మాకు ఉయ్యూరు హైస్కూల్ లో మాస్టారు ,తర్వాత అదే స్కూల్ లో మా సహ ఉపాధ్యాయులు  మాకు మెంటార్ ,విశాఖ పట్నం ఆంధ్రా యూని వర్సిటిలో ఇంగ్లీష్ ప్రొఫెసర్ చేసి రిటైర్ అయి అక్కడే స్తిరపడి అక్కడి యూనివర్సిటి తెలుగు శాఖాధ్యక్షురాలు ఆచార్య  శ్రీమతి అరుణ కుమారిగారిని  వివాహం చేసుకొని   అయిదారేళ్ళ క్రితం చనిపోయిన  గండి గు౦ట గ్రామవాసి మా గురువుగారు కీ శే.డా.వల్లభనేని రామ కృష్ణా రావు గారి పత్ని శ్రీమతి అరుణకుమారిగారు ఉయ్యూరు వచ్చి ప్రత్యేకం గా నన్ను చూడాలని మా ఇంటికి 2-6-15 మంగళవారం వచ్చిన సందర్భం గా ఫోటోలు 

మా ఇంట్లో అమెరికా లోని షార్లెట్ నుంచి వచ్చిన ఉయ్యూరులో మా పక్కింటి లేక్కల master ఉమామహేశ్వర రావు గారబ్బాయి ప్రసాద్

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -38

16- అమెరికా ఆధునిక నవలా సాహిత్యానికి ఆద్యుడు -మార్క్ ట్వేన్ -4(చివరిభాగం )

మానవత్వ ద్వేషి –మానవ హితైషి

ఈ రకమైన కుటుంబ విషాదాలు మార్క్ ట్వేన్ జీవితం లో మార్పులు తెచ్చాయి .మనుష్య ద్వేషిగా సర్వ ప్రపంచ ద్వేషి గా ఉన్న ఆయన  సమతుల్యత లో పడ్డాడు .జీవిత చరమాకం లోని 15ఏళ్ళు ,పూర్వ జీవితం లో ఎంత రాశాడో అంతే కాక ఎక్కువ కూడా  రాశాడు అదీ ట్వేన్ గొప్పతనం .అయితే ఇవి సగం సగం రాతలుగా మిగిలాయి .వీటిలో మానవ ప్రవ్రుత్తి ,విధి, ,గౌరవ౦ ,నీతి ఎక్కువ .అన్ని రకాల ఫీలింగ్ లకు స్థానం కల్పించాడు అమెరికా దేశపు రిపబ్లిక్ పాలన మిగిలిన దేశాల పూర్వపు రిపబ్లిక్ లలాగే అంత రించి పోతుంది అనుకొన్నాడు .దీనికి కారణాలు అవినీతి ,పిరికితనం మానవ స్వభావం గా భావించాడు .’’వాట్ ఈజ్ మాన్ ‘’అని ఒక పుస్తకం రాశాడు .శతాబ్దం మారిన తోలి రోజుల్లో రాసిన ఈ పుస్తకం 1906లో ముద్రణ పొందింది .కార్య కారణాల చర్చ చేశాడు ఇందులో  .’’He castigated humanity but he loved people ,especially the people of his time and place ‘’.’’ప్రిన్స్ అండ్ పాపర్ (రాజు –పేద )నవలలో ను’’ జోన్ ఆఫ్ ఆర్క్ ‘’లో ఫ్రెంచ్ చరిత్రను చేర్చాడు .ఈ రెండు తన అద్భుత నవలలు అన్నాడు మార్క్ ట్వేన్ .కాని ఫలితాలు ఆశావహం గా రాలేదు .అమెరికాలో ఉన్నంత హాయి, గుర్తింపు ఇతర దేశాలలో పొందలేక పోయాడు .

స్వచ్చతకు మారుపేరు తెల్లని వస్త్ర ధారణ

అరవైలలో నల్లని చిక్కని జూట్టు పల్చబడి తెల్లబడింది .మొదటి నుండి అలవాటైన తెల్లని వస్త్రాలే ధరించేవాడు కళ్ళల్లో చురుకుదనం తగ్గ లేదు మీసం ఆయన వ్యక్తిత్వానికి చిహ్నం గా మారింది .బతికి ఉన్న ఒకే ఒక కూతురు క్లారా పియానిస్ట్ ఆసిప్ గాబ్రిలోవిచ్ ను పెళ్లి చేసుకొన్నప్పుడు మాత్రం తెల్ల వస్త్రాల బదులు  ఆక్స్ ఫర్ యూని వర్సిటి డాక్టర్ ఆఫ్ లిట రేచర్ ప్రదానం చేసినప్పుడు ధరించిన  స్కార్లెట్ రంగు బట్టలు కట్టుకొన్నాడు . కనెక్టి కట్ లోరెడ్డింగ్ వద్ద  తనకు కావలసిన రీతిలో చక్కని ఇల్లు కట్టుకొన్నాడు .కాని ఇక్కడ ఎక్కువ కాలం ఉండకుండా నే చనిపోయాడు .తన జీవితం హెయిలీ తోక చుక్కతో ముడి పడి ఉంది అని భావించేవాడు .అది కనిపించినప్పుడు జన్మించి మళ్ళీ 75 ఏళ్ళకు కనిపించిన తర్వాతా 21-4-1910 న మరణించాడు .

అమెరికా కొత్త సాహిత్య ప్రపంచ సృజన

అమెరికన్ సాహిత్య సరిహద్దు అన్వేషకుడు మార్క్ ట్వేన్ .విషయ౦  లో, శైలిలో అద్వితీయుడే .కొత్త సాహిత్య ప్రపంచాన్నే సృష్టించాడు.తాను  చూసింది తెలుసుకొన్నది అంతా తన రచనలలో నిక్షిప్తం చేశాడు ప్రజల జీవన విధానం, భాష ,ప్రవర్తన అలవాట్లు, భయాలు ,విశ్వాసాలు ,కోరికలు,అంతరంగాలు అన్నీ అందులో పొదిగాడు .ఆ ప్రజల ప్రతినిధిగా రాశాడు .అమెరికా రాష్ట్రాల ప్రజల మనోభావాలకే ఆయన రచనలు  ప్రతినిదులైనాయి .నేటివిటి ప్రతి రచనలో ప్రతి ఫలించింది .ఇదే ఇతరులకు మార్గ దర్శకమైంది ‘’all modern American literature comes out of one book by Mark Twain called ‘’Huckleberry Finn .All American writing comes from that . There is nothing before .There has been nothing as good since ‘’. అని మరో అమెరికన్ ప్రసిద్ధ నవలా రచయితా నోబెల్ ప్రైజ్ విన్నర్ ఎర్నెస్ట్ హెమింగ్ వే చెప్పాడు ఇది అక్షర సత్యం .

భాష మీద అనితర సాధ్యమైన పట్టు సాధించి దానిలోనూ మార్గ దర్శి అయ్యాడు మార్క్ ట్వేన్ .తన మార్క్  ను సృష్టించు కొన్నాడు .మాట్లాడే భాషకు రాసే భాషకు ఉన్న అనేక అంతరాలకు  స్వస్తి పలికి మాట్లాడే భాషనే రాసేభాషగా తీర్చి దిద్ది కొత్త సాహిత్యభాషకు ఒరవడి పెట్టాడు .అంతకు ముందు ఏ రచయిత ఈ సాహసం చేసి ఉండలేదు .అదీ అతని క్రెడిట్ .నూతన సాహిత్య పరిభాష హాస్యం లో కొత్తపద సృష్టి వ్యంగ్యం లో వినూతనత్వం ఆయన తెచ్చినవే .చాల సులభం గా అతి సహజం గా భాషను వాడాడు .భాషలో జీవం నింపాడు .ప్రజలలోవ్యాపించి ఉన్న పదాలకు సాహితీ గౌరవం కలిగించాడు .ఈ పదాలు మనవే మనం మర్చిపోయాం అని గుర్తు చేశాడు .మన భాష ఇంత మహాత్తరమైనదా అని ఆశ్చర్య పోయేట్లు రాశాడు .అతని రచనలో వ్యంగ్యపు చురుకు పాలు అవహేళన చెన్నాకోలు దెబ్బలు ఉంటాయి .చురుక్కుమన్నా మహా సంతోషం గా ఉంటుంది .ఆయన పదాలు పదబంధాలు గొప్ప ఉదాహరణలుగా సాహిత్యం లో నిలిచిపోయాయి .ఆయన ఏది రాసినా ,ఏది చెప్పినా ఒక సాహిత్య క్రీడగానే భావించారు .అమెరికా జాతి మానవ మనసులను ,మనుష్యులను ఇంత గొప్పగా ఆవిష్కరించిన రచయిత అంతకు ము౦దు ఎవ్వరూ లేరు .ఆయనకున్న ఆలోచనా ఎవరికీ రాలేదు .అందుకే చరితార్ధుడు చిరస్మరణీయుడు అయ్యాడు మార్క్ ట్వేన్ .ఆయన సృజనకు జోహార్లు .

మార్క్ ట్వేన్ చేసిన చమత్కారాలు చూపిన చెమక్కులు ఎన్ని చెప్పినా తనివి తీరదు .కొన్ని ఆయన మాటల్లో చదివితేనే అందులోని సొగసు చూడగలం .అవి ఆ నాటి నుండి సాహిత్యం లో గొప్ప ఉదాహరణలుగా కోటబుల్ కోట్స్ గా చలామణి లో ఉన్నాయి –

1-To be good is noble ,but to show others how to be good is nobler and no trouble .

2-Good breeding consists in concealing how much we think of ourselves and how little we think of the other person .

3-Of all God’;s creatures there is only one that can not be made the slave of the lash .That one is the cat .If man could be crossed with the cat it would improve man  but it would deteriorate the cat .

4-If you pick up a starving dog and make him prosperous ,he will not bite you >this is the principal difference between a dog and a man .

5-man is the only  animal that blushes . or needs to

6- prosperity is the best protector of principle

7- In the first place God made idiots .This is for practice .

8-When in doubt tell the truth .

మార్క్ ట్వేన్ ప్రభావం

మార్క్ ట్వేన్ జీవించిన కాలం లో ఆయన ప్రభావం ఎంత ఉండేదో చెప్పటం కష్టం .ఈ నాడు మాత్రం ‘’ది అడ్వెంచర్స్ ఆఫ్ టాం సాయర్ ‘’మాత్రం బాల సాహిత్యం లో మహోత్క్రుస్ట మైనదిగా గుర్తింపు పొందింది .కాని దానినే 1877 లో రివ్యు చేసి ‘’అనవసర చెత్త ‘’అన్నారు .యాభై ఏళ్ళ వయసులో ట్వేన్ రాసిన హకల్ బెరిఫిన్ నవల పెద్దగా సంచలనం సృష్టించలేదు .ఇది  టాం సాయర్ వచ్చిన తొమ్మిదేళ్ళకు వచ్చింది .దీన్ని టాం కు సీక్వెల్ అనుకొన్నారు .సాంకేతిక దృష్ట్యా హకల్ బెరిఫిన్ భాషా శాస్త్ర పరంగా గొప్ప విజయమే సాధించింది .మాండలికం అమెరికన్ సాహిత్యం లో మొదటి సారిగా ప్రవేశించింది ఈ నవల ద్వారానే .అదొక ఘన విజయం .ఇందులో ఏడు రకాల మా౦డలీకాలున్నాయని పరిశోధనలో తెలిసింది .ఒక్కవాక్యం లో దీన్ని ‘’half comic ,half perilous saga ,a boy’s odyssey which has become a national myth ‘’అన్నారు .

మార్క్ ట్వేన్ కు కౌమార దశ అంటే అమితమైన అభిమానం .అది అప్పుడే జరిపోయిందే అనే బాధ కూడా ఉండేది .అదొక స్వర్గ సీమ అనుకొనేవాడు .ఆయన తాను వివాహ ద్వేషి (misogynist ) స్త్రీ ద్వేషి అని ధైర్యం గా చెప్పుకోలేని పిరికి వాడు  అన్నారు విమర్శకులు .కాని మగవారి గురించి ఎంత రాశాడో ఆడవారి గూర్చికూడా అలానే రాశాడు .అయితే చీము నెత్తురు రక్తం  మాంసం ఉన్న వ్యక్తిత్వం గల మహిళలు ఆయన రచనలో కనిపించరు అనే అభియోగం ఉంది .కాని మార్క్ ట్వేన్ తన భార్య దృష్టిలో ఎప్పుడూ ‘’యూత్ ‘’యే.

మార్క్ ట్వేన్  సాహిత్య పదాలలో  ‘’soil and soul ‘’ప్రతి చోటా దర్శనమిస్తాయి .లూయీ అంటర్ మేయర్ మార్క్ ట్వేన్ ను ‘’paradox is the very key to the conflicts which while they made  Mark Twain creatively mature ,kept him from growing up emotionally .A self confessed ,self divided spirit ,holding all the contra dictions together ,there remains the rude but loving skeptic ,the free and un flinching chronicler who was also the innocently swaggering ,endlessly resourceful ,,and eternally impressive boy ‘’ను అభి వర్ణించాడు .

శాస్త్ర సాంకేతిక జ్ఞానం

శాస్త్రీయ పరిశోధన అంటే మార్క్ ట్వేన్ కు అమితాసక్తి .స్నేహితుడు నికోలా టెస్లా తోకలిసి టెస్లా కున్న లేబరేటరిలో పరిశోధనలు జరుపుతూ గంటలకొద్దీ కాలం గడిపేవారు .మూడు పరిశోధనలకు పేటెంట్ హక్కు పొందాడు .ఆయన రాసిన ‘’కనెక్టికట్ యాంకీ ఇన్ కింగ్ ఆర్ధర్స్ కోర్ట్ ‘’నవలలో ‘’టైం ట్రావెల్ ‘’విషయాన్ని ప్రస్తావించాడు .ఇది అప్పటి సమకాలీన ఆవిష్కరణ .ఆర్ధర్ గారి ఇంగ్లాండ్ లో ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ప్రవేశ పెట్టాడు .ఇదే తర్వాతా సైన్స్ ఫిక్షన్ లో ‘’ఆల్టర్ నేట్ హిస్టరీ ‘’గా గుర్తింపు పొందింది .1909లో ప్రముఖ శాస్త్రీయ పరిశోధకుడు ఎడిసన్ మార్క్ ట్వేన్ నివసిస్తున్న కనెక్టికట్ లోని రెడ్డింగ్ కు వచ్చి అతని పరిశోధనపై రెండు రీళ్ల షార్ట్  ఫిలిం షూట్ చేశాడు .అదొక్కటే ట్వేన్ జీవితం పై చిత్రించబడిన ఒకే ఒక్క ఫిలిం .

లేబరేటరిలో మార్క్ ట్వేన్ -1894

మని కలెక్టింగ్ స్పీకర్

సునిసిత మైన హాస్యాన్ని వ్యంగ్యాన్ని జోడించి స్పాంటేనియస్ గా మాట్లాడటం మార్క్ ట్వేన్ గొప్పతనం .ఇదే తర్వాత కాలం లో ‘’ స్టాన్డప్ కామెడి ‘’గా గుర్తింపు పొందింది .ఎన్నో క్లబ్బులలో ‘’ పెయిడప్ టాక్స్ ‘’ఇచ్చాడు  .లండన్ సావేజ్ క్లబ్ లో కూడా మాట్లాడి గౌరవ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాడు .ఇంతటి అరుదైన గౌరవం పొందినవారు ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ తో సహా ముగ్గురే ముగ్గురు .వియన్నా వెళ్లి అక్కడిక్లబ్ లో ‘’జర్మనీ భాషలో దారుణాలు ‘’(హారర్స్ ఆఫ్ జెర్మని లాంగ్వేజ్ ) అనే విషయం పై మాట్లాడి అందరిని మెప్పించాడు .ప్రిన్స్ టన్  యూని వర్సిటి లో ఉపన్య సించి దాని గౌరవ సభ్యుడయ్యాడు .

బాలికల క్లబ్

ఆడ పిల్లలను కోల్పోయిన మార్క్ ట్వేన్ 1906 లో ‘’’’ఏంజెల్ ఫిష్ అండ్ ఆక్వేరియం క్లబ్ ‘’స్థాపించి బాలికలను ఆహ్వానించి తన దియేటర్ లో  నాటికలు ఆడామని  సంగీతకచేరీలు చేయమనేవాడు .’’నా జీవిత ముఖ్య ఆనందం ఈ క్లబ్ ‘’అని రాశాడు .1908లో .ఏంజిల్ ఫిష్ బాలికలతో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు జరిపేవాడు .

ఘన నివాళి

మార్క్ ట్వేన్ మరణానికి సంతాపం ప్రకటిస్తూ ఆనాటి అమెరికా ప్రెసిడెంట్ విలియం హోవార్డ్ టాఫ్ట్’’మార్క్ ట్వేన్  బౌద్ధిక విజ్ఞానాన్ని  హాస్య వ్యంగ్య ఆనందాన్ని లక్షలాది ప్రజలకు అంద  జేశాడు   ఇంకా ఎందరినో ప్రభావితం చేశాడు. ఆయనది అమెరికా హాస్యం .ఆయన రచనలను ఇంగ్లాండ్ దేశం తో సహా అనేక దేశాలు చదివి అభినందించాయి. అమెరికా సాహిత్యానికి అరుదైన గుర్తింపు మార్క్ ట్వేన్ వలన లభించిందన్నది పరమ సత్యం ‘’అని ఘన నివాలులర్పించాడు .

అందరివాడు

ఇ౦పీరియలిజానికి మార్క్ ట్వేన్ వ్యతిరేకి .స్పష్టంగా దీన్ని తెలియ జేశాడు .జాతి వివక్షత ను కాదన్నాడు .మహిళాహక్కులు కావాలన్నాడు . స్త్రీలకు వోటుహక్కు ఉండాలని ‘’వోట్స్ ఫర్ వుమెన్ ‘’.అనే ఉపన్యాసం లో చెప్పాడు .అంధ రచయిత’’ హెలెన్ కెల్లర్’’విద్యా పురోభి వృద్ధికి సహకరించాడు .’’లైఫ్ ఆన్ ది మిసిసిపి ‘’లో రాసిన బోటింగ్ ఇండస్త్రి లోని ‘’యూనియన్ ‘’ల గురించి రాసిన వాటిని ఇప్పటికీ యూనియన్ హాళ్ళలో చదువుతున్నారంటే ఆయన రచనా ప్రభావం ఎంతటిదో తెలుస్తోంది .’’కార్మిక ఉద్యమం ‘’ను మార్క్ ట్వేన్ ప్రోత్సహించాడు .

మార్క్ ట్వేన్ పూర్తీ

డి లిట్  ట్వేన్

మరో ప్రముఖునితో కలుద్దాం

మీ –గబ్బిట డుర్గా ప్రసాద్ -1-6-15-ఉయ్యూరు

మా ఇంటి పురోహితులు శ్రీ వంగల సుబ్బయ్య గారి మునిమనవడు(కుమార్తె శ్రీమతి మనోహరి మనుమడు -రమేష్ కుమారుడు )ఛి శరశ్చంద్ర లోచన్ ఉపనయన వేడుకల ఫోటోలు

కాలుష్యతాపం!

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -37

16- అమెరికా ఆధునిక నవలా సాహిత్యానికి ఆద్యుడు -మార్క్ ట్వేన్ -3

శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో  జీవితం-జాతీయ రచయితగా గుర్తింపు

ఇరవై తొమ్మిదో ఏట ట్వేన్ ఎంటర్ ప్రైజెస్ అన్నీ వదిలేసి ‘’మార్నింగ్ కాల్ ‘’ పత్రికలో ఉద్యోగం పొంది శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో చేరాడు అక్కడ హార్టే ,చార్లెస్ వారెన్  ,మొదలైన పడమటి తీర మేధావుల పరిచయమేర్పరచుకొన్నాడు .ఇదే మొట్టమొదటిసారిగా సాహిత్య జీవులతో మాత్రమె పొందిన అరుదైన పరిచయం .అనేక కాలిఫోర్నియా పత్రికలకు హాస్య వ్యంగ్య రచనలు చేస్తూ  ఆర్టిమస్ వార్డ్ సలహా పై కొన్ని రచనలను తూర్పు తీరపత్రికలకు కూడా పంపేవాడు .’’జిం స్మైలీ అండ్ హిస్ జంపింగ్ ఫ్రాగ్ ‘’న్యు యార్క్ సాటర్ డే ప్రెస్ లో అచ్చయింది. ఇదే తరవాత ప్రసిద్ధ మైన ‘’జంపింగ్ ఫ్రాగ్ ఆఫ్ కలేవరస్ కౌంటి ‘’గా 1865లో ముద్రణ పొంది బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది .ఒక్కసారిగా సెన్సేషన్ సృష్టించి దేశ వ్యాపితంగా మార్క్ ట్వేన్ అంటే ఏమిటో తెలిసింది .అకస్మాత్తుగా అందరూ ఉదాహరించే గొప్పగా చెప్పుకొనే రచయిత అయిపోయాడు .అమెరికా జాతీయ రచయిత గా ఎదిగిపోయాడు .ఆనాడు సాంద్ విచ్ ఐలాండ్స్ అని పిలువబడిన నేటి హవాయి ద్వీపానికి న్యూస్ పేపర్  కరస్పాండెంట్ గా  మార్క్ ట్వేన్ ను పంపారు .యూరప్ పర్యటన చేసి మెడిటరేనియన్ ,పాలస్తినాలు తిరిగి  తన అనుభవాలను ‘’హిలేరియస్ ఇన్నోసేన్త్స్ అబ్రాడ్ ‘’పేరుతొ రాశాడు .ఇవి అచ్చు అయ్యేనాటికి ట్వేన్ వయసు 34 మాత్రమే .

రాతో రాత

రచయితగా విజయాలు సాధించి స్థిరపడ్డాడు .అభిమానులు గణనీయంగా పెరిగిపోయారు .ఉపన్యాస చక్ర వర్తిగా అవతారం ఎత్తి ఇందులోనూ తనకు సాటి లేరనిపించుకొన్నాడు .ఆల్వియా  లాంగ్ డన్అనే న్యు యార్క్ లోని ఎల్మైరా పౌరుడైన ధనిక ప్రముఖుని అమ్మాయి ఫోటోను చూసి పీకల్లోతు ప్రేమలో పడి   వెంటనే ఆమెను కలిసి ఆ వెనువెంటనే పెళ్లి చేసేసుకొన్నాడు .అప్పుడు నివాసాన్ని ఈస్ట్ కు మార్చాడు .’’బఫెలో ఎక్స్ ప్రెస్ ‘’పత్రికకు సగం యజమాని గా ఉండినిర్వహించి ,37 వ ఏట కనెక్టికట్ లోని హార్ట్ ఫోర్డ్ కు చేరాడు .ఇక్కడ ఉండి రాసిన పుస్తకాలలో సెంటిమెంటల్ రచనలతో బాటు నిర్లక్ష్యంగా,సందర్భ శుద్ధి లేకుండా  రాసినవీ ఉన్నాయి  .వయసు మీదపడిన కొద్దీ కోపం ,ప్రపంచ ద్వేషం పెరిగిపోయాయి .కాని ఏదిరాసినా వాస్తవానికి అతి సన్నిహితంగా నేటివ్ స్పిరిట్ తో నిజాయితీగా ,పాత్రల స్వభావాలను పూర్తిగా తీర్చి దిద్ది రాశాడని అనిపించాడు .

అన్నిట్లో వేలు

ఎక్కడో పల్లెటూరి కుర్రాడు ఇప్పుడు జాతీయ హీరో అయ్యాడు .విజయాలు కూడా ఒకదాని తర్వాత మరొకటి వెంటపడి వచ్చాయి .అమెరికా దేశం లోనే ‘’గ్రేటెస్ట్ ఆఫ్ ది గ్రేట్ ‘’అని పించుకొని ,దేశ మేధావుల సరస న చేరిపోయాడు .స్పెక్యులేషన్ బుద్ధి మాత్రం ఆయన్ను వదలలేదు అదృష్టాన్ని పుస్తక ప్రచురణ లో పరీక్షించుకొందామని పబ్లిషర్ అయ్యాడు .తాను రాసిన పుస్తకాలేకాకుండా ,’’మేమాయిర్స్ ఆఫ్ యు ఎస్ గ్రాంట్ ‘’అనే ఆనాటి ప్రసిద్ధ  గ్రంధాన్ని కూడా  ముద్రించాడు .కొంతలాభం కనిపించే సరికి మెకానికల్ టైప్ సెట్టర్ పై ఉన్న డబ్బు అంతా ఖర్చు చేసేశాడు .అదృష్టం కలిసి వస్తే కోట్లాది డాలర్లు సంపాదించి ఉండేవాడు .కాని అది పని చేయక మొండి చేయి చూపే సరికి  నష్టాల్లో కూరుకుపోయి దివాలా తీశాడు .దీనికి తగ్గట్టు కుటుంబం లో కూడా దురదృష్ట సంఘటనలు తోడైనాయి  .

వరల్డ్ లెక్చర్ టూర్ –ఆశనిపాత వార్తలు

పీకల్లోతు అప్పుల్లో కూరుకు పోయి అందులో నుంచి బయట పడటానికి అరవై వ ఏట

ప్రపంచ లెక్చర్ టూర్  ప్రారంభించాడు .ఇది మాత్రం అనుకోని విజయాలను సమకూర్చి ఆర్ధికం గా బాగా లాభించింది .నిరంతరం తిరుగుతూ ఉండటం తో డబ్బు వచ్చింది కాని ఆరోగ్యం దెబ్బ తిన్నది .కొడుకు పసిప్రాయం లోనే చనిపోయి మనోబాద మిగిల్చాడు .ఇతర దేశ పర్యటనలో ఉన్నప్పుడే బాగా అభివృద్ధిలో ఉన్న పెద్ద కూతురు సూసీ కూడా అకస్మాత్తుగా చనిపోవటం తో చాలా కు౦గి పోయాడు .వియన్నాలో ఉండగా అన్నగారు ఓరియన్ చనిపోయినట్లు తెలిసింది .అదృష్టం ఎలా వెంటపడిందో ఇప్పుడు దురదృష్టం కూడా అలానే వెంటపడి తరిమిందిపాపం .ప్రజలు బ్రహ్మ రధం పట్టి కనక వర్షం కురిపిస్తున్నారు .కాని కుటుంబం లో ఆశినిపాతం లాంటి విషాద వార్తలకు తట్టుకోలేక పోయాడు .అనేక మైన గౌరవ డాక్టరేట్లు బిరుదులూ వస్తూనే ఉన్నాయి .ఎన్నోకాలేజేలు యూని వర్సిటీలు సన్మానించి గౌరవిస్తున్నాయి డి.లిట్ ఇచ్చి ఆక్స్ ఫర్డ్ యూనివర్సిటి సన్మానించింది .కాని తరువాతి జీవితం చీకటిగా అసంతృప్తిగా దుఃఖ భాజకం గా గడిచిపోయింది ఆ మహా రచయితకు .ఆయనకు అరవై తొమ్మిదో ఏట భార్య కూడా మరణించి మానసిక దుఖాన్ని మరింత పెంచింది .ఆ తర్వాత కొన్నేళ్ళకే ఇంకొక కూతురు జీన్ ‘’ఎపిలేప్సి’’ వ్యాధితో చనిపోయింది .ఇలా దెబ్బ మీద దెబ్బ తగిలింది మార్క్ ట్వేన్ కు . ఎలా తట్టుకోన్నాడో ఆ మహాను భావుడు ?

సశేషం

తాపోపశమనం

రోహిణి ముందే రాళ్ళను పగలకొట్టి ,మంట ఎత్తించి రికార్డ్ సృష్టించిన ఎండలు రోహిణి రాకతో తోక ముడిచి చల్లబడి కొంత రిలీఫ్ ఇచ్చాయి  .ఆ ఎండల్లో అడ్రస్ కు కూడా చిక్కని మా బామ్మర్ది బ్రహ్మి  కాస్త చల్లబడ్డాక ఓకే సాయంత్రం మా ఇంటి గృహ ప్రవేశం చేశాడు రోప్పుకొంటు రోజుకొంటూ .’’ఎమయ్యావురా ?కనీసం ఫోన్ కూడా లేదు ?’’అన్నా పలకరింపుగా .’’నీకేం బావా నీడపట్టున కూర్చుని ఎన్నైనా కబుర్లు చెబుతావు .ఎండలో మాడే మా సంగతి నీకేం పట్టింది .బై ది బై ఎలా ఉన్నారు బావా ?అన్నాడు .’’ఏదోరా నీదయవల్ల ఇలా ఏడ్చాం .మీఅక్క నన్ను గది గుమ్మం దాటద్దని ని పక్కాగా ఆర్డర్ జారీ చేసి కర్ర పుచ్చుకొని గుమ్మం దగ్గర కావలి ఉంటోంది .ఇంకెక్కడికీ కదిలే పనే లేకుండా చేసిందిగదిలోనే మగ్గి పోతున్నా . ‘’అన్నా .’’అయినా  ఎండలు తగ్గాక నీకు ఈ రోప్పేమిట్రా?’’అడిగా .ఒకటో ఆరో డిగ్రీలు తగ్గినంతమాత్రాన ఎనడలు వెనక్కి పోయాయా ?’’వాడి ప్రశ్న .’’సరే పిల్లా జెల్లా ఎల్లా ఉన్నారు ?’’నా ప్రశ్న .’’బానే ఉన్నారు బా ‘’వాడి సమాధానం  ‘’ఇంతకీ నురుగులు కక్కుకుంటూ వచ్చావ్ ఏమిటి విశేషం ?’’అడిగా .’’నాకు సందేహాలోస్తే తీర్చినా నువ్వే కసిరి కొట్టినా నువ్వే తిట్టినా నువ్వేకదా బా !’’అన్నాడు బ్రాహ్మి .’’ఏమిటి నీ దేహానికోచ్చిన  సందేహం ‘’?ప్రశ్నించా .’’వస్తానుండు బావా ‘’అని వంటింట్లోకి పరిగెత్తి వాళ్ళక్కయ్య ఇచ్చిన చల్లని చెంబేడు ‘’తక్రం ‘’(మజ్జిగ )తాగి మూతి తుడుచుకొంటూ కుర్చీలో చేరగిలపడ్డాడు  . ‘’బావా ! నిన్నా మొన్నా పేపర్లలో తాపోప శమనం ‘’అంటూ తెగ రాస్తున్నారు .అర్ధమేమిటి ?’’అడిగాడు .’’వారి బడుద్దాయ్ ! వేడెక్కిన శరీరానికి కాస్త ఊరట కల్గించటం చల్లబరచటం అన్నమాట ‘’అన్నాను .’’బావా ! నువ్వు అనే ప్రతిమాట వెనకా ఒక ఫ్లాష్ బాక్ ఉంటుందని నా గట్టి నమ్మకం .ఇందులో కూడా ఏదైనా తిరకాసు ఉంటె విప్పు ‘’బ్రాహ్మి బతిమాలుడు .’’నువ్వు మొత్తం మీద కాలికేస్తే వేలికి ,వేలికేస్తే కాలికి లంకె పెడతావ్ .భలే వాడివే .సరే విను ‘’అన్నా .

‘’నిన్నా ఇవాళ పేపర్లలో’’ బొత్స ‘’జగన్ లో దూరుతున్నాడనే వార్తలు వస్తున్నాయి కదురా .అదొక ఉదాహరణ తాపోశామనానికి .రాహుల్ ఈ ‘’మే ఎండలా రెచ్చిపోయి’’ రోడ్లమీదికొచ్చి నడిచి ,పరుగులు పెట్టి యాత్రలు చేసి నాయకుల్ని ,జెండా మోసేవారిని పరిగెత్తించి చెమటలు పట్టిస్తుంటే ,కక్కాలేక మిన్గాలేక ,ఇక్కడ రాష్ట్రం లో ఏ మాత్రం లాభం లేదని తెలుసుకొన్న బొత్స జగన్ దగ్గరకు వెడితే ‘’కావలించుకొని తాపోపశమ నం కలిగిస్తాడని ఆశ కలిగింది .’’దానం ‘’వచ్చి  గడ్డం కింద చెయ్యి పెట్టి బతిమాలినా ‘’గులాం నబీ’’ వచ్చి గులాబి సెంటు చల్లినా’’ జైపాల్ ‘’ వచ్చి ఆపాలని ప్రయత్నించినా పచ్చ జెండా ఊపి ‘’ఫాన్ ‘’గాలికోసం ఆరాటపడి కాన్గీకి హాండ్ ఇచ్చేస్తున్నాడు .బహుశా జగన్ ఉత్తరాంధ్ర పరగణా అంతా రాసిస్తాడని ఆశ ఏమో ?’’అన్నాను .’’బావోయ్ ! మర్రిగింజ లాంటి ప్రశ్న నేనడిగితే మర్రి చెట్టే మోలిపించేశావ్ అందులోంచి .నువ్వు గ్రేట్ బా ‘’అన్నాడు మురుస్తూ .

‘’మరి జయమ్మ మాటో?’’ అడిగాడు సందేహాస్పదంగా –‘’నిస్సందేహం గ అదీ తాపోపశామనమే .కోర్టు నిర్దోషి అని తీర్పిచ్చి ఆమె పై ఉన్న వేడి వాడి అవినీతి విమర్శలకు నీళ్ళు జల్లి తాపోపశమానం కలిగించింది .జైల్లోనే ఉండిపోతుందేమో నని సంబరాలు చేసుకొందామనుకొన్న నల్లకల్లద్దాలాయన వేడి వేడి ఆశలపై తీర్పు నీళ్ళు జల్లినది .మళ్ళీ పట్టాభిషేకం జరిగి పన్నీరు సెల్వం స్వాగతిస్తూ పన్నీరు చల్లి శాంతింప జేశాడు .ఇక ప్రజల్లో కాక రగిల్చి ఓట్లు రాల్చు కొనే ఏర్పాట్లు చేసుకొంటోంది ,కరుణ కంట్లో కారం కొట్టి మండిస్తోంది  ఇప్పుడు ఆయనకు కావాల్సోస్తోంది తాపోపశమనం .’’అన్నాను .’’బావా ! నువ్వు భలే ముదురు .ఎక్కడో మొదలెట్టి ఎక్కడికో తేలుస్తావు ‘’అన్నాడు .

‘’మోత్కు పల్లి నరసింహం సంగతో ?’’బామ్మర్ది ప్రశ్న సంధానం .’’మాడ్చే ఎండల్లో మహా నాడు జరిపి నూజివీడు రసాలంత తీపిని పంచి అందరిని మెప్పించి ,అన్నగారికి భారత రత్న ఇవ్వాలని తీర్మానం చేయించి తెలుగు దేశం పార్టీని జాతీయ పార్టీ గా తీర్చి దిద్దుతున్న చంద్రబాబు కు గొప్ప అభిమాని ,కార్య కర్త ,వక్త మోత్కు పల్లి నరసింహులు .తెలంగాణలో కే సి ఆర్ కు సింహ స్వప్నం .అసెంబ్లీ లో ఉన్నా బయట ఉన్నా అతనిమ మాటకు చేతకు విలువ ఉంది .అలాంటిప్రజా నాయకుడు ప్రజా జీవితం లో పగలనక రాత్రనక పార్టీకి సేవలన్దిస్తుంటే ,ఆ  వేడికి ఉపశమనం కల్గిస్తే బాగుంటుందని బాబు భావించి గవర్నర్ పదవి ఇప్పించాలనుకోవటం తప్పేమీకాదు .చేసిన సేవలకు కాస్త ఉపశమనం గా గవర్నర్ గిరీ అయితే హుందాగా గౌరవ ప్రదంగా ఉండి ,చల్లగా ఉంచ వచ్చుకదా అన్న ఆలోచన ఇది .కార్య రూపం త్వరలో దాల్చాలని కోరుకొందాం .అతని తాహతుకు సరి అయిన  యైన పదవి .దానికి హుందా గౌరవం తెచ్చే లక్షణాలు అతనిలో ఉన్నాయి .రోశయ్యగారు హాయిగా కడుపులో చల్లకదలకుండా గవర్నర్ గిరీ చేలా ఇస్తూ అజాత శత్రువుగా ఉన్నారు .అలానే నరసిమ్హులుకూడా అయ్యే అవకాశాలున్నాయి .’’అన్నాను .’’బావా ! ఎంత ఆశావాదివి బావా ?బాగు బాగు  భలే బావ మా భలే బావ ‘’అని కాస్త ఎక్కువగా ధూపం వేశాడు .’’ఇక చాలించు ‘’అన్నాను .

‘’మరి బాబు గారికి ?’’అడిగాడు నసుగుతూ .’’ఒరే బ్రాహ్మీ !ఏడాదికాలం లో తిరిగిన చోట తిరగ కుండా తిన్న చోట తిరగకుండా బాబు తెగ కస్టపడి కొత్త రాష్ట్రానికి ఒక గొప్ప ఇమేజ్ తెచ్చాడు .ఆయనకు తాపమే కాని ఉపశమనం ఉండడుబాబూ ! అమరావతి కట్టే దాకా ఆయన నిద్ర పోడు పోనివ్వడు .కనుక ఆయనకు తాపోప శమనం ప్రశ్నే లేదు .తాపం పెంచేవాడేకాని ఉపశమనాన్ని ఇచ్చేవాడుకాడు, పొందేవాడూ కాదు ‘’అన్నాను  .’’బావా ! నా బ్రెయిన్ వాష్ చేసి భలే ఫ్రెష్ గా చేశావ్ బావా .ఇక వస్తా .వెళ్ళొస్తా ‘’అని అదే పోత పోయాడు బ్రాహ్మి బామ్మర్ది

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -30-5-15 –ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -36

16- అమెరికా ఆధునిక నవలా సాహిత్యానికి ఆద్యుడు -మార్క్ ట్వేన్ -2

స్టీం బోట్ పైలట్

ఇరవై రెండేళ్ళ వయసులో మార్క్ నావ పైలట్ అయ్యాడు .అందరి స్టీం బోట్ వాళ్ళతో పరిచయం బాగా ఏర్పడింది .జాతి భేదం లేకుండా అందరూ సన్నిహితులయ్యారు ఈ అనుభవాలను వ్యాసాలూ గా రాస్తూ ‘’నేను చిన్నపిల్లాడుగా ఉన్నప్పుడు ‘’అని మొదలు పెట్టి’’ఓల్డ్ టైమ్స్ ఆన్ ది మిసిసిపి ‘’ధారావాహికం గా రాశాడు .అది పెరిగిపెరిగి ‘’లైఫ్ ఆన్ ది మిసిసిపి ‘’గ బృహద్రూపం దాల్చింది .మిసిసిపినది పడమటి తీరం లో ఉన్న ఆయన గ్రామస్తులందరికీ దీనితో బోట్ యాత్ర చేయాలనే కోరిక పెరిగింది .ఇంకా చాలా గొంతెమ్మకోరికలు ఉండేవి .కాని అవి సుప్తంగా నే ఉండిపోయాయి .అప్పుడు ఊళ్లోకి ఒక సర్కస్ వచ్చింది అది చూసి సాం ముఠా అంతా అందులో ఉండే బఫూన్(క్లౌన్) లాగా ఉండాలను కొన్నారు .మొదటి నీగ్రో వచ్చి బాధలన్నీ ఏకరువు పెడితే అలాంటి జీవితాన్ని అనుభవించాలని అనుకొన్నారు . చిన్నతనం కనుక ప్రతిదీ మనసు ఆలోచన మీద ప్రభావం చూపేది .తాము మంచిగా జీవిస్తే దేవుడు తమలని సముద్రపు దొంగలుగా (పైరేట్స్ )గా మారుస్తాడనే విశ్వాసమూ కలిగింది .ఇలాంటి ఎన్నో ఆలోచనలు సముద్ర తరంగాలుగా వచ్చి పోతూ ఉండేవి ఆ వయసులో .కాని స్టీం బోట్మన్ అవాలన్న కోరిక మాత్రం స్తిరంగా ఉండిపోయింది .ఈ రకమైన ఆలోచనల వలన మార్క్ ట్వేన్ లో అనేక విషయాలపై ఆసక్తి కలవాడని వాటిలో నైపుణ్యం ఉండేదని కష్టమైన పనుల్ని చేయటానికి ఎప్పుడూ వెనకడుగు వేయలేదని తెలుస్తోంది అని ఆయన జీవిత చరిత్రకారులు  అన్నారు .ఈ ఆలోచనలే అమెరికా దేశపు స్థూల రూపాన్ని ఆవిష్కరించింది .అనేక తరహా మనుషులతో పరిచయాలు కలిగించాయి .మనుషుల అంతరంగాలను పరిశీలించే మహా నేర్పు అలవడింది .రివర్ పైలట్ గా ఉండిపోయేవాడే  .బాగా డబ్బు వచ్చి మీదపదేదే .ధనికుడిగా చెలామణీ అయ్యేవాడే కాని నాలుగేళ్లతర్వాత అమెరికా అంతర్యుద్ధం వచ్చి పైలటింగ్ కు మంగళం పాడింది .

బానిస వ్యతిరేకత

పైలట్ నుండి తొలగింప బడ్డాక ట్వేన్ యుద్ధ సైనికు డయ్యాడు .అనుకోకుండా కాన్ఫడరేట్ సైనికుడయ్యాడు .ఆయన పైలట్ స్నేహితుడు న్యూయార్క్ వాడు .సౌత్ కరోలినా రాష్ట్రం యూనియన్ నుంచి వేరై పోయింది అని తెలిసింది .మిత్రుడు యూనియన్ ను సమర్ధించాడు కనుక తానూ దానినే  సమర్ధిస్తున్నానని  చెప్పాడు .ఈ విషయాన్ని సగం నవ్వు సగం హేళన ధ్వనించేట్లు ‘’the Private History of a Campaign that Failed ‘’అన్నాడు .తానూ యెంత వాదించినా మిత్రుడు వినిపించుకోలేదు .దీనికి కారణమన్ తన తండ్రికి బానిసలున్నారు . తండ్రి ఒకసారి ఈ  కఠోర సత్యాన్ని ఒప్పుకొని బానిసత్వం హేయం అన్నాడని  తన దగ్గరున్న ఒకే ఒక నీగ్రో బానిస ను విడుదల చేస్తానని చట్ట్టం ఒప్పుకొంటే అతనికి ఆస్తికూడా ఇస్తానన్నాడని గుర్తు చేశాడు  .ఇలాంటి తాటాకు మంటలేవీ పని  చేయవు అన్నాడు మిత్రుడు .కొంతకాలానికి దిగువ మిసిసిపి ప్రాంతం విడిపోయే ఆలోచనలోకి పూర్తిగా వచ్చింది .అప్పుడు తానూ ఎదురు తిరిగానని చెప్పాడు .తనతో బాటు మిత్రుడూ చేయి కలిపాడు .ఆతను బిగ్గరగా బానిస వ్యతిరేకతను చాటేవాడు  కాని తనను అలా చేయవద్దని వారి౦చేవాడు .

యుద్ద్ధ సైనికుడు –   యుద్ధ వ్యతిరేకత

సివిల్ యుద్ధపు దారుణాలు మార్క్ ట్వేన్ లో కొత్త ఆలోచనలకు దారి తీశాయి .తుపాకీతో కాలుస్తున్న దృశ్యాలు ఎప్పుడూ వెన్నంటి ఉండేవి .యుద్ధం  అంటే ఒకర్ని ఒకరుకాల్చుకొని  చనిపోవటమే తప్ప అందులో విచక్షణ లేదని పించింది .అవతలివాడిపై శత్రుత్వం లేక పోయినా ,స్వార్ధం కోసం కాకపోయినా కొత్తవారిని కాల్చి చంపటమే అవుతోంది .వాళ్ళు ఆపదలో ఉంటె సాయం చేసే ప్రవ్రుత్తి  మనకు అవసరమైతే వాళ్ళు సహకరించే విధం నశించి మానవత్వం కోల్పోయి చంపుకోవటమే యుద్ధం అని పించింది .

సేక్రేటరికి సెక్రెటరి –స్పెక్యులేషన్ –పత్రికా రచన –మార్క్ ట్వేన్ అవతారం

యుద్ధం నుండి క్లేమేన్స్ ను ‘’ఆశక్తుడు ‘’గా భావించి విడుదల చేశారు .పడమటి తీరం చేరి అన్న ఒరియాన్  నవడా రాష్ట్ర సెక్రెటరి అయ్యాడని తెలిసి , కలిసి అన్నకు సెక్రెటరి అయిపోయాడు.కొన్ని రోజులకు సేక్రేటరికి విధులు నిధులు  పూజ్యం  అని తెలుసుకొన్నాడు .అదృష్టాన్ని పరీక్షించుకోవాలనిపించి గనుల త్రవ్వకం లో కాలు పెట్టాడు . గని లోతుకు మునిగిపోయాడుపాపం .క్వార్త్జ్ మైనింగ్ లో వేలు పెట్టి కలిసిరాక స్పెక్యులేషన్ వదిలేసి ఆకాశ విహారం మానేసి నేల మీద కాలు ఆనించి నడవటం నేర్చుకొన్నాడు .ఇవేవీ అచ్చిరాలేదని పూర్వపు వ్యాసంగం అయిన న్యూస్ పేపర్ మాన్  గా అవతారమెత్తాడు .వర్జీనియా నగరం నుండి వెలువడే ‘’టేరి టోరియల్ ఎంటర్ ప్రైజెస్ ‘’పత్రికలో చేరి హాస్య వ్యంగ్య రచనలనెన్నిటినో  రివర్ పైలట్ గా ఉన్నప్పుడు నచ్చిన మాట ‘’మార్క్ ట్వేన్ ‘’ను కలం పేరుగా పెట్టుకొని రాశాడు .అప్పటినుంచి క్లేమేన్స్ తెరమరుగై మార్క్ ట్వేన్ గా  విజ్రుమ్భించాడు .

19 వశతబ్ది మధ్యలో హాస్య రచయితలెవరూ స్వంత పేరు పెట్టుకొని రాయలేదు .ఆ తర్వాతే రాయటం మొదలెట్టారు   దీనికి కారణం వారు రాసిన హాస్యాన్ని చదివి నవ్వేవారు కరువవ్వటమే .అందుకే సిగ్గుపడి స్వంత పేరుతొ  రాయటానికి జంకేవారు .అదీ రహస్యం .ఒకాయన ‘’పెట్రోలియం వేసూవియాస్ నాస్బి ‘’అనే పెరుపెట్టుకొని  రాసేవాడు .నిజానికి ఈయన సీరియస్ ప్రింటర్ .అసలుపేరు డేవిడ్ రాస్ లాకే .రాబర్ట్ హెచ్ న్యుఎల్ ‘’ఆర్ఫియాస్ సి .కార్ అంటే ఆఫీస్ సీకర్ పేరు పెట్టుకొని రాసేవాడు ఈయన ఒక మేగజైన్ ఎడిటరేకాక వర్ధమాన రాజకీయ నాయకుడు కూడా .హెన్రి వీలర్ షా అనే రైతు ,బొగ్గుగనుల నిర్వహణాధికారి ,రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారి , వేలంపాట  ఏజెంట్ కూడా ‘’జోష్ బిల్లింగ్స్ ‘’పేరుతొ కామిక్ విషయాలు రాసేవాడు .ఆల్మేనాక్ వార్డ్ ‘’అనే బిరుదూ పొందాడు .

కానీ సాం క్లేమేన్స్ మార్క్ ట్వేన్ అవతారం ఎత్తాక పై వారినెవరినీ అనుకరించలేదు  వార్డ్ తో పరిచయమయ్యాక ట్వేన్ కొన్ని రోజుల్లోనే ఆయన్ను అన్నిటా మించిపోయే కామిక్ రచనలు చేసి మెప్పించాడు .’’సమకాలీన బాక్ వుడ్ హ్యూమర్’’ను పండించాడు .పెద్దకధలు రాశాడు  ముతక హాస్యమూ  మితిమీరి  రాశాడు  వార్డ్ కంటే గొప్ప హాస్యాన్ని సృష్టించానని చెప్పుకొన్నాడు .కాని పత్రికాజనం అంతగా పట్టించుకోలేదు .టాం సాయర్ ,హకిల్ బెర్రిఫిన్ లకు వచ్చినంత ప్రాచుర్యం పై వాటికి రాలేదన్నదినిజం .ఆకాలంలో సమాజం లో ఉన్న వెర్రి మొర్రి విపరీత  ధోరణులుకు అవి అద్దం పట్టాయి .బడా బాబుల బండారం బయట పెట్టాయి .కారికేచర్ మీద ఎక్కువ దృష్టిపెట్టి రాశాడు .పాత విషయాలనే కొత్త మూసలో కొత్త తరహాలో హాస్యం వ్యంగ్యం మేళ వించి రాయటం మార్క్ ట్వేన్ ప్రత్యేకత .మాండలికానికి పెద్ద పీట వేశాడు .వ్యావహారికాన్ని  నెత్తి కెత్తుకొన్నాడు. స్తానికతకు ప్రాదాన్యమిచ్చాడు .ఇవన్నీ కలిసి ‘’హోమ్  స్పన్ ‘’’’స్వదేశే నేత’’ గా గుర్తింపు తెచ్చుకొన్నది , హీరోలు జీరోలు అందరూ తన చుట్టూ ఉన్నవాళ్ళే .పరిసరాలు అవే .అందుకే అంతటి పేరొచ్చింది .సహజత్వాన్ని ఇంత వరకు ఎవరూ కధల్లో నవలలో చొప్పించలేదు .వాల్ట్ విట్మన్ కవి కవిత్వం లో సహజత్వం తెస్తే, హాస్య వ్యంగ్య రచనలో నవలలో కధల్లో మార్క్ ట్వేన్ సహజత్వాన్ని చూపించి ఆధునిక అమెరికన్ నవలా సాహిత్యానికి ఆద్యుడని పించుకొన్నాడు . పత్రిక హాస్య రచయిత కాస్తా సాంఘిక వ్యంగ్య రచయితగా అవతారమెత్తాడు మార్క్ ట్వేన్ –‘’the news paper humorist grew into the social satirist’’.

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ – 30-5-15- ఉయ్యూరు

అదేనా అమరావతి?

మన్మోహన్ మార్గదర్శనం

”గోష్పదీకృత వారాసిం ”శ్లోకానికి శ్రీ రామడుగు వారి తెలుగు సేత

—

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -35

16- అమెరికా ఆధునిక నవలా సాహిత్యానికి ఆద్యుడు -మార్క్ ట్వేన్ -1

అమెరికా సాంప్రదాయ సాహిత్యం (క్లాసిక్ లిటరేచర్ )ఎమర్సన్ ,లాంగ్ ఫెలో ,తోరో , హతారన్ వలన  19 వ శతాబ్దపు మధ్యభాగం లో బాగా స్థిరపడింది .అమెరికా సివిల్ వార్ తర్వాత న్యు ఇంగ్లాండ్ అంటే మాస చూసేట్స్  రాష్ట్ర సంస్కృతిని,పెద్దరికాన్ని చాలెంజ్ చేసే ఇద్దరు మహా రచయితలు  వచ్చారు .అందులో న్యు యార్క్ నివాసి పెద్ద గొంతుకతో తిరస్కార గర్జనలు చేసి అసలైన అమెరికా కవిత్వానికి ‘’లీవ్స్ ఆఫ్ గ్రాస్ ‘’తో ఆద్యుడై నిలిచినవాడు’’ వాల్ట్ విట్మన్’’ కవి .రెండవ వాడు మిస్సోరీ రాష్ట్రానికి చెందిన స్థానిక భాషా సంప్రదాయాలకు పట్టం కట్టిన మార్క్ ట్వేన్ అని అందరు పిలిచే’’ సామ్యుల్  లాంగ్ హార్న్ క్లేమేన్స్’’ ఈ  ఇద్దరితో అసలైన అమెరికా కవిత్వం ,నవల ,సాహిత్యం లో ప్రవేశించాయి .వారిద్దరూ అమెరికా జాతీయ కవిగా జాతీయ నవలా రచయితగా గుర్తింపుపొంది తరతరాలుగా   అమెరికా సాహిత్యాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్నారు .అచ్చమైన అమెరికా దేశీయ సాహిత్యం వీరిద్దరి తోనే ప్రారంభమైంది .

బాల్యం – తండ్రి సంచార జీవితం

శామ్యూల్ క్లేమేన్స్ అనే మార్క్ ట్వేన్ వర్జీనియాకు చెందిన  – జాన్ మార్షల్ క్లేమేన్స్  ,కెంటకి కి చెందిన జెన్ లాంటన్ క్లేమేన్స్ దంపతుల   సంతానం లో ఆరవ వాడు . 30-11-1835 న మిస్సోరీకి సరిహద్దులో ఉన్న ఫ్లారిడా లో జన్మించాడు .ఆనాడు ఆ గ్రామ జనాభా వందమంది మాత్రమె .ట్వేన్ తండ్రి చాలా సూటిగా నిజాయితీగల లాయర్ మాత్రమె కాక  వ్యాపారి కూడా .దేనిలో చేయ్యిపెట్టినా ఉప్పు నిప్పు అయ్యేది .అన్నిరకాల వ్యాపారాలలో చేతులు కాల్చుకొన్న ఘటం .ముక్కు సూటి మనిషి ఈ లక్షణాలే మార్క్ ట్వేన్ కూ సంక్రమించాయి .వీరి కుటుంబం బ్రిటిష్, ఐరిష్ రక్తం తో కలిసిపోయింది .వీరి పూర్వీకులు అరిస్టో క్రట్స్ .అని తెలుస్తోంది .స్థిమితంగా స్తిరంగా  ఒక చోట ఉండలేదువారు .జీవితం ఎప్పుడూ అభద్రతా భావం తోనే వారికి గడిచింది .క్వేకర్ సంప్రదాయం లో పెరిగిన వంశాలు వారివి .

మార్క్ ట్వేన్ కూ ఈ అస్తిరత తప్పలేదు .ట్వేన్ పుట్టటానికి కొన్ని నెలల ముందే తండ్రి వీరి కుటుంబాన్ని టేన్నేసే నుండి ఫ్లారిడాకు మార్చాడు .లాగ్ కేబిన్ లలో  క్లాప్ బోర్డ్ ఇళ్ళల్లో ఉన్నాడు .తండ్రి ఆదాయం ఏమంత పెద్దగా ఉండేదికాదు .అందుకని మళ్ళీ కుటుంబాన్ని మిస్సోరి లోని ‘’హానిబాల్’’ కు క్లేమేన్స్ నాలుగో ఏట మార్చాడు .ఇక్కడే మార్క్ 18 ఏళ్ళు వచ్చేదాకా ఉన్నజ్ఞాపకం .కాని జీవితాంతం ఇక్కడే ఉండిపోవాలనుకొన్నాడు .

కళ్ళముందు చరిత్రనే నవలగా మార్చిన ఘనుడు

హానిబాల్ జనాభా 500..ఇదే తాను పుట్టిన ఊరుగా ఆయన భావించేవాడు .ఆ గ్రామ పద్ధతులను ,వాతావరణాన్ని ,ప్రజలని మనసులో బలంగా నిలుపుకొన్నాడు .ఆ విషయాలలో ఏ రకమైన మార్పులూ రాలేదని ఆయన రాసిన నవలలో మనకు కనిపిస్తుంది  .’’టాం  బ్లా౦ కెన్ షిప్ ‘’అనే తిరుగుబోతు కుర్రాడు ఎప్పుడూ నదిలో కాలక్షేపం చేసేవాడు ,ఆ ఊరి పెద్ద తాగుబోతు కొడుకు అమెరికా దేశపు నవలా చరిత్రలో ‘’హకిల్ బెర్రిఫిన్ ‘’ గా మార్క్ ట్వేన్ చేత అవతారం దాల్చాడు .ఆకుర్రాడు నాగరిక లక్షణాలు తనకు వద్దనే తత్త్వం వాడు .అలాగే శామ్యూల్ తల్ల్ల్లి ఆ నవలలో ‘’ఆంట్ పోలీ’’ అయింది .తమ్ముడు హెన్రి ఆదర్శవంతామైన సిడ్అయ్యాడు .ఎంతోకాలంగా బానిస బతుకు హీనంగా బతుకుతూ బానిస క్వార్టర్ లలో ఉంటున్న నీగ్రో –ఈ నవలలో ‘’జిం ‘’అయ్యాడు . సగం మొరటుతనం  సగం నాగరికత ఉన్న వితంతువు  హక్   అనుచరి ‘’మిసెస్ హాలిడే ‘’కాస్తా నవలలో’’విడో డగ్లాస్ ‘’అయి కూర్చుంది .ట్వేన్ తో ఆడి పాడి తిరిగిన స్నేహిత బృందం కూడా డ్యూక్ ,డాఫిన్ వగైరా  వేర్వేరు పాత్రలద్వారా నవలలో స్థానం సంపాదించుకొన్నారు .వేసవికాలాలు  గడిపిన ఫారం హౌస్ ఆయన అ రాసిన అనేక నవలలో సజీవమై శాశ్వతంగా నిలిచిపోయింది .ఇవన్నీ నవలా పుటలలో చేరిపోయాయి .దీనికి కారణం అది అంత పెద్ద విశాలమైన ఫారం హౌస్ కాకపోవటమే అన్నాడు మార్క్ ట్వేన్ .ఇదీ ట్వేన్ మార్క్ నవల .అదే అమెఇకా అసలైన సాహిత్యమై చరితార్ధమయింది. కాదు అలా చేశాడు మార్క్ ట్వేన్ .నేటివిటికి పట్టం కట్టాడు .ఎక్కడో ఇంగ్లాండ్ లోనో ఫ్రాన్స్ లోనో లేక ఏ ఇతర వలసవాదుల కధలనుకాక తాను పుట్టి పెరిగిన తన తోటి జీవించిన వ్యక్తుల ,పరిసరాలను సాహిత్యం లోకి ఎక్కించి ఇదీ అసలైన అమెరికా జనజీవితం అని చూపించిన ఘనత సాధించాడు మార్క్ ట్వేన్ .

తండ్రి మరణం –కుటుంబ బాధ్యత

ట్వేన్ కు 12 ఏళ్ళు రాగానే తండ్రి చనిపోయాడు .అప్పటికి కుటుంబ ఆర్ధిక పరిస్థితి పరమ దయనీయం గా ఉంది .చేతిలో చిల్లిగవ్వ నిలవ చేయకుండా తండ్రి చనిపోయాడు .అప్పటికి ఎలిమెంటరి స్కూల్ లో మాత్రమె చదివిన ట్వేన్ అర్ధాంతరంగా చదువుకు స్వస్తి చెప్పాల్సి వచ్చింది .చేసేది లేక పెద్దన్న ఓరియన్ దగ్గర ‘’ప్రింటర్స్ డెవిల్ ‘’గా  అప్రెంటిస్ చేశాడు  అంటే .అచ్చు అక్షరాలూ కూర్చటం ,అచ్చు అయినదానిలో తప్పులు సరిచేయటం అంటే ప్రూఫ్ రీడింగ్ ,చేస్తూ ఉండే వాడన్నమాట . అందుబాటులో ఉన్న ప్రతిపుస్తకాన్ని చదివేవాడు .ఇరవైవ ఏడు వచ్చేసరికి ఇంగ్లీష్ క్లాసిక్ సాహిత్యమంతా చదివేశాడు . నైపుణ్యం గల .ప్రింటర్ గా యాత్రీకుడిగా మంచిపేరు పొందాడు .తూర్పు వైపున్న న్యు యార్క్, ఫిలడెల్ఫియా వగైరా ప్రాంతాలన్నీ తిరిగి చూశాడు .మళ్ళీ అన్న ఓరియన్ పనిలో చేరాడు .అప్పుడు అన్న అయోవాలో ‘’కియోకుక్ ‘’లో ఒక పత్రికను నడుపుతున్నాడు. జర్నలిజం అంటే ఇష్టమే ఉన్నా పెద్దగా ఆసక్తి లేదు అన్నదమ్ములిద్దరికి .కాని అదే వారిద్దరినీ విద్యా వంతులకంటే ఎక్కవ చదువు వచ్చేట్లు చేసింది అనటం  లో అతిశయోక్తి లేదు .తనగురించి రాసుకొంటూ ‘’నేను న్యూస్ పేపర్ రిపోర్టర్ గా నాలుగేళ్ళు నగరాలలో పని చేశాను .అప్పుడు  ప్రతి విషయం లోను ఉన్న లోపలి విషయాలను క్షుణ్ణంగా పరిశేలి౦చ గలిగానూ .శాసనసభకు రిపోర్టర్ గా రెండు  సమావేశాలకు పని చేశాను .అప్పుడు నేను ‘’చిన్న బుర్రల పెద్ద మనుషుల్ని’’ ముగ్గుర్ని చూశాను .వారిలో ఉన్న అతి స్వార్ధ బుద్ధి ,పిరికితనం జీర్ణించుకుపోయిన మనసులు ,తో ఉన్న  ‘’దేవుడు చేసిన మనుషుల’’ను చూశాను .’’అని యాభై ఏళ్ళ వయసులో మార్క్ ట్వేన్ ఒక కరే స్పాం డెంట్ కురాసిన ఉత్తరం లో పేర్కొన్నాడు .ఇలాంటి వారి  దుష్ప్రవర్తన ప్రభావం వలనకాని లేక ఏదో సాహసం చేయాలన్న తల౦పు తోకాని దక్షిణ అమెరికా వెళ్లి సంపద సాధించాలనన్నకొ రికతోగాని  ఉండేవాడు .కానీ ఇవన్నీ  ఊహా ప్రపంచపు గాలి సౌదాలేనని తెలుసుకొని వాటి జోలికి పోకుండా ఒక మిసిసిపి పైలట్ దగ్గర అప్రేన్ టిస్ గా చేరాడు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -29-5-15 ఉయ్యూరు

ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాతలు –జీవితాలలో చీకటి వెలుగులు -34

15- కవిత్వమే ఉపశమనం గా జీవించిన ఎమిలి డికిన్సన్-2 (చివరిభాగం )

మూడో ప్రేమా మొగ్గలోనే వాడిపోయింది

రెండవ సారి జరిగిన సంఘటన తో ఎమిలీ డికిన్సన్ మరీ కుంగిపోయింది .తండ్రితో కలిసి ఫిలడెల్ఫియా వెళ్ళింది. అక్కడ రివరెండ్ చార్లెస్ వాడ్స్ వర్త్ గారి బోధన విన్నది .ఆయన అంటే అభిమానం ,ప్రేమ ఆరాధనాకలిగాయి . ఆయన బోధనలుబాగా నచ్చి  ప్రేమలోపడింది .అప్పటికే అతనికి పెళ్లి అయి నలభై ఏళ్ళ వయసులో ఉన్నాడు .ఆమె వయసు ఇరవై మూడో ఇరవై నాలుగో ఉంటుంది అప్పుడు . అతను ఆర్చ్ స్ట్రీట్ ప్రెస్ బిటేరియన్ చర్చి  కి పాస్టర్ గా ఉన్నాడు .చాలా అంకితభావంతో పనిచేస్తున్నాడు .తాను తన బోధనకు ఆకర్షితురాలైన ఎమిలీ గుండెల్లో ప్రేమ జ్వాల రగిలి౦చి నట్లు ఆయనకు తెలియనే తెలియదు . అం హీర్స్ట్  తిరిగి వచ్చేసింది  కాని ఆ మధుర భావనలు ఆమెను వదిలిపెట్టలేదు .అపస్మారకం గా ఆ పాస్టర్ ఆమె మనసులో ఉండిపోయాడు .ఆ తర్వాత ఒకటి రెండు సార్లు ఫిలడేల్ఫియాకు వెళ్ళింది .కాని అంగుళం కూడా ప్రేమ రధం ముందుకు సాగలేదు .అతనిమనసు మార్చలేకపోయింది .అతనితో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు జరిపేదని ఆ గ్రామప్రజలు చెప్పుకొనేవారు. ప్రేమ కవాటం మూసుకు పోయింది . చేసేదిలేక ఈ సంఘటనలను నాటకీయంగా కవితలలో చొప్పించింది .కలలో ఆతనితో సాంగత్యం జరిగినట్లు కవితలు రాసింది .ఇంత చేసినా చివరికి ఎమిలీకి నిరాశే మిగిలింది ‘’అంతా భ్రాంతి యేనా జీవితానా నిరాసేనా “‘’అని దేవదాసులో పార్వతి లాగా పాడుకోవటమే మిగిలింది .తన దుఃఖాన్ని విరహాన్ని చాలా హై పిచ్ లో వ్యక్తం చేసుకొన్నది .అది వాస్తవం కాకపోయినా కలల సౌధం లో విహరించి ఆత్మ తృప్తి పడింది .అందుకోసమే అంటే ఆత్మోపశమానం కోసమే కవిత్వం రాసింది ఎమిలీ డికిన్సన్ .తనను తానూ ఆయనకు అంకితమై పోయినట్లు ,దేవుడు అందరికి అన్నీ  ఇచ్చి తనను నిర్లక్షం చేశాడని బాధ భరించలేనిదని కవితలలో వాపోయింది .

ఎమిలీ మాటలలోనే ఆమె దుఖాన్ని బాధను ప్రేమారాదనను తెలుసుకొందాం –‘’I gave my self to him ‘’,’’mine by the right of the white election ‘’,’’God gave a loaf to every bird ,just a crumb to me ‘’,’’the heart asks pleasure first ‘’,’’I can not live with you ‘’,pain has an element of blank ‘’,the element of blank grew wider ‘’, ఎమిలి ‘’the fugitive whom to know was life ‘’అని భావించిన వాడ్స్ వర్త్ ను 20 ఏళ్ళు చూడనే లేక పోయింది .1880 వేసవి లో ఒకసారి అతను వచ్చాడు .ఆ తర్వాత రెండేళ్లకే అతను చనిపోయాడు .అతని చిత్రం అతను బోధించిన సెర్మన్ ల గ్రంధం ఎమిలీ డికిన్సన్ పదిలంగా గుప్తంగా దాచుకొని  భద్ర పరచిన దాచుకొన్న వాటిలో దొరికాయి .

25 ఏళ్ళు   తనకోసమే తాను జీవించిన ఎమిలి

ఇరవై అయిదేళ్ళు ఎమిలి డికిన్సన్ తనకోసమే తాను జీవించింది .సంగీతం అంటే ఆమెకు అభిమానం .కాని ఇతరులతో కలిసిపాడటానికి ఒప్పుకోనేదికాదు .వాళ్ళు అక్కడమ్యూజిక్ రూమ్ లో  సమూహంగా గానం చేస్తుంటే బయట హాల్ లో ఒంటరిగా కూర్చు౦డిపోయేది .ఇంటి ప్రక్కల ఉన్నవారికి చిన్న చిన్న కవితలు పూలు పంపేది కాని వాళ్ళ ఇళ్ళకు ఎన్నడూ  వెళ్లేదికాదు .ప్రేమికుడు వడ్స్ వర్త్ మరణించిన తర్వాత మరీ ఒంటరిదై పోయింది .అతడు మరణించాడని ఆమె అనుకోలేదు తనలో శ్వాసిస్తున్నాడని భావించేది .తమకు ఎడబాటు అనేది లేదనుకోనేది .’’I do not yet fathom that he had died and hope I may not till he assist me in another world ‘’అని రాసుకొన్నది .ఎనిమిది నెలల తర్వాత ఆమెకు నెర్వస్ బ్రేక్ డౌన్ వచ్చింది .చివరి రోజులలలో తండ్రికి స్నేహితుడైన ‘’జడ్జ్ లార్డ్ ‘’తో సన్నిహితం గా ఉండేది .ఆయన కూడా ఎమిలీకంటే ముందే చనిపోయాడు .బ్రైట్స్ డిసీజ్ అనే వ్యాధి 55 వ ఏట సోకింది ఎమిలీకి .15-5-1886 న ఎమిలీ డికిన్సన్ మరణించింది .

మరణానంతర౦  కవితా సేకరణ ముద్రణ

జీవించి ఉండగా ఏ పుస్తకాన్నీ అచ్చు వేయటానికి ఎమిలీ ఒప్పుకోలేదు .ఆమె మరణం తర్వాతే వాటిని ముద్రించటం జరిగింది .ఇది చాల కష్ట సాధ్యమైన పని అయింది .ఆమె రాసిన వెయ్యి కవితలు వేర్వేరు ప్రదేశాలలో లభించాయి .అవి చిందర వందరగా  గజిబిజిగా రసీదుల వెనకా బ్రౌన్ పేపర్ ల మీదా రాయ బడి ఉన్నాయి .ఒకే పాదానికి అనేక రూపాలూ ఉండేవి .ఒకే పదానికి వేర్వేరు మాటలుకూడా రాయబడి అందులో దేన్నీ స్వీకరించాలో తెలియని సందిగ్ధత కూడా ఏర్పడింది .ఎమిలీ చివరి సంవత్సరాలలో సన్నిహితం గా ఉన్న ప్రక్కింటి యజమాని మేబెల్ లూమిస్ టాడ్  తో ఎమిలీ అన్న కూతురు లవినియ డికిన్సన్ కలిసి ఎలాగో అలాగా కొంత పరిష్కరించి మొదటి భాగం గా 115 కవితలతో ‘’Poems of Emily Dickinson ‘’ పేరుతొ 1890 లో ముద్రించింది .అప్పుడే చిన్న డిక్షనరీ ‘’DICKINSONIANA’’ ప్రచురణ జరిగింది . తర్వాతా ఆమె పూర్తీ కవితలన్నీ ముద్రణకు వచ్చాయి .ఎమిలీ రాసిన ఉత్తరాలు అచ్చు అయ్యాయి .ఆమెపై అనేక జీవిత చరిత్రలు వచ్చాయి .1950లో ఎమిలీ మొత్తం కవితలు ఉత్తరాల వ్రాత ప్రతులన్నీకొని  సేకరించి హార్వర్డ్ యూని వర్సిటి కి అందజేశారు .వీటిని పుస్తకాలుగా ప్రచురించినా ,సాహిత్యాభిమానులకు సంత్రుప్తికలుగలేదు .ఇంకా నాణ్యమైన అధీకృత ప్రచురణలు రావాలని డిమాండ్ చేశారు .చివరికి ఈ బాధ్యతను ప్రముఖ విద్యా వేత్త అమెరికా దేశపు మొట్ట మొదటి ముఖ్య కవి ఎడ్వర్డ్ టేలర్ కవితలను ప్రచురించిన  థామస్ హెచ్ జాన్సన్ కు అప్పగించారు .ఆయన జాగ్రత్తగా ఎడిట్ చేసి  ఎమిలీ కవితలను 1939లో ప్రచురించాడు .

ఏది నిజం ఏది కల్పన

ఎమిలీ కవితలలో నిజం ఎంత?కల్పనా ఎంత అని ఇంతవరకు ఎవరూ విడమర్చి చెప్పలేక పోతున్నారు .విలియం స్టాన్లీ ‘’Emily was a spirit that emerged independent of the material event ‘’అన్నాడు .సంఘటనను అనుభవాన్ని జోడించి అత్యద్భుతంగా రాసిన కవిగా మరో విమర్శకుడు చెప్పాడు .ఆమెలో శైలీ భేదాలు చాలాఉన్నాయన్నారు .ఆమె ఒక సృజన శీల కవి అన్నారుకొందరు .న్యు ఇంగ్లాండ్ అంటే మాసా చూసేట్స్ కు చెందిన హైమ్స్ ను కొత్త తరహాలో కొత్త ధ్వనులతో అమెరికన్ కవిత్వం లో ప్రవేశ పెట్టి కొత్త వొరవడి సృష్టించింది .సమకాలీన కవులకు  దిగ్భ్రమ కల్గించి ,అభిమానులకు ప్రేరణకలిగించి రెండు తరాల తర్వాత కవిత్వ పటుత్వం తో మెప్పించింది .సస్పెండేడ్ రైమ్స్ ,స్లాంట్ రైమ్స్ హాఫ్ రైమ్స్ కు ఆద్యురాలైంది .కొత్త కవిత్వ పరిభాషను సృష్టించింది .ఎన్నో భావచిత్రాలను సృష్టించింది .’’No other poet has accomplished  more dazzling comprehensions –emotional tension is tightened in ‘’death’s  ‘’stiff stare ‘’in the word zero to describe the feeling of horror upon encountering a snake ‘’zero at the bone ‘’అని ఆమె ప్రత్యేకతను కీర్తించారు

శోక తప్త వనితగా ను, ఆనందం తో చిందులు వేసే   చిన్నపిల్లగాను  రెండు విధాలా కవిత్వం రాసింది .అప్పుడప్పుడు ఆమె ‘’స్పాయిల్ద్ చైల్డ్ ‘’అన్న భావనా చదివే వారికి కలిగిస్తుంది .చివరగా ఒక మిస్టరి మిగిలిపోయింది అంటారు రచయిత లూయీ అంటర్ మేయర్ ‘’The mystery of Emily Dickinson is not the way she lived, but the way she wrote ,a mystery which enabled a New England recluse(lonely) to charge the literature of her country with poems she never cared to publish ‘’.

ఎమిలీ సంపూర్తి

మరో ప్రసిద్దునితో మళ్ళీ కలుద్దాం

మీ –దుర్గాప్రసాద్ -28-5-15 ఉయ్యూరు