సరసభారతి ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -151

 59-అత్యంత వివాదాస్పద బ్రిటిష్ ప్రధాని –సర్ విన్ స్టన్ చర్చిల్ -4

   చక్కని సమాసాలు ,పద గుంభన ,అలవోక గా వచ్చే వాక్ ప్రవాహం తో చర్చిల్ సభికుల్ని ఆకర్షించేవాడు .ఒక ఆలోచనాపరుడిగా వినేవాళ్ళ బుర్రల్ని కంగాళీ పెట్టేవాడు కాదు .ఒకే మూస భావజాలం తోప్రవాహ ఝరిగా మాట్లాడుతుంటే అది పాతదే అని పించేదికాడు .స్వీయంకాని వాటిని స్వీయం గా చేసుకొనే నైపుణ్యం ఆయనలో యెలా ఉండేదో ఆయన జీవిత చరిత్ర ‘’విన్ స్టన్ చర్చిల్ –ది ఎరా అండ్ ది మాన్ ‘’ రాసిన వర్జీనియా కౌలేస్ ‘’అతను  కార్య శూరుడేకాని ఆలోచనా పరుడు కాదు .ఉన్న విధానాలను ,విలువలను తనవే అన్నట్లు గా చెప్పే నేర్పు ఉన్నవాడు .విక్టోరియా కాలపు భావనలు పూర్తీ వికాసం పొందిన కాలం లో ఆయన చరిత్ర గడియారాన్నిశతాబ్దాల  వెనక్కి తిప్పగల మేధావి .గతకాలపు ,కాలదోషం పట్టి ,రంగు కోల్పోయి వెలిసిపోయిన   భావాలకు పట్టిన బూజు .ఆ బూజు దులపకుండా దాన్నే ప్రచారం చేసినవాడు చర్చిల్ .యూరప్ కు దూరం గాచిన్న సైన్యం కోసం ,సామ్రాజ్య వాదం కోసం ,పటిసస్ట ఆర్ధిక స్థిరత్వం కోసం ,స్వేచ్చా వాణిజ్యం కోసం ఆదాయం పన్ను పెంపుదల లేకుండా ఒంటరిగా  ఉన్నవాడు .ఇవన్నీ గతకాలపు భావ జాలం .కొత్త శతాబ్ది వచ్చే సరికి ఇవన్నీ నశించిపోతాయి ‘’అని రాసింది .

‘’ఊహ తెలిసిన నాటినుంచి నేను దేన్నీ నమ్మాలి అనుకొన్నానో దానినే నమ్మి ఆచరించాను ‘’అంటాడు చర్చిల్.తన రాజకీయం పూర్తీ గా కన్జర్వేటివ్ అయిన తండ్రి రాండాల్ఫ్ చర్చిల్ వద్ద నేర్చినదే అని ,ఆయన మెప్పించగల సామర్ధ్యమున్న వక్త ,రాజకీయ వేత్తఅనీ  అన్నాడు .ఆ పురాతన సంప్రదాయ వారసత్వమే తనకూ సంక్రమించిందని ,తన తాత మొదటి డ్యూక్ ఆఫ్ మరల్ బరో అని ,ఆయన గొప్ప మిలిటరీ కమాండర్ మాత్రమేకాక ‘’మాస్టర్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ ‘’ అని పించుకోన్నాడని ,ఆయన వాడిన హాస్యపు పలుకులు తానూ వాడి తన ప్రసంగాలకు మిర్చీ మసాలా అద్దానని  చెప్పుకొన్నాడు .ఆయన ‘’he loves to see him work ‘’కు చెందినవాడని ,మిస్టర్ మాక్ డోనాలడ్ మాత్రం ‘’greatest living master of falling without hurting himself ‘’టైపు వాడని అన్నాడు .ప్రతి దానినీ వ్యతిరీకించటం చర్చిల్ స్వభావం అది తనకు మేలు చేస్స్తుందనే నమ్మకం ఉండేది ఆయనకు .ఆయన వ్యతిరేకులు మాత్రం చర్చిల్ పార్టీలో ఇమడలేనంత పెద్దవాడు అన్నారు ఆయన అనుకూలురు మాత్రం  అప్పుడెప్పుడో మన’’ బారువా’’అనే ఆయన ‘’ఇండియా ఈజ్ ఇందిరా ‘’అన్నట్లుగా ‘’వ్యక్తీ ముందు ,.పార్టీ తర్వాత ‘’అని కొమ్ము కాశారు .సడన్ గా టోరీ కన్జర్వేటివ్ లపై విరుచుకుపడ్డాడుచర్చిల్   బోయర్ లతో శాంతి ఒప్పందం కోసం  మరింతగా ముందుకు వెళ్లి  సభలో లిబరల్స్ వైపు మొగ్గాడు  .మూడేళ్ళ తర్వాత లిబరల్ పార్టీ తమ పార్టీలోని వ్యతిరేకుల్ని  ,1906 సాధారణ ఎన్నికలలోవదిలించుకొని ,చర్చిల్ కు ‘’అండర్ సెక్రెటరి ఫర్ ది కాలనీస్ ‘’పదవి కట్టబెట్టింది .

  లిబరల్స్ కన్జర్వేటివ్ లతో నిత్యం తలపడుతుంటే ‘’మహిళా వోటు హక్కు ‘’కేకలు చర్చిల్ కు చమట పట్టిస్తున్నాయి .ఇది గొప్ప ఉద్యమంగా మారి ప్రజా బలం పెరిగి చివరికి చర్చిల్ ను ఓడించేదాకా వచ్చింది .మరొక ‘’కౌంటీ ‘’లో లిబరల్స్ బలీయంగా ఉన్న చోటు నుంచి పోటీ చేసి గెలిచి  మళ్ళీ సభలో అడుగుపెట్టాడు .మళ్ళీ మంత్రి వర్గం లో బెర్త్ సంపాదించి ఈసారి బోర్డ్ ఆఫ్ ట్రేడ్ కు ప్రెసిడెంట్ అయ్యాడు .పుష్కలంగా డబ్బు మూలుగుతోంది కనుక  పెళ్ళాడాలనేలనే ఆలోచనలో పడ్డాడు .1908 సెప్టెంబర్ లో సెయింట్ మార్గ రేట్ చర్చ్ లో  క్లిమే౦టైన్ హోజేర్ అనే అందగత్తె ను పెళ్లి చేసుకొన్నాడు .ఈ పెళ్లి పెద్ద రాజ లాంచనాలతో జరిగింది .36వ ఏట హోం సెక్రెటరి అయ్యాడు .ఏడాది తర్వాత ‘’ఫస్ట్ లార్డ్ ఆఫ్ అడ్మిరాల్టి’’అయ్యాడు .ఆయన బాధ్యత చాలా క్లిష్టమైనది ముఖ్యమైనది ప్రమాద భరితమైంది  కూడా .అన్ని లోపాలకు ఆయన్నే లక్ష్యంగా చేసి మాట్లాడేవారు .ఇంగ్లాండ్ మూడు సమ్మెలు ఆరు నిరసనలతో అట్టుడికి పోతోంది .బయట ముంచుకొస్తున్న విపత్కర పరిస్తితులు పాలనకు చాలా ఇబ్బండులుగా మారాయి .సముద్రాంతర మార్కెట్ కోసం పోరాటం ఎక్కువైంది .ఆయుధ ప్రదర్శన , యూరప్ ను భయ పెడుతోంది .1914లో ఆంగ్లో –జర్మన్ సంబంధాలు బాగా క్షీణించాయి .ఇదంతా దారిలోకి రావాలంటే ఏదో ఒక రెచ్చ గొట్టే సంఘటన జరగాలి .28-6-1914న ఆస్ట్రియన్ డ్యూక్ సెర్బియన్ ఒక టెర్రరిస్ట్ సభ్యుడి చేతిలో హత్య చేయబడ్డాడు .జర్మని ఆస్ట్రియా ను సమర్ధించింది .రష్యా సెర్బియా వెనక నిలబడింది .ఫ్రాన్స్ కొంత ఊగిసలాడినా చివరికి రంగం లోకి దిగింది .జర్మన్ సైన్యం పారిస్ పై దాడి కోసం  బెల్జియంను  పై దాడి చేసి లోబరచుకోన్నది .జర్మన్ పై ఉన్న ద్వేషం తో ఇంగ్లాండ్ యుద్ధ  సన్నద్ధమవటం టో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం మొదలైంది .

   మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ ప్రారంభకాలం లో చర్చిల్ బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం లో అత్యంత శక్తి వంతమైన నాయకులలో ఒకడైనాడు .సమయానికి తగిన చురుకుదనం ,అవతలి వారిని ఒప్పించే నైపుణ్యం ,అవసరమైతే మొండిగా ఉండే నైజం ఉన్న చర్చిల్ పాత విధానం లో సాగే భూయుద్ధ వైఖరినే మార్చేశాడు .కొత్త ఆయుధాలు కనుగొనే అవకాశమిచ్చాడు ,మూస విధానం లోఉన్న యుద్ధ వ్యూహాలను  సమూలంగా మార్చేశాడు .తేలిక రకం యుద్ధ విమానాలు చాలా అవసరమని గుర్తించాడు .అప్పటికే జర్మని గాస్ టో నడిచే జెప్ప్లిన్ విమానాలను వాడుతూ ఆకాశాన్ని హస్తగతం చేసుకొన్నది .అప్పటి వరకు వాడుకలో ఉన్న ట్రెంచ్ లలో దాక్కొని చేసే యుద్ధం ఇక ఫలించదని తెలుసుకొని ‘’ఆయుధ కారు ‘’ను ఉపయోగించి ఫలితాలు పొందాలనే నిర్ణయానికొచ్చాడు .ఇదే తర్వాత యుద్ధ టాంక్ గా మార్పు పొందింది .ఇంతచేసినా ఒక్క ఎదాదిమాత్రమే అధికారం లో ఉన్నాడు .అవతలి వారి అభిప్రాయాలను కనీసం వినని ,పట్టించుకోని తత్త్వం తో శత్రువులను ఎక్కువగా  సృస్టించు కొన్నాడు  .యుద్ధం నత్త నడక నడుస్తోంది ఆంట్వెర్ప్, డార్డ్ నేల్లెస్ లలో అపజయాలను చర్చిల్ మెడకే చుట్టారు .యుద్ధం ప్రారంభమైన పది నెలల తర్వాత ఆయన ‘’ఫస్ట్ లార్డ్ ఆఫ్ ది అడ్మి రాలిటి’’పదవి ఊడిపోయింది .మరో అయిడుననెలలలో చర్చిల్ మంత్రి పదవికే ఎసరోచ్చింది .

 ‘’నా పని అయిపొయింది .కార్య రంగం నుంచి నన్ను తప్పించేశారు ‘’అని వాపోయాడు ఒక స్నేహితుడిదగ్గర .ఇంకా హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ సభ్యుడుగానే ఉన్నాడు. దేశ భక్తీ టో కూడిన ప్రతి పక్షం వాడిగా ఉన్నాడు .గాడి తప్పిన విధానాలను వ్యతిరేకించాడు .పని తక్కువ కనుక తనకు ఇష్ట మైన పెయింటింగ్ తో గడిపాడు .1916నాటికి డయానా ,రాండాల్ఫ్ , సారా అనే ముగ్గురు పిల్లల తండ్రి అయ్యాడు ..క్రమంగా పదవీ సోపానాలు ఎక్కటం ప్రారంభించాడు .పాత ప్రభుత్వాలు పోయి కొత్తవి వస్తున్నప్పుడు చర్చిల్ మంత్రి అవుతూనే ఉన్నాడు .వ్యతిరేకత తారా స్తాయిలో ఉన్నా లాయడ్ జార్జ్ చర్చిల్ ను ఆయుధ సంపత్తి మంత్రిగా తీసుకొన్నాడు .యుద్ధ విరమణ తర్వాత మిలటరి పై అధికారం తో సహా  ఉన్న యుద్ధ మంత్రియ్యాడు .తర్వాత కలోనియల్ ఆఫీస్ కు బదిలీ అయ్యాడు .అప్పటికే బలహీనమై పోయిన లిబరల్ పార్టీని వదిలేసి ,లాబ రైట్స్ ను ఎదిరించి అతుకుల బొంత కూటమి  పార్టీ ఆలోచన చేసి ,అదీ గిట్టక టోరీల తీర్ధం పుచ్చుకొన్నాడు .1924లో కన్జర్వేటివ్ లు మళ్ళీ అధికారానికోచ్చారు .స్టాన్లీ బాల్ద్ విన్ ,చర్చిల్ ను ‘’చాన్సెలర్ ఆఫ్ ది ఎక్స్ చెకర్ ‘’ను చేశాడు .అంటే ‘’బొక్కసానికి కులపతి ‘ని చేశాడు .రాజకీయ గాలి యే వైపు వీస్తుందో తేలికగా పసి గట్ట గల ‘’వెదర్ కాక్’’చర్చిల్ .దిగే గడపా ,ఎక్కే గడప ఆయనకు బాగా అలవాటే ,అధికారానికి అది రాచ బాటే అయింది .ఈ నాటి పార్టీ ఫిరాయి౦పు లకు  ఆద్యుడు భజన్ లాల్ ,దేవీలాల్ మొదలైనవారికి ,’’ఆయారాం గయారాం ‘’లకు గురు తుల్యుడు చర్చిల్ అనిపిస్తాడు .

 సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -26-5-16-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -150

 59-అత్యంత వివాదాస్పద బ్రిటిష్ ప్రధాని –సర్ విన్ స్టన్ చర్చిల్ -3

   ఒక ఏడాది తర్వాత ఇండియా లోని ఆగ్నేయ ప్రాంతం లో పోరాటం సాగింది .యుద్ధ వార్తాప్రతినిదిగా ఉన్న చర్చిల్ ఇక గోళ్ళు గిల్లు కుంటూ కూర్చోరాదని అనుకోని తన పై అధికారులకు తనకు  యుద్ధం లో పాల్గొనే అవకాశమిచచ్చి పఠాన్ల తిరుగు బాటు ను  అణచి వేసే బాధ్యతనిమ్మని కోరాడు  .దీనిలో విజయం సాధించి తన వ్యాసాల  వలన చర్యలవలన పొగడ్తలు సాధించాడు ..దిస్టోరీ ఆఫ్ ది మాలకండ్ ఫీల్డ్ ఫోర్సెస్ ‘’అనే పుస్తకం లో ఈ యుద్ధ విశేషాలను రాశాడు .ఇరవై మూడేళ్ళ కె ఈ పుస్తకం అచ్చు అయి మంచి పేరు తెచ్చింది ,ఆర్ధికంగా బాగా లాభించింది .రాయల్టీ వర్షమే కురిసింది .సెకండ్ లెఫ్టినెంట్ అయి మాంచి హుషారులో ఉండి’’సవ్రోలా ‘’అనే నవలను ఫిక్షన్ ,కల, కలగా పులగం గా రాశాడు .తిరుగు బాటుకు వ్యతిరేకి చర్చిల్ .’’ఆయన బ్లడ్ లో సైనికుడే ఉన్నాడుకాని రచయితలేడు’’ అని పిస్తాడు .ఆంగ్లో ఈజిప్షియన్ సైన్యం డేర్విషేస్ సుల్తాన్ కు విమోచనం కలిగించే దుందుడుకు చర్యలు చేబట్టాలని ఆలోచిస్తున్నప్పుదు తానూప్రచారం లో భాగంయ్యాడు .పై అధికారుల్ని ఒప్పించటానికి కష్ట పడాల్సి వచ్చింది .కమాండర్ ఇన్ చీఫ్ సర్ హెర్బర్ట్ కిచేనర్ కు చర్చిల్ ను తీసుకొనే ఉద్దేశ్యం లేదు .అతని తల్లి వెనకాల ఉండి కద నడిపించింది .21వ లాన్సేర్ కు సూపర్ న్యూమరరి లెఫ్టినెంట్ అయి ,కరేస్పాన్డెంట్ గా స్థానం పదిల పరచుకొన్నాడు .

   సూడాన్ యుద్ధం చర్చిల్  డబల్  ఢమాకాగా   పోరాట యోధుడిగా ,రచయితగా ప్రసిద్ధి చెందాడు .ఆండర్మాన్ యుద్ధం లో లాంసర్ దళం అద్వితీయ పోరాట పటిమ చూపి అతని ప్రతిభ నాయకత్వం వలన గెలుపు లభించింది .దీనిపై రాసిన ‘’ది రివర్ వార్ ‘’పుస్తకం విమర్శకులకే కాక సాధారణ చదువరులను  కూడా  ఆకర్షించి ,చాలా పెద్ద ఖరీదైన పుస్తకం అయినా కొన్ని నెలలోనే పునర్ముద్రణ పొందటం విశేషం .24 ఏట ఇంగ్లాండ్  కు తిరిగి వెళ్లి ఈ  ‘’సోల్జర్ జర్నలిస్ట్ ‘’మళ్ళీ రాజకీయాలలో తన సత్తా చాటుకొనే ప్రయత్నం చేశాడు .సరైన దిశా ఆలోచనలు లేని కన్జర్వేటివ్ పార్టీ అభ్యర్ధిగా ఉప ఎన్నికలో పోటీ చేశాడు .టోరీల ప్రాధాన్యత ,స్టాటస్కోవిధానం అంగీకరించాడు .’’టిటేస్ బిల్లు ‘’కు మద్దతుపలికాడు .అది జనాభిప్రాయానికి విరుద్ధంగా ఉందని తెలిసి ఉపసంహ రించాడు .హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ నాయకుడు ఆర్ధర్ బాల్ఫోర్ ఈ ఫిరాయింపు చూసి ‘’ఈకుర్రాడు పనికోస్తాడను కొంటె వాగ్దానాల మోజులో పడ్డవాడిగా కనిపిస్తున్నాడు ‘’అని హేళన  చేశాడు .ఈ ఎన్నికలో చిత్తూ గా ఓడిపోయాడు చర్చిల్.తప్పు తెలుసుకొని చెంపలేసుకొని మళ్ళీ సోల్జరింగ్ అంటూ యుద్ధ వీరుడయ్యాడు .సుడి ఎక్కడో ఉండి ఆరు నెలల తర్వాత హీరో అయ్యాడు .

  దక్షిణాఫ్రికా చర్చిల్ కు పెద్ద దృశ్యమే అయింది .ఆరంజ్ ఫ్రీస్టేట్ లోని ట్రాన్స్ వాల్లోని బోయర్లు అనబడే  రైతులు ,ఆంగ్ల సంపన్నుల దాడి ని వ్యతిరేకించారు .అక్కడి బంగారు వజ్రాల గనుల ఖనిజ సంపద పై బ్రిటిష్ వాళ్ళ కళ్ళు పడి దోచుకొనే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు అక్కడి చిన్న చిన్న స్వతంత్ర రిపబ్లిక్ లను ఏకం చేసి  ‘’శ్వేత చత్రం ‘’కిందకు తెచ్చే ప్రయత్నం లో ఉన్నారు .ఇంగ్లాండ్ సైనిక దళాలు ట్రాన్స్ వాల్ సరిహద్దులో దిగగానే ప్రెసిడెంట్ పాల్ క్రూజర్ ఒక అల్టిమేటం జారీ చేయటం ,లండన్ యుద్ధం ప్రకటించటం చక చకా జరిగి పోయాయి .దక్షిణాఫ్రికా యుద్ధాన్ని బుజాన మోసిన టోరీ ఇ౦పీరియలిస్ట్ లపై  లిబరల్స్ ,రాడికల్స్ దాడి చేశారు .దీనితో తలబోప్పికట్టి పరువు బజారున పడిన ‘’ఘనత వహించిన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ‘’మూడేళ్ళు యుద్ధం చేయాల్సి వచ్చింది .ఏదో రకంగా విజయం దక్కించుకొనే ఆలోచనలో ఆంగ్లప్రభుత్వం ఒక లక్షా ఇరవై వేలమంది బోయర్ మహిళలను,పిల్లలను ఒక కాన్సేంట్రేషన్  కాంప్ లో పెడితే అందులో 20వేల మంది సైనిక దౌర్జన్యానికి బలై చనిపోయారు .పరువు ప్రతిష్టలు పాతాళం లోకి జారిపోయినా ,చర్చిల్ పేరు మాత్రం బాగా ప్రచారమైంది . ‘’మార్నింగ్ పోస్ట్ ‘’పత్రికకుయుద్ధ ప్రతినిధిగా  దక్షిణాఫ్రికా వెళ్లి ,ఒక పాడైపోయిన యుద్ధ రైల్ లో ప్రయాణం చేసి ,తనే నాయకత్వం వహించి వెడుతుండగా రైలు పట్టాలు తప్పగా చర్చిల్ ను వల వేసి  పట్టి బందీని చేశారు .రెండు వారాల తర్వాత తప్పించుకొన్నాడు .ఆయనపై నిఘావేసి పట్టిస్తే పాతిక పౌండ్లు నజరానా ఇస్తామని ప్రభుత్వం ప్రకటిస్తే ‘’నా విలువ పాతికేనా ‘’?అని గునిశాడు .అతని ఆచూకీ కోసం వేసిన పత్రాలలో ‘’25 ఏళ్ళ ఇంగ్లీష్ వాడు అయిదడుగుల ఎనిమిది అంగుళాల పొడవు ,అందరికంటే భిన్నమైన శరీరం ,ముందుకు వంగి నడిచే నైజం ,పాలి పోయినట్లుండే ముఖం ,రాగి రంగు జుట్టు ,కనిపించీ కనిపించని మీసం, ముక్కు మాట ,’’ మాటల్లో ఎస్ ‘’అక్షరాన్ని పలకలేని తనం ఉన్నవాడు’’అని రాశారు . బ్రిటిష్ కాలనీకి అద్దేకారు లో కలప దుంగల కింద దూరి  పారి పోయి ఉంటాడని అనుమానించారు .చర్చిల్ రాసిన రిపోర్ట్ లను మిలిటరీ అధికారులు ఛీ కొట్టారు .అందులో చర్చిల్ బోయర్ ల సుపీరియారిటీ,గొప్పతనపు ప్రశంస తప్ప  తప్ప న్యూస్ ఏదీ లేదన్నారు .ఒక గ్రూపు బ్రిటిష్ మిలిటరీ ఆఫీసర్లు చర్చిల్ కు టెలిగ్రాం పంపుతూ ‘’నీ ముఖ్య స్నేహితులు ఇక్కడ నువ్వు మరింత గాడిద లాగా గుర్తి౦ప బడకుండా వెంటనే ఇంగ్లాండ్ తిరిగి రావాలని కోరుకొంటున్నారు ‘’అని వార్త పంపారు .పై అధికార్లు చీదరించినా తడబాటు పడలేదు .అతనిది ‘’పతాక శీర్హిక విజయం ‘’(హెడ్ లైన్ విక్టరి ).అదే అతనికి ఆనందం .నమ్రత గా  ఉండాలనుకొంటాడుకాని స్వీయ మౌనాన్ని భరించలేడు .ఏది ఏమైనా ఇరవై ఏళ్ళ నడి వయసులో చర్చిల్ ఇంగ్లాండ్ దేశ జాతీయ విగ్రహ మూర్తి (ఐడల్ )అనిపించుకొన్నాడు .

          మెప్పులూ మెహర్బానీలతో ఉన్న చర్చిల్ ఒల్ద్ హాం కు తిరిగొచ్చి ప్రజాసేవలో పడ్డాడు .దేశభక్తి విషయం లో మచ్చ లేని వాడని పించుకొన్నాడు కనుక రాజకీయ గెలుపు సమస్య కాలేదు .ఎన్నికల ముందే లెక్చర్ టూర్ టో లండన్ అంతా చుట్టేశాడు .దీనికి అయిదు వేల పౌండ్లు ,అమెరికా టూర్ లో మరొక పది వేల పౌండ్లు రాబడి వచ్చింది .అమెరికాలో చర్చిల్ ను ‘’5 యుద్ధాల వీరుడు ,6గ్రందాల రచయిత,ఇంగ్లాండ్ భావి ప్రధాని ‘’అని పొగిడారు .న్యు యార్క్ లో ప్రముఖ రచయిత మార్క్ ట్వేన్ ఒక సభలో చర్చిల్ ను పరిచయం చేస్తూ ‘’ఖచ్చితంగా పరిపూర్ణ (పెర్ఫెక్ట్ )వ్యక్తీ చర్చిల్ .అతని తండ్రి ఇంగ్లిష్ ,తల్లి అమెరికన్ ‘’అన్నాడు .అమెరికాలో ప్రసంగాలు ,పుస్తక పరిచయాలు పూర్తీ చేసు కొని ఇంగ్లాండ్ చేరే సరికి ‘’ఈ ఆంగ్ల దొర’’ చేతిలో లక్షణం గా ఒక లక్ష డాలర్లు పడ్డాయి .చర్చిల్ అదృష్టం తారాజువ్వ లాగా పైకి ఎగరటమే కాదు చాలా ఉన్నత స్థాయిలో నిలిచి,26వ ఏట నే బ్రిటిష్ హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ లో స్థానం పొందాడు .

      సశేషం

         మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-25-5-16-ఉయ్యూరు

బుధ జన హృదయ సభాపతి

ఆంద్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర  శాసన సభ  ఉప సభాపతి మాన్యశ్రీ మండలి బుద్ధ ప్రసాద్ గారి కి  మే నెల 26న  60  ఏళ్ళు నిండు తున్నసందర్భం గా  మే నెల 27వ తేదీ సాయంత్రం హైదరాబాద్ లోని రవీంద్రభారతిలో ”ష ష్ట్యబ్ది పూర్తీ ”మహోత్సవాన్ని కిన్నెర ఆర్ట్ అకాడెమి అధ్యక్ష కార్య దర్శులు  శ్రీ గంధం సుబ్బారావు శ్రీ మద్దాళి  రఘురాం గార్ల ఆధ్వర్యం లో ప్రచురించి ఆవిష్కరింప  జేస్తున్న  ”బుద్ధ యానం ”అభినందన సంచికకు నన్ను వ్యాసం రాసి పంపమని కోరగా రాసిన వ్యాసం -దుర్గా ప్రసాద్

విలక్షణ విశిష్ట వ్యక్తిత్వం

ఆయనదొక విచిత్ర చైతన్యం .తాను  పెద్దల వద్ద గ్రహించిన విషయ సారాన్ని జనసామాన్యానికి అందించాలన్న తపన ,ఆ పెద్దలను విశాల వేదికలపై సత్కరించి ఋణం తీర్చుకోవాలన్న ధ్యేయం .మంచి ఎక్కడున్నా సంగ్రహించి భావితరాలను ఉత్తేజితులను చేయాలన్న ఆలోచన ,పాతది తీసి పారేసేది, కొత్తది అమాంతంగా కౌగలించుకొనేది కాదన్న సమతుల్యత ,తరతరాల భారత జాతి అన్నిరంగాలలో సాధించిన ప్రగతి నవ నాగరకతా వ్యామోహం లో అధోగతి కాకూడదన్న ఆవేదన ,తెలుగు భాషాసాహిత్య  ,చరిత్ర ,సంస్కృతులను మనం కాపాడుకొంటూ ముందు తరాలవారికి అందిస్తూ సాగాలనే సత్సంకల్పం ,వెనుక పడి పోతున్న తెలుగును ,దాని వెలుగులను తెలుసుకోలేని ఆధునికులను గమనించి తెలుగు ను  శాస్త్రీయత సాంకేతికత లతో పరిపుష్టిచేసి ‘’ యూని కోడ్ ‘’లను సాది౦ప జేసి యువకులను ఆకర్షించాలన్న పట్టుదల  ,ఏ వేదికమీదైనా వీటి నే ప్రస్తావించి ,బుద్ధిజీవులను ,యవతను  ,సామాన్యులను ,మహిళలను చైతన్య వంతులను చేస్తున్న ఆంద్ర ప్రదేశ్ శాసన సభ ఉప సభాపతి మాన్యశ్రీ మండలి బుద్ధప్రసాద్ నిజంగానే’’ బుధ జన హృదయ సభాపతి’’. .వ్యక్తిగా ,శాసన సభ్యునిగా ,అధికార భాషా సంఘ అధ్యక్షులుగా ,మంత్రిగా ,ఉపసభా పతిగా ఏ హోదాలో ఉన్నా ఆయన తెలుగు భాష  సంస్కృతులకోసం ,భారతదేశ సమగ్రత కోసం అహరహం శ్రమిస్తున్న  అలసట ఎరుగని ఉత్సాహ శీలి .సాటి శాసన సభ్యులకు ,మంత్రులకూ ,రాజకీయ నాయకులకూ పట్టని ఈ విషయాలపై  జనానికి తన రుజు ప్రవర్తన శాంత స్వభావం ,భేషజం లేని వ్యక్తిత్వం ,కలుపుగోలుతనం ,అవగాహనా చాతుర్యాలతో,విజన్ తో  ప్రేరణ కలిగిస్తున్న ఏకైక విశిష్ట వ్యక్తీ ,మహా మనీషి ..

క్రియా కార్య శీలి

భాషా సాహిత్యాలతో పాటు మనదే అయిన సంగీత నాటక ,చిత్ర,శిల్ప , కళా రంగాలనూ  పరి పుష్టం చేసుకోవాలని ,వీటి అభివృద్ధికోసం మళ్ళీ ఎకాడమీలను పునరుద్ధ రించాలని నినదిస్తూ ,ప్రభుత్వానికి తెలియ బరుస్తూ జాగృతి కలిగిస్తూ  మాటలతో కాక చేతలతో చేసి చూపిస్తున్న చాతుర్యం శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ ది.కూచి పూడి కళా కేంద్రాభి వృద్ధి ,హంసలదీవి పర్యాటకాభి వృద్ధి ,ఘంటసాల బౌద్ధ స్తూప పరిరక్షణ ,శ్రీకాకుళం లో శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల ,కాసుల పురుషోత్తమ కవి ల విగ్రహ స్థాపన ,శ్రీ కృష్ణదేవ రాయ ఉత్సవాలు ,కృష్ణా మహోత్సవాలు, దివి సీమ ఉత్సవాలు ,బందరు కోట ప్రాచీన వైభవం ,కృష్ణా జిల్లా సర్వస్వం వంటివి ఆయన ఆలోచనా విధానికి ,కళా వికసన ప్రాభవ చైతన్యానికి నిదర్శనలు   .

చోదక ప్రేరక మార్గ దర్శి

తెలుగు భాషా సాహిత్యాలను తెలుగు దేశం లో కాపాడుకోవటానికి ,ప్రజా చైతన్యాన్ని కల్గి౦చటానికి భాషా సంఘాలతో కలిసి ఉద్యమించి తెలుగు కు ప్రాచీన హోదా సాధించి ప్రజా బలాన్ని ప్రభుత్వానికి తెలియ బరచినవారు శ్రీ ప్రసాద్ .మన రాష్ట్రం లోనే కాక భారత దేశం లో అనేక రాష్ట్రాలలో ఉన్న తెలుగు వారు ఎదుర్కొంటున్న కష్టాలను ,అక్కడి ప్రభుత్వాలు తెలుగుకు చేస్తున్న చేటును గుర్తించటానికి ఆయా రాష్ట్రాలలో విస్తృతంగా పర్యటించి ,అక్కడి ప్రభుత్వాలను కదిలించి ,తెలుగుకు ,తెలుగు ప్రజలకు మేలు చేయటం లో మార్గ దర్శి గా ఉన్నారు .ముఖ్యంగా తమిళనాడులోని హోసూరు ,తెలుగు వారికి ఒడిస్సాలోను ,మహారాష్ట్ర ,కన్నడ రాష్ట్రాల తెలుగు వారినీ ఇక్కడ జరిగే సభలకు ఆహ్వానించి ,వారి నోట వారెదుర్కొనే ఇబ్బందులను సమస్యలను  చెప్పించి ,మనవంతు సాయమందించే సంకల్పం తో వారికి ఊరట కల్పించటంలో  శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ చూపించిన చొరవ నిరుపమానం .

సంస్కార మూర్తి

అమెరికా ,కెనడా ,మారిషస్ ,ఇంగ్లాండ్ ,మొదలైన దేశాలలో తెలుగు సభలలో పాల్గొని , వారితో మమేకమై ,వారు మన భాషా సాహిత్య సాంప్రదాయాలను పరిరక్షించుకొంటున్న తీరు చూసి ఉప్పొంగి పోయి అలాంటి చైతన్యం ఇక్కడ కూడా రావాలని ఉద్బోది౦చిన సాహసి శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ .ఎవరో ఏదో అనుకొంటానే సందేహం, మొహమాటం లేకుండా మనం వెనకబడి పోతున్నామనే ఆవేదనతో ఆయన చేసే ప్రసంగాలు స్పూర్తిమంతాలై కర్తవ్య నిర్వహణకు మార్గ దర్శకాలయ్యాయి. ఇది ఆయన సాధించిన అద్భుత విజయం .ఆయనకు మాత్రమే సాధ్యమైన విషయం కూడా .మాట్లాడే ప్రతిమాటలో సంస్కారం ఉట్టి పడి మనం ఏమిటో మనకు ఎరుక కలిగిస్తుంది .ఇంగ్లాండ్ లో తెలుగు సాహితీ సేవ చేస్తున్న జ్ఞాన వృద్దు శ్రీ గూటాల కృష్ణ మూర్తి గారి ని ,మలేషియాలో శ్రీ మదిని సోమినాయుడు ,ఫ్రాన్స్ కు చెందినా శ్రీ డేనియల్ నేగెర్స్ మొదలైన  భాషా సాంస్కృతిక సేవాపరాయణులనుకలిసి ,కృష్ణా జిల్లా రచయితల సంఘం ఆధ్వర్యం లో జరిగిన జాతీయ ,ప్రపంచ తెలుగు రచయితల మహా సభలలో వారితో స్పూర్తి పూర్వక ప్రసంగాలు చేయించి ,ఆ సభలను  న భూతో గా నిర్వహించి  ప్రపంచ వ్యాప్త ప్రశంసలను అందుకొనేట్లు చేయటం లో ప్రధాన సారధి శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ . ఊరికే వేదికలపై ఉపన్యాసాలిస్తే అనుకొన్నది సాధించలేమని ,అవన్నీ అక్షర బద్ధమై తరతరాలకు వెలుగుల నివ్వాలని ,’’ఆచూకీ పుస్తకాలు’’గా  ,కరదీపికలుగా నిలిచిపోవాలని భావించి ‘’తెలుగు పసిడి’’,వజ్ర భారతి ‘’కృష్ణా జిల్లా సర్వస్వం ‘’తెలుగు భారతి ,’’మణిదీపాలు’’ వంటి అత్యుత్తమ గ్రంధ ప్రచురణ చేయించిన క్రాంత దర్శి . ,అధికారం లో ఉన్నా లేకున్నా ప్రభుత్వాన్ని ఒప్పించి వారి సహాయ సహకారాలు అందేట్లు చేసి సభలను దిగ్విజయం చేయించిన ఘనత శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ గారిదే.ఈ విజయాలలో భాగస్వామ్యులు కృష్ణా జిల్లా రచయితల సంఘ అధ్యక్ష కార్య దర్శులైన శ్రీ గుత్తికొండ సుబ్బారావు ,డా జి వి .పూర్ణ చంద్, శ్రీ యార్ల గడ్డ లక్ష్మీ ప్రసాద్  లు  అనటం లో సందేహం లేదు .అంతటి దార్శనికులు  శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ .ప్రభుత్వ సంస్థలలో ,న్యాయ స్థానాలలో తెలుగును వాడటం పై దీక్షగా కృషి చేసి విజయం సాధించారు .సమస్య మూలాలను తరచి పరిష్కరించే నేర్పున్నవారాయన .

సుజన జన మనో రంజనం

కృష్ణా జిల్లాలోను ,ఇతర జిల్లాలోను ,రాష్ట్ర రాష్ట్రేతర౦గాను ఉన్న సాహిత్య  సాంస్కృతిక సంస్థలతో ,అక్కడి కవులు రచయితలు ,పురాతత్వ వేత్తలు ,చిత్రకారులు ,నటులు ,సంగీతజ్ఞులు, విమర్శక విశ్లేషకులతో, ప్రయోగ శీలుర తో నిత్యం సంబంధాలను కలిగి వారి సభలలో పాల్గొని ,పుస్తకావిష్కరణలు ఇబ్బడి ముబ్బడిగా చేసి యువతను ప్రోత్సహించి , బుద్ధిజీవులను సత్కరిస్తూ ,అన్ని సాహిత్య ప్రక్రియలకూ చేయూత నిస్తూ’’  భువన విజయ రాయలు’’ గా ప్రేరణనిస్తూ నిత్య చైతన్య శీలిగా ,నిర్విరామ భాషా సాహిత్య కళా రాధక సేవకునిగా,తండ్రి  స్వర్గీయ శ్రీ మండలి వెంకట కృష్ణారావు గారి వారసునిగా జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకొంటున్నారు.

సరసభారతి తో సాన్నిహిత్యం

శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ గారితో నాకు ౩౦ఏళ్ళుగా పరిచయం ఉంది .ఆయనంటే నాకు గొప్ప అభిమానం .రాజకీయ నాయకులు అందరూ ఆయనలాగా ఉంటే, ఆలోచిస్తే ,నడిస్తే యెంత బాగుంటుంది అనిపిస్తుంది .కృష్ణా జిల్లా ఉయ్యూరులో నా ఆధ్వర్యం లో సరసభారతి అనే సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థ ఆరేళ్ళక్రితం ఏర్పడి 20గ్రంధాలను ప్రచురించింది .అందులో నేను రాసినవి 13పుస్తకాలున్నాయి .సరస భారతి నిర్వహించే ఉగాది వేడుకలకు ,భాషా సదస్సులకు ,పుస్తకావిష్కరణలకు ,కదా సదస్సు ,గురజాడ ,రవీంద్రుల 150వ జయంతి ఉత్సవాలకు  శ్రీ ప్రసాద్ విచ్చేసి నిండుదనం తెచ్చి చైతన్య స్పూర్తి కలిగి౦చారు  .కనిపించగానే నమస్కరిస్తూ  ‘’దుర్గా ప్రసాద్ గారూ బాగున్నారా ?’’అంటూ ఆప్యాయంగా పలుకరించే సంస్కారం ఆయనది .ఏ పదవిలో ఉన్నా ఈ తీరులో మార్పు లేదు .సభలలో అధికార దర్జా డాబూ దర్పాలూ ప్రదర్శించని అతి వినయ శీలి .సౌజన్య మూర్తి .

ప్రతిభా  పురస్కారాలు

శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ .రాష్ట్ర ,రాష్ట్రేతరాలలో తెలుగు భాషా సంస్కృతులకు విశేష సేవ లందిస్తున్నఉత్తమ  సంస్థను నిష్పక్ష పాతంగా ఎంపిక చేసి తమ తండ్రిగారి జయంతి ఆగస్ట్ 4న’’మండలి వెంకట కృష్ణారావు ‘’స్మారక పురస్కారాన్ని    స్వంత ఖర్చులతో శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం ద్వారా ను ,  తెలుగు భాషా  సేవ చేస్తున్న  విశిష్ట వ్యక్తికి ,కృష్ణాజిల్లా రచయితల సంఘం ద్వారానూ  తమ తండ్రిగారి పేర నగదు పురస్కారాన్ని అందజేస్తూ అందరికి ఆదర్శ ప్రాయ౦గా  ఉన్నారు .’’క్రీం ఆఫ్ ఇంటలిజెన్స్ ‘’అంటే ‘’ప్రతిభా నవనీతం’’ ఎక్కడున్నా గుర్తించి వారి సేవలను సభాముఖంగా అందరికీ తెలియజేసి ప్రేరణ కలిగించటం ఆయనకే సాధ్యం .ఇక్కడ కుల మత జాతి,ప్రాంత సంకుచిత భావాలకు తావే లేదు .ప్రతిభకే పట్టాభిషేకం .ఇది అందరికి సాధ్యంకాని విషయం . ఆయనకే సాధ్యమై ,చిర యశస్సుకు కారణమైంది .అందుకే ఆయన విశ్వ మానవడు .’’ఉదార చరితానాం వసుధైక కుటుంబకం ‘’అన్నది ఆయన పట్ల సార్ధక మైనది  .

అభినవ కృష్ణ రాయలు

తెలుగు సాహిత్యం లో శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ చదవని గ్రంధం లేదేమో ?అనుక్షణ పఠనం ఆయన కిష్టం..చదివింది మనసు పొరల్లో ముద్ర పడి ఉండటం ఆయన ప్రత్యేకత .The book is one which will serve to open the eyes  even of  those who are blind to the sufferings of those around them ‘’అని జస్టిస్ శ్రీ అల్లాడి కుప్పుస్వామి రావూరి భరద్వాజ గారి ‘’జీవన సమరం ‘’పై రాసింది ఆచరణీయం చేశారు ..చదవటం, చదివించటం తో పాటు గొప్ప రచనలూ చేశారు. భాషా సంస్కృతులపైనా ,తన విదేశే యాత్రానుభవాలపైనా పుస్తకాలు రాసి  ప్రచురించి  సమకాలీనులకు ,భావితరాలకు ఉత్తేజం కలిగించారు .లెక్కలేనన్ని గ్రంధాలనుఅభిమానంతో  అంకితం పొందిన ‘’అభినవ కృష్ణ రాయలు’’ శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ .వేలాది విలువైన గ్రంధాలను కొని ,సేకరించి స్వంత  గ్రంధాలయం లో  భద్రపరచిన పుస్తక ప్రియులాయన .

మూర్తిమత్వం

ప్రశాంత వదనం , చెదరని నవ్వు  , ఆయన ఆంతర్యం లాగా నే తెల్లని స్వచ్చమైన ఖాదీ వస్త్ర ధారణ, ,సాంప్రదాయక నడవడి ,ప్రాచీన అర్వాచీన సాహిత్యం పై సరి సమాన ఆదరణ ,ధార్మిక జీవనం ,ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతి ,రుజు ప్రవర్తనం ,సాంఘిక సేవ ,బహుజన హితాయచ బహుజన సుఖాయచ అన్న ఆదర్శం,అట్టడుగు వర్గాలతో సహా సమాజం లోని అన్ని వర్గాల అభి వృద్ధి కోసం శ్రమించే నిండైన విశాల హృదయం  , మచ్చలేని నిజాయితీ ,విలువల తో కూడిన ప్రవర్తన,సౌజన్యం, స్నేహశీలత ,నిష్కళంక నిరాడంబర జీవితం వలన అందరకు శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్  దగ్గరయ్యారు .ఆయనతో మాట్లాడటం అంటే ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వం లోకి ప్రవేశించటమే .మాట్లాడిన తర్వాత ఆ ప్రభావం గాఢంగా మనసుపై పడి ప్రచోదనం చేస్తుంది . ‘’ముఖం లో తేజస్సు ,హృదయం లో ఉత్సాహం ,నిరంతర కార్య తత్పరత సత్వ గుణ లక్షణం ‘’అన్నారు  స్వామివివేకానంద  .అలాంటి సత్వ గుణ సంపన్నులు శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ .

మానవీయతకు ఎత్తిన పతాక

’’సంకుచితమైన జాతి మతాల సరిహద్దుల్ని చెరిపి వేస్తున్నాను చూడు –అకుంఠిత మైన మానవీయ పతాకను ఎగుర వేస్తున్నాను చూడు ‘’అన్నఅనుభూతి కవి ‘’ తిలక్ ‘’మాటలకు ఆచరణ రూపం కావటం వలననే  శ్రీ బుద్ధప్రసాద్ ను  పదవులు వరించాయి .ఆయనవలననే ఆ పదవులు సార్ధకమై అలంకారం ,గౌరవం పొందాయి. ‘’క్రుణ్వంతు విశ్వం ఆర్యం ‘’-ఈ విశ్వాన్ని ఆర్య మయంగా అంటే సత్పురుషులుగా చేస్తాము ‘’అన్నది ఋగ్వేదం  .అలాంటి  ఆదర్శ పురుషుడు  శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ .బుద్ధ భగవానుడు కూడా ‘’సమాధిః ఆర్యాణా౦ ధ్వజా –ప్రజ్ఞా ఆర్యాణా౦ ధ్వజా –ముక్తిం ఆర్యాణాం ధ్వజా ‘’అని సర్వమానవ సమత్వాన్ని సమాదరించాడు .అదే ఈ ‘’బుద్ధుని’’ పద్ధతి కూడా .

మూలాల విలువల పరిరక్షణం

పాశ్చాత్య వ్యామోహం పనికి రాదనీ, పక్షి యెంత దూరం సముద్రం పై  ప్రయాణం చేసినా చివరికి తన గూటికే చేరుతుందని కవిసామ్రాట్ విశ్వనాధ చెప్పిన విషయాన్ని పదే పదే గుర్తుచేస్తారు శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ .మన భాషా చరిత్ర సంస్కృతులను పరి పోషించుకొంటూ యువత ముందుకు సాగాలని ఆయన ఉద్బోధ . మన ఉపనిషత్తులు పారమార్ధిక హిమాలయాలని ,మన సంస్కృతిని పోషించే పావనోదకాలని చెప్పిన పండిట్ నెహ్రూ వాక్కులను మర్చి పోరాదని  మరచిపోతే భారత దేశం భారత దేశం అనిపించుకోదని చేసిన హెచ్చరిక ను అనుసరించి, ఆచరింప జేస్తారు  .’’Western civilization makes for material progress but Indian civilization makes for spiritual understanding‘’అన్న విషయం నరనరాల్లో ఉండాలని కోరుకొంటారు .ప్రాచీన సంప్రదాయం ,పారమార్ధక దృక్పధం ,ఆధునిక శాస్త్ర సాంకేతిక సగుణ ఫలితాలు మానవ భవితకు పునాదులు అని ఆయన నమ్మారు .అలానే ఆచరిస్తున్నారు .పూర్వ సాహిత్యం పైనా ఆకవుల,రచయితల  పైనా ఆరాధనా భావం తో పాటు నవీన సాహిత్య సృజనపైనా అపారమైన ఆపేక్ష ఉన్నవారు .మొదటిదాని భూమికపై రెండవది వృద్ధి చెందాలని కోరుకొంటారు శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ .

ప్రబుద్ధ చేతుడు

సమకాలీన సమాజం లో శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్’’ ను ప్రబుద్ద చేతుడు’’ అంటే బుద్ధివైభవాన్నితెలుసుకోనేవారికి బుద్ధిని ప్రదానం చేసేవాడు అన వచ్చు . .అందుకే సాహిత్య శిఖరారోహణం చేసినవారు ,సంఘం లో అధికారం లోనూ ,విశిష్ట పదవులలోను ఉత్కృష్ట స్థానాలలో ఉన్నవారు, యువకులు  అందరూ శ్రీ బుద్ధప్రసాద్ కు ఆత్మీయులే . ఆయన వలన  ప్రేరణ పొంది ,తమ సామాజిక బాధ్యతను గుర్తించి నడిచేవారే . వారందరి మధ్య సాహిత్య,సంగీత సామాజిక ,కళా విద్యా ,శాస్త్ర సాంకేతిక విషయాలు చర్చిస్తూ దిశా నిర్దేశం చేస్తూ ,స్పూర్తి , ప్రేరణ నిచ్చే ఉదాత్త పురుషుడు శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ .ఎవరు చెప్పినా ఓపికగా విని అర్ధం చేసుకొని ఆచరణలో పెట్టటం ఆయన కిష్టం .గొప్ప ప్రజాస్వామ్య వాది.గాంధేయ విధానం లో,అహింసా మార్గం లో  ప్రగతి సాధించాలన్న ధ్యేయం ఉన్నవారు . . అజాత శత్రువు. అందరివాడు .అందలాలకు అర్హమైన వాడు .

మహత్తర కానుక

‘’ధర్మ రక్షణ ప్రేమ తత్వాల నెరిగించు –పోతనాది సుకవి పు౦గవులను

స్వర యుత గాన మొసగు త్యాగ రాజాది –లలిత సంగీత కళా నిధులను

బండ రాళ్ళకు ఉలిన్ ప్రాణంబు పోసిన –శేముషీ ధనులైన శిల్ప వరుల

అవని పేర్గన్న నాట్యాచార్య వరులైన –కూచి పూడిని నృత్య కోవిదులను

హస్త కళలందు నిష్ణాతు లైన వారి –ఆంధ్రమన్న పూర్ణగ జేయునట్టి వారి

దేశ సేవా దురంధరుల్ ధీనిధులను –కన్న తెల్గు తల్లికి నమస్కార శతము ‘’

అన్న ఆంద్ర కవి వాక్కు అమోఘం .అలాంటి తెలుగు తల్లి ముద్దు బిడ్డడు ,’’దివిసీమ రాయలు’’ ,సేవా తత్పరులు ,విద్యా వినయ సంపన్నులు ,,అనునిత్య సరస్వతీ సమార్చకులు శ్రీ మండలి బుద్ధ ప్రసాద్ గారికి   సార్ధక జీవనం తో అరవై ఏళ్ళు నిండిన సందర్భంగా కిన్నెర ఆర్ట్  అకాడెమిఅధ్యక్ష ,కార్య దర్శులు  శ్రీ గంధం సుబ్బారావు ,శ్రీ మద్దాళి రఘురాం  గార్ల ఆధ్వర్యం లో  ‘’షబ్యబ్దిపూర్తి అభినందన గ్రంధం ‘’ప్రచురి౦చి బహూకరించటం అభినందనీయం .ఎక్కడెక్కడ ఉన్నా తెలుగు వారందరికీ  గర్వకారణం , అత్యంత సంతోష దాయకం .తెలుగు సరస్వతికి అమూల్యాభరణం . మహత్తర కానుక .ఆయురారోగ్యాలతో  మరింత ఉన్నత పదవులలో రాణిస్తూ,ప్రజా సేవలో తరిస్తూ ,తెలుగుచరిత్ర , భాషా సాహిత్య,  సంస్కృతులకు ఇతోధిక సేవ చేసేలా   శతాధిక ఆయుస్సును   ఆ భగవంతుడు శ్రీ బుద్ధ ప్రసాద్ గారికి   ప్రసాదించాలని మనసారా కోరుకొంటున్నాను .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -28-4-16-ఉయ్యూరు

అధ్యక్షులు –సరసభారతి ,సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థ –

శివాలయం వీధి –ఉయ్యూరు –కృష్ణా జిల్లా -521165

సెల్ –    9989066375

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -149

 59-అత్యంత వివాదాస్పద బ్రిటిష్ ప్రధాని –సర్ విన్ స్టన్ చర్చిల్ -2

  క్లాసిక్స్ అంటే యెంత అయిస్టమో చర్చిల్ కు ఆటలన్నా అంతే..ఫుట్బాల్,క్రికెట్ మాచ్ లవైపు కన్నెత్తి అయినా చూసి ఎరగడు .ఖర్మకాలి చూసినా ఆటగాళ్లను నవ్వుతో పలకరించటం అనేది అతని నిఘంటువులోలేదు..అయితే ఫెన్సింగ్ పోటీలంటే అమితాసక్తి .17వ ఏటనే ఇందులో ప్రైజ్ కొట్టేశాడు .మరుసటి ఏడాది మనవాడి చదువు నిర్వాకం స్కూల్ కు ఎగనామం ,పంతుళ్ళ  కు పంగనామం బాగోతం చూసి,ఒక పాడుబడిన ఇంటిని బీర్ బాటిల్ లో గన్ పౌడర్ దట్టించి పేల్చి వేసే సంఘటనలో చావు తప్పి కన్ను లొట్టపోయినట్లు కొంచెం లో ప్రాణాపాయం నుండి తప్పించుకోవటం తెలిసి , తండ్రి కొడుక్కి ఈ చదువు అచ్చిరాదని గ్రహించి  ‘’ సాండ్  హర్స్ట్మి మిలిటరీ స్కూల్ లో చేర్పించాడు చర్చిల్ ను .కుర్రాడికి అక్కడికెళ్ళి చదవటం మోజుగా ఉంది .కాని అందులో ప్రవేశానికి చాలా తంటాలు పడాల్సి వచ్చింది .ఎంట్రన్స్ పరీక్షలో రెండు సార్లు డింకీ కొట్టాడు .మూడో సారి ఒక  స్పెషలిస్ట్  చెప్పినట్లు అన్నీ బట్టీ పట్టి ఎట్లాగో అట్లా ముక్కి గట్టేక్కాడు .మనవాడి అత్తిసరు మర్కులకంటే తక్కువ వచ్చిన మార్కులకుతండ్రి తన సామర్ధ్యాన్ని రుజువు చేసుకొన్న క్రాక్ రెజిమెంట్ లో చేర్చుకోకుండా రోత పుట్టించే ఆశ్విక దళం లో చేర్చుకొన్నారు .కాని ఈ కావల్రి లో సంపన్న కుటుంబ యువకులకు ,విద్యలో పెద్దగా రాణించని ,తెలివితేటలూ తక్కువగా ఉన్న వారి నే చేర్చుకొంటారు .ఇదీ ఒక అదృష్టమే అయింది .గుర్రపు స్వారినే నడకకంటే ఎక్కువగా ఇష్టపడే వాడు .

            సాండ్ హర్స్ట్ స్కూల్ చర్చిల్ జీవితాన్నిగోప్ప మలుపు తిప్పింది .అతని అల్లరి చిలిపితనం దు౦దుడుకు స్వభావాలకు కళ్ళెం వేసి అతన్ని ప్రయోజకుడిని చేసింది .యుద్ధరంగం గురించి నేర్చే విద్యకోసం అప్ప్లై చేశాడు .మాప్ లను తయారు చేయటం పరిశీలించటం ,యుద్ధ వ్యూహ ప్రతి వ్యూహాలు ,పరిపాలన ,సైనిక చట్టాలు అన్నీ నేర్చాడు .ప్రజా వ్యవహారాలనూ క్షుణ్ణంగా అభ్యసించాడు .చర్చిల్ మేనత్త  గారిసన్ కు కుడి భుజమైన లార్డ్ ట్వీడ్ మౌత్ ను పెళ్లి చేసు కోన్నది .హోం రూల్ గురించి డిన్నర్ టేబుల్ దగ్గర లిబరల్స్ మాట్లాడుకొనే మాటలు ,హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ లో కన్జర్వేటివ్ ల సంభాషణలు విని అర్ధం చేసుకొన్నాడు 19వయట స్కూల్ లో చివరి టేరంలో లండన్ లో మిసెస్ ఆర్మిస్టన్ చాంట్ ,ఆమె బృందం చేబట్టిన ప్రొహిబిషన్ ఉద్యమాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ బ్రహ్మాండమైన ఉపన్యాసం ఇచ్చి  రాచాకీయ ఆరం గేట్రం చేశాడు . చర్చిల్ వాగ్ధాటికి మురిసిపోయి  ,నిరసనకారుల చేతుల్లోని  ‘’ప్లేకార్డ్ ‘’లను అనుచరులు చి౦చిపారేశారు .పాపం నిరసనకారులు నీరుకారి  జావగారి జారిపోయారు  .ఈ సంఘటన చర్చిల్ లో  నిగూధంగా దాగి ఉన్న శక్తిని బహిర్గతమ్ చేసింది. చర్చిల్ కు ఎస్ పలకటం సరిగ్గా వచ్చేదికాదు .కాని అతని ‘’ఐ మస్ట్ సే ‘’,’’ఐ  గ్లాడ్ టు సీ ‘’అనే మాటలు మంత్రాలై అతన్నిఆకాలం లో  ఒక గొప్ప వక్తగా మార్చేశాయి .       

    ఇరవై ఏళ్ళ ఈ రాగి జుట్టు భరోసా ,స్వీయ స్వాధీన   నవ్వు ముఖపు యువకుడు  సాండ్ హర్స్ట్ చదువుకు తగిన ప్రతిఫలంగా ‘’క్వీన్స్ కమిషన్ ‘’పొందాడు .ఈ గుర్తింపు చూసి ఆనందించే అదృష్టం తండ్రికి దక్కలేదు  .ఉన్న ఎస్టేట్ చాలా విశాల మైంది  .అమ్మి అప్పులు తీర్చేసరికి తలప్రాణం తోకకు వచ్చి ఈ కుర్ర కావల్రి ఆఫీసర్ కు రెండు వేళ్ళూ నోటిలోకి వెళ్ళటమే కష్టమై పోయింది . గుర్రం మాట దేవుడెరుగు .అయితే అనుకోకుండా సంవత్సరానికి అయిదువందల పౌండ్ ల భత్యాన్ని ప్రభుత్వం మంజూరు చేసింది ఇది గుడ్డిలో మెల్ల .తన తోటి ఆఫీసర్ల జీతం కంటే తక్కువే అయినా ఖర్చులు తక్కువే అవటం ఏడాదికి అయిదు నెలలు సెలవు లభించటం ఊరట కల్గించాయి .

   ఖాళీగా కూర్చోటం కత్తికి తుప్పపట్టకుండా చేయటం   అలవర్చుకొన్నాడు   .అన్నీ పరిశీలించేవాడు .యుద్ధం ఎక్కడ ఉందా అని వెతుక్కునేవాడు .అది క్యూబా లో కనిపించింది .అక్కడ గెరిల్లా యుద్ధాలు వీధి పోరాటాలు .అతని కోరిక తీరటానికా అన్నట్లు ‘డైలీ గ్రాఫిక్ ‘’అనే పత్రిక చర్చిల్ ను యుద్ధ విలేకరిగా క్యూబాకు పంపింది ,స్పానిష్ అధికారులు చర్చిల్ను అతనితో వచ్చిన హసార్ ను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ప్రతినిధులుగా భావించి బాగా మర్యాద చేశారు .తాగినంత రం,కోరినన్ని చుట్టలు ,స్వారీకి గుర్రాలు ,వెనక ఎస్కార్ట్ ,సంప్రదాయ బాప్టిజం ఫైర్ తో స్వాగత సత్కారాలు చేశారు .కొద్దివారాలు అక్కడ గడపగానే దోమకాటు  వలన మలేరియా చిహ్నాలు కనిపించాయి .వెంటనే స్నేహితుడితో సహా ఇంగ్లాండ్ చేరేసరికి ఇద్దరికీ ఇండియాలో పని చేయటానికి ఆర్డర్లు సిద్ధంగా ఉన్నాయి .

  చర్చిల్ బెంగుళూరు లో తన రెజిమెంట్ టో దిగేసరికి అతని వయసు 22.పెద్దగా భారం లేని పనే .పెద్ద బంగాళా లో నివాసం .అతనితో పాటు ముగ్గురు ఆఫీసర్లు .ఉదయం పూట డ్రిల్లు .మధ్యాహ్నం అంతా పడి నిద్రపోవటం సాయంత్రం అయిదింటి దాకా .అప్పుడు పోలో ఆట .ఇలా లేజీ గా గడపటం ఇష్టం లేక ఇంగ్లాండ్ నుండి పుస్తకాలు పంపమని కోరాడు .ఇదివరకు సాహస గాదలంటే ఇష్టం గా ఉండేది .ఇప్పుడు ప్లేటో రాసిన రిపబ్లిక్ ,మెకాలే రాసిన హిస్టరీ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ ,గిబ్బన్ రచన డిక్లైన్ అండ్ ఫాల్ ఆఫ్ రోమన్ ఎంపైర్ లు బాగా అభిరుచికలిగించాయి .ఇవేవో కాలక్షేపానికేకాని అతని శారీరక మానసిక శక్తులకు తగిన పని లేదనిపించి విసుగొచ్చింది .కాని మెకాలే ,గిబ్బన్ ల రచనలు అతను భావి మహా వక్త కావటానికి బాగా సహకరించాయి .

      సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -24-5-16-ఉయ్యూరు 

సాహితీ బంధువులకు శుభకామనలు -రేపు 24-5-16 మంగళవారం ”సోదర దినోత్సవం” -బ్రదర్స్  డే”

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -148

 59-అత్యంత వివాదాస్పద బ్రిటిష్ ప్రధాని –సర్ విన్ స్టన్ చర్చిల్

  79వ పుట్టిన రోజున తాను  రాసిన ఆరు భాగాల’’రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ‘’ జ్ఞాపకాలలో చివరిభాగాన్ని ప్రచురించి విడుదల చేసినవాడు ఇంగ్లాండ్ ప్రధాని సర్ విన్ స్టన్ లెనార్డ్ స్పెన్సర్ చర్చిల్ .అప్పటికే 30కి పైగా ఇతర పుస్తకాలు రాసిన రాజకీయ దురంధరుడు ,పెయింటర్ ,రచయితచర్చిల్.ఇవి ఏదో ఆషామాషీగా ,సంక్షిప్తంగా రాసినవి కావు .తన పూర్వీకుడు మార్ల్ బరో పై ఆయన జీవితం కాలం అనే పేరుతొ నాలుగు బృహద్గ్రందాలు రాశాడు .తండ్రి లార్డ్ రాండాల్ఫ్ చర్చిల్ పై రెండు ,,తన యుద్ధ ప్రసంగాలను ఏర్చి కూర్చి ఆరుభాగాలుగా రాశాడు .ఫిక్షన్ ను ఏమీ వదిలిపెట్టలేదు .’’సవ్రోలా ,ఎ టేల్ ఆఫ్ రివల్యూషన్ ఇన్ లారేనియా ‘’అనే కాల్పనిక సాహిత్యమూ రాశాడు .సైనికుడు జర్నలిస్ట్ ,చరిత్రకారుడు,రాజకీయ నాయకుడు ,మహా వక్త ,రాజకీయ దురంధరుడు అయిన చర్చిల్ కు గ్రంధ కర్తృత్వం జీవితం లో ఒక భాగమైపోయింది .అయిదుగురు చక్రవర్తుల వద్ద  పని చేసిన అనుభవం ఆయనది .ఆయనను ఎంతగా ఆరాధించారో అంతగా తిట్టారు .హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ లో అతనంటే చిరాకు ఏహ్య భావం ఉండేవి .అయితేనేం జనం చేత  పిచ్చ పిచ్చగా మోజు పడి ఆరాధింప బడిన నాయకుడాయన  .ఆ శతాబ్దపు అత్యంత  ‘’బహురూప మూర్తి  ‘’(ప్రోటియన్ ఫిగర్ )అని పించుకోన్నవాడు .

     30-11-1874 న లండన్ లోని బ్లెన్ హీం పాలస్ లో లార్డ్ రాండాల్ఫ్ చర్చిల్ కు మూడవ కొడుకుగా పుట్టాడు .వీరిది మార్ల్ బరో వంశం .ఈ వంశాని కే రాణి అన్నే వుడ్ స్టాక్ క్రౌన్ ప్రాపర్టి ని,వారిలో బ్లెన్ హీం లో అత్యంత సుందర విలాస భవనం నిర్మించిన ఆర్కిటెక్ట్ జాన్ వాన్ బ్రా కు  అప్పగించింది .తల్లి జెన్నీ జెరోం అమెరికా దేశీయురాలు ,న్యూయార్క్ వాసి ..అత్యంత సంపన్నురాలు ,బహు దొడ్డ అందగత్తె .నెలలు రాకముందే పుట్టటం ,పుట్టిన దగ్గర్నుంచి మన ‘’జగన్ ‘’లాగాపదవి కోసం తొందర పడటం చూసి స్నేహితులు చర్చిల్ ను ‘’య౦గ్ మాన్ ఇన్ హర్రి ‘’అనేవాళ్ళు .అంటే దుందుడుకు కుర్రాడు అని అనచ్చు .తర్వాత ‘’దూకుడు గాడు ‘’అన్నారు .చిన్నప్పటి నుంచి కయ్యానికి కాలు దువ్వేరకం .అధికారాన్ని ధిక్కరించేవాడు .నర్సుల్ని విసిగించేవాడు .ట్యూటర్లను ఆట పట్టించేవాడు .చర్చిల్ జీవిత చారిత్ర రాసిన లేవిస్ టేలర్ ‘’కొంతవరకు కంచర గాడిద తల ,మండే నిప్పు పొగరు ,పొట్టి ,యెర్ర జుట్టు ,ముఖంపై చిన్న చిన్న మచ్చలు ,కొద్దిగా కుక్కపిల్ల ముక్కు ,లాంతరురు స్తంభం లా యే భావం కనిపించని మూతి ,నీలి కాంతి వంతమైన కళ్ళు ,వాటిలో కొట్టోచ్చేట్లు కనిపించే అసహనం ‘’అని చర్చిల్ రూపాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణన చేశాడు ‘’.మొరటడు’’గా  చిన్నప్పుడేకాడు పెద్దప్పుడూ,జీవితాంతం  ప్రవర్తించాడు .80ఏళ్ళవయసులో బట్టతల ఉన్న ,అతని ముఖం  మర్యాద తో గుండ్రంగా పింక్ కలర్ గా ఉండేది  .ఒకావిడ తనకు పుట్టిన కొడుకు ఆయనలాగే ఉన్నాడని చర్చిల్ తోఅంటే ‘’నిజమే పుట్టిన శిశువు లందరూ నాలానే కనిపిస్తారు  ‘’అన్నాడు .

    రెండేళ్ళ వయసు రాకముందే తాత ఐర్లాండ్ కు వైస్ రాయ్ అయ్యాడు .కనుక కొంతకాలం చర్చిల్ బాల్యం ఐర్లాండ్ లో గడిచింది .అక్కడి క్రమ శిక్షణ ఉల్లంఘించి  తను స్వయం గా  ఏర్పాటు చేసు కొన్న   ,బొమ్మల సైన్యంతో ఆదుకొనేవాడు .వాటితో ఆడకుండా ఉండగలిగే వాడు కాదు .దీన్ని గమనించిన అతని తండ్రి ఒక వెయ్యి మంది బొమ్మ సైనిక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు .తనకొడుకు తప్పనిసరిగా మిలిటరీ కమాండర్ అవుతాడని భావించాడు .స్కూల్ చదువు పెద్ద బోర్ గా పెద్ద హింసగా భావించాడు .7వ ఏట దగ్గరలో ఉన్న ఆస్కాట్ కు పంపారు .ఇది ఈటన్ లో చేరటానికి శిక్షణ ఇస్తుంది .ఇక్కడ లాటిన్ ను ద్వేషించటం ఒక్కటే నేర్చుకొన్నాడు .కోపం వచ్చి మేస్టార్లు’’ బడితె పూజ ‘’చేసే   వాళ్ళు . కాని దాన్ని మాన్పించలేక పోయారు .ఒక సారి హెడ్ మాస్టర్ నెత్తిన పెట్టుకొనే స్ట్రా కాప్ ను  కాలితో తన్నుతూ  ముక్కలు ముక్కలుగా చేసి పారేశాడు .ఇంకేముంది స్కూల్ పిల్లలకు ఆదర్శమూర్తి అయిపోయాడు .కొడుకులో మార్పుఏదైనా  వస్తుందనే ఆశతో ,ఆరోగ్యమూ ఈ రెండేళ్లలో దెబ్బతిన్నదనే  ఆలోచనతో చేర్పించారు ,ఇక్కడ మరింత స్వేచ్చ దొరికింది .ఈతకొట్టటానికి ,గుర్రపు స్వారీకి ,తనకు కావలసిన పుస్తకాలు చదువుకోవటానికి అనుమతి లభించింది .ఇక్కడే ‘’కింగ్ సాల్మన్స్ మైన్స్ ‘’,’’ట్రెజర్ ఐలాండ్ ‘’నవలలు ఇష్టంగా చదివాడు .కాని దీనికంటే ఏదో ఒక చిలిపి పని చేయటం ఇష్టంగా ఉండేది .ఎర్ర తోలు కదా’’ ఎర్ర తేలు’’బుద్ధులు వంట బట్టాయి .వీరామూర్ అనే టీచర్ ‘’ఇకపై నా మోకాళ్లను నువ్వు తొక్కితే నేను రిజైన్ చేసి వెళ్ళిపోతాను ‘’అంది ఈ కొంటె కుర్రాడితో .’’క్లాసు పిల్లల్లో అత్యంత అల్లరిగాడు .కాని వీడే ఎప్పుడో ఒకప్పుడు ప్రపంచం లోనే అతి చిన్న అల్లరి పిల్లాడు అనిపించుకొంటాడు అని నాకు అనిపిస్తోంది ‘’అన్నది .అమర్యాదకు ,మూర్ఖత్వానికి చిరునామా అయ్యాడు .అందులోనే ఆనందం పొండాడు .ఒకసారి విద్యార్ధులను టీచర్ మీలో ఎవరికి ఎన్ని లోపాలున్నాయో చెప్పండి ?’’అని అడిగితె మన తుంటరి ‘తొమ్మిది ‘’అని గర్వంగా చెప్పాడు  .’’తొమ్మిదా ?’’అని టీచర్ ఆశ్చర్యంగా అంటే  మన ప్రబుద్ధుడు కాలర్ ఎగరేసి అంతే అన్నాడు .ఆ క్లాస్ వయసు పిల్లగాళ్ళకు అన్ని లోపాలు క్షమించరానివే .గ్రహించిన సూక్ష్మగ్రాహి కొంటేకోనంగి’’నేను చెప్పింది ‘’నీన్ ‘’అది జర్మన్ మాట .అని సర్దుకొన్నాడు .

  మూడేళ్ళు బ్రైటన్  చదువు తర్వాత ఆరోగ్య కేంద్రమైన  హారో లో చేరాడు .ఇక్కడ పరిస్తితి  మరీ  దారుణం చేశాడు .ఎంట్రన్స్ పరీక్షకు లాటిన్ లో ఒక ప్రశ్నా పత్రం ఇస్తే అక్షరం ముక్క రాయకుండా ఖాళీగాఅక్కడక్కడ పిచ్చి గీతాలు గీసి చివర సంతకం ఒకటి ‘’పొడిచి ‘’ మళ్ళీ తిరిగిచ్చేశాడు .స్కూల్లో అతి చిన్నతరగతిలో అతి తక్కువ మార్కులు .దీనితో మరీ రెచ్చి పోయాడు .తెలివి తక్కువ తనం నుంచి అత్యధిక విద్యా వ్యాసంగం కలవాడయ్యాడు .తనకు నచ్చని ఇష్టం లేని తనదికాని దాన్ని దేనినీ పట్టించుకొనే వాడు కాదు .ఈ విషయం పై చర్చిల్ స్వయంగా ‘’where my reason ,imagination or Interest was not engaged ,I could not or would not learn ‘’అని కుండ పగలకొట్టి చెప్పాడు.’’మై ఎర్లి లైఫ్ ‘’అనే తన పుస్తకం లో చర్చిల్ .స్కూల్ మాస్టర్లు తనపై  రుద్దే క్లాసికల్ చదువును అడ్డుకొన్నాడు.సీజర్, ఓవిడ్,వర్జిల్ లను చదివి చదివి చెమటలు కార్చాడు .ఇంగ్లీష్ కాంపోజిషన్ అంటే కొంచెం ఇష్టం .గొప్పగొప్ప ఇంగ్లీష్ స్టైలిస్ట్ ల నాడి పట్టుకొన్నాడు .ఈ సందర్భంగా ‘’I got into my bones the essential structure of the ordinary British sentence which is a noble thing .’’అంటూ ‘’స్కూల్ లో లాటిన్ కవిత్వం  లో ,  గ్రీక్ఎపిగ్రామ్స్ రాయటం లో లో ప్రైజులు కొట్టేసి ఆకాశం లో విహరించిన నా స్నేహితులు,ఇప్పడు బుద్ధి తెచ్చుకొని నేలమీద నడుస్తూ బతుకు తెరువు చూసుకొంటున్నారు .కనుక లాటిన్ గ్రీక్ నేర్చుకోనన్న నాకు పశ్చాత్తాపం లేదు, అవి రాకపోయినందువలన నా జీవితానికి కలిగిన ప్రమాదం ఏదీ జరగ లేదు’’అన్నాడు .

     సశేషం

   మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -21-5-16-ఉయ్యూరు 

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -147

 58  -రేడియో కనిపెట్టిన- గుగ్లీల్మో మార్కొని –3(చివరి భాగం )

ప్రతిఖండం  మార్కొనికి కొత్తదిగానే ఉంది. పాత  ప్రపంచానికి  కు కొత్త ప్రపంచానికి   వైర్లెస్ ద్వారా అనుసందానం  జరపాలనే ధ్యేయం తో అమెరికా వెళ్ళాడు .చనిపోయే లోపు మార్కొని 89 సార్లు అట్లాంటిక్ దాటాడు .1900 అక్టోబర్ లో అతి పెద్ద ట్రాన్స్ మిటర్ బిల్డింగ్ ను పర్య వేక్షించాడు .అప్పటిదాకా తాను నిర్మించిన దానికంటే ఇది వంద రెట్లు శక్తి వంతమైనది .దీన్ని కార్న్ వాల్ లోని పోలదు లో ఏర్పాటు చేశాడు. ఇది ఇంగ్లాండ్ కు ఆగ్నేయంగా ఉంది .1901లో  బీమ్స్ శక్తిని పరీక్షించాడు .ఆరు నెలల తర్వాత వచ్చిన తుఫాను తానేర్పరచిన వ్యవస్థను చిన్నా భిన్నం చేసింది .అన్నీ మళ్ళీ నిర్మించాల్సి వచ్చింది .ఇలాంటి టవర్లె రిసీవింగ్ టవర్ లుగా మాసా చూసేట్స్ లో కేప్ కాడ్ లో  ఏర్పాటు చేసి వీటిని పడగోట్టేశారు .తరువాత అమెరికన్ సైట్ ను న్యు ఫౌండ్ లాండ్ లోని సెయింట్ జాన్ కు మార్చాడు .దీనివలన అనేక ఇబ్బందులేర్పడ్డాయి .అప్పుడు వాతావరణం అసలు బాగా లేదు అంటే అనుకూలంగా లేదు .ట్రయల్ గా పంపిన బెలూన్లు  దూరంగా కొట్టుకు పోయాయి .కావలసిన ఎత్తుకు సరిపడా నిర్మాణం చేయ లేక పోయాడు ..చివరిసారిగా న్యు ఫౌండ్ లాండ్ లోని  ఏరియల్ ఎత్తును 400అడుగులు ఉండేట్లు యా౦టేన్నాను గాలి పటాలు పట్టుకోనేట్లు చేశాడు .

 1901డిసెంబర్ 12 న మార్కొని సెయింట్ జాన్ లోని ఒక టవర్ లో కూర్చుని కార్న్ వాల్ నుండీ వచ్చే సిగ్నల్ కోసం ఎదురు చూశాడు .మొదట్లో చాలా బలహీనంగా పోను పోనూ చాలా బలంగా మోర్స్ కోడ్ లోని ‘’ఎస్ ‘’వినిపించింది .సక్సెస్ .సముద్రమేఒక మిరకిల్ గా  ఒక వారధిగా వైర్లెస్ కు పని చేసిందని చెప్పాడు .ఈ యువ సైంటిస్ట్ ను ‘’హీరో ఆఫ్ ది అవర్ ‘’గా అభివర్ణించారు .’’నవీన శక ఆవిష్కర్త ‘’అన్నారు మార్కొని ని..’’మాస్టర్ ఆఫ్ స్పేస్ ‘’అనీ శ్లాఘించారు .మార్కొని పేరు మొదటి ఆవిష్కర్తల జాబితాలో చేరింది అని పొగిడారు .’’మార్కొని కార్న్ వాల్ నుంచి ఎస్ సిగ్నల్ పంపటం లో విజయం సాధించగానే ఒక కొత్త శకం మానవ చరిత్రలో ఆవిష్కారమైంది .ఒక వ్రేలి స్పర్శ ఒక ప్రత్యుత్తర స్పందనను ప్రకటించింది .కాని ఈ కుర్రాడు సగం సంతోషం తో,సగం ఆశ్చర్యభయం  తో కనిపించాడు తాను  ఇప్పుడు అన్నిటినీ తన నియంత్రణ లోకి తెచ్చుకోగలననే ధైర్యమొచ్చింది ‘’అని రాశాడు సైంటిస్ట్ ఆధర్ సర్ ఆలివర్ లాడ్జ్ .

  ఈ పరిశోధనా సుడి గుండం లో కొట్టుకొంటున్న మార్కొనికి ఇంతవరకు పెళ్లి కోరిక కలగ లేదు .35దాటాయి. మొదటి పెళ్లి ప్రయత్నం విఫలమైంది .మాంచి ముహూర్తం లోనే ఐరిష్ లార్డ్ ఇంచిక్విన్ కూతురు ఆనరబుల్ బీత్రిస్ ఓ బ్రీన్ తో జరిగింది .19ఏళ్ళు కాపురం చేసి ముగ్గురు పిల్లలను  కన్నారు .1924లో వివాహ బంధం విచ్చిన్నమైంది .మూడేళ్ళ తర్వాత మార్కొని 53వ ఏట మరో అందగత్తె కౌన్టేస్ మేరియా క్రిస్టిన బెజ్జి స్కాలి ని పెళ్ళాడాడు .అమెది పాపల్ అరిస్టాక్రసి వంశం .ఈ వివాహం గ్రాండ్ గా యువ రాజు చేతులమీదుగా జరిగింది .కార్డినల్ మతపరమైన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాడు .విలాసవంతంగా జీవితం గడపాలని మార్కొని నిర్ణ యించుకొన్నాడు .ఒక తెరచాప ఉన్న చిన్న పడవ మీద చిన్న ప్రయోగ శాలను నిర్మించుకొని ఎక్కువ కాలం అక్కడే గడిపేవాడు .ఇప్పుడు మార్కొనిని సైంటిస్ట్ గా కంటే నోబుల్ గా చూస్తున్నారు .మళ్ళీ తండ్రి అయ్యాడు .కూతురికి తన పరిశోధనలకు తగిన ‘’ఎలేట్ట్రా ‘’అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు .

 తన ప్రయోగ రంగాన్ని విస్తృత పరచాడు 1902లో తాను సాధించిన మాగ్నెటిక్ డిటెక్టర్ కు  పేటెంట్ పొందాడు .దీనితర్వాత సమా౦తర ఏరియల్ ను నిర్మించి ఆశ్చర్యం కలిగించాడు .అల్ట్రా షార్ట్ వేవ్స్ పై ద్రుష్టి పెట్టాడు .మొదట్లో తాను సాధించిన రెండు వేల మీటర్ల  వేవ్ లెంగ్త్ ఉన్నదానికి బదులుగా ఇప్పుడు 15మీటర్ల వేవ్ లెంగ్త్ ను సాధించాడు .షార్ట్ వేవ్స్ లో ఇదొక అద్భుతం .దీన్ని ప్రక్కన పెట్టి తరంగాన్ని12వేల మీటర్ల  అతి పొడవైన దానిగా మార్చే కృషి చేశాడు .ఇవి పగటిపూట బలాన్ని కొంత కోల్పోతాయి .ముసలితనం పైబడినకొద్దీ మళ్ళీ షార్ట్ వేవ్స్ పైనే పని చేశాడు .కేంద్రీకరించి ,యే దిశలోనైనా పుంజాలుగా పంపే షార్ట్ వేవ్ ను తయారు చేసే పనిలో పడ్డాడు ..ఈ షార్ట్ వేవ్స్ ను ప్రపంచం లో యే ప్రాంతం పైకి అయినా పంపవచ్చని ,వాటితో మెసేజ్ లను యే ఆటంకం లేకుండా ,పగలు రాత్రి భేదం లేకుండా నిరాటంకంగా బయలు దేరిన చోట ఉన్న శక్తి తోనే రిసీవర్ కు చేరేట్లు పంపవచ్చని రుజువు  చేశాడు .

   సమాచార వ్యవస్తలో మరో అద్భుతం ఆవిష్కారమైంది .జాన్ ఆంబ్రోస్ ఫ్లెమింగ్ ,లీ డీ ఫారెస్ట్ శాస్త్ర వేత్తలు  మేధావి మార్కొని ఫలితాలను మిగిలిన మాధ్యమాల పై ప్రయోగించి వినోదం తో బాటు సమాచార ఆలోచనలకు దారి ఏర్పరచారు .ఫ్లెమింగ్ తయారు చేసిన ధర్మి యానిక్ వాల్వ్ ,డీ ఫారెస్ట్ వాక్యూం ట్యూబ్ కు దారి చూపింది .దీనితో రేడియో ,బొమ్మలు మాట్లాడే వ్యవస్థ ఏర్పడ్డాయి .1909లో మార్కొని రెండు విధాల గౌరవం పొందాడు .ఇటాలియన్ సెనేట్ లో సభ్యునిగా ,గౌరవాన్ని పొందటమే కాక భౌతిక శాస్త్రం లో నోబెల్ బహుమతి పొందాడు .1919లో ఆస్ట్రియా ,బల్గేరియా దేశాల మధ్య శాంతి ఒడంబడిక సాధించటం లో కృత క్రుత్యుదయ్యాడు .పారిస్ పీస్ కాన్ఫ రెన్స్ కు డెలిగేట్ గా వెళ్ళాడు 1929లో ‘’మార్చేస్ ‘’ను చేసి అరుదైన గౌరవం కలిగించారు .వైర్లెస్ వ్యాప్తిని మరింత విస్తృత పరచే ఆలోచనలో భాగం గా అంతరిక్షం లోకి చంద్రుడు లక్ష్యంగా లేక కుజుడికి వార్త పంపే విధానం గురించి తీవ్రం గా ఆలోచిస్తూ అధిక శ్రమ తో అలసిపోయి  కూలిపోయాడు .తనకేం జరిగిందో తెలియదు .కాని ఆ సచేతన మేధావి (డైనమిక్ జీనియస్ )’’బాగా బాగా అలసిపోయాను ‘’అని మాత్రం అంటూ ,వెంటనే ఆక్సిజన్ ఎక్కించినా అందుకొనే శక్తి లేక 20-7-1937న 63 వ ఏట మార్కొని మరణించాడు .నిస్సంకోచంగా మార్కొని స్థానం అత్యున్నతమైనదే .రేడియో ను ‘’ the miracle with world girdling wings ‘’అన్నాడు .అది అభి వృద్ధికి గొప్ప చిహ్నం .’’సైన్స్ కు పరిమితులు లేవు .ప్రతి ముందడుగు అన్వేషణా పరిధిని విస్త రిస్తుంది.’’అనేవాడు మార్కొని .ఆ మాట నిజం ఆయన పరిశోధనలో జీవించిన యాభై ఏళ్ళు నిజంగానే సైన్స్ పరిధిని విస్తరింప జేసింది అంటారు రచయిత లూయీ అంటర్  మేయర్ .

  మార్కొని బిజినెస్ మాన్ ,పారిశ్రామిక వేత్త ,’’ది వైర్లెస్ టేలిగ్రాఫ్స్ అండ్ సిగ్నల్ కంపెని ‘’వ్యవస్థాపకుడు .ఇదేతర్వాత’’మార్కొని కంపెని ‘’అయింది .రేడియోకు వాణిజ్య లాభాలను చేకూర్చినవాడు .1912ఏప్రిల్ 15న ‘’టైటానిక్ షిప్ ‘’మునిగినపుడు మార్కొని కంపెనీ బ్రతికి ఉన్నవారి పాలిటి ఆపద్బాందవి గా ఉండి రక్షించింది .’’నేను ప్రపంచానికి మంచి చేశానా ,కీడు చేశానా ?’’అని వితర్కి౦చు కోనేవాడు .మేలే తనవల్ల జరిగిందని సంతృప్తి పడేవాడు .నోబెల్ బహుమతితో పాటు మొత్తం 15అరుదైన అవార్డ్ లు సత్కారాలు అందుకొన్నాడు .మార్కొని పేర అనేక సంస్థలు వెలిసి ఆయనను చిరంజీవిని చేశాయి .మహానుభావుడు మార్కొని మరో లోకం లో సమాచార వ్యవస్త సాగిస్తున్నాడేమో !

    సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -20-5-16-ఉయ్యూరు

 ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -146

 58  -రేడియో కనిపెట్టిన- గుగ్లీల్మో మార్కొని –2

       వైఫల్యాలను దాటి విజయాలు సాధించాడు మార్కొని .భవనం మూడవ అంతస్తులో ఒక ‘’కీ ‘’పెట్టి కింద బేస్మెంట్ లో బెల్లును మోగించాడు .పైంతస్తులో ఒక యంత్రం పెట్టి మోర్స్ కోడ్ లోని మూడు చుక్కలద్వారా ఎస్ అనే అక్షరాన్ని కింద లాన్ లో వినపడేట్లు చేశాడు .ఎక్కువ శక్తిని తరంగాలలో నింపే ప్రయత్నం చేశాడు. వాటిని శక్తి పుంజాలుగా మార్చి ఎక్కువ వేగం కలిపించాడు .స్పార్క్ లకు మరింత శక్తి కలిగించాడు .దీని వలన రిసీవర్ స్పష్టంగా పదునుగా వార్తలను గ్రహించేది .21వ ఏట  ఒక మైలు దూరం లో పల్లెటూరి లో ఉన్నతండ్రి ఫారం హౌస్ కు మెసేజ్ పంపగలిగాడు . మొదట వాడిన పరికరం శక్తిని బాగా పెంచి రెట్టింపు దూరం మెసేజ్ పంపాడు .

 మార్కొని కున్న ప్రభావం కల స్నేహితులు అతని పరిశోధనా ఫలితాలను ఇటలీ  ప్రభుత్వ దృష్టికి తీసుకొని వెళ్ళారు .అదేమంత గొప్ప విషయం కాదని ,ఆకాలం లో పక్వానికి వచ్చిన పండులాంటి జ్ఞానం అనీ తేలిగ్గా కొట్టి పారేశారు అధికారులు .దీన్ని లక్ష్య పెట్టకుండా ,తండ్రి ఇచ్చిన ప్రోత్సాహం ,అంతకుముందే సర్ ఆలివర్ లాడ్జ్ చేసిన పరిశోధనా ఫలితాలను అర్ధం చేసుకొని ఇంగ్లాండ్ వెళ్ళాడు .

  22ఏళ్ళ 6నెలల వయసున్న మార్కొని కళ్ళు తిరిగే ప్రదర్శనలు చేసి అందరి మెప్పు పొందాడు .మొదటి సారిగా వైర్లెస్ టేలిగ్రఫీ కు పేటెంట్ పొందాడు .బ్రిస్టల్ చానెల్ గుండా 10మైళ్ళ దూరం మేసేజ్ పంపగలిగాడు .అప్పుడు ఇటలీ ప్రభుత్వం కళ్ళు తెరిచి  మార్కొని ని స్వదేశానికి తిరిగి రమ్మని ఆహ్వానించింది .దాన్ని గౌరవించి వెళ్లి ఇటాలియన్ రేవీరా వద్ద ఉన్న స్పెజియాలో ఒక స్టేషన్ ఏర్పాటు చేసి సముద్రం లో 12మైళ్ళ దూరం లో ఉన్న యుద్ధ నౌకలతో వార్తా సంబంధాన్ని ఏర్పరచాడు .అప్పటికే ఆయన స్వంత వైర్లెస్ టేలిగ్రాఫ్ ,సిగ్నల్ కంపెనీలు ఏర్పరచుకొన్నాడు .మళ్ళీ ఇంగ్లాండ్ వెళ్లి ఇంగ్లీష్ చానెల్ ద్వారా సమాచారం  అందుకోవటం చేశాడు .

   ఈప్పటిదాకా కళ్ళు మూసుకొన్న బడా బడా సైంటిస్ట్ లు ఇప్పుడే ఒక యువ సైంటిస్ట్ ఒక గొప్ప అభివృద్ధిని సైన్స్ లో సాధించాడని ప్రకటించారు .అయితే మార్కొని గొప్పతనమేమిటో ప్రజలకు 1898 వరకు అంటే  మొదటి వైర్లెస్ పరికరాన్ని ఒక లైట్ షిప్ లో ఏర్పాటు చేసేదాకా తెలియదు .కొద్ది కాలానికి ఆ షిప్ ఒక స్టీమర్ తాకిడికి దెబ్బతింది .సహాయం కోసం మెసేజ్ లు లైట్ హౌస్ కు అందాయి .వెంటనే లైఫ్ బోట్ లను పంపి సమాచార వ్యవస్థ ను అత్యంత వేగంగా సమర్ధంగా పునరుద్ధ రించారు .ప్రసార దూరం క్రమక్రమ౦గా పెరిగి,74మైళ్ళ దూరం వరకు సమాచార౦పంపటం కుదిరింది .

   ఆధునిక ప్రపంచం లో మార్కొని సాధించింది అత్యద్భుత శాస్త్రీయ విజయమే అయినా ఆయన తాను  ఇంకా ప్రాధమిక దశ లోనే ఉన్నానని చెప్పేవాడు .ప్రసారం చానెల్ దాటిందీ అంటే అట్లాంటిక్ సముద్రాన్నీ దాటించ వచ్చు అనే నమ్మకం కుదిరింది .పాత పుస్తకాల జ్ఞానం వంట బట్టించుకొన్న ప్రొఫెసర్లు ఇది అసాధ్యమని ,విద్యుత్ అయస్కాంత తరంగాలు సరళ రేఖా మార్గం లో ప్రయాణి౦చటమే దీనికి కారణం అన్నారు .ఈ వితండ వాదులకు జవాబు ఇవ్వటానికి ఇష్టపడని మార్కొని హెర్టీజియన్ తరంగాలు నదులు, ప్రవాహాలు లాగానే భూమి వక్రతను అనుసరిస్తాయని రుజువు చేశాడు .

  ఇప్పటికే ప్రసిద్దుడనిపించుకొన్న మార్కొని చాలా సీరియస్ గా ముభావంగానే ఉండేవాడు .ఏమీ చదువుకొని అజ్ఞానులకు వైర్లెస్ టేలిగ్రఫీ   అర్ధం ఎలా వివరిస్తావు అని అడిగితే మార్కొని ‘’గాలిలో శబ్దం తరంగాలుగా వ్యాపిస్తుందని తెలియని వారు లేరు .ఉదాహరణకు ఒక ఫిరంగిని పేలిస్తే దానివలన కలిగే ఒత్తిడి దగ్గరున్న గాలి ని కంపింప జేస్తుంది .ఈ కంపనాలు వెళ్ళినంత దూరం  శబ్దం వినపడుతూనే ఉంటుంది .నేను ఏర్పాటు చేసిన నిలువుగా ఉన్న వైరు విద్యుదాయస్కాంత తరంగాలను గాలిలోకి పంపిస్తుంది .అందువలన ఒక రకమైన కంపనాలను వాతావరణం లో కలుగుతాయి .ఈ కంపనాలు అన్ని దిశలలోనూ రిసీవర్ ను చేరే దాక వ్యాపిస్తాయి .కనుక ఒక మెసేజ్ ను గాలిద్వారా యెంత దూరమైనా పంపవచ్చు అయితే మనం కల్పించిన కంపనాలు నిరంతరం ముందుకు సాగుతూ ఉండాలి అప్పుడే సాధ్యం ‘’అని చక్కగా వివరించాడు .

   1899 ఫాల్ సీజన్ లో మార్కొని అమెరికాకు బయల్దేరి వెళ్ళాడు న్యు యార్క్ హెరాల్డ్ యజమాని జేమ్స్ గార్డన్ బెన్నెట్ అమెరికా కప్ యాచ్ పోటీలను వైర్లెస్ ద్వారా రిపోర్ట్ చేయమని కోరాడు .న్యు యార్క్ సందర్శన సంభ్రమాన్ని కల్గించింది .అక్కడిఆకాశ హర్మ్యాలు వైర్లెస్ సిగ్నల్ లకు  అడ్డు పడతాయేమోనని సరదాగా అన్నాడు .అక్కడున్న ఒక రిపోర్టర్ ‘’no bigger than a French man and no older than a quarter century .He is a mere boy ,with a boy ’s happy enthusiasm and a man’s  view of his life work .His manner is a little nervous and his eyes a bit dreamy .He acts with the modesty of a man who merely shrugs his shoulders when accused of discovering a new continent ‘’.అన్నాడు మార్కొని ని గమనించి .

        సశేషం

        మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రాసాద్ -19-5-16-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -145

 58  -రేడియో కనిపెట్టిన- గుగ్లీల్మో మార్కొని

  25-4-1874న గుగ్లీనో మార్కొని ఇటలీదేశం లోని బోలానా లో పుట్టినప్పుడు ,వాళ్ళ పక్కింటి ఆయన ఈ పిల్లాడిని చూసి అతని చెవులు చేటల్లాగా ఉన్నాయని అన్నాడట .వాళ్ళమ్మ వెంటనే ‘’అయితే మనం ఎవరం వినలేని శబ్దాలను  మా వాడు వింటాడన్న మాట ‘’అని బదులిచ్చిందట .ఐరిష్ జాతికి చెందిన తల్లి ఆ చెవులకు సంగీత మాధుర్యాన్ని అందించేది .తండ్రి సంపన్నుడైన బిజినెస్ మాన్ కనుక కొడుకును అందరూ చదివే చదువు కాకుండా గొప్ప చదువు చదివి౦చా లనుకొన్నాడు .ఫ్లారెన్స్ అండ్ లెగ్ హారన్ వంటి ప్రసిద్ధ విద్యా కేంద్రాలలో చేరక ముందు మార్కొని ఇంటికొచ్చి మేస్టార్లు విద్య నేర్పేవారు .తండ్రి లైబ్రరీలో ఉన్న పుస్తకాలను బాగా చదివే వాడు .ముఖ్యంగా భౌతిక శాస్త్రాన్ని ఆసక్తిగా చదివాడు .అందులో ఎలేక్త్రిసిటి పై విపరీతమైన అభిమానమేర్పడింది .తండ్రి కట్టించిన అటకపై కూర్చుని ప్రయోగ శాలగా కరెంట్ వైర్లు బాటరీలతో ఏదో ప్రయోగాలు చేసేవాడు .12ఏళ్ళ వయసులో .గాలి లోని పదార్ధాల గురించి బాగా అర్ధం చేసుకొన్నాడు .13వ ఏట గాలినుంచీ నైట్రేట్ ను తయారు చేసే ప్రయత్నం చేశాడు .

 మార్కొనికి 14 ఏళ్ళు వచ్చినప్పుడు హీన్రిచ్ రుడాల్ఫ్ హెర్ట్జ్ వాయు తరంగాలపై తానూ చేసిన ప్రయోగ ఫలితాలను ప్రచురించాడు .గాలిలో  తరంగాలున్నాయి అనేది కొత్త విషయం కాదు 1864లో జేమ్స్ క్లార్క్ మాక్స్ వెల్ కాంతి లోని విద్యుదయస్కాంత తరంగాలను ,విద్యుత్ తరంగాలను ప్రయోగాత్మకం గా ప్రదర్శించే ప్రయత్నం చేశాడు  ,వాటి పొడవు వేలాసిటి లను చెప్పాడు .కాని ఆయన సిద్ధాంతం ప్రయోగాత్మకంగా రుజువు కాలేదు .అందుకే చాలాకాలం అది సిద్దా౦త౦గానే హెర్ట్జ్ ప్రయోగం చేసి రుజువు చేసేదాకా ఉండి పోయింది .గదిలో ఏలెక్ట్రికల్ వేవ్స్ ను హెర్ట్జ్ పంపగలుగుతున్నాడని ,ఎలెక్ట్రిక్ ఆసిలేటర్ ద్వారా దానికి 20అడుగుల దూరం లో ప్రేరిత విద్యుత్ (ఇన్ డ్యూసింగ్ కరెంట్ )ను సృష్టించాడని చదివి ఆశ్చర్య పోయాడు మార్కొని .వైర్ లెస్ లో అద్భుతమైన శక్తి దాగి ఉందని గ్రహించాడు .గాలిని మాధ్యమంగా తీసుకొని వార్తలు మ్యూజిక్ ,ప్రసంగం మొదలైనవానిని పంప వచ్చని ,భద్ర పరచ వచ్చునని ఊహ చేశాడు .ఒక స్పందనను వైర్లు లేకుండా కొన్ని అడుగుల దూరం పంపగా లేనిది ,మైళ్ళ దూరం పంపలేమా అని ఆలోచించాడు .ఇది సాధ్యమైతే ప్రపంచ వ్యాప్తం గా పంపించవచ్చు అని  ఆయన మస్తిష్కం లో మెరుపులాంటి ఆలోచన వచ్చింది  .దీనినే మార్కొని ఇంట్యూషన్ అంటే అంతర్ ద్రుష్టి అన్నాడు .’’ఈ తరంగాలు కొద్ది రోజుల్లోనే ప్రపంచ వ్యాప్తమై కొత్త సమాచార వ్యవస్థ ఏర్పడుతుంది ‘’అని చెప్పాడు .

   16వయసులో మార్కొనికి తన జీవిత లక్ష్యమేమిటో తెలిసింది .బొలోనా యూని వర్సిటిలో ఎలెక్ట్రో మాగ్నేటిజం పై పరిశోధనలు చేస్తున్న ఫిజిక్స్ ప్రొఫెసర్ అగస్టోరిఘి వద్ద చేరి చదివాడు. అక్కడి మిగిలిన శాత్ర వేత్తలు హీర్త్జియన్ తరంగాల పని తీరుపై పరిశోధిస్తున్నారు .అంతమాత్రంగా మార్కొని దానికేమీ భంగ పడలేదు .ఒక’’ ప్రేరణ వేస్టనం’’అంటే ఇండక్షన్ కాయిల్ ,కొన్ని పరికరాలు మోర్స్ కీ ,ట్రాన్స్ మీటర్ ,మల్టిపుల్ డిస్చార్జర్ (స్పార్క్ గాప్ )తోప్రయోగాలు సాగించాడు .పారిషియన్ ఫిజిసిస్ట్ అడౌర్డ్ బ్రాన్లీ నుంచి అరువుగా మరొక పరికరం తీసుకొన్నాడు. బ్రాన్లీ లోహముక్కలు నింపిన గ్లాస్ ట్యూబ్ ను ఉపయోగిస్తూ  హేతు బద్ధంగా ప్రయోగం చేస్తుంటే మెకానికల్ షాక్ తో పడిపోయాడు .మార్కొని ఇందులోని సిద్ధాంతాన్ని గ్రహించి నిర్మాణాన్ని వృద్ధి చేశాడు .పలుచటి దేర్మామీటర్ గ్లాస్ ట్యూబ్ లో నికెల్ పొడి వేసి ,దానిలోకి కరెంట్ పంపాడు .అది అతని ఆలోచనలను సరియైనవే నని రుజువు చేస్తూ ఒక కండక్టర్ గ పని చేసింది .దానిపై నెమ్మదిగా తట్టితే లోపలి రేణువులు దూరమై అంచనా తప్పింది .తరువాత ఇనుము ,కాపర్ జింక్ ,బ్రాస్ లతో ప్రయోగాలు చేశాడు .ఇవేవీ ఊహించిన ఫలితాలివ్వ లేదు .చివరికి నికెల్ సిల్వర్ మిశ్రమ౦బాగా సెన్సిటివ్ గా ఉంటు౦ది కనుక దాన్ని  వాడాలని నిర్ణయానికొచ్చాడు .స్పందనలను పెంచుతూ ,పరికరాన్ని మరింత శుద్ధి చేస్తూ ప్రయోగాలు చేశాడు .ఇప్పటివరకు  హీర్తీజియన్ ఆసిలేటర్కు ఉన్న రెండు కడ్డీలను తీసేసి స్పార్క్ డిస్చార్జర్  ఒక టెర్మినల్ ను ఎత్తుగా స్థంభం మీదున్న మెటల్ కండక్టర్ కు కలిపాడు .రెండవ టెర్మినల్ ను భూమిలో పాతిపెట్టిన మెటల్ ప్లేట్ కు కలిపాడు .దీనితో వైర్ లెస్ లాబ్ నుండి గాలిలోకి దూసుకు పోయింది అని మార్కొని జీవిత చరిత్ర రాసిన ఆరిన్  డన్లాప్ అంటాడు .దీనితో  సృస్టిం పబడిన స్పార్క్ చేయలేని పని ,ప్రయాణం చేయలేని దూరం అనేవి లేకుండా పోయాయి. సమాచార వ్యవస్థలో ఇదొక గొప్ప విప్లవం .దీని సాధకుడు మార్కొని .

   సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -19-5-16-ఉయ్యూరు

శ్రీశివ కర్ణామృతం లో శివ సంసారం ,శృంగారం ,పంచాక్షరి

భరద్వాజ మహర్షి రచించిన శ్రీ శివ కర్ణామృతం లో శివుని సంసారాన్ని ఆయన శృంగార చేష్టలను మహర్షి మహా అందంగా వర్ణించాడు .మొదట శివ సంసార వర్ణన చూద్దాం .

1-‘’అర్దా౦గే హిమ శైలజాం దధ దయం  బంధుం గృహం తద్గురోః-కైలాసాచల ముద్వహన్ కరతలే కృత్వా సుమేరుం ధనుం

గంగా మ్మూర్ధ తలే తదా భమపి సన్మౌలౌ విదుం తత్క్రుతే—కాశీ వాస కరః శుభం వితనుతాం శంభు ర్మహాకార్ముకః ‘’

తాత్పర్యం –సగం శరీరం లో హైమవతి ని ధరించి ,హిమవంతుని బంధువైన కైలాసాన్ని  ఇల్లుగా చేసుకొని ,సుమేరువును ధనుస్సుగా స్వీకరించి ,గంగను, చంద్రుని శిరస్సు పై ధరించి ,కాశీ వాసి,మహా కార్ముకుడు అయిన  అయిన శంభుడు శుభం చేకూర్చుగాక .

హైమవతి తండ్రి హిమ వంతుడి బంధువైన కైలాసాన్ని ఇల్లుగా చేసుకొన్నాడు .వేటాడే వృత్తికి సహాయ పడటానికి హిమవంతుని మరొక చుట్టం సుమేరువు వేటాడే ధనుస్సుగా సహకరిస్తున్నాడు .శివుడికి ఆభారణాలపై ప్రేమ చాలానే ఉంది .అందుకే చంద్రుని గంగను తలపై పెట్టుకొన్నాడు. ధనుర్విద్యా నైపుణ్యం తో మహా  కార్ముకుడైన  శివుడు జ్ఞాన రూప బాణాన్ని వ్యర్ధం కాకుండా ,వేటాడుతూ ,సంసారులకు నరక భయం చూపించి బెదిరిస్తూ ,వాళ్ళ అజ్ఞాన ధనాన్ని  దోచుకొంటూ జీవిక సాగిస్తున్నాడు .వేట సాగక పొతే కాశీ లో నివాసం ఉండి భార్య అన్న పూర్ణ పెట్టె భిక్షతో జీవిస్తు,కైలాసం లో భార్య బిడ్డలకు పెడుతూ సంసారం లాగిస్తున్నాడు శివుడు .గంగను నెత్తిమీద పెట్టుకొన్నా గౌరియే అర్ధాంగి అని నమ్మిస్తున్నాడు .ఇలా ఇద్దరు భార్యల ముద్దుల మొగుడుగా దక్షిణ నాయకత్వశృంగారం  వెలిగిస్తున్నాడు .గంగను రెండో భార్యగా తెచ్చుకొన్నా గౌరీ ఏమీ మాట్లాడలేదు కారణం ఆమె ఒక జడురాలు అంటే కొండకు పుట్టినది .చంద్రుడూ జడుడేఅయినా నెత్తి కెక్కి౦చు కొన్నాడు .నీరు అవసరం కదా అని భార్య గౌరికి నంగనాచి కబుర్లు చెప్పినెత్తిన పెట్టుకొన్నాడు .

తరువాతి శ్లోకం లో శివుని  శృంగార రసోత్కర్షను వర్ణిస్తున్నాడు

2-‘’కోవాహే శైలజాతే! వపుషి ద్రుత తరాలింగితోవర్తతే తే-మాయా మద్వేష దారీ వద విదిత మహో తావకీనం హిశీలం

ఇత్యుర్వీ భ్రుత్తనూజాం క్షణం చకిత తరాం భీష యిత్వాసహాసో –వీక్ష్యాత్మానం తదంగ ప్రతి ఫలిత ముమా ప్రాణ నాదో వతాన్నః .’’

భావం –శివుడు పార్వతిని కౌగలించుకో బోయాడు .అప్పుడు ఆమె శరీరం లో శివుడు ప్రతి ఫలించాడు .అది చూసి ఆయన ‘’పార్వతీ !నా వేషం వేసుకొని నిన్ను కౌగిలించుకొన్న వాడేవ్వడు ?ఆహా యెంత గొప్ప శీలం నీది !అని ఒక్కక్షణకాలం ఆమె ఆశ్చర్య పోయేట్లు బెదిరించి చిరునవ్వుతో ఉన్న శివుడు మనల్ని కాపాడాలి .

స్పటిక మణి,జపాకుసుమం ఒకే చోట ఉంటె ఒక దాని లక్షణం రెండవ దానిలో కనపడుతుంది .సాంఖ్యం లో ప్రక్రుతి పురుష సంయోగం –జపా స్పటిక మణి సంయోగంగా చెప్ప బడింది.శివుడు స్పటిక మణి .పార్వతి జపాకుసుమం .కనుక శివుని దేహం లో పార్వతి ప్రతి ఫలించాలి .కాని పార్వతి శరీరం లో శివుడు ప్రతి ఫలించాడు. అంటే శివుని స్పటిక సమానత్వం పార్వతిలో కనపడింది .ఈవిషయం శివుడు గ్రహించాడు .పార్వతిని, దీన్ని సాకుగా తీసుకొని కొంచెం ఆట పట్టించాలని ‘’నన్ను కౌగిలించుకోవటానికి ముందే ఇంకోడిని కౌగలి౦చు కొన్నావ్ .నాకు అసలు విషయం చెప్పు వాడేవడు  ?అని కోపం నటించి ప్రశ్నించాడు .ఆమె చకితురాలైంది .అలాంటి పార్వతిని శివుడు కౌగలించాడు .శృంగారం రసోత్కర్ష మైధ్వనించింది

తరువాత శివా శివుల సమాగమం శ్వేత పీత మహాస్సుల సమాగమం  గా కవి వర్ణించాడు ఆ వైభోగాన్నీ చూద్దాం ..

3-పంచ బాణ విజయస్య కాంచన –స్తంభతా విలసిత ప్రతీతి కృత్-

రాజతాద్రి నిహితో దినోతు మాం –శ్వేత పీత మహాసోస్సమాగమః ‘’

భావం –మన్మధుడి విజయస్తంభం నటబడిందా అన్నట్లు తెల్లని ,పచ్చని కాంతుల కలయిక నన్ను సంతోష పెట్టాలి

ఇప్పటిదాకా వైరాగ్యం లో ఉన్న శివుడు ,పార్వతీ దేవి తపస్సుతో శివుడిలో కాముడు పునర్జన్మ పొందాడు .అలాంటి శివుడిని కామంతో గెలిచాననే ధీమాతో విజయ స్తంభం నాటబడి తెలుపు పసుపు కాంతులు సమాగమమైనాయి .పార్వతి దేహచ్చాయ పసుపు. శివునిది తెలుపు .వీరిద్దరి పేర్లు చెప్పకుండా కవి ఈ రంగుల సమాగమం చెప్పాడు చమత్కారంగా .రజతాద్రి మీద మన్మధుడు నాటిన విజయ స్తంభం బంగారు వర్ణం కలది .బుద్ధి అనే గుహకు ప్రతీక అయిన వెండి కొండపై ఉన్న గుహలో శివ పార్వతుల శ్వేత పీత సమాగమం జరిగింది .ఇది ఆ౦తరంగికమని  నిహిత అనే శబ్దం సూచిస్తోంది .మన్మధుడు అరవింద ,చూతక అశోక ,నవ మల్లిక ,నీలోత్పలం అనే పంచ పుష్ప బాణుడు .మన్మధుని విజయం అంటే పంచ బాణ విజయమే .అంతటి ప్రభావం ఆ పుష్పబాణాలకున్నది అని అర్ధం .ఈ శ్లోకం రదోద్ధత వృత్తం లో రచింప బడింది . తరువాత శ్లోకం లో కవి వారి సమాగమం తన మనసులో జరగాలని కోరాడు .

4-‘’అన్యోన్య నైర్మల్య సమృద్ధి భాజో –రన్యోన్య దేహ ప్రతి బి౦బనేన

తేజోర్ధనారీశ్వర యోర్ధ్వ యోసత్ –ప్రకాశ మానమ్మమ మానసేస్తు’’

భావం – పార్వతీ పరమేశ్వరుల సంయోగం లో ఒకరి శరీరంలో మరొకరి శరీరం ప్రతి ఫలిస్తోంది .అలాంటి అర్ధనారీశ్వర తేజం నా మనసులో శాశ్వతంగా ప్రకాశించాలి .

ఇద్దరి శరీరాలు అత్యంత నిర్మలం కనుక ఈ ప్రతిఫలించటం కుదిరింది .వారి తేజం ‘’సత్త’’అంటే త్రికాలా బాధ్యం అని మంచిదని అర్ధాలు .శివ పారమ్య దృష్టిలో అమ్మవారు ప్రతి బింబ పాత్రగా ఉంటుంది .శక్తి పారామ్య దృష్టిలో శివుని నుంచి అమ్మవారు తొలగిపోతే ఆయన శవమే కాని  శివం కాదు  .నిర్గుణ కైవల్య అద్వైత వాసన కలిగి దానికోసం ప్రయత్నించేవాడు ‘’ఈశ్వరానుగ్రహా దేవ పుంసా మద్వైత వాసనా ‘’అనేదాని ప్రకారం ఈశ్వరోపాసన చేయాల్సిందే

మరో శ్లోకం లో శివుడు శివా ను పరిహసి౦చటం చెప్పాడు –

5-‘’శ్రీ గౌరీం ప్రణయేన జాతు కుపితాంవైముఖ్య సంధాయినీ –మంగీకార మకుర్వతీమను నయైః కందర్ప చేస్టాస్వలం

సంక్రాంతః కిమురోజ యోర్హ్రుది చ తేపాషాణ భారః పరం –తాతస్యేతి నవ దంశ్చిరాదభి ముఖీ కుర్వంచ్చివః పాతునః’’

భావం –పార్వతి ప్రణయం తో కోపం వచ్చి మన్మధ క్రీడకు విముఖురాలైంది .శివుడు ఎన్నో అనునయ వాక్యాలు పలికి ఆమెను ప్రసన్నం చేసుకోవాలనే ప్రయత్నం చేశాడు .ఆమె అంగీకరించలేదు .అప్పుడు స్థాణువైనశివుడు ఆమెతో ‘’నీ స్తనాలకూ నీ హృదయానికీ కూడా  నీ తండ్రి పాషాణత్వం సంక్రమించిందేమో‘’అని నిష్టూరంగా అన్నాడు .చివరికి ఆమెను ప్రసన్నం చేసుకొని సుఖించిన శివుడు మమ్మల్ని కాపాడాలి .

స్తనాల కాఠిన్యం స్త్రీకి సహజం  అందం శోభా కూడా. కాని హృదయ కాఠిన్యంఆమెకు సహజమైంది కాదు .ఈ రెండు కాఠిన్యాలుఆమెకు తండ్రి హిమగిరి నుండి సంక్రమించాయి అనటం చమత్కారం తండ్రి లక్షణాలు కూతురికి రావటం సహజమే కాక అభి వృద్ధి సూచకం కూడా .

అసలే తాండవ లోలుడు .ఇప్పుడు భార్య మనసు స్వాధీనమైనది .ఇక రెచ్చి పోయి శివుడు నాట్యం చేశాడు ఎలా ?

6-‘’దిం –ధిమి –ధిమి –ధిమి –శబ్డై-ర్బందుర పద మందరం నటంతం తం

ఝం ఝణఝణ ఝణ రావా –రంజిత మణి మండనం శివం వందే ‘’

భావం –దిం ధిమి ధిమి ధిమి అనే మృదంగ ధ్వనులకు అనుగుణంగా ఝం ఝణ ఝణ ఝణ అనే శబ్దాలతో అక్కడ సమావేశమైన వారందరికీ ఆనందం కలిగేట్లు ,రంజింప జేసే భూషణాలు కలిగి ఉన్న నాట్యమాడే శివుని సేవిస్తాను .

శివుని దయాగుణం అపరిమితం అని చెప్పే శ్లోకం

‘’యః శ్రీకరం బాలమంత్ర తంత్రం –క్రీడాదరాత్ స్వంపరి పూజ యంతం

శివః క్రుతార్ధం కృతవాం స్త ధైన-మయం కిమాత్మీయ ముపెక్షతే మాం ‘’

భావం –పూర్వం శ్రీకరుడు అనే పిల్లాడు మంత్రం తంత్రం లేకుండా ఆదరం గా శివుడిని పూజించాడు .ఆబాలుడి భక్తికి మెచ్చి శివుడు అతడిని క్రుతార్దుడిని చేసినట్లు నన్ను క్రుతార్దుడిని చేయకుండా ఎందుకు ఉపేక్షిస్తున్నావు అని కవి ప్రశ్నించాడు శివుడిని .

శివ పంచాక్షరీ మంత్రం మహాత్మ్యాన్ని వర్ణిస్తున్నాడిప్పుడు –

8-యదోప దిస్టా శ్రవణే శివస్య –పంచాక్షరీ గార్గ మునీశ్వ రేణ

నిర్యాయ భూపస్య తధైవ గాత్రాత్ –కాకాత్మనా పాప చయః ప్రదగ్ధః ‘’

భావం –ఒకప్పుడు ఒక రాజు చెవిలో గర్గమునీశ్వరుడు శివ పంచాక్షరీ మంత్రం ఉపదేశిస్తే ,ఆయన శరీరం లో నుంచి పాపం అంతా కాకి రూపం లోబయటికి వచ్చి,ఆయన పాప సమూహం కాలిపోయింది

అనేక పాపాలు చేస్తేనే కాకి జన్మ వస్తుంది .అందుకే ‘’కాకోపి జీవతి చిరాయ బలిం చ భుక్తే –పాపీ చిరాయచిర జీవ కాకః ‘’అనే సామెత లోకం లో వచ్చింది ‘

ప్రశ్న ,సమాధానం రూపం లో  శివమహిమను వర్ణించే శ్లోకం –

9-‘’కందర్ప మనం వక్తి –పురాణా మమరద్విషాం-కామాశాం కృతవాన్ వ్యర్దాం –క్షణాత్ కోపేన శంకరః ‘’

భావం –పురాణాలు పుర అనే రాక్షసుని దర్పాన్ని అణచిన వాడు ఎవడు అని చెప్పాయి ?కందర్ప దమనుడైన శివుడిని అని సమాధానం .కోపం తో క్షణకాలం లోనే ఆశను వ్యర్ధం చేసినది ఎవరు ?కాముడని పిలువ బడే మన్మధుని ఆశను క్షణ కాలం లో నీరు కార్చిన శివుడు అని జవాబు .

కం దర్ప దమనం –లో కం అంటే ఎవరిని అని అర్ధం. కలిపి తే కందర్ప దమనం –అంటే మన్మధ దహనం చేసిన వాడు అనే అర్ధం వస్తుంది .అలాగే పురా అంటే త్రిపురాసురపురాలు .పురాణామామర ద్విషా అనికలిపితే పుర రాక్షస వినాశనకారి అనే అర్ధం

చివరగా శివుని నమ్మిన వాడికి యే భయం లేదని చెప్పే –శివ పంచాక్షరీ బీజాక్షర ప్రారంభంగా చెప్పిన విశేష శ్లోకాలు

10-‘’న జననీ జన గర్భ నివాసజం –న చ నిరంతర సంసృతి జమ్మమ

న యమ దూత కృతం చ భయం యతో –నవరతమ్మమ దైవత మీశ్వరం ‘’

భావం –నా దైవం  ఈశ్వరుడు కనుక నాకు తల్లికడుపులో మళ్ళీ పుడతానన్న భయం కాని ,సంసార భయం కాని ,యమ దూతల వలన భయం కానీ లేదు .

ఈశ్లోకం లో ఒక విశేషం ఉంది .శివ పంచాక్షరీ మంత్రం లోని నకారం తో నాలుగు పాదాలను నడపటం .మిగిలిన శ్లోకాలలో కూడా ఈ విశేషం గమనించండి

11-మహా వీర రుద్రమ్మనో జాతి రౌద్రం –మహీ భ్రుత్కుమారీ మనః పద్మ మిత్రం

మఖ ద్వంసినం సమ్మత శ్రీకరమ్మ –న్మనో మందిరం మహా దేవ మీడే’’

భావం –మన్మధుడికి అతి భయం కలిగించిన శత్రువు మహా వీర రుద్రుడు .కానీ పార్వతీ దేవి మనస్సు అనే పద్మానికి మిత్రుడు అంటే సూర్యుడు .దక్ష యజ్న ధ్వంసకుడు ,ఇస్టులకు ఇష్టసంపదలిచ్చేవాడు ,నా మనో మందిరం లో నివసించే మహాదేవునికి వందనం .

12-‘’శివేపరాప హ౦తారం  -శివ సందాయినం పరం

శివానంద కరం శాంతం –శివం సేవే నిరంతరం ‘’.

భావం –అమంగళాన్నిపోగొట్టి ,మంగళాన్నికలిగించే వాడు శివానందాన్నిచ్చే వాడు ,శాంతుడు ,ఉత్క్రుస్టుడుఅయిన శివుని సేవిస్తాను .

13-వాసుకీశ్వర విభూషిత కంఠం-వామ భాగ పరి పూరిత బాలం

వారణాస్యభిదా  పట్టణ వాసం –వామ దేవ మది దైవత మీడే’’.

భావం –కంఠం లో వాసుకి అనే సర్పేశ్వరుని ధరించి వామ భాగం లో బాల లేక బాలుడు కల కేశ పాశం తో,వారాణసి పట్టణమైన కాశీ లో నివశించే గొప్ప వాడైన వామ దేవ శివుని నుతిస్తాను .

14-‘’యదు నాద పద్మ భవ వాసవాదయో –యదుదార భావ గుణ నాయకాః శివం

యమ శాసనోగ్ర తర మాశ్రయ౦త్యహో –యమ నాద నాద మహా మాశ్రయామి తం ‘’

భావం –ఏకారణం తో యమశాసనాన్నివిని ఉగ్రుడైన శివుని ఉదార గుణాలకు నాయకులైన విష్ణు బ్రహ్మా ఇంద్రాదులు ఆశ్ర ఇస్తారో ,ఆ కారణంగానే నేను ఉమానాద శివుడిని ఆశ్ర యిస్తాను  .

ఈవిధంగా 5శ్లోకాలతో శివ పంచాక్షరి చెప్పి తరువాత దానిఅర్ధాన్ని వివరిస్తున్నాడు భరద్వాజ మహర్షికవి –

15-‘’నమః సృష్టి స్థితి లయాన్ –కుర్వతే జగతాం సదా

శివ యైక్యం గతా యాంతు –పరమానంద రూపిణే’’

భావం –ఎప్పుడూ లోకాలసృష్టి స్తితి లయాలు చేస్తున్న  పార్వతీదేవి  ఐక్యత తో,పరమానంద స్వరూపుడైన శివునికి నా నమస్సులు .

చివరగా అకార ,ఉకార ,మకారాలతో కూడిన ప్రణవాన్ని వర్ణిస్తున్నాడు –

16-‘’ఆది స్వరం తృతీయేన –సహితం బిందు సంయుతం

ధ్యాయామి హృదయే యోగీ –ధ్యేయం కామిత మోక్షదం ‘’

భావం –కోరుకొన్న మోక్షాన్నిచ్చే ,యోగులచేత ద్యానింప బడే మూడవ స్వరమైన ఉకారం తో,బిందువు అంటే మకారం తో కలిసిన ఆది స్వరం అంటే ఆకారం తో ఉన్న ప్రణవమైన ఓంకారాన్ని మనసులో ధ్యానిస్తాను .

ఆధారం –భరద్వాజ మహర్షి రాసిన శ్రీశివ కర్ణామృతం కావ్యానికి శ్రీ దోర్బల విశ్వనాధ శర్మ గారి అర్ధ తాత్పర్య ‘’ఆస్వాదినీ వ్యాఖ్యానం’’.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -18-5-16-ఉయ్యూరు

శ్రీశివ కర్ణామృతం లో శివ సంసారం ,శృంగారం ,పంచాక్షరి

భరద్వాజ మహర్షి రచించిన శ్రీ శివ కర్ణామృతం లో శివుని సంసారాన్ని ఆయన శృంగార చేష్టలను మహర్షి మహా అందంగా వర్ణించాడు .మొదట శివ సంసార వర్ణన చూద్దాం .

1-‘’అర్దా౦గే హిమ శైలజాం దధ దయం  బంధుం గృహం తద్గురోః-కైలాసాచల ముద్వహన్ కరతలే కృత్వా సుమేరుం ధనుం

గంగా మ్మూర్ధ తలే తదా భమపి సన్మౌలౌ విదుం తత్క్రుతే—కాశీ వాస కరః శుభం వితనుతాం శంభు ర్మహాకార్ముకః ‘’

తాత్పర్యం –సగం శరీరం లో హైమవతి ని ధరించి ,హిమవంతుని బంధువైన కైలాసాన్ని  ఇల్లుగా చేసుకొని ,సుమేరువును ధనుస్సుగా స్వీకరించి ,గంగను, చంద్రుని శిరస్సు పై ధరించి ,కాశీ వాసి,మహా కార్ముకుడు అయిన  అయిన శంభుడు శుభం చేకూర్చుగాక .

హైమవతి తండ్రి హిమ వంతుడి బంధువైన కైలాసాన్ని ఇల్లుగా చేసుకొన్నాడు .వేటాడే వృత్తికి సహాయ పడటానికి హిమవంతుని మరొక చుట్టం సుమేరువు వేటాడే ధనుస్సుగా సహకరిస్తున్నాడు .శివుడికి ఆభారణాలపై ప్రేమ చాలానే ఉంది .అందుకే చంద్రుని గంగను తలపై పెట్టుకొన్నాడు. ధనుర్విద్యా నైపుణ్యం తో మహా  కార్ముకుడైన  శివుడు జ్ఞాన రూప బాణాన్ని వ్యర్ధం కాకుండా ,వేటాడుతూ ,సంసారులకు నరక భయం చూపించి బెదిరిస్తూ ,వాళ్ళ అజ్ఞాన ధనాన్ని  దోచుకొంటూ జీవిక సాగిస్తున్నాడు .వేట సాగక పొతే కాశీ లో నివాసం ఉండి భార్య అన్న పూర్ణ పెట్టె భిక్షతో జీవిస్తు,కైలాసం లో భార్య బిడ్డలకు పెడుతూ సంసారం లాగిస్తున్నాడు శివుడు .గంగను నెత్తిమీద పెట్టుకొన్నా గౌరియే అర్ధాంగి అని నమ్మిస్తున్నాడు .ఇలా ఇద్దరు భార్యల ముద్దుల మొగుడుగా దక్షిణ నాయకత్వశృంగారం  వెలిగిస్తున్నాడు .గంగను రెండో భార్యగా తెచ్చుకొన్నా గౌరీ ఏమీ మాట్లాడలేదు కారణం ఆమె ఒక జడురాలు అంటే కొండకు పుట్టినది .చంద్రుడూ జడుడేఅయినా నెత్తి కెక్కి౦చు కొన్నాడు .నీరు అవసరం కదా అని భార్య గౌరికి నంగనాచి కబుర్లు చెప్పినెత్తిన పెట్టుకొన్నాడు .

తరువాతి శ్లోకం లో శివుని  శృంగార రసోత్కర్షను వర్ణిస్తున్నాడు

2-‘’కోవాహే శైలజాతే! వపుషి ద్రుత తరాలింగితోవర్తతే తే-మాయా మద్వేష దారీ వద విదిత మహో తావకీనం హిశీలం

ఇత్యుర్వీ భ్రుత్తనూజాం క్షణం చకిత తరాం భీష యిత్వాసహాసో –వీక్ష్యాత్మానం తదంగ ప్రతి ఫలిత ముమా ప్రాణ నాదో వతాన్నః .’’

భావం –శివుడు పార్వతిని కౌగలించుకో బోయాడు .అప్పుడు ఆమె శరీరం లో శివుడు ప్రతి ఫలించాడు .అది చూసి ఆయన ‘’పార్వతీ !నా వేషం వేసుకొని నిన్ను కౌగిలించుకొన్న వాడేవ్వడు ?ఆహా యెంత గొప్ప శీలం నీది !అని ఒక్కక్షణకాలం ఆమె ఆశ్చర్య పోయేట్లు బెదిరించి చిరునవ్వుతో ఉన్న శివుడు మనల్ని కాపాడాలి .

స్పటిక మణి,జపాకుసుమం ఒకే చోట ఉంటె ఒక దాని లక్షణం రెండవ దానిలో కనపడుతుంది .సాంఖ్యం లో ప్రక్రుతి పురుష సంయోగం –జపా స్పటిక మణి సంయోగంగా చెప్ప బడింది.శివుడు స్పటిక మణి .పార్వతి జపాకుసుమం .కనుక శివుని దేహం లో పార్వతి ప్రతి ఫలించాలి .కాని పార్వతి శరీరం లో శివుడు ప్రతి ఫలించాడు. అంటే శివుని స్పటిక సమానత్వం పార్వతిలో కనపడింది .ఈవిషయం శివుడు గ్రహించాడు .పార్వతిని, దీన్ని సాకుగా తీసుకొని కొంచెం ఆట పట్టించాలని ‘’నన్ను కౌగిలించుకోవటానికి ముందే ఇంకోడిని కౌగలి౦చు కొన్నావ్ .నాకు అసలు విషయం చెప్పు వాడేవడు  ?అని కోపం నటించి ప్రశ్నించాడు .ఆమె చకితురాలైంది .అలాంటి పార్వతిని శివుడు కౌగలించాడు .శృంగారం రసోత్కర్ష మైధ్వనించింది

తరువాత శివా శివుల సమాగమం శ్వేత పీత మహాస్సుల సమాగమం  గా కవి వర్ణించాడు ఆ వైభోగాన్నీ చూద్దాం ..

3-పంచ బాణ విజయస్య కాంచన –స్తంభతా విలసిత ప్రతీతి కృత్-

రాజతాద్రి నిహితో దినోతు మాం –శ్వేత పీత మహాసోస్సమాగమః ‘’

భావం –మన్మధుడి విజయస్తంభం నటబడిందా అన్నట్లు తెల్లని ,పచ్చని కాంతుల కలయిక నన్ను సంతోష పెట్టాలి

ఇప్పటిదాకా వైరాగ్యం లో ఉన్న శివుడు ,పార్వతీ దేవి తపస్సుతో శివుడిలో కాముడు పునర్జన్మ పొందాడు .అలాంటి శివుడిని కామంతో గెలిచాననే ధీమాతో విజయ స్తంభం నాటబడి తెలుపు పసుపు కాంతులు సమాగమమైనాయి .పార్వతి దేహచ్చాయ పసుపు. శివునిది తెలుపు .వీరిద్దరి పేర్లు చెప్పకుండా కవి ఈ రంగుల సమాగమం చెప్పాడు చమత్కారంగా .రజతాద్రి మీద మన్మధుడు నాటిన విజయ స్తంభం బంగారు వర్ణం కలది .బుద్ధి అనే గుహకు ప్రతీక అయిన వెండి కొండపై ఉన్న గుహలో శివ పార్వతుల శ్వేత పీత సమాగమం జరిగింది .ఇది ఆ౦తరంగికమని  నిహిత అనే శబ్దం సూచిస్తోంది .మన్మధుడు అరవింద ,చూతక అశోక ,నవ మల్లిక ,నీలోత్పలం అనే పంచ పుష్ప బాణుడు .మన్మధుని విజయం అంటే పంచ బాణ విజయమే .అంతటి ప్రభావం ఆ పుష్పబాణాలకున్నది అని అర్ధం .ఈ శ్లోకం రదోద్ధత వృత్తం లో రచింప బడింది . తరువాత శ్లోకం లో కవి వారి సమాగమం తన మనసులో జరగాలని కోరాడు .

4-‘’అన్యోన్య నైర్మల్య సమృద్ధి భాజో –రన్యోన్య దేహ ప్రతి బి౦బనేన

తేజోర్ధనారీశ్వర యోర్ధ్వ యోసత్ –ప్రకాశ మానమ్మమ మానసేస్తు’’

భావం – పార్వతీ పరమేశ్వరుల సంయోగం లో ఒకరి శరీరంలో మరొకరి శరీరం ప్రతి ఫలిస్తోంది .అలాంటి అర్ధనారీశ్వర తేజం నా మనసులో శాశ్వతంగా ప్రకాశించాలి .

ఇద్దరి శరీరాలు అత్యంత నిర్మలం కనుక ఈ ప్రతిఫలించటం కుదిరింది .వారి తేజం ‘’సత్త’’అంటే త్రికాలా బాధ్యం అని మంచిదని అర్ధాలు .శివ పారమ్య దృష్టిలో అమ్మవారు ప్రతి బింబ పాత్రగా ఉంటుంది .శక్తి పారామ్య దృష్టిలో శివుని నుంచి అమ్మవారు తొలగిపోతే ఆయన శవమే కాని  శివం కాదు  .నిర్గుణ కైవల్య అద్వైత వాసన కలిగి దానికోసం ప్రయత్నించేవాడు ‘’ఈశ్వరానుగ్రహా దేవ పుంసా మద్వైత వాసనా ‘’అనేదాని ప్రకారం ఈశ్వరోపాసన చేయాల్సిందే

మరో శ్లోకం లో శివుడు శివా ను పరిహసి౦చటం చెప్పాడు –

5-‘’శ్రీ గౌరీం ప్రణయేన జాతు కుపితాంవైముఖ్య సంధాయినీ –మంగీకార మకుర్వతీమను నయైః కందర్ప చేస్టాస్వలం

సంక్రాంతః కిమురోజ యోర్హ్రుది చ తేపాషాణ భారః పరం –తాతస్యేతి నవ దంశ్చిరాదభి ముఖీ కుర్వంచ్చివః పాతునః’’

భావం –పార్వతి ప్రణయం తో కోపం వచ్చి మన్మధ క్రీడకు విముఖురాలైంది .శివుడు ఎన్నో అనునయ వాక్యాలు పలికి ఆమెను ప్రసన్నం చేసుకోవాలనే ప్రయత్నం చేశాడు .ఆమె అంగీకరించలేదు .అప్పుడు స్థాణువైనశివుడు ఆమెతో ‘’నీ స్తనాలకూ నీ హృదయానికీ కూడా  నీ తండ్రి పాషాణత్వం సంక్రమించిందేమో‘’అని నిష్టూరంగా అన్నాడు .చివరికి ఆమెను ప్రసన్నం చేసుకొని సుఖించిన శివుడు మమ్మల్ని కాపాడాలి .

స్తనాల కాఠిన్యం స్త్రీకి సహజం  అందం శోభా కూడా. కాని హృదయ కాఠిన్యంఆమెకు సహజమైంది కాదు .ఈ రెండు కాఠిన్యాలుఆమెకు తండ్రి హిమగిరి నుండి సంక్రమించాయి అనటం చమత్కారం తండ్రి లక్షణాలు కూతురికి రావటం సహజమే కాక అభి వృద్ధి సూచకం కూడా .

అసలే తాండవ లోలుడు .ఇప్పుడు భార్య మనసు స్వాధీనమైనది .ఇక రెచ్చి పోయి శివుడు నాట్యం చేశాడు ఎలా ?

6-‘’దిం –ధిమి –ధిమి –ధిమి –శబ్డై-ర్బందుర పద మందరం నటంతం తం

ఝం ఝణఝణ ఝణ రావా –రంజిత మణి మండనం శివం వందే ‘’

భావం –దిం ధిమి ధిమి ధిమి అనే మృదంగ ధ్వనులకు అనుగుణంగా ఝం ఝణ ఝణ ఝణ అనే శబ్దాలతో అక్కడ సమావేశమైన వారందరికీ ఆనందం కలిగేట్లు ,రంజింప జేసే భూషణాలు కలిగి ఉన్న నాట్యమాడే శివుని సేవిస్తాను .

శివుని దయాగుణం అపరిమితం అని చెప్పే శ్లోకం

‘’యః శ్రీకరం బాలమంత్ర తంత్రం –క్రీడాదరాత్ స్వంపరి పూజ యంతం

శివః క్రుతార్ధం కృతవాం స్త ధైన-మయం కిమాత్మీయ ముపెక్షతే మాం ‘’

భావం –పూర్వం శ్రీకరుడు అనే పిల్లాడు మంత్రం తంత్రం లేకుండా ఆదరం గా శివుడిని పూజించాడు .ఆబాలుడి భక్తికి మెచ్చి శివుడు అతడిని క్రుతార్దుడిని చేసినట్లు నన్ను క్రుతార్దుడిని చేయకుండా ఎందుకు ఉపేక్షిస్తున్నావు అని కవి ప్రశ్నించాడు శివుడిని .

శివ పంచాక్షరీ మంత్రం మహాత్మ్యాన్ని వర్ణిస్తున్నాడిప్పుడు –

8-యదోప దిస్టా శ్రవణే శివస్య –పంచాక్షరీ గార్గ మునీశ్వ రేణ

నిర్యాయ భూపస్య తధైవ గాత్రాత్ –కాకాత్మనా పాప చయః ప్రదగ్ధః ‘’

భావం –ఒకప్పుడు ఒక రాజు చెవిలో గర్గమునీశ్వరుడు శివ పంచాక్షరీ మంత్రం ఉపదేశిస్తే ,ఆయన శరీరం లో నుంచి పాపం అంతా కాకి రూపం లోబయటికి వచ్చి,ఆయన పాప సమూహం కాలిపోయింది

అనేక పాపాలు చేస్తేనే కాకి జన్మ వస్తుంది .అందుకే ‘’కాకోపి జీవతి చిరాయ బలిం చ భుక్తే –పాపీ చిరాయచిర జీవ కాకః ‘’అనే సామెత లోకం లో వచ్చింది ‘

ప్రశ్న ,సమాధానం రూపం లో  శివమహిమను వర్ణించే శ్లోకం –

9-‘’కందర్ప మనం వక్తి –పురాణా మమరద్విషాం-కామాశాం కృతవాన్ వ్యర్దాం –క్షణాత్ కోపేన శంకరః ‘’

భావం –పురాణాలు పుర అనే రాక్షసుని దర్పాన్ని అణచిన వాడు ఎవడు అని చెప్పాయి ?కందర్ప దమనుడైన శివుడిని అని సమాధానం .కోపం తో క్షణకాలం లోనే ఆశను వ్యర్ధం చేసినది ఎవరు ?కాముడని పిలువ బడే మన్మధుని ఆశను క్షణ కాలం లో నీరు కార్చిన శివుడు అని జవాబు .

కం దర్ప దమనం –లో కం అంటే ఎవరిని అని అర్ధం. కలిపి తే కందర్ప దమనం –అంటే మన్మధ దహనం చేసిన వాడు అనే అర్ధం వస్తుంది .అలాగే పురా అంటే త్రిపురాసురపురాలు .పురాణామామర ద్విషా అనికలిపితే పుర రాక్షస వినాశనకారి అనే అర్ధం

చివరగా శివుని నమ్మిన వాడికి యే భయం లేదని చెప్పే –శివ పంచాక్షరీ బీజాక్షర ప్రారంభంగా చెప్పిన విశేష శ్లోకాలు

10-‘’న జననీ జన గర్భ నివాసజం –న చ నిరంతర సంసృతి జమ్మమ

న యమ దూత కృతం చ భయం యతో –నవరతమ్మమ దైవత మీశ్వరం ‘’

భావం –నా దైవం  ఈశ్వరుడు కనుక నాకు తల్లికడుపులో మళ్ళీ పుడతానన్న భయం కాని ,సంసార భయం కాని ,యమ దూతల వలన భయం కానీ లేదు .

ఈశ్లోకం లో ఒక విశేషం ఉంది .శివ పంచాక్షరీ మంత్రం లోని నకారం తో నాలుగు పాదాలను నడపటం .మిగిలిన శ్లోకాలలో కూడా ఈ విశేషం గమనించండి

11-మహా వీర రుద్రమ్మనో జాతి రౌద్రం –మహీ భ్రుత్కుమారీ మనః పద్మ మిత్రం

మఖ ద్వంసినం సమ్మత శ్రీకరమ్మ –న్మనో మందిరం మహా దేవ మీడే’’

భావం –మన్మధుడికి అతి భయం కలిగించిన శత్రువు మహా వీర రుద్రుడు .కానీ పార్వతీ దేవి మనస్సు అనే పద్మానికి మిత్రుడు అంటే సూర్యుడు .దక్ష యజ్న ధ్వంసకుడు ,ఇస్టులకు ఇష్టసంపదలిచ్చేవాడు ,నా మనో మందిరం లో నివసించే మహాదేవునికి వందనం .

12-‘’శివేపరాప హ౦తారం  -శివ సందాయినం పరం

శివానంద కరం శాంతం –శివం సేవే నిరంతరం ‘’.

భావం –అమంగళాన్నిపోగొట్టి ,మంగళాన్నికలిగించే వాడు శివానందాన్నిచ్చే వాడు ,శాంతుడు ,ఉత్క్రుస్టుడుఅయిన శివుని సేవిస్తాను .

13-వాసుకీశ్వర విభూషిత కంఠం-వామ భాగ పరి పూరిత బాలం

వారణాస్యభిదా  పట్టణ వాసం –వామ దేవ మది దైవత మీడే’’.

భావం –కంఠం లో వాసుకి అనే సర్పేశ్వరుని ధరించి వామ భాగం లో బాల లేక బాలుడు కల కేశ పాశం తో,వారాణసి పట్టణమైన కాశీ లో నివశించే గొప్ప వాడైన వామ దేవ శివుని నుతిస్తాను .

14-‘’యదు నాద పద్మ భవ వాసవాదయో –యదుదార భావ గుణ నాయకాః శివం

యమ శాసనోగ్ర తర మాశ్రయ౦త్యహో –యమ నాద నాద మహా మాశ్రయామి తం ‘’

భావం –ఏకారణం తో యమశాసనాన్నివిని ఉగ్రుడైన శివుని ఉదార గుణాలకు నాయకులైన విష్ణు బ్రహ్మా ఇంద్రాదులు ఆశ్ర ఇస్తారో ,ఆ కారణంగానే నేను ఉమానాద శివుడిని ఆశ్ర యిస్తాను  .

ఈవిధంగా 5శ్లోకాలతో శివ పంచాక్షరి చెప్పి తరువాత దానిఅర్ధాన్ని వివరిస్తున్నాడు భరద్వాజ మహర్షికవి –

15-‘’నమః సృష్టి స్థితి లయాన్ –కుర్వతే జగతాం సదా

శివ యైక్యం గతా యాంతు –పరమానంద రూపిణే’’

భావం –ఎప్పుడూ లోకాలసృష్టి స్తితి లయాలు చేస్తున్న  పార్వతీదేవి  ఐక్యత తో,పరమానంద స్వరూపుడైన శివునికి నా నమస్సులు .

చివరగా అకార ,ఉకార ,మకారాలతో కూడిన ప్రణవాన్ని వర్ణిస్తున్నాడు –

16-‘’ఆది స్వరం తృతీయేన –సహితం బిందు సంయుతం

ధ్యాయామి హృదయే యోగీ –ధ్యేయం కామిత మోక్షదం ‘’

భావం –కోరుకొన్న మోక్షాన్నిచ్చే ,యోగులచేత ద్యానింప బడే మూడవ స్వరమైన ఉకారం తో,బిందువు అంటే మకారం తో కలిసిన ఆది స్వరం అంటే ఆకారం తో ఉన్న ప్రణవమైన ఓంకారాన్ని మనసులో ధ్యానిస్తాను .

ఆధారం –భరద్వాజ మహర్షి రాసిన శ్రీశివ కర్ణామృతం కావ్యానికి శ్రీ దోర్బల విశ్వనాధ శర్మ గారి అర్ధ తాత్పర్య ‘’ఆస్వాదినీ వ్యాఖ్యానం’’.

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -18-5-16-ఉయ్యూరు

శ్రీ శివ కర్ణామృతం లో రామాకృతి శివ వైభవం

భరద్వాజ మహర్షి శ్రీ శివ కర్ణామృతం లో రామాకృతి లో ఉన్న శివుడిని ఎనిమిది శ్లోకాలలో గొప్పగా వర్ణించాడు .అన్నీ శార్దూల వృత్తాలే .మకుటంగా ‘’నిత్యమ్మానస వాస మీశ్వర మహం రామాకృతిం భావయే ‘’గా ఉంచాడు .వీటిలో శ్లేష వైభవం ఉంటుంది ప్రతి పదం రామ పరంగా ,శివపరంగా అర్ధం చెప్పుకోవాలి .అప్పుడే భావం అందుతుంది పండుతుంది.ఈఎనిమిది శ్లోకాలను ‘’రామాకృతీశ్వరాస్టకం’’అంటారు  .ఆ వైభోగాన్ని తిలకిద్దాం –

1-శ్రీ కంఠం స్పుట నీర స౦భవ దృశం వందారు కల్ప ద్రుమం-రత్నోద్భాస్వద హీన కంకణ ధరం బ్రహ్మాదిభిః సంస్తుతం

సత్యం చిత్తజ వైరి సంభ్రమ హరం తం పార్వతీ నాయకం –‘’నిత్యమ్మానసవాస మీశ్వర మహం ‘రామాకృతిం భావయే ‘’’

భావం –విషం కంఠంలో ఉన్న (శివుడు )లక్ష్మీ అంశ గల సీతాంకం పై ఉన్న (రాముడు )కమలాల వంటి కన్నులున్న ,నమస్కరించిన వారి కోర్కెలు తీర్చే దేవ వృక్షము వంటి వాడు ,రత్నాల కంకణం తో ప్రకాశించేవాడు ,బ్రహ్మాదులచే స్తుతింప బడేవాడు అయిన ఈశ్వరుడు ,నిత్యుడు ,మనసులో పుట్టే లోపలి శత్రువులను హరించేవాడు ,అందమైన ఆకారం లేక రాముని ఆకారం గల పార్వతీ పతికి నమస్కారం .

ఇందులో మానస వాస స్పుట వీరసంభవ దృశం వందారు కల్పద్రుమ ,సత్య ,ఈశ్వర శబ్దాలు శ్రీరామ శివులిద్దరికీ చెందుతాయి .

2-‘’లోకేశం బహురాజ రాజ వినుతం పౌలస్త్య సంతోషధం –సీతా రమ్య పయోదరాది కల సచ్చ్రీ కుంకు మాలం కృతం

భవ్యం సధ్వజ జాత నంద పరం కైలాస నాదం ప్రభుం –నిత్యమ్మానసవాసమీశ్వర మహం రామాకృతిం భావయే ‘’

భావం –లోకేశ్వరుడు ,ఎక్కువగా కుబేరుని చేత స్తుతింప బడేవాడు ,పులస్త్య వంశ సంజాతుడైన రావణునికి (శివుడు )విభీషణుడికి (రామ ) సంతోషం కలిగించి ,నాగేటి చాలుకు మనోహరమైన మేఘాల మెరుపు కాంతి అనే కుంకుమ చేత అలంకరింప బడిన ,మంచి వారైన బ్రహ్మ కుమారులకు ఆనందం కలిగించటానికి ఆసక్తడయ్యే ,మనసులో నివసించే ప్రభువైన ,సమర్ధుడైన రాముని ఆకారం లో ఉన్న కైలాస నాధుని భావిస్తాను .

రామాకృతి శబ్దం లో రామ అంటే స్త్రీ ,అంటే పార్వతి అంటే అర్ధనారీశ్వరత్వం .రామ పరంగా నాగేటి చాలులో దొరికిన సీత అని అర్ధం ‘

3-‘’కౌసల్యా వర నందనం గుణ యుతం ,హంసాన్వయోల్లాసకం –కల్యాణం వరరాజ శేఖర మతి ప్రాలేయ శైలాశ్రయం

బాణోత్దాత మహా గజాసుర శిరోభార మ్మునీన్ద్రస్తుతం –నిత్యమ్మానస వాస మీశ్వరమహం రామాకృతిం భావయే ‘’.

భావం –కౌసల్యకు వరమిచ్చి సంతోషింప జేసినలేక కౌసల్య శ్రేష్ట పుత్రుడైన ,గుణాలతో ఉన్న ,జ్ఞానుల కులాన్ని ఉల్లసింప జేసే ,(శివుడు )లేక సూర్య కులాన్ని ఉల్లసింప జేసే (రాముడు ),మంగళ స్వరూపుడైన చంద్రుడు శిరో భూషనంగా ఉన్న (శివుడు )లేక రాజులకు శిరో భూషణం లాంటి వాడైన (రాముడు ),గొప్ప కొండ అయిన కైలాసం లో నివసించే లేక ఉత్తర ధృవం నుంచి దక్షిణానికి వెళ్ళేటప్పుడు మంచుకొండ అయిన హిమాలయాన్ని దాటిన తర్వాత వచ్చే అయోధ్యా పట్టన వాసి అయిన రాముని ,బాణాలతో గజాసుర సంహారం చేసి పార్వతికి (శివుడు )పదితలల రావణుని బలమైన బాణం తో చంపిన (రాముడు )మునీన్ద్రులచే స్తుతింప బడిన ,సుందరమైన మనసు నివాసంగా కల,రామ ఆకారం లో ఉన్న ఈశ్వరుని ఉపాసిస్తాను .

కౌసల్య శివుని ఉపాసిస్తే వరంగా రాముడిని కుమారునిగా అనుగ్రహించాడని పురాణ కద ఉంది .విల్లూ నారి ఉన్నవాడు రాముడు దయా గుణమున్నవాడు శివుడు .హంసాన్వయం అంటే జ్ఞానుల సముదాయమైన మునీశ్వరులు అని శివ పక్షంగా ,సూర్య వంశం లో అని రామ పక్షంగా అర్ధం .ఇద్దరూ కల్యాణం ఇచ్చేవారే .వర రాజ శేఖరం –నెత్తిమీద చంద్రుడున్నవాడు శివుడు రాజ వంశాలలో శిఖరాయమైన వాడు రాముడు .అతి ప్రాలేయ శైలం అంటే ఉత్తరాన మంచుకొండ దాటితే వచ్చేది కైలాసం అని శివుని పక్షాన ,ఉత్తర ధృవం నుండి దక్షిణానికి వెళ్ళేటప్పుడు హిమాలయం దాటితే వచ్చేమొదటి అయోధ్యా పట్టణం అని రామ పరంగా అర్ధం .’’శ్రీరామః శ్యామలాదేవి ‘అనే తాంత్రిక మంత్రం ప్రకారం శ్రీరాముడు శక్తి అవతారం కనుక హరి హర అవతారం లో మోహినిగా శివుని కామించి ‘’హరిం పరం తమను యంతి దేవాః’’అనే వేద వచనం ప్రకారం కూడావిష్ణువు రామ అంటే స్త్రీయే

4-‘’హస్త స్వీకృత బాణ ముజ్జ్వల తనుం భాస్వ ద్విభూతేర్ధధం –నిత్యం సద్వ్రుష వాహ మందక రిపుం రుద్రాక్ష మాలాధారం

నానా శేష శిరః కిరీట విలసన్మాణిక్య శోభోజ్జ్వలం –నిత్యమ్మానస వాస మీశ్వర మహం రామాకృతిం భావయే ‘’

భావం –బాణాసురుని చేబట్టిన (శివుడు )లేక బాణం చేతిలో ఉన్న (రాముడు )ప్రకాశించే బూడిద ఒంటి నిండా ఉన్న లేక ప్రకాశించే శరీరం కల ,ఎద్దు వాహనంగా ఉన్న లేక మంచి ధర్మాన్ని ధరించిన ,అంధ కాసుర శత్రువైన లేక గుడ్డి ద్రుతరాస్త్రుడికి శత్రువైన (కృష్ణావతారం ),రుద్రాక్ష మాలలు ధరించే లేక దుఖాన్ని పోగొట్టే జపమాల ధరించిన ,అనేక రాజుల శిరోమణులచేత ప్రకాశించే పాదాలుగల నిత్యుడైన మనసు నివాసంగా ఉన్న రామాకృతిగల లేక రామ వంటి ఆకారం కల మహేశ్వరునికి వందనం .

5-‘’అత్య౦తానిల సూను వందిత పదం శ్రీ చందనాలంకృతం-కాంత మ్మోహన వాలి నాశ కరం సద్ధర్మ మార్గా కరం

విశ్వామిత్ర సుయోగ వర్ధన మహోత్క్రుస్ట ప్రభా దర్శకం –నిత్యమ్మానస వాస మీశ్వర మహం రామాకృతిం భావయే .

భావం –ఎక్కువగా ఆంజనేయ లేక భీముని చేత నమస్కరింప బడే పాదాలు కలవాడు ,శ్రీ చందనం చేత అలంకరింప బడేవాడు ,సుందర మోహ రూపుడైన గజాసురుడు లేక వాలి ని నాశనం చేసినవాడు ,విశ్వామిత్రుని మంచి యాగాన్ని కాపాడిన వాడు లేక విశ్వానికి అమిత్రుడు అయిన దక్షుని యాగాన్ని ధ్వంసం చేసినవాడు మహోత్క్రుస్ట ప్రభావాన్ని దర్శి౦ప జేసే నాశనం లేని మానసవాస రామాకృతి శివునికి వందనం

శివుడికి లయకారుడుకనుక భీముడు అనే పేరుంది  .కుంతీ దేవి భీమనామ శివుని  ఆరాధించి పొందిన కుమారుడికి భీముడు అనే పేరు పెట్టింది .అనిలుడు అంటే వాయువు శివుని అస్టమూర్తులలో వాయువు ఉన్నాడు .గజాసురుడు వాలి ఇతరులను మొహం లో పడేసేవారే .విశ్వామిత్రుడు గాది తనయుడు .శివుడికి భాగం ఇవ్వకుండా యజ్ఞం చేసిన దక్షుడు విశ్వానికి అమిత్రుడు .శివుడికి మంచిగంధం పూత ఇష్టం .రాముడు వనవాసం పూర్తీ అయ్యాకే చందన చర్చితుడు అయ్యాడు .

6-‘’దీవ్య ద్రశ్మి తమోను దర్దవిలసత్సద్భాను పట్టం విభుం –శాంతం పూర్ణ నభో౦శుకం నిజ జనాధారం కృపాసాగరం

దేవేశం గుహ మానసా౦బుజ దినాదీశం ప్రియం శంకరం –నిత్యమ్మానస వాస మీశ్వర మహం రామాకృతిం భావయే ‘’

భావం –ప్రకాశించే కిరణాలతో చీకటిని పోగొట్టే అర్ధ చంద్ర ఫాలం కల,లేక సూర్యుడు కట్టుకొన్న పట్టం కల పూర్ణాకాశమేవస్త్రంగా ఉన్న లేక పూర్ణాకాశంవంటి నీలకాంతి ఉన్న ,తనవారికి ఆధారమైన ,దయకు సముద్రుడైన ,దేవతలకు గురువైన కుమారస్వామి లేక భిల్ల రాజైన గుహుని మనస్సు అనే కమలానికి సూర్యుడైన  ,ప్రేమకల సుఖాన్ని  ఇచ్చే శాశ్వతుడైన రామాకృతి గల శివుని భావిస్తాను .

రాజ్యాభిషేక సమయం లో ఫాలానికి కట్టే పట్టు వస్త్రాన్ని ‘’పట్టం’’అంటారు .శివుడికి చంద్రుడే అలాంటి పట్టం .అర్ధ చంద్రుడుకనుక అర్ధ విలసత్ అన్నాడు .ప్రకాశించే కిరణాలవాడు కనుక దీవ్యద్రశ్మి .పూర్ణ నభోమ్శుకం శివుడు దిగంబరుడని సూచిస్తుంది .గుహ అనే మాట కుమారస్వామికి గుహుడికి వర్తిస్తుంది .

7-‘’కామం లక్ష్మణ హస్త పంకజ కృత ప్రేమాది పూజాద్రుతం –సానందం భరత ప్రమోద నిలయం ధీరం సుమంత్రాదిపం

హర్తారం ఖర దూషణాహృతి పదం సాకేత వాసాదరం – నిత్యమ్మానస వాస మీశ్వర మహం రామాకృతిం భావయే ‘’

భావం –లక్ష్మణుని హస్తకమలాలచే చేయ బడిన  ప్రేమ మొదలైన పూజలయందు ఆదరంకల ,ఆనందం తో భరతుని సంతోషానికి స్థానమైన ,ధీరుడైన మంచి మంత్రాలకు ప్రభువైన (శివుడు )లేకసుమంతుడనే మంత్రికి ప్రభువైన (రాముడు ),సంహారకుడైన ,అతి కఠిన నిందలను  స్వీకరించే స్థానమైన (శివుడు) లేక ఖర దూషణాది రాక్ష సంహారానికి స్థానమైన (రాముడు ),జ్ఞానం తో కూడిన నివాసం లో ఆదరమున్న రామాకార శివుని పూజిస్తాను .

విష్ణువు పురుషుడు అయినా స్త్రీ భావం తో మోహత్వం పొందిన శివుని సంభోగ సుఖం తో ‘’భైరవు’డి’’ని కన్నాడు.శివుడు త్రిముర్త్యాత్మక రూపమైనట్లే రాముడు కూడా .లక్ష్మణ పూజ రాముడు గ్రహిస్తే రామ శివలింగ ప్రతిష్ట శివునికి ప్రీతి కలిగించింది .శివుడికి కైలాసం యెంత ఇష్టమో రాముడికి సాకేత పురి అంత ఇష్టం .

8-‘’పాదాక్రాంత విభీషణం రణ ముఖే సద్రత్న సింహాసనా –రూఢం భీమ ధనుః ప్రభంజ నవర శ్రీ కీర్తి మాలాధరం

కుందానంద నమంద హాస మతులం శ్రీరామ చంద్రం సదా- నిత్యమ్మానస వాస మీశ్వర మహం రామాకృతిం భావయే ‘’

భావం –యుద్ధం లో చేతు లేటత్తేసి నమస్కరించిన వారికి అభయ మిచ్చేవాడు (శివుడు )లేక యుద్ధం లో శరణాగతుడైన విభీషణుడు కలవాడు(రాముడు ),రత్న కిరీట దారి,యుద్ధం లో అరి వీర భీకరుడు అయిన అర్జునుని ధనుస్సును భేదించి ,వరమాలను అనుగ్రహించినవాడు (శివుడు )శివ ధనువును భంజించి లక్ష్మీస్వరూప సీతను ఆమె వేసిన వరమాలను గైకోన్నవాడు (రాముడు )మల్లెమొగ్గల్లాంటి నవ్వుతో అందాన్ని సాటి లేని కాంతినీ ఇచ్చే రాముడు లేక చంద్ర శేఖరుడైన శివుడు మానసావరణానికి ప్రభువైన రామబ్రహ్మం  లాగా క్రియా రహితుడైన  రామాకృతి కల ఈశ్వరునిభావిస్తాను

అర్జునుని అనుగ్రహించాడు అనే కీర్తిమాల శివుడు ధరించాడు .రాముడు శివ ధనుర్భంగము చేసి వరశ్రీ ని అంటే సీతకు భర్తగా వరింప బడే కీర్తిని పొందాడు .ఇతరులు విరవలేని ధనుస్సును విరిచాడనే కీర్తిమాల రాముడు ధరించాడనిఅర్ధం .

ఆధారం –భరద్వాజ మహర్షి రాసిన శ్రీ శివ కర్ణామృతం కావ్యానికి శ్రీ దోర్బల విశ్వనాధ శర్మగారి అర్ధతాత్పర్య వ్యాఖ్యానం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -17-5-16-ఉయ్యూరు

శ్రీ శివ కర్ణామృతం లో నవ  శివ మూర్తి వైభవం

భరద్వాజ మహర్షి రాసిన శ్రీ శివ కర్ణామృతం కర్ణ పేయం .అందులో తొమ్మిది   మంది శివ స్వరూపాలను మహర్షి అద్భుతంగా వర్ణించాడు ఆ సోయగాలనే మనం దర్శించ బోతున్నాం .మొదటగా ఆయన దాత్రీ రూప శివ మూర్తి వర్ణన చూద్దాం –

1-‘’దాత్రీ మనంతాం-స్థిరాం విశ్వంభరాం ధరాం

గాం గోత్రామవనీ మాద్యా –మ్మూర్తిం శంభోర్భజామ్యహం ‘’

తాత్పర్యం –పోషించే అనంతమైన స్థిరమైన విశ్వాన్ని ధరించే గోవులాగా సాధువైన ,ఆవులకు ఆహార మిచ్చిన వారి భయాలను తొలగించి రక్షించే భూమి అనే శివుడిని ప్రధమ మూర్తిని సేవిస్తాను .ఈ మూర్తికి’’ శర్వుడు’’ అనే పేరు .అంగారకుడు కుజుడు అంటే భూమి పుత్రుడు అంటే ఈశ్వర తనూజుడు .శివుని ఫాల భాగం లోని చెమట బిందువులు భూమిపై పడగా అంగారకుడు పుట్టాడు .

శివుని నవ మూర్తులలో రెండవదైన జల మూర్తిని కవి వర్ణిస్తున్నాడు –

2-‘’అమృతం ,జీవనం ,వారి –కమలం సర్వతోముఖం .’

ద్వితీయ మస్య రూపం చ –భజే హం పరమేశితు’’

భావం –మరణం లేని బ్రతుకునిచ్చే ,బ్రహ్మ యొక్క వసతి రూప మలం అయినటు వంటి ,అన్ని వైపులా ముఖాలున్న పరమేశ్వరుని రెండవ రూపమైన జల మూర్తిని సేవిస్తాను .

జలం లేక పొతే జీవనం లేదు మరణమే .మన శరీరం లో వస్తి అనే మలం ఉంటుంది .బ్రహ్మ శివుడికి వస్తిమలం అవటం వలన నీటికి కమలం అనే పేరు వచ్చింది .నీరు అన్నివైపులా ప్రవహిస్తుంది కనుక సర్వతో ముఖం .ఈ జలమూర్తి శివుడికి ‘’భవుడు ‘’ అని పేరు .

ఇక అగ్ని రూప శివుని గురించి చెబుతున్నాడు మహర్షి .

3-‘’జ్వలనం ,పావకం ,దివ్యం –సువర్ణం ,కాంచనం,శుచిం

తృతీయ మూర్తిం తేజోహం –కలయే పార్వతీ పతేః’’

భావం –మండేది ,పవిత్రం చేసేది ,స్వర్గం లో ఉండేది ,మంచి రంగుతో ప్రకాశించేదీఅయిన పవిత్రమూర్తి శివుని మూడవ  మూర్తి అయిన తేజస్సును ధ్యానిస్తాను .

భూ ,జల శబ్దాలకు పైన చెప్పినట్లే ఇక్కడ అగ్ని కి  ఉన్న వివిధ నామాలను అర్ధ వంతంగా చెప్పాడు ‘జ్వలన ,పావక శుచి శబ్దాలు అగ్నికి పర్యాయ పదాలు సువర్ణ ,కాంచన శబ్దాలు బంగారానికి మారు పేర్లు .ఇవి తేజో భూత అంతర్గతాలు అని తార్కికులు అంటారు .అందుకే తేజో మూర్తి వర్ణనలో స్థానం పొందాయి ఈ పదాలు .స్వర్గం లో ఉండే దేవతలకు అగ్ని రూపం దివ్యం .ఈఅగ్ని రూపం లేక తేజో రూపం ధరించిన శివుడిని ‘’పశు పతి ‘’అంటారు .

ఇప్పుడు నాలుగవదైన వాయు  మూర్తి ని వర్ణిస్తున్నాడు మహర్షి –

4-సదాగతిం ,జగత్ప్రాణం-మరుతం మారుతం సదా

చతుర్దంత మ్మూర్తి భేదం –శంకరస్య  భజామ్యహం ‘’

భావం –ఎప్పుడూ కదులుతూ ,జగాలకు ప్రాణాధారమై ,ఇంద్రుని చేత ‘’ఏడవ వద్దు ‘’(మారుద )అని చెప్పబడిన ,చిన్న చిన్న వాయువులతో కలిసి మహా వాయువైన శివుని నాలుగవ మూర్తి వాయువును సేవిస్తాను .

సదాగతి ,జగత్ప్రాణ,మరుత్ ,మారుత శబ్దాలు వాయువుకు ప్రసిద్ధాలు .కశ్యప ,దితులు భార్యా భర్తలు ఇద్దరూ ఒక సాయం వేళ ఉద్రేకానికి లోనై ‘’చీకటి తప్పు’’ చేశారు .అప్పుడు కశ్యపుడు ఒక ఏడాది పాటు పగటి పూట నిద్ర పోకూడని వ్రతం చేయిస్తుండగా ఇంద్రుడు వ్రత భంగం చేయటానికి మారు వేషం లో వచ్చి ఆమెకు సేవలు చేశాడు .పొరబాటున ఒక రోజు ఆమె పగటి నిద్ర పోగా గర్భం లో ప్రవేశించి పిండాన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా చేస్తుంటే ,గర్భస్త శిశువు ఏడుస్తుంటే ‘’మారుద మారుద ‘’అని ఇంద్రుడు ఓదార్చాడు .ముక్కలు ముక్కలుగా పుట్టిన దితి పుత్రులకు మరుత్తులు అనే పేరు వచ్చింది .వాయురూపశివ మూర్తిని ‘’ఈశానుడు ‘’అంటారు .

తరువాత ఆకాశ  రూప శివమూర్తి వర్ణన

5-‘’ఆకాశం ,పుష్కరం నాకం –అనంతం శబ్ద కారణం

పంచమం మూర్తి రూపం చ-శంభో సేవే నిరంతరం ‘’

భావం –బాగా ప్రకాశించేది ,దేనినీ అంటనిది  ,దుఃఖ రహితమైనది ,అంతంలేని శబ్దాన్ని పుట్టించేది అయిన అయిదవ ఆకాశ మూర్తి శివునికి వందనం .

ఆకాశం ,పుష్కరం అనంతం అనేవి ఆకాశానికి పర్యాయ పదాలు .నాకం అంటే స్వర్గం అనే అర్ధం ఉన్నా అది ఆకాశానికి కూడా చెందుతుంది .ఆకాశం యొక్క లక్షణం శబ్దం . గుణం అనేది ద్రవ్యం నుండే వస్తుంది గుణానికి ద్రవ్యమే కారణం .శబ్ద గుణం ఆకాశ ద్రవ్య రాశి నుంచి వచ్చింది అనే తర్క వాక్య ప్రమాణం ప్రకారం ఆకాశం శబ్ద కారణం అయింది .ఈ ఆకాశ శివ మూర్తికి ‘’భీమ ‘’అని పేరు .

ఇప్పుడు ఆరవ సూర్య శివ రూపాన్నిగురించి చెబుతున్నాడు భరద్వాజ కవి

6-‘’ప్రభాకర మినం  హంసం –లోక బంధుం తమో పహం

త్రయీ మూర్తిం మూర్తి భేదం –షష్ఠం శంభో ర్భజామ్యహం ‘’.

తాత్పర్యం –కాంతికి గని యై ,దాన్ని వెలువరించే ప్రభువైన హంస మంత్రం స్వరూపుడైన (హం –స అనే రెక్కలు గల )లోక బంధువైన ,చీకటీ అజ్ఞానాలను తొలగించే శివుని ఆరవ మూర్తి అయిన సూర్యుని సేవిస్తాను .

రవం అంటే ధ్వని .ధ్వని0 చేవాడు కనుక సూర్యుడిని రవి అంటారు..అద్వని ఓంకారమే ..ఓంకారం లోని అ కార ,ఉకార మకారాలనుండి రుక్ యజుర్ ,సామ వేదాలు ఉద్భవించాయి .సూర్యుడు ఆ వేద స్వరూపం కనుక త్రయీ మూర్తి అయాడు .ఈ త్రయీ మూర్తి శబ్దము చేత చెప్పబడ్డాడు ‘’యస్య నిస్శ్వసితం వేదాః’’అనే శ్రుతిని బట్టి ప్రణవం విస్తృతి యై వేదమైంది .’’సోహం ‘’అనేది రహస్యం అందుకని సోహం అనకుండా హంస మంత్రం గా చెప్పారు .’ఈ మంత్రం ‘’అహం సః’’అంటే ‘’నేనే ఆ బ్రహ్మాన్ని ‘’అని తెలియ జేస్తుంది .భగవంతుని  నిశ్వాసం సృష్టి అని ఉచ్చ్వాసం ప్రళయం అని అందరికి తెలిసిందే .భగవంతుని ఉపాసనకు ప్రతీక సూర్యుడు హంస శబ్ద వేద్యుడు .మానవులు ఉచ్చ్వాస నిస్శ్వాస రూప హంసం  రోజుకు ఇరవై ఆరు వేల సార్లు అప్రయత్నంగా జపిస్తారు దీన్ని జపం కాని జపం’’ అజపా జపం’’అంటారు లేక అజపా గాయత్రి అంటారు .గాయత్రి మంత్రం లోని మూడు పాదాలు రుక్ యజు సామ రూపాలు .ఇదే ‘’సోహమస్మి ‘’అనే మహా వాక్యానికి విస్తారమైన రూపం .అస్మి లేక పోయినా సోహం అనేది. జీవేశ్వర అభేదాన్ని సూచిస్తుంది .గాయత్రి హంస మంత్రార్ధాలు ఒక్కటే .ఈ రవి రూప శివుడినే  ‘’రుద్రుడు ‘’అంటారు .

దీనితర్వాత ఏడవ చంద్రరూప శివ వర్ణన చేశాడు మహర్షి

7-‘’శుభ్రాంశు సోమమమృత –కరం చంద్ర మసం సదా

కలానిదిం మూర్తి భేదం –సప్తమం శూలినో భజే ‘’.

భావం –తెల్లని కిరణాలతో పాటు ఉమ అనే షోడశ కళ తో కలిసి ,అమృతం అంటే మోక్షాన్ని కలిగిస్తూ ,ఆహ్లాదమిస్తూ ,రమింప జేసే చంద్ర కళానిధి అయిన శివుని  ఏడవ మూర్తిని భజిస్తాను .

ఉదయాన సూర్య ,చంద్రులకాంతి ఎర్రగా ,మధ్యాహ్నాన తెల్లగా ,సాయం వేళ మళ్ళీ ఎర్రగా ఉండటం సహజం .కాని మధ్యాహ్న సూర్యుడు రక్త కిరణుడు గానే భావిస్తారు .ఆహ్లాదమిచ్చే చంద్రుడిని శుభ్రా౦శువు అంటారు .తిధులు 15.కళలు కూడా 15.కాని సమస్టికళ ను ‘’అమ ‘’అంటారు .అంటే ఆతి తక్కువ కాంతి .చంద్ర కాంతి లేని అమావాస్యను ‘’కుహు ‘’అంటారు .చంద్ర స్పర్శ లేని షోడశ కళా సమస్టి అయిన అమావాస్య ను ‘’మహా సప్త దశి దేవి ‘’గా భావిస్తారు దీనికి తంత్ర శాస్త్రం లో ‘’షోడశి ‘’అన్నారు షోడశి చంద్రునికి అది దేవత గా ఉన్న చంద్రునికి ‘’సోమ ‘’అని పేరు .దీనినే అమృత కళ అన్నాడు భవ భూతి .-‘’వందే మహి చ తం వాణి మమృతా మాత్మనః కలాం’’.చంద్ర రూప శివుడిని ‘’మహా దేవుడు ‘’అన్నారు .

శివుని ఎనిమిదవ యజమాన  రూప మూర్తి గురించి చెబుతున్నాడు భరద్వాజుడు

8-‘’ఆహితాగ్నిం యాగా కారం –యజ్వనం సోమ యాజినం

అష్టమం మూర్తి సంభేద –మస్టమూర్తే ర్భజామ్యహం ‘’

భావం –అగ్న్యాధానం ,యాగం దేవ పూజ ,సోమ యాగం చేసే శివుని ఎనిమిదవ రూప మైన యాజమాన మూర్తినిస్మరిస్తాను .ఈ ఎనిమిదవ యాజమాన రూప శివుడిని ‘’ఉగ్రుడు ‘’అంటారు

తరువాత యాజమాన్యాన్ని వదిలేసినముని మూర్తిగా శివుని వర్ణిస్తున్నాడు

9-‘’హస్తద్వయేనా౦ఘ్రి తల ద్వయం స్వ-మూరుద్వయే సంపరి యోజ యంతం

పద్మాసనే రూఢ తరం జపంతం-మునిమ్మహేశమ్ముహు రాశ్రయామి ‘’

భావం –తన చేతులతో తన పాద తలాన్ని ,తొడలలో ఉంచి  ,పద్మాసనం లో కూర్చుని బాగా జపించే ముని అయిన మహేశ్వరుడిని మాటి మాటికీ ఆశ్ర యిస్తాను .

ఆధారం భరద్వాజ విరచిత శ్రీ శివ కర్ణామృతం కు శ్రీ దోర్బల విశ్వనాధ శర్మగారి తెలుగు చేత ,వ్యాఖ్యానం.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-5-16-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -144

 57  -అమెరికా వ్యావహారిక భాషా ప్రచారకుడు, వెర్మాంట్ రాష్ట్ర ఆస్థానకవి –రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్ -3(చివరి భాగం )

     మళ్ళీ అమెరికాకు తిరిగి రాగానే యదా ప్రకారం ఒక ఫారం ను కొణి సాగు మొదలు పెట్టాడు .హాలిక కవి అయ్యాడు .మొదటగా న్యు హాంప్ షైర్లోని ఫ్రాన్కోనియా వద్ద కొండ ఎక్కే మార్గం లోను తర్వాత  వెర్మాంట్ లో షా,ఫ్ట్స్ బరీ ,కాంకార్డ్,,కార్నర్స్ ,రిప్టన్ లలో  కొన్నాడు .డబ్బూ పోయీ శనీ పట్టే నన్నట్లు చేతులు కాల్చుకోవతమేకాని పెన్నీ రాబడి రాలేదు .మళ్ళీ లేక్చరింగ్ చేబట్టి ‘’కల్చర్ అగ్రి కల్చర్ కు ఊతమిస్తు౦దను’’ కొన్నాడు .చాలా ప్రతిభావంతంగా ,యాదృచ్చికంగా ,అతి సహజంగా మాట్లాడే నేర్పున్న వాడు కనుక శ్రోతలను బాగా మెప్పించేవాడు .తన కవితల్ని వినిపించే వాడు వాటితో స్థానిక కధలకు ప్రచారం జరిగింది .అనేక గ్రంధాలు ,చాటువులు వినిపించి అలరించేవాడు .మళ్ళీ కాలేజి లో చేరాడు ఈ సారి విద్యార్దిగానో విద్యా వేత్తగానో కాదు ‘’పోయెట్ రెసిడెన్స్ ‘’గా కాంపస్ ఇంఫ్లుఎన్స్ గా ,ఒక విధంగా ‘’పొయెటిక్ రేడి యేటర్’’గా చేరాడు .40వ ఏటనుండి అనేక విద్యా సంస్థలలో ఇలాగాడిపి ,మిచిగాన్ లోని డార్ట్ మౌత్ లోను ,ముఖ్యంగా మీసా చూసేట్స్లోని ఆమ్ హీరస్ట్లో ఉన్నాడు

  నార్త్ ఆఫ్ బోస్టన్ ప్రచురణ తర్వాత ఇక ఆపు లేకుండా కవిత్వ పఠనం,రచనలలో మునిగిపోయాడు .రాసినది ప్రతిదీ స్వీయానుభవం టో భావ తీవ్రతతో రాశాడు .అవసరమైన చోట్ల విషాద మలుపులు పెట్టేవాడు ..కొన్ని సార్లు ఆయన కవిత్వం కబుర్లు చెప్పేది .మరికొన్ని సార్లు వాటి బాణీలను అవే కట్టుకొని బయట పడేవి .చాలాసార్లు మాట్లాడుతూ పాటలతో పలకరించేవి .1916లో ‘’మౌంటేన్ ఇంటర్వల్ ‘’ప్రచురించాడు .అందులో ‘’యాన్ ఓల్డ్ మానస్ వింటర్ నైట్ ,’’బిర్చేస్ ‘’’’ఫైర్ అండ్ ఐస్ ‘’వంటివి అద్భుతమనిపిస్తాయి .చాటువులలో నిరుత్సాహ భావాన్ని పొదిగే వాడు .ఉదాహరణకు –

‘’Some say the world will end in fire –some say in ice –from what I have tasted of desire –I hold with those who favor fire -.But if it had to perish twice –I think I know enough of  hate –To say that for destruction ice –is also great –And would suffice ‘’

  ఫ్రాస్ట్ ప్రజాకవి అయిపోయాడు బిరుదులూ ,గౌరవాలు వచ్చి పడుతున్నాయి .’’నేషనల్ ఇన్ స్టి ట్యూట్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ లెటర్స్ ‘’బంగారు పతకమిచ్చి సత్కరించింది .అనేక సంస్థలు విద్యాలయాలు ఆహ్వానించి సన్మానించాయి ..నాలుగు సార్లు పులిట్జర్ బహుమతి పొంది ,రికార్డ్ సృష్టించాడు .ఈ గౌరవాలు ఆదారాలు ఆయన కవిత్వానికి ఆటంకం కాలేదు .వీటి గురించి తన మొదటి పుస్తకం లోనే ‘’They would not find me changed from him they knew –only more sure of all I thought was true ‘’అని రాసిన నిర్లిప్తుడు ఫ్రాస్ట్ .పొగడ్తల హోరు విజ్రుమ్భించినా ,అతని వ్యతిరేకులు మాత్రం  తన పాత అప్రయత్న విధానాన్ని బలి చేశాడు అన్నారు .ఇప్పుడు వాళ్ళ కళ్ళకు ఫ్రాస్ట్ ‘’Play with the role of a self conscious  homespun philosopher ‘’గా కనిపించాడు .ఫ్రాస్ట్ అభిమానులు నిత్య జీవితం లోని సమస్యలను వదిలి సంప్రదాయ వాడిగా ఉన్నాదన్నారు .అన్ని సంక్షేమ కార్య క్రమాలపై ఆయనకు ఉన్న తూష్ణీ భావాన్ని తెలియ జెప్పటానికి ఆయన రాసిన –‘’I have none of the tender than –thou –Collectivistic  regimenting love –with which the modern world is being swept ‘’పంక్తులను ఉదహరిస్తారు .’’నేను యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు రాడికల్గా ఉండటానికి సందేహించా .కారణం ముసలి వయసులో కన్జర్వేటివ్ ను అయిపోతానేమోనని భయం ‘’అన్నాడు .ఎప్పుడు ఆయన సేఫ్ జోన్ లో ఉన్దేప్రయత్నమే చేశాడు అంటారు .ఆయనది క్రాకర్ బాక్స్ ఫిలాసఫీ అన్నారు .అయితే జీవించి ఉన్న యే అమెరికా కవీ ఫ్రాస్ట్ లాగా సామాన్య మనుషుల చర్యల గురించి రాయలేదు ‘’అన్నాడు ప్రముఖ విమర్శకుడు జారెల్ .’’వాళ్ళందరూ వాస్తవ వ్యక్తులు .వారిమాటలు,ఆలోచనలూ ,ఎమోషన్లూ యదార్ధాలే .ఇవన్నీ చదివితే ఫ్రాస్ట్ తానూ రాసిన పుస్తకాలలో లేడని ,యదార్ధ ప్రపంచం లోనే ఉన్నాడని తెలుస్తుంది .వస్తువుల  విషయాలలోని ఆహ్లాదం విషాదం ,నిరుత్సాహం ఆయనలోని వేదన అన్నీ అర్ధ వంతాలైన కవిత్వం రాశాడు. ఇంతకంటే ఎక్కువ న్యాయాన్ని సున్నితత్వానికి ,ప్రేమకు ,ఆనందానికి కలిగించిన వారు లేరు అన్నది పూర్తీ యదార్ధం .

   కవులు ముసలి వారైన కొద్దీ పాడాలనే అభిలాష తగ్గిపోతుంది కాని దీనికి విరుద్ధం ఫ్రాస్ట్ ..యాభై ,అరవై ఏళ్ళ మధ్య ఆయన వైవిధ్యం తారా స్థాయికి చేరింది .’’happiness makes up in height for what it lacks in length’’, ’’choose something like a star ‘’,the gift out right ‘’వంటివి ఎన్నో .వీటిలో ‘’కమిన్ ‘’చాలా చిన్నదిగా షార్ప్ గా ఉంది –

‘’As I came the edge of the woods –thrush music hark –now if it was dusk outside –inside it was dark

I was out for stars –I would not come in-I meant not even if asked-And I had not been ‘’

  ఫ్రాస్ట్ 80వ పుట్టిన రోజున ‘’ఎఫోర్ సేడ్’’అనే ఆయన కు ఇష్టమైన ఆయనే ఎంపిక చేసిన అభిమాన కవితా సంపుటి వెలువడింది .రాబిన్సన్ చని పోయాక వచ్చిన ‘’కింగ్ జాస్పర్ ‘’కు ముందుమాట రాస్తూ ఫ్రాస్ట్ ‘’The style was not only the man but that style was the way the man takes himself ‘’అని రాశాడు .కవిత తనను తానూ చెప్పుకు పోవాలి అని ఫ్రాస్ట్ అభిప్రాయం .చాలా అరుదుగానే తానూ వివరణలిస్తాడు .’’కవిత  ఆనందం తో ప్రారంభమై జ్ఞానం తో అంతమవాలి  ‘’అన్నదే ఫ్రాస్ట్ దృక్పధం మానసిక స్థితి –మూడ్ కు అది మొదటి చిత్రం అవుతుంది .రాసేవాడికి చదివే వాడికి ఆశ్చర్యం ఉండదు . ‘’For me the initial delight is in the surprise of remembering something I did not know I knew ‘’అంటాడు ఫ్రాస్ట్ .

 ఫ్రాస్ట్ ప్రాచుర్యానికి కారణాలు వెతకటం కోసం పెద్దగా కస్ట పడక్కర లేదు .ఆయన మార్గ దర్శికత ,కవితా పదజాలం ,అందులోని సొగసు చదువరులను కట్టి పడేసి ఆయనకు కృతజ్నులౌతారు .కవితలు యెంత ఆకర్షణగా ఉంటాయో అంత సవాలుగా ఉండటం ఆయన ప్రత్యేకత .అందుకే రచయిత లూయీ అంటర్ మేయర్ ‘’never has poetry accomplished a more complete act of sharing ‘’అని ఫ్రాస్ట్ కవిత్వ ప్రత్యేకతను తెలియ జేశాడు .

   1922 జూన్ లో వెర్మాంట్ లోని ‘’స్టేట్ లీగ్ ఆఫ్ వుమెన్స్ క్లబ్ ‘’రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్ ను’’ వెర్మాంట్ ఆస్థానకవి  ‘’గా ప్రకటించింది .దీన్ని ‘’న్యు యార్క్ టైమ్స్ ‘’అధిక్షేపిస్తే సారా క్లెఫ్ హార్న్ మొదలైన మహిళలు సమర్ధించారు .1961జులై 22న వెర్మాంట్ రాష్ట్ర శాసన సభ సంయుక్త సమావేశం లో ఫ్రాస్ట్ ను ‘’వెర్మాంట్ రాష్ట్ర ఆస్థాన కవి ‘’గా ప్రకటించి గౌరవించింది .వెర్మాంట్ రాష్ట్రం ఫ్రాస్ట్ పేరు ను అక్కడున్న ఒక పర్వతానికి పెట్టి గౌరవించింది .

  ఫ్రాస్ట్ జీవితకాలం లో సుమారు 40 కవితా సంపుటాలను ,4 నాటకాలను ,7వచన గ్రంధాలను రాశాడు అయన రాసిన లేఖలు ‘’లెటర్స్ ఆఫ్ రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్ ‘’గా వచ్చాయి .మానవ అస్తిత్వాన్ని అన్వేషించటం లో ,తనతో సంబంధం లేని విశ్వం లో ఒంటరితనం పైనే కవిత్వం రాశాడు .ఫ్రాస్ట్ కవిత్వం 19వ శతాబ్ది అమెరికన్ కవిత్వ క్రాస్ రోడ్ పై ఉంది అన్నారు  Frost believed that “the self-imposed restrictions of meter in form” was more helpful than harmful because he could focus on the content of his poems instead of concerning himself with creating “innovative” new verse forms.^[26]

ఫ్రాస్ట్ పబ్లిక్ లోకి బాగా వచ్చేవాడు అసలు ఆయన ను రుషి అనాలా కవి అనాలా అనే సందిగ్ధం ఉంది .28 యూని వర్సిటీలనుంది గౌరవ డిగ్రీలు పొందాడు అందులో రెండు ఇంగ్లాండ్ యూని వర్సిటీలు ఉండటం విశేషం .ఆయనను వర్డ్స్ వర్త్ తో పోలుస్తారు .’’నీకు అదృష్టం దురదృష్టం ఏదైనా పట్ట వచ్చు .కాని నీకు చివరికి కావాల్సింది కృప మాత్రమే ‘’అంటాడు దీనిపైనే ‘’ఎ మాస్క్ ఆఫ్ రీజన్ ‘’ ఎ మాస్క్ ఆఫ్ మెర్సి’’అనే రెండు దీర్ఘ కవితలు రాశాడు 89ఏళ్ళు ‘’నాన్ కన్ఫర్మార్ ‘’గా జీవించి 29-1-1963న రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్ ‘’మరణ మంచు ‘’-డెత్ ఫ్రాస్ట్ లో కలిసిపోయాడు .’’గ్రేటెస్ట్ ఆఫ్ ది అమెరికన్ పోయేట్స్ ఆఫ్ ది సెంచరి ‘’అని పించుకొన్నాడు. అమెరికాలోని న్యు ఇంగ్లాండ్ జానపద కవిగా ప్రారంభమైన ఆయన కవితా ప్రస్తానం జాతీయ ,అంతర్జాతీయ కీర్తి నార్జించింది .జాన్  ఎఫ్ కేన్నేడి అమెరికా ప్రెసిడెంట్ అయినప్పుడు రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్ ను సగౌరవంగా ఆహ్వానించిసత్కరించి  ‘’ది గిఫ్ట్ అవుట్ రైట్ ‘’కవితను చదివించి  ప్రజలకు స్పూర్తి కలిగించాడు అంతవరకూ యే అమెరికన్ ప్రెసిడెంట్ కూడా ఒక కవికి ఇంతటి గౌరవాన్ని పదవీ ప్రమాణం నాడు కలిగించలేదు .కేనేడీ ఫ్రాస్ట్ లు రికార్డ్ సృష్టించారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -16-5-16-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -143

 57  -అమెరికా వ్యావహారిక భాషా ప్రచారకుడు, వెర్మాంట్ రాష్ట్ర ఆస్థానకవి –రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్ -2

   విమర్శకులు ఫ్రాస్ట్ లిరిక్స్ ను బాగా ఆదరించారు .ఆయన వాడిన  అతి సాధారణ శబ్ద జాలాన్ని ,పరిశీలనా దృష్టినీ అభినందించారు .మరచిపోయిన ఆలోచనలను మరపు రాని విధంగా మలచిన తీరు అసాధారణం అన్నారు .ఒక ఏడాది తర్వాత రెండవ పుస్తకం అచ్చు అయి ఫ్రాస్ట్ కీర్తి బాగా వ్యాపించి ప్రసిద్ధుడయ్యాడు  .అట్లాంటిక్ కు ఇరువైపులా ఉన్న దేశాలు ‘’నార్త్ ఆఫ్ బోస్టన్ ‘’కవిత్వం లో నవీన హృదయాన౦దకర భావాలు సహజ సుందరంగా  మానసిక విశ్లేషణాత్మకంగా ఉన్నాయని మెచ్చుకొన్నారు .సాధారణ భాష ను అత్యంత శక్తి వంతంగా ప్రయోగించిన తీరు అందర్నీ ఆకట్టు కొన్నది .కవితాపర0 గా నేటివిటీ ఉన్న విషయాలను ఎన్నుకొని వాటిని అందల మెక్కించాడు  .అందులో వ్యావహారిక పదాలు అందాలొలుకుతూ సొగసు చేకూర్చాయి .ఇదొక కొత్త వరవడి .మార్క్ వాన్ డోరేన్కు ఫ్రాస్ట్ కవితలో సహజ సంభాషణా చాతుర్యం ఉట్టిపడింది ,.ఆయన ఏది రాసినా  ప్రజలు మాట్లాడుకొన్నట్లుగా ఉండటం గొప్ప విశేషం .ఫ్రాస్ట్ కు గొప్ప గొప్ప విషయాలను యెంత తేలిక పదాలలో చెప్ప వచ్చో బాగా తెలుసు .అందుకే అతని కవిత్వం లో సహజత్వం పరిమళిస్తుంది ‘’అన్నాడు

       నార్త్ ఆఫ్ బోస్టన్ కు ఉపశీర్షిక గా ‘’ఎ బుక్ ఆఫ్ పీపుల్ ‘’అని పెట్టటం సార్ధకమైంది .ప్రజల గురించేకాదు వారి నేపధ్యాన్నీ వివరించే కవితలు ఇవి .కొన్ని గంభీరంగా ఉన్న డ్రామాలూ రాశాడు .వీటిలో  ఏకా0కి కలే ఎక్కువ .వ్యవసాయం ఒట్టిపోయి ఆప్రదేశం లో పారిశ్రామిక విస్తరణ జరుగుతున్ననేపధ్యం పై ఎక్కువ గా రాశాడు .అతని సహచరుడు న్యు ఇంగ్లాండ్ కవి ఎడ్విన్ ఆర్లింగ్టన్  రాబిన్సన్ లాగానే స్వీయ ప్రేమ, కోరిక లోని చెడునువ్యతిరేకిస్తూ  ఫ్రాస్ట్  కవితలల్లాడు .కానీ ఆయన లాగా కాకుండా అడవులు మానసిక ప్రశాంతికి నిలయాలని ,సహజ రోగ నివారకాలని ,భూమి అన్నీ ఇచ్చే మాత్రు మూర్తి అని నమ్మాడు .రాబిన్సన్ తో కలిసి ముసలి ,ముతక, పేద బలహీన వర్గాలకు సహాయం చేసి సంతృప్తి చెందాడు .

  నార్త్ ఆఫ్ బోస్టన్ లో ప్రజలే డామినేట్ చేస్తారు .’’హోం బరియల్ ‘’కొత్త అసాధారణత కనిపిస్తుంది .ఇందులోని మాటలు అందరూ మాట్లాడేవే .కాని సందర్భం మాత్రం చాలా విశేషం గా ఉంటుంది .సహజమైన మాటలేకాని అనుభవం లో అసాధారణంగా ఉంటాయి .కాళ్ళ చెప్పులకు అంటిన బురద కూడా కవితా స్థానం పొందింది .’’ది విచ్ ఆఫ్ కూస్ ‘’ దెయ్యం కద .చనిపోయిన వాడి ఎముకలు మెట్లు ఎక్కి భయం భీభత్సం సృస్టిస్తాయి .’’కోడ్’’అనేది మరో వింత కామెడి ,దాదాపు ట్రాజెడీ.’’The House keeper ‘’ is an instance of pure talk not only in poetry  but talks as poetry ‘’.అదొక కుటుంబ నాటకం .

  1915లో ఫ్రాస్ట్ అమెరికాకు ఒక సెలెబ్రిటి గా తిరిగొచ్చాడు .అజ్ఞాత వ్యక్తిగా అమెరికా నుండి బయటికి వెళ్ళినవాడు ఇప్పుడు’’ నవీన అమెరికా కవిత్వ నాయకుడి ‘’గా కాలుపెట్టాడు .విమర్శకులు బ్రహ్మ రధం పట్టారు .ఆయన తమ వాడే నని యెగిరి గంతులేశారు .లండన్ లో ఎజ్రా పౌండ్ స్నేహితుడుగా నేకాక పోషకుడుగా ఉండేవా డు .ఫ్రాస్ట్ ను ‘’ఇమేజిస్ట్ ‘’కవిగా మారుద్దామని ప్రయత్నించి విఫలు డయ్యాడు.కొందరు క్లాసిస్ట్ అని మరికొంతమంది హ్యూమనిస్ట్ అని ,రియలిస్ట్ అని రూరలిస్ట్ అనీ అన్నారు వీటికి సమాధానంగా ఫ్రాస్ట్ ‘’If I must be classified I might be called a  Synecdochist ,for I prefer the synecdoche in poetry –that figure of speech in which we use a part for the whole ‘’అని స్పష్టంగా చెప్పాడు .తాను అఖండత్వాన్నికోరేవాడినని అందులో యే కొద్దిభాగమైనా పూర్ణత్వానికి ప్రతీకగా ఉంటుందని అర్ధం .

  ఇలాంటి సరదా స్టేట్ మెంట్ లు ఆయనకిష్టం .ఎక్కువగా చెప్పకుండా అన్నిటినీ సూచించటం ఫ్రాస్ట్ లక్షణం .ఒక మేధావి సలహా మేరకు రోజూ ఒక అవ్యక్త ఉపన్యాసం రాసి దానికి చక్కని ఆకృతి కలిపించేవాడు .రియలిజం పై చెబుతూ ‘’రియలిస్ట్ లలో రెండు రకాలున్నారు .ఒకాయన అసలైన పోటాటో ను చూపించటానికి దానికి అంటిన మట్టీ మశానం తో సహా చూపిస్తాడు .అది నమ్మినవాడు దాని దుమ్ము దులిపి అసలు బంగాళా దుంపను చూపిస్తాడు .నేను రెండో రకం వాడిని .కళ జీవం తో ఉండాలంటే దాన్ని శుభ్రం చేసి తోలు తీయాల్సిందే నాది అదే పని ‘’అన్నాడు .’’ఒక్కోసారి నెను  రాసే పదాలలో అనుమానం వచ్చి నన్ను నేనే ప్రశ్నించుకొంటాను .నాకు సరైన సమాధానమే లభిస్తుంది .మాటలు వాటికి కావాల్సిన స్థానాల్లో అవే వచ్చి చేరుతాయని నమ్ముతాను .సాహిత్యం పై నా నిర్వచనం ‘’మాటలు చేతలుగా మారటం ‘’అన్నాడు ఫ్రాస్ట్ .

       ఫ్రాస్ట్ భావాలన్నీ ఆయన లాండ్ స్కేప్ కు చెందినవే .ఆ లాండ్ స్కేప్ లో ఆయన ముఖమే ప్రత్యక్ష మౌతుంది .ముడి గ్రానైట్ రాయిని సాన బెడితే వచ్చే బొమ్మలాగా ఆయన కవళికలు ఉంటాయి .పాలిపోయిన నీలి కళ్ళు వేళాకోళం చేస్తున్నట్లున్న నవ్వు ,కందిరీగ కుడితే వాచిపోయినట్లున్న కింది పెదవి తో బలీయమైన శరీరం తో కనిపిస్తాడు ఫ్రాస్ట్ .ముభావం గంభీరం అయిన విద్యా వేత్త ముఖం ఆయనది .తన ‘’  కలేక్టేడ్ పోయెమ్స్  ‘’కు ముందు మాట రాసుకొంటూ ‘’విద్యావేత్తలూ కళాకారులను విసిరేసిన తర్వాత వాళ్ళు బాధ పడుతూ తమలో విభేదాలకు కారణం ఏమిటి అని వితర్కి౦చు కొంటారు .ఇద్దరూ కూడా జ్ఞానం ద్వారానే పని చేస్తారు అయితే తేడా ఎక్కడ ఉంది అంటే వారు పొందిన జ్ఞాన మార్గాలలోతేడాఅని నా అనుమానం . .విద్యా వేత్తలు తమ మనస్సాక్షి పరి పూర్ణత తో,తర్కం తో ,జ్ఞాన సముపార్జన చేస్తారు .కవులు పుస్తకాలతోనూ ,అవిలేకు0డాను  ఉత్సాహ ఉల్లాసాలతో సాదిస్తారు   .వారు దేనికీ కట్టుబడి ఉండరు .కాని తమవద్దకు  వచ్చి  చేరి అంటుకొనే వాటిని తప్పకుండా స్వీకరిస్తారు .

             సశేషం

                మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-15-5-16-ఉయ్యూరు

మండు వేసవి తాపం తీర్చిన చినుకు జల్లు

ఎండలుమెండు గా కాస్తున్న నడి వేసవిలో  భానుప్రతాపం నలభై కి పైగా ఉన్న కాలం లో 11వసంతాలు పూర్తి చేసుకొని 12వ ఏట అడుగు పెట్టిన చినుకు మే నెల ప్రత్యేక సంచిక కురిపించిన చిటపట చినుకులలో రెండు రోజులు చదివి తడిసి ముద్దయ్యాను .ఒక సంక్షిప్త విజ్ఞాన సర్వస్వమని పించింది .శ్రీ నండూరి వారి ప్రత్యేక శ్రద్ధకు జోహార్లు .184పేజీలతో ,25వైవిధ్య కధలు ,6సమీక్షలు ,14విశ్లేషణాత్మక వ్యాసాలు ,25కవితలు ,,చారిత్రిక పరిశోధక బ్రహ్మ శ్రీ పి.విపరబ్రహ్మ శాస్త్రి గారి తో శ్రీ పన్నాల భట్టు గారి ముఖా ముఖీతో ‘’అందమైన ఎటో కొత్తస్వరం కోసంఎదురు  చూస్తున్నచేపకళ్ళ చిన్నదాని ముఖ చిత్రం తో ప్రత్యేక చినుకు ‘’ సంపాదకులు ఆశించినట్లు కొత్త స్వరం వినిపించింది .

శ్రీ జొన్న విత్తులవారి ‘’ఝరి’’కద పత్రికకే తలమానికం .ఆ రచనా ఝరిలో కొట్టుకు పోతాం .అంత పకడ్బందీ గా ఉంది .నేటివిటీ వసంతమై విరిసింది .శ్రీ రామా చంద్ర మౌళి వినిమయ సంస్కృతీ మేక్ అండ్ సేల్స్ పై  రాసిన కదా బాగుంది .మనిషి తనను సామాజిక రుగ్మతల నుండి కాపాడుకోవాలని హితవు చెబుతూ ,ఇంజనీరింగ్ కాలేజీలు ఫీజ్ రీ ఇమ్బర్స్ మెంట్ నిలయాలయ్యాయని చదువు చెప్పరని ,అక్కడి రాంకులు ,డిస్టింక్షన్లు  బోగస్ అని నిర్మొహమాటంగా చెప్పారు .చదువే ధైర్య స్తైర్యాలిచ్చి జీవితాన్నిస్తు౦దన్నారు .మనం మనకోసం సమాజం కోసం దేశం కోసం బతకాలన్న సత్యాన్ని చెప్పారు .చనిపోదామనుకొన్న ప్రేమికులు చివరికి కలిసే జీవించాలని నిర్ణయి౦చుకొన్నకద శ్రీమతి సత్యవతి గారి ‘’కలిసే ప్రయాణం .దేశం లో ,కాలం లో కొత్త నీరు ప్రవహిస్తుందని విహారి కధలో చెప్పగా ,నారాయణ్ మలయాళీ కధకు శ్రీ స్వామి తెలుగు సేత బాగుంది చక్కని వ్యంగ్యమూ ఉంది .సామాన్య కిరణ్ కద ఒక అభాగ్యు రాలైన విధి వంచిత   వ్యధ .తనకోసం వచ్చే విటుల్ని ‘’కుక్కలు కాదు ఇంకేవో ‘’అనటం ,వేశ్య రేప్ చేయబడితే ఎవరూ పట్టించుకోక పోవటం నేటి సమాజ స్థితికి అద్దంపట్టింది .సొల్లు అదే నండీ సెల్లు అదే బాబూ ‘’ఊసు ‘’కోసం రేపటి జనరేషన్ ఎలా పుట్టటానికి తయారై లోకం లోకి వస్తారో చెప్పే  శ్రీమతి జ్యోతిష్మతి సరదా కత,గిరిజన స్కూల్ కోసం ఉన్న భూమిని  ప్రభుత్వానికి అర్పించి తిండిలేక తన నేలమీదే తాను పరాయివాడైన బూగన్న కద కళ్ళు తెరిపిస్తాయి .వేదగిరి రాంబాబు రాసిన అందం కధలో మానసిక అందం గొప్పదని చాటారు. పలమనేరు ,బాలాజీ ప్రేమకధ చిలిపిగా సాగితే ,మిధ్యాహ్న భోజనమైన మధ్యాహ్న భోజనం కద ఓబుల్ రెడ్డి రాశారు .సాధువును మోసం చేసిన ముగ్గురు కుర్రాళ్ళు పోలీసుల చేతిలో ధర్డ్ డిగ్రీ ట్రీట్ మెంట్ పొందటం విష్ణుతో పాటు సాధువూ ఎస్సై చేతిలో చావటం ఒళ్ళు గగుర్పొడిచేట్లు రాశారు అద్దేపల్లి ..దేవ పుత్రది ఛిన్న కధే కాని పెద్దమనసున్న అవ్వ కద.’’ఆయమ్మ కంటిలో ఆకులను నమిలి మింగి రసాన్ని ఊదితే అంటూ ముట్టూ లేదు ఇప్పుడేమిటి తమ్బాకులు మీదికి ఇసిరేసి౦దేమి  ‘’అని మనవడు అడిగితె అవ్వ ‘’దాన్ని ‘’వైద్దికం’’అంటారు దానికి దోషం లేదు ‘’అన్న అవ్వ గొప్ప మనసు ను దర్శింప జేస్తాడు .    . మిగిలిన కధలూ బాగానే నడిచాయి అలరించాయి .

కవితలలో అడిగోపుల అండమాన్ జైలు లో ‘’ఒక గది హింస ఇంకొక గదికి తెలియదు ‘’అన్నారు .శివారెడ్డి ‘’దేవుడు కూడా లేని వాళ్ళం ‘’అని అనాధతో అనిపిస్తాడు .దేశాన్ని ప్రేమించి దానికోసం పాటు పడే వాడుంటే అడ్రస్ చెప్పమన్నారు దాస్ .తొలకరి కన్నీరు హృదయం లోకి ఇంకిందట లక్ష్మీ రాధికకు .వెంకట రెడ్డి ‘’ఆలోచనలు ‘’లో ‘’వ్యక్తిత్వం అంటే జీర్ణించుకొన్న అలవాట్లే ‘’.దేశానికి తలపాగా లాంటి,జాతి కడుపు ఆకలి తీర్చే  రైతన్న కనిపించటం లేదు కారణం భూగోళం ఆకలి పుండుగా మారటమే ‘’అని రవీంద్ర ,అంటే, కాశ్మీర్ ముఫ్తీ కి హైమవతి కుంకుమ పూల హారం వేశారు .’’నువ్వు గుమ్మం లో ఎదురవ్వడం కాదు –బ్రతుకంతా తోడవటం ముఖ్యం ‘’అనగల సత్తా పాటిబండ్ల రజనిది.ఒంగిన  ఆకాశం  వంకకే తన పయనమని ,ప్రతిక్షణం ప్రతీక్షణం స్వప్నాల సుమ వాటికలో కోర్కెల కొమ్మకు పూచిన పుష్పం లా శిధిలమై ,శీర్ణమై రాలి పోతాను నీ ముందు ‘’అన్న సూర్య ప్రకాష్,’’నాన్న పై ఖండువా ,నా దుఖాన్ని అదిమి పెట్టే అధారమయింది ‘’అన్న నాగ రాజ లక్ష్మి అభినందనీయులు .స్వేచ్చ విలువ లింకన్, మహాత్ముడు ,,మండేలాలకే తెలుసు అంటాడు శ్రీ హస్త .’’అతడు ఎదురై నాలో అలజడిని ,అలల జడిగా మారుస్తాడు .నేను అప్రయత్నంగా అక్షరమైతే ,అతడు నా ముందు అద్దమై నిలబడుతాడు ‘’’అన్నమాటలు ’నల్లా ఇరికే ‘’గా ఉన్న రోహిణి కుమార్  భావుకత  .అరసవిల్లి కృష్ణ ప్రోజ్ పోయెం ,’’దూరం గా జలపాతం కనిపిస్తుందేమోనని సూర్యుడు చెట్ల భుజాలెక్కి చూస్తున్నాడు ‘’అన్న ఆంజనేయ కుమార్ ఎండాకాలం కవితలు కొత్త స్వరమే పూరించాయి .’’వెలుతురు సోకని మరణ మార్గాల ద్వారా –కాంతి అడుగుల విత్తనాలు నాటి వద్దాం ‘’అని రాసిన మెర్సీ అభినందనీయురాలు .తతిమ్మా కవితలూ ఎన్నదగినవే .

భట్టుగారి పరబ్రహ్మ శాస్త్రి గారితో ఇంటర్వ్యు ఆయన ప్రతిభను చాటింది ‘’ఆసేతు హిమాచల పర్యంతం ‘’అనే కాన్సెప్ట్ ను తెచ్చి రుజువు చేసినవాడు సముద్ర గుప్తుడు అంటారు శాస్త్రిగారు .చారిత్రిక పరిశోధనా పరమేశ్వరులాయన . అశోక్ కుమార్ రూప విమర్శ సమగ్రమై విశేషంగా ఉంది .జయకాంతన్ కధల్లో మానవీయతను మధురాంతకం దర్శిస్తే ,రాజి రెడ్డి వైబ్రేటింగ్ వాక్యాలు ,ఫ్లెక్సిబుల్ గా సాగి రూపొందించిన శిల్పమే అది అని ,ఆయన వాకింగ్ ,డాన్సింగ్ కలిసిన రచయితగా లక్ష్మీ నరసయ్య చూపాడు .రాచపాలెం రెడ్డిగారి పునర్మూల్యాంకనం యెంత అవసరమో చదివితే తెలుస్తుంది .సాహిత్య చరిత్ర నిర్మాణం లో మణిపూస శ్రీమతి సుసర్ల నరసాంబ గురించి కాత్యాయిని గారు ఎన్నో విషయాలు తవ్వి తీశారు .కడియాల వార్షిక ‘’కవితా వికాసం ‘’వారి ప్రతిభా ,నిష్పక్ష పాతాలకు నిదర్శనం .ఒకప్పుడు ఆంద్ర ప్రభలో శ్రీ వాత్సవ ఇలాగే రాయటం జ్ఞాపక మొస్తుంది .అమ్మల౦దరికి వందనాలు  ఉమా గారు చేస్తే ,,సామ్యుల్ బెకెట్ అసంగత నాటక విశేషాలను ఆడెపు లక్ష్మీ పతి తనదైన శైలిలో సమగ్రంగా వివరించారు .క.వ.న.శర్మ గారి ఐజాక్ అసిమోవ్ జీవిత చిత్రణ మంచి స్థాయిలో ఉంది. మిగిలిన వ్యాసాలూ జాగ్రత్తగా చదవ దగినవీ అధ్యయనం చేయ దగ్గవికూడా .

కొత్త స్వరాన్ని వినిపిస్తానన్న సంపాదకుడి ఆశయాలకు అనుగుణం గా చినుకు ఆస్థాన కవి, రచయిత గాయకులైన గుమ్మా ,వెన్నా ,జాన్సన్ ,లంకె, సశ్రీ ,బృందావనం ,రామ తీర్ధ ,జగద్ధాత్రి మొదలైన వారు పాతవారే అయినా కొత్త స్వరాలూదారు .చినుకుకు కొత్తదనం చల్లదనం ,పరిమళం అద్దారు  కొన్ని వడగళ్ళ చినుకులూ కురిపించారు .ఇందులో శిమ్మన్న గారు లేక పోవటం వెలితిగా ఉంది .వంద రూపాయల ఈ ‘’ప్రత్యేక చినుకు ‘’వేసవి  హృదయ తాపాన్ని తీర్చే చల్లని చినుకుల ఝరి.

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15-5-16-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -142

 57  -అమెరికా వ్యావహారిక భాషా ప్రచారకుడు, వెర్మాంట్ రాష్ట్ర ఆస్థానకవి –రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్

న్యు ఇంగ్లాండ్ అనే మాసాచూసేట్స్ ను అత్యంత ప్రతిభావంతంగా ఆవిష్కరించినవాడైన రాబర్ట్ ఫ్రాస్ట్ 26-3-1874న కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రం లో సాన్ ఫ్రాన్సిస్కో లో జన్మించాడు .అందుకని ఆయన రచనల్లో ఆ మట్టి వాసనలు –నార్త్ ఆఫ్ బోస్టన్ ,మౌంటేన్ ఇంటర్వెల్ ,ఎఫాఆర్దర్ రేంజ్ ,న్యు హాంప్ షైర్,స్తీపుల్ బుష్ వంటి వాటిలో   ప్రత్యక్షమౌతాయి .అమెరికా దూర పాశ్చాత్య భాగం లో జన్మించటం యాదృచ్చికం .తలిదండ్రులిద్దరూ తూర్పు ప్రాంత0 లో పుట్టిన  పల్లెటూరి మేస్టార్లు  .ఇక్కడే వారి పూర్వీకులు ఎనిమిది తరాలుగా నివశించారు .తల్లి స్కాట్ లాండ్ కు చెందిన సముద్ర యాన ఆర్క్నీ  కుటుంబానికి చెందినవారు. తండ్రి వైపువారు ఇంగ్లాండ్ నుండి వచ్చి స్థిరపడిన వాళ్ళు .తండ్రి విలియం ప్రెస్కాట్ ఫ్రాస్ట్ సహజంగా దేనికీ కట్టుబడని వాడు .ఉపాధ్యాయ వ్రుత్తి వదిలేసి ,న్యు ఇంగ్లాండ్ రిపబ్లికన్ నుండి తిరుగు బాటు చేసి కాలిఫోర్నియా చేరి అక్కడ సాన్ ఫ్రాన్సిస్కో బులెటిన్అనే డెమోక్రాటిక్ పార్టీ పత్రికకు  సంపాదకుడయ్యాడు .ఆయన మనసంతా సౌత్ మీదే ఉండేది .కొడుకు రాబర్ట్ పుట్టటానికి పదేళ్ళ ముందే సివిల్ వార్ పూర్తి అయినా కొడుకు కు రాబర్ట్ లీ ఫ్రాస్ట్ అని పేరు పెట్టుకొన్నాడు .రాజకీయాలలో ప్రవేశించిన ఆయనకు  ఆరోగ్యం సహకరించలేదు .ముప్ఫై ఏళ్ళకే క్షయ వ్యాధితో చనిపోయాడు .భార్య కొడుకుని ,,కూతుర్ని తీసుకొని మాసా చూసేట్స్ లోని  లారెన్స్ చేరి మామగారి దగ్గర ఉంది .అప్పటికి మనకవి వయసు పది మాత్రమే .

           తల్లి మళ్ళీ ఉపాధ్యాయురాలుగా పని చేస్తూ ,ఖాళీ సమయాలలో ఇంకా యేవో వ్యాపకాలలో ఉంటూ పిల్లల పోషణ చేసింది .కాలి  ఫోర్నియాలో చదువు ఏమీ సాగలేదు రాబర్ట్ కు .ఎలాగో అలా కాలేజి నుంచి బయట పడ్డాడు . తన చదువు గురించి చెబుతూ ఫ్రాస్ట్ ‘’ఒకటిన్నర ఏడాది యే గ్రేడూ లేని కాలిఫోర్నియా చదువు ,నాలుగేళ్ల లారెన్స్ హై స్కూల్ చదువు మాత్రమీ నేను చదువుకొన్న చదువు .’’అన్నాడు 12వ ఏట కొద్ది పొలం కౌలుకు తీసుకొని వ్యవసాయం చేశాడు ,ఒక’’ షూ షాప్’’పీస్ వర్కర్ గా  పని చేశాడు .16ఏళ్ళ వయసులో బాబిన్ వాగన్ ను లాగేపని లారెన్స్ టెక్స్టైల్ మిల్ లో చేశాడు .18ఏట కార్బన్ పెన్సిల్  లాంపులు స్పిన్నింగ్ యంత్రాలకు అమర్చటం డైనమో బాగు చేయటం వంటి చిన్న చిన్న పనులు చేశాడు .17వయసులో డార్ట్ మౌత్ చేరి మూడు నెలలకే మానేశాడు .చాలా రెస్ట్ లెస్ గా  ఉంటూ  పుస్తకాలు చదవని శిక్షణ  లోటు అనుభవించాడు .తల్లి చేసే చోట ఒక టరం టీచింగ్ చేసి మళ్ళీ వ్యవసాయం లో చెయ్యి కాల్చుకొన్నాడు .షేక్స్ పియర్ కవిని జనాలకు పరిచయం చేసే ప్రయత్నం చేసి అట్టర్ ఫ్లాప్  అనిపించుకొన్నాడు .19వ ఏట జర్నలిజం లో వేలేట్టాడు .లారెన్స్ సెంటినెల్ పేపర్ కు రిపోర్ట ర్ చేరి ‘’అమెరికన్ ‘’పేపర్ కు బదిలీ అయ్యాడు .కాలమిస్ట్ గా పని చేసస్తూ ఎడిటోరియల్ పేజీ రాశాడు .పద్ధతీ పాడూ లేకుండా పేరాలు రాసేవాడు .కొన్నిసార్లు మత సంబంధ వ్యాసాలూ గిలికేవాడు .చివరికి ఇదే కవిత్వం రాయటానికి దారి చూపింది .

21వ ఏట తన హైస్కూల్ స్వీట్ హార్ట్  సౌందర్య రాశి ఎలినార్ వైట్   ను పెళ్లి చేసుకొన్నాడు .చదువు పూర్తీ చేయాలనుకొని హార్వర్డ్ లో చేరాడు .విలియం జేమ్స్ దగ్గర చదవాలని ఉండేది .కాని ఫిలాసఫీ కి తగిన ప్రాధమిక విషయాలు తెలియవని చేర్చుకోలేదు .రెండేళ్ళు కర్రిక్యులం తో కుస్తీ పట్టాడు .కాని దాన్ని ఓడించటం అసాధ్యమనుకొని’’ పీటీ దెబ్బ తిని’’చదువుమానేశాడు .

           మరో అయిదేళ్ళు పొలం సాగు ,న్యు హాంప్ షైర్ర్ లోని డేర్రిలో ఉన్న  పింకేర్టన్ అకాడెమి లో పార్ట్ టైం టీచింగ్ తో కాలం గడిపాడు . 27వయసులో న్యు హాంప్ షైర్ స్టేట్లోని ప్లిమత్ లో ఉన్న నార్మల్ స్కూల్ లో సైకాలజీ బోధించాడు .జే ఏం సిన్జే ,జార్జ్ బెర్నార్డ్ షాల నాటకాలు ఇతర విషయాలు చదువుతూ జ్ఞాన సముపార్జన చేశాడు .టీచింగ్ మాత్రమే తన కెరీర్ కు తగింది అనుకొన్నాడు .మధ్య మధ్యలో కవిత్వం రాస్తూనే ఉన్నాడు .పదిహేనేళ్ళ వయసులో ప్రెస్కాట్ రాసిన ‘’కాంక్వెస్ట్ ఆఫ్ మెక్సికో ‘’చదివి మురిసి పోయి దాన్ని బాలడ్ గా రాయటం ప్రారంభించాడు ఇది లారెన్స్ హై స్కూల్ మేగజైన్ లో ప్రింట్ అయింది .19వ ఏట మొట్ట మొదటి ప్రొఫెషనల్ కవిత ‘’ఇండిపెండెంట్ మేగజైన్ ‘’లో ప్రచురితమై 15డాలర్ల పారితోషికం లభించింది .పెద్దగా హుషారు ఇవ్వక పోయినా కవిత్వం కూడు పెడుతుంది అని గ్రహించాడు ,నిరాశ నిస్పృహలు తొలగి ఆశా రేఖ కనిపించింది దీనికి బలం ఇస్తూ ,మరో 14ఏళ్ళు ఆ పత్రిక ఫ్రాస్ట్ కవిత్వాలను ప్రచురిస్తూ ప్రోత్సహిస్తూ ఆదాయాన్ని సమకూర్చింది .మిగతా మేగజైన్లు ఫ్రాస్ట్ కవితలను వేసుకోవటానికి ముందుకు రాకపోయినా ఇండి పెండెంట్ పత్రిక మరో ఆరు కవితలను ప్రచురించింది. .ఫ్రాస్ట్ కవిత్వం పాతమూస కవిత్వానికి భిన్నంగా ,పల్లెటూరి భావాలకు బలమిస్తూ వారికి సన్నిహితంగా రాయటమే దీనికి కారణం .ఫ్రాస్ట్ రాసిన ‘’మై బట్టర్ ఫ్లై’’రాసిన 20ఏళ్ళకు అతని మొదటి కవితా సంపుటి అమెరికాలోని న్యు ఇంగ్లాండ్ లో కాదు అసలైన బ్రిటన్ లోని ఇంగ్లాండ్ నుండి వెలువడింది  .ఇది చాలా అరుదైన గౌరవం అదృష్టం .దీనికి అనేక కారణాలున్నాయి .రైతుగా బైతుఅని పించుకొని ,,కొన్నపోలాలన్నీ అమ్మేసుకొని ,రాళ్ళు రప్పల నేలను సాగు చేయటం తనవలన అయ్యే పనికాదని గ్రహించి పూర్తిగా కమతానికి దూరమయ్యాడు .ఇప్పుడు మధన ప్రారంభమై తాను  ఏదైనా  కవిత్వం కాని కాకర పీచు కాని రాయటానికి ఆలోచన ఉన్నవాడినేనా రాయగలనా అని వితర్కి0 చు కొన్నాడు .తాత్కాలికంగా ఫ్రాస్ట్ దంపతులు బకింగ్ హాం షైర్లో ఉండి,అక్కడ ఇరుగుపొరుగు వారిద్దరూ వ్యవసాయం చేస్తూ కవులైన సంగతి గ్రహించాడు .మిగిలిన రచయితలు రూపర్ట్ బ్రూక్ ,ఎడ్వర్డ్ ధామస్ లతో పరిచాయం పెంచుకొన్నాడు .ధామస్ పై ఫ్రాస్ట్ ప్రభావం అధికమై తన కవితా సంకలనాన్ని ఫ్రాస్ట్ కు అంకితమిచ్చాడు

         ఒక రోజు తాను  రాసిన కవితలను అచ్చుకాని వాటిని తిరగేస్తూ ఉండగా తాను  ఇరవై ఏళ్ళుగా రాసిన కవిత్వం అంతా రాశీ భూతమై కనిపించి జలదరించింది. ఎప్పుడూ డబ్ల్యు ఇ.హెన్లీ కవిత్వాన్ని ఆదరిస్తూ మెచ్చుకొనే ఫ్రాస్ట్ కు తన కవిత్వ’’ కవిలె కట్ట ‘’ను హెన్లీ పబ్లిషర్ కు పంపాలనే ఆలోచన వచ్చింది .ఫ్రాస్ట్ ఎవరో ఆ పబ్లిషర్ కు తెలియక పోయినా ముద్రించటానికి వెంటనే అంగీకరించి ముందుకొచ్చాడు .కవి లాంగ్ ఫెలో కవితలో ఒక ఫ్రేజ్ ‘’మై లాస్ట్ యూత్ ‘’ను స్పూర్తిగా తీసుకొని ‘’ఎ బాయ్స్ విల్ ‘’పేరిట ప్రచురించాడు .అప్పటికి ఫ్రాస్స్ట్ వయసు 38.

           సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -14-5-16-ఉయ్యూరు  ‘’

శ్రీ శంకరం లోక శంకరం -3(చివరి భాగం )

శ్రీ శంకరులు కాశీ లో ‘’మనీషా పంచకం ‘’రాశారు .మనీషా అంటే బుద్ధి .’’ఏక శ్లోకి ‘’లో రెండు మహా వాక్యాల భావం పొదిగారు .విష్ణు మూర్తి ణి పాదాది కేశాంతం 50శ్లోకాలో వర్ణించారు .అంబాష్టకం ,శివపరాద స్తోత్రం కాలభైరవాస్టకం ,మానస పూజా స్తోత్రం ,భజగోవింద శ్లోకాలు ,,లక్ష్మీనృసింహ స్తోత్రం దక్షిణా మూర్తి ,అన్నపూర్ణాష్టకం ,చిన్నప్పుడే ‘’ పేద విధవరాలి దరిద్రాన్ని పోగొట్టి కాపాడమని లక్ష్మీదేవిని ‘’కనకధారా స్తోత్రం ‘’తో ప్రసన్నురాలిని చేసుకొని ఆమె ఇంట బంగారు ఉసిరికాయలు కురిపించిన సంగతి మనకు తెలిసిందే .శ్రీశైలం లో ‘’శివానంద లహరి ‘’రాశారు .దేశం లోని అన్ని పుణ్య క్షేత్రాలను దర్శించి అవసరమైన చోట్ల అమ్మవార్ల ఉగ్రత్వాన్ని తగ్గించటానికి శ్రీ చక్ర యంత్ర స్థాపన చేశారు .కర్నాటక లోని గోకర్ణం లో హరి శంకర మఠం ఏర్పాటు చేసి , కొల్లూరులో మూకాంబికా దేవిని ప్రతిష్టించారు .శృంగేరిలో శారదాదేవిని ప్రతిష్టించారు .బదరీ కేదార్ నాద లను దర్శించి అక్కడి స్వాములపై స్తోత్ర రచన చేశారు .పాండురంగాష్టకం రాశారు .కేరళలో పర్యటించారు గుజరాత్ లో ద్వారక కృష్ణుని సోమనాధ జ్యోతిర్లిన్గాన్నీ దర్శించారు .గణేశ ,సుబ్రహ్మణ్య ,ఉమామహేశ్వర ,కృష్ణా ,అచ్యుత ,హనుమత్కావచం ,జగన్నాధ విష్ణు భుజంగ స్తోత్రాలు చేశారు .

ఆధ్యాత్మికంగా ప్రాతస్మరణ ,ఉపదేశ ,యతి ,మాయా పంచకం ,నిర్వాణ షట్కం ,అద్వైత,,కాశీ  పంచ రత్నం ,ప్రశ్నోత్తర మాలికా ,బ్రహ్మజ్ఞానావళీ మాలా ,లఘు వాక్య వ్రుత్తి ,అనాత్మ శ్రీ విగర్హణం,బ్రహాను చింతనం ,యోగ తారావాలీ ,దశ శ్లోకి ,షట్పదీ స్తోత్రం ,మోహ ముద్గరం ,తోటకాస్టకంవంటివి రాశారు .దేవీ స్తుతులుగా గౌరీ దశకం ,భవానీ భుజంగ స్తోత్రం ,త్రిపురసుందరీ ,దేవీ భుజంగ ,స్తోత్రాలు ,అన్నపూర్ణాష్టకం భ్రమరాంబా ,శారదా భుజంగ ,స్తోత్రాలు ,మీనాక్షీ ,లలితా పంచరత్న స్తోత్రాలతో పాటు గంగ ,యమునా ,మణికర్ణిక నర్మదాస్టకాలటో మరెన్నో చెప్పారు .ఇవి వింటేనే పుణ్యం చదివి అర్ధం చేసుకొని అనుసరిస్తే కైలాసమే .

ఆ నాటికి సంప్రదాయాలుగా ఉన్న కీట వార ,భోగ వార ,ఆనంద వార ,భూరి వార అనే నాలుగు సంప్రదాయాల ను ప్రమాణంగా తీసుకొని నాలుగు ఆమ్నాయ పీఠాలను నెలకొల్పారు శంకర యతీంద్రులు .పూరీకి హస్తమలక ,శృంగేరికి సురేశ్వర ,ద్వారకకు పద్మ పాద ,బడరికి తోటకాచార్యులను పీఠాది పటులుగా నియమించి అద్వైత సేవ చేయమని ఆదేశించారు .శ్రీ శంకరులు కాశ్మీర్ వెళ్లి అక్కడ సర్నోన్నత శారదా పీఠాన్ని అది రోహించాతానికి ముందు అక్కడున్న అన్ని మతాల అధిపతులను వాదం లో గెలిచి యెక్క బోతుండగా సరస్వతీ దేవి ప్రత్యక్షమై ‘’నువ్వు కామశృంగారాలలో మునిగి తేలావు యతీశ్వరునికి ఇవి నిషిద్ధం ఈ పీఠం ఎక్కే అర్హత లేదు ‘’అన్నది .’’అమ్మా ! నా కామవాసన అమరుక దేహం లో ఉన్నప్పుడే .ఇప్పుడా దేహం లేడునేను మామూలు యతినే ‘’అనగానే సంతోషించి ‘’నిన్ను మించిన వారెవ్వరూ లేరు సర్వ అర్హతలు నీకున్నాయి నువ్వే దీన్ని అధిరోహించాతానికి సర్వ విధాలా సమర్దుడివి ‘’అనగానే అందరూ శంకరుని వెంట బెట్టుకొని వెళ్లి పీఠం పై సగౌరవంగా కూర్చో బెట్టి అభినందించారు దీనితో శంకర యతీంద్రులు ‘’యోగి మహా రాజ్ ‘’అయ్యారు .తల్లికి జబ్బు చేసి మనసులో తలచుకొంటే కాలడి వెళ్లి ,12మంది నంబూద్రీ కుటుంబాలలో రెండు కుటుంబాలవారు మాత్రమె సహకరించగా శ్మశానం లో కాకుండా స్వంత ఇంటిలో దహన క్రియలు నిర్వహించి తల్లికిచ్చిన మాట నిల బెట్టుకొన్నారు .ఆ రెండు కుటుంబాలవారికి అక్కడ తమ పేరా ఉన్న వన్నీ అప్పగించిమల్లీ కాలినడకన దేశపర్యటన ప్రారంభించారు .కేదార్ నాద లో శ్రీ శంకర భగవత్పాదుల వారు మహా నిర్యాణం చెందినట్లు తెలుస్తోంది అక్కడే ఆయన సమాధి ఉంది .రెండేళ్ళ క్రితం వరదలలో అది కొట్టుకు పోయింది .

వేద ధర్మ పునరుద్ధరణకు ఇంతగా శ్రమించిన ఆ 32ఏళ్ళ యువ యతికి మనం ఏం చేశాం అని ఆలోచిస్తే సిగ్గు పడాల్సి ఉంటుంది .ఆయన మనవాళ్ళ లెక్క ప్రకారం క్రీ శ.820లో మరణించినా 1906వరకు  అంటే సుమారు 1,086సంవత్సరాల వరకు అసలు ఆయన జన్మించిన స్థలం ఏది అని నిర్ధారించలేక పోయాం .అప్పటికి తిరువాన్కూర్ మహా రాజు అధీనం లో ఉన్న కేరళ రాష్ట్రం లోని శృంగేరీ మఠంపీఠాధిపతి 1906లో సుప్రసిద్ధ చారిత్రిక పరిశోధకుడు పురాశాస్త్ర వేత్త అయిన శ్రీ నడుకావేరి శ్రీనివాస శాస్త్రి గారినికేరళ లోని  ఎర్నాకులం జిల్లాలో ఉన్న కాలడి ని సందర్శించి ప్రభుత్వ రికార్డులు ,కైఫీయత్తుల సహాయం తోఖచ్చితంగా శంకరుల జన్మ ప్రదేశాన్ని నిర్ధారించమని పంపారు .శాస్త్రి గారు కాలడి వచ్చి అక్కడి రికార్డులన్నీ పరిశీలించగా అది అంతా’’కపిల్లమన ‘’అనే ఆధీనం లో ఉన్నాడని తేల్చి ,శంకరులు జన్మించిన స్థలాన్ని నిశిత పరిశోధనలతో నిగ్గు తేల్చి ఇప్పుడు కాలడిలో శంకరాలయం ఉన్న చోటే ఆది శంకరుల జన్మస్తలి అని రుజువులతో సహా శృంగేరి మతానికి నివేదిక ఇచ్చారు ,పీతాదిపతులు తిరువాన్కూర్ మహా రాజాను సందర్శించి విషయమంతా తెలియ జేసి నివేదిక అందించి ఆస్తలాన్ని కబ్జా దారుడి నుండి తీసుకొని తమ మతానికి అప్పగిస్తే అక్కడ శంకరాలయం కదతామన్నారు .రాజు గారు పరమానందం పడి కపిల్ల మన స్వాధీనం లో ఉన్నదాన్ని అంతటినీ ప్రభుత్వ పరం చేసుకొని శృంగేరి మతానికి రాసిచ్చారు .ఆ తర్వాత నాలుగేళ్ళకు అక్కడ శృంగేరి మఠం శ్రీ శంకరాలయాన్ని 1910లో నిర్మించి ,నిత్య పూజాదికాలు చేయిస్తున్నారు .శంకరాచార్య దివ్య విగ్రహం ప్రతిష్టించారు అఖండ జ్యోతి ఆ రోజు నుండి వెలిగే ఏర్పాటు చేశారు 2010లో ఆలయానికి శాత జయంతి ఉత్సవాన్ని మహా ఘనంగా నిర్వహించారు ఈ ప్రదేశం లోనే తల్లి ఆర్యాంబ కు కుమారుడు శంకరులు శవ సంస్కారం నిర్వహించారు .    కాలడికి దగ్గరలో ‘’మాణిక్య మంగళం ‘’అనే చోట శ్రీ కాత్యాయినీ మాత దేవాలయం ఉంది .నిత్యం ఉదయాన తండ్రి శివ గురువు అమ్మవారికి క్షీరాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించేవారు ఒక రోజు ఊరికి వెడుతూ ఆ బాధ్యతను బాల శంకరునికి అప్పగించారు .అమ్మవారి దగ్గర  పాల చెంబు పెట్టి  తాగమని గోల చేశారు .ఎంతకీ తాగాక పోయేసరికి ఏడుపు మొదలు పెట్టాడు .అమ్మ అనుగ్రహించి దర్శనమిచ్చి పాలు తాగేసింది అమ్మవారి దివ్య దర్హనం టో పులకించి ఆమె దివ్య సుందరాకారాన్ని ‘’సౌందర్య లహరి ‘’రాసి నిక్షిప్తం చేశారు .పూర్ణానది ఒడ్డునే శంకరాచార్య శ్రీ కృష్ణ విగ్రహాన్ని తల్లి కోరికపై ప్రతిష్టించి అక్కడే కూర్చుని 243పంక్తుల ‘’ప్రబోధ చంద్రోదయం ‘’రాశారు .తమిళనాడు లోని కంచి మఠంవారు కాలడి సెంటర్ లో కీర్తిస్తంభం ‘’అనే 8 అంతస్తుల భవనం నిర్మించి శ్రీ శంకరులకు సంబంధించిన సర్వవిషయాలను అందులో ఉంచారు .

కాలడికి రెండు కిలో మీటర్ల దూరం లో ‘’మట్టూరు తిరువేలు మాన్ శివాలయం ‘’ఉంది .ఈ లింగాన్నిశంకరుల తండ్రి  శివగురువు ప్రతిష్టించారు రోజూ భార్యా భర్తలు ఇంట దూరం వచ్చి పూజాదికాలు చేయటం కష్టమైంది అడవి ప్రాంతం శివుని ప్రార్ధిస్తే నాట్యం చేసే తెల్ల జింక కనిపిస్తుందని అది ఆలయానికి దారి చూపిస్తుందని చెప్పాడు అలాగే వెళ్లి శివార్చన చేసేవారు అందుకనే ఆ ప్రదేశాన్ని ‘’తిరువేల్లమాన్ మల్లి ‘’అన్తెనాత్య మాదే తెల్ల జింక అని పిలుస్తారు .

కాలడికి మూడు కిలో మీటర్ల దూరం లో ‘’నయ తోడు శంకర నారాయణ కోవెల’’ ఉంది .ఈ శివాలయం లో శంకరాచార్య కూర్చుని విష్ణు మూర్తి ణి ప్రార్ధిస్తే శ్రీ హరి ప్రత్యక్షమై శివునిలోకలిసి పోయి హరి హర భేదం లేదని చాటాడు అందుకే ఈ దేవాలయం అద్వైత అర్చనకు గొప్ప స్థానంగా ప్రసిద్ధి చెందింది .మున్డుశివుడికి తర్వాత విష్ణువుకు ఇక్కడ అర్చన చేస్టారు .ఇక్కడి నదిలో మూతల నడవు ‘’అంటే మొసలి ఘాట్ (క్రోకడైల్ ఘాట్ )ఉంది .ఇందులో స్నానం చేస్తుంటేనే బాల శంకరుని మొసలి పట్టుకోగా తల్లి అనుమతితో ఆపద్ధర్మ సన్యాసం తీసుకొన్న రేవు అన్నమాట .

శ్రీశంకరుల గురించి యెంత చెప్పినా తనివి తీరదు .సౌందర్య లహరిలో భగవత్పాదుల శ్లోకం తో సమాప్తి చేస్తాను –

‘’ప్రదీప్త జ్వాలాభిర్దివస కర నీరాజన విధి –స్సుదా సూతే శ్చ౦ద్రో పల జలల వైరర్ఘ్య రచనా –స్వకీయై రంభోభి స్సలిలనిది సౌహిత్య కరణం –త్వదీయాభిర్వా గ్భిస్తవ జనని వాచాం స్తుతి రియం ‘’

శంకరాచార్య కీర్తి స్తంభ మండపం

శ్రీ శంకరం లోక శంకరం -2

ఎలా ఉన్నాడు శంకరుడు ?’’వేద విద్య లో బ్రహ్మకు సమానం .వేదాంత ఉపనిషద్విద్య లో బృహస్పతి .వేద కర్మ వ్యాఖ్యానానికి జైమినిమహర్షి తో సరి జోడు .వేద తత్వ మూలానికి వ్యాస భాగవానులే .మూర్తీభవించిన వేద వ్యాసుడే శ్రీ శంకర భాగవత్పాదులవారు ‘’అన్నారు విద్యారణ్య స్వామి .8ఏళ్ళ వయసులో కపిల మహర్షి రాసిన సాంఖ్యశాస్త్రాన్నీ ,పతంజలి రచించిన యోగ శాస్త్రాన్నీ  ఔపోసన పట్టిన ప్రజ్ఞా మూర్తి .భట్ట పాదుల వార్తికాన్ని అవగాహన చేసుకొన్నవాడు .అద్వైత సుఖాన్ని పొంది ,వేద సారాన్ని ఒక చేతిలో ,జ్ఞాన సముద్రాన్ని రెండవ చేతిలో ధరించి ,ఎదుటివారి వాదనలోని స్కాలిత్యాన్ని అంటే దోషాలలాంటి  ముళ్ళనుతీసివేసే ప్రజ్న కలిగి ఉన్నాడు అంటారు మాధవ విద్యారణ్యు లు .చంద్రుడూ,శ0కరుడూ అమృతాన్నే ఇస్తారట .చంద్రుడు కాంతి రూపం లో ఇస్తే ఈబాల శంకరుడు వేదాంత భావనా రూపంగా కాంతి నిచ్చాడట  . చంద్రుడు నక్షత్ర కాంతిని హరిస్తాడు .ఈ శంకర ముఖ చంద్రుడు సజ్జనుల తేజస్సును పెంచుతాడట.

శంకర ఫాల భాగం పై ధరించే మూడు విభూతి రేఖలు గంగా ,యమునా సరస్వతీ నదుల పవిత్ర త్రివేణీ సంగమం .అవి మూడు వేదాల శిరస్సులనే ఉపనిషత్తుల వ్యాఖ్యానాలనే మూడు కీర్తులుగా భాసిస్తున్నాయన్నారువిద్యారణ్యు లు .అజ్ఞా నారణ్యం లో భార్యా ,పిల్లలు అనే కార్చిచ్చు మంటల చేత తపిస్తున్న జనానికి ,ఆత్మ విద్య ను ఉపదేశించటానికి శ్రీ మేధా దక్షిణా మూర్తియే ,మౌన ముద్ర వదిలి శ్రీ శంకరాచార్యులుగా అవతరించారట .శంకర యతీశ్వరునికి ,కైలాసవాసి పరమేశ్వరునికి పోలికలతో పాటు ఒక ముఖ్య భేదం కూడా ఉందట .భగవత్పాదులు వైదిక మార్గాన్ని అనుసరించి యజ్న యాగాదులు చేస్తూ చేయించారు .కాని పరమ శివుడు మామగారైన దక్షుడు చేసే యజ్ఞానికి వెళ్ళకుండా భార్యకు అవమానం జరిగిందని తన వీరభద్రావతారం తో దక్ష యజ్న వినాశనం చేయించాడు అని చమత్క రించారు మాధవ విద్యారణ్య స్వామి .శంకరుడు అనే హిమవత్పర్వతం నుండి బయలుదేరిన ‘’వాక్కు ‘’అనే గంగా ప్రవాహం ,దుస్టవాదాలను హరించి ‘’వైదిక పంటలు ‘’పండించింది .శ్రీ శంకర వాక్ పరిమళాన్ని పచ్చ కర్పూరం అప్పుగా తెచ్చుకొందట .కస్తూరి పరిమాణం గా గ్రహించిందట .కుంకుమ పువ్వు కొనుక్కోన్నదట .ఇదంతా చూసి మంచిగంధం ఏకంగా తస్కరించిందని విద్యారణ్య చమత్కారం .

శంకరా ద్వైతం లో విశిష్టత ఏమిటి ?పూర్వం అరణ్యాలలో మహర్షులు మాత్రమే ఆత్మ జ్ఞానం టో అద్వైత సుఖాన్ని దర్శించారు .అందుకే అది అంతా ‘’ఆరణ్యకం ‘’అయింది .గౌతమ బుద్ధుడు దాన్ని జనసామాన్యం లోకి తెచ్చాడు .కాలక్రమంలో అది భ్రస్టు పట్టింది .శంకరాచార్య వచ్చి అద్వైతాన్ని మళ్ళీ నిల బెట్టారు .అందుకే వివేకానందస్వామి ‘’నైతిక దృక్పధం లో బుద్ధుడు ,శాస్త్రీయ దృష్టిలో శంకరుడు అద్వైతాన్ని నిలబెట్టారు ‘’అన్నాడు .శంకరాద్వైతం లో మరో విశిష్టత ఉంది .క్షుద్ర దేవతారాధన చేసే కాపాలికుల విశ్వాసాలను భద్ర పరిచింది .అద్వైత దైవం ‘’సమస్వరూపుడు ‘’.సర్వం ఆయనే .సర్వాన్నీ ఆయన గా చూడటమే అద్వైతం .

శంకర భగవత్పాదులు ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వం .వాదనా సామర్ధ్యానికి పరాకాష్ట .జ్ఞాన సాగరం ఆయన .వైరాగ్య హిమవన్నగం .సంస్కృత వాజ్మయానికి మహా గొప్ప ప్రచారకులు .ఆయన స్తోత్రాలు అమృత ధార.జ్ఞాన గంగాస్నాన ఫలాన్నిస్తాయి .జీవన్ముక్తి సాధకాలు .అంతటి ప్రతిభా ప్రజ్ఞామూర్తి మళ్ళీ జన్మించనే లేదు .వ్యాసమహర్షి సాక్షాత్తు విష్ణు మూర్తి అయితే శంకరాచార్య అపర శంకరుడే .భగవంతుడిచ్చిన ఆయుర్దాయం 8ఏళ్ళు మాత్రమే.అగస్త్యాది  మహర్షులిచ్చింది మరో 8 ఏళ్ళు .అంటే 16 ఏళ్ళకే జీవితం చాలించాల్సి ఉంటుంది .మరి ఈలోపలే ఎన్నో అద్భుతాలు సాధించారు .తల్లి ఎప్పుడు మనసులో తలుచు కొంటె అప్పుడే ఆమెదగ్గరకు వచ్చి వాలుతానని తల్లికి వాగ్దానం చేసి ,సన్యాసియై సరైన గురుని అన్వేషిస్తూ కాలినడకన కాలడి నుండి బయల్దేరారు .నర్మదా నదీ తీరం లో కొండపై ఒక గుహలో శ్రీ గోవింద భగవత్పాదులు ఉన్నారని తెలుసుకొని దర్శించటానికి శంకరులు చేరారు .చూడగానే ‘’ఎవరు నువ్వు?అని ప్రశ్నించారు గౌడ పాదులనే, గోవింద భగవత్పాదులు .అయన వేద ,ఉపనిషత్తుల ను శిష్యులకు నేర్పుతూ బహుళ కీర్తి నార్జించారు .సాక్షాత్తు శుక మహర్షి అవతారం .అప్పుడు శంకరాచార్య –

‘’మనో బుధ్యహంకార చిత్తానినా-న శోత్రం న జిహ్వా , నచ ఘ్రాణ,నేత్రే –నచ వ్యోమ భూమి ర్న తేజో  ,న వాయు-శ్చిదానంద రూపం శివోహం శివోహం ‘’అని జవాబు చెప్పారు శంకరులు .భళా అనుకోని,ఈయన కోసమే తాను  ఎదురు చూస్తున్నట్లు చెప్పి’’స ప్రాంగ శంకర స శంకర ఏవం సాక్షాత్ ‘’అని   శిష్యునిగా స్వీకరించారు గోవిందులు .ఒక రోజు అర్ధ రాత్రి హోరు గాలి ,వానతో నర్మదా నది విజ్రుమ్భించి పొంగి గుహలోకి నీరు చేరే స్థాయికి చేరింది గురువు గాఢ నిద్రలో ఉన్నారు .శంకరులు  ఓంకార జపం చేస్తూ నర్మదా స్తుతి చేస్తూ  కాలం గడిపారు .అంతే నర్మద శాంతించింది దిశ మార్చుకొని తరలిపోయింది . .తెల్ల వారేసరికి అంతా ప్రశాంతం గా ఉంది .ఈ విషయం శిష్యులు గురుదేవులకు తెలియ జేశారు .మహా ప్రసన్నులై నాలుగు మహావాక్యాలు ,ఉపనిషత్తులు బోధించి వాటికి వ్యాఖ్యానం రాయమని ఆదేశించారు .అలానే చేశారు శిష్య శంకరులు .గౌదపాడులున్న ఈ క్షేత్రం లో ఓంకారేశ్వర శివుడున్నాడు .అందుకే ఇది ఓంకార క్షేత్రమైంది .ఇక్కడి జ్యోతిర్లింగం’’ మామలేశ్వర జ్యోతిర్లింగం’’ గా ప్రసిద్ధం .రెండుకొండల నడుమ ఈ క్షేత్రం ఓంకారాకృతిలో కనిపించటం మరో విశేషం .

గురువు ఆజ్ఞను ఔదల దాల్చి శంకరులు ప్రస్తాన త్రయం అంటే బ్రహ్మ సూత్రాలు ఉపనిషత్తులు భగవద్గీత లకు మహా భాష్యం రాశారు .బ్రహ్మ సూత్రాలకు వ్యాఖ్యానం రాస్తూ శిష్యులకు వివరిస్తుంటే వ్యాసభగవానుడు శిష్య రూపం లో వచ్చి వింటూ వాదిస్తూ 8రోజులు ఉన్నాడు .చివరి రోజు శిష్యుడొకడు ఆయన వ్యాసర్షి అని తెలియ జేస్తే అమాంతం పాదాలపై వాలి పోయారు శంకరులు .ఆప్యాయంగా లేపి కౌగిలి౦చు కొనిఅద్భుతమైన వ్హాఖ్యానం చేశాడని శంకరులను వ్యాసుల వారు అభినందించారు .16వ ఏడు దాటి పోతోందని తెలిసి కాశీలో ప్రాణ త్యాగం చేయాలనుకొన్న శంకరులకు వ్యాసభగవానుడు దర్శన0  అనుగ్రహించి ఆయనతో చాలా పని మిగిలి పోయిందని తాను మరొక 16సంవత్సరాల ఆయుర్దాయం ఇస్తున్నానని  జన్మించిన దానికి సార్ధకం చేసుకోమని చెప్పాడు .

కాశీలో భట్ట పాదుడు చుట్టూ ఊక పేర్చుకొని దహనం చెందే ప్రయత్నం చేస్తున్నప్పుడు శంకరులు అటుగా వెడుతూ విషయం తెలుసుకొని ఆయన సాక్షాత్తు కుమార స్వామి అవతారమని కనుక ఆత్మ త్యాగం వద్దని చెప్పి శిష్యునిగా స్వీకరించి వార్తికం వ్రాయమని కోరారు. అలానే చేశాడు భట్ట పాదుడు .నర్మదా నదీ తీరం లోని మాహిష్మతీ పట్టణం లో ఉన్న కర్మిస్టి,జ్ఞానమార్గానికి వ్యతిరేకి అయిన మండన మిశ్రుని వాదం లో ఓడించి శిష్యుని చేసుకొని ,ఆయన భార్య ఉభయ భారతి తననూ ఓడించాలని కోరితే ‘’కామ శాస్త్రం ‘’లో తనను ఓడించ మని కోరింది. గడువు కోరి మరణించిన అమరుక మహారాజు శరీరం లో  పరకాయ ప్రవేశం చేసి అంతఃపుర స్త్రీలతో శృంగారం అనుభవించి ఆ విద్యలో అఖండుడు అని పించుకొని అమరుక కావ్యం రాసి ,మళ్ళీ తన శరీరం లో ప్రవేశించి ఉభయ భారతిని కామ శాస్త్రం లో వాదం తో ఓడించి ఆమెను మళ్ళీ బ్రహ్మ లోకానికి వెళ్ళేట్లు చేశారు శంకరులు

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-5-16-ఉయ్యూరు

శ్రీ శంకరం లోక శంకరం

వైశాఖ శుద్ధ పంచమి శ్రీ శంకర జయంతి –ఆది శంకరాచార్య జన్మించిన రోజు .దానిని నిన్న 11వ తేదీ బుధవారం కృష్ణానదీ తీరం సమీపం లో ఉన్న శ్రీ రామ చంద్రుడు ప్రతిష్టించిన ఉభయ రామేశ్వర క్షేత్రంగా ఖ్యాతి చెందిన ఐలూరు కు రెండు కిలో మీటర్ల దూరం లో ఉన్న కూడేరు గ్రామం వాసి , నాకు 30ఏళ్ళుగా పరిచయం ఉన్నవారు నాతొ పాటు ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో లెక్కల మేష్టారు గా పని చేసినవారు మాంచి బాడ్మింటన్  ,వాలీ బాల్ ప్లేయర్ ,గణిత శాస్త్ర బోధనలో దిట్ట ,క్రమశిక్షణకు మారు పేరు ,సహాయ సహకారాలలో ముందుండే సహృదయులు ,స్నేహానికి చిరునామా సరసభారతికి ఆత్మీయులు ,మాకుటుంబ  మిత్రులు అయిన శ్రీ పసుమర్తి ఆంజనేయ శాస్త్రిగారు వారి స్వంత దేవాలయ సముదాయం లో ఉదయం 9గం లకు నిర్వహిస్తూ నెలరోజుల నాడే నన్ను ఆహ్వానించి నాలుగు ముక్కలు భాగవత్పాదులపై మాట్లాడమని కోరారు .మేమిద్దరం, మా మూడవ కోడలుశ్రీమతి రాణి ,మనవరాలు ఛి రమ్య కారులో ఉదయం 8గంటలకు కూడేరుకు కనకవల్లి దేవరపల్లి మీదుగా వెళ్లి కృష్ణ కరకట్ట ఎక్కి  ,దారిలో ఐలూరు లో శ్రీ రామ లింగేశ్వర స్వామిని దర్శిద్దామని  పావు తక్కువ తోమ్మిదికే అక్కడికి చేరగా గుడి తలుపులు తాళం వేసి ఉన్నాయి కటకటాల తలుపు లోంచి స్వామి లింగాన్ని దర్శించి తరించం .ఈ స్వామిని సుమారు 26ఏళ్ళక్రితం నేను మేడూరు హెడ్ మాస్టారుగా పని చేసినప్పుడు స్కూల్  పిల్లలను ఫీల్డ్ ట్రిప్ గా  ఐలూరు తీసుకు వెళ్లి కృష్ణానది ఒడ్డుకు తీసుకు వెళ్ళే ఆలోచనలో ఉంటె , మేడూరు మహిళామండలి వారు మా అందరికోసం సుమారు 500మందికి లడ్డూలు ,పులిహోర చేసి రిక్షాలో మా వెనక పంపిన జ్ఞాపకం ఇంకా ఉంది .’’కటకటాల దర్శనం’’ తర్వాత సరాసరి కూడేరు శాస్త్రిగారింటికి చేరాం .ఇంటి దగ్గర మేము బయల్దేరే టప్పుడే టిఫిన్ చేసేశాం .ఇప్పుడు శాస్త్రిగారి భార్య ఇచ్చిన కాఫీ త్రాగాం.ఇంకా ఆయనకాని ఆవిడకాని స్నానాలు చేయలేదు .కూడేరు అల్లుడు శ్రీ ఫణి అభిషేక కార్య క్రమం కోసం కలిదిండి నుండి వచ్చారు. కలిదిండి అంటే శ్రీ పాతాల భోగేశ్వర స్వామి ఆలయం గుర్తు ఉండే ఉంటుంది .అక్కడికి ఒకప్పుడు రాజ రాజ నరేంద్ర మహారాజు ఆస్థానకవి నన్నయ గారు రాజ మండ్రి నుంచి వచ్చి స్వామిని దర్శించి ఇక్కడి నాగ కన్య వృత్తాంతం విని ,అప్పటికే రాజు మహా భారతాన్ని అనువదించమని కోరగా నన్నయ ఉదంకో పాఖ్యానాన్ని గుర్తుచేసుకొని ఉదంకుడు చేసిన నాగ స్తోత్రాలకు శ్రీకారం ఇక్కడే చుట్టాడని ఐతిహ్యం .అంటే తెలుగు భారత రచన  కలిదిండిలో ప్రారంభమైనదన్నమాట .కలి దిండి అంటే ఇది జ్ఞాపక మొచ్చింది .

కూడేరు శ్రీ శంకరుల విగ్రహానికి నమక చమకాలతో అభిషేకం బిల్వార్చన శంకర భగవత్పాదుల అష్టోత్తర పూజాఫనిగారి ఆధ్వర్యం లో  చేశారు .తర్వాత శ్రీ దాసాంజనేయ స్వామికి తమలపాకులతో అష్టోత్తర పూజ నిర్వహించారు స్వామికి మేము నూతన వస్త్రాలు సమర్పించాం.తరువాత సభ మొదలైంది .నేను శ్రీ శంకరులపై మాట్లాడాను .నాకు శాలువా కప్పి ‘’చంద్రునికో నూలు పోగు ‘’అన్నారు శ్రీ శాస్త్రి .ఒక జ్ఞాపిక బహూకరించారు .నేను ఆయనకు సరసభారతి జ్ఞాపికను ‘’దైవ చిత్తం ‘’శ్రీ హనుమజ్జయంతి ఆహ్వాన  పత్రాలు  అందించాను .శ్రీ ఫణిగారికి జ్ఞాపిక ,కేమటాలజి పిత, దైవ చిత్తం తో బాటు వేదాశీర్వచనం చేసినందుకు 116 రూపాయలు తాంబూలం లో సమర్పించాను అక్కడికి వచ్చిన శ్రోతలు’’ ఆరుగురికి’’ మన ఈ రండు పుస్తకాలు , కరపత్రాలు అందజేశాను .స్వామి ప్రసాదం రవ్వకేసరి పులిహోర అందరికి అందించారు. బహు రుచిగా ఉన్నాయి రెండూ ..తరువాత శాస్త్రి గారింట్లో మాకు రసం మామిడి పండు తో సహా భోజన ఏర్పాటు చేశారు .పదార్దాలాన్నీ రుచిగా శుచిగా ఉన్నాయి .కమ్మగా భోజనం చేశాం. మా ఇద్దరికీ శ్రీ శాస్త్రి దంపతులు నూతన వస్త్రాలు ప్రదానం చేసి ఆశీర్వదించారు   వెంటనే బయల్దేరి  కట్ట మీదుగా వల్లూరు ద్వారా ఉయ్యూరుకు మధ్యాహ్నం రెండున్నరకు చేరాం .

సాయంత్రం ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలా౦జ నేయ స్వామి దేవాలయం లో శ్రీ శంకర జయంతి ణి సరసభారతి 92 సమావేశంగా చేశాం .శ్రీ శంకరాచార్య పటానికి అష్టోత్తర పూజ చేశాం .తరువాత ప్రముఖ గాయని శ్రీమతి వట్టెం శాంతిశ్రీ శ్రీ శంకర కృత దేవీ స్తోత్రగానం వీనుల విందుగా చేశారు .ఆమె సౌందర్య లహరి ని సిడి లుగా తీసుకొచ్చే ప్రయత్నం చేస్తున్నాని శ్రీ కంచి స్వామి సన్నిధిలో నాలుగు గంటలు పాడి వినిపించానని వారు దివ్య ఆశీస్సులందించి ముందుకు సాగమని చెప్పారని అన్నారు .మంచి ప్రయత్నం చేస్తున్నారని ,విజయ వంతం కావాలని నేను అన్నాను .ఇలా రెండు సార్లు శ్రీ శంకర జయంతి లో పాల్గొనే అదృష్టం కలిగింది .అక్కడా ఇక్కడా మాట్లాడిన మాటలనే ‘’శ్రీ శంకరం లోక శంకరం ‘’గా మీకు అందిస్తున్నాను .

‘’శ్రుతి స్మృతిపురాణామాలయ౦ కరుణాలయం-నమామి భాగవత్పాదశంకరం లోక శంకరం ‘’

‘’దుష్టాచార వినాశాయ ప్రాతుర్భూతో మహీతలే –

స ఏవ శంకరాచార్యః –సాక్షాత్ కైవల్య నాయకః –

శ్రౌత స్మార్త ప్రతిస్టార్ధం భక్తానాం హితకామ్యయా

కరిషత్సవతారం స్వం శంకరో నీల లోహితః ‘’(శివ రహస్యం )

కంచి మఠం లెక్కల ప్రకారం క్రీ పూ .509లో జన్మించి ,క్రీ పూ 477లో కైవల్యం పొంది ,పాశ్చాత్యుల లెక్కప్రకారం క్రీ శ 788లో జన్మించి క్రీ శ 820 లో మరణించారు జగద్గురువులు శ్రీ ఆది శంకరాచార్యులు .ఎవరివి యే లెక్కలైనా వైశాఖ శుద్ధ పంచమి ఆర్ద్రా నక్షత్రం లో జన్మించారు అని అందరూ అంగీకరించారు . కేవలం 32సంవత్సరాలు మాత్రమే జీవించి,ప్రస్తాన త్రయానికి భాష్యం రాసి ,రసగుళికలు అనదగిన సంస్కృత స్తోత్రాలు ,సౌందర్య లహరి శివానంద లహరి వంటి అనేక రచనలు చేసి సంస్కృత భాషను సుసంపన్నం చేసి దాన్నిసామాన్య  జనాలకుఅందుబాటులో తెచ్చిన   మహానుభావుడు  .అందుకే స్వామి వివేకానంద ‘’In  Sankara  we see tremendous intellectual power throwing ,the scorching light of reason upon every thing ‘’అన్నారు .’’Sankara was not merely a philosopher ,not really a religious leader ,but he was the greatest nation builder and thought leader ‘’అన్నాడు ఎ.కే బెనర్జీ  .జాతి నిర్మాత శంకరుడు .మాసానాం మార్గశీర్షోహం ‘’అని గీతలో కృష్ణుడు అన్నా వైశాఖ  మాసం విశిష్టమైనదని నాకని పిస్తుంది .ఈనెలలో ఎందరో మహానుభావుల జయంతులు ఉన్నాయి .వైశాఖ శుద్ధ తదియ అక్షయ తృతీయ నాడు సింహాచ నరసింహ స్వామి చందనోత్సవం ,పరశురామ జయంతి  వీరశైవ మత స్థాపకుడు బసవనమంత్రి జన్మదినం .శుద్ధ పంచమిశ్రీ  శంకర జయంతి, శుద్ధ షష్టి శ్రీ రామానుజ జయంతి .శుద్ధ చతుర్దశి శ్రీ నృసింహ జయంతి .పౌర్ణమి భగవాన్ బుద్ధ జయంతి అన్నమాచార్య జయంతి .వైశాఖ బహుళ దశమి శ్రీ హనుమజ్జయంతి .మండు వేసవిలో ఇన్ని జయంతులు .అందుకే పానకాలు వడపప్పు ,మామిడిపళ్ళు తాటాకు విసన కర్రలతో ఉపచారాలు తాపోపశమనం  అటు దేవుళ్ళకూ ఇటు మనకూ కూడా .

కలియుగం ప్రవేశించి అప్పటికి 3వేల సంవత్సరాలు అయింది .దేశం లో వేద విరుద్ధ భావనలు వ్యాపించాయి యజ్న యాగాదులు లేవు .వేదఅధ్యయ్యన అధ్యాపనాలు లేవు .రాజులు వైదికాన్ని వదిలేసి జైన బౌద్దాలవైపు చేరి పోషించారు .పాషండ మతాలన్నీ పెరిగిపోయాయి .దేవతలందరూ శివుడిని చేరి  లోకోపకారం చేయమనిప్రార్ధించారు .బోళాశంకరుని హృదయం కరిగి పరిష్కారమార్గంగా తానే భూమిపై శంకరాచార్య స్వామిగా అవతరిస్తానని అభయమిచ్చాడు .కుమార స్వామిని భట్ట పాదునిగా  ,బ్రహ్మను మండన మిశ్రునిగా ,ఇంద్రుడిని సుధన్వ మహా రాజుగా తనకంటే ముందే భూమి పై జన్మించమని ఆదేశించాడు .విష్ణువును పద్మ పాదాచార్యునిగా వాయుదేవుడిని హస్తామలకాచార్యునిగా ,అగ్ని దేవుడిని తోటకాచార్యునిగా ,వరుణ దేవుడిని చిత్సుఖా చార్యునిగా జన్మించమని కోరాడు .శుక మహర్షిని గౌడ పాద లేక గోవింద భగవత్పాద  యతీ౦ద్రు నిగా పుట్టమని  చెప్పాడు .ఒకప్పుడు బ్రహ్మ వేదం చదువుతున్నప్పుడు స్వరలోపం జరిగింది .ప్రక్కనే ఉన్న అర్ధాంగి సరస్వతి నవ్వింది .కోపం వచ్చి ఆమెను భూలోకం లో విష్ణు మిత్రునికి కుమార్తెగా జన్మించమని శాపమిచ్చాడు ఆమె యే ఉభయ భారతిగా జన్మించి మండనమిశ్రుని వివాహమాడింది .భట్ట పాదుడు జైమిని సూత్రాలకు తాత్పర్యం రాసి సుధన్వ మహా రాజుకు వినిపించి ఆయన అనుగ్రహాన్ని పొందాడు .రాజు సహాయం తో జైన బోద్దాచార్యులతో వాదాలు చేసి ఓడించి వైదికం వైపు జనాలను చేరేట్లు చేశాడు .శివుడు ఒక రోజు సుధన్వ మహా రాజు కలలో కన్పించి కేరళలో కాలడి దగ్గర పూర్ణానది తీరాన ఒక శివాలయం నిర్మించి నిత్య ధూప దీప నైవేద్యాలతో వర్ధిల్ల జేయమని ఆదేశించాడు. రాజు అలానే చేశాడు .ఇంతటి బృహత్ నేపధ్యం ఏర్పాటు చేసుకొని శివుడు శంకరాచార్యునిగా కాలడిలో నంబూద్రీ బ్రాహ్మణ కుటుంబీకు డైన శివగురు  ధర్మ పత్ని ఆర్యాంబ  లకు జన్మించాడు .ఈ దంపతులకు వృద్ధాప్యం సమీపిస్తున్నా సంతతి కలుగ లేదు .వారి ఇష్టదైవం పరమేశ్వరుని అనుగ్రహం కోసం చాలా చేసి  చివరికి పొందారు .దీర్ఘాయుస్సు కల కొడుకు కావాలా అల్పాయుష్కుడైన తేజస్వి కుమారుడు కావాలా అని అడిగితె తేజస్వి నే కోరారు. ఆ దంపతులు .ఇలా శివానుగ్రహం వలన ఆర్యాంబ శంకరుని భర్త శివ గురువుద్వారా కన్నది . శ్రీ శంకరుని జీవితం పై అనేక గ్రంధాలు ఉన్నప్పటి కి ,విజయనగర స్థాపనకు హరిహర బుక్క రాయల ను ప్రేరేపించి న అద్వైత గురువులు శ్రీ మాధవ విద్యా రణ్య స్వామిరాసిన  ‘’శంకర విజయం ‘’సాదికారికమైనది .నా రచనకు ఎక్కువగా శంకర విజయం ఆధారం .మిగిలినవాటినుండీ గ్రహించి రాసినవే .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ 12-5-16-

11-5-16బుధవారం వైశాఖ శుద్ధ పంచమి శ్రీ శంకరాచార్య జయంతి సందర్భంగా ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలాంజ నేయ స్వామి వారి దేవాలయం లో సాయంత్రం 6-30గం .లకు అష్టోత్తర పూజ ,ప్రముఖ సంగీతవిద్వా౦ సురాలు శ్రీమతి వి శాంతి శ్రీ గారిచే శంకరాచార్య స్తోత్రగానం

సాహితీ బంధువులకు రేపు  11-5-16 వైశాఖ శుద్ధ పంచమి బుధవారం జగద్గురువులు శ్రీ ఆది శంకరాచార్య జయంతి శుభాకాంక్షలు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -141

 56  ఆధునిక సాహిత్య రధ సారధి -జెర్ ట్రూడ్ స్టెయిన్-3(చివరిభాగం )

41వ ఏట మరోపుస్తకం తెచ్చింది  స్టెయిన్ .అతుకుల బొంత లా అసహ్యంగా ఉంది .పికాసో బరాక్ లు పెయింటింగ్ లో వస్తువును తగ్గించి నైరూప్యం (ఆబ్ స్ట్రాక్ట్ )లోకి వచ్చేశారు .రచనలో దాన్ని తీసుకొచ్చే ప్రయత్నం ‘’టెండర్ బటన్స్ ‘’లో స్టెయిన్ చేసింది .దీనికి ఉప శీర్షికగా ‘’ఆబ్జేక్త్స్ ఫుడ్ రూమ్స్ ‘’అని పెట్టింది .నిశ్చల చిత్రాన్ని క్యూబిక్ చిత్రకారులు చిత్రించినట్లు రాసింది .చైర్ ,పియానో ఆరంజ్ ,బాక్స్ ,పుష్పం ,పోస్తేజ్ స్టాంప్ ,ఎగ్గ్స్ గొడుగు మొదలైన వస్తువులనుతీసుకొని చదువరులకు షాకిచ్చింది .ప్రతి వస్తువులో కొత్తదనం ,అననుభూతి కం గాఅంతకు ముందెప్పుడూ చూడని ,తారస పాడనీ రీతిలో  రాసింది .పెయింటర్లు విషయాన్ని మార్చి సంబంధం లేకుండా చేసినట్లు. స్టెయిన్ వాక్యాలను మార్చి మార్చి రాసింది .వాక్య నిర్మాణం (సింటాక్స్ )ను ధ్వంసం చేసింది .సంప్రదాయాలను కిటికీలోంచి గిరాటేసింది ‘’త్రీ లైవ్స్అండ్ ది మేకింగ్ ఆఫ్ అమెరికా ‘’లో నిజమైన ప్రజల గురించి రాసింది కాని ఇప్పుడు మానవ ప్రవ్రుత్తి పై ఆమెకు అభిరుచి లేదు .ఇప్పుడు అంతా  పదాల ,దృశ్యాల సహసంబందాల (కారిలేషన్ ),శబ్దాల ,మాటలలో ఉత్పన్నమయ్యే అర్ధాలపై ఆకర్షణ పెంచుకొన్నది .శబ్దం లోని లయ వ్యంగ్యం అనిశ్చితత్వం ఆమెను పట్టుకోన్నాయి .మిగిలిన వన్నీ వదిలేసింది సంఘటనలు ,చర్యలను నుండి తప్పుకొన్నది .దీనికి కారణంఈ  రోజుల్లో అందరికి ఏం జరుగు తుందో తెలుసు అందుకని దానిమీద మక్కువ లేదు అన్నది .ఎవరైనా శబ్దాన్ని చూశారా ,రంగుకు శబ్దానికి ఉన్న సంబంధం తెలుసా ,దాన్ని వర్ణించటానికి ఒక మాట సరిపోతుందా ?అని ప్రశ్నించింది .లూసి చర్చ్అనే నవలిక ,యూస్ ఫుల్ నాలెడ్జ్ అనే వ్యంగ్యాత్మక రచన  చేసింది .’’వాట్ హాపెనేడ్ ‘’లో నాటకాత్మక శైలి ప్రవేశ పెట్టింది .అదెలా ఉందొ రుచికి చూద్దాం –‘’a cut a cut is not a slice ,what is the occasion for representing a cut and slice .What is the occasion for all that .A cut is a slice ,a cut is the same slice ‘’ఇలా సా—–గుతుంది .

  యాభైవ పడి లో ఈ గందర గోల రచనకు స్వస్తి పలికి ,స్నేహితురాలిపై రాస్తున్న నెపంగా తన జీవిత చరిత్రనే ‘’ది ఆటో బయాగ్రఫిఆఫ్   ఆలిస్ బి.టోక్లాస్’’నవల రాసింది .ఇందులోవన్నీ తన జ్ఞాపకాల మాలలే .నిజానికి దగ్గర లేదన్నారు కొందరు .కాని చాలామంది ప్రాభావితులై ఇస్టపడి చదివి బాగా చర్చి౦చు కొన్నారు .ఈ విజయం టో మళ్ళీ అమెరికా వెళ్ళింది .అక్కడ తన రచన ‘’ఫోర్ సెయింట్స్ ఇన్ త్రీ యాక్ట్స్ ‘’ప్రదర్శన చూసింది .మార్మికత ,చాదస్తాలతో ఉన్నా మ్యూజికల్ హిట్ .’’నువ్వు మాట్లాడే భాషలో ఎందుకు రాయవు ?అని అడిగితె ‘’షేక్స్ పియర్ బ్లాంక్ వెర్స్ లో మాట్లాడాడని అనుకొంటున్నారా ?’’అని ఎదురు ప్రశ్న వేసింది.

  మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కాలం లో ఫోర్డ్ కారు లో యుద్ధ భూమిని చేరి గాయపడిన ,హాస్పిటల్ లో కోలుకొంటున్న సైనికులకు ఆహార పదార్ధాలు అందించింది .ఆమెనవ్వు చలాకీతనం సంభాషణ వారినకి  ఏంతో బాదోపశమానం కలిగించింది .నాజీ సైన్యం పారిస్ ను రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం లో ఆక్ర మించినప్పుడు రోజు విడిచి రోజు 7మైళ్ళు నడిచి వెళ్లి ఆహార పదార్ధాలను సేకరించేది ‘’.her;s is a powerful personality ‘’అన్నాడు ఫ్రాన్సిస్ హాకేట్ .’’అమెరికన్ సైన్యం ఆమెకు బానిసత్వ సంకెళ్ళను చేదించింది  ‘’అన్నారు .’’వార్స్ ఐ హావ్ సీన్ ‘’రచనలో ఫ్రాన్స్ పతనం ,దాన్ని ఆక్రమి౦చు కోవటం మరలా స్వేచ్చ పొందటం అన్నీ రాసింది ‘’బ్రూసీ అండ్ విల్లీ ‘’లో ఎక్కువ భాగంసైనికులు కాని సైనికుల లాంటి  చిత్రాలే. ఇదే ఆమె చివరి పుస్తకం .ఆమెకిప్పుడు 70ఏళ్ళు .మరో ఏడాదికి ఆమె ఆరోగ్యం క్షీణించి కుంచి౦చుకు పోయింది .మళ్ళీ అమెరికాకు వెడదామని అనుకోనగా  ఆమెకు కేన్సర్ సోకిందని నిర్దారణయింది .న్యుల్లి సర్ సీన్ అనే పారిస్ లోని అమెరికన్ హాస్పిటల్ లో చేర్చారు. ఒకవారం మాత్రమె అక్కడ ఉంది .నిరంతర శ్రమవలన స్టెయిన్ 26-7-1946న  శాశ్వతంగా దూరమై పోయింది .చనిపోవటానికి ముందు ‘’సమాధానం ఏమిటి ?అని అడిగి ‘’అయితే సరి ,అని నవ్వి ,సమాధానం రాక ,’’ప్రశ్న ఏమిటి ?’’అని అడిగి౦ది  అదే ఆమె జీవితపరమార్ధాన్ని గురించిన అన్వేషణ లో చివరిసారిగా అడిగిన ప్రశ్నగా మిగిలింది  .

    ఆమె చనిపోయాక అమె పై విరుద్దాభిప్రాయాలు వెలువడ్డాయి .ఒకాయన ‘’logorrhea  ,a running of the vowels ‘’అంటే ,’’syllabic babbling ‘’అన్నాడు ఇంకొకాయన .ఆమె రాసిన పేరగగ్రాఫులు ఎమోషనల్ గా  ఉన్నాయికాని వాక్యాలు కాదన్నాడు ఇంకొకడు ఇవేవీ నిజం కాదు చిన్నపిల్ల మాటల కూర్పు మొదలు పెట్టి ఎదిగినట్లు ఎదిగింది .ఆమె ‘’she reached to overlaboration  by over simplification –against what she considered an effete literature she pitted a primitive ,even as barbaric ,youthfulness ‘’ఆమె ఎప్పటికప్పుడు కొత్త విషయం కొత్త విధానం లో చెప్పింది .చదువరిని జాగృతం చేయటమే ఆమె లక్ష్యం .ప్రసారవిషయం గా ఆమెది అపజయమే .భాషా ప్రయోగ శీలనం లో అద్భుత విజేత .తరువాత రచయిత లెందరికో స్టెయిన్ గొప్ప ప్రేరణ గా నిలిచింది .

స్టెయిన్ ఇంట్లో సమావేశాలు ఆధునికత ,ప్రతిభా ఆలోచనా ఉన్న వారికి గొప్ప స్పూర్తిగా ఉండేవి .ఆమెసహిత్య శైలి మూడు రకాలు .1-hermetic –works illustrated by ‘’The making of Americans ‘’.Popularized writings  such as Autobiography of Toklas and speech writings are Brwisie and wille .అని ఎస్టిమేట్ చేశారు .ఆమె రాసిన ఇతర నవలలు నాటకాలు కధలు కవితలు హాస్యంతో వ్యక్తిగతమైనవే .ఆమెకవిత ‘’a rose is a rose is a rose is arose ‘’దీనికి ఉదాహరణ . These stream-of-consciousness experiments, rhythmical essays or “portraits”, were designed to evoke “the excitingness of pure being” and can be seen as literature’s answer to visual art styles and forms such as Cubism, plasticity, and collage. Many of the experimental works such as Tender Buttons have since been interpreted by critics as a feminist reworking of patriarchal language. These works were well received by avant-garde critics but did not initially achieve mainstream success. Despite Stein’s work on “automatic writing” withWilliam James, she did not see her work as automatic, but as an ‘excess of consciousness’.^{[citation ne}

       పికాసో వేసిన క్యూబిక్ ఆర్ట్ పిక్చార్లను ఎక్కువగా కొన్నాకాని సిజన్నే ఆర్ట్ అంటే అమిత ఇష్టం .సర్వ వ్యాపకమైన దానీలో ప్రత్యేకంగా కనిపించే  సమానత్వాన్ని ఆమె కోరటం సిజన్నే ప్రభావమే ‘’కాన్వాస్ అంతా ప్రాముఖ్యమైనదే ‘’అంటాడు సిజన్నే .  Stein explained: “The important thing is that you must have deep down as the deepest thing in you a sense of equality.”ఆమె చేసిన పునరుక్తులు పాత్ర అట్టడుగు స్వభావ వ్యక్తీకరణకే  .ఆంగ్లో సక్సన్ పదాలను ఎక్కువగా వాడింది .అందరూ వాడిని వాటిని వదిలేసింది . Stein predominantly used the present progressive tense, creating a continuous present in her work, which Grahn argues is a consequence of the previous principles, especially commonality and centeredness. Grahn describes “play” as the granting of autonomy and agency to the readers or audience: “rather than the emotional manipulation that is a characteristic of linear writing, Stein uses play.”^[49]

For me the work of Gertrude Stein consists in a rebuilding, an entirely new recasting of life, in the city of words. Here is one artist who has been able to accept ridicule, who has even forgone the privilege of writing the great American novel, uplifting our English speaking stage, and wearing the bays of the great poets to go live among the little housekeeping words, the swaggering bullying street-corner words, the honest working, money saving words and all the other forgotten and neglected citizens of the sacred and half forgotten city.’’అన్నాడు యా౦డర్సన్.హాస్య రచయితా జేమ్స్ తర్బర్  ‘’’యే పదార్ధం లేకుండా ఎనభై వేలకు పైగా పదాలటి ‘’జాగ్రఫీ అండ్ ప్లేస్ ‘’రాయటం స్టెయిన్ గొప్పతనం అన్నాడు .దాదాపు నలభై పుస్తకాలు రాసిన స్టెయిన్ బ్రెయిన్’’ స్టెన్ గన్’’అనిపిస్తుంది .ఎందరో  సంగీతకారులు ఆమె రచనలకు సంగీతం కూర్చారు ‘దేర్ఈజ్ నో దేర్’’యే రోజ్  ఈజ్ యే రోజ్’’వంటివి ఎన్నో ఉన్నాయి.దాదాపు నలభై పుస్తకాలు రాసింది .

 సశేషం

       మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-5-16-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -140

 56  ఆధునిక సాహిత్య రధ సారధి -జెర్ ట్రూడ్ స్టెయిన్-2

  రూ డీ ఫ్లూరస్ లోని ఇల్లు ప్రగతి శీల రచయితలూ కళాకారులకు ముఖ్య కేంద్రమైంది .కళాకారిణిగా  స్టెయిన్ ,పికాసో ,మాటిస్సే,బ్రేక్ లతో వారికి కీర్తి రాకముందే పరిచయమైంది .వాళ్ళ చిత్రాలనుకొని తన ఇంట్లో గర్వంగా వ్రేలాడదీసిమురిసిపోయేది.సొగసైన సెలూన్ నిర్వాహకురాలుగా యువ రచయితలను ఆకర్షించింది .వారిని తన నిర్మొహమాట పద్ధతిలో అప్పటికి ఇంకా రచన ప్రారంభ దశలోనే ఉన్నా స్టెయిన్ వారిపై ప్రభావం చూపించింది .ఆమె నిజాయితీకి వారు అప్రతిభులైనారు .స్కాట్ ఫిట్జెరాల్డ్,షేర్వుడ్ అండర్సన్ .ఎర్నెస్ట్ హెమింగ్ వేమొదలైన వారు ఆమె వలన లబ్ది పొందారు .వారి రచనలను ఇంకా సూక్ష్మీ కరించమని సరళం చేయమని  పదేపదే చెప్పేది.తానూ సూచించిన  సరళత ఆమే మొదటి పుస్తకం ‘’త్రీ లైవ్స్ ‘’లో కని పించదు దీన్ని 35వయసులో రాసింది .ఇద్దరు జర్మన్ సేవకుల ఒక నీగ్రో వేశ్యల విషాద  జీవిత చిత్రణ .దీనిపై వచ్చిన విమర్శలు తక్కువే కాని పాజిటివ్ గా లేవు .కాని కొత్తస్వరం నూతన భావనలు వైవిధ్యం ఉన్నాయని మెచ్చుకొన్నారు .రెండవ పుస్తకం ‘’ది ఆటో బయాగ్రఫి ఆఫ్ ఆలిస్ బి టాక్లాస్’’లో మేనరిజాలు ,సంబంధం లేని విషయాలు ఉన్నాయి .కొత్త ప్రపంచం లో పాత మనుషులు బాపతుగా ఉంది .కొత్తవారు పాతవాళ్ళలోంచి ఎర్పడుతారు .కదా సంవిధానం లేదు .ఒకే కుటుంబానికి చెందిన కద..జీవితం అంటే సాధారణ సంఘటనల మార్పు లేని తీరే  అంటుంది స్టెయిన్ .పునరుక్తి బోరు కొడుతుంది ‘’దిమేకింగ్ ఆఫ్ అమెరికన్స్ ‘’లో ‘’the quality of being a son or an uncle ,does not depend at all on the specific parents  or nephews who objectively create the position .The individual people in the book go on and on as themselves ‘’ప్రాణం ఉన్న జీవులుగా ,క్రియలుగా ,వాళ్ళందరూ ఆకర్ములు .’’this anonymity or common’’ placeness ‘’ or impersonality of mind is of course ,in her case an intellectual thing ,even a scientific discipline –but it is parallel to and very like the mentality of the saints whose biographies are lost in their absorption in the present general miracle and the state of grace ‘’విగ్రహారాధన కు స్వస్తి .

     సశేషం

        మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-5-16-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -138

55- సర్వ శాస్త్ర పారంగతుడైన బ్రిటిష్ మేధావితత్వ వేత్త  ,అమెరికా పౌరుడు నోబెల్ లారియట్ –బెర్ట్రాండ్ రసెల్ -4(చివరిభాగం )

రసెల్ 80 వ జన్మ దినోత్సవం కీర్తులు భుజకీర్తులతో బ్రహ్మాండంగా జరిగింది .నోబెల్ బహుమతి వచ్చినప్పుడు లైఫ్ మేగజైన్ రాస్తూ ‘’తాను  సాహిత్యానికి చేసిన సేవ ఏదీలేదు కనుక దాన్ని తిరస్కరించాడని ఆతని మహోన్నత బుద్ధి ఇంకా కోపం తెప్పిస్తూనే అల౦కార మైంది ‘’అన్నది .ఆయనపై ఒక సినిమా చిత్రీకరిస్తు ఇంటర్వ్యు చేస్తున్నప్పుడు ఆయన బుర్ర పాదరసంలా పని చేసి పక్షపాతం ,నటన ,మోసాలను అతి వేగం గా గుర్తించ గలిగే సామర్ధ్యాన్ని కలిగే ఉంది .అప్పుడు ఆయన 60ఏళ్ళ వాడికంటే యవ్వనంగా కనిపించాడు .మీసం ఎప్పుడో జారిపోయింది .కవళికలు స్పష్టంగా పెదిమలు ద్రుఢంగా,కళ్ళు జీవం తో తొణికిస లాడాయి  .

80 వ పుట్టిన రోజు జరిగిన నెలకు ఈ పెళ్ళిళ్ళ ప్రయత్న గాడు  వివాహ ఆనందాన్ని చాలా అనుభవించానని విడాకులను దూరం చేశానని అన్నాడు .అన్నాడేకాని కొన్ని నెలల తర్వాత నాలుగో సారి ఎడిత్ ఫించ్ అనే  బ్రిన్ మావార్ కాలేజి మాజీ  టీచర్ ను పెళ్ళాడేసిఆశ్చర్యం  కల్గించాడు .ఆయన సంకల్ప బలం రచన శక్తీ ఎనభై దాటినా ఏమీ తగ్గనే లేదు .వితండ వాదం ప్రమాదల  గురించి నిర్మోహ మాటం గాఇదివరకటికంటే ఘాటుగా  రాశాడు .1950-52కాలంలో ‘’అన్ పాప్యులర్ ఎస్సేస్ ‘’,న్యు హోపెర్ ఫర్ ఏ చేంజింగ్ వరల్డ్ ‘’ది ఇంపాక్ట్ ఆఫ్ సైన్స్ ఆన్ సొసైటీ ‘’ గ్రంధాలు  రాశాడు.1953లో రసెల్ కొత్త రంగ ప్రవేశం చేశాడు .అప్పటివరకు 65పుస్తకాలు అనేక కరపత్రాలు రాసిన వాడు చిన్న కదల మోజులో పడి రాశాడు  .వీటిని ‘’శాటన్ఇన్ దిసబర్బ్స్ ‘’పేరుతొ ప్రచురించాడు .1954లో 82వ జన్మ దినోత్సవం జరుపు కొంటూ ‘’నైట్ మేర్స్ ఆఫ్ ఎమినేంట్ పెర్సన్స్’’రాసి ప్రచురించాడు .ఫ్రీ మైండ్ గురించి ఇంకా చర్చిస్తూనే రాస్తూనే చెబుతూనే ఉన్నాడు .చావేకాక మనిషి జీవితం లోచాలా  స్వేచ్చగా ఉండాలి ,ఆలో చనల్లొ ,విమర్శలో ,ఊహలో ,సృజనలో అన్నాడు

‘’ 1962జూన్ 1న చావు గరించి విని విచారం వెలి బుచ్చే సమయం లో తానొక దేశ దిమ్మరినని ,అరిస్టాక్రసి వ్యతిరేకినని,అతని సిద్దా౦ తాలు చాలా తమాషాగా ఉంటాయని ,అవిఅతని నడవడిని నిర్ణ యించాయని చెప్పుకొంటారు .ఆయన బాగా ముసలితన లో కూడా మాంచి వినోదం పంచేవాడిగా ,మంచి ఆరోగ్యంగా ,రాజకీయ నిర్ణయ నేతగా ,ఆనాటి రెస్టోరేషన్ తరువాతి   మహాకవి మిల్టన్ లాగా ఒంటరి గా   ఉన్నాడని ,చని పోయిన శకానికి మిగిలిన ఆఖరి ప్రాణి ‘’అని కీర్తించాలని కోరుకొన్నాడు .

రసెల్ పూర్తిగా యుద్ధ వ్యతిరేకి .సామ్రాజ్య వాదాన్ని  పూర్తిగాతిరస్కరించినవాడు .పాసిజం ను సమర్ధించి జైలుకు వెళ్ళినవాడు .తర్వాత హిట్లర్ కు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేసిన వాడు . స్టాలిన్ తరహా నియంతృత్వాన్ని ఎదిరించిన వాడు .వియత్నాం పై అమెరికా యుద్ధాన్ని వ్యతిరేకించాడు .అణ్వాయుధ విసర్జన కోరుకొన్నవాడు .అతనికి వచ్చిన పురస్కారాలు విశేషమైనవి .పుట్టుక నుండి1908వరకు ‘’ది ఆనరబుల్ బెర్ట్రాండ్ ఆర్ధర్ విలియమ్స్ రసెల్ ‘’ను ,1908నుంచి 1931 వరకు ‘’ఎఫ్ ఆర్ ఎస్ ‘’,1931-49వరకు ‘’రైట్ ఆనరబుల్ ఎరల్ రసెల్ ‘’‘’,1949నుంచి చని పోయేవరకు ‘’రైట్ ఆనరబుల్ ఎరల్ రసెల్ ఓఎం ఎఫ్ ఆర్ ఎస్ బిరుదులతో విరాజిల్లాడు .

ఎనలిటికల్ ఫిలాసఫీ స్థాపకుల్లో  రసెల్ ఒకడు .లీబ్నిజ్ ప్రభావం బాగా ఉన్నవాడు .ఈస్తెటిక్స్ కాకుండా అన్ని వేదాంత విషయాలు రాశాడు .ఫలవంతమైన మెటా ఫిజిసిస్ట్ .లాజిక్ ఫిలాసఫీ గణితాలలో ఉద్దండుడు.ఫిఆసఫీ ఆఫ్ లాంగ్వేజెస్ ,ఎథిక్స్ ,ఎపిస్టమాలజిఅంటే జ్ఞాన మీమాంసా శాస్త్రం లలో  నిష్ణాతుడు  .బ్రాండ్ బ్రాన్ డాల్ట్ రసెల్ ను  ఈస్తెటిక్స్ పైన ఎందుకు రాయేదని అడిగితె తనకు సౌందర్యం గురించి ఏమీ తెలియదని, కాని దాని వలన తాను  రాసినదానిని బేరీజు వేయకూడదని అన్నాడు .తాను ఆజ్ఞేయ వాదినే అన్నాడు .అంతమాత్రం చేత ఒలింపిక్ దేవతలను కాదని అనలేదు .బ్రిటిష్ హ్యూమన్ అసోసియేషన్ సలహా సంఘ సభ్యుడిగా ,,కార్దిస్ హ్యుమానిటీస్ అధ్యక్షుడిగా జీవితాంతం రసెల్ పని చేశాడు .శాస్త్రీయ సంఘం(సైంటిఫిక్ సొసైటీ ) ఏర్పడాలనివాచించాడు .యుద్ధం లేని జనాభా అతిగా పెరగని ,సంపద అందరికి సమానంగా విభజింప బడే సమాజం కోరుకొన్నాడు .మానవాళికిమార్గ దర్శనం చేసేది పరస్పర సహకారమే అన్నాడు .’’హోమో సెక్సువల్ ఆ రిఫార్మ్ సొసైటీ’’ని పూర్తిగా సమర్ధించాడు .”Reflections on My Eightieth Birthday” (“Postscript” in his Autobiography), Russell wrote: “I have lived in the pursuit of a vision, both personal and social. Personal: to care for what is noble, for what is beautiful, for what is gentle; to allow moments of insight to give wisdom at more mundane times. Social: to see in imagination the society that is to be created, where individuals grow freely, and where hate and greed and envy die because there is nothing to nourish them. These things I believe, and the world, for all its horrors, has left me unshaken”^[158

అని రాసుకొన్నాడు .రసెల్ ప్రభావం పడని ఆధునిక రచయిత ఎవరూ లేరు అన్నది యదార్ధం .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -7-5-16-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -137

55- సర్వ శాస్త్ర పారంగతుడైన బ్రిటిష్ మేధావితత్వ వేత్త  ,అమెరికా పౌరుడు నోబెల్ లారియట్ –బెర్ట్రాండ్ రసెల్ -3

యుద్ధం తర్వాత తాను  నమ్మని , రష్యామీదుగా  ప్రయాణం చేశాడు .అప్పుడు బోల్షేవిక్కులు ఆసియా వాసులపై చూపిస్తున్న బలాన్ని పాశ్చాత్య మానసాలు ఒక జబ్బుగా ఎలా భావిస్తున్నారో నని ఆశ్చర్య పోయాడు .రష్యా చైనాలను మెచ్చుకొన్నాడు .50 వచ్చాయి పెళ్లి అయి 27 ఏళ్ళయింది .విడాకులిచ్చి డోరా విన్ఫ్రేడ్ బ్లాక్ ను పెళ్లి చేసుకొన్నాడు .ఆమెతోకలిసి ‘’ప్రాస్పెక్త్స్ఆఫ్ ఇండస్ట్రియల్ సివిలిజేషన్ ‘’పుస్తకం రాశాడు .ఆమె సహకారం తో బీకన్ హిల్ స్కూల్ ను 4నుండి 10 ఏళ్ళ వయసు పిల్లలకోసం స్థాపించాడు.అందులో నిబంధనలు కాని ,మతబోధ కాని క్రికెట్, ఫుట్ బాల్  ఆటలు కాని ,బెత్తం తో కొట్టటం కాని తిట్టటం  కాని లేని ఆధునిక భావాలతో నడిపించ టానికి ప్రయత్నించిన స్కూల్ అది .విద్యార్ధినీ విద్యార్ధులు ఎవరికి ఇష్టమైంది వాళ్ళు చదువుకోవచ్చు .ఏం కావాలంటే అది చేసుకోవచ్చు .ఆడా మగా కలిసి బట్టలు లేకుండా స్నానాలు చేసేవారు .అన్ని ప్రశ్నలకు పూర్తీ నిజాయితీ తో జవాబు చెప్పేవారు .ఈ విధానం సాధారణ ,ఎగువ సాధారణ వర్గాల తలిదండ్రులకు  మింగుడు పడలేదు ..కొందరు ఈ విధానం పనికిరాదన్నారు ..మనిషి శీలానికి నాలుగు ముఖ్య విషయాలు కారణం అన్నాడు రసెల్ .వీటిని ‘’ఎడ్యుకేషన్ అండ్ గుడ్ లైఫ్ ‘’పుస్తకం లో వివరించాడు .అందులో మొదటిది –వైటాలిటి –అంటే బలీయమైన శక్తుత్సాహం –భయం లేని స్వీయ క్రమ శిక్షణ .ఎవరూ ఎలా ప్రవర్తించాలో చెప్పబడ రాదు ఎవరూ అవతలివారి పై అధికారం చూపించ రాదు .మన ప్రయోజనాలు మనవే .అవి బయటివారి ప్రభావం వలన యేర్పడ రాదు .మన ప్రయోజనాలను ఇతరులపై బలవంతంగా రుద్ద రాదు ..రెండవది కరేజ్ –ధైర్యం –ఆత్మ గౌరవం,ఆత్మ జ్ఞానం..వ్యతిరేక అలవాట్లపై పోరాటం చేసి కోపం దుర్మార్గాలను అణచుకొని నేర్చుకోవాలి .మూడవది సెన్సిటివిటి-అంటే సున్నిత మనస్తత్వం .సరైన విద్యవలన ఇది లభిస్తుంది కాని తాత్కాలిక భావోద్రేకాలకు గురైతే రాదు .నాలుగవది ఇంటలిజెన్స్ –అంటే మేధస్సు .తెలుసుకోవాలనే తహ తహ కొత్తది కనిపెట్టటానికి కారణ మవుతుంది .అది విజ్ఞానానికి దారి తీస్తుంది .సృజన వయసు మీద పడిన కొద్దీ తగ్గుతుంది .ఆశయ ఆదర్శాలు ఘనమే కాని ఆచరణలో పూజ్యమై స్కూల్ మూత పది నిరాశనూ అపజయాన్ని పంచింది .

స్కూల్ తో పాటు రెండో పెళ్ళీ ఫెయిలయింది .మొదటి భార్య ఇచ్చిన విడాకులు గుర్తింపు పొందలేదు .రెండో భార్య డోరా  ఇచ్చిన విడాకుల నోటీసు చాలా స్పెక్టాక్యులర్ అంటే వింత ఆకర్షణమైంది  .దీనికి కారణం రసెల్ ప్రచురించిన ‘’మారేజ్ అండ్ మోరల్స్ ‘’.భార్యా భర్తల మధ్య సెక్స్ సంబంధం సంతానం కోసం మాత్రమే కాదు కాని వారిద్దరి మధ్యా అవగాహనకు ఇద్దరికీ విద్య ఉండాలి .అందుకోసం పెళ్లికాకుండానే పరాయి వాడితో పడుకోవటం అలవాటుకావాలి .అంతే కాదు వివాహేతర శృంగారమూ అభిలాష ణీయం అన్నాడు .దీన్ని వివరిస్తూ రసెల్ ‘’where marriage is  fruitful and both partners to it are reasonable and decent the expectations ought to be that it will be lifelong ,but that not it will exclude other sex relations ‘’అని కొత్త’’ దవ్వారాలు ‘’తెరిచాడు  .ఈ విషయం లో రసెల్ ద్వయం హుందాగానే ఉన్నా ,ఇద్దరు పిల్లలను కన్నా వీరికాపురం జీవితాంతం వర్దిల్లాల్సి ఉంది .కాని ఈ వివాహేతర శృంగారాన్ని  ఆ ఇద్దరూ ఆహ్వానించ లేక పోయారు .ఈ బాధ భరించలేక 1932లో చట్ట పరంగా రెండేళ్ళ తర్వాత  విడిపోయారు .అప్పటికి ముసలాయన వయసు 64,ఇక ఆగకుండా తన దగ్గర రిసెర్చ్ అసిస్టెంట్ గా ఉన్న హెలెన్ పాట్రీషియా స్పెన్స్ ను పెళ్లి చేసుకొన్నాడు .మరో ఏడాదికి ఒక కొడుక్కి తండ్రి అయ్యాడు .

అరవైలలో చాలా విలువైన గ్రంధ రచన చేసి ప్రచురించాడు ..అందులో ముఖ్యమైనది ‘’ఫ్రీడం అండ్ ఆర్గ నైజేషన్ ‘’.దీనిలో 1814నుండి 1914వరకు ఒక శతాబ్దపు చరిత్ర ను గూర్చిన సర్వే ఉంది .ఇందులోని శక్తి వంతమైన వర్ణన శైలి విపరీతంగా ఆకర్షిస్తుంది .దీన్ని ఒక  సైంటిఫిక్ ఫిక్షన్ గా రాశాడు .పాతవాటిని పునర్ మూల్యాంకన చేసి కొత్త విషయాలు చెప్పాడు .ఇందులో కొంత దుస్టస్వభావం ఉన్నా ,వందేళ్ళలో నియంత మాటర్నిచ్ ,సింహ సదృశ బిస్మార్క్ ,చాపకింద నీరులా ఉండే మాల్థస్,విప్లవ అవాస్తవ ఫిలాసఫర్ ,ప్రమాదకర ఎకనామిస్ట్ మార్క్స్ల గురించి మనకు తెలియని విషయాల నెన్నిటినో తవ్వి తీశాడు .గణిత శాస్త్ర వేత్తగా రసెల్ మార్క్స్ చెప్పిన వివాదాస్పద సర్ప్లస్ ధీరీ అంటే మిగులు సిద్ధాంతాన్ని సవాలు చేసి ధనికుల చేతిలో అధికారం ఉందనటాన్ని కాదని వర్గ పోరాట సిద్ధాంతం ఉదార వాద సిద్ధాంతాన్ని దెబ్బతీసిందని తేల్చాడు .దీనివలన కన్జర్వేటివ్ లు బలపడ్డారన్నాడు .అంతమాత్రం చేత కేపిటలిజం ఉద్ధరిస్తున్దనుకోలేదు .దీనికి పారిశ్రామిక ప్రజాస్వామ్యం పరిష్కారం అన్న మార్క్స్ ఆలోచనపై అనుమానించాడు .’’the nineteenth century  was brought to a disastrous end by conflict  between industrial technique and political theory .Plutocracy ,the actual form of government in western countries ,was unacknowledged and ,as far as possible concealed from the public eye ‘’అని తన మనోభావాలను స్పష్టంగా చెప్పాడు రసెల్ .

‘’ఇన్ ప్రైజ్ ఆఫ్ ఐడిల్నెస్ ‘’ను దీనితర్వాత ఒక ఏడాదికి ప్రచురించాడు .శైలిలో విషయం లో చాల భిన్నంగా ఉంది .ఆశ్చర్యాలు సూక్తులు ,హాస్యం తో మేళవించి రాశాడు ‘’science while it diminishes our cosmic pretensions ,enormously increases our terrestrial comfort .That is why in spite of the horror of the theologians ,science has on the whole been tolerated ‘’అని సైన్స్ చేస్తున్న మేలు కీడులను విశ్లేషించాడు పని రెండు రకాలు .మొదటిది పదార్దాన్ని భూమి వద్దకానీ భూమిఉపరితలం  దగ్గరలో కాని ఇతర పదార్ధాలకు సాపేక్షంగా మార్చటం   .రెండవది ఇతరులను కూడా ఇలానే చేయమని చెప్పటం ‘’అన్నాడు

65వ ఏట రసెల్ మళ్ళీ అమెరికా వెళ్ళాడు చికాగో యూని వర్సిటి ,కాలిఫోర్నియా లోని లాస్ ఏంజెల్స్ యూని వర్సిటి ,హార్వర్డ్ యూని వర్సిటీలలో విలియం జేమ్స్ స్మారక ఉపన్యాసాలిచ్చాడు 1940లో కాలేజ్ ఆఫ్ ది సిటి ఆఫ్ న్యు యార్క్ లో ఫిలాసఫీ ప్రొఫెసర్ చైర్ కు ఆహ్వానించారు .చాలా తీవ్రంగా అరుపులు కేకలు నిరసనలు మిన్ను ముట్టాయి. ‘అక్కడి తలిదండ్రులు రసెల్ రాసిన మారేజ్ అండ్ మోరల్స్ చదవకుండానే తమ పిల్లలకు  ఫ్రీ సెక్స్ ,అనైతికత వంటివి  నేర్పి భ్రస్టు పట్టిస్తాడేమోనని  భయ పడ్డారు,.ఈ అభియోగాలైన సేలేషియస్ అంటే కామం ,లెచేరస్ అంటే అతి శృంగారం ,లిబిడినస్అంటే విషయాసక్తి ,ఏస్తేటిక్అంటే సౌందర్యారాధన ,సబ్ వేర్సివ్అంటే  అన్నిటికీ అడ్డుతగలటం వంటివి తనపై మోపటం చూస్తె పూర్వం  సోక్రటీస్ పై,ణ కూడా ఇవే అభియోగాలు మోపారన్న సంగతి గుర్తు చేశాడు .రసెల్ క్లాస్ రూమ్ లో లాజిక్ ,గణితం మాత్రమె బోధిస్తున్నాడని కాలేజి ప్రెసిడెంట్  నిర్దారించినా ,రసెల్ పై ఒక కోర్టు కేసు జరిగి ,అతను హానికర ప్రభావం (పేర్నిషియస్  ఇన్ఫ్లుయేన్స్)కలిగిస్తున్నాడని  నియామకం రద్దు అయింది .న్యు యార్క్ సుప్రీం కోర్ట్ జస్టిస్ జాన్ మెక్ గీహన్ ,రసెల్ నియామకాన్ని రద్దుపరచి ‘’రసెల్ కి ఉద్యోగం అమర్యాదకు పట్టాభిషేకం ‘’అని తీర్పు చెప్పాడు . రసెల్ ఫిల డేల్ఫియా దగ్గర బార్న్స్ ఫౌండేషన్ లో ఉపన్యాసానికి ఆహ్వానం అందుకొన్నాడు .పెన్సిల్వేవేనియాలో మెరియన్ లో ఇల్లు కొనుక్కొని ఉండి,బార్న్స్ తో తగువు పడిరెందేల్లతర్వాట మళ్ళీ బాక్ టుపెవిలియన్ గా ఇంగ్లాండ్ చేరాడు .

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధకాలం లో రసెల్ అభ్యంతరాలేవీ చెప్పలేదు .పసిఫిజాన్ని వదులుకోలేదు .కాని ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాలు ఫాసిజాన్ని వ్యతిరేకించాలని కోరాడు .70 వ పడిలో తననుతాను ఆనంద పసిఫిస్ట్ గా చెప్పుకొన్నాడు .మార్మికటా వ్యతిరేకి అయ్యాడు .నిందా స్తుతి పరుడు ,అవిదేయతా తిరుగు బాటు దారుడు అనిపించాడు .76లో మరో రచన బాంబు పేల్చాడు .అదే ‘’హ్యూమన్ నాలెడ్జ్ –ఇట్స్ స్కోప్ అండ్ లిమిట్స్ ‘’.మేధావితనం ను విశ్లేషించిన రచన ఇది .రసెల్ తొణకని బెణకని ధైర్య సాహసాలకు అద్దంపట్టింది అది ..రేడియో ప్రసంగాలు చేస్తూ రేడియో స్థాయిని విపరీతంగా పెంచాడు .సామాన్యజనానికి సాహిత్యాన్ని

అందించాడు రేడియో మాధ్యమంగా .77వ ఏట నార్వీజియన్ ఫ్లైయింగ్ బోట్లో ప్రయాణం చేశాడు .అది కూలిపోయింది .అందులోని 20 మంది ప్రయాణీకులు నీళ్ళలో మునిగి మరణించారు .ఒళ్ళంతా పూర్తీ డ్రెస్ తో ఉన్న రసెల్ గడ్డకట్టిన సముద్రం లో ఈడుకొంటూ బయట పడే ప్రయత్నం చేస్తుండగా సహాయం అంది రక్షింప బడ్డాడు .కొద్ది రోజుల తర్వాత యధాప్రకారం తానూ చేయాల్సిన ఉపన్యాసం ఇచ్చాడు .78 వ ఏట బెర్ట్రాండ్ రసెల్ కుసాహిత్యం లో నోబెల్ బహుమతిలభించింది .రసెల్ ను మహితాత్మక రచయితగా మానవతా మూర్తి గా ప్రపంచం గుర్తించి ప్రశంసించింది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -7-5-16 –ఉయ్యూరు

 అని ,నేనన్నానంటే ఏమీ అనుకోకండి-5

18-18 పురాణాలూ చెప్పగల సమర్ధులు

    ఒకదాని లోంచి ఇంకోదానిలోకి దూకే మహనీయులు

    ఏది మొదలెట్టి ఏమి చెబుతున్నారో అర్ధంకాని అసహాయులు

   ఈ మధ్యే ‘డ్రాయర్ పురాణం ‘’అరగంట సుమారు చెప్పారట

   అసలు విషయం కంటే ఏదైనా చెప్పగల సమర్ధులు

   భర్త స్నానం చేసి వదిలేసిన డ్రాయర్ని భర్త ఝాడించి ఆరేయ రాదట

   ఆరేస్తే ఆయుక్షీణమట భార్య ఉతికి ఆరేస్తేనే మోక్షమట

   మరి భార్య  బాల్చీ తన్నేస్తే ఏం చేయాలి మహానుభావా !

   డ్రాయర్ ఉతుక్కోసం మళ్ళీ పెళ్ళాడమని ఏ శాస్త్రం లోనైనా ఉందా ?

  విషయపు లోతులు తరచి విశేషాలు చేబుతారనుకొంటే

  మీ లోతు డ్రాయర్ దాకా  వెళ్ళిందన్నమాట

ఆహా ఏమి పురాణం ? ఏ కాలం లో మనమున్నాం ?

ఆధునిక సాంకేతిక కాలం లో ఉన్నమనం ఎలా

సమస్యల సుడిగుండాలనుంచి బయట పడి

జీవితం సార్ధకం చేసుకోవాలో వివరించండి స్వామీ !

అర్ధం పర్ధం లేని ఈ పిడకల వేట ,డ్రాయర్ పురాణం ఎందుకు ?

మనుషుల్ని సంస్కరించటమంటే  డ్రాయర్లూ గోచీలు  లుంగీలు లంగాల

మురికి వదిలించటం కాదు –మానసిక మాలిన్యాన్ని వదిలించాలని నేర్పండి

అప్పుడే మీ ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతి పెరుగుతుంది,ఎకుంటే అధోగతి

అని ,నేనన్నా నంటే ఏమీ అనుకోకండి .

19-చానెళ్ళు పోషిస్తున్నాయని ఒక్కోరూ ఒక్కో చానెల్ కు

    అతుక్కుపోయి తాము చెప్పిందే వేదం అంటున్నారు

    షిర్డీ ప్రచారకుడూ ,వేద వేదాగ సారీ  ఈమధ్య సినీ ప్రచారకులూ అయిన

    ఒకాయనా ఒకరు నమ్మిన వారిని రెండోవారు ఈ మధ్యే దూషిస్తే

    రెండు గ్రూపుల అనుయాయులు ఒకరినొకరు బండ బూతులతో భూషించుకొన్నారట

    వేరే  ఒకాయన పల్లీలు బటానీలు తింటూ తినిపిస్తూ

   డొల్లు కబుర్ల తో  చానెల్ ను నడిపిస్తున్నారట

   ఇదేం పోయే కాలం గురూ అని బుర్రలు బద్దలు కొట్టుకొంటున్నారట

   బుల్లి పెట్టెను బద్దలు కొట్టుకొనే ధైర్యం లేక  వీక్షకులు .

   చానెళ్ళు మంచిని పెంచి మమతను పంచి మనసుల్ని చల్లబరచాలికాని

   ఈ వింత వికృత విరోధ చేష్టలు చేటుకాలపు ధోరణులకు

  ఫుల్ స్టాప్ పెట్టకుంటే మన ధ్యేయానికి ,మానవత్వానికీ మాయని మచ్చ

  అందరి ధ్యేయం సర్వోన్నత మానవ పరిమాణమే కావాలి కాని

  నికృష్ట నీచ మానవ స్వభావ దిగ జారుడు తనం కాదు

  అందరూ పెద్దలే, పెద్ద మనుషులే మధ్యలో ఉన్న బంగారుపళ్లెం మాయం ట

  తీరు మార్చు కో౦డి చానెళ్ళ గురు బ్రాహ్మలు గార్లూ !

  అతి వికటించి ,పైత్యం ప్రకోపించి మీ భరతమే ప్రేక్షకులు  పడతారేమో జాగ్రత్త

  అని ,నేనన్నానంటే ఏమీ అనుకోకండి .

 సశేషం

        మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-5-16 –ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -136

55- సర్వ శాస్త్ర పారంగతుడైన బ్రిటిష్ మేధావితత్వ వేత్త  ,అమెరికా పౌరుడు నోబెల్ లారియట్ –బెర్ట్రాండ్ రసెల్ -2

ప్యూరిటన్ల రూపు రేఖలు మరో రెండేళ్లలో మారిపోతున్నాయి .బీట్రిస్ వెబ్  మాటల్లో ‘’రసెల్ తనలోకాని ఇంకెవరి లోనైనా కానీ  చిన్న తప్పును కూడా సహించేవాడు కాదు .మనుషుల స్థాయిని బట్టి తప్పులు ఉంటాయనేవాడు ‘’.సంపూర్ణతలో ఏ లోపమున్నా సహించేవాడు కాదు .భార్య అయినా లోకమైనా అదే పద్ధతిలో ఉండేవాడు . మానవ అభ్యుదయానికి  ఆధారం సైన్స్ అని నమ్మాడు..’’సెలక్క్టేడ్ పేపర్స్ ‘’కు ముందుమాట రాస్తూ ‘’యవ్వన వాంఛ నన్ను మానవ సమాజ శ్రేయస్సును ఆలోచింప జేసింది ..గణితం నుండి సైన్స్ కు చేరి ఒంటరిగా పగటికలలతో గడిపాను .గలీలియో ,డేస్కార్తెస్ లు కూడా వారి యవ్వనం లో ఇలాగే ఉండేవారేమో .ప్యూర్ మాదమేటిక్స్ లో రాణించాలంటే సైన్స్ లోనూ ప్రతిభ సాధించాలని పించింది .కనుక సైన్స్ నాకు బాగా దగ్గరైంది .ఇదే సమయం లో నాబుద్ధి ఫిలాసఫీ వైపు పరిగెత్తింది .నైతికతకో వేదాన్తానికో కాదు ‘’by the wish to discover whether we possess anything that can be called knowledge ‘’.

కనుక జ్ఞాన సముపార్జన కోసమే రసెల్ గవేషణ సాగించాడు .తరువాత తుఫాను మధ్య ఉన్న భావన కలిగించాడు .దేనితో రాజ్యానికి శత్రువై ,అనైతికుల లో ఒకడు అనిపించుకొన్నాడు చివరికి అధికారిక దార్శనికుడు అయ్యాడుకాని  పిడి వాదిఅని పించుకోలేదు .24వ ఏట మొదటిపుస్తకం ‘’జర్మని సాంఘిక ప్రజాస్వామ్యం ‘’పై  విశ్లేషణాత్మక రచన చేసి ప్రచురించాడు .తరువాత రేఖాగణితం ,లీబ్నిజ్ ఫిలాసఫీలపైనా గణితం ,తర్కం ఒకటే అనే సిద్ధాంత వ్యాసం రచించాడు .38వయసులో ఏ.యెన్ వైట్ హెడ్ తో కలిసి ‘’ప్రిన్సిపియా మాధమేటికా ‘’వ్రాత ప్రతి తయారు చేశాడు .ఇరవై  ఏళ్ళుగా తనను బాధిస్తున్న సమస్యకు ఇది పరిష్కారం అన్నాడు దీన్ని .అయితే అతని అసలు సమస్య కు ఇంకా పరిష్కారం లభించలేదు .అయితేనేం ఫిలాసఫీ లో కొత్త విధానం గణితం లో నూతన శాఖ  లను కని  పెట్టగలిగానని సంతృప్తి చెందాడు .ఇది అంతగా కొత్తదికాకున్నా సత్యాన్ని ఆవిష్కరించటానికి మరోమార్గమేర్పడింది . . పరిశీలన ,పరీక్ష ,విశ్లేషణ ల వలన జ్ఞానం అనుభవ మౌతుంది .కాని లెక్కలు లాజిక్ ఇంకా దూరం వెళ్ళగలవు .వీటిద్వారా ఇప్పటి వరకు ఉన్న జ్ఞాన పరిధి విస్తరింప జేశారు .అనుభవ జ్ఞానం కాదనలేము అన్నాడు .వేదాంతం లో నే కాదు దాని వివరణలో అవసరమైన భాషలోనూ మార్పులు తెచ్చాడు .ఏదైనా రుజువైన తరువాతనే నమ్మగలం .అందులోని ప్రతి పద సముదాయం ,వాస్తవం లకు కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది .మనకు తెల్సింది అనుకొన్న ప్రతి విషయాన్నీ అనుమానించాలి ,జాగ్రత్తగా గమనించాల్సిందే అంటాడు రసెల్ .

41 వయసులో ప్రిన్సిపియా చివరి మూడవ భాగం అచ్చు అయింది .అమెరికా వెళ్లి హార్వర్డ్ లో ‘’లోవెల్ లెక్చర్స్ ‘’ఇచ్చి మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ చివరికాలం లో ఇంగ్లాండ్ కు తిరిగొచ్చాడు .రసెల్ లోని ఫాసిజం ,మానసిక శక్తి ఒక్కసారిగా షాక్ తిన్నాయి –కారణం లిబరల్స్ ‘’యుద్ధానికి యుద్ధమే ‘’అన్న నినాదం విని .జంకు గొంకు లేకుండా యుద్ధ భీభత్సాన్ని గూర్చి తీవ్రంగా ప్రచారం చేశాడు   .ఒక పాతికళ్ళ తర్వాత ‘’యుద్ధం నాలోని మేధస్సుకు వ్యతిరేకం .యుద్ధ ప్రేమికులు గొర్రెల్లా మందలో కలిసి పోయారు .మేధావులకు సంఘం పై ప్రేమా బాధ్యతా ఉంటె ఈ మానవ మారణ కాండకు ఊపిరులు ఊదరు  ‘’అని రాశాడు .’’most intellectuals have no belief in the intellect ,except in quiet times ‘’అని చురక అంటించాడు .యుద్ధాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ చేస్తున్న ప్రచారాన్ని ,కరపత్రాలను ప్రభుత్వం తీవ్రంగా పరిగణించి జరిమానా విధించి చివరికి ట్రినిటి కాలేజీ లెక్చరర్ ఉద్యోగాన్ని పీకేసింది .కొద్దికాలం తర్వాత రాసిన ఆర్టికల్స్ మిత్ర కూటమికి వ్యతిరేకం గా భావించి అరెస్ట్ చేసి ఆరునెలలు జైల్లో పెట్టింది బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం .జైలు జీవితం రసెల్ కు వరమై తాను  టెక్స్ట్ బుక్ అని పిల్చుకొన్న ‘’ఇంట్ర డక్షన్ టు మాధమాటికల్ ఫిలాసఫీ ‘’పుస్తకం రాసి ప్రచురించాడు   .దీని పై  హెచ్ జి వెల్స్ ‘’ప్రతిపేజీ ని జైలు గవర్నర్ కు పంపి చదివి౦పజేసి ఆమోదం పొందాకే పబ్లిషర్ దగ్గరకు చేరేది .జైలు గవర్నర్ ప్రతి రాత పేజీని చదవలేక అర్ధమూకాక తలకాయ నెప్పి వచ్చి బాధ పడ్డాడు ‘’అని రాశాడు .రిటైర్డ్ అకెడేమీషియన్ అని రసెల్ ను అందరూ మర్చే పోయారు .ఇప్పుడు  పబ్లిక్ పర్సన్ అయ్యాడు .దేశ ద్రోహిగానో .అమరవీరుడిగానో ప్రజల మనస్సులో ఉండిపోయాడు ..ప్రముఖ నవలాకారుడు రచయిత డి హెచ్ లారెన్స్ తో కలిసి అమెరికా వెళ్లి అక్కడ ‘’పసిఫిక్ ఉటోపియన్ కాలనీ ‘’స్థాపించాలనే ఆలోచనలో ఉన్నాడు .కాని యుద్ధం పూర్తి అయ్యేదాకా ఇంగ్లాండ్ లోనే ఉండటం మంచిదని నిర్ణయించుకొన్నాడు .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-5-16 –ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -135

55- సర్వ శాస్త్ర పారంగతుడైన బ్రిటిష్ మేధావితత్వ వేత్త  ,అమెరికా పౌరుడు నోబెల్ లారియట్ –బెర్ట్రాండ్ రసెల్ -1

మనదగ్గర ఏదైనా విశేషం ఉందా అని కనుక్కోవటమే జ్ఞానం అంటాడు రసెల్ .గణిత శాస్త్ర వేదాంతి లేక వేదాంత గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు ,చరిత్రకు కొత్త అర్ధం చెప్పినవాడు ,అనుమానాస్పడుడు ,మహా జ్ఞాపక శక్తి ఉన్నవాడు బెర్ట్రాండ్ రసెల్ .దేనినైనా వెంటనే ఒప్పేసుకోవటం ,మామూలు ఆలోచానా విధానం నచ్చనివాడు .అంతమాత్రం చేత సర్వ శుద్ధుడు కాదు .కాని తనలోనే విరుద్ధ భావాలున్నవాడు .గందర గోళ ప్రపంచం లో వివాదాస్పద వ్యక్తీ ,తనజీవితాన్నే తాను  చక్కదిద్దుకోలేని వాడు .ప్రతిదీ స్థిరమైన పద్ధతిలో ఉండాలనుకోనేవాడు .నలుగురు పిల్లలకు తండ్రి ,బాల్య శిక్షణ లో ప్రతిభా సంపన్నుడు ,ఒక అభివృద్ధికరమైన స్కూల్ ను స్థాపించిచేతులు కాల్చుకొన్న విఫలుడు. శృంగారం తెలియని సిద్ధాంతి .అయినా పరిపూర్ణ వివాహం గురించి శాస్త్రీయంగా రాసిన వాడు ,నిత్య సంచారి.స్థిరంగా ఒక చోట లేనివాడు ,అపజయం పొందిన భర్త ,మూడు సార్లు విడాకులు పొందినవాడు .80ఏళ్ళు దాటాక నాలుగో భార్యను పొందినవాడు రసెల్ .

పుట్టినప్పటి నుండే వివాదాస్పద వ్యక్తీ . మూడవ ఏటనే రస్సెల్ తండ్రి తనకోడుకును అగ్నాస్టిక్ గా అంటే దైవ భక్తీ లేనివాడిగా పెంచమని కోరితే బ్రిటిష్ రాజ్యం రసెల్ను వార్డ్ గా   రక్షణబాధ్యత స్వీకరించింది .18-5-1872న ఇంగ్లాండ్ లోని మన్మత్ షైర్ లోని  అందమైన ప్రదేశమైన టింటెర్న్ కు సమీపంలో ఉన్న ట్రెల్లెక్ లో   జన్మించాడు .బెర్ట్రాండ్ ఆర్ధర్ విలియం రసెల్ అసలుపేరు .59వ ఏట రసెల్ ‘’మూడవ ఎరల్ ‘’అయ్యాడు .1832లో ఈ ముసలాయన విప్లవాత్మక మైన సంస్కరణ బిల్లు ను ప్రవేశ పెట్టాడు .అందులో లిబరిజం ను వారసత్వంగా పొందిన యువత జీవితాంతం కొనసాగాలని కోరాడు .బాల్యం లో ఎపిస్కోపలియన్ ,ప్రెస్ బెటేరేనియన్ చర్చి లలో వారం విడిచి వారం ఆదివారాలలో వెడుతూ చర్చికివెళ్ళని  వాడిగా గుర్తి౦పబడి 11వ ఏట డార్విన్ శిష్యుడని పించాడు .ఈవయసులోనే తన మొదటి తిరుగుబాటు బావుటా ఎగుర వేశాడు .యూక్లిడ్ నిర్వచనాలను అంగీకరించటానికి సిద్ధ పడ్డాడు .కాని అందులోని సిద్ధాంతాలలో స్వీయ స్పష్టత లేదని  విభేదించాడు  .

18ఏళ్ళు వచ్చేదాకా రసెల్ ను ఇంటి వద్దే జర్మన్ గవర్నేస్ లు ,ఇంగ్లాండ్ ట్యూటర్లు చదువు చెప్పారు .గణితం లో అతనికున్న మేధస్సుకు వాళ్ళు ఆశ్చర్య పోయేవారు .కేంబ్రిడ్జి లో చేరి గ్రాడ్యుయేట్ అయి పారిస్ వెళ్లి,  బ్రిటిష్ ఎ0బసీకి అనుబంధంగా ఉన్నాడు  జేర్మనిలోని బెర్లిన్ చేరి ఎకనామిక్స్ చదివాడు .22వయసులో ఫిలడెల్ఫియా లోని క్వేకర్ రచయిత లోగాన్ పియర్సాల్ స్మిత్ సోదరిఅయిన ఆలీస్ విటాల్పియర్సల్ స్మిత్  కు చేరువై పెళ్లి చేసుకొన్నాడు .అరిత్ మాటిక్ ,ఫిలాసఫీ అధ్యయనం లో మునిగి ,ఫెమినిజం ,సోషలిజం లను కూడా నేర్చాడు .భార్యా భర్త లిద్దరూ ఫేబియన్ సొసైటీ సభ్యులై జార్జి బెర్నార్డ్ షా సిడ్నీ,బీట్రిస్ వెబ్ లతో సాన్నిహిత్యంగా మెలిగారు.29ఏళ్ళ రసెల్ నల్ల మీసం తో మేధావిగా కళ్ళలో కాంతితో కనిపించేవాడు .ఏదిరాసినా మాట్లాడినా  ఖచ్చితంగా సూటిగా ఉండేది .నల్లజుట్టు ,నాడులు పైకి కనిపించే చేతులు ,బుల్లిగడ్డంతో అందగాడనిపించేవాడు .నైతికత విషయం లో ప్యూరిటన్ .అలవాట్లలో సన్యాసిగా ఉండేవాడు .ఉన్నవాటిని సద్వినియోగం చేసుకోవాలనే తత్త్వం .మేధాపరంగా చాలా సాహసి .విగ్రహారాధనకు వ్యతిరేకి .మత సాంఘిక సంప్రదాయాలకు,సెంటిమెంట్ లకు  వ్యతిరేకి . ఆలోచన క్రమానినే  (ఆర్డర్ ఆఫ్ ధాట్)నమ్మేవాడు .లాజిక్ ,సైన్స్ లలో వస్తు క్రమాన్నే (ఆర్డర్ ఆఫ్ థింగ్స్ )నమ్మాడు రసెల్

.

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -5-5-16-ఉయ్యూరు

”రచన ”మే సంచిక లో” ఉత్తర రచన ”లో నా ఉత్తరం

అని ,నేనన్నానంటే ఏమీ అనుకోకండి-4

16-ప్రధాని గా ఉన్నాయన  చేస్తున్నది గారడీ మోళీ

 మాట మార్పు క్రియా శూన్యతా విశ్రు౦ఖల కేళీ

చట్టసభల్లో పదే పదేచెప్పిందే చెయ్యలేని కంగాళీ

సభల్లో ఉపన్యాసపు హోరుతో ఆడే హోళీ

క్రియా శూన్యత్వం లో అగ్రగామిగా నిల్చిన రించోళీ

ఇలా అయితే కొద్దినెలల్లోనే పార్టీ అయిపోతుంది  ఖాళీ

పార్టీ కాషాయానికి, తాను కాశీకి వెళ్లి ఆడుకోవాలి ఆట గోళీ

ప్రజలతో ఆడుకొంటే కసితో అనేస్తారు చెంబేళీ

ఒంటి సొమ్ము శొంఠి అయితే దరికి రారు వాహ్యాళి

మంచిపెంచి మంచి పంచితే నే జీవితం రంగేళీ

సహజీవన సౌందర్యమే ఇస్తుంది దీపావళి

అహం బలిస్తే ,ఇహం వదిలేస్తే వచ్చేది తిమిరావళి

జనాలకు చివరికి మిగిలేది బాధా తప్త శోకావళి

ఇహనైనా మించి పోలేదు వెను దిరిగి చూడాలి

ప్రజలు మెచ్చిచ్చిన అదికారం  మదో(తో )న్మాదం కాకూడదు  

అని ,నేనన్నానంటే ఏమీ అనుకోకండి .

17-వెయ్యి గొడ్లు తిన్న రాబందు పిడుగుకు చిక్కింది

  తమపాలన సమయం లోదేశమంతా కుంభ కోణమే

 బొగ్గు మసి తెల్లతలపాగా ప్రదానికే పులిమారు

తమ చేతులు మసికాకుండా సోదర మంత్రి పుంగవులు

ఇప్పుడొచ్చి పడిందిమీద  అగస్టా ఎగస్ట్రా గా  

తల్లీ కొడుకులు గిలగిల విలవిలా

సర్వం త్యాగం చేయాల్సిన సైనికాధికారి

సర్వ భోగ వసంత రాయుడై కులికి వెకిలి చేష్టలతో

కంపరం కలిగిస్తుంటే దేవుడా రక్షించాలి

నా దేశాన్ని దేశ రక్షకుల నుండి ,పాలనా యంత్రాంగం నుండి

పరమ పావన సాదు సంతుల నుండి

అని ,నేనంటే ఏమీ అనుకోకండి .

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -5-5-16-ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -134

54-అమెరికాలో తన తరం లో అత్యంత సృజనశీలి గా పేరొందిన స్టీఫెన్ క్రేన్ -3(చివరిభాగం )

వచన రచనతో బాటు క్రేన్ చాలా ప్రాముఖ్యమైన కవితలూ రాశాడు .రెడ్ బాడ్జ్ ప్రచురించిన సమయం లోనే వీటినీ ‘’ది బ్లాక్ రైడర్స్ అండ్ ఆదర్ లైన్స్ ‘’పేర అచ్చు వేశాడు .చనిపోవటానికి రెండేళ్ళ ముందు ‘’వార్ ఈజ్ కైండ్’’అనే రెండవ కవితా సంపుటి వెలువరించాడు .రెండిటిలోనూ సెంటిమెంట్ ఉన్నా అతని తప్పులకు అద్దం పట్టాయి.చావును తప్పించుకోలేమని గ్రహించాడు .విధానం తీవ్రంగానే ఉన్నా స్వభావం తెలుస్తుంది –

‘’In the desert –I was a creature ,naked and bestial –who ,squatting upon the ground –held his heart in his hands –I said ,’’is it good ,friend ?-It is bitter bitter ‘’he answered –but I like it –because it is bitter –and because it is my heart ‘’ఈకవిత మొదటి సంపుటి లోనిది .

రెండవ సంపుటి వార్ ఈజ్ కైండ్ లో ఒకటి చూద్దాం –

‘’have you ever made a just man?-‘’oh ! I have made three ‘’answered  God -.’’but two of them are  dead –and the third –listen listen –and you will hear the thud of his defeat ‘’

అన్ని కవితలూ ఇలా ఉండవు కొన్నిటిలో నిరసన మరికొన్నిటిలో నిరాశా కొన్నిట్లో కోపోద్రిక్తత నిస్పృహ కనిపిస్తాయి .అయితే ఇందులో దేన్నీ కాదన లేము .క్రేన్ చనిపోయిన పాతిక ఏళ్ళకు కానీ ఏ పబ్లిషర్ కూడా అతని సమగ్ర సాహిత్యాన్ని ముద్రించటానికి ముందుకు రాలేదు ‘’కలేక్టేడ్ పోయెమ్స్’’రావటానికి మరో అయిదేళ్ళు ఆగాల్సి వచ్చింది  క్రేన్  గురించి ‘’ –all inside –he had no surface ‘’అన్నాడు జోసెఫ్ కాన్రాడ్1952లో ‘’స్టీఫెన్ క్రేన్ –ఆమ్నిబస్ ‘’లో .హెన్రి డేవిడ్ థోరో, హెమింగ్ వేల మధ్య ఉన్న అమెరికన్ వచన రచయితలలో ఇప్పుడు హెమింగ్ వే,ఫాక్నర్ లలాగా తన స్వంత శైలిని నిర్మించుకొని ప్రతి అంగు ళాన్నీప్రభావితం చేశాడు క్రేన్ ‘’అన్నాడు ఆల్ఫ్రెడ్ కజిన్ . అమెరకా దేశం లోని అగ్ని అతని వచనం లో ఉంది .అతని వాక్యాలు ఉరుములు సృస్టిస్తాయి  .మనిషి భూమిని బద్దలు కొట్టినట్లు ఉంటాయి. నేచరిజం గురించి ఆలోచిస్తూ కూర్చోకుండా నే నేచరిస్టిక్ రచయిత  అనిపించాడు .ఒక్కమాటలో ‘’Crane made an image of a new and clear cut world .The actual world in which he lived was not only too much with him but too much for him ‘’అంటాడు లూయీ అంటర్ మేయర్ .

స్టీఫెన్ క్రేన్ రాసిన ఫిక్షన్ అంతా నేచురలిజం అమెరికన్ రియలిజం ,ఇంప్రెషనిజం .లేక ఈ మూడిటి మిశ్రమం .రచనలో నేచురిస్తిక్ ఐడియాలు ఇంప్రెషనిజ విధానాలు ఉంటాయి .తన జీవిత చరిత్ర రాసుకొనే ఆలోచన ఉందా అని క్రేన్ ను అడిగితె ‘’ “dare not say that I am honest. I merely say that I am as nearly honest as a weak mental machinery will allow.”^[167]  అని చెప్పాడు .  H. G. Wells remarked upon “the great influence of the studio” on Crane’s work, quoting a passage from The Red Badge of Courage as an example: “At nightfall the column broke into regimental pieces, and the fragments went into the fields to camp. Tents sprang up like strange plants. Camp fires, like red, peculiar blossoms, dotted the night…. From this little distance the many fires, with the black forms of men passing to and fro before the crimson rays, made weird and satanic effects.”^[169] Although no direct evidence exists that Crane formulated a precise theory of his craft, he vehemently rejectedsentimentality, asserting that “a story should be logical in its action and faithful to character. Truth to life itself was the only test, the greatest artists were the simplest, and simple because they were true.”^[170]

30ఏళ్ళ జీవితం లో క్రేన్ అయిదు నవలలు ,రెండు కవితా సంపుటాలు ,మూడు చిన్నకదల సంపుటాలు రెండు యుద్ధ కదా సంపుటాలు రాసి ప్రచురించాడు .ఇవికాక అనేక వార్తా కధనాలు రాశాడు .వీటిలో ‘’రెడ్ బాడ్జ్ ఆఫ్ కరేజ్ ‘’ను అమెరికన్ క్లాసిక్ అంటారు .చనిపోయే ముందు క్రేన్ అతని సమకాలిక రచయితలలో అగ్రగామిగా ఉన్నాడు .1920నాటికి క్రేన్ ను అతని రచనలనూ జనం మర్చే పోయారు .1923లో ధామస్ బీర్ ,క్రేన్ జీవిత చరిత్ర రాశాకే మళ్ళీ వెలుగులోకి వచ్చాడు .ఇప్పుడు క్రేన్ ను 1890నాటిఅత్యంత ప్రతిభఉన్న   సృజనాత్మక రచయితలలో ఒకడుగా గుర్తించారు .’’ఫైనేస్ట్ క్రియేటివ్ స్పిరిట్ ఆఫ్ హిజ్ టైం’’అంటున్నారిప్పుడు .హెమింగ్ వే మొదలైన మోడర్నిస్ట్ లకు  క్రేన్ గొప్ప ప్రేరణ అయ్యాడు .క్రేన్ ఆకస్మిక మరణం సాహిత్యానికి గొప్ప ఆశనిపాతం అన్నారు . In 1936, Hemingway wrote in The Green Hills of Africa that “The good writers are Henry James, Stephen Crane, and Mark Twain. That’s not the order they’re good in. There is no order for good writers.”^[243] Crane’s poetry is thought to have been a precursor to the Imagist movement,^[244] and his short fiction has also influenced American literature. “The Open Boat”, “The Blue Hotel”, The Monster and “The Bride Comes to Yellow Sky” are generally considered by critics to be examples of Crane’s best work.^[245]

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -133

54-అమెరికాలో తన తరం లో అత్యంత సృజనశీలి గా పేరొందిన స్టీఫెన్ క్రేన్ -2

గ్రీస్ నుంచి తిరిగి వచ్చాక దక్షిణం వైపు వెళ్ళమని ఆజ్న జారీ అయింది .క్యూబా తిరుగు బాటులలో  చిక్కుకు పోయింది .స్పానిష్ అమెరికన్ యుద్ధం రావటానికి ఇంకా రెండేళ్ళు ఉంది .ఐలాండ్ ప్రజల క్యూబా విముక్తి నినాదం అమెరిక ప్రజల సానుభూతి పొందింది. పేపర్ దిగ్గజం హార్ట్స్ పత్రికలన్నీ యుద్ధం రావాలనే కోరాయి ,ప్రచారమూ చేశాయి. చట్ట వ్యతిరేక ఆయుధాలు ప్రబలంగా ఉన్నాయి .ఈ స్థితి లో క్రేన్ ను అక్కడి యుద్ధ వార్తల్ని రాయటానికి పంపారు .ఆతను వెళ్ళే షిప్ బ్రద్దలయింది .ప్రయాణీకుల౦దరూ  క్షేమం .క్రేన్ తో బాటు మరో ముగ్గురు ఒక నాటుఓపెన్  బోటు ఎక్కి ప్రయాణించారు .చాలా రోజులు  ప్రయాణం సాగింది .ఒక ఏడాది తర్వాత ఇదంతా ఒక గొప్ప ఎపిసోడ్ గా ‘’దిఫైనెస్ట్ షార్ట్ స్టోరి ఇన్ ఇంగ్లిష్ ‘’గా ప్రచురితమైంది .అదే ‘’ది ఓపెన్ బోట్ అండ్ అదర్ టేల్స్ఆఫ్ అడ్వెంచర్ ‘’.ఈ కధను అతి సహజంగా నిదానంగా ప్రారంభించి రాశాడు .అందులోని ప్రారంభ వాక్యాలే అందర్నీ ఆకర్షించాయి .క్రేన్ మాటల్లోనే ‘’None of them knew the color of the sky .’’నుంచి చివరిదాకా నాన్ స్టాప్ గా చదివించింది .ప్రమాదం షాక్ ,దాదాపు ట్రాజెడీగా మారిన ఉదంతం తో క్రేన్ ఆరోగ్యాన్ని గూర్చి పట్టించుకోలేదు .దీనివలన యెడ తెగని దగ్గు పట్టుకొన్నది .ఎత్లెటిక్ శరీరం కుంగి పోయింది .27వ ఏట ఇంగ్లాండ్ కు కోరా హౌరాత్ స్టెవార్ట్ తో వెళ్ళాడు .

ఇంతకీ ఎవరీ కోరా ?ఫ్లారిడా లో వేశ్య వాటిక ను నడిపేది .ఆమె ను క్రేన్ ను కలిశాడు .న్యు ఇంగ్లాండ్ లో పుట్టి ఇంగ్లీష్ కెప్టెన్ ను పెళ్ళాడి,అనేక మగాళ్ళకు ఆడదై బతికింది .క్రేన్ కన్నా పెద్ద వయసు అందం ఆనందం బె ఫరవా ఉన్న కోరా ఔరా అన్నట్లు క్రేన్ ప్రేమ క్రేన్ కు తగులు కొన్నది .కెప్టెన్ నుంచి విడాకులు తీసుకోక పోయినా లండన్ లో క్రేన్ ను పెళ్లి చేసుకొని అతని సంరక్షణ బాధ్యతా తీసుకొన్నది . వేడి ప్రదేశానికి అతడు వెడితే క్షేమమని డాక్టర్లు సూచి౦చ గానే క్రేన్ ను తీసుకొని గ్రీస్ వెళ్ళి,అతనికి సేవలు చేసి మళ్ళీ ఆరోగ్యవంతుడిని చేసే ప్రయత్నం చేసింది .కొంచెం ఆరోగ్య కుదుట బడగానే ఇంగ్లాండ్ చేరి సర్రే లో స్థిరపడ్డారు .వీళ్ళ పెళ్లి గుట్టు రట్టు అవుతుందనే భయం తోఉండగా  జోసెఫ్ కాన్రాడ్ క్రేన్ కు బాసటగా నిలిచాడు .దీనితో ఇతర సాహితీ పరుల తో సాన్నిహిత్యం పెంచుకొన్నాడు .గాసిప్ ఉచ్చు కోరాకు కాక క్రేన్ కు తగులు కొన్నది .వ్యభిచారం దాన్ని నడిపే వారి పైనా క్రేన్ సానుభూతిగా ఉండటం తో అతనే ఆ వ్యాపారం చేస్తున్నాడని పుకారు రేగింది .పుకార్లు మరీ ప్రమాదకరమైనాయి .

మనిషి నీరసించి ,ఆరోగ్యం క్షీణించి జబ్బు పడ్డ కవిగా కనిపించాడు .క్రేన్ చివరి ఫోటో రిల్కే నుగుర్తు  చేస్తుంది .అప్పుడప్పుడు తూలి పడిపోయేవాడు .బహుశా మత్తు మందుకు బానిసయ్యాడేమో నని అనుమానించారు .అతనిగదిలో మాదక  ద్రవ్యాలు కనిపించాయి .అప్పటికే వాటికి పూర్తిగా బానిసై పోయాడు .స్పానిష్ అమెరికన్ యుద్ధం ప్రారంభమవగానే అమెరికా తిరిగి వచ్చేయాలనుకొన్నాడు .క్యూబా నుండి రాసి పంపే అనుమతి పొందాడు .టి.బి .అనుకొన్నారు కాని తేలలేదు ససెక్స్ లో ఉన్న బ్రేడే లో ఒక ఇల్లు చూసి అక్కడకు క్రేన్ ను తీసుకు వెళ్ళింది కోరా .అక్కడ కాలం తో పోరాటం సాగించాడు ..ప్రపంచ గొప్ప యుద్ధాల గురించి విస్తృత వర్ణనాత్మకంగాలిప్పిన్ కాట్స్ మేగజైన్ కు  రాశాడు  .ఇది అతని మరణానంతరం ప్రచురితమైంది .హార్పర్స్ మంత్లీ కి విలోం విల్ స్టోరీస్ రాశాడు .ఆడపిల్లలకోసం ఇలాంటి సీరియలె రాశాడు .రక్తపోటు రాత పనిని మందగింప జేసింది .ఆరోగ్యం కోసం జర్మనిలోని బ్లాక్ ఫారెస్ట్ లో ఉన్న శానిటోరియం లో 29వ ఏటయేడునెలలకాలం లో  చేరాడు .5-6-1900లో చనిపోయాడు క్రేన్ .అతని భౌతిక కాయాన్ని అమెరికా చేర్చి న్యు జెర్సీ లోని ఎలిజబెత్ లో ఖననం చేశారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -4-5-16-ఉయ్యూరు

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -132

54-అమెరికాలో తన తరం లో అత్యంత సృజనశీలి గా పేరొందిన స్టీఫెన్ క్రేన్

యుద్ధం లో సైన్యం చేసిన సాహసాన్ని ‘’ది రెడ్ బాడ్జ్ ఆఫ్ కరేజ్ ‘’అనే అమరమైన నవలగా 23వ ఏట  అసలు యుద్ధభూమిని చూడనే చూడకుండా రాసిన అమెరికన్ యువ రచయిత స్టీఫెన్ క్రేన్ .దీన్ని ‘’అట్లాంటిక్ మంత్లి ‘’పత్రిక ‘’సాహిత్యం లో కొత్త ఫాషన్(వైఖరి ) ప్రవేశ పెట్టాడు క్రేన్ ‘’అని గొప్పగా రాసింది  .ప్రముఖ రచయిత హెచ్ జి వెల్స్ ‘’కొత్త శకానికి ఇది నూతన ఆవిష్కారం .పాత విదానాలన్నిటిని  వెనక్కినెట్టేసిన నవల ‘’అన్నాడు  .ఇందులోని తీవ్రత అంతా రచయిత చర్యా రాహిత్యమే .తన సృజన సామర్ధ్యాన్ని అతి వేగా వంతంగా ఖర్చు చేసి అపూర్వ అనన్య సామాన్య రచనలు చేసి 30ఏళ్ళకే పరమపదించాడు క్రేన్ .

తలిదండ్రులైన  జోనాధన్ టౌన్లిక్రేన్ ,స్టీఫెన్ క్రేన్ ల  14మంది సంతానం లో చివరివాడు స్టీఫెన్ క్రేన్ .అమెరికాలోని న్యూయార్క్ లోన్యు జెర్సీ లో 1-11-1871న జన్మించాడు .తొమ్మిదవ ఏట మేధడిస్ట్ మినిస్టర్ అయిన తండ్రి చనిపోయాడు .తల్లి కూడా అంతే పవిత్రంగా జీవిస్తూ పిల్లల బాధ్యతా తీసుకొంది.మతసంబంధమైన వ్యాసాలూ రాసి ప్రచురించేది .తల్లికున్న ఈ సుగుణం కొడుకు క్రేన్ కు అబ్బింది .టీనేజ్ లో కుటుంబం యాస్బరి పార్క్ లో ఉండగా సంఘంలోని గుసగుసలు ,వేసవి యాత్రికుల విషయాలు గ్రహించేవాడు .సిరాక్యూజ్ యూని వర్సిటి లాఫెటీ కాలేజి లో  లో విద్యార్ధి గా చేరి ,కాలేజి  రిపోర్టర్ గా ‘’ది న్యూ యార్క్ ట్రిబ్యూన్ ‘’కు పనిచేసి చిలక్కొట్టుడు డబ్బు సంపాదింఛి ఖర్చులకు వాడుకొనేవాడు .పెద్దగా చదువు పై శ్రద్ధ ఉండేదికాదు కాని సంతృప్తికరమైన విద్య అబ్బింది .పాఠ్య పుస్తకాలను అలాఅలా తిరగేసేవాడు కాని అందులోని విషయాలన్నీ యిట్టె గ్రహించేసేవాడు . పొడవుగా సన్నగా అసలైన కొంగ అంటే క్రేన్ లాగా ఉండేవాడు .నీలి కాంతివంతమైన కళ్ళు ,క్రీడాకారుడిగా కనిపించేవాడు . వాస్తవంగా మంచి ఎత్లేట్ .బేస్ బాల్ టీం కెప్టెన్ క్రేన్ .

18ఏళ్ళకే తల్లీ చానిపోయింది .కుటుంబం చాలాపెద్దది .కనుక ఒంటరిగా జీవి౦చాలనుకొన్నాడు .తనదారి తాను  చూసుకోవటం మంచిదనే నిర్ణయానికి వచ్చాడు .యువ రచయితలూ కళా కారుల బృందం లో చేరి న్యు యార్క్ లోనిదిగువ  తూర్పు ప్రాంతం లో లాడ్జింగ్ లలో అద్దెకు ఉంటూఅయిదేళ్ళు గడిపాడు .అప్పుడప్పుడు స్కెచ్ లు రాస్తూ ,జర్నలిజం లో ప్రవేశింఛి ఆకలితో చావకుండా బతికాడు .21వ ఏట ఒక నవల రాస్తే ఏ పబ్లిషర్ కూడా ప్రచురించటానికి ముందుకు రాలేదు .అదే ‘’మాగ్గీ –ఎ గర్ల్ ఆఫ్ ది స్ట్రీట్స్   ‘’నవల .దీన్ని ప్రీస్ట్ లైన తలిదండ్రుల కొడుకైన క్రేన్ రాశాడు .అది ఒక వ్యభిచారి అయిన స్త్రీ వృత్తాంతం .బురదలో పుట్టి వికసించిన పుష్పం ఆమె .మురికి వాడలలోని ముడి హింస ను ,ఆ మనుషులు మాట్లాడే బజారు భాషలో రాశాడు .చివరికి ఎవడో ఒక బకరా పబ్లిషర్ అచ్చు వేయటానికి రెండు షరతులపై ఒప్పుకొన్నాడు .పుస్తక ముద్రణ ఖర్చు క్రేన్ పెట్టుకోవాలి .పబ్లిషర్ పేరు పుస్తకం లో ఎక్కడా కని పించ కూడదు .తన సోదరుల దగ్గర అప్పు చేసి డబ్బు సమకూర్చుకొన్నాడు .తీరా పుస్తకం బయటికి వస్తే జర్నలిస్ట్ గా ఉన్న తన పరువు పోతుందేమోనని భయ పడ్డాడు .’’జాన్ స్టన్ స్మిత్ ‘’అనే మారు    పేరుతో పుస్తకం అచ్చు వేయించాడు .చచ్చీ చెడి వందకాపీలు అమ్ముడయాయి .మిగిలిన వాటిని కాల్చి గదిని వెచ్చ చేసుకొనేవాడు .అంతకు ముందే సిస్టర్ కారీ నవలతో డ్రైజర్ నేచురలిస్ట్ నవలకు దారి చూపాడు దాని ప్రభావం క్రేన్ రాసిన ఈ నవల పై ఉందని కొందరు విమర్శకులన్నారు .కాని హామ్లిన్ గార్లాండ్ ఈ నవలను బాగా మెచ్చాడు .విలియం డీన్ హోవెల్స్ ‘’as present in the working out of this poor girl;s squalid romance as any classic fable ‘’అని కీర్తించాడు .కదా కంటే కూడా గొప్పగా మురికి కూపం లో దరిద్రం తో అలమటించిన ఒక పేద పిల్ల ఏ ఇతర క్లాసిక్ కద కంటే గొప్పగా ఉంది అన్నాడు .

పేపర్లు బాగా ప్రోత్సహించాయి .దీనితో రెండవ నవలకు శ్రీకారం చుట్టాడు .అదే ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిననవల ‘’ది రెడ్ బాడ్జ్ ఆఫ్ కరేజ్ ‘’ఇంకా ఇరవై నాలుగు ఏళ్ళు రాకుండానే 1895లో దీన్ని క్రేన్ ప్రచురించాడు .ఈ నవలకు నేపధ్యం అమెరికన్ సివిల్ వార్ .అదిఅటామిక్ యుగం ముందు జరిగే  ఏ యుద్ధమైనా కావచ్చు .అన్నీ అలాగే జరుగుతాయి .తికమక పెట్టె ఆ పరిస్థితులలో ఏ సైన్యమైనా అలానే ప్రవర్తిస్తుంది .ఆనాటి ప్రజలు పిరికితనం  ,సమయానికి తగినట్లు మొండి ధైర్యం తో ,భయాలను సిల్లీ జోకులతో కప్పి పుచ్చుకొంటూ ,  ప్రగల్భాలు ,ఆత్మ స్తుతి డాబు లతో ఉండేవారు .కధను ఒకదాని తర్వాత ఒకటి గా వచ్చే  ఫ్లాష్ లతో మనుషులను అజ్ఞాతం లో ఉంచుతూ మహా వేగం గా  నడిపించి రాశాడు .కొద్ది వీరత్వం ,యుద్ధ మహా భీభత్సం కళ్ళకు కట్టించాడు .ఇందులోని సైన్యం సామాన్య రైతులు ,కమ్మరివారు ,గుమాస్తాలు ,కంచర గాడిదలను తోలేవారు .వీరిలో ఎవరికి యుద్ధం ఎలా జరుగుతుందో అపాయం ఎలా తప్పించుకోవాలో ఏమాత్రం తెలియని వాళ్ళు .అయినా యుద్ధం చేస్తున్నారు .క్రేన్ ఈస్తటిక్ అన్వేషణ భయ భ్రాంతుల కు అధీనం లో ఉంది .అందుకే అన్ని యుద్ధ రచనలు వేరు వేరుగానే ఉంటాయి .ఇందులోని సంఘర్షణ ను అనేక స్థాయిలలో వర్ణించాడు క్రేన్.రక్తపాతం అడుగున సౌందర్యం కనిపిస్తుంది చనిపోయే సైనికుడు తన గాయాలను బాధను  లెక్క చేయకుండా ముందుకు సాగి పోతాడు .ఆకాశం లో సూర్యుడు ఎర్రగా పొరలాగా ఉన్నాడని వర్ణించాడు .యుద్ధ భూమిని కవిత్వీకరించి మన తిక్కన మహా కవిలాగా తీర్చి దిద్దాడు .ఆ వర్ణ క్రేన్ మాటల్లో ‘’In the gloom before the break of day their uniforms glowed with a deep purple hue .From across the river the red eyes were still peering .In the eastern  sky there was a yellow patch like a rug laid for the feet of the coming sun ,and against,black and pattern like ,loomed the gigantic figure of the colonel on a gigantic horse ‘’

ఈ నవలను ఎందరు ఎన్ని విధాల మెచ్చుకొన్నా లాభాల వర్షం కురిపించలేక పోయింది .ఒక వంద డాలర్లే చేతిలో పడ్డాయి .కాని ఈ నవలతో స్టీఫెన్ క్రేన్ అమెరికన్ సేలిబ్రిటి అయ్యాడు .ఆయనకు మెక్సికో వెళ్ళే అవకాశమిచ్చారు .1896లో గ్రీసు టర్కీలు యుద్ధానికి దిగినప్పుడు న్యూయార్క్ జర్నల్ ఎడిటర్ ఈ యుద్ధ వార్తలను రాయటానికి సర్వ సమర్ధుడు క్రేన్ ఒక్కడే అని భావించి బాధ్యతలను అప్పగించాడు .ఆనదంగా క్రేన్ వెళ్ళాడు .అక్కడ అనేక మోసాలలో అభియోగాలను ఎదుర్కొన్నాడు .అతనికిస్టమైన ఒక అమ్మాయి బజారు బిచ్చ గత్తెఅని అరెస్ట్ చేశారు .క్రేన్ ఆమె ను రక్షించ బోతే పోలీసులు వీరి గదిలో మత్తు పదార్ధాలు దొరికాయని అభియోగం మోపారు .వేరొకమ్మాయి అతన్ని బ్లాక్ మెయిల్ చేసి ఆతను తన దగ్గర డబ్బు అప్పు తీసుకోన్నాడని డబ్బు వాపసు ఇప్పించమని  కోర్టు కెక్కింది .26ఏళ్ళ వయసులో ఇలాంటివి ఎన్నో ఎన్నెన్నో .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -3-5-16-ఉయ్యూరు

భరద్వాజ పుట్ట పర్తిల శివ తాండవం -3(చివరిభాగం )

ఇదే విషయాన్ని పుట్టపర్తివారు ‘’తకఝం,తకఝం ,తకదిరి కిట ‘’నాదాలతో లోకేశుడు నాట్యమాడాడన్నారు .సకల భువనాలు ఆంగికంగా ,సకల వాజ్మయం వాచికంగా ,సకల నక్షత్రాలు కలాపాలుగా ,సర్వం తన యెడ సాత్వికంగా చతుర్విధ అభినయ అభిరతి తో ,తనలోనే తాను  వలచి నృత్య నృత్త భేదాలను చూపి ,లాస్య ,తాండవ భేదాలను ఎరుక పరుస్తూ ,సకల దిక్పాలకులకూ పారవశ్యం కలిగిస్తూ నాట్య గరిమతో పరమ శివుడు తాండవ కేళీ విలోలుడయ్యాడు.

ఇప్పుడు భరద్వాజ శివుని తాండవం లో రాగ విన్యాసకేళి ఎలా సాగిందో దర్శిద్దాం –

‘’మూర్చ నాభిర్గిరాం దేవతాయాం సమీ –కృత్య తంత్రీ ర్నభై ర్వల్లకీ౦  చ శ్రుతీః

సాదు సప్తస్వరాన్ వాదయన్త్యాముదా-సం ననంర్త శ్రీ భవానీ పతిః’’

సరస్వతి వీణపై గోళ్ళతో మూర్చనలను సమీకరించి శ్రుతులను ,సప్త స్వరాలనూ ఆహ్లాదంగా వాయిస్తుంటే పరమ శివుడు హెచ్చిన ఉత్సాహం తో అనుగుణం గా నాట్యం చేశాడు .తరువాత వేణు గాన ధ్వనికి అనునర్తనం ఎలా చేశాడో మహర్షి వర్ణిస్తున్నాడు –

‘’శుంభ రారంభ గంభీర సంభావనా –గు౦భన జ్జ్రు౦భణో జంభ దంభాపహే

లంబయత్యుత్కటం వేణు నాదామృతం-సం ననర్త శ్రీ భవానీ పతిః’’

శివుని నాట్య ఆరంభం ప్రకాశమానంగా ఉంది .ఇంద్రుడు వేణుగానామృతాన్నిఅందరిపై  ప్రవహింప చేస్తుంటే తదనుగుణంగా గంభీరాలైన భావ సముదాయాన్ని అత్యద్భుతంగా ప్రదర్శిస్తూ నాట్యమాడుతున్నాడుభవానీ పతి.తర్వాత శ్లోకం లో గానాలకు అనుగుణ నాట్యం శంకరుడు ఎలా చేశాడో వివరిస్తున్నాడు భారద్వాజర్షి .

‘’సంభ్రుతోత్కంఠితా కుంఠ కంఠ స్వర .-శ్రీ రమా భామినీ స్ఫీత గీతామృతం

విశ్రుత ప్రక్రమం స శ్రుతిభ్యాం పిబన్ –సం ననర్త శ్రీ భవానీ పతిః’’

శ్రావ్య కంఠం తో లక్ష్మీదేవి గొంతెత్తి పాడుతున్న గీతామృతాన్ని తన సుభగ కర్ణాలతో ఆలకిస్తూ శివుడు అనుగుణమైన నృత్యాన్ని చేశాడు .ఇందులోని పద బంధాలు వ్రుత్యనుప్రాసతో కర్ణపేయం చేయటం మహర్షి కవితా చమత్కృతి .స్రగ్విణీ వృత్తాలతో మహర్షి వీనుల విందు చేస్తున్నాడు .అనుభవించిన వాడికి అనుభవించినంత .మన మనస్సులపై చిత్తరువు గీసి దర్శించమంటున్నాడు .

ఇపుడు కాసేపు ఆచార్య తాండవ దృశ్యాన్ని తిలకిద్దాం –నాట్యానికి కావాల్సిన సర్వ లక్షణాలను వివరిస్తూ ,అవి ఒకదానితో ఒకటి  కలిసి రసోత్పత్తి ఎలా చేస్తున్నాయో పుట్టపర్తి వారు వివరించిన తీరు అమోఘం –

‘’కర ముద్రికల తోనే ,గనుల చూపులు దిరుగ-దిరుగు చూపులతోనే బరువెత్త హృదయమ్ము –హృదయమ్ము వెనువెంట ,గదిసికొన  భావమ్ము –కుదిసిభావము తోనె,కుడురుకోగ రసమ్ము –శిరము ,గ్రీవమ్ము,పేరురము ,హస్త యుగమ్ము –సరిగాగ మలచి గండరువు నిల్పిన యట్లు –తారకలు జలియింప దారకలు నటియింప-గోరకములై గుబురు గొన్న జూటము నందు  -నురగాలి ,నలిరేగి ,చొక్కి వీచిన యట్లు –పరపులై పడ గల్ప పాదపంబుల బూవు –లాడే నమ్మా శివుడు ,పాడేనమ్మా భవుడు ‘’అన్నారు .ముక్త పద గ్రస్తం తో ఊపిరి సలపనీక.ఆవేగానికి యదార్ధ స్థితి కల్పించటం సామాన్య  కవి వల్ల అయ్యే పనికాదు .తానూ అనుభవిస్తూ మనకు కూడా ఆ పరమానందాన్ని అనుభవం లోకి తెప్పించారు సరస్వతీ పుత్రులు .భరద్వాజుని శివుడు చే సే నాట్యం కంటే పుట్టపర్తి వారి శివ నాట్యం మనోహరమై విరాజిల్లింది .మహర్షి శబ్దాలంకారాలతో సాధిస్తే పుట్టపర్తి వారు అనుభూతిని రంగరించి నిండుదనం చేకూర్చారు .

మళ్ళీ ఒకసారి భరద్వాజ శివ తాండవం లోకి ప్రవేశిద్దాం –వీణ ,వేణువు ల అమృత గాన లహరికి తేలిపోయి శివుడు నాట్యం చేశాడని తెలుసుకొన్నాం .ఇప్పుడాయన మృదంగ భంగిమలకు ఎలా పాదాలు కలిపి నర్తి౦చాడో మహర్షి వర్ణిస్తున్నాడు –

‘దర్శయత్యాదరా ద్వాదనే నైపుణీం-సన్మ్రుదంగస్యగోవింద మార్దంగికే

తాలభేదం సహోదాహర త్యబ్జకే –స్సం ననర్త స్వయం శ్రీ భవానీ పతిః’’

విష్ణుమూర్తి తన మృదంగ వాదనా నైపుణ్యాన్నిప్రదర్శిస్తుంటే ,బ్రహ్మ దేవుడు ‘’తల భేదాలుకాదు’’  తాల భేదాలను ఉదహరిస్తుంటే  పరమశివుడు స్వయంగా నర్తించాడు .ఈ శ్లోకం లో’’ దకారం ‘’అనేకమార్లు ఆవృత్తి చెందటం చేత మృదంగ ధ్వని శ్లోకం లోనే మారు మోగింది .అదీ కవి చమత్కారం .మృదంగానికి లయ ప్రాణం .నాట్యానికి చాలా అవసరమైన వాద్యం మృదంగం. విష్ణువు అమోఘ  మార్దంగికుడు .నాట్యం యొక్క రక్తి మ్రుదంగంపైనే ఎక్కువ ఆధార పడి ఉంటుంది .అందుకే శివుని సరి జోడు విష్ణువే స్వయంగా మృదంగ సహకారం అందించి ,శివ తాండవాన్ని రక్తి కట్టించాడు .ఆయన మృదంగ వాదనకూడా చాలా ఆదరంగా నైపుణ్యంగా చేయటంకూడా  ఇక్కడ విశేషమే .

‘’మూడుకన్నులతో అయిదు తలల వాడి  ‘’నాట్యాన్ని ‘’ఆరుముగాల ‘’సామి తిలకించి పులకించే దృశ్యాన్ని వర్ణిస్తున్నాడు కవి మహర్షి –

‘’సమస్త ముఖ లాలనం నహి ముఖస్యమే షణ్ముఖ-సమస్త ముఖ లాలనం ఖలు మృగాంక రేఖాననన

ఇతి స్వసుతవాదనమ్ముదిమున్ము ఖైః పంచభిః-సుతస్య మతి లాలనం విరచయ౦చ్ఛివః పాతునః ‘’

ఆనంద పారవశ్యంతో  ఆర్ముగం అయిన కుమారస్వామి అయిదు తలల ముక్కంటి నాట్యాన్ని చూస్తుంటే కొడుకుతో తండ్రి ‘’నాయనా షణ్ముఖా !నీ ఆరు ముఖాలను లాలించటానికి నాకు అన్ని తలలూ లేవు కదా ‘’అనగా కొడుకు ‘’చంద్ర రేఖాననా తండ్రీ శివా !సమస్తముఖలాలనమే కదా ఉన్నది ‘’అనగానే ఆనందం తో కుమారస్వామి మతిని లాలించే శివుడు మనలను కాపాడు గాక ‘’అని స్తుతించాడు మహర్షి భరద్వాజుడు .శివుని అన్ని ముఖాలలో మృగాంక లేఖనం ఉంది అని సమర్ధన .ఈశ్వరుని  లాలనం నోచుకోని కుమారునిఆరవ ముఖం కుమారుని ఆరవ ముఖం పైఉన్న చంద్ర రేఖను చూసి ఆనందిస్తోందని అర్ధం .ఇది పృధ్వీ వృత్తశ్లోకం . దీనితో  మహర్షి శివతాండవ వర్ణనను సమాప్తి చేశాడు ..

ఇప్పుడు పుట్టపర్తి శివుడు ఎలా ముగించాడో తాండవం చూద్దాం –

శివుడు తాండవ మాడుతుంటే ‘’తెలి బూది పూతతెట్టులు కట్టి నట్లు ,చలికొండ మంచు కుప్పలు పేర్చినట్లు ,అమృతం అమతి౦చినట్లు   మనసులోని సంతోషం కళ్ళకు కట్టి నట్లు ఆనందం అంతా తాండ వి౦చి౦ దట .నీల గళుని నాట్యం చేత కల్పించబడిన’’నీలిమ ‘’మబ్బులు ఉబ్బి క్రమ్మినట్లుగా ,అబ్బురాలైన నీలాలు లిబ్బి సేరు విధాన ,కాటుక కొండ పగిలి చెదిరినట్లుగా ఉంది .శివుని కనుల హస్తాల భంగిమలు మహాద్భుతం గా ఉన్నాయి .ఒక సారి చిరు చేపల్లగా ,ఒకసారి ధనుస్సుల్లాగా కనులతో నర్తించాడు.హస్త విన్యాసం చేస్తుంటే అవి స్తంభ యుగమా, వేప శాఖాద్వయమా ,కుంభి కరఖండాలా అని అనిపించాయి .షడ్జమం లో నెమలి పించం విప్పి ,వృషభం లో నంది నర్తించాయి .’’శాస్త్రాలను దాటి ,సర్వ స్వతంత్రుడై ,భావ రాగ సంబంధం తో ,రాగ లీలా విలాసంతో ,తానె తా౦ డవమో తాండవమే తానో అన్నట్లుగా ,ఒక అడుగు జననం మరో అడుగు మరణం ,ఒక వైపు సృష్టి వేరోకవైపు ప్రళయం కనిపించేట్లు నర్తించాడు .ఇది కాస్మిక్ డాన్స్ .ఇందులో అందరూ ఒకటే. హరిహర భేదమే లేదు .

‘’హరియే హరుడై ,లచ్చి యగజాతయై ‘’కనిపించారు ‘’హరునిలో హరిని  హరిలో హరుని చూసి అద్వైత భావన కలిపించారు ‘’సర్వ మేదినియు ,నద్వైతమే బ్రతిధ్వను లీన –ఆడేనమ్మా శివుడు –పాడేనమ్మా భవుడు  ‘’అన్నారు పరాకాష్టగా .శివతాండవం తర్వాత శివా అంటే పార్వతీదేవి ‘’గగన వనం లో విచ్చికొన్న జలదం వలే –వనం లో పారాడే వాత పోత౦  లాగా లాస్యం చేస్తుంది .అర్ధాంగి లాస్యాన్ని’’తరుణ చంద్రా భరణుడు ‘’ఆమోదం తెలిపాడు .శివ శక్తులు ఒకటిగా చేరటం తో అర్ధ నారీశ్వరం సార్ధకమై ,సర్వ మంగళ ప్రదమై ,శివమై ,సౌందర్య సౌభాగ్యమై తాండవ లాస్యాలకు భరత వాక్యం పలికినట్లైంది

సమాప్తం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-2-5-16-ఉయ్యూరు .

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -130

53-తన తరాన్ని సోషలిస్ట్ భావ సంపదతో ప్రభావితం చేసిన అమెరికన్ నవలాకారుడు –దియోడర్ డ్రైజర్-2

రెండేళ్ళ తర్వాత కొంత ఆర్ధిక వెసులుబాటు ఉన్నా ,భవిష్యత్తు ఆశాజనకం గా ఉండదని గ్రహించాడు డ్రైజర్.వేరే చోట పనిలో కుదిరి 1928లో ఫ్రీలాన్స్ సామర్ధ్యం తో పెళ్ళికి సిద్ధమయ్యాడు .తరువాత కొన్నేళ్ళు సక్సెస్ ఫుల్  రచయితగా ఎదిగాడు .న్యూయార్క్ మురికి వాడల ,స్వీట్ షాప్ ల ,నిరుద్యోగుల కడగండ్లను నిశితంగా పరిశీలింఛి రాశాడు .కార్పోరేషన్ వారికి హృదయం లేదన్నదాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ ‘’No corporation is soulless which helps all others in helping itself ‘’అన్నాడు .పేదలతో మమేకమై తిరిగినవాడు ఇప్పుడు ప్రకటన రొచ్చులో కూరుకుపోయాడు .28వ ఏట ఈ ఫాల్స్ ప్రిస్టేజ్ ఉద్యోగం నచ్చక వదిలేసి ‘’సిస్టర్ కారీ ‘’నవల రాశాడు .

డ్రైజర్ మొదటినవల సిస్టర్ కారీ చాలా పాపులర్ అయింది .అందులోని విషయమే ఈవిజయానికి కారణం .సమ్మోహనం ,వ్యభిచారం ,విషాదం ,దొంగతనం లను నైతికతను మసాలాగా దట్టించి రాసిన నవల ఇది .బెస్ట్ సెల్లర్ గా పేరు పొందింది .కాని నిజానికి అది చేజేతులా నాశనం చేసుకొన్నఅతని సోదరి జీవితమే .ఇందులోని వాస్తవికత అతిసామాన్యమై ,ఆనాటి సెక్స్ తో రోచ్చుతో దట్టించిన  మిగిలిన నవలల కంటే భిన్నంగా జనాదరణ పొందింది .పాపాలకు పరిహారంగా హార్ట్స్ వుడ్ ఆత్మ హత్య చేసుకొంటే ,కారీ బతికి తను సాధించాల్సింది ధైర్యంగా సాధించింది .ఈ నవల రాత ప్రతిని హార్పర్ అండ్ బ్రదర్స్ కు ముద్రనకోసం డ్రైజర్ అందజేస్తే వెంటనే తిరస్కరించి తిరిగి పంపించేశారు .నిరాశతో వేరే పబ్లిషర్ కు డబల్ డేకు ఇస్తే ఒప్పుకొని అంతా సిద్ధం చేసిన తర్వాత అతనిభార్య ప్రూఫులు దిద్దుతూ అందులోని  నిష్కపటరచనకు ఆన౦ది౦చినా ,చట్టప్రకారం ముద్రించాల్సి ఉన్నా దాన్ని విస్తృతంగా ప్రచారం చేయటానికి ఒప్పుకోలేదు .చిన్న పుస్తకంగా ప్రింటర్ దగ్గరే ఉండిపోయింది .ఒకరకంగా రచనను అణగ దోక్కేశారు   .కొన్ని సమీక్షలు అనుకూలంగానే వచ్చాయి.రచయిత పాత్ర చిత్రీకరణపై ప్రశంశలు వెల్లి  విరిశాయి  .కాని చాలామంది విమర్శకులు అంటీ ముట్టకుండా చేతులకు మసికాకుండా రాశారు .ఎవరూ కమిట్ కాలేదు .పాపం కొన్ని వందల పుస్తకాలే అమ్ముడు పోయాయి .తండ్రిలాగే తానూ జీవితం లో ఓడిపోయానని చింతించాడు .

ముప్ఫై వ ఏట అంత ఉత్సాహం గాలేక ఏదో చిలక్కొట్టుడు స్కెచెస్ మాత్రం అడపా దడపా రాశాడు .దీనికి తోడూ నీడలేని వాడయ్యాడు .నిరాశే తోడయ్యింది .భార్యను అత్తవారింటికి మిస్సోరి కి పంపించి ,న్యూయార్క్ నుంచి ,వర్జీనియా అక్కడి నుండి ,పెన్సిల్వేనియా ,బాక్ టున్యూయార్క్ చేరాడు .మనోవ్యధ ఎక్కువై ,చేతి వేళ్ళకు  స్పర్శ తగ్గి పోయిందని భావించాడు .నిద్ర పట్టేదికాడు. తనపై ఎవరో గూఢ చర్యం చేస్తున్నారని అనుమానపడేవాడు .తనలో మరో ‘’అపరిచిత వ్యక్తీ ‘’ఉన్నాడని గ్రహించాడు .తనది ద్వంద్వ ప్రవ్రుత్తి అని తెలుసుకొన్నాడు .’’అపోజిల్ ఆఫ్ నేచర్ ‘’అనేపేరుతో డ్రైజర్ జీవిత చరిత్ర రాసిన రాబర్ట్ ఎలియాస్ ‘’వారానికి ఒకటి౦బావు డాలర్ల అద్దెతో ఒక చీకటి కొట్టులాంటి గదిలో అద్దెకు ఉంటూ ,మొదట రోజుకు రెండు పూటలా తింటూ ,తర్వాత ఒక్క పూటతో సరి పుచ్చుకొని ,చివరికి ఇన్నిపాలు బ్రెడ్ ముక్కా తింటూ గడిపాడు .వీధిలో దొరికిన యాపిల్ పండునో ,కాయ గూరలనో తిని బతికాడు .ఆయిల్ స్టవ్ తో గదిని వెచ్చ బెట్టుకోనేవాడు .’’అని రాశాడు .ఎంతకు కు౦గిపోయాడంటే  స్వచ్చంద సేవా సంస్థలను తనకు సాయం చేయమని అర్ధించినా స్పందన లేక పొతే మరింత దిగజారి పోయాడు .జీవించాలని ఉన్నా బతకటానికి సరిపడా తిండి లేక శారీరకంగా మానసికంగా కుంగి పోయి ఆత్మ హత్యా ప్రయత్నాలు చేశాడు .తాను పోట్లాడి గెంటేసిన పాల్ మళ్ళీ శరణు అయ్యాడు .అతనికి తను ఇవ్వాల్సిన  వాటా దనం ఇచ్చేస్తాను .ఇలా నిర్భాగ్య స్థితిలో అతను బ్రతకటానికి ఒప్పుకోనని ఆడబ్బు తీసుకోమన్నాడు పాల్ .కొత్త బట్టలు కొని తనతో వెస్ట్ చెస్టర్ లో ఉన్న ప్రముఖ మోల్డూన్ హెల్త్ రిసార్ట్ లో చేర్చాడు .

అన్నివసతులు కలిగిన ఆ రెస్టారెంట్ లో అతని ఆరోగ్యం క్రమంగా బాగుపడింది .జీవితేచ్చ పెరిగింది .న్యు యార్క్ సెంట్రల్ కు ఆరునెలలుబయటి నుంచే  పని చేశాడు .పూర్తిగా ఆరోగ్య వంతుడై మళ్ళీ ఎడిటర్ గా పని చేయాలనుకొన్నాడు .స్ట్రీట్ అండ్ స్మిత్ వాళ్ళ కాకమ్మ కబుర్ల పత్రికలో ఎడిటోరియల్ బాధ్యత తీసుకొన్నాడు .అక్కడ అతనిపని వచ్చిన ఆర్టికల్స్ లోని  60వేలపదాలను  ను ముప్ఫై వేల పదాలు ఉండేట్లు రెండుగా కుదించటం మొదటి భాగానికి కొత్త సమాప్తి రాయటం రెండవ సగానికి కొత్త ప్రారంభం రాసి రెండిటికీ కొత్త పేర్లు పెట్టటం తో చీప్ నవలల విజయం ఊపందుకోన్నది .ప్రొడ్యూసర్ కు లాభాల పంట పండింది .దీనితో డ్రైజర్’’బ్రాడ్వే మేగజైన్ ‘’కు ఎడిటర్ అయ్యాడు .మరో ఏడాదికి ‘’డెలి నీటర్’’,ది డిజైనర్ ,’’న్యు ఐడియా వుమెన్స్ మేగజైన్ ‘’అనే బటరిక్ పత్రికా త్రయానికి డైరెక్టర్ అయ్యాడు .మధ్యే మార్గం కాక కుడి పక్షంగా పత్రికలు  నడిపాడు .తన పత్రికలకు ప్రకటనగా ‘’A curtain raised on a general unwritten phase of life ‘’అని రాసేవాడు .సెన్సేషనల్ ఆవిష్కరణలు ,దోషాలు లేని జోలా వాస్తవికత ఉంటాయని చెప్పేవాడు .’’బోహీమియన్ ‘’పై కంట్రోల్ సాధించి చిన్న వ్యంగ్య రచనలు ప్రచురించాలని నిర్ణయించాడు .మొదట్లో నిరాశగా ఉన్నా తర్వాత ఊపు అందుకొన్నది. ఈ ప్రయత్నం ఎందుకూ పనికి రాని చెత్త కధల్ని వండి వడ్డించి అయిదేళ్ళు బండీలాగి ఇక ఈ రకమైన నీచ సాహిత్యాన్ని ప్రోత్సహి౦చకూడదనుకొన్నాడు .ఇంకా నలభై రాలేదుకాని మరో బ్రేక్ డౌన్ భయ పెట్ట సాగింది. దీన్ని తప్పించుకొనే ప్రయత్నం లో రెండవ నవల ‘’జెన్నీ గేర్హార్ద్ట్ ‘’రాయటం మొదలు పెట్టాడు.

మొదటినవల కారీ లోలాగానే ఇందులోనూ దిగజార్చబడిన స్త్రీ కదఉంది. కాని దానికంటే నైపుణ్యంతో  ఈ అమ్మాయిని చిత్రించాడు . .రొంపిలో నుంచి స్వచ్చ వజ్రంగా బయటికొచ్చిన అమ్మాయి ని చిత్రించాడు .తన స్వీయ వినాశకర అనుమానాలకు జవాబులు చెప్పే ప్రయత్నం చేశాడు .వెంటనే ఆరేళ్లలో ఆరు నవలలు రాసేశాడు ‘’’ఎ ట్రి టైజ్ ఎట్ ఫార్టి ‘లో ఇంగ్లాండ్ జర్మని ,ఇటలీ ల  పై తన అభిప్రాయాలను రాశాడు .పధ్ధతి శైలి మారినా డ్రైజరిజం మారలేదు .I don’t know what truth is ,what beauty is ,what love is ,and what hope is .i don’t believe any one absolutely and I don’t doubt anyone absolutely .I think people are both evil and well intentioned ‘’అంటాడు డ్రైజర్.. నిర్ణయాలలోని మూసపద్ధతిని  .నల్లజాతి తెల్లజాతి అభిప్రాయాలు బద్ధక రాయుళ్ళు ,నిలకడలేనితనం , విరుద్ధ ప్రవర్తన ,భిన్నాభిప్రాయాలు ,మనుషులు నైతికత  మొదలైన వాటిని వ్యతిరేకించాడు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-30-4-16-ఉయ్యూరు

భరద్వాజ పుట్ట పర్తిల శివ తాండవం -1

బహు భాషా కోవిదుడు’’ పెనుగొండ ‘’కావ్య నిర్మాత ,దానినే ,పాఠ్య గ్రంధంగా చదివి విద్వాన్ పరీక్ష  రాసినవారు   ‘’సరస్వతీ పుత్ర’’ బిరుదం శ్రీశంకరాచార్యుల వారిఆశీస్సులతో పొంది , ‘’భావ కవి చక్రవర్తి ‘’గా కీర్తి గాంచి ,పద్మశ్రీ ని ప్రభుత్వం చే పొంది  ‘’శివ తాండవం ‘’కావ్యం తో శాశ్వత యశస్సు నార్జి౦చినవారు  శ్రీ పుట్టపర్తి నారాయణా చార్యులవారు .ఆ కావ్యాన్ని వారి ముఖతా విని విని పులకించిన ధన్యులెందదరో ఉన్నారు .ఆచార్యులవారికి సాహిత్యం తో పాటు సంగీత నాట్య శాస్త్రాలూ నేర్చారు .ఇంతతిప్రతిభ రవీంద్రునికి మాత్రమే ఉండేది . ‘’ సరస్వతీ పుత్రుని శివతాండవం ‘’అని సుమారు 40ఏళ్ళ క్రితమే ఆంద్ర ప్రభ ‘’సాహితీ గవాక్షం ‘’లో రాశాను .

ఈమధ్యే శ్రీ రావి మోహన రాగారు సరసభారతి ఉగాది వేడుకల సందర్భంగా వచ్చినపుదు సభా ముఖంగా నాకు భరద్వాజ మహర్షి రాసి శ్రీ దోర్బల విశ్వ నాద శర్మ గారు సంపూర్ణ వ్యాఖ్యానం తో ప్రచురింపబడిన ‘’శ్రీ శివ కర్ణామృతం ‘’కానుకగా అంద జేశారు .దాన్ని శ్రద్ధగా చదువుతున్నాను .నాకు శ్రీ శంకరాచార్య విరచితం అని ప్రసిద్ధమైన శ్రీరామకర్ణామృతం  బిల్వ మంగలుడు లీలాశుకులై రాసిన శ్రీకృష్ణ కర్ణామృతం  తెలుసు,కాని  శ్రీ శివకర్ణామృతంఉందని తెలియనే తెలియదు దీన్ని భరద్వాజ మహర్షి రాశాడనీ తెలియదు .భరద్వాజుడు కాదు అప్పయ దీక్షితులే దీన్ని రాశాడని ఇందులో ఉపోద్ఘాతం రాసిన సంస్కృతాంధ్ర మహా పండితులు  శ్రీ గరిమెళ్ళ సోమయాజులు శర్మగారు అన్నారు .కాని పుస్తకం భరద్వాజ ప్రణీతంగానే ప్రచురితం .ఇందులో ప్రతి శ్లోకం అమృత గుళికయే.శివ భక్తీ ప్రపూరితమే .మూడు అధ్యాయాలున్న ఈ కావ్యం లో రెండవ అధ్యాయం లో శివతాండవం వర్ణించ బడింది .దాన్ని చదివి పుట్టపర్తి వారి శివతాండవాన్ని నాకు తెలిసినంత వరకు రెండిటినీ పోల్చి కొంత రాయాలని పించి ఈ ప్రయత్నం చేస్తున్నాను .

మొదటగా మహర్షి’’ శివ రాస ‘’నృత్యాన్ని’’వర్ణిస్తాడు .

‘’తాపసా స్తాపనా౦తరా  దేవతా-దేవతాదేవతాశ్చా౦తరా తాపసాః-ఏవ మాద్రుత్య వాగీశ్వరాది స్థితౌ –సం ననర్త స్వయం శ్రీ భవానీ పతిః’’

మహర్షుల మధ్య దేవతలు ,దేవతల మధ్య తాపసులు ఉండగా బ్రహ్మాది దేవతలతో మహర్షి గణంతో  శివుడు అలనాటి కృష్ణుడు గోపికలతో’’ అంగనా మంగనా అన్నట్లు రాస లీల చేశాడు .శ్రీకృష్ణ కర్ణామృతం లోనూ లీలాశుకుడు ఇలాంటి వర్ణనే చేశాడు .

అప్పుడు గజముఖుడైన  వినాయకుడు శివ పాదస్పర్శ చేయగా శివుడు విజ్రుమ్భించి నటించాడు .

‘’కుంభి కుంభా హతి స్తంభ సంభావిత –శ్రీ మద౦ఘ్రిద్వ్యయా విక్రమీ విక్రమీ

భక్తి సక్తావలీభుక్తి ముక్తి ప్రదః –స౦  ననర్త స్వయం శ్రీ భవానీ పతిః’’

గజముఖుడు శివుని పాద స్పర్శ కోసం వంగి శిరస్సుపై ఉన్న కుంభాలను తాకించగా ఆ పాద ద్వయం కాంతి వంతమైంది.అలాంటి పాదద్వయం భుక్తి ముక్తులిస్తూ స్వయంగా నర్తించాడు .ప్రతి శ్లోకం చివర’’ శ్రీ భవానీ పతిః’’అని ఈ ఘట్టం లో భరద్వాజ మహర్షి రాశాడు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -29-4-16-ఉయ్యూరు

భరద్వాజ పుట్ట పర్తిల శివ తాండవం -2

దీని తర్వాత ఆకాశాన్ని అంటిన బిందు సంచారీ నృత్యాన్ని స్రగ్విణీ వృత్తం లో వర్ణించాడు మహర్షి భరద్వాజుడు .

‘’త్వంగ దుత్తు౦గ రంగ ద్వరాంగోద్ధతా –మంద మందాకినీ బిందు భిర్వ్యాప్త ఖం

చారు విందత్సు సంస్పార తారా కృతిః –స౦  ననర్త స్వయం భవానీ పతిః’’

శివుని శిరసుపై ఉత్తుంగ మందాకినీ నదీ తరంగాలు నాట్యానికి అంగంగా ,తాండవం లో శివుడు తల ఎగురవేసినపుడు ,ఆ గంగా నదీ బిందువులు  ఆకాశం లో వ్యాపించి నక్షత్రాల ఆకారాన్ని పొందేట్లుగా శివుడు నాట్యం చేశాడు .

ఇప్పుడు అవే కల్ప వృక్ష పుష్పాక్రుతి ధరించినట్లు కవి అదేవృత్తం లో వివరించాడు

‘’దేవ ముక్తాగతం కల్ప పుష్పజం –ద్రాక్సవర్ణం సమాలింగితు మ్మంత కాత్

ఉత్పపత్యాదరా ద్గాంగ బిందూత్కరే –సం ననర్త స్వయం శ్రీ భవానీ పతే ‘’

భవనీపతి శివుడు నర్తిస్తుంటే దేవతలు కల్ప వృక్ష మాలను శివునిపై విసిరారు .అది కిందకు వస్తుంటే  తమతో సమాన రంగు కలిగి ఉన్నదన్న సంతోషాదరాలతో శివ జటాజూటం లో ఉన్న గంగ బిందు సముదాయం పైకి ఎగిరి ఆహ్వానం పలికినట్లు వాటితో కలిసి అదే పుష్పాల ఆకృతి దాల్చినట్లు నట్లు శివుడు నాట్యమాడాడు  .దేవతలే అంతఘనకార్యం చేస్తే ప్రక్కనున్న అమ్మవారు ఊరు కొంటు౦దా?ఆమె నీలోత్పలమాల వంటి తన చూపులమాలను ఆయన వక్షస్థలం లో వేసిందట –ఆ వైనం తిలకిద్దాం –

‘’అచ్ఛ వక్షః స్థలా లంబి నీలోత్పలం –స్రక్షు ద్రుక్షూ త్పలాక్ష్యా మహీ భ్రుద్భువా

అర్పితా స్వేవ మానంద్య వ్రుత్తోత్సవే –సం ననర్త శ్రీ భవానీ పతిః’’

స్వచ్చమైన శివ వక్షస్థలం పై నల్లకలువ మాలలైన కంటి చూపులతో పార్వతి అభినందన పూర్వకంగాఅర్పించేట్లు  చూడగా రెట్టించిన సంతోషం తో శివుడు గొప్పగా నర్తించాడు .ప్రదోష కాలం లో శివుడు చేస్తున్న ఈ తాండవం ఆయన తెల్లటి వక్షస్థలం పై అర్ధాంగి పార్వతీదేవి  అభినందన పూర్వకం గా చూసిన చూపులు నీలోత్పల మాలలుగా అర్పి౦పబడి భాసించాయి అని భావం .

ఈ శివ తాండవాన్ని చూసి ధన్యులు కావాలని సకల దేవాతలూ అక్కడికి వచ్చేశారు .ఎవరికి వచ్చిన విద్య వారు ప్రదర్శిస్తూ శివ నాట్యానికి తోడ్పడుతున్నారు .సరస్వతీ దేవి మొదలైన దేవతలు అన్నిభాషలలో  భవానీపతిని  స్తోత్రాలతో కీర్తిస్తున్నారు .

‘’ఎకతో భారతీ ముఖ్య దేవీ స్తుతీ –రన్యతో భారతీః శబ్ద భేదాక్రుతిః

సర్వతో భారతీః కామ  మాకర్ణయన్ –సంననర్త స్వయం శ్రీ భవానీ పతేః’’

ఒకవైపు సరస్వతీ దేవి మొదలైన దేవతల స్తోత్రాలు ,మరో వైపు శబ్ద భేదాల ఆకృతులతో వివిధ భాషలను ,అన్ని వైపులనుంచి ,అన్నివిధాల వాక్కులు స్వేచ్చగా వింటూ భావానీపతి స్వయం గా ఆనందంగా నృత్యం చేస్తున్నాడు .

ఇప్పుడు సరస్వతీ పుత్రుని శివతాండవ వర్ణన లోకి తొంగి చూద్దాం –

‘’అలలై బంగారు –కలలైపగడపు –బులుగుల వలెమ –బ్బులు విరిసి’’నాయి .శివతాండవ శివ లాస్యాలను చూసి ఏమానందము ఇలాతలమున ‘’అను కొంటున్నారు .పక్షులు వేదగానం ,హైమవతి నూపుర నాదం తోడైనాయి .

‘’పలికెడు నవెప –క్షులు ప్రాబలుకులో –కల హైమవతీ –విలసన్నూపుర-నినాదములకు –న్నను కరణ౦బులో’’అన్నట్లున్నాయి .పార్వతికి గీర్వాణి భారతి అలంకారం చేస్తోంది .శివుడికి బ్రహ్మ సకలాభరణాలతో అలంకరిస్తున్నాడు .భ్రు౦గాలు  గొంతు సవరిస్తున్నాయి .ఇది మహదానందం –‘’ఒహోహోహో –యూహాతీతం –బీయానందం –బిలాతలంబున ‘’అని ఉప్పొంగిపోయి రాశారు సరస్వతీ పుత్రులు .ఆర్యా ప్రాణేశుడు  చేసే నాట్యాన్ని చూడటానికొచ్చిన ఆల మృగాలు పరవశించి ఆనంద బాష్పాలు రాలుస్తుంటే ‘’విశ్వేశ్వరుని అడుగులు కడగటానికా ?’’అన్నట్లు ఉందట .రంగం సిద్ధమై౦ది కనుక కవి శివుని సంసిద్ధం కమ్మని కోరుతున్నాడు –

‘’నీ నృత్తములో నిఖిల వాజ్మయము –తానము మరియు గానము గాగను –తాండవింపగాదరుణం బైనది –ఖండే౦దుధరా గదలుము నెమ్మది ‘’అన్నాడు .

తాండవ నృత్య కేళీ విలాసం

‘’తలపైని చదలేటి యలలు దా౦డవ మాడ –నలల త్రోపుడుల గ్రోన్నెల పూవు గదలాడ –మొనసి ఫాలము పైన ముంగురులు చెరలాడ –గను బొమ్మలో మధుర గమనములు నడయాడ –గనుపాప లో గౌరీ కసి నవ్వు చిందింప –గను చూపులను తరుణ కౌతుకము జు౦బింప-గడగి మూడవ కంట కటి నిప్పులు రాల –గడు నేర్చి పెదవిపై గతిక నవ్వులు వ్రేల –ధిమి దిమిధ్వని సరిదిరి గర్భములు తూగ-నమిత సంరంభ హాహకారములు రేగ –ఆడేనమ్మా శివుడు –పాడెనమ్మా భవుడు ‘’ఇలా ఉద్ధృతంగా శివుడు తాండవం చేస్తున్నాడని మహాద్భుతంగా ,అనుభవైక వేద్యంగా శ్రీ పుట్టపర్తి వారు వర్ణించారు .ఆ తాండవం లో మనలనూ భాగ స్వాములను చేశారు .అదీ వారి రచనా నైపుణ్యం .

ఇప్పుడు భరద్వాజ శివుడు ఏం చేస్తున్నాడో చూడాలి –

‘’చంచలాభాసితా  కా౦చ  నా౦చద్రుచా –చంచలా భాసితా వ్యోమ యాతా జటాః

చంచలా భాసితా వేవ భాసీ దధత్ –సం ననర్త స్వయం శ్రీ భవానీ పతిః’’

బంగారపు పవిత్ర కాంతి చేత అంటే లక్ష్మీదేవి చేత ,ఆకాశాన్ని చేరిన జడలు మెరుపుల చేత ప్రకాశ మానమైనాయి.ఇలా చంచలా భాసితమైన రెండు కాంతులను ధరించి శివుడు బాగా నర్తించాడు

లక్ష్మీ దేవికి చంచల అనిపేరు ఒక చోట స్థిరంగా ఉండదు .కాని విష్ణు మూర్తి వక్షస్థలం పైన  మాత్రం స్థిరంగా ఉండిపోతుంది .అయినా చంచలమైనది అనే అప్రతిష్ట మాత్రం ఆమెను వదలలేదు .శివుడికి కాంచన ఉత్తరీయం లేదు .ఆయనకున్నది పులి తోలు ఉత్తరీయమే .కాని నాట్య సమయం లో శివుని శరీరకాంతి బంగారు కాంతి అంటే చంచల కా౦తిగానే అనిపించింది  .నాట్యం లో తలపైకి ఎగరేసినపుడు శివుని జటాజూటం ఆకాశాన్ని అంటింది .నీలాకాశపు మెరుపు తీగలచేత యెర్రని జడలు ప్రకాశించాయి .ఇలా రెండుకాంతులు చంచలాలే .అవి  శివునికి గొప్ప ఉత్తేజం కలిగించి బాగా నాట్యం చేయటానికి దోహదమైనాయని కవి భావన .

ఇప్పుడు శివుని నాట్య శబ్దాల విశేషాలను వర్ణిస్తున్నాడు భరద్వాజ మహర్షి –

‘’తక్క తో ధిక్క తోతౌ తధా తైతధై-తోంగ దద్మాంగ దిన్నర్త శబ్దాన్ముహుః

ఉచ్చరన్ హాస విన్యాస చంచన్ముఖం –సం ననర్త స్వయం శ్రీ భవానీ పతిః’’

నాట్యం లో వచ్చే ‘’తక్కతాది’’ శబ్దాలను ఉచ్చరిస్తూ నవ్వుతూ ముఖాన్ని వికసింప జేస్తూ శివుడు నాట్యమాడాడు .ఇదంతా లయ విన్యాసానికి చెందిన కసరత్తు .ఇక రాగ విన్యాసాన్ని వివరించ బోతున్నాడు మహర్షి .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -30-4-16-ఉయ్యూరు  .

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -129

53-తన తరాన్ని సోషలిస్ట్ భావ సంపదతో ప్రభావితం చేసిన అమెరికన్ నవలాకారుడు –దియోడర్ డ్రైజర్

అమెరికన్ నవలాకారులలో అతి వెర్రిగా  అణగ దొక్కబడిన ,నిషేధింపబడిన వాడు దియోడర్ డ్రైజర్..అయినా అదే పట్టుదలతో తనను తాను కాపాడుకొన్న ధీరుడు .ప్రచురణకు కాంట్రాక్ట్ కుదుర్చుకొన్న రెండు పెద్ద సంస్థలు అతని రచనలను ప్రచురించ టానికి తిరస్కరింఛి, మిగిలిన చిన్నా చితకా పబ్లిషర్ లను కూడాఅసలు వాటిని చదవ కుండానే  ప్రచురించ నీయ కుండా చేశాయి  .అతనేదో దేశ ద్రోహం లాంటి నేరం చేశాడని ,ఆయన రచనలు అమెరికా జాతికి అవమాన కరమని .అశ్లీల సాహిత్య కారుడని ముద్ర వేశారు .చిన్నతనం నుంచే ఈ విద్వేషాన్ని అనుభవించటం మొదలు పెట్టి జీవితాంతం అనుభవిస్తూనే ఉన్నాడు .ఒక అభద్రతాభావం జీవితాంతం అతన్ని వెంటాడింది .అందుకే రాసిన దానిలో గందర గోళం కనిపిస్తుంది .

అసలు పేరు దియోడర్  హెర్మన్ ఆల్బర్ట్ డ్రైజర్.27-8-1871న అమెరికాలోని ఇండియానా రాష్ట్రం లో ఉన్న టెర్రెహాట్ లో జన్మించాడు .ఇల్లు  పాడుపడిన దెయ్యాలకొంప .జబ్బు పడినట్లు నీరసంగా కనిపించే కొడుకు ఆరోగ్యం కోసం తల్లి ప్రక్కనే ఉన్న ముసలి మంత్ర గత్తేను పిలిపించి దెయ్యం పట్టి అలా చిక్కిపోతున్నాడేమో చూసి వదిలించమని కోరింది .తండ్రిజాన్ పాల్ కేధలిక్ .ఇలాంటి నమ్మకాలు లేనివాడు .ఏ ఇబ్బంది వస్తుందో నని జర్మనీ పారిపోయాడు ఆయన జీవితం లో విఫలుడు .బ్రహ్మాండమైన ఫాక్టరీకి సంపన్న యజమాని .దివాలా తీసి లేబరర్ గా పనిచేస్తున్నాడు .ఇంటిబాధ్యత అతని మేన్నోనైట్ భార్య వహించి ఒక బోర్డింగ్ హౌస్ ను నిర్వహిస్తూ వాషింగ్ పనీ చేబట్టింది .13మంది సంతానం లో దియోడర్ 12వ వాడు .ఆ కుటుంబం అంతా వేయించిన బంగాళాదుంపలు ,పాప్ కారన్ తిని బతికింది ..రైల్ రోడ్ ప్రక్కనే ఉండటం తో వాగన్లలోని బొగ్గు దొంగలించి అమ్మి సొమ్ము చేసుకొనేవారు .ఎవరికీ చెప్పులు కూడా ఉండేవికావు .తల్లి చేసిన ఇస్త్రీ బట్టల్ని బుజాలపై మోసుకొంటూ డోర్ డెలివరి ఇచ్చేవాడు దియోడర్.పేదరికపు కోరల్లో గిలగిల లాడి పోతున్న సంసారాన్ని చూసి ఏమీ చేయలేక తన నిస్సహాయ స్థితికి వ్యధ చెందేవాడు .అన్నలు అప్పుడప్పుడు ఇంటికి వచ్చి బాధ్యత లేని తమ జీవితానందాలను కధలుగా చెబుతూంటే ఆశ్చర్య పోయేవాడు .ఏదీ సాధించకపోయినా తండ్రి ఆడపిల్లలను  తల్లినీ సాధిస్తూ ఇబ్బంది పెట్టటం సహించ లేక పోయేవాడు .తన తల్లి దయ సానుభూతి ప్రేమ ఉన్న మాతృమూర్తి అని తెలుసుకొని ఆరాధించేవాడు .

పెద్దకొడుకులు లాగా వీడు దారి తప్పకూడదని తండ్రి డ్రైజర్ను  చర్చి స్కూల్ కు పంపించాడు .అక్కడి మత బోధ ఒంటికి పడలేదు .తట్టుకో లేక పోయాడు .నల్ల డ్రెస్ వేసుకొన్న ప్రీస్ట్ లంటే భయమేసేది .నవ్వుకు తావేలేదక్కడ .నిత్య కర్మకాండ మరింత భయపెట్టింది .కుటుంబం అక్కడి నుంచి ఇండియానా లోనే మరో ప్రాంతానికి మారింది .మనవాడు ఇక్కడ అయిష్టంగానే ఉండిపోయాడు ,చికాగోకు ఫామిలీ చేరినతర్వాత ఊరట లభించింది .చిన్నతనం లో ఆడుకొనే ఆటలు అతనికి దూరమయ్యాయి .బాల్యం అంతాఆనంద రహితంగానే గడిచిందని బాధ పడేవాడు .17ఏళ్ళు రాకముందే ఒక మురికి  రెస్టా రెంట్ డిష్ వాషర్ గా,స్టవ్ తుడవటం ,కార్ చెకర్ గా   పని చేశాడు .18వ ఏట వారానికి 5డాలర్లు సంపాదించాడు .అతని పూర్వపు  టీచర్ ఇండియానా యూని వర్సిటి లో పని చేసే అవకాశం కల్గించాడు..19వ ఏట తల్లి చనిపోయింది .ఆమె అనారోగ్యం తో చర్చికి హాజరు కాలేక పోయేది .అందుకని ఆమె చనిపోతే ప్రీస్ట్ వచ్చి అంత్యక్రియలు జరపటానికి నిరాకరించాడు .ఇవన్నీ ఈయువకుడి పై ప్రభావం కలిగించి అసలే చర్చి అంటే ఏహ్యభావం ఉన్న దియోడర్ కు ఆ సంప్రదాయం పై పూర్తీ వ్యతిరేకత ఏర్పడిపోయింది ‘.

పొట్ట పోషణకోసం రియల్ ఎస్టేట్ కాన్వాసర్ గా ,వాగన్ డ్రైవర్ గా ,చిన్న చిన్న పనులు చేస్తూ ఒక న్యూస్ పేపర్ ఆఫీస్ లో చేరాడు .ఇరవై ఏళ్ళకే రిపోర్టర్ చేస్తూ ప్రపంచం లోని కస్టాలు బాధలు వ్యధలు ,ప్రజల ,పాలకుల ఉదాసీనత అర్ధం చేసుకొన్నాడు .అందులో ఏదీ వార్తకాదని యదార్ధ గాధ అని తెలుసుకొన్నాడు .సెయింట్ లూయీ కి మారి తన పేపరుకు స్కూల్ టీచర్ పరీక్ష నిర్వహించి సారా వైట్ అనే ఆమ్మాయి తో పరిచయమై ప్రేమించి ,అయిదేళ్ళ తర్వాత పెళ్ళాడాడు .పెళ్ళికాక ముందే చార్లెస్ డికెన్స్ ,డూ మారినర్ ,హతారన్ ,బాల్జాక్ రచనలన్నీ క్షుణ్ణంగా చదివి జీర్ణం చేసుకొన్నాడు .సెయింట్ లూయీ నుండి టోలెడో,క్లీవ్ లాండ్ ,పిట్స్ బర్గ్ ,కూ చివరికి న్యూయార్క్ కూ చేరాడు .అప్పటికే అతని సోదరుడు పాల్ ,ఇద్దరు అక్కలు అక్కడేఉంటున్నారు .అక్కడ కెరీ అనే రెస్టారంట్మేనేజర్ గా ఉన్న ఆమెను ఒకడు ముగ్గులోకి దింపి ,ఆమెతో ఉడాయి౦చేశాడు  .15వేల డాలర్లు నొక్కేసి బొక్కేసిన వాడినే పెళ్లి చేసుకొంది.వాడికి అన్నిరకాల సాయం చేసింది .తన సోదరి ధనవంతుడైన వాడినిస్టపడి ,కడుపు తెచ్చుకొంటే ఆమెకు అండగా నిలిచింది .ఈ కెరీ అంటే డ్రైజర్కు వీరాభిమానం .ఈమెనే తన నవలలో ముఖ్య పాత్రగా చిత్రించాడు .అక్కలకు ,పాల్ కు భారం కారాదని భావించి వేరే ఒక అచ్చిరాని చోట రూమ్ అద్దెకు తీసుకొన్నాడు .’’న్యూ యార్క్ వరల్డ్ ‘’పత్రికలో ఉద్యోగం వచ్చింది .కొద్దికాలానికే డిస్మిస్ చేశారు .తిండిలేక ఇబ్బందిపడ్డాడు .రోజూ పస్తులే .పాల్ వచ్చి బాసటగా నిలిచాడు .పాల్ డ్రసర్ గా  పిలువ బడే ఇతను గుర్తింపు పొందిన గొప్ప నటుడు ,ఎంటర్ టైనర్.అనేక పాప్యులర్ సాంగ్స్ పాడి రికార్డ్ చేసినవాడు .అందులో బార్బర్ షాప్ మెలడీలు ,సెంటి మెంటల్ త్రిల్లర్లూ ఉన్నాయి .300పౌండ్ల స్తూలకాయుడు పాల్ .మనవాడికంటే 15ఏళ్ళు పెద్ద .హానికర రక్త హీనత వలన 1906లో పాల్ చనిపోతే ‘’మై బ్రదర్ పాల్ ‘’అంటూ విపరీతంగా ఏడ్చేశాడు .అతనితోకలిసి తయారు చేసిన ఒక పాట ఆల్ టైం రికార్డ్ అయింది .తన పబ్లిషింగ్ ఫార్మ్ లో ఇతనికి అవకాశమిచ్చాడు .ఈ సంస్థ పాటలు ,కధలతో ఒక మేగజైన్ తెచ్చి  ‘’ఎడిటర్ అండ్ అరెంజర్ ‘’అని గౌరవంగా ముద్రించాడు .అవినీతి తో కూరుకు పోయిన మెట్రో రాజకీయాలను ,పురాతత్వ శాస్త్రం ,ఐరోపా పరిస్తితులు ,మహిళా భవితవ్యం ,మద్యపాన వ్యసనం ,కుజ గ్రహం లో జీవరాశి మొదలైన విషయాలపై సంపాదకీయ రచనలు చేసే బాధ్యత డ్రైజర్ కు  అప్పగించాడు ఇతను తన సమర్ధతను చాటి భేష్ అనిపించుకొన్నాడు . ,

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -29-4-16-ఉయ్యూరు

.

భారతీయ సంస్కృతీ సంప్రదాయ పరమార్ధం –10

భాగవత పరమార్ధం

ఆచార్య శ్రీ గంటి సోమయాజి గారి దర్శకత్వం లో ‘’తెనుగు వ్యాకరణ వికాసం ‘’పై పరిశోధన చేసి పి.హెచ్ .డి.పొంది ,ఆచార్య నాగార్జున విశ్వ విద్యాలయం లో తెలుగు ప్రొఫెసర్ గాను ,ప్రాచ్యభాషా విభాగాలకు అధ్యక్షులుగాను పని చేసి,యుగపురుషుడు  ,విశ్వకవి గద్య రచనలు ,కుమారాంజలి ,సత్యం శివం సుందరం మొదలైన పద్య రచనలు ,మా నిషాదం వంటినాటికలు ,కాళిదాసకవిత వంటి విమర్శన గ్రంధాలు రచించి ,యూని వర్సిటి గ్రాంట్స్ కమీషన్ చే జాతీయోపన్యాసకులుగా గౌరవి౦పబడి ,యావద్భారత దేశం పర్య టించి ఢిల్లీ బెనారస్ ,బెంగుళూర్ అన్నామలై మున్నగు విశ్వ విద్యాలయాలలో వివిధ విషయాలపై ఉపన్యాసాలిచ్చి ప్రభావితం చేసిన ఆచార్య బొడ్డు పల్లి పురుషోత్తం గారు విజయవాడ ‘’రసభారతి ‘’వారి ‘’పీయూష లహరి ‘’కోసం రాసిన పోతన భాగవత విశేషాలలో నుంచి కొన్ని విషయాలను గూర్చి తెలుసుకొందాం .

గాంధీ మహాత్ముడు ఆంగ్ల భాష ను వాడటం చేత ఆ భాషకు ఎంతో గౌరవం కలిగింది అని విశ్వనాధ గాంధీ మరణం పై ‘’మానవ నిర్మితంబైన ఆంగ్లేయంబు శ్రీ రుషి ప్రోక్తంబు చేసినారు –కేవలము రుణ పడ్డ దాంగ్లేయ జాతి –నీకు మానవ సామాన్య నియత ధర్మ –మురలి సామ్రాజ్య ధర్మంబు నొక్కదాని –తెచ్చు కొని బాధ పడుచుండు పిచ్చి జాతి ‘’అని మనల్ని గురించి బాధ పడ్డాడు .నన్నయ తిక్కనలు చెప్పింది లౌకిక కవిత్వం .పాల్కురికి సోమన చెప్పింది మత కవిత్వం కాని కవి యోగి భక్త పోతన్న చెప్పింది భక్తీ కవిత్వం అన్నారు .ఇదే విశ్వనాధ దృష్టిలో జీవుని వేదనను తీర్చి శాంతి చేకూర్చేది అన్నారు బొడ్డుపల్లి వారు .భక్తి సంకుచితమైనది కాదు జాతి మతాతీతమైనది భక్తీ .

పోతన కేవలం భక్తీ కవి కాదు .భక్తీ కవిత్వోద్యమ సారధి .యావద్భారత దేశం లోను భక్తీ కవిత్యోద్యమానికి ఆద్యుడు పోతన .సూరదాసు ,తులసీదాసు తుకారాం వంటి భక్తకవులకు ప్రేరణ పోతన్నయే .వల్లభాచార్యులకు భుక్తిపాదం నెలకొల్పటానికి ఆంద్ర భాగవతమే ఆధారం .

’’వర గోవింద కదా సుధారస మహా వర్షోరు ధారా పరం –పరలకు గాక ,బుదేంద్ర చంద్ర !ఇతరోపాయాను రక్తిం ప్రవి

స్తర దుర్దాంత దురంత దుస్సహ జనుస్సంభావితానేక దు –స్తర గంభీర కఠోర కల్మష కనద్దావానలం బారునే ‘’అన్నవాడు పోతన .సంకీర్తన భక్తికి  ప్రాణం పోసి జన తరుణోపాయానికి మార్గం చూపిన కవి పోతన .సంకీర్తన భక్తితో జన చైతన్యం కలిగిందని విమర్శకాభిప్రాయం .చైతన్య ప్రభువు ఆంద్ర దేశం లో సంచారం చేశాడు .మంగళ గిరి పానకాల స్వామి దివ్య దర్శనం చేశాడు .అప్పుడు పోతనగారి భాగవత ప్రభావం పడే ఉంటుంది .చతుర్విధ ,పంచవిధ నవ విధ భక్తులను గురించి ఆంద్ర భాగవతం సవిస్తరంగా తెలిపింది .నిజానికి ఆంద్ర భాగవతం వ్యాస భాగవతం కంటే మహత్తరమైనది అన్నారు ఆచార్య శ్రీ పురుషోత్తమం గారు .వ్యాస భారతం లో భక్తీ శాస్త్రం గా చెప్ప బడింది .శాస్త్రం తండ్రి వంటిది .భక్తి కళ.తల్లి వంటిది .’’భక్తి జననీ భక్తార్భకం రక్షతి ‘’అన్నారు ఆది శంకరాచార్యులవారు .పోతనగారు భక్తిని కళగా పోషించారు.భక్తీ చేత శ్రీ కైవల్యం పొందటానికి కవిత్వం చెప్పాడు పోతన .భగవంతుడు ‘’భక్త పాలన కళా సంరక్షకుడు ‘’అన్నాడాయన ‘’మహానందనా డింభకుడి ‘’లాగా భాగవతం ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది .

అన్నీ రాసినా మనసు చికాకుగా ఉంటె నారదమహర్షి వ్యాసుని హరినామ స్తుతి చేసే భాగవతం రాయమన్నాడు .ఆయన యెంత ప్రయత్నించినా శాస్త్ర  వైదుష్యం వృద్ధి కాలేదు . అందుకే వ్యాసభాగవతం మహా మనీషికి కాని అవగాహన కాదు .బ్రహ్మ సూత్రాలు భగవద్గీత ఉపనిషత్తులు అధ్యయనం చేస్తేకాని భాగవతాన్ని చే బట్టే సామర్ధ్యం చేకూరదు .కాని పోతన భాగవతం అలాంటిది కాదు .అడుగడుగునా హరినామ స్తుతి అలరారుతుంది .అవకాశం ఉన్నప్పుడే కాదు ,అవకాశం కల్పించుకొని హరినామ స్తుతి చేస్తాడు భక్తకవి పోతన .అంటే నారద మహర్షి ప్రబోధాన్ని ఈ ఆంద్ర వ్యాసుడు పోతన్న తూ చా తప్పకుండా పాటించాడన్న మాట .అందుకే తెలుగు భాగవతం అనువాదం కాక అను సృజన అయింది .మూలానికంటే రెండు మూడు రెట్లు శ్రీధర భాష్యకారుని అభిప్రాయాలతో సమ్మిళితమై సరసంగా సమున్మేషించింది అన్నాడు శ్రీ పురుషోత్తం గారు .సంస్కృతం లో 25శ్లోకాలకే పరిమితమైన గజేంద్ర మోక్షం పోతన చేతిలో 125రసగులిక పద్య గద్యాలలో అలరారి మూలానికే వన్నె తెచ్చింది .పోతన గారి భాగవత భక్తీకళా ప్రపూర్ణమై సామాన్యులకూ దీమాన్యులకు కూడా జీవితపాదేయం ,ఉపాదేయం అయింది .

నిఖిల రసామృతమూర్తి అయిన భగవంతునికి అంకితమిచ్చిన పోతన భాగవతం మిగిలిన వారి కవిత్వాలకంటే ఒక మెట్టు పైనే ఉంది .’’బాల రసాల సాల నవ పల్లవ కోమల ‘’మైన ఆయన కవిత్వం ఉల్లాన్ని ఉప్పొంగ జేసే ఉదాత్త దివ్య భవ్య కవిత్వం  .ఆయన దేనికీ ఎవరికీ భయ పడాల్సిన వాడు కాదు .తన పరిమితమైన కవితాత్మను సచ్చిదానందాత్మక పరమాత్మతో ఏకం చేసి తాదాత్మ్యం చెంది ,తాను  నిమిత్త మాత్రుడుగా ఉండి భాగవతాన్ని పలికాడు పోతన .ఇంతటి విషయ తాదాత్మ్యం నన్నయ ,తిక్కనలకు లేదు .అందుకే వారిద్దరికంటే పోతన ఘనుడు అంటారు ఆచార్యులవారు .ఎప్పుడో దార్శనికుడు ప్లాటో ‘’కవులు నీతి మంతులుకారు .వాళ్ళు రాసేది,జీవించేది ఒకటికాదు ‘’అని నిరసించాడు .పోతనలాంటి నైతిక కవి ఉంటాడు అని ప్లేటో ఆనాడు ఊహించలేక పోయాడు .కవిత్వం  జీవితం రెండూ ఒకటిగా జీవించి ఆదర్శ కవి అయ్యాడు పోతన. అందుకే ఆంధ్రుల ఆరాధ్యదేవత ,కవి,వ్యక్తీ  అయ్యాడు పోతన .

పోతన సర్వతంత్రస్వతత్రుడు భగవంతునికి తప్ప ఎవరికీ భయ పడడు.ఇంద్రియాలకు దాసుడుకానేకాడు .లోపలి శత్రువులను జయించినవాడు .హాలికుడిగా పరమ సంతృప్తి తో జీవించాడు .పూర్తిగా అంతర్ముఖుడు పోతన .త్రికరణాలను ఏకం చేసుకొని రస స్వరూపుడైన భగవంతునితో ఎకో న్ముఖుడైన వాడు .ఆయన కవిత్వం కూడా అంతటి మహత్వాన్ని ,మార్దవత్వాన్ని సముపార్జించుకొని ఆంద్ర జాతిని పూర్తిగా ఆవర్నించు కొన్నది అని తేనే సోనల్లాంటి పదాలతో లలిత లలితంగా మధుర మధురంగా బొడ్డుపల్లి వారు పోతనను ఆయన కవిత్వాన్ని విశ్లేషించారు .

ఆంద్ర భాగవతానికి తెలుగులో ఏ కావ్యానికీ లేని  మరొక ప్రాశస్త్యం ఉంది .ఈ ప్రశస్తి సంస్కృత భాగవతానికి లేదంటారు ఆచార్యులు .తెలుగు దేశం లో ఎవరికైనా తీవ్ర మైన ఆపద కలిగితే దానితో తీవ్ర మనోవేదన తో బాధ పడుతుంటే ‘’గజేంద్ర మోక్షం ‘’పారాయణ చేస్తారు .వెంటనే ఆర్తి నశిస్తుందని విపరీతమైన విశ్వాసం .ఈ పారాయణం అర్ధ రాత్రి అందరూ నిదురించే వేళ కంఠ మెత్తి’’లావొక్కింతయు లేదు ,ధైర్యము విలోలంబయ్యె ‘’అని బిగ్గరగా చదువుతూ పారాయణం చేస్తారు ఆంద్ర జనులు .అభీష్ట సిద్ధి పొందుతారు .మరొక విశేషం .కన్నె పిల్ల వివాహం జరగటం ఆలస్యమైతే ఆమె చేత రుక్మిణీ కల్యాణం పారాయణ చేస్తే మూడే మూడు నెలలలో వివాహం జరుగుతుందని అనుభవపూర్వక విషయమే . ఈ మహత్తు పోతన గారి కవిత కు  ఎలా కలిగింది ?ఆయన’’ భక్త కవి యోగి’’ కావటం వలన.ఉదాత్త నైతిక జీవనుడు ,త్రికరణ శుద్ధి కలవాడు .అంతేకాదు .ఆయనది మాంత్రిక కవిత్వం అంటే మంత్రాల వంటి కవిత .వాటిని శ్రద్ధగా పారాయణ చేస్తే శాంతి దాంతులు కలిగి అభీష్ట౦  సిద్ధి స్తుంది .ఒక రకంగా పోతన వశ్య వాక్కు ఉన్నకవి బ్రహ్మ .

వారణాసి రామ మూర్తి ( రేణు )తెలుగు భాగవతాన్ని హిందీ లోకి అనువదింఛి పోతన పూత కవితను ఉత్తరాది వారికి రుచి చూపించారు .శ్రీ సన్నిధానం సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారు సంస్కృతీకరించి గీర్వాణ భాషకు పోతన భక్తీ కవిత తో సోగసులందజేశాడు .తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారు ఆంగ్లం లోకి అనువది౦ప జేశారు .తమిళ దేశీయ హరిదాసులు  కూడా పోతన గజేంద్ర మోక్ష పద్యాలను వారి విచిత్ర యాసతో చదివే వారట .తమిళులు ఆనందంగా ఆలకి౦ చేవారని శ్రీ ప్రయాగ సంగమేశ్వర భాగవతార్ చెప్పారని పురుషోత్తం గారన్నారు .

నిజానికి తెలుగు భాగవతం కంటే భారతానికి విశేష ప్రాచుర్యం కలగాలి కారణం భారతం జీవిత సమరాన్ని నిరూపించే ఘట్టం .ధర్మ సమన్వయము లో ఎవరికైనా సందేహం వస్తే భారతమే ప్రమాణం .కవిత్రయ శిల్ప హస్తం తో మూల భారత బంగారాన్ని తళుకు బెళుకులోలికే స్వర్ణాభరణం గా చేసి సరస్వతీ కంఠాభరణం చేశారు . భారతం ధర్మాన్ని చెబితే భాగవతం పరమార్ధాన్ని బోధించింది .ప్రజలలో ఎక్కువ మంది పురుషార్ధ పరాయణులేకాని ,పరమార్ధ పరాయణులు కారు .అలాంటి భారతాన్ని అధిగమించి పోతన గారి భాగవతం ఆంద్ర దేశం లో విశేష ప్రాచుర్యం పొందింది .ప్రజలకు శృంగారం పై మోజు ఎక్కువ .పోతనగారు కూడా అసలు శృంగారకవే .ఆయన రాసిన భోగినీ దండకమే సాక్షి .రాను రాను భక్తకవిగా పరిణమించాడు .అయినా శృంగారాన్ని రంగ రించకుండా ఉండలేక పోయాడు .వామనావతార ఘట్టం లో వామన మూర్తి యాచనా హస్తం చూసేసరికి బలి చక్రవర్తి ఉప్పొంగిపోయాడు .ఎటు వంటి హస్తం కింద, తన హస్తం పైన ఉందొ ఆలోచించుకొని ఉప్పొంగి పోయి నోటి తో పోతన గారి పద్యం లో పలికించాడు –

‘’ఆదిన్ శ్రీసతి కొప్పు పై ,తనువుపై ,హంసోత్తరీయంబు పై –పాదాబ్జంబులపై ,కపోల తటిపై ,పాలిండ్లపై నూత్న మ

ర్యాదన్ చెందు కరంబు క్రిందగుట ,మీదై నా కరంబౌట,మేల్ –కాదే?రాజ్యము గీజ్యమున్ సతతమే కాయంబు నాపాయమే ?-ఇందులోని శృంగార భావానికి ఆనందించని సహృదయుడు ఉండడు అంటారు శ్రీ బొడ్డుపల్లి .భాగవతం సంకీర్తన ప్రధానం దానికి తాళాలు ,మృదంగాది వాద్యాలు అవసరం .ఆ కొరత తీర్చి శబ్దాలంకారాలతో శోభ తెచ్చాడు .పోతన పద్యాలను సంకీర్తన లాగా పాడే వాళ్ళున్నారు అంటారు ఆచార్య బొడ్డుపల్లి .శబ్దాలంకారాల ప్రయోజనం గుర్తించి  సార్ధకం చేసిన వాడు పోతన కవి ఒక్కడే అంటారు .పోతన గారి అర్దాలంకారాలు కూడా రస వ్యన్జకాలై అలంకార ధ్వనిలో పర్య వసిస్తాయి అన్నారు .శ్రీ వేదాల తిరు వేంగళాచార్యుల వారు భాగవతం లో అనేక  ద్వని భేదాలున్నాయని సోపత్తికంగా నిరూపించారు .

ఛందో వైవిద్యం లో ,ఛందఃశిల్పంలోను పూర్ణ ప్రజ్నఉన్నవాడు పోతన .బ్రౌన్ దొర పోతన్న ,వేమన్నలనే ప్రజా కవులు అన్నాడు .కవులందరూ మేధాశక్తి తో కవిత్వం చెబితే ‘’అతి మానసిక కవిత్వం ‘’(ఓవర్ హెడ్ పోయిట్రీ)శ్రీ అరవిందులు చెప్పారు  .తెలుగులో ఒక్క పోతన్నగారే ఇలాంటి కవిత్వం చెప్పారు. నిఖిల రసానంద మూర్తితో ఏకం కావాలని ప్రతి కవీ కోరుకొని విఫలురై విలపిస్తారు .కాని సఫలత పొందిన వాడు పోతన్నగారొక్కరే .అందుకని ఆయనకు ఆయనేసాటి .ఎంత భావోద్రేకం లో ఉన్నా రచన ప్రారంభించే సరికి కవితా శక్తి కొంత సన్నగిల్లుతుంది .దీనినే పాశ్చాత్యులు ‘’A poet;s mind in creation is a fading furnace ‘’అన్నారు .దీనికి అపవాదం పోతన్న .కారణం ఆయన కవితాత్మను అనంత భగవచ్చక్తికి లంకె వేసి తనదన్నది వేరే ఏదీ లేకుండా చేసుకొన్నకవి యోగి .

ఈ నాలుగు వ్యాసాలకు ఆధారం నేను ముందే మనవి చేసినట్లు విజయవాడ రసభారతి వారి ప్రచురణ పీయూష లహరి అని మరొక్క సారి మనవి చేస్తున్నాను .

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-4-16-ఉయ్యూరు

’   భారతీయ సంస్కృతీ సంప్రదాయ పరమార్ధం –9

భారత ధర్మ సూక్ష్మాలు

సుమారు 30ఏళ్ళ క్రితం విజయవాడ ‘’రసభారతి ‘’సంస్థ ప్రచురించిన ‘’పీయూష లహరి ‘’లో మహా భారత ధర్మ సూక్ష్మాలను గురించి  ఆర్ష ధర్మ ప్రబోధక ,కృష్ణా జిల్లా ఆరుగొలను వాసి ,మహాభారతోపన్యాసాలు పేరిట 18పర్వాలపై రాసిన వారు ,గీతా హృదయం మా౦డూక్యోప నిషత్ సార సంగ్రహం ,వాల్మీకి రామాయణోపన్యాసాలు వంటి గ్రంధ రచయిత శ్రీ  నండూరు సుబ్రహ్మణ్య శర్మ గారు చెప్పిన వాటిలో అతి ముఖ్యమైనవి అందజేస్తున్నాను.

‘’వేదోఖిల ధర్మ మూలం ‘’వేదమే అన్ని ధర్మాలకు ఆధారమైనది .’’వేదాలు అపౌరుషేయాలు ,సృష్టి అనాది .జీవుడు నిత్యుడు .’’అనే మహా విషయాలను భగవాన్ వేద వ్యాస మహర్షి మహా భారతం లో చెప్పాడు .వేదం సామాన్య ధర్మం అని విశేష ధర్మం అని రెండు ధర్మాలు విధించింది  .విశేష ధర్మాన్నే ధర్మ సూక్ష్మం అని లేక సూక్ష్మ ధర్మమని అంటారు .దీనికే ఆపద్ధర్మం అనే ఇంకోపేరు కూడా ఉంది. భారతం లో శాంతి ,ఆనుశాసనిక పర్వాలు కేవలం ధర్మ ప్రబోధకాలు .వీటికి ముందున్న పర్వాలలో చరిత్రా౦తర్గత సూక్ష్మ ధర్మాలను చెప్పాడు వ్యాసర్షి .’’మా హి౦ సాస్సర్వ భూతాని ‘’అని వేదం నిర్ణయించింది .కాని యజ్ఞాలలో పశు హింస ధర్మ విశేషంగా చెప్పింది .కామాన్ని గర్హించినా గార్హస్త్య జీవితం లో కామం పవిత్ర జీవితంగా చెప్పింది .పాండవ జననాలు సూక్ష్మ ధర్మాలపై ఆధార పడి ఉన్నాయి .దీనివలననే కుంతీ పతివ్రతగా ద్రౌపది కి అయిదుగురు భార్తలు౦డటం ధర్మమే అయింది .

ద్రౌపది జననం  అగ్ని కుండం లో జరిగింది .ఆమె స్వర్గ లక్ష్మి .పాండవులు అయిదుగురూ ఇంద్రులు .ఆమె సామాన్య మానవ స్త్రీ కాదు .అయిదుగురు భర్తలకు ఒక్కటే భార్య అవటం ఆనాడు సామాన్య లోక ధర్మం కూడా కాదు .విశేష ధర్మాన్ని బట్టే ఆమెను అయిదుగురు పాండవులు భార్యను చేసుకొన్నారు .ద్రుపద రాజ కొలువులో అర్జునుడు బ్రాహ్మణ వేషం లో మత్స్య యంత్రాన్ని ఛేదింఛి ద్రౌపదిని ఇంటికి తీసుకొని వెళ్ళాడు .రాజాహ్వానం తో  ద్రోపదితో సహా పాండవులు రాజాస్థానానికి చేరారు .భోజనాదులైపోయే దాకా పాండవులు బ్రాహ్మణులా క్షత్రియులా అనే నిర్ణయం జరగ లేదు .ద్రుపదుడు ధర్మ రాజును –‘’కదం జా నీమ భవతః క్షత్రియాన్ ,బ్రాహ్మణానుత –బ్రవీతునో భవాన్ సత్యం సందేహో హ్యత్రనో మహాన్ ‘’అని అడిగాడు ‘’స్వామీ !మేము మిమ్మల్ని క్షత్రియులు అనుకోవాలా ?బ్రాహ్మణులు అనుకోవాలా ?నిజం చెప్పి సందేహాన్ని తీర్చండి ‘’దీనికి ధర్మ రాజు తాము పాండురాజు కు మారులమని సుక్షత్రియులమైన పాండవులమని తేల్చి చెప్పాడు .సందేహం తీరిన రాజు ద్రౌపదిని అర్జునున కిచ్చి వివాహం చేస్తానని ,దానికి శుభ ముహూర్త నిర్ణయం  చేయిస్తానని  అన్నాడు .ఇప్పటి వరకు కుల ధర్మాన్ని పాటించటం జరిగింది అంటే అర్జునునికే ద్రౌపదినిచ్చి అ నాటి లోకాచారం ప్రాకారం పెళ్లి చేసే ప్రయత్నం చేశాడు రాజు .వెంటనే ధర్మ రాజు ‘’నాకూ పెళ్లి కావాల్సి ఉంది ‘’అన్నాడు .’’దానికేం నీకు ఇష్టమైతే నీకైనా నా కూతుర్నిస్తాను ‘’అన్నాడు .మళ్ళీ ధర్మ రాజు ‘’సర్వేశామ్మహిషీ రాజన్ ద్రౌపది నో భవిష్యతి ‘’అని బాంబు పేల్చాడు .అంటే మా అన్న దమ్ములైదుగురకు ద్రౌపది భార్య కాగలదు అన్నాడు .నిజంగా అది సామాన్య ధర్మమే అయితే ద్రుపదుడు ఏమనాలి ?సరే అలాగే చేద్దాం అనాలి మరి అలా అనలేదాయన –‘’

‘’ఏకస్య బహ్వ్యో విహితా మనుష్యః కురునంద –నై కస్యా బహువ్య పుంసః శ్రూయంతే బహువ్య క్వచిత్

లోక వేద విరుద్ధం త్వం నా ధర్మం ధర్మ విచ్చుచిః-కర్తు మర్హసి కౌన్తేయ కస్మాత్తే బుద్ధి రీద్రుశీ’’అన్నాడు . అంటే ‘’లోకం లో ఒక మగవాడికి అనేక మంది భార్యలు ఉండటం సహజం .ఒక స్త్రీకి బహు భర్తలు ఉండటం ఎక్కడా చూడలేదు ‘’అని అర్ధం .ఇందులో వ్యాసులవారు వాడిన ‘’పుంసః ‘’అనే పదానికి నీల కంఠ వ్యాఖ్యలో ‘’వేద కర్తుః పరమాత్మానః సకాశాత్ న శ్రూయంతే’’అని ఉన్నది అంటే లోకం లో లేదు వేదం లో కూడా ఈ ఆచారం లేదు .ధర్మాత్ముడవైన నువ్వు ఇలాంటి అధర్మానికి ఎందుకు పాల్పడుతున్నావు?అని అడిగాడు .కనుక ఆకాలం లో లోక ధర్మాన్ని వేదోక్త ధర్మాన్నీ రెండిటినీ పాటించారు అని తెలుసుకోవాలి .దీనికి ధర్మ రాజు సమాధానం –

‘’సూక్ష్మో ధర్మో మహా రాజ నాస్య విద్మో వయం గతిం –పూర్వేషామాను పూర్వ్యేణ యాతమ్ వర్త్మాను యామహే

నమే వాగనృతం ప్రాహనా ధర్మే దీయతే మతిః-ఏవం చైవ వదత్యం చామమచైతన్య నోగతం ‘’అని బదులిచ్చాడు దీని భావం –ద్రుపద మారాజా !ఇది స్థూల దృష్టికి గోచరించని ధర్మ సూక్ష్మం .ఈఆచారం వేదం లో ఉంది .ప్రచేతసనులను ఇలాగే చేసుకొన్నారు.నానోట అసత్యం రాదు .ఇది ధర్మమే ‘’అని నొక్కి వక్కాణించాడు .ఇంతలో వ్యాసభగవానుడు ప్రత్యక్షమైనాడు .ఇప్పుడు బంతి ఆయన కోర్టులో ఉంది .ఆయన ద్రుపద  మహా రాజుకు దివ్య ద్రుష్టి నిచ్చి చూడమన్నాడు .పాండవులు అయిదుగురు ఇంద్రులే అని ద్రౌపది స్వర్గ లక్ష్మి అని చూపించి దుష్టసంహారం కోసం అవతరించిన’’ దుర్గా దేవి’’యే ద్రౌపది అని తెలియ జెప్పి ,రాజును ఒప్పించి పాండవులు అయిదుగురకు ద్రౌపదినిచ్చి దగ్గరుండి వివాహం జరిపించాడు .ఇదే భారతం లోని సూక్ష్మాతి సూక్ష్మ ధర్మం .

జూదం లో ఓడిపోయిన పాండవులున్న కురు సభలోకి దుశ్శాసనుడు ద్రౌపదిని ఈడ్చుకు వచ్చాడు అక్కడున్న భీష్మ ద్రోణాది పెద్దలన్దర్నీ నిలదీసింది ద్రౌపది అది న్యాయం ధర్మమేనా అని .అప్పుడు భీష్మ పితామహుడు ‘’ధర్మ నిర్నయానికోసంనేనిప్పుడు స్పష్టంగా చెప్ప కూడదు –‘’సూక్ష్మత్వాద్గహనత్వాచ  కార్యస్యాన్యచ గౌరవాత్ ‘’అన్నాడు .తెలుగు భారతం లో భీష్ముడు కురుసభలో మాట్లాడినట్లు కనిపించదు .సంస్కృత భారతం లో రెండు సార్లు పితామహుడు మాట్లాడినట్లు ఉన్నది .మరోసూక్ష్మ ధర్మాన్ని గురించి తెలుసుకొందాం .అర్జునుడి గా౦డీవాన్ని ఇతరులకు ఇవ్వమని అతనితో ఎవరైనా అంటే వాడి గొంతుక కోస్తానని కిరీటి ప్రతిజ్న చేశాడు .యుద్ధం లో ధర్మ రాజే ఈమాట అన్నాడు . అన్నను చంపే ప్రయత్నం చేస్తున్నాడు ఫల్గుణుడు .అన్నను చంపటం హింస శపథం నేరవేర్చుకోక పోవటం ఆసత్య దోషం .ఈ రెండు ధర్మ సంకటాల మధ్యా పాండవ మధ్యముడు ఇరుక్కుపోయాడు .అపాయాలకు చక్రం అడ్డం వేసే కృష్ణుడు ఉపాయంగా ధర్మ రాజును పార్దునితో తిట్టించి ,అనృత దోషాన్నుంచి ,భ్రాత్రు హింస నుంచి కాపాడాడు .సత్య వ్రత పాలన కంటే అహింసా వ్రత పాలన శ్రేష్టం ఇదే ధర్మ సూక్ష్మం .ఇది శాస్త్ర విషయం. వ్యక్తి హృదయం  కాదు .శాస్త్ర హృదయం తెలిసిన శ్రీ కృష్ణుడు చేసిన మహత్తర కార్యం .భారత యుద్ధం పాండవుల రాజ ధర్మం పైనే ఆధార పడింది కాని  రాజ్య  కాంక్ష మీద కాదు అంటారు శ్రీ నండూరు వారు .

భారతం లో వ్యాసభగవానుడు చెప్పని రాజ నీతి లేదు .నీతి వేరు ధర్మం వేరు . నీతిఅనే పదం ధర్మం అనే అర్ధాన్ని ఇవ్వదు .ధర్మం అంటే శాసనం .భారతం లో దుర్మార్గుల నీతికూడా ఉంది .ధర్మాపన్న నీతిని బోధించింది .భారతం లో ఉన్న కఠోర నీతియే ఈ నాటి దుండగుల నీతి .విదురనీతి ధర్మ విశిష్టమైన నీతి .ధర్మ విశిష్టమైన నీతిని పాండవులు అనుసరించారు .అర్ధ పురుషార్ధ ప్రధానమైన నీతిని దుర్యోధనాదులు అనుసరించారు .ఈ రెండూ అనాదివే .వ్యాసుడు భారతం లో కౌరవ పాండవులను రెండు వృక్షాలతో పోల్చి చెప్పాడు ‘’దుర్యోధనో మన్యుమయో మహా ద్రుమః ‘’అంటే కౌరవ వృక్షానికి బీజం తన బుద్ధి మాత్రమే ప్రధానం గా చేసుకొన్న  ద్రుత రాస్ట్రుడు అన్నాడు మరి ధర్మ రాజు  సంగతి –‘’ధర్మ మయో మహాద్రుమః ‘’అన్నాడు .అనగా ‘’యుధిష్టిరుడు అనే ధర్మ వృక్షానికి వేదాలు ,శ్రీ కృష్ణుడు బీజాలు ‘’అన్నాడు .నన్నయ భట్టు ఈ శ్లోకాన్ని అనువదించాడు .వేద శాస్త్ర విధులు తాత్కాలికాలే కాని సార్వకాలికాలు గా ఆచరణ యోగ్యం కాదని భావించి నన్నయ్య వీటిని తెనిగించలేదు .తిక్కన పూర్వ ,ఉత్తర మీమాంసా శాస్త్రాలను రెండిటినీ భారతం లో చక్కగా వ్యాఖ్యానించాడు .’’మన రాజకీయ నాయకులు –(వీరికే నండూరు వారు’’ దేశోద్ధారకులు ‘’అని ముద్దుపేరు పెట్టారు )మహా భారత శాంతి పర్వాన్ని చదివి ప్రజాస్వామ్యాన్ని గురించి తెలుసుకొని ప్రజా పాలన చేయాలి ‘’అనిఆర్ష ధర్మ ప్రబోధక శ్రీ నండూరు  సుబ్రహ్మణ్య శర్మ గారు హితవు చెప్పారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-4-16-ఉయ్యూరు

భారతీయ సంస్కృతీ సంప్రదాయ పరమార్ధం –8

రామాయణ  రామణీయకం

విజయవాడ ‘’రస భారతి ‘’వారి ‘’పీయూష లహరి ‘’లో ఆచార్య దివాకర్ల  వేంకటావధాని గారు రాసిన దానిలో వివరించిన రామాయణ  రామణీయక  విశేషాలను  తెలుసుకొందాం .వాల్మీకి మహా కవి అవతరించాకనే’’ కవి ‘’అనే ఏకవచనం వచ్చింది  .వ్యాస మహర్షి తో కలిపితే ‘’కవయః ‘’అనే ద్వివచన మేర్పడింది .దండీ కాళిదాసాదులవలన బహువచనమేర్పడింది . వాల్మీకి ‘’వేదార్ధ ఉప బృంహితార్ధం ‘’అంటే  జగద్ధిత కాంక్షతోశ్రీమద్రామాయణం రచించాడు .ఆ తర్వాత అనేకమందికవులు రామాయణం రాశారు. ఎవరి కోరిక వారిది .అనర్ఘ రాఘవ కర్త బాల మురారి శ్రీరాముని గుణ గణాలు మరో నాయకుని లో లేనందువలన రాశానన్నాడు –‘’యది  క్షుణ్ణం పూర్వైః ఇతి జహతి రామస్య భరితం –గుణై రేతావద్భిః జగతి పునరన్యోజయతికః ‘’.అలాగే జయ దేవ మహాకవి ప్రసన్న యాదవ నాటకం లో ‘’రాముడిని వదలి వేరే నాయకుడి ని ఎలా ఎంచుకోను ?తెలుగులో కంకంటి పాపరాజ కవి –

‘’మానుగకర్మ భూమి పయి మానవ జన్మము నెత్తి నిర్మల –జ్ఞానము గాంచి మానవుడు చారుకవిత్వము నేర్చి ‘’జానకీ

జాని ‘’కదల్ రచింపక అసత్ కద లెన్నోరచించే నేనియున్ –వాని కవిత్వ మేటికి ,వాని వివేక మహత్వ మేటికిన్ ?’’అని ప్రశ్నించాడు .భోజరాజు ‘’చంపూ రామాయణం ‘’లో గంగను భూమి పైకి భగీరధుడు తెచ్చాడని ,అది భగీరధ గంగ అని పితృ దేవతలకు గంగోదకం తో తర్పణం చేయని వాడు ఉంటాడా ?అన్నాడు .అంటే అది జాతీయ సంపద అయింది అలాగే రామాయణం కూడా .వ్యవహార నేతృత్వం రామాయణం లోనే ఉంది .’’ఒక పిల్లాడిని రామాయణం నేర్పి అడవి లో వదిలిపెడితే ,20ఏళ్ళకు సామాన్య నాగారికుడికంటే ఎంతో గొప్పగా వ్యవహరిస్తాడు ‘’అని ఒక పాశ్చాత్య పండితుడు అన్నాడు ..రామాయణం గొప్ప తనానికి సుందర కాండ ఒక కారణం .’’సుం’’అంటే శోకాన్ని ‘’దర’’అంటే ఖండించేవాడు అంటే హనుమంతుడు .సీత శోకాన్ని శ్రీరాముని శోకాన్ని సుందర కాండలో తీర్చిన వాడు శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి .పద్మ పురాణం లో శివుడు పార్వతికి హనుమ వైభవాన్ని బోధిస్తూ ‘’మదంశజో,మహాభాగో ,మహా భుజ పరాక్రమః సుభాగః సున్దరః శ్రీమాన్ భక్త రక్షణ పరాయణః’’అని కీర్తించాడు .హనుమ భుజ వివేక పరాక్రమ వర్ణనలు ఉండటం వలన సుందరమైనది .అందువల్ల ఈకాండ చేత రామాయణ ప్రాశస్త్యం హెచ్చింది  అన్నారు .

తనతో పాటు శ్రీరాముని యాగ రక్షణార్ధం తీసుకు వెళ్లి ఆయనను ‘’కౌసల్యా సుప్రజా రామా ‘’అనే శ్లోకం తో నిద్ర లేపాడు ఇదే  సాహిత్యలోకం  లో మొదటి సుప్రభాతంగా రికార్డ్ సృష్టించింది .సీతాపహరణం లేకపోతె రామాయణం ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణం లేక పొతే భారతం లేవు .రామాయణం నాయక ,నాయిక ,ప్రతి నాయక అంటే 3 పేర్లతో పిలవబడటం విశేషం . ‘’కావ్యం’’ రామాయణం’’ క్రుత్స్హ్నం’’ సీతాయాశ్చరితం’’ మహాత్ –‘’పౌలస్త్య వధం’’ ‘’ .వాల్మీకి సామాన్య కవికాడు .దర్శన వర్ణనం ఉన్న కవి .తమసానది ని వర్ణిస్తూ వాల్మీకి –‘’ఆకర్దమ మిదం తీర్ధం భరద్వాజ నిశామయి-రమణీయం ప్రసన్నాంబుసన్మనుష్య మనో యధా’’-సత్పురుషుని మనసులాగా తమసానది ఉన్నది .’’

‘’ మానిషాద ప్రతిస్టాంత్వమగమః శాశ్వతీస్సమాః-యత్ క్రౌంచ మిధునాదేక మవధీః కామ మోహితం ‘’అనే భారతీయ సాహిత్యం లో వాల్మీకినోట వెలువడిన  ప్రధమ అనుష్టుప్ శ్లోకం లో’’ సప్త స్వరాలు ‘’నిక్షేపి౦చ బడ్డాయి అని విశ్లేషకులు తేల్చారు .అందుకే ‘’పాఠయే చ మధురం ‘’అన్నారు .గురువు విశ్వామిత్రుని గంగావతరణం కధ చెప్పమని రాముడు కోరితే రుషి కుమారస్వామి జననం చెప్పాడు .ఇదే గడసరి కధాకధనం అంటాడు విశ్వనాధ .తను రాక్షస సంహారం యాగ రక్షణా చేసుకోగాలిగినా విశ్వామిత్రుడు  రాముని  తెచ్చుకొన్నాడు. ఆయనద్వారా లోకానికి గురు శుశ్రూష ఎలా చేయాలో బోధించాడు .శ్రీ కృష్ణ బలరాములు సాందీపని గురువు వద్ద విద్య నేర్చారు .నిజంగా వాళ్లకు ఆ అవసరం లేదు అయినా లోకానికి చాటటానికి చదివారు .అదీ పరమార్ధం .

రాముడిని తనతో పంపమని అడగటానికి దశరధుని దగ్గరకు విశ్వామిత్రుడు వచ్చాడు .ఆయనను వర్ణిస్తూ దశరధుని చేత విశ్వనాధ ‘’మీరు రావటం ఊసర క్షేత్రానికి వర్షం రావటం ,పుట్టు పేదకు కొండలో నిధి అందినట్లు ‘’లుప్త పిండమై లొచ్చున వడ్డ వంగడములో నిసువొక్కటి చొచ్చుటే ప్రభూ ‘’అంటాడు .ఇంతగొప్పగా చెప్పిన వారు తెలుగు కవిత్వం లో లేరు అంటారు అవధానిగారు .దీన్ని కొనసాగిస్తూ

‘’నీవై వచ్చుట మా గృహంబులు త్రివేణీ మంగళ స్నాన పు –ణ్యావిర్భావములయ్యె,మా యెడల గాయత్రీ మహాదేవి ,శ్రీ

సావిత్ర్యాక్రుతి ద్రష్ట వేదముగ సాక్షాత్కర మిప్పించె ,ఏ –లా వేదంబులు నాల్గు నాలుగు మొగాల౦ బాడినట్లయ్యేడిన్’’అని తన జీవితానుభవాన్ని రంగ రించి రాశాడు విశ్వనాధ .గాయత్రీ మంత్రం లో 24అక్షరాలున్నాయి .ఒక అక్షరానికి వెయ్యి చొప్పున రామాయణం లో 24వేలశ్లోకాలున్నాయి .రామాయణం లో ఏ పాత్ర యెంత వరకో అంతవరకే ఉంటుంది .సీతా స్వయం వరం తర్వాత విశ్వామిత్రుడు మళ్ళీ కనిపించడు.మహర్షి రాముడికి అస్త్ర శస్త్రాలివ్వటం ,తాటక సంహారం ,మారీచ సుబాహు వధ ,అహల్యా శాప విమోచనం సీతాకల్యాణం అనే అయిదు పనులు చేసి నిష్క్రమించాడు .’’గురు దక్షిణనిమ్ము తాటకాభల్లము నాకు ‘’అని శిష్యుడిని కోరితేనే రాముడు స్త్రీ అయిన తాటక సంహారం చేశాడు .అహల్యాశ్రమం ‘’హరి విడిచిన వైకుంఠం’’లాగా అనిపించిందట .అహల్యకు రామ పాదం సోకగానే ప్రాణం ఎలా వచ్చిందో విశ్వనాధ నభూతో గా చెప్పాడు .అదే విశ్వనాధ ఉపజ్న –

‘’ప్రభు మేని పైగాలి పై వచ్చినంతనే ,పాషాణ మొకటికి స్పర్శ వచ్చే –ప్రభు కాలి సవ్వడి ప్రాంతమైనంతనే శిలకొక్కదానికి చెవులు మొలిచే

ప్రభు మేని నెత్తావి పరిమళించిన చోట ఆశ్మంబు ఘ్రాణే౦ద్రియంబు నొందే-ప్రభు నీల రత్న తోరణ మంజులాంగంబు కాన వచ్చినంతనే కనులు వచ్చే

అ ప్రభుండు వచ్చి ,ఆతిధ్యమును స్వీక – రించినంత ఉపల హృదయ వాది

ఉపనిషద్విదాన మొలికి శ్రీరామ భ-ద్రాభి రామ మూర్తి యగుచు పొలిచె ‘’

ఇంతటి అద్భుత కల్పన చేసి అహల్యకు పంచేంద్రియత్నాన్ని కల్పించిన వారెవ్వరూ లేరు .

కల్ప వృక్షం లో పరశురామ గర్వ భంగాన్ని ముందే చేయించాడు విశ్వనాధ .శివ ధనుర్భంగ ఘట్టం లో విశ్వనాధ

‘’అతని దృష్టికి జానకి ఆగలేదు –అతని క్రుస్టికి శివధనుస్సాగ లేదు

సీత పూజడ వెన్నుగ శిరసు వంచే –చెరకు గడవోలె నడిమికి విరిగే ధనువు ‘’

ఇంతటి ఉదాత్త వర్ణన చేసిన కవీశ్వరులు కనిపించరు .

శ్రీరాముడిని 4ఘట్టాలలో వాల్మీకి భగ వంతునిగా   చాటి చెప్పాడు అంటారు ఆచార్య దివాకర్ల .శబరికి మోక్షం ,జటాయువు మోక్షం ,గుహునితో సంభాషణం ,సుమిత్ర లక్ష్మణునికి చేసిన ఉపదేశం ఘట్టాలలో రాముడు సాక్షాత్తు పరమేశ్వరుడే నని చెప్పాడు .సుమిత్ర ,కొడుకు లక్ష్మణునితో ‘’రామం దశరధం విద్ధి మాం విద్ధి జనకాత్మజాం-అయోధ్యామటవీం విద్ధి గచ్చ తాత యదా సుఖం ‘’అని దిశా నిర్దేశనం చేస్తుంది అరణ్య వాసానికి పంపుతూ .ఈ శ్లోకం లో అనేకార్ధాలు చెప్పారు పండితులు .దశ అంటే పక్షి –దశరధుడు అంటే పక్షి వాహనంగా ఉన్నవాడు శ్రీ మహా విష్ణువు .ఆనారాయణుడే ఈ శ్రీ రాముడు .రాముడే దశరధ స్థానానికి అర్హుడని –మాం అంటే లక్ష్మీ దేవిగా సీతను భావించు అని భావం .తాను  మాత్రం’’ I shall become the daughter of my father ‘’అని సుమిత్రమనో నిశ్చయం .తనకు ఒక ప్రత్యేకత లేదని అర్ధం .అడవిని స్వర్గం గా చూడు అని ఉపదేశించింది .’’దేవానాం పూరయోధ్యా ‘’అని అరుణం భగవత్తత్వాన్ని చెప్పింది .

శబరి ‘’తుట్ట తుద దాక ఎండిన చెట్టు కొమ్మ –శిఖరంబున యందు పుష్పించినట్లు ‘’గా కనిపించింది రాముడికి .ఆమె రామునితో ‘’ఈ దేశంబున చెట్టు చెట్టు గృహమోయి నాకు ‘’అని చెప్పింది .’’స్నానాదుల్ నిత్య పవిత్ర మూర్తికిని మర్యాదా మహా౦ బోదికిన్’’అని భక్త శబరీ అంటే రాముడు ‘’అవాక్కయ్యాడట ‘’.ఎందుకు ఈ ముసలి వయసులో ఇంతకష్టపడి పూలు ,పళ్ళూ  తెచ్చావమ్మా అని రాముడు అంటే –‘’నేను పూలు పళ్ళు తేలేదు –లీలామనోజ రాలేదు నేను ‘’అందట .’’చేతులున్నాయికనుక పూలు ,చెట్లున్నాయికనుక పళ్ళు ,శరీరం ఉంది కనుక నడిచి వచ్చాను ‘’అంది శబరి .ఫైనల్ టచ్ ఇస్తూ ‘’చిత్తముండుట ఊహ చేసితిని స్వామి ‘’అంది.

శబరితో రాముడు  సరదాగా చలాకీగా మాట్లాడితే ఆమె తగిన సమాధానాలే చెప్పింది విశ్వనాధ శబరీ .’’ఏమిటమ్మా నీ జుట్టు ముగ్గు బుట్టయ్యంది.’’అన్నాడు .దానికి శబరీ ‘’ప్రభు నీ ఆత్మ వాకిట రంగ వల్లి దిద్దుటకు ఇంత పండినది ‘’అన్నది .’’ఎంతో తపించి నీ ఆయువంత ఏర్చి ఇట్లు ఏకైతివి ?’’అని గడుసుగా అడిగితె ‘’ప్రభువ స్నేహంబు (నెయ్యి )చేత,ఆర్ద్రంబు చేసి (తడిపి )ఇంత వత్తిగనన్ను వెల్గి౦చవే ‘’అని బదులిచ్చింది .పరవశించిన ‘’రామ సామి  ‘’శబరికి మోక్షం ప్రసాదించాడు .’’తవ ప్రసాదాత్ గచ్చామి ‘’అంటూ శబరీ పరమపదం చేరింది .అలాగే జటాయువుకూ ‘’గచ్చ లోకానుత్తమన్ ‘’అని భగవంతునిగా దర్శనం ప్రసాదించాడు .వాల్మీకి వర్ణనారీతి నిరుపమానం .’’అహో రాగ వతీ సంధ్యా జాహితి స్వయ మంబరం ‘’శ్లోకం లో నాయకా నాయికల వర్ణనను సంధ్యా వర్ణనలో కలిపేశాడు .ఇలా ఎన్నైనా చెప్పవచ్చు .అందుకే గిరులు తరులు ఉన్నంత వరకు రామాయణ కద ఉంటుంది అంటాడు మహర్షికవి వాల్మీకి .అందుకే విశ్వనాధ ‘’ఎన్ని జన్మలైనా వాల్మీకి ఋణం మనం తీర్చుకోలేము ‘’అన్నాడు .వాల్మీకి ఆది కవి .నాటికీ నేటికీ ఆయన్ను మించినవారు లేనేలేరు అన్నారు ఆచార్య దివాకర్ల వేంకటావాధాని గారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -24-4-16-ఉయ్యూరు

‘’

—