్సవాలలో ప్రదర్శించేవారు .

278-గౌర కృష్ణోదయ మహాకావ్య కర్త-మహా మహోపాధ్యాయ గోవింద

మహా మహోపాధ్యాయ గోవింద ను కవి శేఖర గోవిందఅంటారు .చైతన్య మహా ప్రభువు జీవిత చరిత్రను ఒరిస్సాలో ఆయన కార్యక్రమాలను తెలియజేసే  18 కాండాల ‘’గౌర కృష్ణోదయ మహాకావ్యం ‘’గా రాశాడు .ఇది చారిత్రిక కావ్యం .ఒరిస్సాలో ప్రచారం లో ఉన్న చారిత్రిక కావ్యాలైన భక్తి భాగవతం కోసలానందం ,గంగ వంశాను చరిత చంపు సరసన నిలిచిన కావ్యం ఇదికాక ప్రద్యుమ్న సంభవం అనే 19 కాండల కావ్య0  రాశాడు .ఇది బాగా ప్రసిద్ధిచెందింది .

278- వాజ్మయ వివేక కర్త -చింతామణి మిశ్ర (1574)

గోవింద విద్యాధర రాజు ఆస్థాన కవి గోవింద మిశ్ర వాజ్ పాయి మనవడు చింతామణి మిశ్ర .తలిదండ్రులు మృత్యుంజయ మిశ్ర ,శ్రీదేవి .నీలాచలం అని పిలువబడే పూరీ క్షేత్ర వాసి .తండ్రి కూడా గొప్పకవిగా సుప్రసిద్ధుడు . చింతామణి ‘’వాజ్మయ వివేక చంద్రిక ‘’అనే అలంకార ఛందో గ్రంధాన్ని 6 అధ్యాయాలలో 3200 శ్లోకాలలో 1574 లో రాశాడు .ఇతడు శంబరారి చరిత్ర ,త్రిశిరో వధ వ్యాయోగం ,కాదంబరి సారం ,సభా ప్రమోద ,పక్షావలి ,కంసవధ ,కృత్య పుష్పావళి ,సమితి వర్ణన కావ్యాలు రాశాడు .కానీ వివేకం వ్యాయోగం తప్ప మిగిలినవి అలభ్యాలు .

279- సింహ వాజపేయి వంశావళి కర్త -నరసింగ మిశ్ర వాజపేయి -(1520-1580 AD)

మురారి   మిశ్రా కొడుకు ధరాధర మిశ్ర మనవడు నరసింగ మిశ్ర ఒరిస్సాలో గొప్ప స్మ్రుతి శాస్త్ర కర్త .యితడు రాసిన ‘’సింహ వాజపేయి వంశావళి ‘’ని చూస్తే అతని మేధో వికాసం తెలుస్తుంది .సిద్ధేశ్వరీమాత అనుగ్రహం తో షట్  శాస్త్ర పండితుడయ్యాడు .బెంగాల్ తర్క పులి’’ గండ ‘’ను వాదం లో ఓడించిన ‘’గ0డర గండడు ‘’. 1565-1568 అక్బర్ ఆస్థానాన్ని సంగీతకర్త కృష్ణదాసు మహాపాత్ర ,ముకున్దదేవుని రాప్రతినిధి లతోకలిసి సందర్శించాడు. నరసింగ 18 ప్రదీపాలు రాశాడు .ఇందులో మొదటిది ‘’నిత్యాచారప్రదీప ‘’ను బెంగాల్ ఏసియాటిక్ సొసైటీ 1907 లో ,రెండవదానిని 1908 లో ప్రచురించింది .ఈకవి ఇతర రచనలు -సమయ వర్ష ,భక్తి ,ప్రాయశ్చిత్త ,శ్రద్ధ ప్రతిష్ట , శంకర  భాష్య ,ఛయాన ,వ్యవస్థ ప్రదీప .నిత్యాచారప్రదీపలో 16 వ శతాబ్దపు చారిత్రిక రాజకీయ మత విషయాల గురించి రాశాడు .

280-ఆయుర్వేద సార సంగ్రహ కర్త -విశ్వనాధ సేన (1530

గజపతి ముకుంద దేవ రాజు ఆస్థాన ప్రముఖ ఆయుర్వేద వైద్య శిఖామణి విశ్వనాధ సేనుడు ‘’ఆయుర్వేద సార సంగ్రహం ‘’గ్రంధాన్ని రాశాడు .దీనితోపాటు విశ్వనాధ చికిత్స ,పత్స్య పత్స్య వినిశ్చియ ‘’గ్రంధాలు ఒరిస్సా అంతా బహుళ ప్రచారం లో ఉన్నాయి .

 1550 లో విష్ణుశర్మ 8 అధ్యాయాల ‘’స్మ్రుతి సరోజ కలిక ‘’రాశాడు . 1525 లో బౌద్ రాజు నారాయణ భంజ దేవ్ ఆరుకాండల ‘’గీత కావ్య రుక్మిణీ పరిణయం ‘’ను జయదేవుని గీత గోవింద శైలిలో రచించాడు .ఇందులో 12 గీతాలు 40 శ్లోకాలున్నాయి .

 సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-6-17-కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

D.J.ఎక్సెలెంట్ ,ఫన్టాస్టిక్ మైండ్ ,బ్లోయింగ్

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

క్రీ.పూ. 2350 కాలం వాడైన శైలహోత్రుడు ‘’శైల హోత్ర  సంహిత ‘’అనే అశ్వ శాస్త్రాన్ని రాశాడు .తండ్రి హయఘోషుడు పశు వైద్యానికి ఆద్యుడు.  ఉత్తరప్రదేశ్ లోని గొండా  బహ్రాచ్  సరిహద్దులలోఉన్న శ్రావస్తి నగర వాసి .భరద్వాజ ఆయుర్వేదం ప్రకారం శైల హోత్ర  అగ్ని వేశులు ఇద్దరు ఒకే గురువు శిష్యులు .ఆయుర్వేదం పై ‘’అగ్ని వేశ తంత్రం ‘’రాసిన మొదటివాడు అగ్నివేశుడు .తరవాతే చరకుడు రాశాడు .ఆతర్వాత శుశ్రుతుడు రాశారు .

 యుద్ధాలలో గుర్రాలు చాలా ఎక్కువగా తోడ్పడుతాయి కనుక మేలు జాతి గుర్రాలను పుట్టించి పోషించటం అవసరమైంది .దానికోసం శైలాహోత్రుడు ‘’అశ్వ శాస్త్రము ‘’రాశాడు అది ఆయన పేరుమీద ‘’శైల హోత్ర  సంహిత ‘’గా పిలువ బడుతోంది .ఇది 12 ,000 సంస్కృత శ్లోకాల గ్రంధం .ఇది పర్షియన్ ,అరేబిక్ ఇంగ్లిష్ మొదలైన భాషలలోకి అనువాదం పొంది అందరకు మార్గ దర్శకమైంది .ఇందులో అశ్వ ,గజ శరీర నిర్మాణం ,వాటి వైద్య శాస్త్రం శస్త్ర చికిత్స విధానం ,వాటికి వచ్చే రోగాలు వాటి నివారణ జబ్బులు రాకుండా కాపాడే విధానాలు అన్నీ సమగ్రంగా ఉన్నాయి .అనేక జాతుల గుర్రాలు వాటి శరీర నిర్మాణం ,వాటి వయసు తెలుసుకొనే విధానం ,ఉన్నాయి శైల హోత్రుడే మరొక రెండు గ్రంధాలు 1-అశ్వ లక్షణ శాస్త్రం 2-అశ్వ ప్రశంస రాశాడని అంటారు .అశ్వాలపై వెలువాడిన అనేక గ్రంధాలకు ముఖ్య ఆధారం  శైల హోత్ర  సంహిత .దీన్ని పెంచి లేక మార్చి రాయబడినవే . అయితే క్రీపూ 1800 లో ముని పల్కాప్య ‘’హస్తి ఆయుర్వేదం ‘’రాశాడు .ఇందులో 4 భాగాలు ,152 అధ్యాయాలున్నాయి .క్రీ.పూ 1000-900 కాల మహాభారత పాండవ సోదరులలో నకులుడు అశ్వ శాస్త్రం లో నిపుణుడని ‘’అశ్వ చికిత్స ‘’గ్రంధం రాశాడని ,అతని తమ్ముడు సహదేవుడు గొప్ప పశు పాలకుడని పశువైద్య0 లో దిట్ట అని అంటారు ‘. 262-రత్న శాస్త్ర కర్త -వరాహ మిహిరుడు (505-587 )

వేదకాలానికి పూర్వమే అంటే 5 వేల  ఏళ్ళక్రితమే మహర్షులు  అంతర్  దృష్టి తో ఆకాశ గ్రహాలకు ,మానవ శరీరానికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని కనిపెట్టారు .విశ్వం లోని గ్రహ ,నక్షత్రాలకు కొన్ని రకాల శక్తులున్నాయి .అందుకనే ‘’యత్ పిండే తత్ బ్రహ్మాండే ‘’అనే సామెత వచ్చింది .భూమిపైప్రతి  మనిషి జీవితాన్ని గ్రహ నక్షత్రాలు ప్రభావితం చేస్తాయి .నవగ్రహాలకు నవ రత్నాలకు సంబంధం ఉంది  . సూర్యుడు కెంపు చంద్రుడు ముత్యం .కుజుడు పగడం .బుధుడు పచ్చ . గురుడు నీలం .. శుక్రుడు వజ్రం .శని నీలం .రాహువు గోమేధికం .కేతువు కనక పుష్యరాగం .

  ఈ నవరత్నాలగురించి చెప్పే శాస్త్రమే రత్నశాస్త్రం ‘’జెమ్మాలజీ ‘’.రత్న శాస్త్రం సృష్టితో పాటు ఏర్పడిందే నని నమ్మకం .దీని గురించి ఒక ప్రత్యేక మంత్రం ఉంది -’’స శ0ఖ చక్రం స కిరీట కుండలం స పీత వస్త్రం సరసీ  రుణేక్షణం -సహ్రర్వ క్షస్థల కౌస్తుభాశ్రియమ్ నమామి విష్ణుం శిరసా చతుర్భుజం ‘’

 విష్ణు మూర్తి అనేక ఆయుధాలు ధరించినా అయన  మెడలో కౌస్తుభహారం ఉంటుంది .శివుడు పాములు పులి చర్మం పుర్రెలహారం  ధరించినా  జపమాలలో దేవతలు భక్తితో సమర్పించిన ‘’రుద్రమణి ‘’ధరిస్తాడు .మధ్యయుగ కాలం లో కూడా రత్న శాస్త్రం పై చాలామంది దృష్టిపెట్టారు ఆచార్య వరాహమిహిరుడు రచించిన ‘’బృహత్ సంహిత ‘’లో రత్న శాస్త్ర విషయాలు అనేకమున్నాయి .అందులో ఒక అధ్యాయాన్ని పూర్తిగా  రత్న విషయాలకు కేటాయించి ‘’రత్నా ధ్యాయం ‘’అని పేరుపెట్టాడు .అందుకే వరాహ మిహిరుడిని రత్న శాస్త్ర  వేత్తలలో అగ్రగణ్యునిగా భావిస్తారు .అగ్ని పురాణం లో కూడా రత్నశాస్త్ర విషయాలున్నాయి . జాతకుని జన్మ నక్షత్రాన్ని అనుసరించి ఏరకమైన రత్నాన్ని ఉంగరానికి ధరించాలో సంపూర్ణంగా అధ్యయనంచేసి చెప్పిన గ్రంథమిది

263-వాస్తు శాస్త్ర కర్తలు -తక్కుర పెరు ,రామచంద్ర భట్టారక ,నర్మద శంకర  వరాహ మిహిర (క్రీశ 6-10 శతాబ్దికాలం )

నిర్మాణ శాస్త్రాన్ని వాస్తు శాస్త్రం అంటారు .ఇది అనాదిగా ఉన్న శాస్త్రమే .వాస్తు విద్యలో భాగమే  వాస్తు శాస్త్రం .సంస్కృతం లో వాస్తు అంటే నివాసం ఉండే ఇల్లు .వాస్తు శాస్త్రం అంటే ఇంటినిర్మాణం అభివృద్ధి మొదలైనవి తెలిపేది .తక్కూర ఫెరు అనేఆయన మొదట ‘’వాస్తు శాస్త్రం ‘’రాసి ఆలయానిర్మాణాలు ఎలా చేయాలో సూచించాడు . 6వ శతాబ్దికి ఆలయ నిర్మాణం బాగా ఇండియాలో విస్తృతమైంది  .దీనికికారణం సంస్కృతం లో  వాస్తు గ్రంధాలు రావటమే . 10 వ శతాబ్దికి చెందిన ఒరిస్సా రచయితరామ చంద్ర భట్టారక కౌలాచార’’శిల్ప ప్రకాశం ;; సంస్కృతం లో రాశాడు .ఇందులో ఆలయనిర్మాణం లో ఉన్న రేఖీయ వివరణాలన్నీ ఉన్నాయి .మానవునిలో 16 భావోద్రేకాలకు సరి సమానమైన 16 స్త్రీ మూర్తుల నిర్మాణం ఎలా నిర్మించాలో తెలిపాడు . 32రకాల నాటక స్త్రీలనుశిల్ప ప్రకాశం లోని  16 స్త్రీలతో పోల్చి సౌరాష్ట్ర నిర్మాణం లో చెప్పారు.నర్మదశంకరుడు ‘’శిల్ప రత్నాకరం ‘’రాశాడు .రాజస్థాన్ లోని పురాతన గ్రంధాలను పరిశీలిస్తే సూత్ర ధర మందనుడు రాసిన ‘’ప్రకాశం ధర మండనం ‘’ అనే దేవాలయ ,పట్టణ  నిర్మాణ విషయాలున్న గ్రంధం లభించింది .దక్షిణ భారతం లోని ‘’మనసారా శిల్పం ,మాయమత గ్రంధాలు క్రీశ 5-7 శతాబ్దాల వాస్తు గ్రంధాలు .’’ఇషనాశివ గురు దేవ పధ్ధతి ‘’అనే మరొక సంస్కృత వాస్తు గ్రంధం 9 వ శతాబ్దానికి చెందింది . 6వ శతాబ్దపు వరాహమిహిరుని ‘’బృహత్ సంహిత ‘’లో పట్టణ  నిర్మాణ విషయాలు చెప్పాడు .ఈ వాస్తు శాస్త్రాలన్నీ దేవాలయ గృహ పట్టణ నిర్మాణ విషయాలనే కాక వాటి పవిత్రతను కాపాడే విషయాలనూ చెప్పాయి ‘

264-స్వర్ణ పుష్ప కర్త -మహామహోపాధ్యాయ పద్మశ్రీ వి వెంకటాచలం (1925-2002 )

శ్రీ విశ్వనాధం వెంకటాచలం తమిళనాడు తిరునల్వేలి జిల్లా కోయిలపట్టి లో జన్మించాడు .మద్రాస్ ,శ్రీపెరుంబుదూర్ సంస్కృతకాలేజీలలో చదివి గోల్డ్ మెడల్ సాధించాడు .సంస్కృత ఇంగ్లిష్  వ్యాసరచన డిబేటింగ్ మొదలైనవాటిలో ఎన్నో బహుమతులు పొందాడు .మద్రాస్ యూనివర్సిటీ నుండి సంస్కృత గణితాలలో డబుల్ డిగ్రీ సాధించి గొడవయ్యారి ప్రయిజ్ ను సంస్కృతం లో అందుకొన్నాడు .అద్వైత వేదాంతం తో శిరోమణి పరీక్షలో మొదటి రాంక్ పొందినందుకు పుట్టి మునుస్వామి చెట్టి బంగారు పతకం పొందాడు .నాగపూర్ వెళ్లి సంస్కృత అలంకార ,క్లాసికల్ సంస్కృతం లో ఏం ఏ డిగ్రీ అందుకొని దాజి హరి గోండ్వానాన్కర్ గోల్డ్ మెడల్ అందుకొన్నాడు .తరవాత ప్రొఫెసర్ అయి తమిళ హిందీ మలయాళ ఇంగ్లిష్ సంస్కృతాది బహుభాషలలో నిష్ణాతుడయ్యాడు .విక్రమ్ యూనివర్సిటీనుంచి జర్మన్ భాషలో సర్టిఫికెట్ పొందాడు.

  1945 లో మద్రాస్ వివేకానంద కాలేజీ సంస్కృత లెక్చరర్ గా చేరి  ఉజ్జయిని మాధవ్ కాలేజీ లో సంస్కృత ప్రొఫెసర్ అయ్యాడు .మధ్యప్రదేశ్ బర్వాణి  ప్రభుత్వ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్ అయి విక్రమ్ యూనివర్సిటీ ఉజ్జయిని సంస్కృత రీడర్ హెడ్ గా మారి ,1972 లో షాజాపూర్ యూనివర్సిటీ గవర్నమెంట్ పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్ అయ్యాడు .మళ్ళీ విక్రమ్ యుని వర్సిటీకి వెళ్లి సంస్కృతాచార్యుడై ,సింధియాఓరియెంటల్ ఇంస్టి ట్యూట్ డైరెక్టరయ్యాడు . 1986-89 లో వారణాసి సంపూర్ణానంద యుని వర్సిటీ వైస్ ఛాన్సెలర్ చేసి ,1992 లో ఢిల్లీలోని భోగీలాల్ లెహెర్ చాంద్ ఇంస్టి ట్యూట్ ఆఫ్ ఇండాలజీ డైరెక్టరయి ,రెండవ సారి సంపూర్ణానంద యుని వర్సిటీ వైస్ ఛాన్సలర్ గా ఆహ్వానింపబడి .లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి సంస్కృత విద్యా పీఠ్ గౌరవ వైస్ ఛాన్సలర్ అయి ,కామేశ్వరాసింగ్ దర్భాంగా యుని వర్సిటీ వైస్ ఛాన్సలర్ అయి ,1997 నుంచి ఢిల్లీలో కేంద్ర ప్రభుత్వ ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఫిలసాఫికల్ రీసెర్చ్ చైర్మన్ గా ఉన్నాడు . ఎంసైక్లోపీడియా ఆఫ్ హిందూయిజం బోర్డు ఆఫ్ ఎడిటర్స్ లో ఉన్నాడు  .  మలయా సింగపూర్ ఇటలీ ఫ్రాన్స్ జర్మనీ అమెరికా ఇంగ్లాండ్ బాలి నేపాల్ సౌత్ ఆఫ్రికా  కెనడా  మొదలైన దేశాలలో పర్యటించి విలువైన ప్రసంగాలు చేశాడు

 వెంకటాచలం అద్వైత సిద్ధాంతం పై ఎక్కువ కృషి చేశాడు .సంస్కృత సాహిత్యం భోజ కాళిదాసులపై ప్రత్యేక పరిశీలన చేశాడు .100 పైగా రీసెర్చ్ పేపర్లు రాసి ప్రచురించాడు . 1962 లో ‘’న్యూ అప్రోచ్ టు కాళిదాస ‘’అనే నూత్న ప్రాజెక్ట్ చేబట్టాడు పారమార రాజు భోజునిపై ప్రత్యేక కృషి చేశాడు .మధ్యప్రదేశ్ హయ్యర్ సెకండరీ సంస్కృత పాఠ్యగ్రంధం ‘’స్వర్ణ పుష్ప ‘’రాశాడు .వివిధ విద్యా విచార చతుర ప్రచురించాడు .భోజ అండ్ ఇండియన్ లె ర్ణింగ్  ,కాళిదాస రిఫ్లెక్షన్స్ ,విశ్వ ద్రుష్టి అనే సంపూర్ణాన0ద  శతజయంతి సంచిక ,శంకరాచార్య -షిప్ ఆఫ్ ఎన్లైటెన్మెంట్ ‘’వంటి 12 గ్రంధాలురాశాడు .   ఆయన సంస్కృత విద్వత్తుకు 1986 లో రాష్ట్రపతి సర్టిఫికెట్ ,1989 లో పద్మశ్రీ పురస్కారం ,1997 లో మహామహోపాధ్యాయ బిరుదు అందుకొన్నాడు 7.-6-2002 న 77 వ ఏటవెంకటాచలం వెంకటేశ్వర సాన్నిధ్యం చేరాడు .

      సశేషం

        మీ–గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -23-6-17- కాంప్ -షార్లెట్-అమెరికా

255-శాసన లిపి పరిశోధకుడు -పద్మ భూషణ్ -వాసుదేవ విష్ణు మిరాశి(1893-1985 )

 వాసుదేవ విష్ణు మిరాశీ 3-3-1893 న మహారాష్ట్ర రత్నగిరిజిల్లా దియోగఢ్ తాలూకా కువెల్ గ్రామం లో జన్మించాడు కొల్హాపూర్ లో ప్రాధమిక విద్య నేర్చి ,పూనా వెళ్లి డిగ్రీ తర్వాత సంస్కృతం లో 1917 లో డెక్కన్ కాలేజీ నుంచి మాస్టర్ డిగ్రీ అందుకొన్నాడు .బొంబాయి వెళ్లి ఎల్ఫీన్స్టన్ కాలేజీలో సంస్కృత ప్రొఫెసర్ అయ్యాడు . 1919 లో నాగపూర్ మారిస్ కాలేజీ లో సంస్కృత పీఠాధ్యక్షుడై 1942 లో ప్రిన్సిపాల్ గా ఎదిగి ,1947-50 కాలం లో అంరోతి లోని విదర్భ మహా విద్యాలయ ప్రిన్సిపాల్ చేశాడు . 1957 నుంచి 1966 వరకు నాగపూర్ యుని వర్సిటీలో ఆనరరీ ప్రొఫెసర్ ఫర్ యేన్షెన్ట్  కల్చర్ గా ,పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ టీచింగ్ ఇన్ హ్యుమానిటీస్  శాక్షాధ్యక్షుడుగా సేవలందించారు .

   30 కి పైగా రీసెర్చ్ పేపర్లు ,275 కు పైగా ఇండాలజీ పేపర్లు వివిధ పత్రికలకు రాశాడు ;శాసన లిపి పరిశోధనలో తీవ్ర కృషి చేసి 1955 లో కాల్చురీ చేది  వంశ రాజ్య పాలన ,1963 లో వాకాట రాజచరిత్ర ,1977 లో స్లి0హార శాసన విషయం ,శాతవాహన ,క్షాత్రప రాజుల చరిత్ర శాసనాలనాధారంగా వివరించాడు .ఇతర రచనలు ;;లిటరరీ అండ్ హిస్టారిక్ స్టడీస్ ఇన్ ఇండాలజీ ,కాళిదాస ,భవభూతి లపై గ్రంధాలు రాశాడు

 శాసన పరిశోధనకు మిరాశీ వందలాది బహుమతులు పురస్కారాలు అందుకున్నాడు . 941 లో వైస్రాయ్ లార్డ్ లైన్ లిత్ గో ‘’మహా మహోపాధ్యాయ ‘’బిరుదు ప్రదానం చేశాడు . 966 లో భారత రాష్ట్ర పతి శ్రీ రాధా కృష్ణన్ సంస్కృత సేవకు సర్టిఫికెట్ అందజేశారు . 1970 లో   భారత ప్రభుత్వ ఆర్కియాలజీ డిపార్ట్ మెంట్ ఆనరరీ కరెస్పాండెంట్ అయ్యాడు .సాగర్ నాగపూర్ యూనివర్సిటీలు డిలిట్ ఇచ్చాయి . 951 లో న్యూయిస్కాటిక్ సొసైటీ కి జనరల్ ప్రెసిడెంట్ అయి ,ఫెలో షిప్ పొంది ,ఆలిండియా ఓరియంటల్ కాంగ్రెస్ ,ఇండియన్ హిస్టారికాంగ్రెస్ ప్రెసిడెంట్ అయి ,1973 లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు అందుకొన్నాడు . 975 లో భారత ప్రభుత్వం మిరాశీ సేవలకు ‘’పద్మ భూషణ్ ‘’పురస్కారమందించి గౌరవించింది 3.-4-1985 న వాసుదేవ విష్ణు మిరాశీ 92 వ ఏట విష్ణు సాయుజ్యం పొందాడు ..

256-భారతీయ సౌందర్య శాస్త్రానికి వన్నెలు తీర్చిన –కాంతి  చంద్ర పాండే (1920

అభినవ గుప్తుని రచనానువాదం చేసిన కాంతి చంద్ర పాండే భారతీయ సౌందర్య శాస్త్రానికి వన్నె చిన్నెలు తీర్చిదిద్దాడు .మూల అలంకార శాస్త్రాలపై కొత్త వెలుగులు కుమ్మరించాడు .వాటిలోని సారాంశాలను మజ్జిగ  చిలికి వెన్న తీసిచేతిలోపెట్టినట్లు  గా ఆంగ్లం లో రాశాడు .ఇవి పాస్చాత్య సౌందర్య శాస్త్రాలను ,భారతీయ సౌందర్య శాస్త్రాలను తులనాత్మకంగా పరిశీలించటానికి విస్తృతంగా తోడ్పడ్డాయి . ఈయన రచనలు -హిస్టారికల్ అండ్ ఫిలసాఫికల్ స్టడీ ఆఫ్ అభినవ గుప్త ,అవుట్ లైన్ హిస్టరీ ఆఫ్ శైవ ఫిలాసఫీ ,కంపా రేటివ్ ఏస్థెటిక్స్

మీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -21-6-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

244-ఉపనిషత్తులు –యాజ్ఞ వల్క్య ,ఉద్దాలకాది మహర్షులు

• ఉప +ని + షత్

• ఉప అంటే సమీపంగా, ని అంటే కింద, షత అంటే కూర్చునుట

• ఉపనిషత్తులు జ్ఞానం ప్రధానంగా ఉన్నాయి. గురువు ముందు శిష్యుడు కూర్చొని జ్ఞానాన్ని ఆర్జించాడు. వీటిలో ప్రధానంగా విశ్వాంతరాళంలో మనిషికి ఉండే స్థానం గురించి చర్చ జరిగింది. ఉపనిషత్తులు తాత్త్విక గ్రంధాలు. ఆత్మ-అంతరాత్మ ప్రపంచానికి మూలం. ప్రకృతి రహస్యాలు మొదలైన వాటి గురించి ఇవి చర్చించాయి. వేదకాలం నాటి ఆలోచన ధోరణికి ఉపనిషత్తులు పరిపూర్ణతను కలిగించాయి. సరైన జ్ఞానానికి, సన్మార్గానికి ఇవి ఎక్కువ ప్రాముఖ్యం ఇచ్చాయి. ఉపనిషత్తులు 108 వరకు ఉన్నా అందులో 12 అతి ముఖ్యమైనవి. వేద సాహిత్యం అంతిమ దశలో ఆవర్భవించాయి కాబట్టి వీటిని ‘వేదాంతాలు ‘ అని కూడా అంటారు. ఋగ్వేదయుగాన్ని తొలివేదయుగమని పిలుస్తారు. మిగిలిన సాహిత్యం-వేదాలు, బ్రహ్మణాలు, అరణ్యకాలు, ఉపనిషత్తులు వెలువడిన యుగాన్ని మలివేద యుగమని అంటారు. తొలి వేదాయుగానికి, మలివేదయుగానికి మధ్య ఎన్నో మార్పులు సంభవించాయి.

• ఉపనిషత్తుల అనేక మంది రచయితలకు ఆపాదించబడ్డాయి మరియు వారి పేరు మీద చేయబడ్డాయి: అవి యాజ్ఞవల్క, ఉద్దాలక మరియు అరుణి అనేవి ప్రారంభ ఉపనిషత్తులు ప్రముఖంగా కనిపిస్తాయి. ఇతర ముఖ్యమైన రచయితలు శ్వేతకేతు, శాండిల్య, ఐతరేయ, పిప్పలాద మరియు సనత్కుమార పేరు మీద ఉన్నాయి. ఇంకనూ చర్చించు, తర్కించు, విచారించు, వివేచించు వారు అయిన గార్గి, మరియు యాజ్ఞవల్క భార్య మైత్రేయి ముఖ్యమైన మహిళలు పేరు మీద కూడా ఉన్నాయి.

• మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ కుమారుడు, దారా షిఖ్, 1657 లో. పెర్షియన్ భాష లోకి 50 ఉపనిషత్తులు అనువాదం చేయడము జరిగింది.

• ఉపనిషత్తులులో ఎక్కువగా బ్రాహ్మణాలు మరియు అరణ్యకములు యొక్క ముగింపు భాగం లోనివి.

• భగవద్గీత, ఉపనిషత్తులు మరియు బ్రహ్మసూత్రములును ప్రస్థానత్రయం అంటారు.

అర్థము[మార్చు]

• వేదాల చివరి బాగాలు. గ్రంథ ప్రతిపాద్యమగు విద్య అని శ్రుతి వచనం. బ్రహ్మవిద్య అని కూడా ఉపనిషత్తులకు మరో పేరు. ఇది ద్వివిధం. 1. పరావిద్య, 2. అపరా విద్య.

ఉపనిషత్తుల విభాగాలు[మార్చు]

• ఉపనిషత్తులు వేదసారమనీ, వేదరహస్యమనీ వర్ణనలు ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు వెయ్యిన్నీ ఎనిమిది ఉపనిషత్తులు ఉండేవనీ, ఇప్పుడు నూట ఎనిమిది మాత్రం లభ్యమవుతున్నాయనీ అంటారు. అందులోనూ పది మాత్రం ముఖ్యమైనవనీ, వాటికి మాత్రమే శంకరులు భాష్యం వ్రాశారనీ అంటారు. అవి: 1. ఈశోపనిషత్తు, 2. కేనోపనిషత్తు, 3. కఠోపనిషత్తు, 4. ప్రశ్నో పనిషత్తు, 5. ముండకోపనిషత్తు, 6. మాండూ క్యోపనిషత్తు, 7. తైత్తిరీయోపనిషత్తు, 8. ఐతరేయోపనిషత్తు, 9. ఛాందోగ్యోప నిషత్తు, 10. బృహదారణ్యకోపనిషత్తు.

• శైవ, వైష్ణవ వర్గాల వారు తమవిగా భావించే ఉపనిషత్‌ వర్గీకరణ ఒకటి ఉంది.

• శైవులు తమవని భావించే ఉపనిషత్తులు పదిహేను ఉన్నాయి: 1. అక్షమాలికోపనిషత్తు, 2. అథర్వ శిరోపనిషత్తు, 3. అథర్వ శిఖోపనిషత్తు, 4. కాలాగ్ని రుద్రోపనిషత్తు, 5. కైవల్యోపనిషత్తు, 6. గణపతి ఉపనిషత్తు, 7. జాబాలోపనిషత్తు, 8. దక్షిణామూర్తి ఉపనిషత్తు, 9. పంచబ్రహ్మోపనిషత్తు, 10. బృహజ్జాబాలోపనిషత్తు 11. భస్మజా బాలోపనిషత్తు, 12. రుద్రహృదయో పనిషత్తు, 13. రుద్రాక్ష జాబాలోపనిషత్తు, 14. శరభోప నిషత్తు, 15. శ్వేతాశ్వతరో పనిషత్తు.

• వైష్ణవులు తమవిగా చెప్పే పదునాలుగు ఉపనిషత్తులు: 1. అవ్యక్తోప నిషత్తు, 2. కలిసంతరణోపనిషత్తు, 3. కృష్ణోప నిషత్తు, 4. గారుడోపనిషత్తు, 5. గోపాలతాప సోపనిషత్తు, 6. తారసోపనిషత్తు, 7. త్రిపాద్వి భూతి ఉపనిషత్తు, 8. దత్తాత్రేయో పనిషత్తు, 9. నారాయణోపనిషత్తు, 10. నృసింహ తాపసీయోపనిషత్తు, 11. రామ తాపస ఉపనిషత్తు, 12. రామరహస్యో పనిషత్తు, 13. వాసుదేవ ఉపనిషత్తు, 14. హయగ్రీవ ఉపనిషత్తు.

• సన్యాసానికి సంబంధించిన లక్షణాలను, విధి విధానాలను తెలియజేసే 17 ఉపనిషత్తులను సన్యాసోపనిషత్తులని వర్గీకరించారు. అవి: 1. అరుణికోపనిషత్తు, 2. అవధూతోపనిషత్తు, 3. కఠశ్రుత్యుపనిషత్తు, 4. కుండినోపనిషత్తు, 5. జాబాలోపనిషత్తు, 6. తురీయాతీత అవధూతోపనిషత్తు, 7. నారద పరివ్రాజకో పనిషత్తు, 8. నిర్వాణోపనిషత్తు, 9. పరబ్రహ్మోపనిషత్తు, 10. పరమహంస పరివ్రాజకోపనిషత్తు, 11. పరమహంసో పనిషత్తు, 12. బ్రహ్మోపనిషత్తు, 13. భిక్షుక ఉపనిషత్తు, 14. మైత్రేయ ఉపనిషత్తు, 15. యాజ్ఞవల్క్య ఉపనిషత్తు, 16. శాట్యాయన ఉపనిషత్తు, 17. సన్యాసో పనిషత్

ఉపనిషత్తుల సంఖ్య

ఉపనిషత్తులు ఎన్ని అనే ప్రశ్నకు అందరినీ సంతృప్తిపరచే సమాధానం లేదు. శంకరుడు వ్యాఖ్యానించిన ఈశకేనాది పది ఉపనిషత్తులే బహుళ ప్రాచుర్యంలో ఉన్నప్పటికీ తరచు మరికొన్ని ఉపనిషత్తుల ప్రస్తావన విన వస్తుంటుంది. ముక్తికోపనిషత్తు 108 ఉపనిషత్తులను ప్రస్తావిస్తున్నది. ఒక్కొక విశ్వాసం వారు ఒక్కొక్క విధంగా ఉప నిషత్తులను తమకు అనుకూలంగా ఉదహరిస్తున్నారు. ప్రామాణికంగా చెప్పడానికి ఆస్కారం లేదు. ఉదాహరణకు జాబాలి పేరు అనేక విధాలుగా ఉపనిషత్తుల పట్టికలో దర్శనమిస్తుంది. ఏమైనప్పటికీ, వైదిక వాఙ్మయంలో ఉపనిషత్తుల స్థానం విశిష్టమైనది. ఉపనిషత్తు అనే పదానికి సవిూపానికి తీసుకునిపోవడం అనే అర్థం ఉన్నదనీ, మనిషి తన పరిమితమైన చైతన్యాన్ని, ప్రజ్ఞను బ్రహ్మ చైతన్యంతో, ప్రజ్ఞతో అనుసంధానం చేసి పరిమితత్వాన్ని దాటి శాశ్వత స్థితిని పొందడానికి ఉపయోగపడే మోక్షవిద్య ఉపనిషత్తులలో ఉన్నదని కులపతి ఎక్కిరాల కృష్ణమాచార్య అంటారు. ఒక్కోవేదానికి ఉపనిషత్తుల సంఖ్య ఇలా ఉంది

• ఋగ్వేదానికి సంబంధించినవి – 10

• కృష్ణ యజుర్వేదానికి సంబంధించినవి – 32

• శుక్ల యజుర్వేదానికి సంబంధించినవి – 19

• సామవేదానికి సంబంధించినవి – 16

• అధర్వణ వేదానికి సంబంధించినవి – 31 (మొత్తం – 108)

• మొత్తం 108 ఉపనిషత్తులలో ప్రధానంగా 10 ఉపనిషత్తులను దశోపనిషత్తులుగా ముఖ్య ఉపనిషత్తులు[మార్చు]

• మొత్తం 108 ఉపనిషత్తులలో ప్రధానంగా 10 ఉపనిషత్తులను దశోపనిషత్తులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు. అవి:

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

251-మహా మృత్యుంజయ మంత్ర భాష్య కర్త-స్వామి స్వరూపానంద (1960

స్వామి స్వరూపానంద దక్షిణ భారత దేశ చిన్మయ విశ్వ విద్యాలయ పీఠం ట్రస్ట్ అంటే యూనివర్సిటీ ఫార్  సాంస్క్రిట్ అండ్ ఇండిక్ ట్రెడిషన్  కు చైర్మన్ .దీనికి పూర్వం స్వామి -ఆస్ట్రేలియా ఇంగ్లాండ్ ,మిడిలీస్ట్ ,ఫారీస్ట్,ఆఫ్రికాలలోని చిన్మయ మిషన్ కు రీజినల్ హెడ్ గా ఉండేవారు ..ప్రస్తుతం కోయంబత్తూర్ లోని చిన్మయ ఇంటర్ నేషనల్ రెసిడెన్షియల్ స్కూల్ డైరెక్టర్ ..స్వామి తేజోమయానంద ఆశీస్సులతో ఇప్పుడు వరల్డ్ వైడ్ చిన్మయ మిషన్ అధిపతిగా కూడా వ్యవహరిస్తున్నారు  .

 ఇండియాలో బాగా వాణిజ్య వ్యాపార కేంద్రమైన బొంబాయి నగరం లో జన్మించిన స్వరూపానంద చిన్నప్పటినుండి భౌతిక జీవితంపై కంటే ఆధ్యాత్మిక జీవితం పై ఆసక్తి పెంచుకొన్నారు.  నాయనమ్మ బోధించే భారత రామాయణ కధలు మహర్షుల జీవితాలు ఆయనపై బాగా ప్రేరణ కలిగించాయి  .స్వామి చిన్మయానంద బోధలు ఆకర్షించాయి .  .జీవిత పరమార్ధం అర్ధమై 1984 లో  హాంగ్ కాంగ్ లోని స్వ0త వ్యాపార  సంస్థ ను ,ఇంటిని వదిలేసి స్వామి చిన్మయానంద  స్వామి తేజోమయానంద ల వద్ద  బొంబాయిలో సాందీపని ఆశ్రమం లో శిక్షణ పొందారు .. 1992 లో సన్యాసం దీక్ష పొంది వేలాది ప్రజల హృదయం లో స్థానం పొందారు  .అన్నిమతాల సారాన్ని గ్రహించి మత ఐక్యత కోసం కృషి చేశారు . స్వీయ వ్యక్తిత్వ వికాస సిద్ధాంతాన్ని ప్రచారం చేశారు.

  మహా మృత్యుంజయ మంత్రానికి అద్భుత భాష్యం రాశారు  .సంకట మోచన్ ,ఇక్  ఓంకార్లకు రాసిన వ్యాఖ్య బాగా పేరు తెచ్చింది .సమకాలీన జీవిత శైలిపై ‘’సింప్లిసిటీ ఇన్ మెడిటేషన్ ,స్టార్మ్ టు పెర్ఫార్మ్ ,అవతార్, మేనేజింగ్ ది మేనేజర్ జర్నీ ఇంటు  హెల్త్ ఆంగ్లగ్రంధాలు రాశారు .సీనియర్ కార్పొరేట్ ఎక్సి క్యూటివ్ లకు ‘’హోలిస్టిక్ మేనేజ్ మెంట్ ‘’సెమినార్ లు నిర్వహించటం లో స్వామి మంచి సమర్ధత చాటారు .లండన్ బిజినెస్ స్కూల్ ఫోర్డ్ మొదలైన సంస్థలలోఆహ్వానం పై  ధార్మికప్రసంగాలెన్నో చేశారు .సెల్ఫ్ డెవలప్ మెంట్ కోర్స్ అంటే మహా ఇష్టం .దీనిని భారత దేశం లోనే కాక అనేక విదేశాలలో నిర్వహించి ప్రజల ఆలోచనా శైలి విధానాలలో గణనీయమైన మార్పులు తెచ్చారు .

242- ‘’అనుగీత ‘’  ను విని చెప్పిన -వైశంపాయనుడు (బిసి 400-200 )

మహా భారతం లో అశ్వమేధ పర్వం లో ‘’అనుగీత ‘’ఉంది అను అంటే అనుసరించినది అనిఅర్ధం  అంటే కురుక్షేత్ర సంగ్రామం లో అర్జునునికి శ్రీ  కృష్ణుడు  చెప్పినది భగవద్గీత .యుద్ధం అయ్యాక కొంతకాలానికి అర్జునుడు తాను  కృష్ణుడు చెప్పిన భగవద్గీతను మర్చిపోయానని ,మళ్ళీ ఒక సారి చెప్పమని కోరగా అది అసాధ్యమని కానీ దానికి అనుసంధానంగా కొన్ని విషయాలు చెబుతానని చెప్పిందే అనుగీత .దీనిని వైశంపాయనుడు విని లోకం లో ప్రచారం చేశాడు . ధర్మ నీతి మొదలైనవాటి గురించి అనుగీత లో పరమాత్మ  తెలియ జేస్తాడు   ఉపనిషత్తులలో ముఖ్య విషయాలన్నీ ఇందులో ఉంటాయి .భార్యా భర్తల  మధ్య ఉన్న చర్చలో మానవ శరీర నిర్మాణం జనన మరణాలు ,దేహం లోని దేవతల వివరాలున్నాయి .అధ్వర్యునికి సన్యాసికి మధ్య సంభాషణలో జంతుబలి దానిపూర్వాపరాల విశేషాలున్నాయి .గురుశిష్య స0వాదం లో అత్యున్నత మైన సత్యం గురించి వివరణ ఉంది .తర్వాత ధర్మ యుద్ధం యుద్ధనీతి అహింస మొదలైన వివరాలుంటాయి .ఉత్తమ వ్యక్తి అనుసరించాల్సిన విధానాలన్నీ అనుగీత లో పొందుపరచ  బడినాయి .ఇవికాక ఆనందం సుఖం అణకువ .జ్ఞానోదయం ,భయరాహిత్యం ,సంతృప్తి నమ్మకం ,క్షమా ధైర్యం అపకారం చేయకపోవటం ,సమానత్వం అహింస ,అక్రోధనం ,పగ ఈర్ష ,ప్రతీకారేచ్ఛ ,అసూయ మున్నగు విషయాల వివరణ ఉంది

 అనుగీత 36 భాగాలలో ఉంది .శంకరాచార్య ,విజ్ఞాన భిక్షుల దృష్టిని అనుగీత ఆకర్షన్చింది

   243-శ్రీరామ గీత చెప్పిన –శ్రీరాముడు

ఒకసారిశ్రీ  రాముని  దగ్గరకు తమ్ముడు చేరి అత్యంత వినయంగా తనకు జ్ఞాన విజ్ఞాన పూర్వక ఆత్మ విద్యను బోధించామని ప్రార్ధించాడు .వారిద్దరి సంవాదమే శ్రీరామ గీత.ఇది అద్వైత వేదాంతమే  దీనిని స్వామి శివానంద బాగా ప్రచారం చేశారు  .ఇందులోని సారాంశం తెలుసుకొందాం .

 ‘శ్రుతులు వినటం  ఉద్గ్రంధాలు చదవటం వలన  వచ్చేది జ్ఞానం.నిధిధ్యాసాదు ల వలన కలిగేది విజ్ఞానం.బ్రహ్మ విద్యను ఎవరికి పడితే వారికి చెప్పకూడదు .గురు శుశ్రూష చేసి గురు ముఖతా నేర్వాలి .ఉన్న జ్ఞానానం అంతా తెలుసుకోవాలని ఇంద్రుడు 101 సంవత్సరాలు తపస్సు చేశాడు .యముడు నాచికేతుని అనేక విధాలా పరీక్ష చేసి ఆత్మ విద్య నేర్పాడు .గురువుకు శిష్యునిపై పూర్తి నమ్మకం కుదిరితేనే బ్రహ్మ విద్య నేర్పుతాడు .శరీరమే ఆత్మ అనుకోవటం మాయ .మాయవలన ప్రపంచ సృష్టి జరుగుతుంది .శరీరం ఆత్మకాదు .ఇంద్రియజ్ఞానం ద్వారా ఆత్మ తెలియదు .మాయ విక్షేప ,ఆవరణ అని రెండురకాలు . సర్వకాల సర్వావస్థలలో ఉండేది సత్యం అదే ఆత్మ .అహంకారాదులను విసర్జించి ఇంద్రియాలను నియంత్రించి తదేక సాధన చేస్తే ఆత్మజ్ఞానం లభిస్తుంది .దానికి మించిన ఆనందమే లేదు .ఆత్మజ్ఞానమే బ్రహ్మజ్ఞానం ‘’అని రాముడు రామగీత ను తమ్ముడికి బోధించాడు .రామ గీత రెండుభాగాలలో ఉంది .శ్రీరామ హనుమల మధ్య సంభాషణే రెండవ రామ గీత .దీనిని ‘’అనుభావాద్వైతం ‘’అంటారు .తత్వ సారాయణం ‘’లో దీనిని సంపూర్ణంగా ఆవిష్కరించి చెప్పబడింది . ఇవికాక చాలా గీతాలు ఉన్నాయి మచ్చుకి కొన్ని –

సిద్ధ గీత- జనక సభ లో యోగుల జ్ఞానగానం —

మిథిలాధీశుడు రాజర్షి జనకమహా రాజు ఆస్థానం లో యోగులతోఆయన చర్చల సారాంశమే  ‘’సిద్ధ గీత ‘’  .దీని సారాంశం -చైతన్యం  అనంతంగా వ్యాప్తి చెందటం ,దీని అనుభవం స్వయం నియంత్రణ .కర్త కర్మల సంబంధ  నిషేధత్వం వలన కలుగుతుంది .యోగ వాశిష్టం ;;ఉపశాంతి ప్రకరణం ‘’లో ఉంది

– బక  గీత– ఇంద్ర -బక సంవాదం

దేవేంద్రునికి బక మహర్షికి మధ్య జరిగిన సంవాదమే ‘’బక గీత ‘’.ప్రపంచం లోని దుఃఖం లో మానవుడు అంతకాలం పడి ఉండి బాధలు అనుభవించటం దీని సారాంశం .ఇది మహాభారతం లో ఉంది .యమ గీత లో విష్ణుభక్తులు పాటించాల్సిన నియమాలుంటాయి .ఇది విష్ణుపురాణం లో ఉంది .ఉద్ధవుడికి కృష్ణుడు చెప్పింది ‘’భిక్షుగీత ;;భాగవతం లో ఉంది .దత్తాత్రేయుడు చెప్పింది జీవన్ముక్తి గీత ,వగైరా . గీతలు అనంతం మన తలరాత మార్చటానికి .

 సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-21-6-17-కాంప్ షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

248-కాతంత్ర ,చంద్ర ,కలాప వ్యాకరణ విధాన నిధి -పండిత  దీనా నాధ్ యక్ష (1921

పండిత దీనానాధ యక్ష12-6-1921న కాశ్మీర్ లో పండిత కుటుంబం లో జన్మించి పంజాబ్ యుని వర్సిటీ నుంచి సంస్కృత శాస్త్రి డిగ్రీ పొంది  ,ఆకాలపు మహోన్నత సంస్కృత విద్యా వేత్తలతో గాఢ సాన్నిహి త్యం సాధించి  స్థానిక పాఠశాలలో కర్మ కాండ నేర్చి ,పండిట్ రామ్ జూ కోకిలూ , పండిట్ రఘునాధ కోకిలూ  ల వద్ద  వ్యాకరణం అభ్యసించి పండిత కేశవ భట్  జ్యోతిష దగ్గర జ్యోతిషం నేర్చి ,పండిట్ పరశురామ్ శాస్త్రి పండిట్ కాకారాంశాస్త్రిల  దగ్గర అడ్వాంస్డ్ సంస్కృతం వ్యాకరణాలలో నిష్ణాతుడై ,పండిట్ ఆనంద కాక్ , ,పండిట్ నాధ్ రామ్ శాస్త్రిల సమక్షం లో న్యాయ శాస్త్రం కావ్య శాస్త్రం  నేర్చి శాస్త్రి డిగ్రీ అందుకున్నాడు .సంస్కృత భాషా సాహిత్యాలపై అమేయ మైన పట్టు సాధించి కాశ్మీర్ రాజ్య శాస్త్ర శిరో భూషణుడయ్యాడు

1945 లో సంస్కృత రీసెర్చ్ ఇన్ స్టి ట్యూట్ లో  కాపీయిస్ట్ గా చేరి ,1976 లో హెడ్ పండిట్ గా రిటైరయ్యాడు .తాను  చేరినప్పుడు 213 మాత్రమే ఉన్న సంస్కృత గ్రంథ వ్రాత ప్రతులను 5000  వరకు తన నిత్య పరిశోధనా కృషివలన చేర్చి కీర్తి పొందాడు .ఇక్కడే తన సంపాదకత్వం లో రామ చంద్ర సూరి రచన ప్రభావతి ప్రద్యుమ్న సంస్కృత నాటకం,సుఖానంద జాదూ కృతి శివ సూత్ర వివరణ  ,వాసుదేవకవి రాసిన శివ సూత్రవివరణ మంసారాం మోంగా కృతి స్వతంత్ర దీపికా ,నీలకంఠుని భవ చూడామణి  ,క్షేమరాజకృతి శివ సూత్ర విమర్శిని ,విద్యాకంఠుని తంత్ర గ్రంధం భావ చూడామణి ,ఈశ్వర కౌల్ కాశ్మీర్ దుర్భిక్షం పై రాసిన ‘’దుర్భిక్షితా దరుదయ  మొదలైన అమూల్య గ్రంధాలను లోకానికి అందించాడు  .లెక్కకు మించి విమర్శనా వ్యాసాలను సంస్కృత హిందీ ,ఇంగ్లిష్ లలో రాసి ప్రచురించిన నిత్య పరిశీలనా శీలి .రీసెర్చ్ సెంటర్ ప్రచురించి లైబ్రరీకి అందజేసిన  వ్రాత ప్రతుల కేటలాగ్ కు సహ సంపాదకత్వం వహించాడు

తర్వాత స్ట్రాల్ ఏషియన్ స్టడీస్ కేంద్రానికి రీసెర్చ్ అసోసియేట్ గా ఐదేళ్లు సేవ లందించాడు .పిమ్మట ఆర్కీలాజికల్ డిపార్ట్ మెంట్ లో ఒక ఏడాది పనిచేశాడు .భారత ప్రభుత్వ సంస్కృత సంస్థాన్ లో ఐదేళ్లు పనిచేసి తన విద్వత్ కు తగిన ‘’శాస్త్ర చూడామణి ‘’ఫెలోషిప్ పొందాడు .ఇంతటి సాహిత్య పిపాసి తనఇంటి లైబ్రరీలో  సేకరించి భద్ర పరచుకున్న  9 వేల ప్రచురణ గ్రంధాలను ,500 ల అపూర్వ అత్యంత విలువైన సంస్కృత గ్రంథ వ్రాత ప్రతులను వదిలేసి 1990 లో ఉగ్రవాదుల దాడులకు భయపడి ప్రవాసానికి పారిపోవాల్సిన దుస్థితి కలిగింది . ఆ   కాశ్మీర  శారదా మాత  ఎంత గా   దుఖిచిందో  ఊహ కు అందరాని విషయం.

 కాశ్మీరు పండితులు పాణిని నుంచి అందరూ గొప్ప వ్యాకరణ వేత్తలు ,ఆ సంప్రదాయాన్ని అవిచ్చిన్నంగా కొనసాగించిన అపార పాణినీ మూర్తులు .పండిత దీనా నాధా యక్ష అపూర్వ వ్యాకరణ సంప్రదాయాలైన కాతంత్ర ,చంద్ర, కల్ప విధానాలపై సాధికారత సాధించాడు .కాశ్మీర్ సంస్కృతీ వేదాంతం హిస్టరీ జాగ్రఫీ లంటే ఆయనకు మహా ప్రాణం .ఆయన ప్రసంగాలలో ,వ్రాతలలో తరచుగా రాజతరంగిణి, నీల కంఠ మత శ్లోకాలను ఉల్లేఖించేవాడు .పతంజలి మహా భాష్యాన్ని చాలా క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేశాడు .ఆయన సంస్కృత రచన భవభూతి  బాణ ,శ్రీ హర్షుల శైలి ఉంటుంది .వ్యాకరణ మంటే కీకారణ్యమే .అందులోకి ప్రవేశం దుర్లభమనిపిస్తుంది .దాన్ని బోధించటమూ కష్టమైన పనే .దాన్ని అత్యంత సులభంగా కరతలామలకం గా బోధించే నేర్పుఉన్నవాడు పండిట్  దీనానాధా యక్ష .తాను  ఈ బోధనా శైలిని ప్రముఖ  కాశ్మీర్ కవి సాహిబ్ కౌలా నుంచి నేర్చుకున్నానని కృతజ్ఞతగా చెప్పుకున్నాడు .

 లైబ్రరీలోని మేక్ బెత్ నాటకం చదివి ఆంగ్లం పై దృష్టిపడి ,ఆంగ్ల సాహిత్యాధ్యయనం చేసి షేక్స్పియర్ సాహిత్యాన్ని అంతటినీ సంస్కృతీకరించిన విద్యా వేత్త .ఆంగ్లాన్ని సంస్కృతం ద్వారా నేర్చిన మహాజ్ఞాని .సాంప్రదాయ  పండితుడైన భావాలలో ఆధునికత ,శాస్త్రీయత ఉన్నవాడు .కాశ్మీర్ శైవం లోని క్రమ సిద్ధాంతాన్ని ఎందరో విద్యార్థులకు బోధించి రీసెర్చ్ కు గైడ్ గా ఉన్నాడు ‘’.ఇండియన్ కావ్య లిటరేచర్ ‘’రచయితఏ కె వార్డ ర్ తో కలిసి పనిచేశాడు .ఆయన కాశ్మీర్ శారదామాత దివ్య కంఠా  భరణం  .

249- ప్రౌఢ లేఖక్ –పండిట్ దామోదర్ (1870)

కాశ్మీర్ మహారాజా’’ మదర్సా ‘’ ముఖ్య ఉపాధ్యాయుడైన సాహెబ్ రామ్ కుమారుడు దామోదర్ సంస్కృతం లో .మహా మేధావి సూక్ష్మగ్రాహి మహా వక్త వ్రాయసగాడు గా ప్రసిద్ధి చెందాడు  .వ్యాకరణ న్యాయ శైవాలలో అఖండ పాండిత్యమున్నవాడు  .సంస్కృత కావ్యాలను ఆయన శ్రావ్యమైన కంఠం తో గానం చేస్తూ వ్యాఖ్యానిస్తుంటే శ్రోతలకు పరవశం కలిగేది .మంచికవి అయిన దామోదర్ రాజతరంగిణిని కొనసాగించి పూర్తి చేయలేకపోయాడు . ‘’లేఖా సాహిత్యాన్ని ‘’సుసంపన్నం చేసి ‘’ప్రౌఢ లేఖక్ ;;గా గుర్తింపు పొందాడు .శ్రీహర్ష ,బాణ ,సుబంధు కావ్య మాధుర్యాన్ని జుర్రి అందరకు జున్నులాగా పంచిపెట్టిన వాడు .కాశ్మీర పండిత విద్యావేత్తగా గుర్తింపుపొందారు  .ఈయన సోదరుడు దయారామ్ హిస్టరీ జాగ్రఫీలలో నిధి .బూలర్  దామోదర్ ప్రజ్ఞను ప్రశంసిస్తూ  “produce Sanskrit prose or verse alike from the sleeve of his garment.”అన్నాడు .నీలమాత పురాణం ఆహటాయసం రాజా తరంగిణి లలోని చారిత్రిక భౌగోళిక విషయాలను అతి సునాయాసంగా అందరకు అర్ధమయ్యే రీతిలో రాశాడు .పండిట్ దామోదర్ చాలాకాలం  బ్రతికి ఉంటెకల్హణుడు రాసిన  రాజతరంగిణి ఇతని రచనతో పూర్తి  అయి ఉండేదని అరుల్  స్టెయిన్ అభిప్రాయం పడుతూ ‘’”Had Pandit Damodar been spared to complete it, his work would have shown that Kalhana could have found generations past no worthier successor.”అన్నాడు .

250-పాదేయ శతక కర్త -డా. రామ్ కరణ్  శర్మ(1927

ప్రఖ్యాత సంస్కృత విద్యావేత్త ,కవి డా రామ్ కరణ్  శర్మ 20-3-1927లో బీహార్ లోని శరన్ జిల్లా శివపురిలో జన్మించాడు .పాట్నా యూనివర్సిటీనుంచి సంస్కృత ఏం ఏ డిగ్రీ బీహార్ సంస్కృత సంస్థనుంచి సాహిత్యాచార్య వేదాంత శాస్త్రి  న్యాయ వ్యాకరణ శాస్త్రి బిరుదుల0దు కొన్నాడు .అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియా యుని వర్సిటీనుండి పిహెడి పొంది ప్రొఫెసర్ ఏం బి ఎమెన్యు తో కలిసిపనిచేశాడు .చికాగో కొలంబియా కాలిఫోర్నియా వర్సిటీలకు విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ .2006 లో ఢిల్లీ లో  స్థిరపడ్డాడు

 శర్మ సంస్కృతాంధ్రాలలో చాలా రచనలు చేశాడు .సంస్కృతం లో ‘’సంధ్య ‘’కవితా సంపుటి ,పాధేయ శతకం ,వీణ  నవలలుగా  రాయిసా ,సీమ లు రాశాడు  భారతీయ కావ్యాలు వైద్య గ్రంధాలు ,పురాణాలను అనువదించాడు వందలాది రీసెర్చ్ పేపర్లు రాసి ప్రచురించాడు . ఆంగ్లం లో ‘’ఎలిమెంట్స్ ఆఫ్ పోయెట్రీ ఇన్ మహా భారత ‘’అనే గ్రంధం రాసి భారతం  ఉపమా రూపకాలంకారాలను విశ్లేషించాడు .పణిక్కర్ రాసిన ‘’యాంథాలజి  ఆఫ్ మిడీవల్  ఇండియన్ లిటరేచర్,శివ సహస్రనామ శతకం శివ సుకీయం  గగనావని, చరక సంహిత మొదలైన వాటికి సంపాదకత్వం వహించి వెలువరించాడు   .సంస్కృతం పై అనేక అంతజాతీయ సెమినార్లు నిర్వహించాడు . 1889 లో  సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు ,భారతీయ భాషా పరిషత్ అవార్డు ,ఢిల్లీ సంస్కృత అకాడెమీ అవార్డు , 2005 లో కృష్ణకాంత  హాండీకి  అవార్డును ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ నుండి పొందాడు .ఈ అవార్డు అందుకున్న రెండవ అరుదైన వ్యక్తి రామ్ కరణ్ శర్మ .రాయల్ ఏషియన్ సొసైటీ ఫెలో .అమెరికన్  ఓరియంటల్ సొసైటీ మెంబర్ .బీహార్ ప్రభుత్వ సివిల్  సర్వీస్  లో ఉద్యోగించి అనేక ప్రభుత్వ  ప్రభుత్వేతర  సంస్థలనుండి లెక్కలేనన్ని పురస్కారాలందుకొన్న సాహితీమూర్తి శర్మ

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -19-6-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

 

 dr.  ramkaran sharma పండిట్ దీనానాధా యక్ష

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

241- పంచాంగం రాసిన -పండిత ఆనంద శాస్త్రి (1940

కాశ్మీర దేశం లో పంచాంగం రాసి కాశ్మీర్ పండుగలను ఉత్సవాలను జన నుండి అంత్యేష్ఠివరకు జరపాల్సిన కర్మకాండలు రచించటమేకాక ఆడియో కేస్ట్స్ గా తెచ్చిన ఘనత పండిత ఆనంద శాస్త్రి ది .ఆయన రాసిన పంచాంగం అత్యంత నిర్దుష్టమైనదిగా ప్రశస్తి పొందింది .ఆయన రచించిన ‘’విజయేశ్వర జంత్రి ‘’బాగా ప్రచారమైంది .కాశ్మీర్ పండిట్లను అక్కడినుంచి తరిమేసే ప్రయత్నం విస్తృతంగా జరుగుతున్నప్పుడు ఆయన వారు ఎక్కడ ఉన్నా అవలంభించాల్సిన విధులన్నీ ఇందులో పొందు పరచాడు .అదే ఇప్పుడు వారికి కరదీపికగా నిలిచింది . 1989లో పండితులను కాశ్మీర్ నుంచి బయటికి నెట్టి వేస్తున్న సందర్భం లో ఆయన తీవ్రంగా ఆలోచించి పండితులు ప్రవాసం లోకూడా అను సారించాల్సిన విధి విధానాలు ఇందులో రాశాడు  .ఆడియో కేస్ట్లు కరపత్రాలు అందుబాటులోకి తెచ్చాడు సంప్రదాయం అవిచ్చిన్నంగా కొనసాగాలన్న ఆయన తపన అత్యంత శ్లాఘనీయం .కర్మకాండ దీపికా ,శివరాత్రిపూజ ,శాండీయ ,అంతిమ సంస్కారం జన్మదిన పూజ లు కాశ్మీర్ పండితులకు ప్రవాసం లో గొప్ప మార్గ దర్శకాలైనాయి  .శాస్త్రి  పంచస్తవి భవాని సహస్ర నామం ,మహిమాపార్ ,భగవద్గీత లల్లేశ్వరి వాక్యాలపై తన స్వరం తో తెచ్చిన ఆడియో  కేసెట్లు ప్రతి పండిత కుటుంబం లోనూ మారు మోగుతాయి .కాశ్మీరీ భాష ను నేర్వటం మాట్లాడటం రాయటం మరిస్తే జరిగే అనర్ధాన్ని ఎలుగెత్తి చాటి భాషను కాపాడుకోవాల్సిన అవసరాన్ని చెప్పాడు  శారదా లిపి ని సంస్కరించి  ఆధునికతర పండిట్లకోసం ‘’శారదా ప్రయిమర్ ‘రాసిన భాషా సంస్కృతీ అభిమాని

 కాశ్మీర పండిత సంప్రదాయానికి నిలువెత్తు దర్పణంపండిత ఆనంద శాస్త్రి .వేషధారణలో భాషలో కాశ్మీర పండితుని లక్షణాలన్నీ కొటొచ్చినట్లు కనిపిస్తాయి .పండిత వస్త్ర ధారణను ‘’ఫెరేన్ ‘’అంటారు ’.తలపై టర్బన్ ఉంటుంది .ఆయన ఇంట్లో చదువుకొనే ,రాసుకొనే గదికూడా సంప్రదాయానికి మచ్చు తునకగా ఉంటుంది .బీరువాలు షెల్ఫ్లులు కుర్చీలు సోఫాలు  ఉండవు .కింద కూర్చుని రాసుకొనే వ్రాత బల్ల మాత్రమే ఉంటుంది .ఆయన దిన చర్య అత్యంత క్రమ బద్ధంగా ఉంటుంది .అయన ముఖం లో వేద విజ్ఞాన జ్యోతి దర్శన మిస్తుంది .కనులలో కాంతి మిరుమిట్లు గొలుపుతుంది .ఆయనతో మాట్లాడటమే గొప్ప ఎడ్యుకేషన్ . ఇంత గొప్ప పండితుని జీవిత వివరాలు తెలియకపోవటం విచారకరమే

242- భవానీ నామ సహస్ర స్తుతి కర్త -జానకీనాధ కౌల్ (కమల్ )(1914

కమల్ కలం పేరుగా రచనలు చేసిన జానకీనాధ కౌల్ శ్రీనగర్ లో 1914 లో జన్మించాడు .సంస్కృత కాశ్మీరీ ఆంగ్లలలో అనేక సుప్రసిద్ధ రచనలు చేశాడు .చిన్నప్పుడే తలిదండ్రులను కోల్పోయి అనాథఅయి ,బడికి వెళ్లి చదువుకొనే స్థితిలేక స్త్రీ సంక్షేమ శాఖలో కొద్దికాలం పని చేసి పొట్టపోసుకొని ,30 వాత టీచర్ గా డి .ఎ .వి .ఇన్స్టి ట్యూట్ లో పనిచేసి ,జూనియర్ లెక్చరర్ అయి ,క్రమంగా సంస్కృతం లో బి ఏ, ఏం ఏ ప్రభాకర డిగ్రీలు పొంది ,శ్రీనగర్ లో పరమానంద రీసెర్చ్ ఇన్ స్టి ట్యూట్ లో రీసెర్చ్ ఆఫీసర్ గా చేరి శ్రీరామ కృష్ణ ఆశ్రమ పత్రికకు సంపాదకుడై విశిష్ట సేవలు అందించాడు

  ఆధ్యాత్మిక విషయాలలో ఆరితేరి ,తనకున్న విశిష్ట సంస్కృత విజ్ఞానంతో శైవ శాక్తేయాలను  తంత్ర విద్యా   శాస్త్రాన్ని  అధ్యయనం చేసి అసలైన జిజ్ఞాసువు భక్తుడై స్వామి రామ తీర్ధ రాసిన గ్రంధాలు చదివి కవి గా తన సత్తా చాటాడు .నీల కంఠ పండితుని ఆశ్రయం లో భగవద్ గీతాధ్యయనం చేసి శంకర ,శంకరానంద భాష్యాలు జీర్ణం చేసుకొని  నీలకంఠ ప్రభుత్వ సర్వీస్ నుంచి రిటరయి ఋషీకేశ్ చేరి స్వామి శివానంద గా సన్యాసం దీక్ష పొంది అక్కడ శివానందాశ్రమమం నెలకొల్పాడు .వెళ్లేముందు శాస్త్రిని మరొక గొప్పపండితుడు స్వామి లక్ష్మణ జూ కు అప్పగించివెళ్ళాడు .స్వామి మహాసమాధి చెందాక ఆయన జీవితం పై అనేక వ్యాసాలూ  భ క్తి గీతాలు చాలా పత్రికలకు రాశాడు

లక్ష్మణ జూ తో ఉన్న గాఢ అనుబంధం వలన ఆధ్యాత్మికత మరింతగా పెరిగి సంస్కృత ఆంగ్లాలో భక్తి కవిత్వం పారించాడు .అవి వివిధ జర్నల్స్ లో పరుచురితమైనాయి .తర్వాత కాశ్మీర శైవం పా అభిరుచి కలిగి దాని ఆవిర్భావం గురించి పరిశోధన చేసి రాయటమేకాక అనేక శైవ గ్రంధాలకు వ్యాఖ్యానాలు రాశాడు .ప్రాణాయామ ,ధ్యానాలపై పుస్తకాలు రాశాడు ..ఆశ్రమానికి దగ్గర లో ఉన్న ఈషాబీర్ నుండి ‘’విద్యారణ్య పంచదశి ‘’అభ్యసించాడు .సృజనకర్త గా వ్యాఖ్యానకర్తగా అనువాదకునిగా కౌల్ ప్రజ్ఞ అసాధారణమై భాసించింది .జీవితం మొదట్లో పొందిన కస్టాలు మరచిపోయి జీవితాలకు ఉపయోగపడే అద్భుత రచనలు చేశాడు .ఆయన కవిత ‘’శివ శంకర సాంబు ‘’బాగా ప్రసిద్ధమైంది

 జానకీ నాధా కౌల్ ప్రతిభాసర్వస్వ0 గా ఆయన రాసిన ‘’భవానీ నామ సహస్ర స్తుతి ‘’,ని భావిస్తారు ఇది ఇంగ్లిష్ ,హిందీలలోకి అనువాదం పొందింది .దీనికి వ్యాఖ్యానమూ రాశాడు ..రెండవది ‘’శివ సూత్రం విమర్శ ‘’అనే హిందిగ్రంధం 3 పంచస్తవి కి ఆంగ్లానువాదం వ్యాఖ్యానం రాశాడు .కౌల్ గ్రంథ రచనకు రామకృష్ణ మతం అధిపతి స్వామి రంగనాథానంద ప్రశంసించారు

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -18-6-17 కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

    

   పండిట్ కౌల్ పండిట్ ఆనంద శాస్త్రి

వీక్లీ అమెరికా -11 (12-6-17 నుండి 18-6-17 )వరకు

షష్టి పూర్తి మహోత్సవ  వారం

అన్నీ కూడా అయిపోయాయి” నాన్ స్టిక్ ”