—

—

—

మహాన్యాస పూర్వక శ్రీ రుద్రాబిషేకం ,శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామి వ్రతం

27-6-17 మంగళవారం షార్లెట్ లో మా అమ్మాయి వాళ్ళ ఇంట్లో మా దంపతులచేత ఉదయం 7-30 నుండి 10 గంటలవరకు శ్రీ సువర్చలాంజ నేయ స్వామి వార్లకు అష్టోత్తర సహస్రనామార్చన అనంతరం  ‘’పంచాగ రుద్ర పంచముఖ ధ్యాన ,న్యాస పూర్వక  సంపుటీ కరణ ,దశాంగ రౌద్రీకరణ షోడశాంగ రౌద్రీకరణ,ఆత్మరక్షాయుక్త  శివసంకల్ప ,పురుషసూక్త అష్టాంగ ప్రణమ్య రుద్రార్చన స్నానాది ప్రయోగ ,దశశాంతి ,సామ్రాజ్య పట్టాభిషేక సమేత మహన్యాస పూర్వక శ్రీ రుద్రాభిషేకం ,అనంతరం శివ అష్టోత్తర ,సహస్ర నామ అర్చన  ,బిల్వాష్టోత్తర పూజ నిర్వహింపబడును ..

   ఉదయం  10 గం  నుండి 12 -30 వరకు నవగ్ర అష్టోత్తర పూజలతో శ్రీ రమాసహిత సత్యనారాయణ స్వామి వ్రతం, స్వామివార్లకు   అశోత్తర సహస్ర నామ పూజ జరుప బడును .

                                               గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -షార్లెట్ -అమెరికా

గీర్వాణకవుల కవిత గీర్వాణం -3

226-వివిధ ఋషుల పేర్లతో వర్ధిల్లిన –బ్రాహ్మణాలు  (బీసీ 900-600 )

శృతి వాగ్మయం లో భాగమైన  బ్రాహ్మణాలు  మంత్రాలు తంత్రాలు కర్మకాండలు  వాతావరణ మార్పుల గురించి తెలియజేసే తాత్విక విషయాలను తెలియజేసేవి .వేదం భాష్యాలు వంటివి బ్రాహ్మణాలు   .ఇవి ఒక్కొక్క వేదానికి వేరువేరుగా వివిధ ఋషుల పేర్లతో పిలువబడ్డాయి .వీటిలో ఏక సూత్ర నిర్మాణం కనిపించదు .ఆరణ్యకాల లేక ఉపనిషత్తుల సూత్రాలు కలిసి ఉంటాయి  .ఇందులో అతిప్రాచీనమైనదానికాలం క్రీపూ 900 అతి ఆధునికమైనది క్రీ పూ 600 వరకు గా భావిస్తారు ప్రతి వేదం శాఖకు దానికి సంబంధించిన బ్రాహ్మణ ఉంటుంది .పూర్వం బ్రాహ్మణాలు సమాఖ్య చాలా ఉన్నా ఇప్పుడు మిగిలినవి కేవలం 19 మాత్రమే .అగ్నిహోత్ర విధానం వివాహం దంపతులు అనుసరించాల్సిన విధానాలు  గర్భిణీ స్త్రీలుమంచి సంతానం కోసం పాటించాల్సిన నియమాలు .మంత్రోచ్చారణ ,దోషాలతో మంత్రాలు చదివితే కలిగే దుష్పరిణామాలు ,స్వాధ్యాయం తో వేదాలను కాపాడుకోవాల్సిన పద్ధతులు అన్నీ వీటిలో ఉంటాయి .వేద సంస్కృతం కంటే బ్రాహ్మణాలు సంస్కృతం వాటికి తరువాత వచ్చాయికనుక భిన్నంగా ఉంటుంది  .ఇప్పుడు బ్రాహ్మణాలలో రకాలను తెలుసుకొందాం –

1-ఋగ్వేదం -సకల శాఖ -ఆత్రేయ బ్రాహ్మణం -దీనినే అశ్వలాయన బ్రాహ్మణం అనీ అంటారు .ఇందులో 40 అధ్యాయాలు సోమా హోమం గురించి వివరణ ఉంటుంది -2 భాస్కల లేక ఇక్ష్వాకు శాఖ -కౌశతకి బ్రాహ్మణం లేక సాంఖ్యాయన బ్రాహ్మణం అంటారు . అధ్యయాలు మొదటి అధ్యాయాలలో అన్నహోమం గురించి ,తర్వాత సోమా హోమం గూర్చి ఉంటుంది

2-సామవేదం -ఇందులో 1-కౌతుమా 2-రణయానీయ శాఖలున్నాయి -తాండ్య మహా బ్రాహ్మణ0 లేక పంచ వింశ బ్రాహ్మణం అతి ప్రాచీనమైనది  -25 అధ్యాయాలు -కథలు ,వ్రాత్య స్తోమాలు ఉంటాయి. సద్వి0శ బ్రాహ్మణం లో  లో 26 ప్రపాఠ కాలున్నాయి  .స0వి విధాన బ్రాహ్మణం లో 3 ప్రపాఠకాలు సూత్రం శైలిలో ఉంటాయి .ఆర్షేయ బ్రాహ్మణం సామ వేదానికి సూచిక .దేవతాధ్యాయ బ్రాహ్మణం లో 3 ఖండాలలో 26 ,11 ,25 ఖండికలున్నాయి .చాందోగ్య బ్రాహ్మణం 10 ప్రపంచకాలు .ఒక్కొక్కదానిలో 8 ఖండాలు . నుంచి 10 ప్రపాతకాలు చాందోగ్య ఉపనిషత్ లోనివి .సంహితోపనిషత్ బ్రాహ్మణం లో ఒకే ప్రపథకం 5 ఖండాలుగా ఉంది .వంశ బ్రాహ్మణం చిన్నదే .ఒక్క అధ్యాయంలోనే గురుశిష్య సంబంధ చర్చ ఉంటుంది

  జైమినీయ శాఖ -జైమినీయ బ్రాహ్మణం 3 కాండాలు .తాండ్య  బ్రాహ్మణం కంటే ప్రాచీనమైనది .మహాబ్రాహ్మణం అంటారు కొద్దిభాగమే లభ్యం .జైమినీయ -ఆర్షేయ బ్రాహ్మణం -ఇదికూడా సామవేద సూచికయే .జైమినీయ ఉపనిషత్ బ్రాహ్మణం -దీనినే  తల్వకార ఉపనిషత్ బ్రాహ్మణం అంటారు  .ఛాన్దో గ్యానికి సమాంతరంగా ఉంటుంది

2-యజుర్వేదం

 1- కృష్ణ యజుర్వేదం లో మైత్రాయని సంహిత ,చరక లేక కథా సంహిత ,కపిస్థల కథా సంహిత ,తైత్తిరీయ సంహితలున్నాయి .

 2- శుక్ల యజుర్వేదం -మాధ్యందిన శాఖ లో శతపధ బ్రాహ్మణం ,కాన్వ శాఖలో కూడా అవే ఉంటాయి

3-అధర్వ వేదం లో శౌనక పిప్పలాద శాఖలున్నాయి .పిప్పలాద బ్రాహ్మణం అలభ్యం .కానీ గోపథ బ్రాహ్మణం మాత్రమే ఉంది .దీనిని పిప్పలాద ఆరణ్యకం గా భావిస్తారు

227- అరణ్యాలలో మహర్షులు దర్శించిన -ఆరణ్యకాలు

ఏకాంత వాసం లో దీర్ఘ ఆతపస్సులో అరణ్యవాసం లో మహర్షులు దర్శించినవి లేక ఆరాటంలో పుట్టినవి ఆరణ్యకాలు .ఇవి కర్మకాండలగురించి వ్రతాలు ప్రవర్గ్యలు గురించి తెలియ జేస్తాయి .ఆరణ్యకాలు కర్మకాండ కు సంబంధించినవైతే ఉపనిషత్ లు జ్ఞానకాండకు సంబంధినవి .వేదం మంత్రం భాగాలను సంహితాలని వాటి వ్యాఖ్యానాలను బ్రాహ్మణాలని ,,వాటిలోకి కర్మకాండను తెలియజేసేవి ఆరణ్యకాలని వేదాలలోని జ్ఞానభాగాన్ని చెప్పేవి ఉపనిషత్ లు వేదాంగాలని అంటారు

  ఆరణ్యకాలు కూడా వివిధ ఋషుల పేర్లతో పిలువ బడుతున్నాయి .ఋగ్వేదానికి ఐతరేయ ఆరణ్యకం కౌశిక ఆరణ్యకాలు -యజుర్వేదానికి తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం మైత్రాయణీయ ఆరణ్యకం,కేదారణ్యకం ,బృహదారణ్యకం  సామవేదానికి తలవకార ఆరణ్యకం ,ఆరణ్యక సంహిత ,అధర్వ వేదానికి ఆరణ్యకం ఆలభ్యం

ఐతరేయాఅరణ్యకం 5 అధ్యాయాలు మొదటి రెండిటిలోప్రాణ విద్య ఉంటుంది 3 లో సంహితోపనిషత్ లో స్వర చర్చ  4 ,5 ల లో మంత్రాల సాంకేతిక వివరణ ఉంటుంది దీన్ని మహానామ్ని  అంటారు

 తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం లో 10 భాగాలు .మొదటి దానిని  కథాకాని అంటారు .అగ్ని ఛయన కాండ ఉంటుంది  2వది మహాయజ్ఞాన నిర్వహణ విధానం మిగిలినవి మంత్రం తంత్ర సాంకేతిక వివరాలు

కథారణ్యకం -తైత్తిరీయమే .సాంఖ్యాయన ఆరణ్యకం లో 15 అధ్యాయాలు . ,2 అధ్యాయాలు మహా వ్రతాన్ని 3నుంచి 6 కౌశిక ఉపనిషత్ ను ,7,8 సంహితోపనిషత్ ,9 ప్రాణ విశిష్టత ,10 అగ్నిహోత్ర విధి 11 అంత్య సంస్కారం 12 ప్రార్ధన ఫలితాలు 13 శ్రావణ మనన నిధి ధ్యాస వివరణ 14 అహం బ్రహ్మాస్మి వివరణ 15 బ్రహ్మ నుంచి గుణ సాంఖ్యాన వరకు గురు స్తుతి ఉంటాయి .బృహదారణ్యకం బృహదారణ్యక ఉపనిషత్ ను ,ముఖ్యంగా ‘’పర్వాగ్య ‘’కర్మ కాండను గురించి వివరిస్తుంది .ఆరణ్యకాలను ‘’రహస్య బ్రాహ్మణాలు ‘’అన్నారని నిరుక్తానికి వ్యాఖ్యానం రాసిన దుర్గా చార్య అన్నాడు

228-చైనా యాత్రికుడు హుయాన్ సాంగ్ అనువదించిన యోగాచార్య భూమి శాస్త్రం -(క్రీశ 300-350)

బౌద్ధ ధర్మ యోగుల యోగ విధానాన్ని సంపూర్ణంగా తెలియ జేసే విజ్ఞాన సర్వస్వమే ‘’యోగా చార్య భూమి శాస్త్రం ‘’సంస్కృతం లో చాచింపండిన ఈ ఉద్గ్రంధం క్రీ శ 300-350 కాలపు రచన .ఇందులో 5 ముఖ్య విభాగాలున్నాయి .అందులో మొదటిదైన ‘’విస్తృత భూమిక ‘’అతి పెద్దది ఇందులో బౌద్ధజ్ఞానాన్ని పొందటానికి ఉన్న వివిధ భూమికలు వివరణ ,స్థాయిలు ధ్యాన స్థాయిలు ,వినటం ఆలోచించటం అభ్యాసం చేయటం శ్రావక భూమి ప్రత్యేకబుద్ధభూమి బోధిసత్వ భూమి ఉన్నాయి .రెండవ భాగాన్ని వినిశ్చయా సంగ్రహం అంటారు బహుభుమిలో చెప్పబడిన అనేక విషయాల నిర్వచనం వ్యాఖ్యానాలుంటాయి మొదవదైన వివరణ సంగ్రహం లో విధి విధానాల వివరణాలున్నాయి .నాల్గవది పరన్యా య సంగ్రహం  లో   ఆగమాలలో చెప్పబడినవాటి వివర్ణన విశ్లేషణ ఉంటాయి చివరిదైన అయిదవది వాస్తు సంగ్రహం -లో సంయుక్తాఆగమా సూత్ర వివరణ ఉంది ఇందులో వినయ సంగ్రహం కూడా కలిసి ఉంటుంది

దీని చైనా ప్రతిలో అభిధర్మ ఉంటె టిబెటన్ ప్రతిలో అది లుప్తమైంది బహుభుమిలోని సంస్కృత భాగాలైన బోధిసత్వ భూమి శ్రావక భూమి ఇప్పటికీ కనిపిస్తాయి .చైనా బౌద్ధం లో అనేక విభేదాలకు కారణం సరైన వ్యాఖ్యానాలు లేకపోవటమేకాక అసలు గ్రంధం లోని భాగాలు లేకపోవటం కూడా కారణమని హుయాన్ సాంగ్ రాశాడు

 హుయాన్ సాంగ్ భారత దేశ సందర్శనానికి వచ్చినప్పుడు నలంద విశ్వ విద్యాలయ బౌద్ధాచార్యుడు షీలా భద్రాచార్య హుయాంసాంగ్ కు ‘’యోగా చార్య భూమి శాస్త్రాన్ని ‘’సుమారు 9 నుంచి 15 నెలలో బోధించాడు .దీన్నిహుయాన్ సాంగ్  చైనా భాషలోకి హొంగ్ ఫు మొనాస్టరీ లో 646-648కాలం లో అనువదించాడు అందులో 100భాగాలు లేక’’ జువాన్ ‘’ లున్నాయి .హుయాన్ సాంగ్ కు ముందే 394-468 కాలం లో ధర్మ క్షేత్ర , గుణ భద్ర ,పరమార్ధ లు కొంతభాగం చైనా భాషలోకి అనువదించారు

229-ప్రమాణ వార్తిక కర్త -ధర్మ కృతి (క్రీశ . 600-700 )

నలంద విశ్వ విద్యాలయ బౌద్ధాచార్యుడు ధర్మ కృతి క్రీశ 600-700 కాలం వాడు .యోగాచార్య సూత్రాన్తిక విధానాలలో నిష్ణాతుడు .గొప్ప అణుశాస్త్ర వేత్త .ఆయన రచనలు మీమాంస న్యాయ శైవ హిందూ  జైన తత్వశాస్త్రజ్ఞులను బాగా ఆకర్షించాయి .ఆయన రచన ‘’ప్రమాణ వార్తిక’’ బృహద్గ్రంథం .ఇది భారత టిబెట్ దేశాలలో విస్తృత సంచలనం కలిగించింది

 ధర్మకృతి దక్షిణ భారత దేశం లో పుట్టిన బ్రాహ్మణుడని ,మహా మీమాంసకారుడు కుమారిలభట్టు మేనల్లుడని అంటారు.ఇతని వస్త్ర ధారణచూసి  మేనమామ కుమారుల భట్టు ఒక రోజు తీవ్రం గా  ఆక్షేపించి టిఇట్టిపోశాడని అప్పతిల్లప్పుడే ఇల్లువదిలి బౌద్ధం లో చేరాడని ఈశ్వర సేన వద్ద కొంత చదివి నలందా వెళ్లి 6 వ శతాబ్ది ధర్మపాలతో సన్నిహితంగా మెలఁగి  బౌద్ధ తర్క వేత్త దిజ్ఞాగుని ప్రభావం తో బౌద్ధ ధర్మావలంబనానికి మార్గదర్శక సూత్రాలు రాశాడని వీటినే టిబెట్ లో కూడా అనుసరించారని  నలందలో సామాన్య బౌద్ధుడుగానే ఉన్నాడు  ,ఎవరూ ఆయన జ్ఞానాన్ని అర్ధం చేసుకోలేకపోయారని అనుకొన్నాడు

 ధర్మ కీర్తి ఏదైనా కార్య కారణం సంబంధంగా హేతు బద్ధంగా తర్క విధానం లో ఉండాలని భావించాడు .పరమార్ధసత్  సంవృత సత్తుతో విభేదిస్తుంది .ప్రత్యభీజ్ఞానంనిశ్చయం లు వాసనలతో ఉద్బుద్ధమై ,ప్రత్యక్షాభాసమౌతాయని అసలు సత్యమైన సంవిత్ ను మరుగుపరుస్తామని,సహజ ప్రభాసమానమైన ప్రభాస్వరను  అవిద్య కప్పేస్తుందని అంతర్జ్వాలగా ఉన్న చింతామణి ప్రజ్ఞను మేల్కొల్పితే పూర్ణ ప్రజ్ఞ లభిస్తుందని చెప్పాడు .ఇతనిభావాలు మాధ్యమకా భావాలు .దిజ్ఞాగు ధర్మాకృతి  లో బౌద్ధం లో ఒక నూతన ఆలోచనా విధానానికి మార్గ దర్శకులయ్యారు .టిబెట్ లో వీరిద్దర్నీ కారణకారులు అంటారు .ఇప్పటికాలపు ప్రమాణవాదులన్నమాట

 ధర్మ కృతి రచనలు -సంబంధ ప్రతీక్ష వృత్తి ,ప్రమాణ వినిశ్చయా ,ప్రమాణ వార్తిక ,ప్రమాణ వార్తికస్వ వృత్తి ,న్యాయ బి0దు ప్రకాశన , హెక్టా బిందూనామ ప్రకారణ ,సంతానాన్తర సిద్ధినినామ ప్రకారణ ,వాడ న్యాయ నామ ప్రకారణ

230-అవధూత గీత కర్త -దత్తా త్త్రేయ  స్వామి  (900-1000)-

స్వేచ్చాగానం అని పిలువబడే ‘’అవధూత గీత ‘’కర్త క్రీశ 900 -1000 కాలపు దత్తాత్రేయ మహర్షి .ఇది ఎనిమిది అధ్యాయాలతో 298 శ్లోకాల’’నాధ యోగ’’  గ్రంధం .దత్తాత్రేయుడు యోగీశ్వరేశ్వరుడు .ఆత్మజ్ఞాని ఆత్మజ్ఞాన సోపానాలు ఈగ్రంధం వివరిస్తుంది .సహజామ్రుతాన్ని పంచే  గ్రంధం .ఇందులో ఒక శ్లోకభావం గ్రహిద్దాం -’’నేనే పరమ శివుడను -అనుమానం వలదు .మిత్రుడా నాకు నేను ఎలా నమస్కారించుకో గలను -ఈశ్వరానుగ్రహ దేవా పుంసా మద్వైతవాసనా -మహాభయ పరిత్రాణ విప్రాణాముపజాయతే

 2-   ఏనే దం పూరితం సర్వమాత్మనైవా ఆత్మానాత్మని

విశ్వంభర నారాయణీయం

తెలుగు’’ గజళ్లకు’’ జలదరింపు తెచ్చి

‘’నాగార్జున సాగర్ ‘’ను తేనెల వాకల  తెలుగుతో నింపి

‘’కర్పూర వసంత రాయల ఘనతకు

‘’మేలిమి కప్పుర  తెలుగు పలుకుల నీరాజనమెత్తి

‘’నవ్వని పువ్వు ‘’లోని వసివాడని అందాలు మెచ్చి

‘’వెన్నెల వాడ ‘’లో వసంత విహారం చేసి .

తెలుగు జాతీయ ‘’జలపాతం ‘’సృష్టించి

‘’దివ్వెల మువ్వల ‘’దివ్యనాదాన్ని పంచి

ఆధునిక ‘’రుతు చక్రానికి ‘’గిరగిరలు నేర్పి

‘’మధ్య తరగతి మందహాసం ‘’పై

మంచి ముత్యాల జల్లు కురిపించి  

‘’మంటలు లోని మానవుడు ‘’కు

సాంత్వనంతో ఉపశమనం కలిగించి

‘’విశ్వంభర ‘’కు వెన్నెల వాకలు కూర్చి

‘’ప్రపంచ పదుల ‘’తో విశ్వాన్ని చుట్టి

కళాస్రష్ట ‘’రామప్ప’’కు

‘’సంగీత రూపక ‘’గోపురం కట్టి

‘’సినారె నాటిక ‘’లతో నూత్నఆవిష్కారం చేసి

ఆధునికాంధ్ర సాహిత్య సాంప్రదాయం ‘’కు

జోహార్లుపలికి ,’’ప్రయోగాల ‘’కు

నిండుమనసుతో

ప్రశంసల తెల్ల గొడుగు పట్టి ,

తెలంగాణా’’ మట్టి నుంచి’’

ప్రపంచ సాహిత్య’’ఆకాశానికి’’ఎదిగి

‘’యాత్రా సాహిత్యా’’నికి ,మాత్రా  సాహిత్య

గౌరవం కల్పించి మెరిపించి మురిపించి

చలన  చిత్రసీమకు ‘’గులే బకావళి ‘’తో

పాటల గులాబీ పూలు పూయించి

త్రిసహస్ర గీతాల హరి విల్లు అమర్చి

‘’ఏక వీర ‘’కు ప్రశంసల వీరతాళ్లను

మాటల ,పాటల పసందు తో వేసి

‘’జ్ఞాన పీఠం ‘’   పై కూర్చున్నా

నిత్య కవిత్వ సరస్వతీ సమార్చన చేస్తూ

ప్రసంగానికి మాధుర్య సుగంధాలు పూయిస్తూ

నాగేశ్వర రావు నారాయణ రెడ్డిలేని సభ

 భాగ్యనగరం లో ఉండదనిపించి   

నిండు జీవితం గడిపి దివికేగిన

పుంభావ తెలుగు సరస్వతి

సింగి రెడ్డి నారాయణ రెడ్డి

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15-6-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

—

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -3

217-అలభ్య నాటక రచయిత -మహా కవి చంద్ర (క్రీశ . 319 )

క్షేమేంద్రుడు కల్హణుడు మంఖ  కవుల చేత గుర్తింపబడిన కవి మహాకవి చంద్ర క్రీ శ 319 లో కాశ్మీర్ పాలకుడు తుంజీర   అని పిలువబడే రణాదిత్యుని కాలం వాడు .ఆయన రాసిన నాటకం అన్నితరగతుల ప్రజలనువిపరీతంగా  ఆకర్షించిందని  అభినవ గుప్తుడే  చెప్పాడు కానీ అది అలభ్యం .ఆయన రాసినట్లు చెప్పబడే కొన్ని కవితలు కనిపిస్తాయి అందులో ఒకటి -ప్రేయసీ కాలం దుప్పిలాంటిది ఎగిరిపారిపోతే మళ్ళీ తిరిగిరాదు . ‘’కాశ్మీరం లో కుంకుమపువ్వు యెంత బాగా ఎక్కువగా పండుతుందో కవిత్వమూ అంత విస్తృతంగా అందంగా పండుతుంది ‘’అన్న బిల్హణకవి మాట పై కవితను చదివితే అర్ధమవుతుంది

218-కాశ్మీర్ లో సంస్కృత కావ్య రచన (650 -884 )

  కాశ్మీర్ లో లభించిన మొట్టమొదటిరచన  ‘’నీలకంఠ పురాణం ‘’.ఇదికావ్యం కాదు .క్రీశ 650 లో  భూమాకుడు రాసిన  ‘’అర్జున రావణీయం ‘’మొదటికావ్యం .ఇది భట్టికావ్యానికి అనుసరణం .ఉపోద్ఘాతం లో కవి దీన్ని మహాకావ్యం అని చెప్పుకొన్నా  ఇందులో పాణినీయ వ్యాకరణ సూత్ర వివరణమే ఎక్కువ .ఇందులోని 18 సర్గలు పాణిని అష్టాధ్యాయిలోని 18  గాన కుటాది పాదం ,భూవాది పాదాలకు   సరిసమానం కథ -రావణ కార్త వీర్యార్జున మే . 500 శ్లోకాలు భారవి కిరాతార్జునీయం  శ్రీ తో మొదలైనట్లే ఈ కవీ  అలానే చేశాడు . 8 వ శతాబ్దం దాకా కాశ్మీర సంస్కృత కవులు సృజన కంటే విమర్శనాత్మక రచనలకు ప్రాధాన్య మిచ్చారు .ఉద్భటకవి తో కాశ్మీర్ లో సంస్కృత సృజన రచన ప్రారంభమైందని అంటారు

 జయాపీడని ఆస్థానకవి దామోదర గుప్త రచన ‘’కుట్టినీమతం ‘’అశ్లీల సాహిత్యం గా ముద్రపడింది . 1058 శ్లోకాల ఈ కావ్యం వారణాసికి చెందిన మాలతి  సలహా సంప్రదింపులకు వికరల ను చేరటం అనేక ప్రేమ కిటుకులు ,మన్మధోత్సవం శృంగారం దట్టించిన   ప్రేమకథ .కొన్ని శ్లోకాల భావాలు చూద్దాం -1-పుష్పహారం ధరించిన ఆమె స్రగ్ధర అంటే అందమైనాముఖం కలది .ఆమె సువదన,ప్రహర్షిణి  ,తనుమధ్యమా ,రుచిరా ,సుభాషిణీ .ఈ పేర్లు అందానికి ఛందస్స్సు వైవిధ్యానికి సరిపోతోంది

 8 వ శతాబ్దం లో సర్వజ్ఞ మిత్ర కవి ‘’స్రగ్ధరా స్తోత్రం ‘’లో 37 స్రగ్ధరా వృత్త శ్లోకాలున్నాయి .  ప్రసన్నం చేసుకొనే  దీనాక్ర0 దన శైలి లో  పాపాలను క్షమించమనటం  తన బలహీనతలను చెప్పుకోవటం కనిపిస్తుంది .ఒకశ్లోకం లో ‘’నా తప్పులు బలహీనతలు మోసం ద్రోహం నన్ను వెంటాడుతున్నాయి .రెండవ శ్లోకం లో -చావుకు దగ్గరైన వాడినీ మంచి వైద్యం తెలిసిన డా వైద్యుడు నిర్లక్ష్యంగా వదిలేసినట్లుంది నా పరిస్థితి

కవి సర్వజ్ఞ మిత్రుడు కాశ్మీరం లోపుట్టినా మగధలోని నలంద విశ్వ విద్యాలయం లో చదివి గొప్ప పండితుడు విజ్ఞానశాస్త్ర వేత్త అయి ‘’విక్రమ శీల మహా విహారాని’’కి  ‘’రాజగురు ,పండిత భిక్షు ,జిన రక్షిత అయ్యాను ‘’అని చెప్పుకున్నాడని ‘’పాగ్సాన్ జాన్ స0గ్  ‘’అనే టిబెటన్ మత గురువు చెప్పాడు .సర్వజ్ఞ మిత్రుని భుజంగ స్తోత్రం కాశ్మీర్ లోనే కాక టిబెట్ లోని టాంగ్యూర్ లో కూడా ప్రార్ధనలో ప్రాచుర్యం లో ఉంది’

 కాశ్మీర్ పండిత గురువు రవి గుప్తుని శ్లోకాలు ,శాక్య శ్రీ భద్రుని 21 అధ్యాయాలలో శ్లోకాలు టిబెట్ లోనూ బాగా ప్రచారమైనాయి

దేశం లో చాలా ప్రాంతాలలో మహా కావ్యాలహవా తగ్గిపోతున్నప్పుడు కాశ్మీర్ లో 9 వ శతాబ్దం లో అంటే 855-884 కాలపు రాజైన అవంతీ వర్మకాలం లో మహాకావ్య విజృంభణ సాగింది  .జయాపీడని ఆస్థానకవి రత్నాకరుడు ‘’హరవిజయం ‘’మహాకావ్యం రాసి తనను ‘’శ్రీ బాల బృహస్పతి అనుజీవిని ‘’గా చెప్పుకున్నాడు  .అవంతివర్మ రాజ్యానికి రాక ముందు శంకుక కవి ‘’భువనాభ్యుదయం ‘’తో మహాకావ్యాలు కొంత వెనక్కు తగ్గాయి .ఇందులో850 లో  మమ్మ ,ఉత్పల మధ్య తీవ్ర పోరాట చరిత్ర ఉంది ఒక శ్లోక భావం -’’వితస్త ప్రవాహం యుద్ధభూమిలో చనిపోయిన వీర సైనికుల కళేబరాల భీభత్సానికి ఆగిపోయింది .ఇది చాలా విచార సంఘటన .

  సశేషం

   మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -14-6-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

కాశ్మీర్ సర్వజ్ఞ శారదా శక్తిపీఠ0

ఆజాద్ కాశ్మీర్ లో నీలం నది ఒడ్డున శారదా గ్రామంలో శారదా దేవి శక్తిపీఠ ఆలయం ఉంది ..కాశ్మీర్ వేద వేదాంత శాస్త్ర విద్యలకు ప్రముఖ స్థానం అందుకే కాశ్మీర్ కు’’ శారదా దేశ0 అని  పేరు  అక్కడ కొలువైయున్న సరస్వతీ మాత యే శారదాంబ .ఆమెను ‘’కాశ్మీర పూర్వ వాసిని ‘’అంటారు .కాశ్మీర ప్రజలు నిత్యం ఈ శక్తి పీఠాన్ని సందర్శించి ‘’నమస్తే శారదా దేవీ కాశ్మీర పురవాసినీ -త్వం హం ప్రార్థయే నిత్యం విద్యాదానం చ దేహిమే ‘’అని భక్తితో స్తోత్రం చేస్తారు

 14 వ శతాబ్దానికి ఈ ఆలయం చాలా సార్లు శిధిలమైంది . 19 వ శతాబ్దం లో కాశ్మీర్ రాజు మహారాజా గులాబీ సింగ్ ఈ ఆలయాన్ని చివరిసారిగా మరమ్మత్తులు చేశాడు .1 948 లో ఇండియా పాకిస్తాన్ యుద్ధం ఈ ప్రాంతం లో జరిగి ఈ ప్రాంతం  ఫస్తూ న్ ‘’తె గల ఆక్రమణకు  గురై వాళ్ళ అధీనం లో ఉండి పోయింది .తర్వాత ఇది పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్ వశం లో ఉన్నది .దీనికి తోడు 2005 లో జరిగిన అతిపెద్ద భూకంపం లో ఈ ప్రాంతం దేవాలయం చాలా శిధిలమైపోయింది అప్పటి నుంచి ఇది మరమ్మత్తులకు నోచుకోలేదు .పాకిస్తానీ హిందువులు అరుదుగా ఈ  దేవాలయాన్ని సందర్శిస్తారు .దీనికంటే వాళ్ళు సింధు బలూచిస్తాన్ పంజాబ్ ప్రాంతాలను సందర్శించటానికి ఇష్టపడతారు .అందుకే ‘’కటాస్ రాజ్ ‘’దేవాలయానికిచ్చిన ప్రాధాన్యాన్ని పాక్ ప్రభుత్వం దీని పై చూపటం లేదు

 సతీదేవి శరీర భాగాలు 51 ఎక్కడ పడ్డాయో అక్కడ శక్తి పీఠాలు కాలభైరవ దేవాలయాలు వెలసిన సంగతి మనకు తెలుసు ఇక్కడ అమ్మవారి కుడి చేయిపడి శారదా శక్తి పీఠ మైంది . 18 మహా శక్తిపీఠాలలో ఇదిఒకటి .ఇక్కడ విద్యా  దేవతగా శక్తిని ఆరాధిస్తారు అందుకే శారదా పీఠం అయింది .ఈ దేవాలయం బారాముల్లాకు 60 మైళ్ళు ,ముజఫర్ బాద్ కు 40 మైళ్ళ దూరం లో నీలం లోయలో శారదా అనే కుగ్రామం లో ఉంది .ఇది ‘’లైన్ ఆఫ్ కంట్రోల్ ‘’కు వాయవ్య భాగం లో 16 మైళ్ళ దూరం లో ఉంది .ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతం సంస్కృత విద్య కు  కాశ్మీరీ పండితులకు గొప్ప ఆవాసభూమి .హిందూ బౌద్ధాలు చక్కగా విలసిల్లిన భూమి .1277-78 కాలపు జైనుల చారిత్రక గ్రంథం ‘’ప్రభావక చరిత్ర ‘’ప్రకారం ఇక్కడ భద్రపరచబడిన వ్యాకరణ గ్రంధాలను చదివి శ్వే తాంబర జైనుడైన హేమచంద్రా చార్య తన ‘’సిద్ధాంత హేమ ‘’వ్యాకరణ గ్రంధం రాశాడు .భగవద్రామా నుజా చార్యులు శ్రీరంగం నుంచి ఇక్కడికి వచ్చి ఇక్కడున్న  బ్రహ్మ సూత్రాలపై బోధాయనుడు రాసిన వృత్తిని పరిశీలించి తాము’’ బ్రహ్మ సూత్ర భాష్యం’’అనే ‘’శ్రీ భాష్యం ‘’రాశారు . శారదా దేవాలయం ప్రక్కన సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయం ఉండేది   క్రీశ 632 లో చైనా యాత్రికుడు హుయాన్ సాంగ్ దీన్ని సందర్శించి రెండేళ్లు అధ్యయనం లో గడిపి దీనికున్న చారిత్రిక సాంస్కృతిక వైభవాన్ని ప్రస్తుతించారు

 కాశ్మీర్ శారదా పీఠాన్ని సర్వజ్ఞ పీఠం అంటారు .ఎన్నో అర్హతలున్నవారు మాత్రమే దీనిని అధిరోహిచగలరు భగవాన్ శంకర భగవత్పాదులు ఇక్కడికి వచ్చి అన్ని మతాల వాదాల వారినీ వాదం లో జయించి సర్వజ్ఞ పీఠం అధిరోహించారు  . ఇది అతిప్రాచీన ఆలయము, పీఠమూ .సముద్ర మట్టానికి 11000 అడుగుల ఎత్తున ఉన్నది .భారత ప్రభుత్వాధీన కాశ్మీర్ కు ఇది వేసవి విడిది .శారదాలయం 142 అడుగులపొడవు 95 అడుగుల వెడల్పు లో వెలుపలి గోడలు 6 అడుగుల వెడల్పు 11 అడుగుల పొడవు గా ఉంటాయి  . 8 అడుగుల ఎత్తులో   ఆర్చీ లుంటాయి .శృంగేరిలో శ్రీ శంకరాచార్య స్వామి ప్రతిష్టించిన గంధపు చెక్కతో చేయబడిన శారదా దేవి విగ్రాహాన్ని ఇక్కడి నుండే తీసుకు వెళ్లారని అంటారు

 1148 కి చెందిన కల్హణ మహాకవి శారదా దేవాలయం గురించి వర్ణించాడు 8 వ శతాబ్దం లో కాశ్మీర్ రాజు లలితాదిత్యునికాలం లో బెంగాల్ ప్రభువు గౌడరాజుఅనుయాయులు శారదాదేవిని దర్శించారని ,శంకరాచార్యులవారి ‘’ ప్రపంచసారం ‘’లో శారదా దేవి స్తుతి ఉందని ఇక్కడే రాసి ఉంటారని అంటారు . 1030 లో లో ఈ దేవాలయాన్ని సందర్శించిన ‘’అల్ బరూని ’’అనే చరిత్రకారుడు శారదా దేవి విగ్రహం గంధపు చెక్క-చంద న చెక్క తో చేయబడి ఉందని,చెప్పి ఈ ఆలయాన్ని ముల్తాన్ సూర్య దేవాలయం ,దానేశ్వర్ లోని విష్ణు చక్రస్వామి దేవాలయం ,గుజరాత్ లోని సోమనాధ దేవాలయం తోను పోల్చి చెప్పాడు . 16 వ శతాబ్దం లో అక్బర్ చక్రవర్తి ఆస్థాన నవరత్నాలలో ఒకరైన అబుల్ ఫజల్ కవి ఈ దేవాలయాన్ని వర్ణిస్తూ ఇది మధుమతి నది అంటే నేటి నీలం నది ఒడ్డున ఉందని ,ఆలయం బంగార0తో ధగధగా మెరుస్తూ ఉంటుందని ప్రతి శుక్లపక్షం  అష్టమినాడు ఇక్కడ అద్భుతాలు జరుగుతాయని రాశాడు

 ఇంత  గొప్పగా చరిత్రలో వెలిగిపోయిన  శారదాలయం 14 వ శతాబ్దం లోమొ దటిసారిగా ముస్లిం ల దాడికి   గురైనది .ఆతర్వాత ఈ ఆలయం ఈ ప్రాంతం ,కృష్ణ గంగ తో సంబంధం పూర్తిగా భారత దేశపు అధీనం నుంచి తప్పి పోయింది . 19 వశతాబ్దపు డోగ్రారాజు శారదాలయాన్ని పునరుద్ధరించారు .తర్వాతమళ్ళీ మామూలే .

.ఈ ఆలయాన్ని,  అమ్మవారిని ప్రముఖ కర్ణాటక వాగ్గేయ కారుడు ముత్తుస్వామి దీక్షితులు   కళావతీ కమలాసనా ,యువతీ ‘’కీర్తనలో ఘ్ఘనంగా కీర్తించారు  ‘’శాండిల్య మహర్షి ఈ దేవాలయం ప్రక్కన శారదా వనం లో తపస్సు చేశాడు .ఆలయం ప్రక్కనే అమర కుండ్ సరస్సు ఉండే.  శాండిల్య మహర్షి తపస్సుకు శారదా దేవి ప్రత్యక్షమైంది .కాశ్మీర్ ప్రజల స్థానిక లిపిని అమ్మవారిపేరుతోనే ‘’శారదా లిపి’’ ‘’అని భక్తిగా చెప్పుకొంటారు .ఉగ్రవాదుల దాడులలో అట్టుడికి పోయిన కాశ్మీర్ నుండి కాశ్మీర్ పండితులు వలస పోయారు .  2007 లో కొందరు పండితులు ఆజాద్ కాశ్మీర్ లోని శారదా దేవాలయాన్ని చూడటానికి వెడితే అనుమతించలేదు . అదీ మనచదువులతల్లి  శారదా మాతకు పట్టిన దుర్భర పరిస్థితి . మాటల గారడీ చేసే మోడీ కూడా దీనిపై శ్రద్ధ పట్టకపోవడం ,ఇదేకాదు తన గుజరాత్ రాష్ట్రం లోని సముద్ర గర్భం లో ఉన్న  ద్వారక పట్టణం పై కూడా ద్రుష్టి సారించకపోవడం బాధ గా ఉంది  . ఒకప్పుడు వైభవం గా ఉన్న శారదా దేవాలయ సర్వజ్ఞ శక్తి పీఠం నేడు శిధిలాలుగా చూస్తుంటే కడుపు తరుక్కు పోతుంది ..

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-6-17-కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

—

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

213-న్యాయ సూత్ర కర్త -గౌతమ మహర్షి (క్రీపూ. 600 )

అక్షపాద గౌతముడు అని పిలువబడే గౌతమమహర్షి ‘’న్యాయ సూత్రాలు ‘’రచించాడు .అందువల్ల వీటిని ‘’గౌతమ న్యాయ సూత్రాలు ‘’అంటారు .ఇందులో 5 విభాగాలలో 528 సూత్రాలున్నాయి .జ్ఞాన మీమాంస ,ఆథి  భౌతిక ,కారణం నిబంధనలు మొదలైన వాటిపై చెప్పిన సుత్రాలివి .వీటిలో వేద సంబంధ క్రతుక్రమాలేవీ లేవు .మొదటి భాగం లో ఉపోద్ఘాతం ,16 రకాల జ్ఞాన వివరాలు రెండవ భాగం లో ప్రమాణ ,మూడవదానిలో ప్రమేయం ,మిగతా రెండిటిలో వీటి గురించి తెలుసుకొనే విపులమైన వివరాలు ఉంటాయి .న్యాయ సంప్రదాయానికి ఇదే ఆధార భూతమైన గ్రంధం .న్యాయ సూత్రాలతో తర్క విద్య ,వాద  విద్య లపై విస్తృత చర్చ ఉంది .వైశేషిక జ్ఞనమీమాంస ,ఆధి భౌతిక విషయాలపై సమగ్ర వివరాలున్నాయి .. ఈ న్యాయ సూత్రాలపై తరువాతకాలం లో అనేక వ్యాఖ్యానాలు వచ్చాయి అందులో వాత్సాయనుడు క్రీశ  450-500 లోను ,6  7 -శతాబ్దాలలో ఉద్యోతడు రాసిన న్యాయ వార్తిక ,9 వ శతాబ్దం లో వాచస్పతి రాసిన తాత్పర్య టీకా ,10 వ శతాబ్దం లో ఉదయు ని’’తాత్పర్య పరిశుద్ధి ,జయంతుని న్యాయ మంజరి ప్రసిద్ధమైనవి

ఈ న్యాయ సూత్రాలలో ప్రత్యక్ష అనుమాన ఉపమాన శబ్ద ప్రమాణాలపై విస్తృత చర్చ ఉంది .మొదటి భాగం లో సరైన చర్చా విధానానికి -ప్రతిజ్ఞ (ప్రతిపాదన ),హేతు (కారణం )ఉదాహరణ,ఉపనయ (అనువర్తనం -అప్లికేషన్ ),నిగమన(నిర్ధారణ )  ఉండాలని చెప్పాడు .ఇవికాక అనుమానం, దోషాలు ,హేత్వాభాస  సూత్రాలు  కారణ సూత్రాలు,వ్యతిరేక సూత్రాల వివరణ ఉంది

 పూర్వపు న్యా సూత్రాలతో ఈశ్వరుడు సృష్టికర్త అని ఆయన వరాలు ఆశీస్సులు అందిస్తాడని చెప్పాయి

సిద్ధాంతం -ఈశ్వరః కారణం పురుషకర్మ  ఫల్య  దర్శనాత్

పూర్వ పక్షం -న ,పురుష కర్మ భావే ఫేలా నిష్ఫ0 తే

సిద్ధాంత సూత్రహ్ -తత్కారితత్వా దహేతుహు

గౌతమ న్యాయ సూత్రాలు వేదాంత తత్వ శాస్త్రానికి దారి చూపాయి

 గౌతమ న్యాయ సూత్రాల అంతిమ ధ్యేయం మోక్షం పొందటమే -దానికి అనుసరించాల్సిన సోపానాలు -ప్రమాణ ,ప్రమేయ,సంశయ ,ప్రయోజన దృష్టాంత ,సిద్ధాంత ,అవయవ ,తర్క ,నిర్ణయం వాద ,జల్ప, వితండ , హేత్వాభాస ,చల ,జాతి ,  నిగ్రహస్థానాలు

214- హనుమంతుని ద్వారా వెలువడిన  -హనుమద్ గీత

శ్రీరామ పట్టాభి షేకం అయినతరువాత ఒక మంచిరోజున అందరు కొలువై ఉండగా రాముడు సీతాదేవిని తన అవతార రహస్యం హనుమంతునికి బోధించామని కోరాడు ఆమె చెప్పినదే హానుమద్ గీత .హనుమ ద్వారా అది లోకం లో ప్రచారమైనది .సీతాదేవి హనుమంతుని చూసి ఆత ను శివ స్వరూపుడని  ఆయన తమ దంపతులకు చేసిన మహోపకారం మరువ లేనిదని మెచ్చుకొంటూ రాముని అనుమతితో శ్రీరామ తత్వాన్ని బోధించింది ‘’శ్రీరాముడు సర్వకాల సర్వావస్థలలో ఉండేవాడు ,అవినాశి  నేను యోగమాయ ను.  ఆయనను వదిలి ఎప్పుడూ ఉండను .నా ఉనికి ఆయనను  ఎల్లప్పుడూ సేవించటానికే .మా ఇద్దరి ప్రేమ సార్వకాలికం ‘’అని చెప్పగానే హనుమ ఆనంద  బాష్పాలు రాలుస్తూ గద్గద స్వరం తో లంకలో సీతకు జరిగిన అవమానాన్ని ఆమె అగ్ని ప్రవేశం చేసిన సంగతి గుర్తుచేసుకొని   ఉద్వేగం తో ‘తల్లీ !ఈ సా రి నువ్వు అగ్ని ప్రవేశం చేయాల్సివస్తే నేను తట్టుకోలేను నీ తోపాటు నేను కూడా నిప్పుల్లో దూకుతా ‘’అన్నాడు .హనుమ ను ఓదారుస్తూ రాముడు ‘’సీతాదేవి ప్రకృ తి .ఆమె మూర్తీభవించిన పవిత్రత .నిన్ను వదిలి ఎప్పుడూ ఎక్కడికీ వెళ్లదు .నువ్వు ఎప్పటికీ మా కుటుంబ సభ్యుడవే ‘’అని అనునయించి జీవిత చక్ర భ్రమణం పుట్టుక చావు ,గుణాలు బంధాలు ,మిధ్యా ప్రపంచం ,మాయ కమ్మి మనుషులు తాము పరమేశ్వర స్వరూపులని మరచి పోవటం ఆత్మ జ్ఞాని కి ఇవన్నీ తెలుస్తాయని ,రామాయణం మానవులను ఉత్తమ మార్గాలలో నడవటానికి తోడ్పడుతుందని హనుమ చిరంజీవి అని  ప్రతిదీ బ్రహ్మమని గ్రహించాలని ఎక్కడ రామనామ స్మరణ వినిపిస్తే అక్కడ హనుమ ప్రత్యక్ష మై ఆన0దం  తో పులకిస్తాడని తెలియ జేశాడు .సితారాములు చెప్పిన ఈ మహోన్నత విషయాలను విన్న హనుమ అంతరంగం ప్రేమ మయమైంది .

 మర్నాటి సభలో హనుమ ‘’నా జీవితం ధన్యమైంది. శ్రీసీతా  రామ సేవలో నేను తరిస్తాను .చిత్త  చాంచల్యమే అన్ని దుఃఖాలకు మూలం . సత్య జ్ఞానమనంతం బ్రహ్మ .సర్వం బ్రహ్మమయమని భావించినవానికి లభించేది మోక్షమే ‘’అన్నాడు .ఈ మాటలు అంటూ ఉండగానే హనుమ శిరసుపై అపూర్వ దివ్య తేజస్సు అవతరించింది కళ్ళు ఒళ్ళు పులకించి ఆనంద బాష్పవాలు రాలుతున్నాయి .హృదయమంతా సీతారాములు నిండి పోయారు .హనుమంతుని ఆత్మ జ్ఞానానికి దివ్యానుభూతికి కొలువు కూటం లోని ప్రతి ఒక్కరూ పులకించి ఆయన దివ్య తేజస్సుకు మురిసి పుష్ప వృష్టి కురిపించి అభినందించారు .హనుమంతుడు ప్రేమ, భక్తి ,ఆరాధన నిండిన  నిస్వార్ధ  సేవకుడు    .ప్రేమ సత్య ధర్మాలను మనసా వాచా కర్మ ణా  అనుష్టించిన పవిత్ర మూర్తి .సదా అప్రమత్తుడై స్వామికార్యాని తననుఁ నమ్మినవారిని కాపాడటానికి   సంసిద్ధమై ఉంటాడు .హనుమ.  సీతారాముల పవిత్ర ప్రేమను ,వానరుడైనా హనుమకు మోక్షమార్గాన్ని ఉపదేశించి చిరంజీకిని చేసిన ఘన చరిత్రను తెలియ జేస్తుంది

215-ఋగ్భాష్య  మనుసూత్రాది గ్రంథ కర్త -దేవలుడు

దేవలుడు దేవతలకు మనుష్యులకు   చక్కని వస్త్రాలు నేసేవాడే కాక దీనికోసం అనేక అవతారాలెత్తినవాడు .అంతేకాదు ఆమోదనగరం రాజధానిగా రాజ్యపాలన చేసిన మహా రాజు .వేదాంతాన్ని ధర్మాన్ని బోధించినవాడు .అనేక గ్రంధాలు రచించినవాడు దేవలుడు .దేవల అవతారమే కాక విద్యాధరమొదలైన  అవతారములు  దాల్చినవాడు .

 దేవలుని  విద్యాధర అవతారం లో రచించిన  గ్రంథ పరంపర -ఋగ్వేద భాష్య ,మనుసుత్ర సంధ్యాభాష్య ,మనుస్మృతి ,దేవలోపనిధి దేవరాజ  ఛందస్  ,దేవల -జెమినివద ,వర్ణాశ్రమ మహోదధి ,బ్రహ్మ సూత్రం నిఘంటు ,మనుజ్ఞాన శిక్షా మణి

మూడవది అయినపుష్పదంతుని అవతారం లో -శివ మహిమ్న స్తోత్రం ,మేరు చరిత్ర వేదాంత కుష్ ,బ్రహ్మోపదేశ సిద్ధాంత ,దేవీ భాగవత దేవ రత్నాకర ,  దేవ రాజా శేఖర ,ఉత్తర మీమాంస ,సుజన దీపికా  రాశాడు

నాలుగవది అయిన భేతాళ అవతారం లో-చతుస్సాశాస్త్ర సూత్రం ,ధనుష్ శాస్త్ర ,భేతాళ పంచతంత్ర ,భేతాళాఖ్యాన ,భూ సూక్త ,స్మర శాస్త్ర మల్లసాధన నిర్ణయం ,మల్ల భైరవ నిర్ణయం ,మహా భైరవ సూక్త ,మంత్రం శాస్త్రం .

అయిదవదైన  వరరుచి అవతారం లో -ప్రక్తిర  ప్రత్యక్ష సూత్రం తత్వ నిఘంటు ,కథా గణిత శాస్త్ర ,చంద్ర సిద్ధాంత సూర్య సిద్ధాంత ,త్రిలింగ దత్తమీమాంస ,శృతి షట్  సూత్రం నిర్ణయం ,కౌముది శబ్ద శాస్త్ర ,వాస్తవ్యు నిర్ణయం ,భగ  శాస్త్ర ,,యోని తంత్ర ,ఛంధోజ్ఞానం ,సంధి సూత్రం ,కారణ న్యాయ బోధిని  ,నర పింగళిశాస్త్ర ,లక్షణ శాస్త్ర ,స్వర శాస్త్ర ,వేదాగమలాయుర్వేద,ఏతద్వింశతి శాస్త్ర0

ఆరవదైన దేవ శాలి అవతారం లో – పరమాన్య వధ  ,సుజ్ఞాన దీపికా ,జ్ఞాన మంజరి ,సుజ్ఞాన రత్నమాల ,సద్వాద జ్ఞాన మంజరి ,పంచ శిఖా నిర్ణయం ,దేవా కల్ప తి మదర్పణ ,ఊర్వాపరా ప్రయోగ ,దేవ రహస్య ,సత్కర్మ జ్ఞాన ప్రబోధక0

ఏడవదైన దేవ దాస అవతారం లో  వచనాలు రాశాడు

 సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-6-17-కాంప్-షార్లెట్- అమెరికా

సినారే -తాత్కాలిక తన్మయత్వం

—

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

211-భుజంగ తాండవ స్తోత్రం రచించిన –రావణ బ్రహ్మ

లోక రావణుడని ,దశకంఠు డని,,రాక్షస నాయకుడని లంకా సామ్రాజ్యాధిపతిఅని శివుని భక్తితో మెప్పించి ఆత్మ లింగాన్ని పొందిన షట్కాల  శివ పూజా దురంధుడని ,,సప్త సముద్రాలలో స్నానించిన ఆతరువాతే శివ పూజ  చేసేవాడని సీతాపహరణం చేసి లోక నింద  మూటగట్టుకొని  శ్రీరామునికి యుద్ధం లో సరిజోదు అనిపించుకుని ఆయన చేతిలో మరణించి న  రావణ బ్రహ్మ  విశ్వశ్రవస   బ్రహ్మ  కైకసి ల కుమారుడు -దూరం లో ఉన్న శబ్దాన్నికూడా అతి స్పష్టంగా వినగలిగినవాడైన     వైశ్రవణుడనే బిరుదున్నవాడురావణ బ్రహ్మ . శివుని మెప్పించటానికి ఘోర తపస్సు చేసి తన తొమ్మిది తలలను ‘’చంద్ర హాసం ‘’అనే ఖడ్గం తో  కోసుకొని శివుని కర్పించి    తన పద వ తలతో  ప్రేగులనే వీణా తంత్రులుగా చేసి వాయించి అమోఘ వరాలుపొందాడు .ఆ వీణ నే ‘’రుద్ర వీణ’’ అంటారు ..అతడు అన్నగారైన కుబేరుని జయించి లంకా సామ్రాజ్యాన్ని వశపరుచుకొని అన్నను బయటికి నెట్టి  అపూ ర్వ మైన ‘’పుష్పక విమానం ‘’లాక్కున్న ఘనుడు .లోక రావణుడు  . నవగ్రహాలను అష్ట దిక్పాలకులను తన వశం చేసుకున్నవాడు . తమ్ముళ్లు కుంభకర్ణుడు విభీషణుడు చెల్లెలు శూర్పణఖ .భార్య మండోదరి .కుమారుడు దేవతలని గడగడ లాడించిన ఇంద్ర జిత్ అనే మేఘనాధుడు .రావణుడు  ‘’సిద్ధ యోగం ‘’,రాజకీయ నీతి శాస్త్రం ‘’లలో అపార పాండిత్యం ఉన్నవాడని ‘’అ ర్క ప్రకాశిక ‘’గ్రంధం లో ఉన్నది  రావణుడు1- ‘’రావణ సంహిత ‘’అనే జ్యోతిశాస్త్ర గ్రంధాన్ని ,2-అర్క ప్రకాశం .అనే ఆయుర్వేద గ్రంధం రాశాడు .

  బ్రహ్మ వరం వలన పొందిన  అమృత బాండాన్నికడుపులో  దాచుకొన్న సమర్ధుడు .ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని ‘’భిష్టకి ‘’గ్రామం లో రావణుడు జన్మించాడని ఆ గ్రామస్తుల నమ్మకం

 బౌద్ధుల ‘’లంకావతార సూత్రం లో టిబెటన్ బుద్ధిజం లోని ;;ని0గ్యం ‘’లలో రావణుడు ప్రధాన పాత్ర దారి .శ్రీలంకలో దక్షిణ కైలాసం అని పిలువబడే రావణ దేవాలయం ట్రిన్కోమలికి  తూర్పున ఉంది .తల్లి కైకసి అంత్య క్రియలు నిర్వర్తించటానికి రావణుడు 7 చోట్ల భూమిని కత్తి తో పొడిచాడు ఆ ఏడు ప్రదేశాలనుండి వేడి నీరు భూమిపైకి ఎగతన్నింది ఆ ప్రదేశాన్ని ‘’కన్నియ  హాట్ వాటర్ స్ప్రింగ్స్ ‘’అంటారు ఇది గొప్ప టూరిస్ట్ స్పాట్ .

 గుజరాతులో ‘’ఖచోరబ్రాహ్మణులు ‘’తాము రావణ వంశానికి చెందినవారమని గొప్పగా చెప్పుకోవటమేకాక కొందరి ఇంటిపేరు ‘’రావణ’’గా  ఉండటం మరీ ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది .గౌతమ గోత్రానికి చెందిన రెండవ ఉపాధ్యాయ యశస్తరుడు తాము ‘’రావణి ‘’వంశనానికి చెందినవారమని చెప్పుకున్నాడు . బర్మా  రామాయణం లో రావణునిపేరు ‘’యవ్వన లేక దాత గిరి ‘’.థాయ్ రామాయణం లో రావణుని యక్షునిగా అసురునిగా చెప్పబడి ,తోత్సపక్ ,అని రాపనాసూర్ అని చెప్పబడింది .జైనమతం లో రామ  ,రావణు లిద్దరు జైన్లు .మంత్రగాడైన విద్యాధరునికొడుకు రావణుడని  రావణుడు రామునిచే కాక లక్ష్మణునిచేత చంపబడ్డాడని ఉంది .

  ఇంతటితో ఈ చావు గోల వదిలేసి రావణ ప్రోక్త’’భుజంగ తాండవ స్తోత్రం ‘’చేస్తూ ఆ తాండవ శివుణ్ణి మెప్పిద్దాం . ఇది  పంచ చామరం  వృత్తం లో ఉన్న 15శ్లోకాల స్తోత్రం .  .పంక్తికి  16 అక్షరాలున్న నాలుగు పంక్తులు ఒక శ్లోకం అయన పరమ శివ భక్తికి ప్రత్యక్ష నిదర్శనం .ఆ తాండవ శివుడిని మన కళ్ళ ముందు ప్రత్యక్షం చేసి చూపించిన కవితా వైభవం రావణునిలో  ఉంది  భావం తెలియకపోయినా భాష మనల్నే తాండవం చేయిస్తుంది .భావం తెలిస్తే అలౌకికానందమే ,అఖండ సచ్చిదానందమే . అహో రావణ బ్రహ్మా అని పిస్తుంది .

జటాటవీగలజ్జలప్రవాహపావితస్థలే

గలేవలంబ్య లంబితాం భుజంగతుంగమాలికామ్ |

డమడ్డమడ్డమడ్డమన్నినాదవడ్డమర్వయం

చకార చండతాండవం తనోతు నః శివః శివమ్ || 1 |

జటాభుజంగపింగళస్ఫురత్ఫణామణిప్రభా

కదంబకుంకుమద్రవప్రలిప్తదిగ్వధూముఖే |

మదాంధసింధురస్ఫురత్త్వగుత్తరీయమేదురే

మనో వినోదమద్భుతం బిభర్తు భూతభర్తరి || 4 ||

అగర్వసర్వమంగళాకళాకదంబమంజరీ

రసప్రవాహమాధురీ విజృంభణామధువ్రతమ్ |

స్మరాంతకం పురాంతకం భవాంతకం మఖాంతకం

గజాంతకాంధకాంతకం తమంతకాంతకం భజే || 10 ||

జయత్వదభ్రవిభ్రమభ్రమద్భుజంగమశ్వస-

-ద్వినిర్గమత్క్రమస్ఫురత్కరాలఫాలహవ్యవాట్ |

ధిమిద్ధిమిద్ధిమిధ్వనన్మృదంగతుంగమంగళ

ధ్వనిక్రమప్రవర్తిత ప్రచండతాండవః శివః || 11 ||

కదా నిలింపనిర్ఝరీనికుంజకోటరే వసన్

విముక్తదుర్మతిః సదా శిరఃస్థమంజలిం వహన్ |

విముక్తలోలలోచనో లలాటఫాలలగ్నకః

శివేతి మంత్రముచ్చరన్ సదా సుఖీ భవామ్యహమ్ || 13 ||

పూజావసానసమయే దశవక్త్రగీతం యః

శంభుపూజనపరం పఠతి ప్రదోషే |

తస్య స్థిరాం రథగజేంద్రతురంగయుక్తాం

లక్ష్మీం సదైవ సుముఖిం ప్రదదాతి శంభుః || 15 ||

212-న్యాయ మంజరి రచయిత -జయంత భట్ట (క్రీశ. 900 )

తొమ్మిదవ శతాబ్దికి చెందిన న్యాయ సిద్ధాంత కారుడు జయంత భట్ట’’న్యాయ మంజరి ‘’ తోపాటు ‘’ఆగమాడంబర ‘’అనే నాటకం సంస్కృతం లో రాశాడు882-902 కాలం లో పాలించిన రాజు శంకరవర్మ తన సమకాలికుడని పేర్కొన్నాడు ఇతని కొడుకు అభినందన కవి తన ‘’కాదంబరి కదా సారం ‘’లో జయంతి భట్ట తాత 8 వ శతాబ్దపు కర్కోటక రాజు లలితా దిత్య ముక్త పీడుని  ఆస్థానం లో మంత్రి అని చెప్పాడు .కనుక జయంతి భట్టు 9 వ శతాబ్దపు ఉత్తరార్ధం లో ఉన్నాడని భావిస్తారు

కధాసారం ప్రకారం వీరిది గౌడ దేశానికి చెందిన బ్రాహ్మణ కుటుంబమని భారద్వాజ గోత్రమని ,పూర్వీకుడు శక్తి అని కాశ్మీర్ రాజ్య సరిహద్దులో దర్వాభిసార లో స్థిరపడ్డారని తెలుస్తోంది  . జయంతుని తాత  కు  రాజు ఉత్తర రాజౌలి లో ఉన్న ‘’గౌర ములక ‘’గ్రామాన్ని దత్తం చేశాడు జయంతుని తండ్రి చంద్ర

చిన్నతనం లోనే జయంతుడు బాలమేధావిగా గుర్తింపబడి యవ్వనం లోనే పాణిని అష్టాధ్యాయి ని  అధ్యయనం చేసి గొప్ప వ్యాకరణ పారీణు డై ‘’నవ వృత్తికారుడు ‘’అనే బిరుదు పొందడాని తెలుస్తోంది .న్యాయ శాస్త్రం పై మూడు వ్యాఖ్యానాలు రాశాడు కానీ న్యాయ మంజరి ఒక్కటే మిగిలింది .మిగతా  రెండు ‘’న్యాయ కలిక,’’న్యాయ పల్లవ’’ .ఈ రెండు ‘’శాద్వద రత్నాకరం ‘’లో పేర్కొనబడ్డాయి కానీ అలభ్యాలు .న్యాయ మంజరి ని  తాను  రాజు చేత అరణ్యం లో నిర్బంధించబడినప్పుడు రాశానని జయంతుడు చె ప్పుకొన్నాడు .న్యాయ  మంజరి  సర్వ స్వతంత్ర గ్రంధమే అనిపిస్తుందికాని అదొక వ్యాఖ్యాన గ్రంధం అనిపించదు   ఆంతటి   న్యాయ శాస్త్ర విద్వత్తు జయంత భట్టుది  దీనిని రాయటానికి ముఖ్య కారణం వేద వాగ్మయ సాధికారత ను  సంరక్షించటం కోసమే నని చెప్పాడు. పూర్వ  న్యాయ శాస్త్ర కారులు న్యాయాన్ని’’ అన్వీక్షికమ్’’ అంటే శాస్త్రీయ విజ్ఞానం అన్నారని తెలిపాడు .

 జయంతుడు రాసిన ‘’ఆగమాడంబరం ‘’నాటకంలో నాలుగు అంకాలున్నాయి .ఇది పాక్షిక వేదాంత సంబంధ నాటకం . ఇందులోని నాయకుడు  వేద విరుద్ధులను వాదం లో ఓడించి వేద ప్రామాణ్యతను కాపాడటమే  ముఖ్య కాదాంశం .దీని ఆంగ్లానువాదాన్ని ‘’క్లే సాంస్క్రిట్ లైబ్రరీ ‘’ప్రచురించింది .

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-6-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

—

205- వేదకాలం రుషులైన అంగీరస మహర్షి i

ఋగ్వేద మంత్ర ద్రష్ట -అధర్వ వేదాన్ని అధర్వ అంగీరసం అంటారు సప్తర్షులలో స్థానమున్నవాడు .ఋగ్వేదం లో అగ్ని ,ఇంద్ర ,రుబుష  ,అశ్వినీ దేవతలు ,ఉష ,రుద్ర సూర్యులను  స్తుతించే 1 మండలం లోని 101- నుంచి 115 మంత్రాలు ,2-1,5-35,36 ,8-2 ,9-9710 మండల మంత్రాల ద్రష్ట అంగీరసుడే ఋగ్వేదం లో 3-31 మంత్రం లో అంగీరసుడు అగ్ని హోత్రుని ఆరాధకునిగా చెప్పబడ్డాడు .ఆత్మ జ్ఞానం తో పరబ్రహ్మను గూర్చి తీవ్ర తపస్సుచేసి అనంత  శక్తులు అనంతమైన విజ్ఞానం సాధించాడని పురాణ కధనం బ్రహ్మమానసపుత్రుడు ప్రజాపతులలో ఒకరు .

206-అధర్వ వేద ద్రష్ట -అధర్వ మహర్షి

అంగీరస మహర్షితో పాటు అధర్వ మహర్షి అధర్వ వేదాన్ని దర్శించాడు ..సప్తర్షులలో ఒకడు వేదకాలం లో మొట్టమొదటిసారిగా యిజం చేసినవాడు అధర్వ మహర్షి అంటారు .కర్దమ మహర్షి కుమార్తె శాంతి ని వివాహం చేసుకొని దధీచి మహర్షికి తండ్రి అయ్యాడు .వీరిది భృగు వంశం బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో  అధర్వ మహర్షి  పెద్దవాడు

207-భృగు సంహిత జ్యోతిశ్శాస్త్ర కర్త –భృగు మహర్షి

సప్తర్షులలో ఒకరైన ప్రజాపతి భృగు మహర్షి బ్రహ్మ మానస పుత్రుడు .భృగు సంహిత అనే మొట్టమొదటి  జ్యోతిష శాస్త్రాన్ని రచించాడు .జాతక చక్రాలు వేయటం దాన్నిబట్టి బిడ్డ గుణగణాలు వృత్తి వ్యాపారాలు తెలియజేయటం వంటివి అన్నీ అందులో ఉన్నాయి మనువుకు సమకాలీనుడు .దక్షుని కుమార్తె ఖ్యాతి ని పెళ్ళాడి దాత ,విధాత అనే కుమారులను శ్రీ అంటే లక్ష్మేదేవి అనే కుమార్తెకు తండ్రి అయ్యాడు .శుక్రాచార్యుడు ,చ్యవన మహర్షి కూడా భృగుమహర్షి కుమారులే

208-సంజీవని విద్యా వేత్త -శుక్రాచార్యుడు

రాక్షస గురువైన శుక్రాచార్యుడు మృత  సంజీవనీ  విద్యా వేత్త  .దేవగురువు బృహస్పతి కుమారుడు ,అంగీరసుని మనుమడు అయిన కచుని దేవతలు ప్రేరేపించి శుక్రునివద్ద మృతసంజీవినీ విద్య నేర్చుకొని రమ్మని పంపటం ,అతడు వచ్చి గురువు కుమార్తె దేవయాని ప్రేమలో పడటం  శుక్రుడు బాగా మద్యం  తాగి కచునిచితా  భస్మాన్ని అందులో కలుపుకొని తాగటం ,అప్పుడతనికి మృతసంజీవనీ విద్య నేర్పి బయటికి వచ్చేట్లు చేసి దానితో తానూ మళ్ళీ బ్రతకటం ,అప్పటి నుంచి సురాపానం నిషిద్ధం చేయటం మనకు తెలిసిన కథ  యే  .కనుక మొట్టమొదటి మద్య  నిషేధ శాసన కర్త శుక్రాచార్యుడే  .

 శుక్రుడు నవగ్రహాలలో ఒకడు వివాహ కారకుడు .శుక్ర అంటే ప్రకాశం ,స్వచ్ఛత అని అర్ధం .బలి చక్రవరి వామనుడికి మూడడుగులు దానం చేస్తున్నప్పుడు వద్దని శుక్రుడు వారించినా ఒప్పుకోకపోతే రాజును రక్షించే నెపం తో కమండలం లోని నీటిలో దాగి ధార పడకుండా ఆపితే ,దర్భ పుల్లతో పొడిచి కన్ను పోగొట్టాడు వామనుడు అప్పటినుంచి శుక్రుడు ఒంటి కంటి వాడు -’’ఏకా కన్నయ్య ‘’అయ్యాడని మనకు తెలుసు

 శుక్రాచార్యులు మానవ జీవితానికి కావాల్సిన పాటించాల్సిన  నియమాలను చెప్పాడు దానినే ‘’శుక్ర నీతి శాస్త్రం ‘’అంటారు .అందులో కొన్ని -1-అమ్మాయి పేరు చెబితేనే వంకర్లు తిరిగిపోతారు అలాంటిది అందమైన అమ్మాయి కదిలించే కనురెప్పల సొగసు ఎందుకు చూడరు 2-తెలివైన మహిళ చక్కగా వంట చేసి హాయిగా తిని  బాగా మాట్లాడి మగవాడి మనసు ఎందుకు దోచుకోదు ?3-పరస్త్రీ వ్యామోహం వినాశహేతువుకనుకనే ఇంద్ర ,నహుష రావణాదులు నశించారు . 4-రాజుకు పర స్త్రీ  వ్యామోహం, పరధనాపేక్ష ,కోపం తో శిక్షించటం పనికిరావు .వ్యామోహం ,అపేక్ష క్రోదాలు పతన హేతువులు వగైరా

209-భక్తి సూత్ర కర్త -నారద మహర్షి

దేవఋషి నారదు విష్ణు మూర్తి కి మహా భక్తుడు త్రిలోక సంచారి మహతి ఆయన వీణ పేరు .భక్తిలో తరించటానికి ‘’నారద భక్తి సూత్రాలు ‘’చెప్పాడు .అవి అందరికి ఆచరణీయాలే .అజ్ఞానం లో ఉన్నవారికళ్ళు తెరిపించి జ్ఞానమార్గం లో పెట్టటమే ఆయన చేసేపని . ఆయన లేని పురాణం ఇతిహాసాలు లేవు .దివి భువి సంధానకర్త నారదుడు నారం దదాతి నారదః అంటే జ్ఞానాన్ని ఇచ్చేవాడు .నారం అంటే నీరు అనే అర్ధమూ ఉంది విష్ణువుకు నారదునికి అభేదం

 భక్తి ఉద్యమకారుడు నారదుడు .భక్తియోగం ఆయన చెప్పిన సిద్ధాంతం అందుకే భక్తి సూత్రాలు రాశాడు .ఇందులో నవవిధ భక్తిమార్గాలను తొమ్మిది అధ్యాయాలలో 84 శ్లోకాలలో తెలియ బరచాడు .కొన్ని శ్లోకాలు చూద్దాం –

1- ఆదాతో భక్తి వ్యాఖ్యాస్యామః -2-సా త్వస్మిన్ పరమ  ప్రేమ రూపా 3-అమృతస్వ రూపాచ 4-యల్లబ్ధ్వా పుమాన్ సిద్ధో భవతి అమృతో భవతి తృప్తో భవతి 5-యత్ప్రాప్యకించి ద్వా0ఛతి  న శ్రోచ చతి ,న ద్వేష్టి న రమతే   నొసమాహి భవతి ‘’

వీటన్నిటిభావం -భక్తి గురించి ఇప్పుడు తెలియజేస్తా.అది పరమపురుషుని తెలిపే గొప్ప ప్రేమ మార్గం.  అలౌకికమైనది అది తెలిస్తే సంపుర్ణమై న సంతృప్తితో మోక్షం .ప్రేమను పొందినవాడు దేనినీ కోరడు ,,దీనిగురించి బాధపడడు  దేనినీ ద్వేషించడు ,దేనితోనూ తృప్తి ఆనందం పొందడు .

 భక్తి మార్గాన్వేషకులకు నారద భక్తి సూత్రాలు’’ భక్తి వేదమే ‘’.

210- -ఋభుగీత  చెప్పిన -ఋభుడు

పరమ  శివుడు తన అంతే  వాసి ‘’ఋభు ‘’మహర్షికి ‘’శివరహస్యం’’చెప్పాడు దీనినే ‘’ఋభు  గీత ‘’అంటారు  .ఋభు గీతను ఋభుడు  తన శిష్యుడు ‘’నిదాఘ మహర్షి ‘’కి బోధించాడు ఆయన శిష్యులకు బోధించగా అది లోకం లో వ్యాప్తి చెందింది . ఋభు గీత ను  భగవాన్ రమణ మహర్షి తన ప్రవచనాలతో తరచుగా ప్రస్తావించేవారు . అదంటే ఆయనకు ప్రాణం . 122 శ్లోకాలున్న ఋభు గీత తమిళం లో ముందు తర్వాత హిందీ ఇంగ్లీష్  తెలుగు భాషల్లోకి వ్యాఖ్యానాలతో వెలువడింది .అందులోని సారాంశం కొంత తెలుసుకొందాం -విశ్వం సృజింపబడింది ,అభి వ్యక్తమైంది నశించేది కాదు .పరిశుద్ధ చైతన్యం నిశ్చల మైనది . రూపాలు పేర్లూ అన్నీ ఛాయా మాత్రాలు విశ్వం లో ద్వంద్వాలున్నాయని కొందరు అంటారు .మనసుకు ఇంద్రియాలకు భేదం ఉన్నదా ?మనసు లేకుండా అవి పని చేయగలవా ?మనసు అంటే అనేక ఆలోచనల కట్ట యే  కదా .అవి నిశ్చల సముద్ర తరంగాలులాగా నిశ్చల అద్వితీయచైతన్యం లో స్పందనలే అని తెలుసుకొంటే మనసు స్థిరంగా ఉంటుంది

 సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -12-6-17-కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

అమెరికా జానపద సాహిత్య పోషకురాలు జోరా నీలే హర్ స్టన్ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్

 06/06/2017 గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

సాహితీ తపస్వి ,జ్ఞాన పీఠ పురస్కార గ్రహీత ,”ఆధునిక కవిత్వం -సంప్రదాయం -ప్రయోగం ”రాసిన మహా విమర్శకులు ,మంచి ముత్యాల పలుకుల చిలక ”,ఏకవీర” కు అమరత్వం చేకూర్చి,తెలుగు పాటకు పట్టాభిషేకం చేసిన జ్ఞాన వయో వృద్ధులు  ప అప్పుడెప్పుడో ”ప్రవీణ్ ”అన్నట్లు” సినీ కినారే”- ”సినారె” మరణం సాహితీ  సంగీత లోకానినికి శోకం .వారి ఆత్మకు శాంతి కలగాలని భగవంతుని ప్రార్ధిస్తున్నాను -దుర్గా ప్రసాద్

వీక్లీ అమెరికా-10(5-6-17 నుండి 11-6-17 వరకు )

మనవడి ఉద్యోగ వారం

5-6-17 సోమవారం -దాదాపు 7 నెలల క్రితం నెట్ లో రాయటం మొదలు పెట్టిన ‘’వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి మల్లినాథ సూరి ‘’ని ఇవాళ  54 వ ఎపిసోడ్ తో పూర్తి చేసి హాయిగా ఊపిరి పీల్చుకున్నాను .. మైనేనిగారు ఆదరం తో  పంపిన ‘’తానా ‘’ప్రత్యేక సంచిక అందింది చాలా’’ రిచ్ ‘’గా ఉందని పించింది . తీరికగా చదవాలి ..రాత్రి ‘’గొట్టం ‘’లో ‘’మళ్లీ  మళ్ళీ ఇది రాని  రోజు ‘’సినిమా చూసాం .శర్వానంద్ ,నిత్యామీనన్ నటించారు .’’ బుర్రా ‘’కుర్రాడి బుర్ర బాగా పని చేసి మంచి డైలాగులు రాశాడు నీట్ గా ఆదర్శంగా ఉంది ..

 మంగళవారం ‘’కారీ ‘’లో ఉంటున్న మా అన్నయ్యగారి మనవడు హరి ఫోన్ చేసి సోమవారం వాళ్ళావిడకు సిజేరియన్ జరిగి రెండవ మగపిల్లాడు పుట్టాడని చెప్పాడు .మూడువారాల ముందే పిల్లాడు పుట్టాడు . .తల్లీ పిల్లాడు కులాసాగా ఉన్నారు ..’’ గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3’’లో 100 మంది కంటే ఎక్కువ మంది దొరకరేమో అనుకున్నాను .కానీ ఇవాళ్టి కి 148 మంది గురించి రాయగలిగాను  అంటే కొంత ధైర్యమొచ్చింది  .’’వుమెన్ సెయింట్స్ ఆఫ్ ఈస్ట్ అండ్ వెస్ట్ ‘’సగం చదివాను .. ట్యూబ్ లో ‘’గుండె జారి  గల్లంతైంది ‘’సినిమా ఫన్  బకెట్ చూసాం ..

బుధవారం -పది రోజులుగా ఫోన్ లో ఇంటర్వ్యూ లు చేస్తున్న మా మనవడు చి సంకల్ప్ కు  చికాగో కంపెనీ వాళ్ళు ఫోన్ చేసి సెలెక్ట్ చేసినట్లు చెప్పి ఒక అరగంటలోనే అపాయింట్మెంట్ ఆర్డర్ మెయిల్ చేశారు అందరం చాలా ఆనందించాం . .రాత్రి శ్రీకాంత్ నటించిన ‘’మల్లిగాడు మ్యారేజ్ బ్యూరో ‘’యు ట్యూబ్ లో చూసాం సరదాగా ఉంది .

 గురువారం గీర్వాణం -3 లో 169 వరకు రాశా .సాయంత్రం శ్రీమతి వీటూరి పద్మజ  శ్రీమతి గోసుకోండ అరుణలు వచ్చారు పద్మజ వాళ్ళు పై శుక్రవారం మద్రాస్ వెళ్లి పోతున్నారట .మా శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి పూజాదికాలు కొంత డబ్బు ఇచ్చింది . ఇద్దరికి ‘’మా అన్నయ్య ‘’పుస్తకాలు ఇచ్చాము అందరం కలిసి ఫోటోలు తీసుకొన్నాం .. శుక్రవారం- సంకల్ప్ ఆదివారం ఉదయం చికాగో ప్రయాణానికి ఫ్లయిట్ టికెట్  , కావా ల్సిన సామాను కొని రెడీ అయ్యాడు . గీర్వాణం 188 వరకు రాశాను . శనివారం గీర్వాణం-3 లో  200 కవుల గురించి రాసి చాలా ఆనందించా . తవ్విన కొద్దీ దొరుకు తున్నారు .ఎప్పటికప్పుడు ఖాళీ అనుకొంటుంటే ఇంకా ఊరుతూ నన్నూ ఊరిస్తున్నారు నా అదృష్టం . నాలుగు ఆమ్నాయ పీఠాల జగద్గురువులలో గీర్వాణ రచనలు చేసిన వారందరి గురించీ రాసి ,వేద కాల స్త్రీలు ,మహర్షుల గురించి ,వారి రచనల గురించి రాశాను .కొంత వరకు ఆత్మ సంతృప్తి కలిగింది ..ఆస్ట్రో ఫిజిక్స్ కొన్ని చాఫ్టర్లు చదివాను చాలా ఇంటరెస్టింగ్ గా ఉంది దీనిపై కొన్ని ఆరికల్స్ రాయాలనిపిస్తోంది .. 52 ఏళ్ళక్రిందటి శిష్యురాలు శ్రీమతి కరుణానిధికి ఫోన్ చేశాను .తాము ఉయ్యూరులో ఉన్నామని తన తల్లిగారు చనిపోయి 9 రోజులయింది చెప్పింది ..సానుభూతి తెలియ జేశాను ..

11-6-17 ఆదివారం -ఉదయం 9 గంటలకు కారులో సంకల్ప్ ను నేనూ, విజ్జి, పీయూష్ ఎయిర్ పోర్ట్ కు తీసుకు వెళ్లి చికాగో ఫ్లయిట్ ఎక్కించి వచ్చాము . మధ్యాహ్నం 2 గంటలకు చికాగో చేరినట్లు తెలియ జేశాడు  గీర్వాణం -3 లో 204 వరకు రాశా ..

       మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-6-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

201-పరాశర స్మ్రుతి ,పరాశర హోర గ్రంథ రచయిత -పరాశర మహర్షి

శక్తి మహర్షికుమారుడు ,వసిష్ఠర్షి మనవడు  వ్యాసమహర్షికి తండ్రి పరాశర మహర్షి భార్య సత్యవతి .అద్వైత గురుపరంపరకు ఆద్యుడు . తండ్రి చిన్నప్పుడే చనిపోవటం తో పరాశరుడు తాత వశిష్ఠుని వద్ద పెరిగాడు ..పరాశర ఆశ్రమం పై జరిగిన దాడిలో ఆయన కాలు దెబ్బతిని కుంటివాడయ్యాడు .ఒకసారి దట్టమైన అడవిలో కుంటుకుంటూ నడుస్తుంటే అడవినక్కలు ఆయనపై పడి  చంపేశాయని ఐతిహ్యం

 ఋగ్వేదం లోఅగ్ని దేవుని స్తుతించే  1-65-73  మంత్రం  .సోముని స్తుతించే 9-97  మంత్రం ద్రష్ట పరాశరామునియే -’’దేవో  నా యహ సవితా సత్య మన్మా  క్రత్వా  నిపాతి విజనాని  విశ్వా – పురు ప్రశస్తో అమతిర్న సత్యా  ఆత్మేవ  సేవో  దిది షయ్యో భూత్ ‘’భావం -ఎవరు సూర్య దేవునిలా ,సత్యం తెలిసి చేతలు దాచి ప్రకృతిలాగా ఉంటాడో వాడు మార్పు చెందని మనసుతో ఆనంద సుఖాలను నిత్యం అనుభవిస్తాడు

పరాశర మహర్షి రుగ్వేద మంత్రం ద్రష్ట మాత్రమేకాదు ‘’పరాశర స్మ్రుతి ‘’,పరాశర సంహిత ‘’,జ్యోతిస్శాస్త్రమైన ‘’బృహత్ పరాశర హోరా ‘’,వృక్షాయుర్వేదం మొదలైన గ్రంధాలు రచించాడు .పరాశరుడు అంటే ‘’పరాశయణా తి పాపా తీత  పరాశరః ‘’అంటే పరాశర ముని దర్శనం ,నామ స్మరణం సమస్త పాప క్షయకరం .పరాశర మహర్షికి దేవాలయాలు హిమాచలప్రదేశ్ లో మండి జిల్లా లో ,మిగిలిన చాలా చోట్ల ఉన్నాయి .

202-త్రిమూర్తుల తండ్రి -అత్రి మహర్షి

సప్త ర్షులలో అత్రి మహర్షి మొదటివాడు పతివ్రత   అనసూయా దేవికి భర్త ..ఈ దంపతుల కుమారులే దత్తాత్రేయ దుర్వాస ,సోమా లు .అత్రిమహర్షి తపస్సుకు మెచ్చిన త్రిమూర్తులు బ్రహ్మ విష్ణు మహేశ్వరుడు ప్రత్యక్షమై వరం కోరుకోమనగా వారు తమకు సంతానంగా జన్మించాలని కోరాడు

 ఋగ్వేదం లోని 5 వ మండల0 ఉన్న 87 మంత్రాల  ద్రష్ట అత్రిముని .ఇవి అగ్ని ,ఇంద్ర ,విశ్వ దేవ,మిత్ర-వరుణ ,మరుత్తుల అశ్వినీ దేవతల  స్తుతి మంత్రాలు . రెండేసి మంత్రాలు ఉషా ,సావిత్రి లనుద్దేశించినవి .వీటినన్నిటిని ‘’ఆత్రేయసం ‘’ అంటారు .రామాయణం లో సీతారామ లక్ష్మణులు అత్రిమహర్షి ఆశ్రమం సందర్శించి ఆశీస్సులు అందుకున్నారని తెలుసు .పురాణాలలో అత్రిపేరు సుప్రసిద్ధం వైఖానస ఆగమాలలో  అత్రి  ప్రాధాన్యం ఉంది ‘’.అత్రి సంహిత ‘’లో యోగ, నీతి  ధర్మవిషయాలున్నాయి .ఇతరులకు అపకారం చేయకపోవటం బాధించకపోవటం దమము .ఉన్నదానితో కొంత ఇతరులకు సహాయం చేయటం దానము .అవతలివాడి దుఃఖాన్ని బాధను అర్ధం చేసుకొని సానుభూతి సహకారం అందించటం దయ

203-ఋగ్వేద మంత్రం ద్రష్ట -కశ్యప మహర్షి

సప్తర్హులలో ఒకరైన కశ్యప మహర్షి ఋగ్వేదం 8, 9, 10 మండలాల్లో చాలా మంత్రాలకు ద్రష్ట .బృహదారణ్యకోపనిషత్ లో 2-2-4 లో వశిష్ఠ ,విశ్వామిత్ర ,జమదగ్ని ,భరద్వాజ ,గౌతమ మునులతోపాటు  కశ్యప ముని ప్రస్తావన ఉంది

204-అష్టా వక్ర గీత కర్త -అష్టావక్రమహర్షి  -(బిసి 500-400 )

‘’అష్టావక్ర గీత ‘’జనక మహారాజు ఆస్థానం లో అష్టావక్ర మహర్షికి .జనక మహారాజు కు మధ్య జరిగిన అద్వైత విషయం చర్చ .ఇందులో 20 అధ్యాయాలున్నాయి .అవి సాక్షి ,ఆశ్చర్యం ,ఆత్మా ద్వైత ,సర్వమాత్మా ,లయ ,ప్రకృతేహ్ పరా ,శాంటా ,మోక్ష ,నిర్వేద ,వైరాగ్య ,చిద్రూప ,స్వభావ ,యథాసుఖం ,ఈశ్వర ,తత్త్వం ,స్వాస్థ్యము ,కైవల్య ,జీవన్ముక్తి ,స్వమహిమ ,ఆకి0చభావం.

  8 రకాల అంగ వైకల్యం ఉన్నవాడు అష్టావక్రుడు .మాతామహుడు   అరుణి  .తాతవద్దే అతని తల్లి సుజాత  తండ్రి కహోదలు   కొడుకు కూడా వేద విద్య నేర్చారు  అష్టావక్రుడు తల్లిగర్భం లో ఉండగానే తాత గారు చదివే వేద మంత్రాలు విని స్వరం తో సహా చక్కగా పలకటం నేర్చుకున్నాడు .ఒక రోజు తండ్రి కహోదుడు వేద మంత్రాన్ని అపస్వరం తో పలుకుతూ ఉంటె గర్భస్థ శిశువైన అష్టావక్రుడు దాన్ని సరిచేసి సరైన స్వరం తో పలికాడు ఆగ్రహోదగ్రుడైన తండ్రి పుట్టే కొడుకుని అష్ట వంకరలతో పుట్టాలని శపించాడు .అలా పుట్టినవాడే అష్టా వక్రుడు  .మహాజ్ఞాన సంపన్నుడైన అష్టావక్రుడు గొప్ప మహర్షి అయ్యాడు .అద్వైత భావజాలాన్నిఅష్టావక్ర సంహిత లేక అష్టావక్ర గీతలో పొందుపరిచాడు .అష్టావక్ర గీతలో ఒకటి రెండు శ్లోకాలు చూద్దాం –

కధం  జ్ఞాన మవాప్నోతి కధం  ముక్తిర్భవిష్య తి -వైరాగ్యం చ కధం ప్రాప్త మేతత్ బ్రూహి మామ ప్రభో ‘’

2-ముక్తి మిచ్ఛన్తి కేతత్ విషయాన్ వివశ్వరన్ క్షమా ర్జవర  – యశో సస్త్వం పోష్యమావజ ‘’

అష్టావక్రుడు తండ్రితో ఒకసారి జనక సభకు వెళ్లి అక్కడ అద్వైత చర్చలను చూసి వారిమీ రాదనీ చెప్పాడు నువ్వు చెప్పగలవా అంటే చెప్పగలనని ,అయితే తాను  ఉండే చోటుకు వస్తే చెబుతానన్నారు .అలాగేనని అరణ్యం లో ఆయన ఉండే చోటును వెతుక్కుంటూ వెళ్ళాడు జనకుడు .దూరంగా ఆయన్ను చూడగానే గుర్రం కాలు పైకెత్తిఆగి పోయింది .అప్పుడు అదే భంగిమలో ఉన్న జనకునికి ఆత్మ బోధ చేశాడని ఒక కథ  ఉంది .

  సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-6-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

194-అగస్త్య గీత కర్త -అగస్త్య మహర్షి

అగస్త్యుడు అనగానే సప్తసాగరాలను పుడిసిలి పట్టిన మహానుభావుడు ‘’ఛుకులీకృత సకల పాదోది పయస్కుడైన ముని ‘’గా ,వాతాపి ఇల్వల మర్దనుడిగా ,వింధ్యాద్రి గర్వమడచిన లోకోద్ధారకునిగా  రావణ సంహారానికి శ్రీరామునికి ‘’ఆదిత్య హృదయం ‘’బోధించిన మంత్ర వేత్తగా ,ఇంద్రుని భార్య శచీదేవిని పొందటానికి పల్లకీలో కూర్చుని సప్తర్షులను బోయీలుగా చేసుకొని వెళ్లిన గర్విష్టి నహుషుని కాలితో తన్ని త్రిశంకు స్వర్గం లో పడేసి గర్వమణచిన వానినిగా మహా పతివ్రతలోపాముద్రా వల్లభునిగా అందరికి తెలుసు .వేదకాలపు మహర్షి అగస్త్యుడు .ఆయన ఋగ్వేదంలో 1-65-నుండి 1-191మంత్ర ద్రష్ట .తమిళ వాజ్మయ పిత .తమిళ వ్యాకరణాన్ని ‘’అగస్త్యం ‘’అంటారు  అష్ట మహర్షులలో అగస్త్యుడున్నాడు .రామాయణ ,మహా భారతాలలో అగస్త్యుని పాత్ర విశిష్టం .తమిళ శివమ్ లో అగస్త్యుని మొట్టమొదటి సిద్ధుడు గా భావిస్తారు శాక్తేయ ,వైశ్వాలలో ఆయన పేరు తరచుగా వినిపిస్తుంది .అన్ని భారతీయ ప్రాచీన గ్రంధాలలో ,దక్షిణాసియా ఆగ్నేయాసియా హిందూ దేవాలయాలలో ఆయన శిల్పాలు దర్శనమిస్తాయి .11 వ శతాబ్దికి చెందిన జావా భాషా సాహిత్యం లో ఆయన్ను ప్రాచీన గురు ఋషిగా పూజించినట్లు’’అగస్త్య పర్వం ‘’లో  ఉంది

    అగస్త్య మహర్షి వరాహ పురాణం లోని ‘’అగస్త్య గీత ‘’కర్త .స్కాందపురాణం లో ‘’అగస్త్య సంహిత ‘’ఉన్నది .’’ద్వై ధ నిర్ణయం తంత్ర ‘’లో ఆయన ప్రశస్తి ఉన్నది .ఆగస్త్యునికి ‘’మన ,కుంభజ ,కుమ్భయోని, కలశజ  మైత్రావరుణి’’ అనే పేర్లు కూడా ఉన్నాయి .అయన అయోనిజుడైన మహర్షి .వరుణ ,మిత్ర దేవతలు గొప్ప యజ్ఞం చేస్తే ఊర్వశి కనిపిస్తే చాంచల్యం తో ఇంద్రియాన్ని కారిస్తే అది ఒక మట్టి కుండలో పడి అగస్త్య మహర్షి గా ఆవిర్భవించాడని పురాణకధనం .అగస్త్య అంటే అవిసె అనే పేరుంది .అగస్త్య నక్షత్రం ఆకాశం లో దర్శనమిచ్చినప్పుడు అవిసె పువ్వులు తింటే మంచి ఆరోగ్యం కలుగుతుంది .చీకటిలో కాంతి నిచ్చేదే అగస్త్యం

 మహారాష్ట్ర లో నాసిక్ వద్ద గోదావరీ తీరాన అగస్త్యాశ్రమ0 ఉంది .అక్కడే అగస్త్యపురి అక్షోలా పట్టణాలున్నాయి .ఉత్తరాఖండ్ లో రుద్ర ప్రయాగ వద్ద అగస్త్యముని తపస్సు చేసిన ప్రదేశం ఆయన అర్చించిన శివలింగం, గుడి ఉన్నాయి .తమిళ్ నాడులో తిరునవేలి తంజావూర్ మొదలైన చోట్ల ఆయన ఆశ్రమాలు కనిపిస్తాయి .క్రీశ బౌద్ధ గ్రంధాలలో అగస్త్యుని పేరు కనిపిస్తుంది .1 0 వ శతాబ్ది హిందూ గ్రంథం  ‘’ అగస్తి మతం ‘’అగస్త్యుడు రాసినట్లు అందులో ముత్యాలు పగడాలు వజ్రాలు మొదలైన విలువైన వాటి లక్షణాలు చెప్పబడినట్లు ఉన్నది .

195-గృహ్య సూత్రాలు రాసిన -అశ్వలాయనుడు

శౌనక మహర్షి శిష్యుడు అశ్వలాయనుడు మానవ జన్మ సంస్కారాలకు కొన్ని సూత్రాలు చెప్పాడు .ఇది నాలుగుభాగాల గ్రంధం .మొదటిభాగం లో గృహకృత్యాలు అగ్నిప్రతిష్టాపన ,వివాహం అగ్నిహోత్రం ,పురుష సంతానం కలగటానికి చేయవలసిన విధులు ,జన్మ సంస్కారాలైన నామకరణం చెవులు కుట్టటం,అన్నప్రాసన విధానాలున్నాయి . రెండవభాగం లో-10 విభాగాలున్నాయి అందులో శ్రావణ ఆశ్వయుజ మార్గశిర ,మాసాలలో పౌర్ణమి నాటి విధులు హేమంత ,శిశిరాలలో నాలుగు కృష్ణపక్షణాలలో చేయాల్సిన    అష్టక విధానం ఉంటాయి

 మూడవదానిలో -అగ్ని హోత్రం లో వ్రేల్చాల్సిన పదార్ధ వివరణ విధానం ,వేదమంత్ర ఉచ్చారణ పధ్ధతి ,అష్టక విధానం రధప్రయాణం ఇంటి నిర్మాణం వగైరా వివరాలున్నాయి .  నాలుగవదానిలో -9 విభాగాలలో అంత్యక్రియల విధానం చెప్ప బడింది

196-శ్రౌత  సూత్రాలు రాసిన -బోధాయన(బీసీ 800-500 ) ,కాత్యాయనులు (బీసీ 300)

వేద మంత్రాలను నిత్య విధులలో అంటే’’ కల్పం ‘’లో ప్రయోగించే సూత్రాలు అన్నమాట .ఇవి బ్రాహ్మణాల   కాలం లో వచ్చాయి .వేద లో చెప్పిన యజ్ఞ విధులు నిర్వహించటానికి నిర్మించే అగ్ని హోత్ర వేదిక నిర్మాణాలకొలతలను చెప్పే వాటిని సులభ సూత్రాలు అంటారు సులభ అంటే కొలిచేతాడు అన్నమాట .సులభ సూత్రం గ్రంధాలు 5 మాత్రమే మిగిలాయి బోధాయనుడు రాసిన బోధాయన సులభ సూత్రాలు ,కాత్యాయనుడు చెప్పిన కాత్యాయని సులభ సూత్రాలు

197-ధర్మ సూత్రాలు చెప్పిన -ఆపస్తంభ గౌతమ బోధాయన వసిష్ఠ మహర్షులు (బిసి 500-300 )

ఆచారాలు పండుగలు  విధులు చట్టం న్యాయం ధర్మ మొదలైనవాటిపై విస్తృతంగా చర్చించి రాసిన వారిలో మొట్టమొదటివారు ఆపస్తంభ మహర్షి తరువాత గౌతమ ,బోధాయన ,వసిష్ఠ మహర్షులు చెప్పారు .ఇవే అతిప్రాచీన ధర్మ సూత్రాలు .

198-ఋగ్వేద ఏడవ  మండల  ద్రష్ట యోగ వాశిష్టకర్త  -వసిష్ఠ మహర్షి (వేదకాలం )

అరుంధతీ దేవి భర్త వశిష్ఠమహర్షి రామాయణం లో రఘువంశ పురోహితుడు ,సప్త  ఋషులలో ఒకరు. ఋగ్వేదం లో 7 వ మండల  ద్రష్ట  వసిష్ఠ మహర్షి  ఋగ్వేదం 10-167 -4  లో వశిష్ఠ ప్రస్తుతి ఉంది .ఋగ్వేదం 7-33-9 లో వశిశుడు మహా  వేదం వేదాంత పురాణ శాస్త్రాలలో నిష్ణాతుడని  సింధు నాదీ ప్రాంతం లో ఒక సాశ్రమం లో ఉండి వేదాంత బోధ చేశాడని ఉంది  .వేదాంతానికి మొట్టమొదటి గురువు ఆయనే ,యోగ వాశిష్టం వాశిష్ఠ సంహిత ,అగ్నిపురాణం లో కొంతభాగం విష్ణుపురాణం వశిష్ఠ ధర్మ సూత్రాలు  ఆయన రాశాడని నమ్ముతారు  .పాఈ భాషలోని బౌద్ధ రచన ‘’దీఘా నికాయ ‘’లో బుద్ధుడు ప్రాచీన హిందూ మహర్షులను స్మరించేవాడని అందులో వశిష్ఠమహర్షి పేరు కూడా స్మరించేవాడని ఉన్నది .

199- –గాయత్రీ  మంత్రద్రస్ట -విశ్వా మిత్ర మహర్షి

ఋగ్వేదం లో 3 వ మండలం ద్రష్ట విశ్వా మిత్రుడు . అందులో 3-62- 4వాడైన గాయత్రీ  మంత్ర ద్రష్ట స్రష్ట విశ్వామిత్ర మహర్షి ,గాయత్రి మంత్రాన్ని పూర్తిగా అర్ధం చేసుకవారిలో ప్రథముడు విశ్వామిత్రుడు చివరివాడు యాజ్ఞ వల్క్యుడు .రాజర్షి బ్రహ్మర్షిగా మారినవాడు మేనకా విశ్వామిత్రుల కుమార్తె శకుంతలకు జన్మించిన భరతుని పేరే మన భారత దేశం  చంద్ర వంశానికిచెందిన  కన్యాకుబ్జరాజు విశ్వా మిత్రుడు .  కుశుని  కుమారుడు కనుక కౌశికుడు .విశ్వానికి మిత్రుడు కనుక విశ్వామిత్రుడయ్యాడు .హరిశ్చంద్రుని కి పరీక్ష పెట్టి ఆయన సత్య ధర్మాన్నిలోకానికి చాటిన వాడు    త్రిశంకు స్వర్గం నిర్మించినవాడు . మిరపకాయ వంటి పదార్ధ సృష్టికర్త విశ్వామిత్రుడే .  రామాయణంలో  తన యాగ సంరక్షణకు రామ లక్ష్మణులను తన వెంట తీసుకు వెళ్లిబల అతిబలాది శస్త్రాస్త్రాలను  బోధించినవాడు

200-. ఋగ్వేద ప్రాతిశాఖ్య కర్త -.  శౌనక మహర్షి

అధర్వ వేదం లో శౌనక శాఖకు ఆద్యుడు శౌనక మహర్షి .సంస్కృత వ్యాకరణానికి ఆద్యుడు .ఋగ్వేద ప్రాతిశాఖ్యకు కర్త . దీనికే బృహద్దేవత లేక చరణ వ్యూహం అనిపేరు .ఇదిగాక ఋగ్వేదం లో  6అనుక్రమణికలు ఆయనవే. అశ్వలాయన ,కాత్యాయనుల . గురువు ఈయనే . ఋగ్వేదం లోని భాస్కల శకల శాఖలను ఏకీకృతం చేసినవాడు . ఈయనకే  వేదకాలపు గృత్స్నమద .కు సమానుడు అంటారు .ఈయన కుమారుడే శౌనకుడు .. మానవ జీవి తం లోని నాలుగు స్థాయిలున్నాయని చెప్పినవాడు .సూత మహర్షి వద్ద శౌనక మొదలైన మహర్షులు నైమిశారణ్యం లో ఎన్నో పురాణాలు విన్న సంగతి మనకు తెలుసు  .

  12 రోజులు జరిపే సత్రయాగం లో శౌనకుడు ఋగ్వేద ప్రాతిశాఖ్య ను నైమిశారణ్యం లో తానె కర్తకనుక దానిని మహర్షులకు బోధించాడు .ఈ విషయాన్ని ఋగ్వేద ప్రాతిశాఖ్యకు ఊవటుడు రాసినవ్యాఖ్యానం లో ఉన్నది . మహాభారతం కథలను శౌనకునికి   ఉగ్రశ్రవ సౌతి నైమిశారణ్యం లో బోధించినట్లు భారతం లో ఉంది .

   సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-6-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణ కవులకవితా గీర్వాణం -3

189-అశ్వినీ దేవతలపై స్త్రోత్రం రచించిన –ఘోష ( బి సి 1500-1200  )

కక్ష వంతుని కుమార్తె ,దీర్ఘ త ముని మనుమరాలుఘోష   తండ్రి ,తాతా  ఋగ్వేదం లో రెండు మంత్రాలను దర్శించినట్లు ఉన్నది .ఘోషకు చర్మ వ్యాధి సోకి శరీరం రంగు మారిపోవటం వలన వివాహం చేసుకోకుండా తండ్రి ఇంటనే ఉండి  పోయింది . తాను  కూడా తన ఆరోగ్యం కోసం ఆరోగ్య ప్రదాతలైన అశ్వినీ దేవతలను స్థిర చిత్తం తో ప్రార్ధించింది .వారు ఆమెకు ‘’మధు విద్య ‘’బోధించారు .దీన్ని రహస్యంగా అనుష్టించి అశ్వినీ దేవతల అనుగ్రహం తో శరీరారోగ్యం సౌందర్యము గొప్ప జ్ఞానము  పొందింది .అప్పుడు వివాహం చేసుకొని ,’’శుష్ట్య ’’ అనే కుమారుని కన్నది .ఇతను కూడా ఋగ్వేదం లో ఒక మంత్రాన్ని దర్శించాడు .

   ఋగ్వేదం లోని 10 వ మండలం లో  ఒక్కొక్క దానిలో 14 మంత్రాలున్న39 ,40 అనే రెండు సూక్తాలను చెప్పింది  . .మొదటి అనువాకం అశ్వినీ దేవతలను స్తుతిస్తూ చెప్పింది రెండవదానిలో తనకు ఆరోగ్యం కలగాలని శరీరం కాంతివంతమై అందం రావాలని వివాహం చేసుకోవాలనే కోరికలను తెలియ జేసింది .ఆమెకున్న మంత్ర శాస్త్ర ప్రావీణ్యతను గుర్తించి ఘోష ను ‘’మంత్ర వాదిని’’అన్నారు ఆమెకు బ్రహ్మవాదిని అనే పేరు కూడా ఉన్నది .

190-పంచ దశి కర్త -లోపాముద్ర (బిసి 2600-1950)

కౌషితకి అని వరప్రద అని లోపాముద్రకు పేర్లున్నాయి అగస్త్యమహర్షి భార్య లోపాముద్ర .ఋగ్వేదం లో చాలామంత్రాలు ఆమె దర్శించినట్లు ఉన్నది .ఆమెను ‘’ఋషికి ‘’అంటారు శాక్త సంప్రదాయం లో ‘’వేదాంత పంచ దశి ‘’ రచించింది .ఆమె గురించి మహాభారతం లోను గిరిధర రామాయణం లోనూ ఉంది .అగస్త్యమహర్షి ఒక కుమార్తెను సృష్టించి విదర్భ రాజుకు ఇచ్చాడు .ఆమెకు మంచి విద్య నేర్పించి పెంచిపెద్దదాన్ని చేశారు .ఆమెకు యుక్త వయసురాగానే మహర్షి ఆమెను తనకిచ్చి పెళ్లి చేయమని రాజును కోరాడు .వివాహం తర్వాత రాజ ప్రాసాదం వదిలి దంపతులు దూరంగా వెళ్లి ఆమె సహాయం తో ఆయన చాలాకాలం తీవ్ర తపస్సు చేశాడు .తనను పట్టించుకోకుండా ఆయన తపస్సులో మునిగిపోవటం తో ఆమె వ్యధ చెంది రెండుమంత్రాల అనువాకం చెప్పింది ఆమె మనసు గ్రహించిన మహర్షి తన సర్వ శక్తి యుక్తులతో ఆమెకు సర్వ విధాలా సౌకర్యం సంతృప్తి కలిగించాడు .ఈ దంపతులకు ‘’ద్రి దశ్యు ‘’అనే కుమారుడు జన్మించాడు ఇతనుఁ  గొప్ప కవిగా ప్రసిద్ధుడయ్యాడు  .ప్రసిద్ధ  పతివ్రతలలో లోపాముద్ర కూడా ఒకరు  . జంతువులూ వృక్షాలు తమ అందాలను అంటే’’ ముద్ర’’లను ఇతరులకు త్యాగం చేసి తమకు ఏమీ మిగలకుండా చేసుకొని’’ లోపా ‘’  గా మిగలాటమే లోపాముద్ర తత్త్వం .విష్ణు మూర్తి అవతారమైన హయగ్రీవుని నుండిఅగస్త్య మహర్షి  గ్రహించిన  లలితా సహస్ర నామాలను లోపాముద్ర భర్త తో కలిసి  విస్తృతంగా ప్రచారం చేసింది

 లోపాముద్ర దర్శించిన ఋగ్వేద మంత్రాలు -1-’’పరు వీరహం పురదః  శాస్త్ర మణాదేష  వస్తో ఋషస్లో జరయన్తి -మీనాతి శరియం  జరీనా తనూనమష్యు ను పత్నీ ర్వుషణో జగమ్యుహః ‘’ భావం -ఎన్నో షరతులు గడిచిపోతున్నాయి శరీరం ముసలిదైపోతోంది .అందం మందగిస్తోంది .తెలివిగలవాళ్ళు పెళ్లాలను చేరాలి .

2-’’ఏ చిదధి పూర్వం రత  సాప  అసన్  సాకం దేవీబీ రవద న్నతాని -చే చిదవస్తు ర్నహ్యాన్త   మాషు హ్  సమూ ను పత్నీ ర్వర్షాభి ర్జగమ్యుహ్ ‘’ భావం -సత్యారాధన చేసిన పూర్వీకులు దేవునితో సత్యాన్ని చర్చించారు కానీ వారు చివరికి చేరలేకపోయారు .భార్యలు ఇప్పుడు భర్తలతో సమాగమించాల్సిన సమయ మేర్పడింది

191-27 గురు ఋషికలు( బిసి 2600-1950)

,గోధా   గోషా  విశ్వవరాపలోపనిషత్ -బ్రహ్మజయా , జుహు ఉర్నామ ,అగస్త్యస్య స్వసాదితిహ్ -ఇంద్రాణి ఇంద్ర మతా చ సరమా రోమా షోర్వషి  -లోపాముద్రా చ నాద్యశ్చ ,యామి ,నారీచ శాశ్వతి -శ్రీ ర్లక్షా సర్పరాజ్  జి   వాక్ శ్రద్ధా మేధా చ దక్షిణా -రతి సూర్య చ సావిత్రి బ్రహ్మవాదిన్య యిరితః ‘’

అనే 27 గురు మహిళలు వేద కాలపు విద్యాధికులు . విద్యా వేత్తలు వీరంతా పురుషులతో సరిసమానంగా అన్ని చర్చలలోనూ ,విద్యా సంగీత నాట్య  కార్యక్రమాలలోను పాల్గొన్నారని  లాత్యాయనుడు  తెలియ జేశాడు .వీరందరిని’’ఋషికలు’’అని వేదకాలం లో గౌరవంగా సంబోధించేవారు ..

192- పాణిని  చెప్పిన స్త్రీ విద్యా వేత్తలు -(_బిసి 400 )

వేదం లో కథా  శాఖకు చెందిన మహిళా విద్యార్థినులను పాణిని ‘’కథి  ‘’అన్నాడు.ఋగ్వేద మంత్రాధ్యయనం లో నిష్ణాతులైన మహిళా విద్యార్థులను పాణిని ‘’భహ్వి  రుచి ‘’అన్నాడు .మీమాంస శాస్త్ర ఉపాధ్యాయినులను ‘’ఉపాధ్యాయి ‘’అని విద్యార్థినులను ‘’ఛాత్రి ‘’అనీ అన్నాడు .పాణిని అష్టాధ్యాయికి భట్టోజీ దీక్షితులు రాసిన ‘’సిద్ధాంత కౌముది ‘’వ్యాఖ్యానం లో గృహిణులుగా మాత్రమే కాకుండా సంస్కృత విద్యను బోధించిన వారిని’’ ఉపాధ్యాయి ‘’ అన్నాడు ‘ వీరందరూ వేదవిద్య నేర్చి ఇతరులకు బోధించినవారే

193-ఋషికలు  ఋగ్వేదం  లో దర్శించిన మంత్రాలు (బిసి 2600-1950)

1-అదితి -4,18

2-అదితి ర్దా క్షాయణి -10,72

3-ఆపాలాత్రే యి  -8,91

4 -ఇంద్రాణి -10,86

5-ఊర్వశి -10,85

6-గోదా -10,134

7-ఘోషా కక్షవతి -10,39,10,40

8-జుహుర్బ్రహ్మ జయ -10 109

9-త్వష్ట ,గర్భ కర్త -10 ,184

10-దక్షిణా ప్రజాపత్యా  – 10,107

11-యామీ -10 ,154

12-యామీ వైవస్వతి -10,10

13-రాత్రి భారద్వాజి -10,27

14-లోపాముద్ర -1,171\

15 -వసుక్రపత్ని -10,28

16-వాగామ్భర్ని -10,125

17-విశ్వవర ఆత్రేయి -5,28

18-శాశ్వత్యాంగీరసీ -8,1

19-శ్రద్ధా కామాయని -10,151

20-శచీ పౌలోమి -10,159

21-సర్ప రాజ్ఞి -10 189

22-శిఖాతానివవారి -9,86

23-సూర్య సావిత్రి -10,85

24-రోమాషా -1,126

25-సరమా దేవ షూనీ -10,108

26-శిఖండిన్యప్సరశు -9,104

27-కాశ్యపన జాన్త శర్నఘా -10,142

28-సుదీతీరా0గీరస -8,71

29-ఇంద్ర మాతరో -10 153

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-6-17 -కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

కష్టాల కడగళ్ల నుంచి విశ్వ చైతన్య పరవళ్లవరకు

శ్రావస్తి నగరం లో  వైశ్య కుటుంబం లో ‘’పాటా చార్య ‘’జన్మించింది ..యుక్త వయసురాగానే తలిదండ్రులు వారి అంతస్తుకు తగిన అదే కుల0 కుర్రాడికి ఆమె నిచ్చి వివాహం చేయటానికి నిశ్చయించారు ..అతడిని వివాహమాడటానికి నిరాకరించి తనకు నచ్చిన యువకుడిని పెళ్లాడింది ..ఇది తలిదండ్రులకు నచ్చలేదు .ఆమె ఇల్లు వదిలి భరతో  వేరొక కొత్త ప్రదేశానికి వెళ్లి కాపురం పెట్టింది ..కొన్నేళ్లు గడిచాక ఈ దంపతులకు ఇద్దరు మగపిల్లలు పుట్టారు .. తన తలిదండ్రులను ఒకసారి చూసి రావాలని కోరిక కలిగి భర్త, ఇ ద్దరు పిల్లలతో సహా శ్రావస్తికి బయల్దేరింది .. అరణ్య మార్గం లో ప్రయాణం చేయాలి .. ధైర్యం గా అందరూ కలిసి నడుస్తున్నారు ,ఇంతలో అకస్మాత్తుగా ఒక విషనాగు ఆమె భర్తను కరవటం ఏ వైద్య సహాయం అందకపోవటం తో అతడు అక్కడికక్కడే మరణించాడు..ఈ ఆకస్మిక దుర్ఘటనకు ఆమె మనసు కలత చెందింది .మౌనంగా రోదిస్తూ అలాగే ముందుకు పిల్లలతో కలిసి వెళ్ళింది .. అడవిలో ఒక చెట్టునీడన విశ్ర మిస్తుండగా ,చిన్నపిల్లాడిని ఒక వింత పెద్ద పక్షి కాళ్లతో తన్నుకొని ఆకాశానికి యెగిరి పోయి మళ్ళీ కనిపించలేదు .హతాశురాలైంది .మూలిగే నక్కపై తాటిపండు పడినట్లయింది .. తలిదండ్రులను చూడాలనే బలమైన కోరికతో మిగిలిన పెద్ద కొడుకుతో ముందుకు నడిచింది .ఇద్దరు కలిసి ఉధృతంగా ప్రవహిస్తున్న కొండ వాగును దాటుతుండగా మహా ప్రవాహం ఈ ఒక్క కొడుకునూ మింగేసి ఆమెకు కన్నీళ్లే మిగిల్చింది ..ఆమె దుఃఖానికి దరి ,దాపు లేకుండాపోయింది.  విధి వ0ఛితయింది  .

   బరువెక్కిన గుండెతో ఆమె ఎటు పోతోందో తెలియక అటూ ఇటూ తిరుగుతూ చివరికి తలిదండ్రులను చూస్తే తనకు దుఃఖం ఉపశమిస్తుందన్న ఆశతో పుట్టింటికి  చేరాలని భావించింది . కాని ఆ ఇల్లు గుర్తు పట్ట లేక పోయింది.చుట్టు ప్రాక్కల వారిని అడిగితె ఆమె ఇంటిని వదిలిన కొన్ని రోజులకే ఇల్లు కూలి పోయి తలిదండ్రులిద్దరూ చనిపోయారని తెలిసింది .పాపం పాటా చార్యకు దారులన్నీ మూసుకు పోయాయి .ఆమె అనంత శోక సాగరం లో మునిగి తేలుతోంది .దారీ తెన్నూ తోచటం లేదు ..శ్రావస్తిలో వీధి వీధీ తిరుగుతూ తన దయనీయ గాధను వెల్లడిస్తూ దుఃఖిస్తూ గడిపింది .దిక్కు లేని వారికి దేవుడే దిక్కు .

 ఆ సమయం లో బుద్ధ భగవానుడు శ్రావస్తి లో ఉన్నారు .ఆయన సన్నిధానానికి చేరి తన గోడు వె ళ్ళ బోసుకొన్నది పాటా చార్య .తథాగతుడు ఆమెకు ‘’జీవితం అశాశ్వతమైనది ‘’అని బోధించగా ఆ మె  శోకం ఉపశమించింది .మనసు కుదుట బడింది . ఆమెను సంఘం లో ఉండమని భగవాన్ కోరారు .అక్కడే ఆమె బౌద్ధ సన్యాసిని అయి మానవ సేవలో తరించింది .బుద్ధ భగవానుని కొత్తమతాన్ని అందరికి బోధిస్తూ ,ఆయన ప్రవచించిన ధర్మ మార్గాన్ని తెలియజేస్తూ ,ఆత్మ జ్ఞానం పొందిన తథాగతుని మార్గం లో నడిచి జీవితాలను ధన్యం చేసుకోమని  బోధించేది . ఆమె జీవితాంతం సాధన చేస్తూ  ఆత్మ బలాన్ని పొందుతూ ,వేలాది స్త్రీ పురుషుల హృదయాలకు శాంతిని చేకూర్చింది .ఒక సారి ఆమె 500 మంది స్త్రీలకూ బౌద్ధ ధర్మ బోధన చేయగానే వారందరి మనసులు మారి బౌద్ధ సన్యాసినులయ్యారని బుద్ధ దేవునితో దీక్ష పొందిన అదృష్ట వ0తులయ్యారని  ‘’పిటకం ‘’లో ఉంది   .అప్పటివరకు బౌద్ధ మత  చరిత్రలో ఇంతమంది ఒకే సారి బౌద్ధ సన్యాసినులుగా మారటం జరగ లేదు ..ఆమె కస్టాలు కడగళ్ళు ,ఆమె పవిత్ర ధర్మా చరణ   వారందరిలో పరివర్తన కలిగించి ,ప్రభావితం చేసింది ..సాధారణ లౌకిక జీవితం నుండి  ఆధ్యాత్మిక ఆనందానికి ,విశ్వ చైతన్యానికి ఎదిగి తోటి వారికి  దుఃఖోపశమనం కలిగించి  నిండైన సంతృప్తికర ఆనందమయ జీవితాన్ని గడపటానికి ప్రేరణ కలిగించిన ,ఆదర్శ  మహిళా మూర్తి పాటా చార్య .

 మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-9-6-17- కాంప్ -షార్లెట్ -అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

181-రుద్ర భాష్య కర్త -శ్రీ ఆత్మ బోదేంద్ర సరస్వతి  (1586-1638 )

తమిళనాడులోని వృద్ధాచలం లో 1586 లో ఈశ్వరగా జన్మించి 58 వ కంచికామకోటి జగద్గురువులయ్యారు .దేశమంతా విస్తృతంగా పర్యటించి అద్వైత భావ దీప్తి కలిగించారు .శ్రీ రుద్రం ‘’పై వ్యాఖ్యానం రాశారు .అవధూత సదాశివ బ్రహ్మేంద్రనుకంచి మఠ గురువులపై  ‘’గురు రత్నమాలిక ‘’ వ్రాయమని కోరారు వీరిద్దరికి పరమ గురువులు 57 వ పీఠాధిపతి  తిరువేంగాడు లో సిద్ధిపొందిన శ్రీ పరమ శివేంద్ర సరస్వతి . దక్షిణ పినాకిని నదీ  తీరం లో వీరు 1638 న సిద్ధిపొందారు

182-లక్ష భగవన్నామ శ్లోకాలు రచించిన -శ్రీ బో దేంద్ర సరస్వతి(1638-1692)

కంచిలో కేశవ పాండురంగ సుగుణలకుమారుడుగా 1610 లో జన్మించి శృతి స్మృతులలో అశేష పాండిత్యం సాధించి ,రామ నమ నామ సంకీర్తనలో తరించి ,రోజుకు లక్షసార్లు రామనామము చేస్తూ శ్రీ ఆత్మ బో దేంద్ర సరస్వతి దృష్టిలో పడి లక్ష్మీధరుడు రాసిన భగవన్నామ కౌముదిని ,పూరీలో ఆయనవద్దనే అభ్యసించి ,దానినాధారం గా ఒక లక్ష భగవన్నామాలు వ్రాయమని ఆదేశించి తర్వాత కంచికి రమ్మని కోరారు అలాచేయగానే 59 వ జగద్గురువుగా అభిషేకించారు .దేశ పర్యటన చేస్తూ వీరు కావేరీ డెల్టా ప్రాంతం లో పర్యటిస్తూ అక్కడి ప్రకృతి అందాలకు మురిసి అక్కడే మహా సిద్ధిని 1638 లో పొందారు .

183-శివాష్టపది  కర్త శ్రీ 4 వ శ్రీ చంద్ర శేఖరేంద్ర సరస్వతి (1746-1783 )-

కంచి మఠం కంచి నుంచి కుంభకోణం కు కర్ణాటక యుద్ధాల సమయం లో మారటం వలన వీరి వివరాలు తెలియలేదు .వీరు 62 వ జగద్గురువులు .జయదేవుని అష్టపదులు మాదిరిగా వీరు’’ శివాష్ట పది’’ రాశారు . 1783 లో కుంభకోణం లో సిద్ధిపొందారు  .

184-ముస్లిం ల అభిమానం పొందిన -శ్రీ మహా దేవేంద్ర సరస్వతి -6(1783-1813 )

63 వ కామకోటి జగద్గురువులు శ్రీ మహా దేవేంద్ర సరస్వతి కుంభకోణం లో జన్మించి 31 వ ఏటపీఠాధిపతి అయ్యారు .ధర్మ శాస్త్రాలలో మహా నిధి .అందుకని ముస్లిం రాజులు కూడా  ధర్మ విషయం లో  వీరి తీర్పును అభిప్రాయాన్ని శిరసా వహించేవారు . యుద్ధాలు జరుగుతున్నా వీరికీ భక్తులకు పుణ్య క్షేత్ర సందర్శనాలకు ఆటంకాలు కలిపించేవారుకాదు .కుంభకోణంలోఆది కుంభేశ్వర దేవాలయం లో వీరు సోమ స్కంద మండపం కట్టించారు .కుంభకోణంలో 1813 లో సిద్ధి పొందారు

185-కనకాభి షేకం పొందిన -శ్రీ చంద్ర శేఖరేంద్ర సరస్వతి -6 (1746-1783)

64 వ కామకోటి జగద్గురువులైన 6 వ చంద్ర శేఖరేంద్ర సరస్వతి కుంభకోణం లో కంచిమఠానికి ప్రక్కనే ఉన్న ఇంట్లో వెంకట సుబ్రహ్మణ్య నామధేయం తో జన్మించి 37 వ ఏట కంచి కామకోటి పీఠాధిపతి అయ్యారు .మహా శ్రీ విద్యోపాసకులుగా గొప్ప పేరు పొందారు .కంచికామాక్షి అమ్మవారి ఆలయానికి మహా కుంభాభిషేకం చేయాలన్న తలంపుతో వీరు మద్రాస్ లో కొంతకాలం విరాళాల సేకరణ కోసం ఉన్నారు .ఒక రోజు అమ్మవారు కలలో కనిపించి కంచికి తిరిగి వచ్చెయ్యమని చెప్పగా వెళ్లి పోయి మహా కుంభాభిషేకాన్ని అనన్య సాధారణం గా నిర్వహించారు .  విరాళాల వెల్లువ కొనసాగి అద్భుతంగా కార్యక్రమం జరిగింది .తిరువనైక్కాల్ లో అఖిలాండేశ్వరి అమ్మవారికి తాటంక ప్రతిష్ట ను రాజకీయ పార్టీల వారు అడ్డుపడినా దిగ్విజయంగా నిర్వహించారు .తంజావూర్ మహారాజుకలలో శివుడు ప్రత్యక్షమై ఆదేశించగా శ్రీ చంద్ర శేఖరేంద్ర సరస్వతికి కి కనకాభి షేకం చేశాడు .ఇది కంచికామ కోటి చరిత్రలో సువర్ణాక్షరాలతో లిఖియింపబడిన అద్భుత ఘట్టం .తాటంక ప్రతిష్టకు జరిగిన ఖర్చు అంతా  మహారాజే  భరించాడు 1850 లో సిద్ధిపొందారు . మళ్ళీ కంచి పరమాచార్యులు శ్రీ చంద్ర శేఖర యతీంద్రులకు సువర్ణాభిషేకం జరిగిందని మనకు తెలుసు. కంచి చరిత్రలో ఇది రెండవ కనకాభిషేకం

186-అద్వైత సభ నిర్వహించిన -శ్రీ చంద్ర శేఖరేంద్ర సరస్వతి -6 (1891-1907)

66 వ కామకోటి జగద్గురువులు ఆరవ శ్రీ చంద్ర శేఖరేంద్ర సరస్వతి చెంగల్పట్టుజిల్లా ఉదయం బాక్కం లో స్వామినాధ గా జన్మించారు .జననీజనకులు మల్లికాంబిక, సీతారామ పండిత . 7 వ ఏటనే పీఠాధిపతి అయ్యారు .మహా వక్తగా సుప్రసిద్ధులు . అద్వైత వేదాంతాన్ని వ్యాప్తి చెందించటానికి మొదటిసారిగా ‘’అద్వైత సభ ‘’ను ఏర్పాటు చేసి ఘనంగా నిర్వహించారు . 1907 లో వెల్లూర్ జిల్లా కలవై లో సిద్ధి పొందారు

187-క్రియా సూత్రాలు రాసిన -స్వామి అత్యేశ్వరానంద విద్యారత్న బాబాజీ (  1920)

8 వ ఏటనే క్రియా యోగాశ్ర మంలో చేరి చదివి ,వేదాంతం లో ఏం ఏ చేసి ‘’,లా ‘’కలకత్తా యుని వర్సిటీలో చదివి ,పి హెచ్ డి చేసి ,పూరి గోవర్ధనమఠ శంకరాచార్యుల వద్ద సన్యాసం  తీసుకొని  12 ఏళ్ళు హిమాలయాలలో ఏకాంతంలో తపస్సులో గడిపిగురువు మహాముని బాబాజీ వద్ద ‘’క్రియా సూత్రాలు పూర్ణ క్రియ పొంది ,యోగిగా మారి సంస్కృతం లో విద్యా రత్న పొంది ,అమెరికా సందర్శించి 55 గ్రంధాలు రచించారు .

క్రియాసూత్రాలు -1

తత్త్వం -అత  ఆత్మా జిజ్ఞాసా -స్వరూపేవస్థానం ఆత్మా దర్శనం -సర్వజ్ఞహ్ నిత్యం పూర్ణ మిదానమ0తమాత్మా -తస్య ప్రకాశహ్ ప్రణవః -ప్రణవ శబ్ద ఏవ పంధా -జగత్ సృష్టిమయా  ఈశ్వరస్య తస్య హేతురవిద్యా -చిత్త వృత్తిహ్ హేయ హేతుహ్  .

188- అంకపదీయ కర్త  –శ్రీ నిశ్చలానంద సరస్వతి(1943)

ఋగ్వేద భూమికపై ఏర్పడిన పూరీ గోవర్ధన పశ్చిమ ఆమ్నాయ  పీఠాధిపతి శ్రీ  భారతి కృష్ణ తీర్ధ మహారాజ్   పూర్వాశ్రమంలో ‘’ఫాదర్ ఆఫ్ వేదిక్  మాధేమాటిక్స్ ‘’గా పేరు పొందారు . 1925 లో పూరీ పీఠాధిపతి అయ్యారు .అప్పటినుంచి ఈ పీఠం వేద గణితానికి ప్రాముఖ్యం పొందింది .

 వీరి తరువాత పీఠాధిపత్యం వహించిన శ్రీ నిశ్చలానంద సరస్వతి కూడా గొప్ప గణిత శాస్త్ర వేత్త .వేదగణితం పై 7 ఉద్గ్రంధాలు 1-అంకపదీయం 2-స్వస్తిక గణితం 3-గణిత దర్పణం మొదలైనవి రాశారు .వేదిక మాథ్స్ ఫోరమ్ ఆఫ్ ఇండియా ‘’కు వీరి ఆశీస్సులున్నాయి .

 1943 లో ఉత్తర భారతం లో హరిపూర్ భిక్షాటల్ లో’’నీలాంబర్’’  గా  జన్మించి ,లెక్కలు సైన్స్ సంస్కృతాలు చదివి ,16 వ ఏట ఆధ్యాత్మిక మార్గాన్ని పట్టి ,ఢిల్లీ వెళ్లి జ్యోతిర్మఠ శంకరాచార్యులవారివద్ద దీక్షపొంది ‘’ధ్రువ చైతన్య ‘’దీక్షానామం పొందారు .1970 లో దేశ సంచారం చేస్తూ అనేక క్షేత్ర సందర్శనం చేసి ,ఆత్మ జ్ఞానం పొంది,1974 లో నిశ్చ లానంద స్వామి నామధారులయ్యారు .వేదోపనిషత్తులను గణిత శాస్త్రాలను లోతుగా అధ్యయనం చేశారు .వీరి జ్ఞాన పరాకాష్టకు వీరిని 19 94 లో పూరీ గోవర్ధన పీఠ  145 వ శంకరాచార్యులుగా ప్రతిస్థాపనం చేశారు .అప్పటినుంచి దేశ సంచారం చేస్తూ వేద ప్రాశస్తాన్ని భారతదేశ సమైక్యతను బోధిస్తున్నారు.

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-6-17 -కాంప్ -షార్లెట్ -అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితాగీర్వాణం -3

170-సంక్షేప శారీరక కర్త -శ్రీ సర్వఙ్ఞత్మానేంద్ర సరస్వతి (407 బీసీ -367 బీసీ )

కంచికామ కోటి పీఠాధిపతి 3 వ జగద్గురువు శ్రీ సర్వజ్ఞాత్మేంద్ర సరస్వతి   శంకర భాష్యం పై వ్యాఖ్య రాశారు .దీనినే’’ సంక్షిప్త  శారీరకం’’ అంటారు . 1267 సరళ భావ గర్భిత శ్లోకాలల్తో ఇది విరాజిల్లింది వీరు పీఠాధిపతి అవటం తమాషాగా జరిగింది .శ్రీ శంకర భగవత్పా దులు దేశం లోని అనేక పండితులతోఅద్వైత  వాదం చేసి ఓడించి ఆ విజయం తో  దక్షిణ మోక్షభూమి కంచికి   వచ్చారు .వారి విజయాన్ని విన్న తమిళనాడు వారంతా చూడాలని కంచికి వచ్చారు .బ్రహ్మదేశం నుంచి చాలామంది వేద శాస్త్ర వేత్తలు వారితో దేవ భేద మూర్తి భేద మొదలైన విషయాలపై వారితో వాదించటానికి వచ్చారు  వారిని అద్వైత భావ పరంపరతతో నిరుత్తరులను చేశారు .సర్వజ్ఞ పీఠం అధిరోహించారు అక్కడకు వచ్చినవారిలో  7 ఏళ్ళ బాలుడు వారిని ఆకర్షించాడు .అతనిలోని బ్రహ్మ తేజస్సును గుర్తించి అతనిని సురేశ్వరాచార్యుల తర్వాత ఉత్తర పీఠాధిపతి చేయ సంకల్పించి తలిదండ్రులకు వర్తమానం పంపారు.  వాళ్ళు వచ్చి విషయం తెలుసుకొని పరమానందం తో తమ అంగీకారం తెలిపారు .శ్రీ శంకరులు ఆబాలునికి సన్యాసం దీక్ష నిచ్చి సర్వజ్ఞాత్మ అనే దీక్షానామమిచ్చి సురేశ్వరాచార్యులకు తీర్చి దిద్దామని బాధ్యత అప్పగించారు .సురేశ్వరుల తర్వాత కామకోటి పీఠాధిపత్యం వహించి చాలాకాలం ఉన్నారు .వీరు ‘’సర్వజ్ఞ విలాస ‘’అనే కావ్య పరిశోధన గ్రంధం కూడా రాశారు

171-పాదుకా శతక కర్త -శ్రీ సత్య  బోదేంద్ర  సరస్వతి(బిసి 367-268 )

కంచికామ కోటి పీఠ 4 వ జగద్గురువులు శ్రీ సత్య బోదేంద్ర సరస్వతి చేర దేశం లో ఫలినీశఅనే పూర్వాశ్రమ నామ దారి .’’తల్లినేశ శర్మ ‘’తనయుడు సాంఖ్య  బౌద్ధ జైనులలను వాదం లో ఓడించి అద్వైత మత  వ్యాప్తి చేశారు .వీరు శంకర భాష్యంపై ‘’పాదక శత ‘’రాశారు .

172-చంద్రిక కర్త -శ్రీ జ్ఞానానందేంద్ర సరస్వతి (బిసి 268-205 )

కామకోటి అయిదవ జగద్గురువులు శ్రీ జ్ఞానా నందేంద్ర సరస్వతి పూర్వనామం జ్ఞానోత్తమ .ద్రావిడ బ్రాహ్మణుడైన నాగేశ కుమారుడు .సురేశ్వరాచార్యుల ‘’నైష్కర్మ సిద్ధి ‘’కి ‘’చంద్రిక ‘’వ్యాఖ్యానం రాశారు .ఇందులో సత్యబోధ సర్వజ్ఞాత్మ గురువుల ప్రస్తుతి ఉంది ప్రొఫెసర్ హిరణయ్య సంపాదకత్వం లో దీన్ని మైసూర్ యూనివర్సిటీ ప్రచురించింది . కంచి సర్వజ్ఞాశ్రమానికి వీరు వెలుగులద్దారని భావిస్తారు .

173-సురేశ్వర వార్తికా  వ్యాఖ్యాన కర్త -శ్రీ ఆనంద జ్ఞానేంద్ర సరస్వతి (బీసీ 124-55 )

చేర దేశానికి చెందిన సూర్యనారాయణ మఖి కుమారుడు చిన్నయ్య పూర్వాశ్రమనామం .గౌరీదేవి పరమ భక్తులు అమ్మ కరుణాకటాక్షాలతో అద్భుత పాండిత్యం అబ్బింది .శంకర భాష్యం సురేశ్వర వార్తికలపై భాష్యాలు రాశారు .శ్రీశైలం లో ముక్తి పొందారు

174-భక్తి మార్గ ప్రబోధకులు -శ్రీ కృపాశంకరేంద్ర సరస్వతి (క్రీశ 28-69)

గాంగేశో పాధ్యాయ పూర్వనామం.ఆంద్ర బ్రాహ్మణులు .మనసా వాచా కర్మణా అతిపవిత్ర జీవితం గడిపి 9 వ   కామకోటి జగద్గురువులయ్యారు .శంకరాచార్యుల మార్గం లో అడుగులు వేస్తూ షణ్మత పూజా విధానాన్ని వ్యాప్తి చెందించారు .గణపతి స్కంద శివ విష్ణు అంబికా సూర్య దేవతా పూజా విధానాలు రచించి భవిష్యత్ శైవ నయనార్లకు మార్గ దర్శి అయ్యారు .శైవ ,వైష్ణవ మతాలు శ్రీ శంకర ,శ్రీ కృపా చార్యులకు సదా కృతజనులై ఉండాలి .వింధ్య ప్రాంతం లో ముక్తి పొందారు .

175-అభినవ శంకరులు -శ్రీ అభినవ శంకరేంద్ర సరస్వతి (క్రీశ 788-840 )

ఆదిశంకరాచార్యుల తర్వాత అంతటి కీర్తి పొందినవారు శ్రీ అభినవ శంకరేంద్ర సరస్వతి .వీరి జీవిత చరిత్రను ‘’శం కర విజయం ‘’లో వాక్పతి భట్టు వివరించాడు .తండ్రి చిదంబరానికి చెందిన విశ్వజిత్ . 5వ ఏటనే ఉపనయనం జరిగి,వేదాధ్యయనం ప్రారంభించి సర్వశాస్త్రాలలో అద్వితీయుడనిపించారు .వేదాంత చర్చలంటే మహా ఇష్టం .తర్కం లో వాక్పతి భట్టును ఓడించారు .38 వ కామకోటి జగద్గురువయ్యారు కాశ్మీర్ సర్వజ్ఞ పీఠం అధిరోహించారు .హిమాలయాలలోని ఆత్రేయ పర్వతాలలో ఉన్న దత్తాత్రేయ గుహలో తపస్సు చేసి అక్కడే జీవన్ముక్తులయ్యారు .

176-కధా  సరిత్సాగర కర్త -శ్రీ సాంద్రా నంద బోదేంద్ర సరస్వతి  1061-1098 )

46 వ కామకోటి జగద్గురువులు శ్రీ సాంద్రా నంద బోదేంద్ర సరస్వతి పూర్వనామ0 సోమేంద్ర.  తండ్రి సూర్య .గురువుపరమశివేంద్ర సరస్వతి తో విస్తుతంగా దేశాటనం చేశారు ‘’కదా సరిత్సాగరం ‘’రచించారు .దీనికి కానుకగా ధారానగర రాజు భోజుడు ముత్యాలపల్లకి కానుకగా అందజేశాడు .అరుణాచల క్షేత్రం లో మోక్షం పొందారు .

177-హేమ చంద్రాచార్యను ఓడించిన -శ్రీ చంద్ర శేఖరేంద్ర సరస్వతి -4(1098-1166 )

 4 వ శ్రీ చంద్ర శేఖరేంద్ర సరస్వతి 47 వ కామకోటి జగద్గురువు .మరొక పేరు చంద్ర చూడ .కుండీని నది తీర ప్రాంతవాసి.తండ్రి సుఖ దేవుడు .ద్రావిడ బ్రాహ్మణుడు పూర్వాశ్రమనామం శ్రీ కంఠుడు  వాద  దిగ్విజయ యాత్ర చేస్తూ విద్యాలోల కుమారపాల ఆస్థానకవి హేమచంద్రా చార్య అనే కుమారపాల చరిత్ర రాసిన కవి , జైన పండితుని వాదం లో ఓడించారు. కృష్ణ మిశ్రకవి శ్రీక0ఠ  చరిత్ర రాస్తే మంఖకవి ఆరాధించాడు  హేమ చంద్రునిపై వాద  విజయాన్ని జయదేవుడు ‘’భక్తకల్ప లతిక’’లో గొప్పగా వర్ణించాడు .కాశ్మీర్ రాజు జయసింహుడు తానూ ఈ జగద్గురువు శిష్యుడనని వినయంగా చెప్పుకున్నాడు

178-బ్రహ్మ విద్యాభరణం  కర్త -శ్రీ అద్వైతానంద బో దేంద్ర సరస్వతి(1166-1200 )

48 వ కామకోటి జగద్గురువులు శ్రీ అద్వైతానంద బో దేంద్ర సరస్వతి బ్రహ్మ విద్యాభరణం,శాంతి వివరణ ,గురు ప్రదీపం గ్రంధాలు రాశారు .నైషధం ఖండనఖండ కావ్య రచయిత హర్షుని ,అభినవ గుప్తుని వాదం లో జయించారు .చిదంబరం లో ముక్తిపొందారు .

179-ఉపనిషత్తులపై ‘’దీపిక’’లు రచించిన – శ్రీ శంకరానందేశ్వర సరస్వతి -(1385-14 17 )

కామకోటి 52 వ పీఠాధిపతి శ్రీ శంకరానందేశ్వర సరస్వతి మధ్యార్జున లేక తీరు విడై మరుదూర్ లో బాలచంద్ర కుమారునిగా మహేశ నామ ధేయం తో జన్మించారు .పీఠాధిపతి కాకముందు గురువు భారతీ తీర్ధతో హిమాలయ పర్యటన చేశారు .కర్ణాటకలో 8 కొత్త అద్వైత మఠాలను  స్థాపించిన ఘనకీర్తి వారిది ..ఈశ  ,కేన ,ప్రశ్న ,బృహదారణ్యక ఉపనిషత్తులకు ‘’దీపిక’’ వ్యాఖ్యానం రచించారు ..ఆత్మ పూర్ణ ‘’ను ,భగవద్గీత వ్యాఖ్యానాన్ని రచించారు .వైష్ణవ ,మాద్వులు అద్వైతం పై చేసిన వ్యతిరేక ప్రచారాన్ని తీవ్రంగా ఖండించి ఎదురు నిలిచారు .కంచిలో ముక్తి పొందారు .

180-శివ గీతకు వ్యాఖ్యానం రాసిన -శ్రీ పరమ శివేంద్ర సరస్వతి -(1040-1061 )

పంపాతీరగ్రామంలో పరమశివ కుమారుడు పూర్వాశ్రమంలో శివరామకృష్ణ శ్రీ పరమ శివేంద్ర సరస్వతిగా 57 వ కామకోటి జగద్గురువయ్యారు .గురురత్నమాలిక రాసిన మహా బ్రహ్మజ్ఞాని సదాశివ బ్రహ్మేంద్రునికి గురువు  .ఈ గురువు ఘనత త ఎలాంటిది అంటే సదాశివ బ్రహ్మేంద్రులు వీరి పాదుకలను ఎప్పుడూ శిరస్సుపై పెట్టుకొని తిరిగేవాడు .బ్రహ్మజ్ఞానం తో అవధూతగా మారిన సదాశివేంద్రుని చూసి కొందరు ఆయన కు పిచ్చిపట్టిందని ప్రచారం చేసి గురువు శ్రీ పరమ శివేంద్ర కు తెలిపారు .ఆయన ‘’నాకు కూడా అలా అవ్వాలని ఉంది .ఆయనను తాకితే చాలు అది లభిస్తుంది ‘’అన్నారట .అంతటి గొప్ప అవధూత సదాశివ బ్రహ్మేంద్రులు .అంతగొప్ప సంస్కారి వీరు . వీరి గొప్పతనాన్ని సదాశివ బ్రహ్మేంద్రులు ‘’ఆత్మ విద్యా విలాసం ‘’లో అభి వర్ణించాడు .వీరు శివగీతకు చక్కని వ్యాఖ్యానం రాశారు . తంజావూర్ వద్ద స్వే తారణ్యం  లో మోక్షం పొందారు .

   సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -8-6-17 -కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

—

రాణి మృగావతి   రాకుమారి మల్లినాథ

రాజ్యాలేలే మహారాణులు జీవితాలు అశాశ్వతమనుకొని ధర్మానికి సంఘానికి కట్టుబడి మానవ సేవే  మాధవ సేవగా భావించి సర్వం త్యజించి జైన సన్యాసినులై కీర్తి కెక్కినవారిలో రాణి  మృగావతి , రాకుమారి  మల్లినాథ చిరస్మరణీయలు .

              రాణి  మృగావతి

శతానిక రాజు భార్య అపురూప సౌందర్యవతి అయిన రాణి  మృగావతి  .ఆమె జీవితం పవిత్రతకు , వీరత్వానికి ప్రతీకగా చరిత్రలో నిలిచింది ..ఆమె ముగ్ధ మోహన సౌందార్యానికి ఆకర్షితుడైన ఉజ్జయిని రాజు ప్రద్యోతుడు ఆమెను పొందటం కోసం శతానికుడు రాజ్యమేలుతున్న కౌశా0బి   పై దాడి చేశాడు . యుద్ధం ప్రారంభమైన కొద్దీ కాలానికే రాజు శతానికుడు జబ్బుపడి మరణించాడు ..మేధావి అయిన రాణి మృగావతి తెలివిగా రాజుకు తీవ్రమైన జబ్బు చేసిందని  ప్రజలకు తెలియ జెసి తానే  సైన్యాన్ని నడిపి యుద్ధం చేసి శత్రు సైన్యాన్ని తరిమేసింది .అప్పుడు మాత్రమే తనభర్త శతానిక మహా రాజు మరణించాడని ప్రజలకు ప్రకటించింది ..సైన్యం అలసిపోయి నందున ,శత్రుసైన్యం అపరిమితంగా ఉన్నందున తాను ప్రద్యోయుడుతో వెళ్లి పోవటానికి సిద్ధమేనని ,కానీ తన రాజ్యం చుట్టూ రక్షణ కోసం పటిష్టమైన గోడ నిర్మించి ,తమకుమారుడు ఉదయనుని రాజు ను చేయాలని షరతు పెట్టింది . వీటికి ప్రద్యోతుడు అంగీకరించగానే రాణి మృగావతి జైన తీర్ధంకరుడైన మహా వీరుని సన్ని  ధానం చేరి,,తానుప్రద్యోతుడు అంగీకరిస్తే  జైన సన్యాసిని గా ఉంటానని తెలియ జేసింది  ..ప్రద్యోతుడు మహావీరుని అసామాన్య కారుణ్య ప్రబోధానికి లొంగిపోయి ,తాను  చేసిన తప్పులకు  పశ్చా త్తాప పడి తాను కూడా జైన భిక్షువుగా మారిపోతానని నిర్ణయం ప్రకటించాడు ..మృగావతి సన్యాసిని అవటానికి తనకు అభ్యంతరం లేదని తెలిపాడు .అంతేకాక తన రాణులలో చాలామందిని జైనసన్యాసినులుగా మారటానికి అంగీకరించాడు ..వీరందరూ మహా వీరుని చేత సన్యాసం దీక్ష ఇప్పించబడి చరితార్ధులయ్యారు .

            రాణి మల్లినాథ

రాకుమారి మల్లినాథ 19 వ జైన తీర్ధంకరురాలయ్యింది ..స్వే తాంబర జైన సంప్రదాయానికి చెందిన మిథిల రాజు’’ కుంభ’’ కుమార్తె మల్లినాథ .. బహు అందగత్తె కావటం వలన రాజులందరూ ఆమెనే వివాహం చేసుకోవాలని ఉవ్విళ్ళూరేవారు ..తండ్రి వారందరిని తిరస్కరించాడు .వారందరికీ అది కోపకారణమై మిధిలపై సామూహక దండ  యాత్ర చేశారు.  మిథిల రాజు ఓటమికి దగ్గరౌతున్న సమయం లో రాకుమారి మల్లినాథ   తెలివిగా ,ఆ రాజులనందరిని తన మందిరానికి రమ్మని ఆహ్వానించవలసినదిగా తండ్రికి చెప్పింది .వారందరూ అక్కడికి చేరారు …అక్కడ అపురూప సౌందర్య రాశి అయిన మల్లినాథ రాకుమారి నిలుచుని ఉండటం  చూసి , అప్రతిభులైపోయారు .మరి కొంత సేపటికి మరొక ద్వారం ద్వారా అంతటి లావణ్య రాశి మరొకరు కనిపించింది ..అవాక్కయిన వారి భ్రమన్తి తొలగించటానికి మల్లినాథ  వాళ్ళు మొదట చూసింది తన రూపం లో ఉన్న బంగారు విగ్రహమేనని చెప్పి దాని పైనున్న మూత  తీసింది.వెంటనే గబ్బు కంపు ఆహాలంతా వ్యాపించి అందరూ భరించలేక ముక్కులు మూసుకున్నారు ..ఆ విగ్రహం బోలుగా ఉండి  అనేక రకాల ఆహార పదార్ధాలతో నింపబడి చాలాకాలం గా మూత పెట్ట బడింది ..అప్పుడు రాకుమారి మల్లినాథ వారితో ‘’నా బాహ్య సౌందర్యం లోపల అంతే  కుళ్ళు ,చెత్త నింపబడి ఉందని ,తానూ సర్వాన్నీ త్యజించి జైన సన్యాసినిగా మార బోతున్నానని తెలియ జెప్పింది ..ఈ విషయం విన్న రాజులందరూ పశ్చా త్తాపం ప్రకటించి ,క్షమించమని కోరి ,భౌతిక సుఖాలు తుచ్చమైనవని గ్రహించి ,ధ్యానం తపస్సులో శాశ్వత సుఖం ఆనందం మోక్షం ఉన్నాయని గ్రహించి ,రాజ్యాలకు వెళ్లి వారసులను నియమించి రాకుమారి మల్లినాథ అడుగుజాడలలో నడిచి జైన సన్యాసులై జీవితం గడిపారు

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -7-6-17-కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

156-భోజుని తండ్రి సింధు రాజ (950)

పారమార వంశ0 లో మొట్టమొదటి గొప్ప రాజు సింధూరాజా .  భోజమహాకవి తండ్రి .మాళవ సింహాసనాన్ని సుమారు ఐదేళ్లు పాలించాడు -తమ్ముడు ముంజరాజు . భోజ శిలాశాసనాలలో తప్ప అతని గురించి వివరాలు తెలియవు .అతని ఆస్థానకవిపద్మ గుప్తుడు  రాసిన ‘’నవసాహసాంక’’ చరిత్ర లో కొంత వివరం ఉంది .అయితే దీనికి చారిత్రిక ఆధారాలు లేవు . 4 వ శతాబ్ది కవి మే రుదత్తుడు రాసిన ‘’ప్రబంధ చింతామణి ‘’ప్రకారం సింహద0త భట్ట కుమారుడు .ముంజరాజు తండ్రికి పెంపుడుకొడుకు .ముంజరాజు అనంతరం సింధు రాజ రాజ్యానికి వచ్చాడు .సింధు రాజా కు’’ నవ నారాయణ ‘’,సాహసాంక ‘’బిరుదులున్నాయి .సింధుల సింధాల పేర్లు కూడా ఉన్నాయి .ఆయన్ను ‘’సింధు రాజ దేవ’’అని సంబోధిస్తారు

 సింధురాజ  చాళుక్య సత్యాశ్రయ రాజును ఓడించి ముంజరాజుతైలపుడికి  కోల్పోయిన రాజ్యాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకొని ,హూణ  రాజునూ జయించాడని ‘’ఉదయ పూర్ ప్రశస్తి ‘’లో ఉన్నది .కొంకణా శిలహారాలపై కూడా దండయాత్ర చేశాడు .దక్షిణ గుజరాత్ లోని’’ లాట ‘’ను స్వాధీనం చేసుకొన్నాడు .సింధు రాజ మహా సేనాని  మహా రాజే కాక మహాకవి కూడా .కళలను ,సాహిత్యాన్ని ప్రోత్సహించి కుమార భోజునికి ఆదర్శ ప్రాయమై నిలిచాడు ..భోజుడు తండ్రిని మించిన తనయుడిగా జగత్ ప్రసిద్ధమైన సంగతి మనకు తెలిసిందే ..

157-యజుర్వేద భాష్యం రాసిన -ఊవటుడు (1000 )

 భోజుని ఆస్థానం లో ఊవటుడు అనే కాశ్మీర పండితుడుండేవాడు .ఈయన శుక్ల యజుర్వేదానికి భాష్యం రాశాడు

 ఇతనితోపాటు ‘’చిత్తపకవి ‘’కూడా భోజ రాజాస్థానం లో ఉండేవాడని భోజుని సరస్వతీ కంఠాభరణం లో ,శృంగార ప్రకాశం లోను ఉన్నది

158-లోచన వ్యాఖ్యాన కర్త – అనంత దాసు -(1350)

సాహిత్య దర్పణం కర్త విశ్వనాధ కవిరాజు కపింజల గోత్రుడు .తండ్రి చంద్ర శేఖరుడు ఛ0దోవేత్త ,కవి  14 భాషలలో ప్రవీణుడు ..ఒరిస్సా గజపతిరాజుల ఆస్థానకవి .. విశ్వనాధుని కుమారుడు అనంత దాసు తండ్రి రాసిన సాహిత్య దర్పణం కు ‘’లోచనం ‘’అనే వ్యాఖ్యానం రాశాడు..ఇందులో తన తండ్రి ప్రతిభను ‘’కపింజల వంశ పయోనిధి  రాకా చంద్రుడు ,త్రికళింగ పాలకుని అమాత్యుడు ,,పలుభాషా కోవిదుడు ,సాహిత్య పారావారాన్ని తరింపజేసే  మార్గ దర్శి ,ధ్వని సిద్ధాంత నాయకమణి 18 భాషలలో దిట్ట  ,అన్నిటికి మించి మహాకవి ‘’అని తెలిపాడు  . .అనంత దాసు తన తండ్రి విశ్వనాథుడు విజయ నరసింహుని పై ఒక గ్రంధాన్ని రాశాడని చెప్పాడు -’’ఆహవే జగదుద్ధ0డ  రాజా మండల రాహవే -శ్రీ నృసింహపాల స్వస్త్యస్తు తవ బాహవే ‘’.బహుశా ఈ పద్యం ఆగ్రంధం లోనిదే  అయి ఉండవచ్చు .

159- మహా కవులైన  విశ్వనాధ కవిరాజు తాత ,చిన తాత తండ్రి ,(1350)

విశ్వనాధుని కపింజల వంశం ఒరిస్సాలో సాహిత్య వ్యాసంగానికి  ప్రసిద్ధి చెందింది .విశ్వనాధుని తాత నారాయణ దాసు జయదేవుని గీత గోవిందం కు ‘’సర్వాంగ సుందరి ‘’వ్యాఖ్య రాశాడు ..నారాయణ దాసు తమ్ముడు చండీదాసు ‘’కావ్య ప్రకాశానికి ‘’దీపికా ‘’అనే వ్యాఖ్యానం ,. ‘’ధ్వనిసిద్ధాంత సంగ్రహం ‘’లు రాశాడు .చండీ దాసు పెదనాన్న కూడా బహు గ్రంథ కర్త .

 విశ్వనాధుని తండ్రి 14 భాషలో ప్రసిద్ధుడు .పుష్పమాల ‘’,భాషార్ణవం ‘’గ్రంధాలు రాసి నాట్లు సాహిత్య దర్పణం లో ఉంది .ఈయన రాసిన ఒక పద్యం లో ‘’ఉమా వల్లభ ‘’అనే పదం ఉన్నట్లు సాహిత్య దర్పణం లో ఉల్లేఖితమైంది .దీనికి రెండు అర్ధాలు ఉమా పతియైన శివుడు ,ఉమా అనే రాణి కి భర్త అయిన భామదేవ రాజు .ఇతడే మూడవ భానుదేవుడు 1352-1378 వరకు పాలించాడు

160-వాసుదేవ విజయ కర్త -వాసుదేవుడు (1600 )

1600 కాలానికి చెందిన వాసుదేవ కవి కేరళకు చెందినవాడు .’’వాసుదేవ విజయం’’ కావ్యం రాశాడు .ఇది శ్రీ కృష్ణునికధ  మాత్రమేకాక వాసుదేవ కవి విజయం కూడా .పాణిని వ్యాకరణ సూత్రాలకు సందేశాత్మక ఉదాహరణలు తెలియ జేయటమే ఇందులో ముఖ్యోద్దేశ్యం .ఇది అసంపూర్తి రచనేకాని నారాయణీయం రాసిన మేలత్తూర్ నారాయణ భట్ట  రాసిన దాతుకావ్యాలలో చోటు చేసుకొన్నది .

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -7-6-17- కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

—

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3 139-బ్రహ్మవాదిని -గార్గి వాచహ్నవి (క్రీ.పూ. 700)

ప్రాచీన తత్వవేత్త గార్గి పేరు వేదసాహిత్యం  లో కూడా ప్రసిద్ధమైనది .ఆమెకాలం క్రీ పూ 700 గా భావిస్తారు వేదాలను అత్యంత సహజంగా వివరించి చెప్పే నేర్పున్న మహిళా బ్రహ్మవాదిని అని గార్గి ని గౌరవంగా సంబోధిస్తారు బృహదారణ్యక ఉపనిషత్ లో ఆరు ఎనిమిది అనువాకాలో ఆమె పేరు ప్రత్యేక్ష మౌతుంది .విదేహ రాజు జనకుని   ఆస్థానం లో జరిగిన ‘’బ్రహ్మ యజ్ఞ ‘’చర్చలో గార్గి యాజ్ఞవల్క్యునితో సవాలు చేసి నిలిచింది .గార్గి ఋగ్వేదం లో చాలా సంహితలు  దర్శించినట్లు ఉన్నది   .హిందూ ధర్మాన్ని మనసా వాచా అనుసరించిన మహోత్కృష్ట మహిళ గార్గి

 గర్గ వంశానికి చెందిన వాచహ్నుని కుమార్తె గార్గి .తండ్రి గార్గి వాచాహ్నవి అని పేరుపెట్టారు .బాల్యం నుండి అసమాన మేధస్సుతో వేదం వేదాంగ విషయాలను నేర్చి ఆనాటి సమాజం లో ఉకృష్ట మహిళగా విరాజిల్లింది .ఉపనిషత్తులలో గార్గి ,,వాడవ ప్రతిహేయి ,,సులభ మైత్రేయి పేర్లు తరచుగా కనిపిస్తాయి .ప్రాచీన మహిళా విద్యావేత్తల పేర్లలో వీరు ముగ్గురు పేర్లే ముందు చెబుతారు వేద విద్యా మహిళా త్రయం గా వీరిని పేర్కొన వచ్చు . అశ్వలాయన గృహ్య సూత్రాలలో ,కూడా గార్గి పేరు తరచుగా కనిపిస్తుంది .కుండలిని మేల్కొల్పి బ్రహ్మజ్ఞానంతో ఆత్మజ్ఞానంపొందిన మహిళా మాణిక్యం గార్గి

.విద్యా వ్యాప్తికి గార్గి సేవలు నిరుపమానం  .జనకమహారాజు రాజా సూయ యాగం చేసి దేశం లోని మహర్షులను రాజులను ఆహ్వానించి తానూ బ్రహ్మజ్ఞాని కనుక ఇందరు మహానుభావులు తన ఆస్థానానికి రావటం లో పరవశించి  బ్రహ్మ జ్ఞాన  చర్చను అందరి సమక్షం లో నిర్వ హించాలని భావించాడు .గెలుపొందినవారికి 1000 గోవులను ఒక్కో ఆవు కొమ్ములకు 10 గ్రాముల బంగారాన్ని తగిలించి కానుకగా ఇస్తానని చాటాడు .ఇలా కుండలిని మేల్కొల్పి ఆత్మజ్ఞానం సాధించిన బహు శాస్త్ర వేద నుపనిషత్ నిధి యాజ్ఞవల్క్యుడు కూడా ఉన్నాడు .తనతో వాదం లో ఎవరూ జయించలేరన్న ధీమాతో గెలుపుతనదేనని భావించి ఆ సహస్ర గోగణాన్ని తన ఆశ్రమానికి తోలుకు వెళ్ళవలసినదిగా శిష్యుడు సం శ్రవుడిని ఆదేశించాడు .అక్కడున్న చాలామంది వాదం లేకుండా యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా ‘’ప్రయిజ్  మని  ‘’ తీసుకు వెళ్ళటం ఇష్టం లేకపోయినా వాదించే దమ్ములేక గమ్మునుండి పోయారు .చివరికి గార్గి తో ఎనిమిది మంది జనకుని పురోహితుడు  అశ్వ లుడు ,ఆర్తభాగుడు ,భూ జ్యుడు ,ఉషష్ఠ  ఉద్దాలకుడు ,గార్గి  ,మాత్రమే మిగిలారు  .ఉద్దాలకుడు వాదం ప్రారంచాడు .చివరికి గార్గి యాజ్ఞవలయునిగొప్ప తనాన్ని ఆధిక్యాన్ని సవాలు చేసి నిరూపించుకోమన్నది .ఆమె ఆధిభౌతిక విషయాలపై ప్రశ్నలు సంధించింది పర్యావరణం పై ప్రశ్నలు కురిపించింది .ప్రపంచమంతా నీటిపై ముందుకు వెనకకూ అల్లబడిందంటారుకదా ఈ ముందువెనుకలు దేని పై ఆధారపడ్డాయి ?వాళ్ళిద్దరి సంభాషణ ఇలా జరిగింది -గాలిమీద అన్నది గార్గి గాలి దీనిపై ఆధారం ? మధ్యనున్న ప్రదేశం పైన .అందులోని ప్రదేశాలు ?గాంధర్వ లోకంపైనా అని గార్గి సమాధానం  బృహదారణ్యక ఉపనిషత్ లోకూడా  ఉంది .అలాగే గార్గి సూర్య ,చంద్ర ఇంద్ర ప్రజాపతులపై ప్రశ్నలు అడిగింది .యజ్ఞవాల్యుని గార్గి ఆకాశంపైన ఏమి ఉంది  భూమిక్రింద ఏముంది గతం వర్తమానం భవిష్యత్తు  అంటే ఏమిటి , వీటినికలిపే పడుగూపేకల నేత ఏమిటి ?అని ప్రశ్నిస్తే యాజ్ఞవల్క్యుడు -’’అంతరిక్షం ‘’అని సమాధానం చెప్పాడు .సంతృప్తిపడక గార్గి  చివరగా బ్రహ్మం అంటే ఏమిటి అని అడిగితె .సమాధానంగా ఇంతకంటే ముందుకు వెళ్ళటం మంచిదికాదని  వెడితే ఆమె మానసిక స్థితి దెబ్బతింటుందని చెప్పి వాదాన్ని ముగించాడు .ఈ ఆకస్మిక ముగింపు ఆమెకు నచ్చక ‘పోయినా యాజ్ఞవల్క్యుని అపార మేథా  సంపత్తిని మెచ్చి అక్కడి బ్రహ్మవేత్తలతో ‘’మీరందరూ యాజ్ఞవల్క్యుని బ్రహ్మజ్ఞానానికి తలవంచవలసిందే .అందులో ఆయన్ను ఓడించగలిగే వాడు లేడు ‘’అని చెప్పింది

 గార్గికి ఉన్న ఆత్మజ్ఞాన విషయాలు చాందోగ్యోపనిషత్ లో కూడా దర్శనమిస్తాయి .యాజ్ఞవల్క్య గార్గి సంవాదం ‘’యోగ -యాజ్ఞవల్క్య ‘’గ్రంధంగా వెలువడింది . జనక మహా రాజు ఆస్థానం లోని నవరత్నాలలో గార్గి ఒకరై  విశేషస్థానం పొందింది

140-అద్వైత వేదాంతిని -సులభ మైత్రేయి (క్రీ;పూ 700)

  మైత్రి మహర్షి పుత్రిక సులభ మైత్రేయిగా అశ్వలాయన గృహ్య సూత్రాలలో మైత్రేయి పేరు కనిపిస్తుంది . కాలం క్రీపూ 700.  గృహ్య సూత్రాలలో కూడా వేదకాలపు మహిళలతో మైత్రేయి పేరు కనిపిస్తుంది .తండ్రి విదేహ రాజ్య రాజధాని మిథిలలో  జనక మహారాజు ఆస్థాన మంత్రిగా ఉండేవాడు . బృహదారణ్యక ఉపనిషత్ లో మైత్రేయి యాజ్ఞవల్క్యుని భార్యగా చెప్పబడింది.ఆయన రెండవ భార్య కాత్యాయని .మహాభారతం లో మాత్రం మైత్రేయి అవివాహిత గానే చెప్పబడింది .జనకునికి బ్రహ్మజ్ఞానం బోధించి జీవితాంతం యోగినిగా ఉండి పోయిందని ఉంది .సంస్కృత సాహిత్యం ఆమెను బ్రహ్మవాదిని అన్నది .కాత్యాయనితో యాజ్ఞవల్క్య మహర్షి సంసార జీవితాన్ని అనుభవిస్తుంటే మైత్రేయి బ్రహ్మజ్ఞానం తో ఆత్మజ్ఞానం సాధించింది

 ఋగ్వేదం లో 10 మంత్రాలను  మైత్రేయి దర్శించినట్లు చెప్పబడింది . బృహదార ణ్యక  ఉపనిషత్ లో మైత్రేయి యాజ్ఞవల్క్య సంవాదం ఉన్నది ..ఆత్మనుంచి ప్రేమ జనించి ఆత్మ స్వభావం బ్రహ్మం లను చర్చించి ఈ రెంటి ఐక్యతను తెలియ జేయటమే ఇందు లోని సారాంశం .ఇదే అద్వైత  సిద్ధాంతం .మైత్రేయి యాజ్ఞవల్క్య సంవాదం రెండు భాగాలగ్రంధం  మాధ్యమ దిన , కాణ్వ  సిదాంతాలుగా కొద్దిమార్పులతో మారింది

 యాజ్ఞవల్క్యుడు బ్రహ్మ చర్య గృహస్థ ,వానప్రస్థాశ్రమాల జీవితానుభవం తర్వాత ముసలితనం లో సన్యాసాశ్రమం సవీకరించాలని భావించి  భార్య మైత్రేయిని పిలిచి తనకున్న ఆస్తిని చెరిసగంగా ఇద్దరు భార్యలకు ఇస్తానన్నాడు .మైత్రేయి తనకు న శ్వరమైన మైన ధనం  కంటే అశ్వరమైన మోక్షం కావాలని చెప్పింది .అప్పుడు మైత్రేయి  యాజ్ఞవల్క్యుల మధ్య జరిగిన సంవాదం ఇలా నడిచింది -స్వామీ !ప్రపంచం లోసంపదంతా నాకు చెందితే నాకు మోక్షం వస్తుందా ?అని అడిగింది .లేదు ‘’అని చెప్పి మోక్షానికి ధనం తో సంబంధం లేదన్నాడు  యాజ్ఞ  వల్క్యుడు .అశాశ్వతమైన దానికోసం నాకు ప్రాకులాటలేదు శాశ్వతమైన ముక్తి కావాలంటే మార్గం చెప్పండి ?అడిగింది .సంతోషించిన భర్త భార్య మైత్రేయికి ఆత్మజ్ఞానం బోధించి నిరంతరం మననం చేయమన్నాడు

 బృహదారణ్యక ఉపనిషత్ లోని ఈ సంవాదానికి అబ్బురపడిన శంకరాచారా దానికి చక్కని భాష్యం రచించారు .మైత్రేయి యాజ్ఞవల్క్యసంవాదం పై సురేశ్వరాచార్యులు ‘’వార్తికం ‘’రాశారు ..ఢిల్లీలో మైత్రేయి పేరిట ఒక విద్యాలయం తమిళనాడులో ‘’మైత్రేయి వేదిక్  విలేజ్ ‘’అనే రిట్రీట్ ప్రదేశం ఉన్నాయి  ..

 సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా  ప్రసాద్   -6-6-17-కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి మల్లినాథ సూరి మనీష -54 (చివరి భాగం )

మల్లినాథుని  దండాన్వయ విధానం

ఉదాహరణలు అనేకమైనప్పుడు ,మల్లినాథుడు మరొక విచిత్ర విశేష విధానశైలి  అవలంభిస్తాడు .ఈ రకమైన అర్ధాన్వ యానికి ‘’దండాన్వయం ‘’అంటారు .దీనిపై ప్రత్యేక కృషి సల్పి  ప్రొఫెసర్ ఎన్ .పి .ఉన్నిత్రి  రాసిన మ హత్తర వ్యాసం నుండి కొన్ని విషయాలను ప్రొఫెసర్ లాల్యే  అందించాడు .ఇందులోని రెండుమాటలను వివరించి చెప్పాడు .ఖండాన్వయ విధానాన్ని మీమాంసకారులు అవలంబించారు .ఇందులో మూల గ్రంధాన్ని వివరించి చెప్పటానికి ప్రశ్నోత్తర విధానం ఉప యోగిస్తారు ..దానిప్రకారం ముందుగా క్రియను తీసుకొ0టారు..తర్వాత విభక్తుల విషయం లో ప్రశ్నలు సంధించి  శ్లోకాన్ని ‘’ఆకాంక్ష ‘’ అంటే వచన క్రమం (ప్రోజ్ ఆర్డర్ )లో రాసి తర్వాత పాదాలకు అర్ధ తాత్పర్యాలు వగైరా  వివరిస్తారు .

  దండాన్వయ విధానం లో నయ్యాయకుల పద్ధతినే ఇంచు మించుగా అవలంభిస్తారు ..కానీ మొదట కర్త ను తీసుకొని దాన్ని బట్టి ప్రోజ్ ఆర్డర్ రాసి అప్పుడు వివరిస్తారు .. పూర్వపు వ్యాఖ్యాతలందరికంటే మల్లినాథుడు దండాన్వయ విధానాన్ని ప్రయోగించి దానికి విస్తుతమైన ప్రఖ్యాతిని కావ్యాలద్వారా కలిగించాడు .

 ఇప్పటి దాకా మనం చూసినవాటిని బట్టి మల్లినాథుని వ్యాఖ్యానాలు ఒక ప్రత్యేకవిధానంగా ఉంటాయని నిర్ణయానికి వస్తాము .ఆయన సంస్కృత భాషలోని సూక్ష్మ భేదాలను కూలంకషంగా సాధారణంగాను మహా కావ్య కవుల కవిత్వ సూక్ష్మ భేదాలను ప్రత్యేకంగా వివరించాడని అర్ధమవుతుంది .కవుల కవిత్వ శైలి  లాగానే మల్లినాథుని  వ్యాఖ్యాన శైలి లో కూడా పాకం లేక శయ్య ఉంటుంది -’’రసాస్వాదనోచితశబ్ద నిష్యన్తి  పాకః -పరి వృత్తి వే  ముఖ్యం నినిమయసహి ష్ణుత్వం -ఏత  దేవ మైత్రీ శయ్యేతి కయ్యతే ‘’.  మల్లినాథుని  శైలి మార్పును అంగీకరించదు  .ఆయన వ్యాఖ్యానాలు పదం యొక్క అర్ధాన్ని స్పష్టం సరళం  చేయటమేకాకుండా  వాటి నిర్మాణాన్ని కూడా పూర్తిగా సమర్ధిస్తాయి .ఈ ఖచ్చితత్వం వలననే మల్లినాథుడు మిగిలిన వ్యాఖ్యాతలందరికంటే అధిగమించి సమున్నత స్థానం లో ఉండి  వెలుగుతున్నాడు ..కావ్యాలు ,ఇతర రచనల అవగాహనకు మల్లినాథ వ్యాఖ్యానమే  శరణ్యం తప్పని సరి  .మళ్ళీ మల్లినాథుడు లాంటి  వ్యాఖ్యాత  జన్మించనే లేదు.వ్యాకరణ సూత్రాలను ,అలంకారాలను  తెలియ జేయటమే కాదు మల్లినాథుడు  ,కవిత్వ వ్యక్తీకరణల ప్రాముఖ్యతలను కూడా తెలియ జేశాడు .కవి లాగానే ఆయన వ్యాఖ్యాన విధానానికి ఒక క్రమ పధ్ధతి ,హుందాతనం ,రూప లావణ్యం ,గతిత్వం ,స్పష్టత ఉన్నాయి .

                                 ఉపసంహారం

మొదట్లోనే  వివిధ సంస్కృత రచనలపై మల్లినాథ సూరి వ్యాఖ్యానాలను పేర్కొన్నాం .అనేక గ్రంథాలనుండి మల్లినాథుడు తన వ్యాఖ్యలకు బలంగా ఉదహరించిన వాటిని చూస్తే ఆయన అపార పాండిత్య ప్రకర్ష మనకు స్పష్టంగా  తెలుస్తోంది .అందుకే మల్లినాథుడు అసమాన వ్యాఖ్యత (ఏ కామెంటేటర్ పార్ ఎక్స్ లెన్స్ ) వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి అంటారు ఆయనను ..ముఖ్యంగా 7 కావ్యాలపై  అనేక కోణాలనుంచి ఆయన రాసిన వ్యాఖ్యానాలు ,వాటిలోని లోతుపాతులు వెలికి తీసిన  వైశద్యం దిగ్భ్రమ కలిగిస్తుంది  .వ్యాఖ్యానం పదానికున్న నిర్వచనాలు కొన్ని తెలుసుకొందాం -1-’’త0 త్రాతిశయ వర్ణనమితి వ్యాఖ్యానం -విష్ణు ధర్మోత్తర పురాణం  2-వ్యాఖ్యానం నామ సంక్షేపోత్త రస్యార్ధస్య   విస్తరేణా ఖ్యానం వ్యాఖ్యానం -నీల మేఘుని తంత్ర యుక్తి విచారః 3- వ్యాఖ్యానం నామ యత్సర్వం బుద్ ద్యావిషయం వ్యాక్రియతే -చరక సంహిత .

 వ్యాఖ్యాన కర్త పాఠకుల దృష్టిని ఒక శ్లోకం ,లేక ప్రకరణం లో ఉన్న ముఖ్య విషయాలపై దృష్టిని కేంద్రీకరింప జేస్తాడు ..వాటి వైభవ వివరణ లను తగిన వ్యాకరణ సూత్రాలను వాటి అర్హత న్యాయబద్ధతలను బట్టి బేరీజు వేసి చెప్పి ఒప్పిస్తాడు .అందులోని అతిశయాలను అంటే ఔన్నత్యాలను పాఠకులకు తెలియ జేస్తాడు ..ఈ ప్రత్యేకతలను మనం మల్లినాథుని వ్యాఖ్యానాలు అన్వయిస్తే కవిలోని గొప్పతనాన్ని ఆయన కవితో సమానంగా అనుభవించి చెప్పినట్లు కవికి కావ్యానికి గొప్ప గౌరవాన్ని ఆపాదించినట్లు అర్ధమవుతుంది ..మూలానికి వ్యాఖ్యానానికి మధ్య ఉన్న ఒక రకమైన ‘’సమర్ధ సమర్ధకా భావ 0 ‘’ద్యోతకమవుతుంది .ఈ సమర్ధన వ్యాకరణ స్థాయిలో ఛందస్సులో ,నిఘంటు స్థాయిలో ,దర్శన స్థాయిలో  మనకు ప్రత్యక్షమవుతుంది .కవితో మల్లినాథ వ్యాఖ్యాత తాదాత్మ్యం చెందినట్లు భావిస్తాం ..వ్యాఖ్యాత అనేక శాస్త్ర దర్శనాదుల జ్ఞాన విజ్ఞానాలలో  ఉద్దండ పండితుడైనప్పుడే సంపూర్ణ వ్యాఖ్యాత కాగలడు.

  ఈ చిరు గ్రంధం మల్లినాథుని అనేక శాస్త్ర గ్రంథ పాండిత్య గరిమను విద్యా వేత్తల దృష్టికి తీసుకు రావటానికి చేసిన ప్రయత్నం .ఇది లేకపోతె గ్రంథ స్వారస్యాన్ని అనుభవించటం కష్టం ..వ్యాఖ్యానాలు రాయటమేకాక మల్లినాథుడు స్వయంగా  ‘’రఘు వీర చరిత ‘’కావ్యాన్ని వైశ్య వంశ చరిత్ర కావ్యాన్ని రాశాడు .ఏకావలికి ,తార్కిక రక్షా కు సూరి చేసిన వ్యాఖ్యానాలు ఆయన చర్చా సామర్ధ్యానికి ,తార్కిక క్రమంలో తన భావాలను చెప్పటం లోని నైపుణ్యాలకు గొప్ప ఉదాహరణలు ..దీనివలన మల్లినాథుడువిభిన్న శాస్త్ర గ్రంథ అవగాహనలో ,  బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి అని  అందుకే ఆయన ఉదహరించిన విషయాలు కవి చెప్పినభావానికి వెలుగునివ్వటానికి బహుళంగా తోడ్పడ్డాయని తెలుస్టుంది . మల్లినాథుని మహా కావ్య వ్యాఖ్యానాలు మహాకావ్యాల స్పష్టార్థ గూడార్ధాలను వివరించటం లో సూర్య రశ్మిలాగా ప్రసరించి తేజోమయం చేశాయి .చరకుడు చెప్పిన ‘’తంత్ర యుక్తులు ‘’మల్లినాథుని విషయం లో అన్వర్ధాలు అనిపిస్తాయి .

‘’ కవ చాల్ప విష్యామితిహ్ ‘’ అని రఘువంశం లో చెప్పినట్లు ఈ చిన్న పుస్తకం పరిధి తక్కువే .. మల్లినాథుని వ్యాఖ్యానాలను హేమాద్రి పండితుని ,చరిత్ర వర్ధనుడు మున్నగు వారి  వ్యాఖ్యానాలతో పోల్చవచ్చు .వాటిని కూడా శైలి దృష్టిలో చదవ వచ్చు .మిగిలిన వ్యక్తిగత వ్యాఖ్యానాలు  విడిగా తెలుసుకో వచ్చు. మల్లినాథుని వ్యాకరణ సూక్ష్మ భేదాలను అధ్యయనం చేయవచ్చు .నేను మాత్రం నాకు అందుబాటులో ఉన్న వ్యాఖ్యానాలను ఆధారంగా మల్లినాథుని వైదుష్యాన్నీ ,మనీష ను అంచనా వేసే ప్రయత్నం చేశాను .సంస్కృతం లో ఉన్న విస్తృత వ్యాఖ్యాన సాహిత్యం లోతైన అధ్యయన0  చేయదగినదే  ..ఈ చిరు పొత్తం సంస్కృత విద్యా వేత్తలకు ప్రేరణ ,స్ఫూర్తి, ఆసక్తి కలిగి0చి ,వారిని  ఈ మహా వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి కోలాచలం మల్లినాథ సూరి మనీష  ఫై మరింత సమగ్ర, సంపూర్ణ అధ్యయనానికి ప్రేరణ కలిగిస్తుందని ఆశిస్తున్నాను ‘’అని ముగించాడు డా .ప్రమోద గణేష్ లాల్యే ..

 నా మనవి -మేకర్స్ ఆఫ్ ఇండియన్ లిటరేచర్ సిరీస్ లో భాగంగా ఉస్మానియా యుని వర్సటీ రిటైర్డ్ సంస్కృత ప్రొఫెసర్ బహు గ్రంధకర్త ,పూనాలోని భండార్కర్ ఓరియంటల్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ మైక్రో ఫిలిం ప్రాజెక్ట్ సారధి   డా ప్రమోద గణేష్ లాల్యేఆంగ్లం లో  రచించిన ‘’మల్లినాథ ‘’గ్రంధాన్ని నా అభిమాని ,సాహిత్య ప్రేమికులు సౌజన్య హృదయులు శ్రీ మైనేని గోపాల కృష్ణ (అమెరికా )గారు కొని నేను చదవాలని నాకు 10-10-2016 న పంపారు  .మల్లినాథునిపై అప్పటికే కొన్ని పుస్తకాలు తెలుగు ఇంగ్లీష్ లలో చదివాను . కానీ ఇది నన్ను బాగా ఆకర్షించి ఏక బిగిని 128 పేజీల పుస్తకాన్ని 25-10-16 కు కేవలం 15 రోజుల్లో చదివి పూర్తి చేశాను .ఇంత సమగ్రమైన పుస్తకం మల్లినాథునిపై తెలుగు లో లేదే అనే దుగ్ధ కలిగి  దీన్ని స్వేఛ్ఛాను వాదం వెంటనే ప్రారంభించి నెట్ లో ‘’వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి మల్లినాథ సూరి మనీష ‘’పేరుతో రాయటం మొదలు పెట్టాను .మైనేనిగారు బాగా వస్తోంది కొనసాగించండి అనిప్రోత్సహించారు . .మధ్య మధ్యలో ఇతర వ్యాపకాలు పుస్తక ప్రచురణల హడావిడిలో ఆగుతూ సాగుతూ ఇదిగో ఇప్పటికి అంటే సుమారు 7 నెలలు పట్టింది పూర్తి చేయటానికి  ఇంత  శ్రమ కు కారణం  మల్లినాథుని వంటి మహా ప్రజ్ఞాని మన తెలుగు వాడు అవటమే .ఆయన గురించి గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం మొదటి భాగం లోనే రాశాను .. అది గుంపులో గోవిందా చందంగా ఉన్నదే.ఇప్పుడుఇది ‘’వ్యాఖ్యాత చుక్కల్లో మల్లినాథ చంద్రుడు’’గా ప్రత్యేకంగా భాసిస్తున్నాడు .దాదాపు అయన సర్వతోముఖ వ్యక్తిత్వ దర్శనం లభించి నా జన్మ చరితార్ధమయ్యిందని విశ్వ శి స్తున్నాను  . ఈ జన్మకు నాకు ఇది గొప్ప వరమే . సరస్వతీ దేవి నా వెంట ఉండి నడిపించింది .నాకున్న అత్యల్ప సంస్కృత పరిజ్ఞానం తో నాగరలిపి లోని శ్లోకాలను వ్యాఖ్యలను  కస్టపడి ఇష్టపడి చదివి అర్ధం చేసుకొని రాయగలిగటం  మా ఇలవేలుపు శ్రీ సువర్చ లాన్జనేయ స్వామి ఆశీర్వాద ఫలితమే ఈ గ్రంధం .తెలుగులో మల్లినాథునిపై సమగ్ర గ్రంధం లేదన్న కొరత తీరిందని నమ్ముతున్నాను ..దీన్ని అంతర్జాలం లో చదివి ఆస్వాదించి,ఆదరించిన  సంస్కృత ,ఆంద్ర సాహిత్య బంధువు లందరికి,ముఖ్యంగా   నాకు ఈ ఆంగ్లగ్రంధం పంపి చదివించి ,రాయటానికి ప్రోత్సహించిన శ్రీ మైనేని గోపాల కృష్ణ గారికి కృతజ్ఞతలు ..

వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి కోలాచలం మల్లినాథ సూరి మనీష’’   సంపూర్ణం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -5-6-17 -కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి మల్లినాథ సూరి మనీష -53

మల్లినాథుడు ప్రయోగించిన న్యాయ సూత్రాలు -2(చివరి భాగం )

 కొన్ని సందర్భాలలో మల్లి నాధుని వ్యాఖ్యలలో చివర్ల పురాణ విషయ వివరణలు ఉంటాయి .కవులు తమ కావ్యాలలో రామాయణ ,మహా భారతాలనుండి ,కొన్ని పురాణాలనుండి కొన్ని సందర్భాలను ఉదాహరిస్తారు .ఆ సంఘటనలను తమకావ్య సంఘటనలతో పోల్చి చెప్పటం పరిపాటి .ఆ ప్రత్యేక విషయాన్ని దానికి సామ్యమైన పై వాటి నుంచి గ్రహించి అక్కడ నిక్షిప్తం చేసి తమ కావ్యాలను ఉన్నతీకరించే ప్రయత్నం చేస్తారు ..వీటిని పురాణ ఆశ్రితాలు (మైథలాజికల్ కారె లేషన్స్ ) అంటారు .కవులు వాటిని తమకావ్యాలలో ఊరికే ప్రస్తావిస్తారు తప్ప వాటి గురించి వివరణ ఇవ్వరు ..మ ల్లినాథుడు ఆ సన్నివేశాలు లేక సంఘటనల పూర్వాపరాలను చర్చించి వివరించి సుబోధకమయ్యేట్లు చేశాడు .. వీటికి సంబంధిత పూర్వ ఆధారాలు లేక మూలలను కూడా తెలియ జేశాడు .

 రఘు వంశం లో కాళిదాసు చంద్రుడిని వర్ణించాడు .ప్రజలు రాజును చూశారు కానీ వారికీ సంతృప్తి  కలగక అసంతృప్తితో ఉన్నారు ..ఆయన్ను ప్రజలుఅప్పుడే పైకొస్తున్న  ఔషద్గీ  ప్రభువైన చంద్రుడుగా కనిపించాడు -’’నాధామివౌషధీనాం ‘’.దీనికి వివరణ  తప్పనిసరి .పాపుహ్ అనే క్రియ సోమ కు చంద్రునికి ఉన్న అభేదాన్ని,ఏకత్వాన్ని  తెలియ జేస్తుంది.దీనికి మల్లినాథుడు వ్యాసుడిని ఉదహరించారు -’’తమ్ చ సోమం పర్యయేణ నుపూర్వశహ్ -అంటూ ‘’అత్య శ్శాద దును రిత్యర్ధహ్ ‘’’అన్నాడు ..సోమకు  ఉన్న విశేషణాలు చంద్రునికి కూడా వర్తిస్తాయి ఉదాహరణకు అదృశ్యమవటం అంటే శరీరం ప్రజలకోసం క్షీణించటం  లో రెండిటి లక్షణాలు ఉన్నాయి అన్నాడు మల్లినాథుడు -’’ఆదర్శనం -ప్రజార్ధ  వ్రత కర్శితాంగ  ‘’

 మరో సందర్భం లో రాణి సుదక్షిణ గర్భాన్ని గంగానది అగ్ని హోత్రుని తనలో దాచుకొన్నట్లు ధరించింది అంటాడు కాళిదాసు ..ఈ సందర్భంకు తగినట్లు  మల్లినాథుడు హరి వంశం లోని ఒక శ్లోకాన్ని ఉదహరించారు .రెండవ సందర్భం లో రామాయణ శ్లోకం ఉటంకించాడు .లోకపాలుర ప్రకాశాన్ని వర్ణించే సందర్భం లో మనుస్మృతి నుంచి ఉదాహరణ చూపాడు .వ్యాఖ్యానం చివర మల్లినాథుడు వీటిని ఉదహరించడం ఆయన ప్రత్యేకత మాత్రమేకాక ఆయన ప్రత్యేక శైలి కూడా .మల్లినాథుని ప్రత్యేక వివరణ వ్యాఖ్యానం చదివిన వారెవరికైనా  హాయిగా తాజాగా ఊపిరి పీల్చుకున్నట్లు సంతోషిస్తారు .గహన విషయాన్ని అరటిపండు వలిచి చేతిలో పెట్టినట్లు చెప్పీ ఆయన పద్ధతికి హేట్సాఫ్ . కొన్ని యెడల విషయం కూడా .ఒక చోట వేరెవరో వ్యాఖ్యాతల వ్యాఖ్యానాలను తిరస్కరించాడు సూరి మల్లినాథుడు   .రంగ రాజు వ్యాఖ్యానాలు కూడా సూరి చేతిరస్కరింపబడ్డాయి .-’’రంగ రాజస్టు ‘’న చక్ర మర్యక్రమతాధికం ఘరమ్ ‘’ఇత్యుప రిస్టదా ద న్వయఇత్యాహ -తదసత్ ‘’గుణానాం చ పదర్ద్త్వాత్ ఇతి న్యాయ దారుణ్యాదివ ప్రత్యేకం ప్రదాన్వయీనాం క్రియహ్ – సంబంధ యోగాది త్యలం  శాఖా చంక్రమణేన పురా కిల రావణః కామయే కా మ్యే కర్మాణి పశుపతి ప్రీణనాయ నవ శిరస్తా గ్రై హుత్వా దశమారంభే సంతుష్టత్వస్మాత్ త్రైలోక్యాధిపత్యం వప్రే ఇతి పౌరాణికీ కథా మాను సంధేయా  ‘’

 ఈ రంగరాజే మరొక చోట తీవ్ర విమర్శకు గురయ్యాడు .పూర్వ రంగం ను రాజు నిర్వచించాడు -’’పూర్వరాజ్యతే అస్మిన్నితి పూర్వ రేంగే నాట్యశాలా తస్త0 కర్మాపి పూర్వరంగ  ఇతి దశ రూపకే -అతః పూర్వరంగే నామ రంగ ప్రధానాఖ్యే రంగ విధ్న  శాంతికరీ నాందీ పాఠ  గీతి వాది త్రాధి నే కాంగ విశేషే నాప్యాదౌ కర్తవ్య విశేషహ్ ‘’అని శిశుపాల వద్ద వ్యాఖ్యానంలో స్పష్ట0  చేశాడు .దశరూపకకర్త రంగ రాజు నిర్వచనాన్ని అధిక్షేపించాడు .మల్లినాథుని నిర్వాకాహన వ్యాఖ్యానం దశరూపకం వంటి నాటక రంగ శాస్త్రాలకు  అను బ0ద్ధంగా సంతృప్తిగా స్పష్టంగా ఉంది  ..కొన్ని పురాతన కధలను ఉదహరిస్తూ వాటిని మల్లినాథుడు ‘’పౌరాణిక కథా ‘’అని పేర్కొన్నాడు … వీటికి సంబంధించిన ఖచ్చితమైన ప్రకరణాలను  మల్లినాథుడు పేర్కొనేవాడు .అదే పేరుతొ చెప్పేవాడు .రావణ శబ్దానికి అర్ధాన్ని రామాయణం లోని ఒక శ్లోకం ఆధారంగా శబ్దోత్పత్తి శాస్త్రమర్యాదతో తెలిపాడు -’విశ్వవసోత్పత్యం పుమాన్ రావణః -పౌరాణికాస్తు రావయతీతి వ్యుత్పా దయన్తి ’  ‘’విశ్రయ-శ్వ   ఆదేశా’’

 మల్లినాథుడు ప్రతిదానికి ఫినిషింగ్ టచ్ అద్భుతంగా ఇస్తాడు ..ఆ శ్లోకాన్ని అందులోని భావాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపిస్తాడు .ఆయన వ్యాకరణ వివరణ సుదీర్ఘం  .కీలక భావనలు  సరళ స్పష్టాలు ..కొన్ని ఉదాహరణలు –

‘’మహా భూత సమాధినా ‘’అనే రఘువంశ వాక్యాన్ని ఒక వ్యాఖ్యతో చక్కగా విడగొట్టాడు .-’’తస్య రాజా సర్వే గుణాః రూపరసాది మహాభూతగుణా వదేవ పరార్ధహ్ పర  ప్రయోజన మీ వైకం ముఖ్యం ఫలం యేషాం తే తయాక్తా అసన్ ‘’

 బ్రహ్మ దేవుడు దిలీపుని పంచభూతాత్మకంగా సృష్టించాడు .అందువలన వాటి లక్షణాలు ఆయనకు జన్మతహా అలవడ్డాయి ..చివరలో ఒక సాధారణ సూత్రాన్ని కూడా చెప్పాడు -’’మహా భూత గుణోప మేన కారణగుణాః కార్యే సంక్రమన్తీ న్యాయహ్ సూచితః ‘’

 ఒక్కోసారి కీలక పదాన్ని పట్టుకొని దానిపై అద్భుత వ్యాఖ్యానం రాస్తాడు సూరి .రఘువంశం లో రాజరిక తేజం రఘు మహారాజుతో పూర్తిగా ప్రేమలోపడి ఆయన అనుమతి కోసం ఎదురు చూస్తోంది .ఇది ఎలా ఉందంటే తండ్రిఅనుమతికోసం కన్నె పిల్ల ఎదురుచూస్తున్నట్లు ఉందట . .ఇందులో క్రియాసంబంధలక్షణాలు  ఫలిత సంబంధ లక్షణాలుగా మార్పు చెందాయి ..ఇక్కడ అనుజ్ఞ అంటే వివాహానికి ఆమెకున్న అర్హత అని మల్లినాథుడు అర్ధం చెప్పాడు .-’’అనుజ్ఞా శబ్దాత్ పితృ పరతంత్య్ర ముపమామ్ సామర్ధ్యత్ పాణిగ్రహణం యోగ్యతా చ ధ్వన్యంతే ‘’

  రఘువంశం లో సీతా పరిత్యాగం సందర్భం లోలక్ష్మణునివలన  విషయం తెలిసి సీతాదేవి భూమిపై మూర్ఛపోయింది .తల్లి ఒడిలో పడుకున్నట్లున్నది .నిజంగానే భూమాత ఆమె తల్లియే .దీనిపై వ్యాఖ్యానిస్తూ సూరి -స్త్రీణామాపాది  మాతేవ శరణమితి భావః ‘’అని చక్కగా చెప్పాడు

రాజును ప్రస్తుతించే ఒక సందర్భం లో అజామహా రాజా !లక్ష్మీ దేవి  నువ్వు నిద్రలో ఉన్నా నీలో చేరి ఓదార్పు పొందింది .ఆ చంద్రుడు పడమట దిక్చక్రమ్ వైపుకు పరిగెత్తుతున్నాడు .నీ ముఖ సౌందర్యం వీడిపోతోంది -’’నిద్రావశేన భవతాప్యన వేక్షమాణ -పర్యుత్సు కత్వ మబలా నిశి ఖండితేవ -లక్ష్మీర్వినోదయతి యేన దిగంత  లంబీ -సోపి త్వదానన రుచిం విజహాతి చంద్రహ ‘’ఇక్కడ లక్ష్మిని అజుని భార్యగా కవి చెప్పాడు అని నన్దర్గికర్  వ్యాఖ్యానించాడు -’’చంద్రారవింద రాజ వదనాదయో లక్ష్మీ నివాస స్థానానీతి ప్రశిద్ధి మాశ్రిత్యో చ్యతే -స చంద్రేపి దిగంత లక్ష్మీ పశ్చిమాశామ్ గతః సన్ -అస్తం గచ్ఛన్నిత్యర్ధహ్ -ఆతో నిద్రాం విహాయతామ్ లక్ష్మీ మన్యన్య శరణో పరిగృహా ణో త్యర్ధః ‘’

    సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -5-6-17 కాంప్-షార్లెట్-అమెరికా

శ్రీ రమణ భగవాన్ సన్నిధి

 శ్రీ రమణ భగవాన్ సన్నిధి ఒక అరుదైన విచిత్ర అనుభూతి  .ఇలాంటి అనుభూతి  వేరే చోట ఎక్కడా లభించదు ..ఆయన మౌన సందేశానికి హృదయకమలాలు  వికశించి  జ్ఞాన బాండాగారం తెరుచుకొంటుంది .ఆయన ఆత్మ ఆశ్రమ మంతా  కిరణ  ప్రసారం వెదజల్లుతుంది ..ఆయన ముందు కూర్చుంటే చాలు మనసులో ఉన్న అన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇట్టె లభిస్తాయి ..దక్షిణామూర్తి లాగా ఆయన మౌన వ్యాఖ్యాన పరబ్రహ్మ .ఆయన సందర్శనం లో మనం ‘’సవికల్ప సమాద్ధి ‘’పొందుతాం ..’’రమణ మహర్షి  భౌతిక గురు మూర్తికారు ..మహా గొప్ప పవిత్రమైన మూర్తి ఇంతటి అరుదైన వ్యక్తి ఒక శతాబ్దకాలం లో భారత దేశం లో జన్మించలేదు ‘’అన్నారు మన రాష్ట్రపతి డా రాధాకృష్ణన్ ..ఆయన్ను ఒక్కసారి చూస్తే చాలు మన హృదయాలు ప్రక్షాళనమై పవిత్రవంతాలవుతాయి .

  శ్రీ రమణ మహర్షిది ఒకటే ప్రశ్న -’’నేను ఎవరిని ?’’అది వేసుకొంటే సాధకునికి ఆత్మ జ్ఞానం కలుగుతుంది ఈ విధానం ప్రాచ్య  పాశ్చాత్త్య  విధానం లో ఉన్నా ,దీనిని  మళ్ళీ తెరపైకి తెచ్చినవారు ఆయనే ..వేదాంత తత్త్వం లోని దంతా ఆయన ఆచరణ సాధ్యం చేసుకొన్నారు .ఒకరకంగా చెప్పాలంటే ‘’ఇలియడ్ ను ఒక్క మాటలో చెప్పారు అంటాడు స్వామిరామా .తనను తాను తెలుసుకున్నవాడికి విశ్వమంతా  తెలుస్తుంది .ఇదే అద్భుత చిన్న సూక్ష్మ విధానం ఆత్మ జ్ఞానానికి .దీనినే అన్ని తత్వ శాస్త్రాలు చెప్పాయి ..

నాలుగు  రోజులు తన బృందం తో   రమణా శ్రమం లో ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిలో గడిపాక నాసిక్ కు తిరిగొచ్చి ,తాను ఉన్న శంకరా చార్య పదవిని విసర్జించేయాలనే గట్టి ఆలోచన మనసులో స్థిరపడింది .ఆచార్య పదవిలో క్షణం తీరిక లేకుండా వచ్చిమీద పడే జనాల బాధ తో భారంగా బోరింగ్ గా భావించాడు .అరుణాచలం లో రమణ మహర్షి దర్శనం తో ఆ లోపలి అగ్నికి ఆజ్యం పోసినట్లయింది ‘’త్యజించు అనుకొన్నది సాధించు  ‘’అనేది మనసు హృదయాలలో మారు మోగిపోతోంది ..నాశిక్ లో ఉన్నకాలం మరీ ఇబ్బంది కలిగించింది ..పీఠం త్యజించి బాధ్యతలన్నీ వదిలేసి  పారి పోవటం ఆంత తేలికైన విషయం కాదు ..కానీ ఒక రోజు వచ్చి ఆ పనే చేయించింది .నాశిక్  వదిలి  ఒక్కసారిగా మళ్ళీ హిమాలయాలకు వెళ్లి పోయాడు . .

 ఎవరూ వేరొకరికి జ్ఞాన ప్రకాశం కలిగించలేరు అనిపించింది .యోగులు మాత్రం ప్రేరణ  కలిగించి అంతర్బలాన్ని కలిగించగలరు .అది లేక పోతే ఆత్మ జ్ఞానం సాధించటం  అసాధ్యం .  .ఇవాళ్టి కాలం లో మార్గ దర్శనం చేసే వారు కనిపించటం లేదు .మనకు ప్రేరణ కలిగించి దారి చూపేవారు లేరు .అందుకే ఆత్మజ్ఞానం అందుకోవటం కష్టమౌతోంది .కనుక  మహర్షులు ,యోగులు ప్రేరణకు మూలాలై ఆత్మజ్ఞానఉద్దీ పకులౌతారు అని పించింది స్వామిరామాకు

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -4-6-17 -కాంప్ -షార్లెట్-అమెరికా

వీక్లీ  అమెరికా-9 (29-5-17 నుంచి 4-6-17 వరకు )

రుద్రాభిషేక వారం

29 సోమవారం ఉదయం మైనేనిగారు ఫోన్ చేసి ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు విషయం మాట్లాడి కొన్ని మార్పులు చేయమంటే చేశాను … వారి బావమఱఁదిగారి భార్యతో మాట్లాడమని ఫోన్ నంబర్ ఇస్తే రాత్రి హాయ్ చెప్పాను …మంగళవారం ‘’వుమెన్ సెయింట్స్ ఈస్ట్ అండ్ వెస్ట్ ‘’కొంత చదివా ..దాసరి నారాయణ రావు మరణ వార్త విన్నాను .స్వర్గం నరకం తాతామనవడు తుగ్లక్  మేఘ సందేశం ,శివరంజని మాత్రమే నాకు నచ్చాయి మిగిలినవన్నీ ‘’పైత్య0 ‘’అనిపిస్తాయి .నటన బాగుంటుంది .డైలాగ్ డెలివరికూడా  .మెసేజ్ లో ‘’సరిలేని దాసరి ‘’అని రాశాను ..మల్లినాథ సూరి 48 ,ఆపన్న హస్తాలు ,దివ్య ధామం రాశాను .. విజ్జి వాళ్లకు తెలిసినాయన సిద్ధిపేట వారు శ్రీ గ్రంధి హరి  రాత్రి వచ్చి శనివారం సాయంత్రం వాళ్ళ ఇంట్లో బి టెక్ చివరి సంవత్సరం చదువుతున్న వాళ్ళబ్బాయి కి ఎంబి బి ఎస్ సీట్ సాధన కోసం  రుద్రాభిషేకం చేస్తున్నామని  ఆశీర్వదించి దగ్గరుండి అన్నీ చూడమని సంకల్పం పూజ విధానం వగైరా చేయించమని   కోరాడు.  సరే అన్నా .వచ్చి తీసుకు వెడతానన్నాడు .

బుధవారం ఉదయం శ్రీ ఎల్లాప్రగడ వారు కారీ నుంచి ఫోన్ చేసి  మమ్మల్నిద్దర్నీ రైలులో కార్తీకి తీసుకు వెళ్లే ఏర్పాట్లు చేస్తానని ఆయన మేము రిట్రీట్ కు వెళ్లిన ఫయ టేవిల్  లో యూనివర్సిటీలో అకౌంట్స్ ప్రొఫెసర్ గా చేసి రిటైరయ్యానని ,చెప్పారు . ఫోన్ మా అమ్మాయికిస్తాను మాట్లాడుతుంది అని చెప్పి ఇచ్చాను .పిల్లలకు జూన్ 10 వరకు పరీక్షలని అవి అయ్యాక తానె మమ్మల్ని తీసుకు వస్తానని చెప్పగా ఆయన చాలా సంతోషించారు ..సూరి 48 ,లండన్ థియేటర్లు -1 అఘోరీ -1 రాశా .లేటెస్ట్ ఫ్యన్ బకెట్ 87 చూశా రాత్రి .

1-6-17  .గురువారం ఉదయం అప్పారావు గారు వస్తే  మా అమ్మాయి మమ్మల్ని  గుంటూరాయన  ఇంటికి తీసుకు వెళ్ళింది .పుట్టపర్తి ఆయన తల్లికి జబ్బుగా ఉందని తెలిస్తే వెళ్లిపోయారని చెప్పాడు .కనీసం లోపలి రమ్మని లేదు .డిక్కీ లో అంటే గారేజ్ బయట కుర్చీలేసి కూచోపెట్టి తన సోది వాయించాడు .నాకు చిర్రెత్తుకొచ్చింది .ఒక్కమాట కూడా వినలేదు పాపం అప్పారావు గారు బలయ్యారు .పావు గంట తర్వాత వెడదామని నేను ముందు బయల్దేరితే ఆయన కూడా వచ్చారు .ఎలా వెడతారు అని కూడా గుంటూరు పశువు -ల డాక్టర్ అడగలేదు .మా ఇంటికి దగ్గరే అయినా ,మేమిద్దరం నడిచి దారి తప్పి దారిలో ఒక ఇల్లు రిపేర్ చేస్తున్నఅమెరికన్ అతనిని రిక్వెస్ట్ చేస్తే చాలా సంతోషంగా కారు లో తీసుకు వచ్చి ఇంటి దగ్గర దింపాడు .ఎంతో కృతజ్ఞత చెప్పుకున్నాం . ఇద్దరం చెమటలు కార్చాం మా అమ్మాయి అప్పారావుగార్ని వాళ్ళ అమ్మాయి గారింట్లో దింపి వచ్చింది . సాయంత్రం గుంటూరు మరో అడ్డాడ దగ్గరాయన్ను వెంటేసుకొని వాకింగ్ లో మా ఇంటికి వచ్చి వెళ్ళాడు .పొడి పొడిగా మాట్లాడి పంపేశాను .సూరి 49 అఘోరీ 2 ధియేటర్ 2 రాశా

               ఎల్ బి శ్రీరామ్ ఇంటర్వ్యూ

 రాత్రి యు ట్యూబ్ లో నాటక రచయితా డైరెక్టర్ అనేక అవార్డుల విన్నర్ సినీ డైలాగ్ రచయిత 400 సినిమాల హాస్య, కేరక్టర్ నటుడు  ఎల్ బి శ్రీరామ్ ఇంటర్వ్యూ చూశా .అద్భుత అనిపించింది .7  గురు అన్నదమ్ములలో 6 వవాడు శ్రీరామ్ .పెద్దన్న మిగిలినవాళ్ళల్లో ఒక్కొక్కరిని హైదరాబాద్ తీసుకు వెళ్లి చదివించి ప్రయోజకులను చేశాడని ,తానూ 22 ఏళ్ళు నాటక రచయితగా  ప్రొడ్యూసర్గా డైరెక్టర్ గా మంచి పేరు పొందానని తమనాటకాలు ఏ పోటీకి వెళ్లినా బహుమతి రాకుండా ఉండలేదని ,తనకు ,తనికెళ్ళ  భరణి  నాటకాలకు  విపరీతమైన పోటీ అని తమకు ఫస్ట్ ప్రయి జ్ వస్తే అతని సంస్థకు సెకండ్  లేకపోతె అటూ ఇటూ మారేవి .కాని  మధ్యలో ఏ ఒక్క సంస్థకూ మొదటి లేక రెండు బహుమతులు వచ్చేవికావని  చెప్పాడు .నాటక రంగం లో తన గురువు శ్రీ దేశిరాజు హనుమంతరావు గారని  తమ కుటుంబ సభ్యులందరూ నటులవటం వలన తమ కుటుంబాన్ని ‘’మినీ సురభి ‘’కుటుంబం అనేవారని ఆత ను చెబుతుంటే కన్ను ఆర్పకుండా అతన్నీ చూడాలని పించింది .ఆకళ్ళల్లో స్వచ్ఛత నిజాయితీ నిర్భీకత  ఆముఖం లో వర్చస్సు నన్ను బాగా ఆకర్షించాయి .

 నాటక రంగం ఆకర్షణ తగ్గిపోగా శ్రీరామ్ తమ్ముడు అన్నకున్న తపన జ్వాల ఆగి పోకూడదని ప్రోత్సహించి మద్రాస్ పంపి ఖర్చులన్నీ తానె పెట్టుకొని ఆతర్వాత కుటుంబాన్ని అక్కడికి చేర్చి ,ఆఖర్చులూ  తానె రెండేళ్లు భరించి నిల దొ క్కు కొనేట్లు చేశాడని .,ఆశపెట్టుకున్న కోట శ్రీనివాసరావు ఏ సహాయమూ చేయలేదని ఉద్యోగి నటుడు విద్యాసాగర్ తనను ఆదరించి ప్రోత్సహించి దారి హుపాడని ఇలా తన పెద్దన్న తన తమ్ముడు నిస్వార్ధంగా ఆలోచించబట్టి వాళ్ళేమీ పెద్ద ఉద్యోగస్ట్లుకాకపోయినా కుటుంబాలను ఆదు కొని పైకి తెచ్చినవారని ఎంతో కృతజ్ఞతగా చెప్పాడు .ఈ వి వి సత్యనారాయణ వి వి వినాయక్ తనను సినిమాలలో ఉన్నత స్థితికి తెచ్చారని  డైలాగ్ రైటర్ గా నే సినీ అరంగేట్రం చేశానని దానికోసమే వచ్చానని  భగవంతుని దయవల్ల సాధ్యమై తన రచనా శక్తి చూపగలిగానని ఎవరికిందా ‘’ఘోస్ట్ రచయిత ‘’గా పని చేయలేదని తర్వాత నటించటం ప్రారంభించి అందులోనూ వెరైటీ డైలాగ్ డెలివరీ పండించానని చెప్పాడు

                 మిధునం కిరికిరి  .

 నాకు తెలియని ఇంకో విషయం కూడా ఎల్బీ చెప్పాడు -హాస్యరచయిత శ్రీరమణ రాసిన మిధునం కథను తనికెళ్ళ భరణి డైరెక్ట్ చేసిన సినిమాలో మొదట అందులోని ముసలాయన పాత్రకు తననే భరణి ఎంపిక చేశాడని  నువ్వే చేయమని శ్రీరామ్ అంటే కాదు నువ్వు చేస్తేనే ఆ పాత్ర పండుతుంది అని నిర్మొహమాటంగా చెప్పాడని స్క్రీన్ ప్లే కూడా తనతోనే రాయించాడని  ,లక్ష  వత్తులు  వెలిగించే సీను లో వాళ్ళందరూ అన్ని వత్తులు ఒక దానిలోనే  పెట్టి వెలిగిద్దామని అంటే అలా బాగుండదు విడి గా ప్రమిదల్లో పెట్టి వెలిగిస్తే శోభ వస్తుందని కన్విన్స్ చేసి మార్పించానని ,అందులో తనపాత్ర తనభార్య చనిపోయే ముంది ‘’పాహి పాహి పాహి ‘’అనే వేదపనస  ఘన పనసలో చదువుతుందని ,దాన్ని సుస్వరంగా ఉచ్ఛరించటానికి తాను  హైదరాబాద్ ఏ ఎస్ రావు నగర్ లో ఉన్న తన తండ్రిగారి శిష్యుడైన ఘనాపాటీ వద్ద నెల రోజులు నేర్చుకున్నానని , సినిమాలో ఆపాత్ర ఆంగ్లం లో కూడా మాట్లాడుతుందని అందుకని అందులోనూ ఏ దోషాలూ లేకుండా ఉండాటానికి ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ ఇంగ్లిష్ ప్రొఫెసర్ వద్ద నెల రోజులు శిక్షణ పొందానని ,సినిమాను వాళ్ళు వేసవి లో తీద్దామని ప్లాను  వేస్తె  ఆ కధకు సరైన వాతావరణం కావాలంటే వింటర్లో  ప్రకృతి  మధ్య తీయాలని సూచించానని సరే అంటూనే కాలయాపన చేశారని ,తాను  మిధునం పై ముఖ్యపాత్ర కోసం ఒక్క ఏడాది విపరీతంగా కష్టపడ్డానని చెప్పాడు .తనకు జోడీ అయిన హీరోయిన్ కోసం వెదకటం లో కాలం గడిచి పోయిందని రెండు సార్లు  నిర్మాతలు  మారిపోవుటటం ,లక్ష్మిని లేడీ కేరక్టర్ గా ఎన్నిక చేయటంజరిగిందని  , భరణికి మాత్రం పురుషపాత్ర నేను  చేస్తేనే  బాగుంటుంది అనిఉన్నా ప్రొడ్యూసర్ల ఒత్తిడి కి లక్ష్మికి తాను  తగనని భావించి బాలు ను పెట్టుకొన్నారని ఇది తన జీవితం లో అత్యంత చేదు ఘటన అని చెప్పాడు తనకు అడ్వాంసు గా చాలా పెద్ద మొత్తమే ముందుగానే ఇచ్చారని దాన్ని మొత్తం తిరిగి ఇచ్చేసి చేతులు దులుపుకొని బయటికి వచ్చేశానని చెప్పాడు .ఇందులో శ్రీరామ్ నిజాయితీ ఆ కద పట్ల ఉన్న తపన అర్ధమయింది .ఎవరిపైనా ఆయన నెపం వేయక పోవటం నన్ను ఆశ్చర్యపరచింది . నేను మిధునం సినిమాపై రివ్యూ రాసిన సంగతి మీకు గుర్తుండే ఉంటుంది .బాలు ఆపాత్రలో ఒక ”బండ ఆరవాయన” లాగా ఉన్నాడుకాని శ్రీరమణ  సృష్టించిన తెలుగాయన లాగా లేడన్నాను శ్రీరామ్ వేసి ఉంటె ఆపాత్ర నూటికి వెయ్యి శాతం తెలుగు దనం తెలుగు తేజం ఉట్టిపడేది . బాలు లక్ష్మి లు’’ అరవ మొగుడు అచ్చతెలుగు పెళ్లాలు’’గా ఉన్నారు .ఈ  మనోబాధతో గాయపడిన హృదయం తో తాను  మిధునం సినిమా ఇప్పటి వరకు చూడనే లేదని  చూసి అవతలివారిపై ఈర్ష్య  ద్వేష అసూయలు పెంచుకోవటం తనకు నచ్చని పని కనుక చూడలేదని నిజాయితీగా చెప్పాడు  మిధునం సినిమా లో ఇంతమలుపు  ఉన్నదని  మొదటి సారిగా ఎల్బీ ఇంటర్వ్యూ వల్లనే నాకు తెలిసింది .అందుకే ఇంత  తపన పడి  రాశా .

2-6-17  గురువారం మధ్యాహ్నం  టివి నటుడు వినోద్ బాల ఇంటర్వ్యూ చూశా .అతనిది మరీ వింత పరిస్థితి బుల్లి తెరకు ఒక వెలుగు తెచ్చినవాడు .రామ్ గోపాల్ వర్మ హాండిచ్చాడని చెప్పాడు .నాకు ఇతని నటన బాగా ఇష్టం

మైనేనిగారుపంపిన నీల్ డి గ్రాసీ రచన ‘’ఆస్ట్రో ఫిజిక్స్ ఫర్ పీపుల్ ఇన్ ఏ హర్రీ ‘’పుస్తకం చేరింది .చదవటం మొదలుపెట్టా బాగుంది .. గబ్బిట మాణిక్య శాస్త్రికి పూరీలోని జగన్నాధ సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయం లో అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ నుంచి ప్రొఫెసర్ అండ్ హెడ్ ఆఫ్ ది  డిపార్ట్ మెంట్ గా ప్రమోషన్ వచ్చినట్లు మెయిల్ రాస్తే సంతోషించి ఆశీర్వ దించా .శుక్రవారం సూరి 50 ధియేటర్ 3 రాశా .మా మనవడు చి భువన్ సెంట్రల్ సిలబస్ టెన్త్ క్లాస్ పరీక్షలో 9..4 /10 మార్కులతో పాసయ్యాడని  తెలిసింది . వీడి అన్న సంకల్ప్ కు అమెరికాలో 4-6-18 వరకు ఉండి పని చేయటానికి వర్క్ పర్మిట్ వచ్చింది . కొంత టెన్షన్ తగ్గింది .. కాలిఫోర్నియాలోని మా మేనల్లుడు శాస్త్రి ‘’లఘు పూజా విధానం ‘’పంపమంటే పంపాను  .

         రుద్రాభిషేకం

3- 6-17 శనివారం ఉదయం ఆస్ట్రో ఫిజిక్స్ కొంత చదివా .సాయంత్రం4-30కి  శ్రీ హరి గారు వచ్చి కారులో మా ఇద్దర్ని వాళ్ళ ఇంటికి రుద్రాభిషేకానికి తీసుకు వెళ్లారు . పూజ మొదలు పెట్టేసరికి 5 30 అయింది గణపతి అష్టోత్తర పూజ చేయించి శి భవానీ శంకర దేవుల ఆవాహన అష్టోత్తర పూజ చేయించి లఘున్యాసంచదివి 11 సార్లు రుద్రాభిషేకం శ్రీహరి శ్రీమతి విజయ దంపతుల చేత ప్రారంభించాను మా అల్లుడు అవధాని వద్ద దాదాపు ఏడాది కాలం ఇంటి వద్ద  వేదం నేర్చుకున్న 6 గురు నమక చమకాలు చక్కని స్వరం తో సామూహికంగా పలికి నిండు దనం తెచ్చారు . పండ్ల రసం పాలు తేనే చక్కర కొబ్బరి నీళ్లతో ఘనంగా అభిషేకం జరిగింది నేను కూడా నా  స్పటిక లింగాన్ని విష్ణుపాదాలను సాలగ్రామాలు ఆ0జ నేయస్వామి విగ్రహాన్ని శ్రీచక్రాన్ని  పూజలో పెట్టి అభిషేకం వీటికీ చేయించాను . వచ్చినవారంరి చేత అభిషేకం చేయించారు . అభిషేకజలాన్ని వేరే పాత్రలో తీయించి అన్నిటినీ కడిగించి అష్టోత్తర శతనామాలు లలితఅష్టోత్తరం చేయించి నైవేద్యం హారతి మంత్రం పుష్పం ఉద్వాసన లతో కార్యక్రమాన్ని రాత్రి 9 గంటలకు ముగించాము  .తర్వాత ఒక అరగంట భజన చేశారు .ఆ పిమ్మట భోజనాలు .సుమారు 80 మందిదాకా వచ్చారు . చపాతి పూరీకూరా ఇడ్లీ లు  శ్వీటు వెజ్ బిర్యాని ,పప్పు ,కూర ,వాంగీ బాత్  సాంబారు ,,మాంగో ఐస్ క్రీమ్ .నాకు పెద్దగా తినాలనిపించక తినలేక పోయాను  . అందరు భోజనాలు చేసేసరికి రాత్రి 10 30 అయింది .నేను సాయ0కాలం  వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళగానే శ్రీ సువర్చలేశ్వర శతకం హరిగారికి అందజేశాను ..

 కార్య క్రమం అవగానే చాలామంది ‘’అంకుల్ చాలా బాగా చేయించారు ‘’అని అన్నారు చిరునవ్వే నా సమాధానం . నా స్పీడ్ కు కుర్రకారు ఆశ్చర్య పోయారు . నాకు శ్రీహరి దంపతులు ‘’ఘనమైన తాంబూలం ‘’ఇచ్చి వాళ్ళబ్బాయితో సహా మా ఇద్దరికీ పాదాభి వందనం చేసి ఆశీస్సులు అందుకొన్నారు . కొందరు దగ్గరకొచ్చి నమస్కారాలు పెట్టి వెళ్లారు .హరి  దంపతులు  చాలా ఆనందించారు సంతృప్తి చెందారు అదే కావలసింది వారి శ్రద్ధ భక్తులే దీనికి కారణం .పవన్ కారులో మేమందరం బయల్దేరి అప్పారావుగారిని వారింటివద్ద డ్రాప్ చేసి  మమ్మల్ని మా ఇంటిదగ్గర దింపి పవన్ ‘’పుష్పక విమానం ‘’తనఇంటికి తన కుటుంబంతో చేరింది .రాత్రి 11 దాటింది . అప్పారావుగారు మా పెద్ద మేనల్లుడు అశోక్ తోపాటు సిద్ధిపేట స్టేట్ బాంక్ లో పనిచేసినట్లు ఈ రోజే ఆయన ,పవన్ మాట్లాడుకొంటుంటే తెలిసింది . .తెల్లవారుజామున 3- 30 కే  మెలకువ వస్తే లేచి మైనేనిగారి మెయిల్స్ కు సమాధానం రాసి యు ట్యూబ్ లో సూర్య స్తుతి పెట్టుకొని మాగన్నుగా వింటూ నిద్రలోకి జారుకున్నాను .

4-6-17 ఆదివారం -మల్లినాథ 52 రాశా రాత్రి కొద్దిగా వర్షం పడింది . ఉదయ0  బాగానే ఎండ వచ్చింది .వీక్లీ  -9 సాయంత్రం రాశా .

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్-4-6-17- కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

—

శ్రీ గ్రంధి హరి గారింట్లో 3-6-17 శనివారం సాయంత్రం రుద్రాభిషేకం

వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి మల్లినాథ సూరి మనీష -51

మల్లినాథుని వ్యాఖ్యాన విధానం -3

మల్లినాథునికున్న  సంస్కృత భాషా,సాహిత్య  పాండిత్యం అద్వితీయం,అనన్య సామాన్యం ,అనితర సాధ్యం .తన వ్యాఖ్యానాలను అనేక ఉల్లేఖనాల (కొటేషన్స్ )తో సుసంపన్నం చేశాడు .ఆయన వ్యాఖ్యానాలు అనేక సంస్కృత పుష్ప నవ సుగంధాలను స్రవిస్తాయి .దండి ,క్షీరస్వామి ,దక్ష ,జయమంగళాకార ,ధన్వంతరి ,నిరుక్తకార ,న్యాసాకార ,భట్టా మల్ల,భరత , భాష్యకార ,భోజ ,యాజ్ఞవల్క్య ,వాగ్భట ,వామన ,వార్తికార ,  సబర ,సాకటా యన ,శ్రీధర ,సుబోధి  నికార హేమ చంద్ర ,మొదలైన అఖండ ప్రజ్ఞా వంతుల ప్రసిద్ధ రచనలనుండి  ఉదాహరణలు  ఇచ్చి ,ప్రముఖ సంస్కృత సాహిత్య సరస్వతీ స్వ  రూపులైన కేశవ ,కయ్యాట ,దండి ,వాగ్భట ,భట్ట మల్ల ,భరత,యాజ్ఞ్యవల్క్య ,వల్లభ ,సంబర ,హేమ చంద్రుల సారస్వతం నుండి అవసరమైన చోట్ల ఉల్లేఖనాలు జోడించి తన వ్యాఖ్యానాలు నిండుదనం పరిపుష్టి సాధికారత కలిపించాడు సూరి .

 మల్లినాథుని ప్రవాహ శైలి ఆయన విశ్లేషణలో కూడా దర్శనమిస్తుంది .పదాలు   ,వాటి దిగుమతి ,చాలా చోట్ల పునరావృత్తమౌతాయి .ఆయన చేసే పునరావృత్తికి ఒక అర్ధం పరమార్ధం ఉంటాయి సరదాగా చేయడు ..వాటికి పరస్పరాశ్రయాలు (కారిలేటివ్స్ )లేక సమానార్ధకాలు ఉంటాయి .కనుక ఇవి భావాన్ని వ్యాప్తి చెందించటానికి బాగా ఉపయోగపడతాయి .ఒక భావం లేక వ్యక్తీకరణపై వెలుగు ప్రసరింపజేస్తాయి .సమానార్ధక పదాల ను పునరుక్తి మాత్రమే చేశాడు ..

 బ్రూక్స్ అండ్ వారెన్ లు ఈ సమానార్ధకాలను బాగా ‘’ఫండమెంటల్స్ ఆఫ్ గుడ్ రైటింగ్ ‘’లో సమర్ధించారు.ఛందస్సులో వ్యాకరణ నిర్మాణ సర్దుబాటు అతి సరళ పదవిన్యాసం లో సమాంతర పదాలు అర్ధాలకంటే మరింత బలీయమై నిర్మాణానికి ఖచ్చిత అ వసరాలౌతాయి -.ఇవి కవితలలో అవసరం అయినా వ్యాఖ్యా సాహిత్యం లో కూడా అవి చోటు పొంది రాణించాయి . మరింత శక్తి వంతంగా భావాన్ని ఇవి తెలియ జేస్తాయి ..మల్లినాథుని వ్యాఖ్యానాలతో సమా0 తర పదాలులేక మార్పులు  మూలానికే గొప్ప వన్నె తెచ్చాయి  .మోర్గాన్ ‘’రైటింగ్ అండ్ రివైసింగ్ ‘’గ్రంధం లో ‘’modifiers are words that limit the meaning of other words ..A djectives modify nouns or pronouns ‘’అన్నాడు .మల్లినాథుడు  ఈ మార్పులు చేశాక తనమార్పులకు నిఘంటుకారులనుండి ఉల్లేఖనాలు ఇచ్చి సమర్ధించుకొన్నాడు .ఆయన వ్యాఖ్యానాలతో ఇవి గొప్ప నిధులు  .కొన్ని ఉదాహరణలు -శిశుపాల వద్ద లో -తస్య రావణస్య నర్మ సచివ్య0 -క్రీడా సంబంధ కారిత్వే సచేస్ట త్వం-లీలా క్రీడా చ నర్మ చ ఇత్యమరః ‘’

‘’తంత్ర వాపౌ స్వపర రాష్ట్ర చింతనం -అన్యత్ర తంత్రవాపం శాస్త్రోపధ ప్రయోగం చ వా యస్తేన తంత్ర వాపా దివా -తంత్రం స్వరాష్ట్ర చింతయామావాపః పర చింతనే -శాస్త్రో పధామ్ త ముఖ్యేషు మంత్రం ఇతి వైజయంతీ ‘’

 తంత్రం అంటే తన దేశం లేక ఇతర దేశాల వ్యవహారాలపై ఆలోచన చేయటం .శా స్త్రాలను లేక మందును ప్రయోగించటం  అనే అర్ధమూ ఉంది .విశ్వ జనీన ‘’మాటను సమర్ధించటానికి మల్లినాథుడు పాణిని సూత్రాలను ఉదహరించారు ఆధిక్యతా పదాన్నీ చక్కగా వివరించాడు .మహాకావ్య నిర్మాతలలో కాళిదాసమహాకవి కవిత్వమే సరళ సుందరం ..భారవి మాఘులు అందుబాటులో లేనికఠిన  పదప్రయోగ కర్తలు . .మల్లినాథుడు వీటి విషయం లోనూ ఏమీ తక్కువ చేయలేదు వాటి సరైన అర్ధాలను వెతికి మరీ తెలియ జెసి న్యాయం చేశాడు  .దీనికి మల్లినాథుని విపుల నిఘంటు పరిచయం తోడ్పడింది .వీటికి సమానార్థకపదాలు సులభంగా భావాన్ని తెలియ జేయగలవు .వీటి వ్యాకరణ నిర్మాణాన్ని పాణిని సూత్రాల నాధారంగా సూరి సాధించి తెలియ జేశాడు .-

చామరం ను వివరిస్తూ -జవాత్ ప్రకీర్ణో రిమిత ప్రకీర్ణకైహ్ -ప్రకీర్ణకి త్సామరైహ్ ‘’(శిశుపాల వద్ద )

కూబర పదానికి అమరం నుంచి ఉదాహరణ ఇచ్చాడు -’’పాదైహ్  పురః  కూబరీణాం విదారితాః -కూబరీణాం స్థనం కూబరుస్తు యుగంధర ఇత్యమరః   .

‘’గోమతల్లి కా’’అనే విచిత్ర పదానికి -’’ప్రశస్త గామ్ గోమాతల్లికామ్  .ప్రశస్తమైన ఆవును గోమతల్లి అంటారు .-’’భద్రా గోగోర్మతల్లికా  -ఇత్యమరః    అని చెప్పాడు .

బల్లికి’’ క్షుద్ర ‘’అంటారు దీన్ని సమర్ధిస్తూ సూరి -’’క్షుద్రాభి రక్షుద్ర తరాభి రాకులం అనే శిశుపాల వధలోని దానికి -క్షుద్రా వ్యం డగా నటీ వేశ్యా ,సరఘ ,కంటకారికా ,-ఇత్యమరః

కిరాతార్జునీయం లోని ‘ అర్ధం సాధిస్తూ -’’వసవన్నవాధి శివేపి దేశే ‘’-’’న తితిక్షా సమమస్తి సాధనం -తితిక్షా సమం క్షమా తుల్యం  నాస్తి -క్షాన్ తిః  క్షమా తితిక్షాచ ‘’ఇత్యమరః

పాణిని సూత్రాలతో -’’తి జ్ నిశానే ఇతి ధా తొహ్ గుప్తి జిక దభ్యహ్ సన్ ఇతి క్షమార్ధే సన్  ప్రత్యయహ్ ‘’

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -3-6-17-కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

ఇంగ్లాండ్ నాటక ప్రదర్శన ప్రపంచం -3(చివరిభాగం )

 ఈ హోదాలు సగం చట్ట సంబంధ0గా సగం రహస్యంగా ఉండేవి .ఇవి సాంఘిక ఆర్ధిక అభి వృద్ధి పరిణామ సూచికలుగా   ఉంటూనే  గిల్డ్ ఆర్గనైజేషన్ ల లాగా ,స్వీయ నియంత్రణ సంప్రదాయం ఉన్నవిగా , కళాకారుడికి వ్యక్తి గతంగా తోడ్పడుతున్నట్లుగా ఉంటూనే కాపిటలిస్ట్ సంస్థల మూస నమూనాలుగా ఉండేవి . షేక్స్ పియర్ కంపెనీ ఒక జాయింట్ స్టాక్ కంపెనీ .ఇందులో వ్యక్తులు డబ్బు పెట్టుబడి పెడతారు ..షేక్స్పియర్ తెలివి తేటల్ని కాపిటల్ గా కూడా  వాడుకొనేవాళ్ళు .కళాకారుల్ని నియమించుకొని ,తమ పెట్టు బడులపై లాభాలను సంపాదించుకొనే వారు  .ఈ అభి వృద్ధి మార్పు వలన నటులు, ధియేటర్ కంపెనీలు సంప్రదాయ గిల్డ్ నిర్మాణ  చట్రానికి వెలుపల ఉండి ,కొంత వరకు రాజరిక ఫ్యూడల్ వ్యవస్థ లో  ,వారి కుటుంబ పరివార సంస్థలుగా యజమాని -సేవక పద్ధతిగా ఉండేవి .ఈ విపరీతమైన వింత ఆర్ధిక సాంఘిక స్వతంత్రత వలన ధియేటర్ కంపెనీలు ఇష్టారాజ్యంగా ,క్రమ పధ్ధతి లేకుండా , వికృత ప్రవర్తనలతో భయంకరంగా ,ప్రమాద భరితంగా తయారై చివరికి అనేక సాధికారిక సంస్థలేర్పడి లండన్ మెట్రో పాలిటన్ ,,మతపరమైన (ఎక్లస్టికల్ ) వ్యవస్థలు ,ఒక్కోసారి రాజాస్థానాలు  కూడా వాటిని నియంత్రించలేక  రద్దు చేయలేక చేతు  లెత్తేయాల్సి వచ్చేది .

 న్యూ సెన్స్ కు కారణమైనందువలన  ధియేటర్ లలో రౌడీ మూకలు  చెలరేగటం వాటి మధ్య పోరాటాలు ,విపరీతమైన ధ్వని కాలుష్యం ,అల్లరి ఆగడాలు జరగటం వలన  ,వీటిని మూసేయాలని ప్రభుత్వాధికారులు భావించేవారు ..కానీ వీటికి రాజుగారి బామ్మర్ది లాంటి వాళ్ళ ఫుల్ సపోర్ట్ ఉండటం ,రాజకీయంగా ఎదురుదాడికి దిగటం ,సాంఘికంగా తిరుగుబాటుతనం తో ఏమీ చేయలేక చేతులు ముడుచుకు కూర్చోవాల్సి వచ్చింది ..ఇంగ్లా0డ్  లో అంతర్యుద్ధ కాలం వరకు ధియేటర్ వ్యతిరేక శక్తులు వాటిని మూసేయించటానికి అశక్తులై నారు దీనికి కారణాలు – పర్య వీక్షణకు తగిన సిబ్బంది లేకపోవటం ,పోలీస్ బలగం  తగినంత లేకపోవటం టెన్షన్లు ,ఏజెన్సీల మధ్య విపరీతమైన పగా ,ప్రతీకారాలు ,చెక్ చేయటానికి  దారిలో గాడిలో పెట్టటానికి తగిన మార్గ దర్శకాలు ,లేకపోవటం .మరొక ముఖ్యకారణం ధియేటర్ ల తిరుగు లేని పాప్యులారిటీ ..ఏ కార్యక్రమాన్ని నియంత్రించాల్సి వచ్చినా అవి రోమన్ చక్రవర్తుlలు సర్కస్ లను పరిమితం చేసి ప్రయత్నాలు చేయటం ,ట్యూడర్ స్టువర్ట్ ప్రేక్షకులు   పెద్ద సంఖ్యలో లేకపోవటం ,సాంఘికంగా భిన్నాలక్షణాలుండటం స్త్రీలకూ కూడా అవకాశాలు వచ్చాయి .పబ్లిక్ వినోద ప్రాబల్యాన్ని ఈ కాలం లో తక్కువగా అంచనా వేశారు .కానీ నిజానికి  జాతరలు ఉత్సవాలు సెలవులు ,ఆటలు  ,క్రీడలు ఆధునిక కవాతు ప్రదర్శనలు ,అసహజ (ఫ్రీక్ )ప్రదర్శనలు ,వీధి ప్రదర్శనలు ,అన్నీ విపరీతమై పోయాయి కాని ,ధియేటర్ మాత్రం తరచుగా విస్తృతమైన వినోదంగా అన్ని తరగతులవారికి ఆలంబనం, అందుబాటు  అయింది .ఈ విషయం లో అది పరిమాణం లో అది కల్పించిన భయం  కోపాలకు సహాయ కారి అయింది .

  1562-16 42 కాలపు ఇంగ్లా0డ్  ధియేటర్ ను’’ ఎర్లీ మోడరన్ ఇంగ్లిష్ ధియేటర్’’లేక’’ ఎలిజబెథెన్ ధియేటర్ ‘’ లేక ‘’ఇంగ్లీష్రినైసెన్స్ ధియేటర్ ‘’ అన్నారు .వీటిలోని షేక్స్పియర్ క్రిస్టఫర్ మార్లో ,బెంజాన్సన్ నాటకాలు ఆడారు.బ్లాంక్ వర్స్  లో ఉన్న’’గోర్బో డక్ ‘’అనే ఇంగ్లీష్  నాటకాన్ని మొదట ప్రదర్శించారు .ఇంగ్లా0డ్ కు వెలుపలే ధియేటర్ జీవితం గడిచింది .కారణం సిటీలో ధియేటర్ ను నిషేధించారుకనుక .ఇంగ్లిష్ నాటకకంపెనీలు జర్మనీ ,డెన్మార్క్ లలో పర్యటించి అక్కడ కూడా నాటకాలు ఆడేవారు .మొదటి పర్మనెంట్ ధియేటర్ రెండుచోట్ల ఉండేవి  .సత్రాలలో ఉన్న ప్రదేశాలలో ,,రాజాస్థానాలని ఇన్స్ లో అంటే ఇన్నర్ టెంపుల్స్  లో  .

 రెడ్ లయన్ అనే మొదటి పెర్మనెంట్ ధియేటర్ 1567 లో ఏర్పడి మూన్నాళ్ళ ముచ్చటగా ముగిసింది . 1576 లో ‘’ది  ధియేటర్ ‘’అనే శాశ్వత ధియేటర్ ఏర్పడి లాభాలు బాగా గుంజింది  .తర్వాత వచ్చిన థియేటర్లు బాగా ప్రాచుర్యం పొంది థామస్ మిడిల్టన్ రాసిన ‘’ఏ గేమ్ ఆఫ్ చెస్ ;;నాటకం తొమ్మిది ప్రదర్శనలతర్వాత అందులో ఆ కాలపు రాజకీయం ఉందని నిషేధించారు . 1592 లో  రోజ్ ధియేటర్ లో’’ లార్డ్ స్ట్రేంజర్స్ మెన్ ‘’నాటకం ఫిబ్రవరి 19 నుంచి జూన్ 23 వరకు వారానికి 6 ప్రదర్శనలతో విజయ వంతంగా ఆడారు .ఇక్కడే 23 విభిన్ననాటకాలు ప్రదర్శించారు .స్పానిష్ ట్రాజెడీ ‘’హీరోనీమా-1 ‘’నాటకం 15 సార్లు ఆడారు .ఏ నాటకాన్నీ రెండు రోజులు మించి ఆడేవారుకాదు .ఎడ్వార్డ్ అలీన్  అనే ముఖ్య నటుడికి విశ్రాంతి ఉండేదికాదు .అందరూ మగాళ్లే .ఆడేవారు .ఆడవేషాలను ఆడాలసెంట్ బాయ్స్ ఆడ దుస్తులతో నటించేవారు .నాటక రచయితలూ ఆక్స్ ఫర్డ్ లోనో ,కేం బ్రిడ్జ్ లోనో చదివిన విద్యావంతులు షేక్స్పియర్ బెన్ జాన్సన్ లు దేనికి విరుద్ధంగా స్వీయ ప్రతిభతో నాటకాలు రాసి పండించారు .ఈకాలం లో రాయబడిన నాటకాలు చాలా కాలగర్భం లో కలిసిపోగా కేవలం 600 మాత్రమే మిగిలాయి

 నాటకరచయితలకు రాసేకాలం లో ఇంక్రిమెంట్ లు ఇచ్చేవారు .ప్రదర్శన రోజున వచ్చిన డబ్బులో కొంత ముట్ట చెప్పేవారు వారికి ఓనర్షిప్ హక్కు లేదు ,షేక్స్పియర్ బెంజాన్సన్ లు కూడా  నటించేవారు.దుస్తులు ప్రదర్శన మార్పులు చేర్పులకు ప్రచురణ ల విషయం లో  నాటక కర్తకు బాధ్యత హక్కు లేమీ  ఇచ్చేవారు కాదు . 1600 లో హెన్స్లీడేవి  అనే నటుడికి రోజుకు 7 డాలర్లు ఇచ్చేవారు . 1630 లో రిచర్డ్ బ్లూమ్ కు ఏడాదికి 3 నాటకాలు రాసే ఒప్పందం సాలిస్బరీ కోర్ట్ ధియేటర్ తో కుదిరిందికాని దాన్ని నెరవేర్చలేక పోయాడు .షేక్స్ పియర్ ఒక్కడే జాక్ పాట్ కొట్టాడు 20  ఏళ్ళు 40  ఏకాంకికలు రాసి డబ్బు బాగా సంపాదించాడు .ఆయన నటుడుగా ,షేర్ హోల్డర్ గా ఫైన్సార్ గా కూడా రాణించాడు.. బెంజాన్సన్ఆ నాటి  సాంఘిక రాజకీయవిషయాలపై  నాటకాలు రాసి సొమ్ము చేసుకున్నాడు .జార్జి పీలే ,రాబర్ట్ గ్రీన్ లు ఫైనాషియల్ సక్సెస్ సాధిస్తే ,ఫిలిప్ మాసింజెర్ డబ్బురాక పేదరికం లో కుంగి పోయాడు .

 ఇలా మూడు నాటకాలు ఆరు ప్రదర్శనలతో వర్ధిల్లిన రినైజెన్స్ ధియేటర్ ప్యూరిటన్ ఉద్యమం 1642లోని ,మొదటి సివిల్ వార్  సమయం లో పార్లమెంట్ లో అధికారం లో ఉన్న ప్యూరిటన్ పార్లమెంటేరియన్ పార్టీ  దేశం లో జరుగుతున్న వీధిపోరాటాలు అల్లర్లు ఆగడాలు ఊరేగింపులు విసిగిపోయి ధియేటర్ లను నిషేధించింది .దీనితో రినైసెన్స్ నాటక థియేటర్లు మూతబడి ఆశకానికి సమాప్తి పలికాయి .

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -2-6-17 -కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

—

అఘోరీ బాబా -2

  మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-6-17 -కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా  

—

ఇంగ్లాండ్ నాటక ప్రదర్శన ప్రపంచం -2

ప్రీవీ కౌన్సిల్  ధియేటర్ కంపెనీలకు లైసెన్స్ మంజూరు చేసి ,1603 తర్వాత మొదటి జేమ్స్ రాజు పట్టాభి షేకం  తోకంపెనీలకు రాజ్యాంగ భద్రత  ఎలిజబెత్ మహారాణి కాలం లో క్వీన్స్ మెన్ కు కలిగినట్లు కలిగి ఊపిరి పీల్చుకున్నాయి ..ఛాంబర్లేన్ మెన్ ఇక కింగ్స్ మెన్ అయ్యారు .మిగిలిన కంపెనీలకు మిగిలిన రాయల్ ఫామిలీ మెంబర్లు పేట్రన్లు అయ్యారు .

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –  1-6-17 కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://sarasabharativuyyuru.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

Gabbita Durga Prasad

—

బదరీనాధ్ కు దగ్గరలో ఉన్న శ్రీనగర్ కు దగ్గర గంగానది ఒడ్డున ఒక శక్తి దేవాలయం దానికి దగ్గర్లో అఘోరీ బాబా గుహ ఉన్నాయి .అఘోర విధానం తాంత్రికమైనది అర్ధం చేసుకోవటం చాలాకష్టం .కొద్దిమంది యోగులకు స్వాములకు ఆమార్గంబాగా తెలుసు.అది గూడార్ధమైన  ఖగోళ శాస్త్ర సంబంధ రహస్య శాస్త్రం .దీన్ని జబ్బులు నయం చేయటానికి వాళ్ళు ఉపయోగిస్తారు . జీవితంలోని అత్యున్నత స్థాయి శక్తులపై ఆధిపత్యం పొందటానికి చేసే సాధన .ఇది ప్రాణాయామ0  కంటే శ్రేష్ఠమైన మార్గం .ఈ జీవితానికి ,తర్వాత దానికి మధ్య అది ఒక వంతెన లాటిది .అఘోరి శాస్త్రాన్ని చాలా కొద్దిమంది యోగులు మాత్రమే సాధన చేయగలరు .కానీ వారి విధానాలు విని తెలుసుకొని చూసి సామాన్యులు భయానికి గురౌతారు

 . 

—

ఇంగ్లాండ్  నాటక ప్రదర్శన  ప్రపంచం -1

  షేక్స్పియర్ జీవనాధారం ,ఆయన అద్భుత ప్రయోగ ప్రక్రియ ,వాటిల్లో ఆయన భాగస్వామ్యం ,ఆచరణాత్మక విధానం ,శిల్ప నైపుణ్యం అంతా ఇక్కడే ప్రదర్శితమైంది .వృత్తినాటక శాలలు ప్రదర్శనకు డబ్బు వసూలు చేయాలా వద్దా అనే దానిపైన అధికారం కలిగిఉండేవి ..వారి మనోభావాలకు విరుద్ధంగా కంపెనీలు ప్రవర్తించే వీలు ఉండేదికాదు .నటులకు సరైన పారితోషికం ఇచ్చే వారుకాదు .దుస్తులు అంటే కాస్ట్యూమ్స్ వడ్డీ వ్యాపారుల పరమయ్యేవి .కనుక ప్రొఫెషనల్ ధియేటర్ అనేది నామమాత్రంగా పేరుగా మిగిలింది .అందుకని 1560-70 కాల0లో  ఆర్ధికావసరం ప్రాధాన్యత పొంది,పబ్లిక్ లేక బహిరంగ నాటక ప్రదర్శన శాల ల (యాంఫి ధియేటర్ )  

స్థాపన అవసరం కలిగింది .పరిశోధనా ఫలితంగా ప్రముఖమైన షేక్స్ పియర్ నాటకాలను ప్రదర్శించినలండన్ లోని ” గ్లొబ్  ధియేటర్ ” ,క్రిస్టోఫర్ మార్లే నాటకాలు కొన్నిఇతర  షేక్స్పియర్ నాటకాలను ప్రదర్శించిన” రోజ్ ధియేటర్ ”లు పూర్వపు 1567నాటి రెడ్ లయన్ ధియేటరే ..ఆర్కియాలజీ సర్వే ప్రకారం గ్లోబు ,రోజు థియేటర్లు బహుకోణీయంగా  14 నుంచి 24 వేదికలుగా  బహు అంతస్తులతో 75 నుంచి 100 అడుగుల వ్యాసం తో  ఎత్తుగా ఉండి ,పాక్షికంగా కప్పబడిన వెనుకభాగం (థ్రస్ట్ ) తో పే ట్రన్లు నుంచునే వీలుగా(గ్రౌండింగ్స్ )  పైన కప్పబడిన గాలరీ తో సుమారు 2 500 మంది ప్రేక్షకులు కూర్చునే వీలుగా  బహిరంగ నాటక శాలలుగా ఉండేవి .

  ఈ థియేటర్లు సామాన్యంగా ఏ రోజైనా సగం మంది తో నిండిఉండేవి .నాటకాన్ని గూర్చి బాగా ప్రచారం చేసినా  పా0 ఫ్లెట్లు వేసి పంచిపెట్టినా సెలవు రోజుల్లో నైనా జనం బాగా హాజరయ్యేవారుపూర్వపు  స్టువర్ట్ ,తర్వాతి ట్యూడర్ లాతోకలిపి లండన్ మెట్రోపాలిటన్ జనాభాలక్షా యాభై వేలనుంచి రెండున్నర లక్షలదాకా ఉండేది .వీరిలో వారానికి కనీసం 15 వేలమంది నాటకానికి హాజరయ్యేవారు .అంటే జనాభాలో పది శాతం హాజరన్నమాట ప్రేక్షక ఆదరణ కోరికలపై నాటకాలను మార్చేవారు 1595 లో సెప్టెంబర్ 15 నుంచి అక్టోబర్ 15 వరకు లార్డ్ అడ్మిరల్ జనం కనీసం విభిన్నమైన 18 నాటకాలను 28 సార్లు ప్రదర్శించేవారు

  సహజ సిద్ధ కాంతి తోనే ఈ ధియేటర్ లకు వెలుగు అందజేసేవారు .ప్రదర్శనలు మిట్ట మధ్యాహ్నం 12 లేక మధ్యాహ్నం 2 కు మొదలుపెట్టి నాన్ స్టాప్ గా 3 గంటలు ఆడేవారు .చివరలో ఒక తమాషా ఊపు కుదుపులేక ఫెన్సింగ్ ప్రదర్శన ,లేక నాటక సంబంధం లేని ప్రదర్శనతో ముగింపు పలికేవారు .వాతావరణ పరిస్తతులనను సారించి ఈ ఆరుబయట నాటకశాలలు నడిచేవి .ఆదివారం తో సహా ప్రతి రోజూ ప్రదర్శన ఉండేది .ఈస్టర్ పండుగకు 45 రోజులముందు ,ప్లేగు వ్యాధివచ్చినప్పుడు ,ఒక్కోసారి వేసవిలో కోర్టులు సమావేశం కానప్పుడు  లండన్ లోని ధనిక సంపన్న భూస్వాములు అధిక సంఖ్య లో లండన్ లో ఉండనప్పుడు ప్రదర్శనలు ఉండేవికావు . సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-5-17 -కాంప్-షార్లెట్ -అమెరికా

—

 

 

 

వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి మల్లినాథ సూరి మనీష -48

—

దేవతల దివ్యధామం

—