సరసభారతి ఉయ్యూరు

 శ్రీ పాద వారి అనుభవాల జుంటి తేనెలు 

— తెలుగు లో తీపిదనం ఏ ప్రాంతానిది ,ఆ ప్రాంతానికి గొప్ప అని ”ఒక్కొక్క సీమ లో ఒక్కొక్క జీవ కణం వుంది తెలుగు రక్తం లో ,అన్నీ ఒక్క చోట చేర్చ గల -అన్నీ ఒక్క తెలుగు వాడి రక్తం లో నిక్షే పించ గల మొన గాడు పుట్టుకు రావాలి ”అన్న మీ భావం ఆశావహమైనదే .  .అది utopia అని అనిపిస్తుంది నాకు .మన భాషను ”తెనుగు ”అనే మీరు సంబోధిస్తారు ”.”లు” లో లేని తీయదనం ,మాధుర్యం” ను” లో వుందని అన్నారు .”నా తెలుగు భాష శాస్త్రీయం ”,తాటా బూటం” కాదు .సరస్వతికే తేనే చినుకు లందించింది .గాని ,నిరు చప్పనిది కాదు .నా తెనుగు ”అని కీర్తి కిరీటం పెట్టారు .”తెనుగు భాష స్వతంత్రం గా బతగ్గలది .కాని ,కృత్రిమ ప్రాణ వాయువు కూర్చుకోవలసింది కాదు” .భాష పై మీ కున్న మమకారం శ్లాఘ నీయం .మీరు నిర్వహిచాల్సిన పాత్ర ను గురించి మీరే ”యావద్భారతం లోను ,ఈ విశాల విశ్వం లోను ,కూడా ,తెనుగు వాణ్ని గా ,”నేనే ”నిర్వ హించాల్సిన కార్యక్రమం కొంత వుంది .నా ధృఢ విశ్వాసం ఇది ”అన్నారు .ఆ బాధ్యత బుజానికెత్తు కోని సంతృప్తిగా నెర వేర్చి ,అన్న మాట నిల బెట్టు కొన్నారు .
మే నెలలో ఎండ ఖమ్మం లో ఎలా వుందో మీ మాటల్లోనే చెప్తాను ”చివాడ కాల్చిన ఇనుప గుండు లాగ ,వూరి మధ్య గా ,నున్న గా చెక్కేసిన పే -ద్ద  కొండ ను గోప్ప్హ గా వర్ణించి,ఆ అనుభవం మాకు కల్పించారు . ఉదారుని మనస్తత్వం చాలా ఉదాత్తం గా వర్ణించారు .మీ నేత్రావదాన్ని చూసి ముగ్ధుడై న బూకింగ్ క్లార్క్ మీకు మీ సత్య నారాయణ గారికి బెజవాడ దాకా టికెట్లు కోని ,చేతిలో పెట్టి నమస్కారం చేసినపుడు ,ఆ సాహితీ మిత్రునికి మాటల ”లాల్ సలాం ”చేశారుమీరు . .”కోట్లు డబ్బిచ్చి నా ,అలాంటి తృప్తి కలుగదు .కళా కారులకు ”అన్న మీ మెచ్చి కోలు మీ దొడ్డ మనసుది .”బహు సామాన్యుడు ఎంతెంత మహోన్నత శిఖరాలు అందు కో వచ్చో చూపించాడాయన  ”అని ఆయన హృదయం ”రస బంధురం ”అన్నారు .”అమ్మకం అయిన ఆ బడుగు దేహాన ,అదిగో -పరి పూర్ణ మాన వత్వం స్వస్వరూపం తో ,తేజ రిల్లు తోంది .అమరం అదీ -ద్వంద్వాతీతం ,జగజ్జ్యోతి ”అని కృతజ్న తాంజలి ఘటించారు .”లోభి బతుక్కి ,గడ్డి పరచ కూడా అక్కర్లేదు తూచ టానికి.ఉదారుడు అటుక్కి ,బంగారు కొండ అయినా చాలదు ”అని మీరు పర్వతం ఎక్కించారు .ఆ దృశ్యాన్ని విశ్వ నాద్ సినిమా లా ఆర్ద్రత తో తడిపెశారండీ అన్న గారు.
మీ ”వీర పూజ   ”మీ వచన రచనకే వీర పూజ .”తెనుగు లో అపూర్వ రచన .అంతకు ముందే కాదు ,తర్వాత కూడా అలాంటి రచన పుట్ట లేదు మన వచన వాగ్మయం లో ”అని భేషైన పొగడ్త చేశారు .”చెడు -దేశం అంతా పాకి పోతుంది .మంచి పుస్తకం ను ఇంకా ఆద రించటం లేదానాడు  ”అని నిర్వేదం చెందారు ,జన హృదయం లోకి పాకి పోనందుకు .”వర్త మానం అంటే ,ముందు వెనుకల కలయిక ”అని నిర్వచించి ఉదాహరణ గా నీలి చారు మీరు .
”కోటి పల్లి భాగవతి హరి  శాస్త్రి ”గారి ఉదంతాన్ని ,ఆసాంతం ఆస్వాదనీయం గా రాశారండీ మీరు .తపస్సు ,వేద పాథ ప్రవచనము మాత్రమే జీవనం గా గల ,వ్యాకరణ వేత్తలు వారు .ఊరు దాటని అంటే ”ఆపురి బాయకుండు ”బాపన స్వామి .పితా పురం రాజా వారిని కలవాతానికి వెడితే ,ఆ బ్రాహ్మణ ప్రభువు దారిలోనే దర్శనం ఇచ్చి ఆనందం కల్గించారు .రేవులో స్నానం చేసి వస్తున్న హరి శాస్త్రి సాక్షాతూ శుద్ధ సాత్విక మూర్తి యైన శివుని లా వుంటే ,పట్టు బట్టలు కట్టు కోని ,ఊర్ధ్వ పుండ్ర ధారణం తో ప్రభువు తేజస్సు తో ,రాజసం తో ,దేవేంద్ర ప్రభ గా వెలిగి పోతున్నారు అంటారు మీరు .రాజేంద్ర ,భూసురేంద్ర సమాగమ నాన్ని మనోజ్ఞం గా వర్ణించారు .నమస్కరించిన రాజు కానుక లిస్తా నంటే గ్రామ దేవత గుడి శిధిలమై పోతోందని జనం ఆందోళన చెందు తున్నారని ,దాన్ని తక్షణమేబాగు   చేయించ మని ధనాన్ని తృణ ప్రాయం గా  భావించి ,శాశించిన .ఆ తేజో మూర్తి ఉదంతం ఆదర్శ వంతం కాదా ?”మహా రాజ్యం వా పాలఏన్మహా భాష్యం వా పాట్హ ఎత్ ”–అంటే చేత నైతే  రాజ్యం పాలించు .లేదా మహా భాష్యం పాఠం చెప్పు అన్న పతంజలి మహర్షి వాక్యం ను సార్ధకం చేసిన బ్రాహ్మీ మూర్తి శాస్త్రి గారు .
వదాన్యులు దేశోద్ధారకులు ,విశ్వ దాత కాశీ నాధుని నాగేశ్వ ర  రావు పంతులు గారి ఆహ్వానం పై మీ పుస్తకం అచ్చు వేసే ప్రయత్నం లో చెన్న పట్నం చేరిన సంఘటనా రామ ణీయమే . .”పొలమూరు చెరువు లా స్తంభించి పొతే ,రాజా మండ్రి గోదావరి ప్రవాహం లా వుంటే ,ప్రగమ శీల యితే ,మద్రాసు సముద్రం లా ,అల్ల కల్లోలం గా వుంది -ఉత్సాహమే కాదు ఉద్వేగము వుంది అక్కడ ”అని చిన్న మాటలతో నగర గందర గోలాన్ని వర్ణించారు .నగర మాయా మోహ జాలాన్ని వర్ణించి ”మద్రాస్ తుఫాన్ ”అన్నట్లు గా వుంది అన్నారు .”ఆంద్ర పత్రిక బతుకు అమృతాంజనం   గుప్పిట వుంది ”అన్న చిదంబర రహశ్యాన్ని బయట పెట్టె శారు మీరు .
గాంధీ మీద ,ఖద్దరు మీద ,హిందీ మీద మీకు సదభి ప్రాయం లేనే లేదు .మరి ఎలా నెగ్గు కొచ్చారో ఆ నాడు .”గాంధి గారు కొత్త గా దక్షిణ ఆఫ్రికా నుంచి అప్పుడే వచ్చారు .దేశం బాగు పడుతుంది ఆయన నాయకత్వం లో ”అని రాయ ప్రోలు వారు అంటే ”-ఠాట్”కొత్త దారి పెడ దారి అవుతుందని అని అంటారా పెడసరం గామీరు హన్నా !ఎన్ని గుండెలండీ మీకు ?మీది వైదిక సంస్కారము ,గాంధీ గారిది జైన సంస్కారము అని తేల్చేశారు మీరు . ”రామ మోహన రాయి పరధర్మం వరవడి లో ,మరో కొత్త మతం స్థాపిస్తే ,దయానంద సరస్వతీ ఆర్య సమాజం ఏర్పరిస్తే ,ఇంత కంటే బలం గా ”జాతీయత కు కూకటి వేరు పురుగు పుట్టింది ”అని ఆందోళన చెంది ”ఇది అపాయకరం అని గుర్తించింది వివేకా నంద  స్వామి ”ఒక్ఖడే ”అని ఘంటా పధం గా చెప్పింది మీరే .ఆ స్వామి ఆవిర్భవించక పొతే ,మన ధర్మం ,నీతి ఏమి పోయేవో ?ఆయన అవతార పురుషుడే సందేహం లేదు .                అమృతాంజనం పంతులు గారి ”ఈవి ”ని -”అడిగిన వాడికి లేదన కుండా ఇవ్వడం జీవితాధిక మైన వ్రతం వారికి ”అని ప్రస్తు తించారు .మీ రచనల్లో ప్రభుత్వాన్ని ధిక్కరించిన మాట లేకున్నా ,చాణక్య మతంవిషయం   లో మీరు పంతులు గారితో .చెన్నా  ప్రగడ భాను మూర్తి గారితో ,పడిన మధన ,మీ  ఆత్మీయతకు ,  ,ఆదర్శానికి ,స్వతంత్ర త కు అద్దం పట్టింది .
చారిత్రాత్మక మహా పరి శోధకులు కొమర్రాజు లక్ష్మణ రావు గారి దర్శనం మీకు మహద్భాగ్యమే అయింది .”చారిత్రాత్మ కం గా వారి మాటే వేద వాక్యం మన జాతికి -నా రచన నేనే చదివి విని పించాలి ఆయనకీ –అదే పెద్ద మనన ‘అంటూ ,”హిమవత్పర్వత సానువుల్లో వొక చలి చీమ వంటి వాణ్ని ”అని వారి మహోత్క్రుష్టతను అంత ఎత్తు న నిలి పారు .దాదాపు సమాన ప్రతిభ మీది .అయినా ఒద్దిక గా ,వినయం గా ,అల్ప జీవి తో మిమ్మల్ని మీరు పోల్చుకొన్నారు .ఈ వినయ విదేయతలకు తల వంచుతున్నాను స్వామీ !వారి నివాసమే ‘వేద విలాసం ”తమాషా గా పవిత్రం గా వుంది మా బోంట్లకు
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15 -02 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com

 శ్రీ పాద వారి అనుభవాల జుంటి తేనెలు –

  శ్రీ పాద వారి అనుభవాల జుంటి తేనెలు —

— 
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

శ్రీ పాద వారి అనుభవాల జుంటి తేనెలు 

—          ”తెలుగులో కవిత్వం చెయ్య కూడదని ,అది అప్రతిష్టాకరం అని ,పతనం అనీ ”మీ వాళ్ల నమ్మకాన్ని ,ఎంత కమ్మగా వమ్ము చేశారండీ తరువాత్తరు వాత .ఇంగ్లీష్ ను భాష గా గుర్తించిన వారు ,”తెలుగు మాత్రం కాదు ”అన్న అపోహను ,ఎంత గొప్పగా తొలగించారండీ !ఈ నిరసన భావం మీలో ప్రతీకారం గా మారి ,వైదికాచారాల పట్ల వైముఖ్యం కల్గించా టమే  కాదు ,చివరికి సంధ్యా వందనానికీ ”వందనం -అంటే గుడ్బై చెప్పేసింది  ”అని నిర్మోహ మాటం గా చెప్పేశారు .ఆ తరువాత బాధ పడి పోయారు ఉత్తర కాలాన .పశ్చాత్తాపానికి మించిన్చిన్దేముంది అన్న గారూ !నిజ్హం గా మిమ్మల్ని అన్నగారు అనే సంబోదిస్తున్నాను .మా అన్న గారు లక్ష్మీ నరసింహ శర్మ గారు నా 27 వ ఏట పరమ పదించారు .ఇంగ్లీష్ మాట్లాడటం లో ,రాయటం లో ఇంగ్లీష్ పుస్తకాలను మంచినీళ్ళ ప్రవాహం గా చదివి పారేయటం లో, కొని దాచటం లో ఆయనకు ఆయనే సాటి ..అందులో కొన్ని నా దగ్గర ఇప్పటికీ దాచుకోన్నవి వున్నాయి .అందులో మాక్సిం గోర్కి జీవిత చరిత్ర ముఖ్యం గా నేను చదివాను .ఆ నాటి మా అన్న గారి సహ పాటకులు ఎవరికీ ,అంతటి ఆంగ్ల పరిజ్ఞానం వుండేది కాదని ,వారి మిత్రులే నాకు చెప్పే వారు .ఆయన తాడంకి స్కూల్ విద్యార్ధి .అక్కడి ఆంగ్ల వ్యాస ,వక్క్ర్తుత్వ పోటీల్లో ఎప్పుడు ఆయనదే ప్రధమ బహుమతి అని చెప్పారు హోస్పేట లో రైల్ వే స్టేషన్ మాస్టర్ గా పని చేస్తూ హటాత్తు  గా     గుండె పోటు తో 1957 లో మర ణించారు . .నాకు ,నా మిత్రులకు ,మా తోమ్మదవ తరగతి లో గాంధీ గారిపై సి ఎఫ్.ఆండ్రూస్ రాసిన ఆంగ్ల పాఠం బోధించటం ఇంకా నేను గుర్తుంచుకోన్నాను .అందులో” స్మోకింగ్ ను బాడ్ హాబిట్ గా” చెప్పిన మాటలు చెబుతూ సిగ్గు పడి పోయారు మా అన్న గారు .కారణం తాను చైన్ స్మోకేర్ అవటమే .మేమూ ఆ పాఠం వింటూ ముసి ముసినవ్వులు   నవ్వుకొనే వాళ్ళం .అసలు ఆ పాఠం ఆయనతో చెప్పించటం  నా గడుసు ప్రయత్నమే .ఆ ఘట్టం ఇంకా కళ్ళ ముందు దృశ్యమానం అవుతోంది . .
”ఘోషాల వల్ల స్త్రీకి పర పురుష ప్రీతి పెరిగి నట్లు ”మీకూ ,మీ వాళ్ల నిర్బంధం అనే ఘోషా వల్ల ”తెలుగు పురుషోత్తమ కాంక్ష ”పెరిగింది .అక్కడ స్వైర వృత్తి అయితె ,ఇది పురుషోత్తమ ప్రాప్తి యోగం .ధన్య జీవులండీ !మీ తెలుగు ”వీర పూజ ”సద్యోఫలితాన్నిచ్చి ,మీకు ఊరట కల్గించింది .”ప్రచ్చన్న బ్రహ్మ సమాజి కుంణీ అయి పోయాను ”అని మీరు బాధ పడి పోయారు .మీ వాళ్ల తీరు తెన్నూ చూసి విసిగి పోయి మీ దారి మీరు చూసుకున్నారు .మీరేం చేస్తారు అంతా కాల ప్రభావం ,కర్మ ఫలితమూను ..
మీ పిత్రువంశాన్ని ఎంత ఘనం గా పొగిడి ,పొగడ పూజ చేశారండీ అన్న గారూ !మీ పితామహులు ”శివ రామ సిద్ధాంతి దీక్షితులు ”గారు ,యజ్ఞం చేయక పోయినా ,”రాజర్షి ”గా ప్రసిద్ధులు .మేధా దక్షిణా మూర్తిఉపాసకులు .మీ కుటుంబానికి వచ్చిన ప్రజ్న అంతా ,ఆ ఉపాసనా ఫలిత్సమే .మీ మేధా ,ప్రజ్ఞకు అదే కారణం .అదే మీకు ఆగ్రహాల పెట్టు .మీ తండ్రి గారు లక్ష్మీ పతి సోమయాజులు గారు ”వేదం ఆశీతిద్వాయము ,శ్రౌతం ,కాండ త్రయం ,జ్యోతిషం స్కంద త్రయం క్షుణ్ణం గా అభ్యసించిన పుణ్యులు .స్మార్తం లో ఆపస్తంభులే.ధర్మ శాస్త్ర పారంగతులు కూడా .మంత్ర శాస్త్రం లో ”పాడుకాంత దీక్షా పరులు ”మీదు మిక్కిలి దక్షిణా మూర్తి ధ్యాన మూర్తి కూడా . .
అదీ మీకు కల్ప వృక్షమే అయింది .,కామదేనువూయింది .ఏది నేర్చినా ”ఇతిశ్రీ ”గా నేర్చి ,అవలోడనం చేశారు .”సంగ్రహీనా వసీదతి ”తత్వజ్ఞులు .సభల్లో సింహ సద్రుశులు .మరి ఆ సింహం కదుపున పిల్లి పిల్ల ఎలా పుడుతున్దండీ .అందుకే కిషోర ప్రాయం నుంచే తాము ”యువ కిశోరాలు ”అయి విజ్రుమ్భించారు .ఆ” జీన్” అలాంటిది .కుల విద్యలన్నీ మీకు దాదాపు అబ్బినా ,ఎవరు తొక్కని మార్గాలు తొక్కి ,కొత్త దార్లు వేసి ,మార్గ దర్శకులని పించుకునారు .అదే మీ ప్రత్యేకత .ఆ ఠీవీ అబ్బిన వారు మీరు .”వైదికా చారాల మీద ఇప్పటికీ కొంత అశ్రద్ధ వుంది నిజమే .కాని ,వేదం వినడం మాత్రం పరమ ప్రీతీ ”అని నిండుగా చెప్పారు అన్న గారూ మీరు .అలాంటిదే నా ప్రవ్రుత్తీ కూడా.మా తండ్రి గారు మృత్యుంజయ శాస్త్రి గారు అపర శివావతారమే .మా తల్లి గారు సాక్షాత్తు ఆ ”భావానమ్మే ”.వారిద్దరూ పార్వతీ పరమేశ్వరులే .వాగార్దాల్లా మెలిగిన పుణ్య జంట .విభూతి పెట్టు కొని ,పంచె కట్టు కట్టి ,మా నాన్న గారు వుంటే మాకు” శివానంద లహరే” .పచ్చని బంగారం లాంటి మా అమ్మగారు అన్న పూర్నా దేవే .సౌందర్య లహరే మాకు . వైదికం ఘనం గా నేర్చిన వారు మా తండ్రి గారు .శ్రౌత ,స్మార్తాలలో దిగ్దంతులని పేరు .వాటిల్లో ఏ తప్పు వచ్చినా ,సరి దిద్ద గలిగే ప్రతిభా ,పాండిత్యం ఉన్న వారు .సంస్కృత కావ్యాలనీ అధ్యనం చేశి పాతం చెప్పా గల సర్వ సమర్ధులు .మిత భాషి .ముక్కు మీద కోపం .ఇదీ చాల దన్నట్లు మద్రాస్ లో తెలుగు విద్వాన్ పట్టం సాధించారు .విద్వాన్ అంటే అక్షరాలా విద్వాంసులే .కృష్ణా జిల్లాలో మా నాన్న గారంతటి పాండిత్యం ఉన్న వారు లేరని మా కాలం లో చెప్పుకొనే వారు .ఆయన సహచరులే ఆ మాట చెప్పే వారు .ఆబ్దిక మంత్రాలను సుస్వరం గా చెప్పటం లో ఆరి తేరిన వారనీ ,ఆ భాగం నిష్ణాతులు ,మా ఇంటి పురోహితులు నాతొ చాలా సార్లుచెప్పారు . .మా నాన్న గారు వుంటే తామంతా ఒళ్లుదగ్గర పెట్టు కొని ఉండాల్సిందే నని అనే వారు .వేసవి సెలవుల్లో మాకు మా మిత్ర బృందానికి సంస్కృతం  నేర్పే వారు .శబ్ద మంజరి KANTHO పాఠం చెయ్యాల్సిందే .అందులో బాల రామాయణం బాగా  వచ్చు మాకు .ఆ తర్వాత కాళిదాసు గారి రఘు  వంశ ,కుమార సంభావ కావ్యాలు చెప్పారు .తప్పని సరిగా సంత వేయాల్సిందే .అలసత్వం పనికి రాదు .మర్నాడు అప్పగించాల్సిందే .వారి చూపు లోనే ”నియంత ”లక్షణం కని పించేది .ఎదుట పడి మాట్లాడ టానికె భయం .నాకు మరీని .
అనంతపురం జిల్లా హిందూ పురం లోని యి.సి.ఏం ..హై స్కూల్ లో22 ఏళ్ళు సేనియర్   తెలుగు పండితులు గా పని చేసి చేశారు .ఆ సర్వీసు తోనే ,కృష్ణా జిల్లా కు బదిలీ అయి ,జగ్గయ్య పేట ,వుయ్యూరు ఉన్నత పాథ శాలలో పని చేసి వుయ్యూరు లో నే పదవీ విరమణ చేశారు తెలుగు . పాఠం చెప్పటం లో అందె వేసిన చెయ్యి గా ప్రసిద్ధులు .ఎందరో కవులు ,విద్వాంసులు కవిత్వం రాసుకొని వచ్చి మా నాన్న గారితో సరి దిద్దిన్చుకొనే వారు .ఇదంతా జ్ఞాపకం వచ్చింది మీ  వంశ చరిత్ర చదువు తుంటే .అక్షర బద్ధం చెయ్య కుండా ఉండ లేక పోయాను .నేనూ ఉడతా భక్తీ ని ప్రకటించాలి అనే తపన వున్నా వాణ్ని .నాకూ  మీ లాగే కొత్త దనం ఇష్టమే .కొత్త పోకడలు ఇష్టమే ”.ఆధారం ఆర్షమై ,కొత్త నిర్మాణాలు చేయాలి” అన్నది నా ఉబలాటం .అందుకే మీ రచనలు అంటే అంత ఇష్టం .మీరంటే మరీ ఇష్టం .మీ పోకడ ఇష్టం .మీ మార్గం మరీ మరీ ఇష్టం .మీ నీతి నిజాయితీ లంటే చెప్పలేనంత ఇష్టం .మీ కవిత్వం ,మీ పాండిత్యం ,మీ ప్రతిబా త్రివేణీ సంగమమే. మీ అంతఃకరణ అందుకే అంత పవిత్రం .అలా వుండాలని నేనూ అనుకొనే వాడినే .కానీ వుంటున్నానా ?ఉండాలన్న ఆశ.మీ రచన  లపై మక్కువకు కారణం అయింది .మీ రచన లోని చదివించే శక్తి నన్ను అతిగా ఆకర్షించింది అన్నయ్య గారూ  !
సశేషం

మీ– గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –14 -02 -12

వీరమ్మ తల్లి తిరునాళ్ళు

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –16 వీరమ్మ తల్లి చరిత్ర వీరమ్మ తల్లి తిరునాళ్ళు -3

  శ్రీ పాద వారి అనుభవాల జుంటి తేనెలు –

కవిత పూర్తిగా

pdf ఫైల్ లో కవిత వున్నది  కవి పేరు భమిడిపాటి  బాలా త్రిపుర సుందరి

శ్రీ పాద వారి అనుభవాల జుంటి తేనెలు –
 జ్ఞాపకాల దొంతర మల్లెలు –2

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

This slideshow requires JavaScript.

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –16 వీరమ్మ తల్లి చరిత్ర వీరమ్మ తల్లి తిరునాళ్ళు -3

 శ్రీ పాద వారి అనుభ వాల జుంటి తేనే –

—  శ్రీ పాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారు అంటే నాకు పరవశం .ఆయన ధవళ  వస్త్ర ధారణ ,పంచె కట్టు ,శాలువా వేసే విధానం ,తెలుగు భాష ,ఆణి ముత్యాల్లాంటి కధలు ,నడవడి నడక తీరు ,మల్లె మనసు ,ఆయన అనుభవాలు ,జ్ఞాపకాలు అన్నీ మరీ మరీ ఇష్టం .ఎన్నో సార్లు చదివినా మళ్ళీ చదివించే ఆప్యాయత వారి సొత్తు .1999 లో మళ్ళీ వారి” అనుభ వాలు -జ్ఞాపకాలు ”చదివా .ఆ ఆనందం లో ”అనుభవాల జుంటి తేనే పుచ్చు కొని ,జ్ఞాపకాల దొంతర మల్లెల సువాసన అనుభవించాక ” అని నాకోసం 01 -02 -1999 న రాసు కొన్న నిక్షిప్త నిధి ఇది .పన్నెండేళ్ళు మాగిన దివ్య ఫలం .ఇప్పుడు మీ కోసం .
అన్న గారూ !శ్రీ పాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారూ !ఆంగీరస ,అయాస్య ,గౌతమ త్రయార్ర్శేయ  ప్రవరాన్విత గౌతమ గోత్రోద్భావస్య   కృష్ణ యజుస్సాఖాధ్యాయీ దుర్గా ప్రసాద శర్మన్ అహం భో అభి వాద యేత్ –
బ్రహ్మణ్యులు   మీరు -సుబ్రహ్మణ్యు లు  యదార్ధం గా -అసలు సిసలు తెలుగు వచనానికి శ్రీ పాదులు తమరు .మీ అనుభవాలు ,మా బోంట్లకు అననుభవాలు .మీ జ్ఞాప  కాలు మీకు తీపి గుర్తులైతే ,మాకు తేనెల ఊటలు. జాతికి అందిన అమూల్య రత్నాభరణాలు .వచన రచనకే కీర్తి తోరణాలు .భవిష్యత్ తరాలకు నిక్షిప్తం చేసిన ,నిధి నిక్షే పాలు .మీ అనుభవ సారాలు మాకు మా” నూజివీడు చిన్న రసాలు” .విజాతి వ్యామోహ పైత్య కారులకు మాదీ ఫల రసాయనాలు ,పైత్యాంత కాలూను .
శుద్ధ వైదిక కుటుంబం లో పుట్టి ,ఆర్షేయ ,పౌరుషేయాలకు ఆల వాల మైన వాతావరణం లో పెరిగి ,శల్య గతః వాటిని జీర్ణించుకొని ,ఆ బాటలో మీ తండ్రీ ,సహోదరుల కు  ఏమాత్రం తీసి పోని ,ప్రజ్ఞా పాటవాలు చూపించి ,మీ మార్గం లోంచి ,మిమ్మల్ని మల్లిన్చాలన్న వాళ్ల తీవ్ర ప్రయత్నాలకు ,పట్టుదల వదలని విక్రమార్కుని లా మీరే  పంతం నెగ్గించు కొంటు ,సాధ్య మైనంత వరకు వారిని నొప్పింపక ,వారే తప్పనిసరి యై ,మీ దారి లోకి వచ్చే ట్లు చేసిన ,మీ సానుకూల ప్రయత్నాలు ధన్య తరాలు .మీ మనో శక్తి ముందు ,ఏదీ ఆగ లేక పోయింది .నిత్య విజేతలై ,అనుకున్నది సాధించి ,మీరు మీరే అన్న ప్రమాణం నెల కోల్పారు .అమోఘ మైన మీ ఆత్మ శక్తికీ ,బాధ్యతల బరువును కొండం త  గా మోస్తున్నా ,చలించని మీ ధైర్యం ,సాహసమే ఊపిరిగా సాగిన మీ జీవితం జాతికి ఎంతో స్ఫూర్తి నిచ్చింది .ఎప్పుడో ఒక సారి చదివినా ,ఆ అనుభవాల తేగల  పాతర ,నిత్యం ఊరిస్తూనే వుంది .అందుకే వీలైన ప్పుడల్లా  చది వాను .చదువుతున్నాను ,చదువు తాను కూడా .ఏదో రస ప్రవాహం లో పూర్తిగా మునిగి పోయినంత  ఆనందం .అందు లోంచి ,బయటకు రాలేని వైనం .ఇంత చదివీ నేర్చుకొని ఆచరించేది అతి స్వలప్పమే అని తెలిసినా ,మీ వచన ప్రవచన ప్రవాహం లో కొట్టుకు పోవడమే ఎప్పుడూ .పుస్తకం పుచ్చుకుంటే ,ఆసాంతం చదివితే కాని వదలని పట్టు ,మీ శైలి సొత్తు .నగిషీలు చెక్కిన మాటల అందాలు ,నిజాయితీకి నిలువెత్తు అద్దాలు  మీ జ్ఞాపకానుభాలూనూ. అదో రస లోకం .ప్రాపంచిక స్ఫూర్తి ఏమవు  తుందో ,తెలీని అలౌకికానందం ..ఆ అందపు అనుభవ సారమే ఈ మాటల విరి దండలుగా మీకు సమర్పిస్తున్నాను .
శ్రీ విద్యా ఉపాసన ఫలితం గా వచ్చిన” బిరుదు ”మీ ఇంటి పేరై ,సార్ధక నామం అయింది .ఇదంతా మీ పూర్వీకుల తపో ఫలమే .”మునుల కూడలి ”అయిన ”ముని కొడవలి ”గ్రామం ,మీ వంశాన్కురాల వల్ల పవిత్ర మైంది .మీ పూర్వీకు లంతా ,స్మార్త ,ధర్మ శాస్త్ర పారంగతు లై ,మంత్ర శాస్త్ర పాదుకాంత దీక్షా పరులై ,మీకు దివ్యాశీస్సు లంద జేసి ,అభ్యుదయ పరం పర గా దీవించారు .ఆ బ్రహ్మాశీస్సులే అక్షయం అయాయి .
అన్న గారూ !ఉపనయనానికి ఎంతటి అర్ధం చెప్పా రండీ మీరు ?మొదటి భాగం లో అదొక సంస్కారం అని ,ధార్మిక జీవ నానికి నాంది అనీ ,పూర్ణ పురుషత్వానికి తొలి మెట్టు అని ,”నడవడికకు తొలి అడుగు ఒడుగు” అని ,విధి ,నిషేధ ,పరిజ్ఞానానికి ప్రారంభం అని విన్న వించారు తమరు .అవన్నీ అర్ధం చేసు కోలేని వారికి ,దాని విలువ తెలీదు అని బాధా పడ్డారు .శీలం అలవడ్డానికి బ్రహ్మ చర్య దీక్శే   అవసరం అని ఘంటా పధం గా చెప్పారు .వివేకమూ కలిగించారు .
మీ అమ్మ గారి ప్రభావం మీ మీద చాలా వుంది కదూ అన్న గారూ !అందరు బాధలో” అమ్మోయ్ ”అంటే ,మీతల్లి    గారు  ఆమె ,తండ్రి గారి మీద వున్న గౌరవాభి మానాలతో”నాన్నోయ్ ”అని  అందరి కంటే భిన్నం గా ,అనే వారు అంటే ,మీరు అవలంబించే కొత్త దారులకు ఆమె ఆ రకం గా మార్గ దర్శి అయారన్న మాట .ఊపిరి పోశారన్న మాట  .ఆ ఉగ్గు పాల మహాత్మ్యమే మిమ్మల్ని అందరి లాంటి వారు గా కాక ,నూత్న పద వర్తి గా మార్చిందని నా నమ్మకం సుమండీ .అందుకే మీకు ,మీ కుటుంబం లో,అందరి పై కంటే ,ఆమె పైనే భక్తీ ప్రపత్తులు ఎక్కువ. .మీ మాతృశ్రీ మీ కిచ్చిన దీవెన ఫలితమే మీ కొత్త పుంతలు ,వింతలూ,విశేషాలూ .
”తలిదండ్రులు మొదటినుంచి సరి అయిన శిక్షణ నిస్తే ,పిల్లలకు అసభ్య ప్రవర్తన రాదు ”అనీ ,మీ తండ్రి గారి పెంపకం లో మీరు మొదట శోత్రియం గానే కాలక్షేపం చేసి ,తండ్రికి తగ్గ వారు అని పించు కొన్నారు .”జాతిని పెంచేది పశు వ్రుత్తి అయితె ,సరిదిద్డేది మానవ ప్రవృత్తి ”అన్న కఠోర సత్యాన్ని అందించారు మీరు మాకు .
”మాధుకర వ్రుత్తి ”ని రుషి వాటికల లోని బాలకులు అవలంబించిన మహోత్తమ వ్రుత్తి గా ,తమరు భావించారు .అన్నం పెట్టె తల్లిని ”అన్న పూర్ణమ్మ ” గా పూజించారు .వారం ఇవ్వని కుటుంబీకులపై మీరు ద్వేషం పెంచు కోలేదు .అడ్జస్టు మెంటాలిటి కి మీరు విలువ నచ్చినా ,మీ గౌరవ భంగం అయిన చోట ”ఎక్ఖడా ”రాజీ పడ లేదు .
ఎవరి నుంచి ఏది నేర్చు కోవతానికైనా ,వెనుదీయని మీరు ”కళ్ళు తాగు తారు -పానకం పుచ్చు కుంటారు ”అని దివాకర రాజు గారు చెప్పే దాకా ,మీకు తెలియదు .మీరు చెప్పే దాకా మాకూ తెలీదు .ఈ విష్యం లో మీ ఆవేదన వివరించిన తీరు బాగుంది .”జాతికి పట్టు కొని  వుండే విషయాలకు సమ్బంధించిన వచన వాజ్మయం లేక పోయింది ”అని విచారించారు .ముమ్మాటికీ ఇది నిజం .శ్రీ దాట్ల వారి కుటుంబం తో నిత్య సాహచర్యం వుండటం ,నిజం గా సరస్వతీ దేవి సాక్షాత్కరించి ,కాళిదాస మహా కవికి నాలుక మీద రాసి నట్లు వుంది ”అన్న మాట నిజాయితీ మూట .అంతరంగం లో నుంచి పెల్లుబికిన సత్యపు ఊట .ఆ నిజాయితీకే నా జోహార్లు .ఇలాంటి సందర్భం లో మీ మాటలు చదువు తుంటే కళ్ళ వెంట బాష్ప ధార నిరంతరం గా ప్రవహిస్తుంది నాకు .చిత్తం ఆర్ద్రం అవుతుంది .ఆ అనుభూతి విలువ మాటలతో చెప్ప రానిది .అనుభవైక వేద్యమే .ఇది నాకు మాత్రమే ప్రత్యేకమా ?కాదేమో ?అందరిదీ అదే తీరేనేమో ?ఏమో ?అవునేమో ?కాదేమో ?
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –12 -02 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

  ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –20

ఉయ్యూరు  ఇప్పటికి నూజివీడు రెవిన్యు డివిజన్  లోనే వుంది .కనుక నుజి వీడు   సంస్థానం చరిత్ర తో ఉయ్యూరు కు మొదటి నుంచి అనుబంధం ఉన్నట్లే .అక్కడి సాహితీ ,కళా వికాసం అంతా దీనితో పెన వేసు కోని వుంది .అందుకని అక్కడి సాహితీ సేవ గురించి ఇప్పుడు తెలియ జేస్తాను .
నూజివీడు జమీందార్లు కృతి భర్తలే  కాక ,కృతి కర్తలు కూడా .కళా సాహిత్యం సంగీతాలను విశేషం గా ఆద రించారు .నూజివీడు కవులు గా కుమార  ధూర్జటి ,ఆణి వీళ్ళ వెంకట శాస్త్రి ,నారాయణ శాస్త్రి ,దిట్టకవి రాజమ యోగి ,రామ చంద్ర కవి ,మాడ భూషి నర సింహా చార్యులు ,వెంకటా చార్యులు ప్రసిద్ధులు .బుక్క పట్నం రాఘ వా చార్యులు ,తిరుపతి వెంకట కవులు ,కాశీ కృష్ణా చార్యులు ,చిలక మర్తి వారు ,మల్లాది సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గార్లు ,నూజివీడు లో సన్మానం   పొందారు .
 కుమార ధూర్జటి ”ఇందుమతీ పరిణయం ”,రాసి నృసింహ అప్పా రావు బహదూర్ కు అంకితం ఇచ్చాడు .చిన్న వయసు లోనే రాసిన కావ్యం అది .దీనికే ”పిల్ల వసు చరిత్ర ”అని పేరు .చిత్ర ,బంధ కవిత్వం తో బాగా వుంటుంది .నారయ్యప్పా రావు సోదరులు దీన్ని ప్రచు రించారు .తిరు పతి కవులు ఉత్తమ మైన ఉపోద్ఘాతం రాసి  పరిష్క రించారు .కాకర పర్తి వాసి ,ఆని వెళ్ళ వెంకట శాస్త్రి ”అప్పా రాయ యషస్చంద్రీయం ”అనే అలంకార శాస్త్రాన్ని రాసి ,నరసింహ అప్పా రావు గారికే అంకితమిచ్చారు .మెచ్చిన కృతి భర్త ,కృతి కర్తకు 1745 లో ”వల్లూరు మల్లి ”అగ్ర హారాన్ని రాసి ఇచ్చారు .వెంకట శాస్త్రి ”అలంకార సుధా సింధు ”,”మహేశ్వర మహాత్మ్యం ”,రుక్మిణీ పరిణయం ,భాస్కర ప్రశస్తి   మొద లైన వి రాశారు .ఈ యన కుమారుడే నారాయణ శాస్త్రి ;;సాహిత్య కల్ప ద్రుమం ”రాశాడు .
నారాయణ అప్ప రావు గారి ఆస్థాన కవి దిట్ట కవి రామ యోగి .ఇంటి పేరు లో నే దిట్ట మైన కవి గా ఉన్నపండిత కవి .కంచికి వెళ్లి ,అక్కడి మహా పండితులతో ,వ్యాకరణం లో పోటీ పడి ,గెలిచి ,సన్మానం పొందిన వైయాకరనుడు .అనేక సంస్కృత గ్రంధాలకు వ్యాఖ్యానాలు రాశాడు .ఇవేవీ దొరకటం లేవు .జమీందార్ మీద చెప్పిన చాటువులు మాత్రం ప్రచారం లో వున్నాయి .రుక్మిణీ పతి శతకం మాత్రం ముద్రిత మైంది .ఆస్థాన పౌరాణికులు కూడా వుండే వారు .రామ యోగి కి బంధువు దిట్ట కవి రామ చంద్ర కవి శాపానుగ్రహ సమర్ధుడు .
”దిట్ట కవి రామ చంద్రుడు -దిట్టిన ,రాయైన బగులు -దీవించిన బెట్టిన చిగురు వేట్టును -గట్టిగ -దోల్లింటి ,భీమ కవి కా బోలున్ ”అన్న చాటువు వల్ల   ఆయన శక్తి ఏమిటో తెలుస్తోంది .ఈయనే గొట్టు ముక్కాలా రాజ గోపాల శతకం ,మహిషాసుర మర్దినీ శతకం ,రఘు కుల తిలక శతకం ,హేలావతీ దండకం  రాశాడు .వుయ్యూరు  దగ్గర లోని పేద మద్దాలి గ్రామం లో కొంత కాలం వున్నాడు .పుట్టింది నంది గామ దగ్గర గొట్టు ముక్కల .ఉద్దండ రాయ శతకంకూడా  రాశాడు .
మాడ భూషి నర సింహా చార్యులు గారు ఆగిరి పల్లి శోభనా చాల నర సింహ స్వామి కి అంకితం గా ”మదన గోపాల చరిత్ర ”కావ్యం  రాశారు .”వల్లకీ పల్ల వోల్లాసం ”అనే ప్రబందాన్నీ రాశారు .
గాంగేయ సూరి అనే కవి శోభ నాద్రి అప్పా రావు గారి సమ కాలీనుడు .అసలు పేరుగాన్గేస్శ్వరేశ్వర   సూరి .”సాత్రాజితీయం ”అనే సంస్కృత చంపూ ప్రబంధం రాశాడు .
మాడ భూషి వెంకటా చార్యులు అనే మహా విద్వాంస కవి కి ”అభినవ పండిత రాయలు ”అనే బిరుదు వుంది .1835 -95 నాటి వాడు .తెలుగు లో ”అవధాన విద్యకుఆద్యుడు ”.అనేక రాజ ఆస్థానాలు సందర్శించి ,ఆశు కవిత్వం తోమెప్పింఛి  ఘన సత్కారాలు అందుకొన్నారు .నారయ్యప్పా రావు బహద్దూర్ గారి ఆస్థాన కవి .రాజు గారి అధ్యక్షతన ,నరస రావు పేట ,పిథా(PITHAA PURAM ) పురం జమీందారుల సమక్షం లో ,ఆస్థాన విద్వత్ కవులందరూ కొలువై వుండగా ,వీరు ”శతావ దానం ”చేసి చరిత్ర సృష్టించారు .తెలుగు తోలి శతావ దాని గా గణన కెక్కారు ఆద్భుత మైన ,ఆ శతావధాన ,ఆశు కవిత్వానికి మెచ్చి ,”స్వర్ణ కవచం ”,పండిత శాలువా ,1116 రూపాయలు బహూక రించి,జమీందారు గారు వీరిని సత్క రించారు .ఆ సమయం లోనే పితా పురం రాజా రావు వెంకట మహీ పతి గంగా ధర రామా రావు గారు వీరికి ”అభినవ పండిత రాయలు ”అనే బిరుదును కర తాల ధ్వనుల మధ్య ప్రదానం చేశారు .కవి గారు -భారతాభ్యుదయం ,పుష్ప బాణ విలాసం ,రామా వధూటీ తారా వళీ గ్రంధాలు రాశారు .మాడ భూషి వారి ఆశు కవిత్వ పంధానే ,తామూ అనుసరిమ్చాము అని తిరుపతి కవులు చెప్పు కొన్నారు .మొదట ఒక పాదం చెప్పటం ,ఆవర్తనం ఆవ గానే రెండో పాదం చెప్పటం ,తరు వాత మూడో పాదం పూరించటం అని శతావ దాని వేలూరి శివ రామ శాస్త్రి గారు గుర్తు చేసు కొని ,ఆచార్యుల వారి కవితా ధారా   చాలా శుద్ధ మైనదని ,అపార మైనదని ప్రశంశించారు .షట్ దర్శనాలను , అవ లోడనం  చేశారు .విశిష్టా ద్వైతి అయినా  ,ద్వైతా అద్వైతాలలో అపార పాండిత్యం ఉన్న వారు ఆచార్యులు .”శత దూషిని ”మీద ఖండనం చెప్పిన మేధావి .ఏక సంతా గ్రాహి ”మాడ భూషికి నిది తోడి వేద మయ్యే ,తిరు పతి కవుల జేరే ”అని తిరుపతి కవులు మాడ భూషి వారి వైదుష్యాన్ని   మెచ్చు కొన్నారు ”.మాడ భూషి వారి కి  ఉన్న పాండిత్యం  తిరు పతి కవు లకు లేదు” అని పండిత లోకం అంటుంది .చాలా సంవత్స రాల తరు వాతఅంటే ప్రబంధ యుగం తర్వాతా  మళ్ళీ శతావ దాన ప్రక్రియ ను వెలుగు లోకి తెచ్చి ,మిగిలిన అవధానులకు మార్గ దర్శకులు అయారు మాఢ భూషి వెంకటా చార్యుల వారు .
 బుక్క పట్నం రాఘ వా చార్యులు గారు -1880 ప్రాంతం వారు .సంస్కృత ,ఆంద్ర ”ఆంగ్లం ”లలో అవధానాలు చేసిన ఆశుకవి .ఆంగ్లం లో అవధానం చేసిన  మొదటి అవధాని గా పేరు పొందారు .కువలయాశ్వ చరిత్ర ,అనే ప్రబంధం రాశారు .ఆంద్ర దేశ చరిత్ర రాశారు .
ఇప్పటి వరకు నూజివీడు అసంస్తాన కృతి కర్తల గురిచి తెలుసు కొన్నాం .ఇప్పుడు జమీందారులు చేస్సిన సాహితీ కృషి గురించి తెలుసు కొందాం .
 రాజా రంగయ్యప్పా రావు –సంస్కృతాంధ్ర ,పార శీక భాష లలో గొప్ప పాండిత్యం ఉన్న వారు .”షానామా ”అనే పారశీక కావ్యాని తెనిగించారు .”పారశీక ధరా దీశ చరిత్ర ”అనే చారిత్రిక కావ్యాన్ని ,లక్ష్మణా చార్యుల చే రాయించారు .ఆస్థాన విద్వాంసు లైన గోపాల కృష్ణా చార్యుల తో ”శోభనాద్రీశ్వర వైభవం ”అనే సంస్కృత చంపూ ప్రబంధ రచన చేయించారు .ఇది రామాయణా త్మక మైనది . అముద్రితం గా ఎన్నో గ్రంధాలను వెలుగు లోకి తెచ్చిన ఘనత వీరిది .నిత్య సాహితీ పోషకులు .ఆస్థాన విద్వాంసు లైన నల్లాన్ చక్ర వర్తుల సంపత్కుమార లక్ష్మీ నర సింహా చార్యులు వివిధ సందర్భాలలో పూరించిన ”సమస్యా పూరణ పద్యాలను ”ముద్రించారు .చర్ల భాష్య కార శాస్త్రి ”మేకాదీశ  శబ్దార్ధ  శత కోటి ”అనే సంస్కృత కృతి రచించారు .ఈ జమీందారు గారి కాలం లోనే విజయ వాడ లో రాజా రంగయ్యప్పా రావు, చుండూరు వెంకట రెడ్డి కళా శాల ఏర్పడింది .ఇదే  S.R.R.ANDC.V.R.COLLEGE గా ప్రసిద్ధమైంది .
 రాజా  వెంకటాద్రి అప్పా రావు బహద్దర్ —రాజా రంగయ్యప్పా రావు గారి దత్త పుత్రుడే వెంకటాద్రి అప్పా రావు .కావ్య ,సాహిత్య కళ లలో నిష్ణాతులు .కళా పోషణ చేసిన సరస హృదయులు .1927 లో కాకి నాడ లో జరి గిన ”ఆంద్ర సారస్వత పరిషత్ ”సభ కు అధ్యక్షత వహించారు .రామ దాసు ,జ్యోతిర్లీల ,గోవర్ధనోద్ధారణం ,నాట కాలు రాశారు .ఆంద్ర గీత గోవిందం ,ఆంధ్రాష్ట పదులు శోభనా చల మహాత్మ్యం కావ్యాలు రాశారు .”జ్యోతిర్లీల ”అనే అయిదు  అంకాల నాటకం రాశారు .కృతి కర్త పేరు లేకుండా ,పూర్వ కావ్య స్తుతి చేశి కొత్త దారి తొక్కారు .  .జ్యోతిష్ శాస్త్ర విషయాలను దృశ్య మానం చేసిన నాటకం ఇది .త్రిభంగి ,ధ్వని ,చంద్ర వర్మ ,నారి ,స్త్రీ ,శ్రీ ,మ్రుణీ ,పంక్తి ,సామాని మొద లైన ” అప్పూర్వ  వృత్త పద్యాలు ”రాశారు తిరుపతి కవులు వీరిని దర్శించి ,సత్కారం పొందారు .”నానా రాజ సందర్శనం ”లో ఈ జంట కవులు రాజా గారి రాజ రికాన్ని  రమ ణీయం నీయం గా వర్ణించారు .. ,
నారయ్యప్పా రావు గారు శనివారప్పేట జమీందారు .తిరుపతి కవులను పిలి పించి సత్కరించిన సంస్కారి .
రామ చంద్ర అప్పా రావు –ముసునూరు పాలకులు .సంస్కృతాంధ్ర పారశీక భాషల్లో లోతైన పాండిత్యం ఉన్న వారు .కాశీ కృష్ణా చార్యులు ,తిరు పతి కవులు ,విశ్వ నాద సత్య నారాయణ వంటి లబ్ధ ప్రతిష్టు లైన కవి పండితులను ఆహ్వానించి కవితా గోస్ష్టులు నిర్వ హించి ,సత్క రించే వారు .కవులకు వార్షికాలు అంద జేశారు .వీరు మరణించినపుదు  తిరు పతి కవులు చెప్పిన పద్యం గుండెలను పిండేసింది .వీరికే విశ్వ నాద ”అనార్కలి ‘నాటకం అంకితం   ఇచ్చారు .
 వీరి కుమారులు సింహాద్రి అప్పా రావు ,రాజ గోపాల అప్పా రావుబహాద్దర్లు   కవి పోషకులే .”ప్రతిజ్ఞా శాంత నవం ”మొద లైన కృతులు వీరి కాలం లోనే వెలువడి నాయి .వీరు ధర్మ అప్పా రావు గారి వంశీకులు అయి ,వంశ గౌర వాన్ని కాపా డారు .
  రాజా రంగయ్యప్పా రావు బహద్దర్ (ఏం .ఆర్ .అప్పా రావు )—వుయ్యూరు కుమారా రాజా గా ప్రసిద్ధులు .పేదల పాటి పెన్నిధి .ఏం.ఆర్ అని అందరు ఆప్యాయం గా పిలిచే వారు .1915 మార్చ్ 21 న రాజా మేకా వెంకటాద్రి అప్పా రావు ,రాణి రామాయమ్మా రావు దంపతులకు జన్మించారు .నూజివీడు లో ఉన్నత విద్య పూర్తి చేసి ,మద్రాస్ ,మచిలీ పట్నా లలో కాలేజి విద్య నేర్చారు .వేలాది ఏక రాలను దాన చేసిన వితరణ శీలి .వీరిని పేదలు ఆత్మ బంధువు గా కొలుస్తారు .1950 నుండి 1978  వరకు 28 సంవత్స రాలురాష్ట్ర శాసన సభకు ఎన్నిక అవతు ,తన ప్రజాభిమానాన్ని నిరూపించు కొన్నారు .రహదార్లు ,మంచినీటి సౌకర్యాలు కల్గించారు .1974 -80 ల మధ్య  రెండు సార్లు ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయం కు ఉపాధ్యక్షులు గా పని చేశారు .శ్రీ కాకుళం ,కాకినాడ ,నూజివీడు లలో ఫై.జి.సెంటర్లు ఆయన కృషి వల్లనే ఏర్పడ్డాయి .1937 లో తండ్రి తో కలిసి ,విజయ వాడ లో ఎస్.ఆర్.ఆర్ కాలేజి ని ,1966 లో నూజివీడు లో  ధర్మ అప్పా రావు కళాశాల ను స్థాపించారు .1976 లో ఫై.జి.కేంద్రం తెప్పించారు .
ఏం.ఆర్.మంచి పుస్తక ప్రియులు .స్వత హాగా రచయిత .తెలుగు ,ఇంగ్లీష్ లలో గొప్ప రచనలు చేశారు .”ఉమర్ ఖయ్యాం ”ను తెని గించారు . వారు రాసిన ‘‘dEMOCRATIC SOCIALISM ” ,”ఆంధ్రుల చరిత్ర ”అనే పుస్తకాలు రెఫెరెన్స్ పుస్తకాలుగా మంచి పేరు పొందాయి .’ జయదేవ మహా కవి రచించిన ”గీత గోవిందం ”ను ఆంగ్లం లోకి అనువ దించారు .
RURAL  DEVELOPMENT OF ADULT EDUCATION ”రచించారు .ఆయన మంచి టెన్నిస్ క్రీడా కారులు .ఫుట్ బాల్ ఆట బాగా ఇష్టం .ఎన్నో రాజ కీయ ,ఆర్ధిక వ్యాసాలూ రాసి సమాజపు పోకడను చూపారు . రాష్ట్ర స్థాయి  ఎడ్ల పందాలు ,చెడు గుడు పోటీలు నూజివీడు లో సమర్ధ వంతం గా  నిర్వ హించారు .వీటితో నూజివీడు కు మంచి  పేరు వచ్చింది .”కీర్తి తప్ప సర్వస్వం దానం చేసి ,అల నాటి దధీచి సరసన నిలిచారు ”అని ఏం .ఆర్.గురించి అందరు చెప్పు కుంటారు .ప్రజల మనిషి .ప్రజలే బంధువులు ఆయనకు . జమీ లోని అందర్నీగుర్తుంచుకొని  ఆత్మీయం గా   పలకరించి,అభిమానం పొందిన మహాను భావుడు మా వుయ్యూరు కుమారా రాజా .పార్ధివ శరీరాన్ని 31 -01 -2003 లో వదిలి శాశ్వ తం గా దూర మయినా వారి స్మ్రుతిప్రజల మనసులో చెరిగి పోలేదు .
వెంకట రామా చార్యులు రాసిన ”అనార్కలి ”పద్య కృతిని ,ఎర్రోజు మాధ వాచార్యులు రచించిన ”మాఘ వలయం ”కృతులను అందుకొన్న కృతి భర్త ఏం,ఆర్. ”
వుయ్యూరు గ్రామ లో రాజా శోభనాద్రి అప్పా రావు వేణు గోపాల స్వామి ,పంచ పట్టాభి రామ స్వామి ఆలయాలకు (విష్ణాలయం ) ఈనాములు ఇచ్చి పోషించారు .ఈ ఆలయం శ్రీ కృష్ణ దేవ రాయల నాటికి ముందే వున్నట్లు తెలుస్తోంది .ఇక్కడ జగదాంబా సమేత సోమేశ్వర స్వామి ఆలయం 12 వ శతాబ్ది లోనూజివీడు రాజ వంశీకులు కట్టించారు .రాజా వెంకటాద్రి అప్పా రావు గారు ఈనాము భూము లిచ్చి పోషించారు .ఇప్పటికీ ఈ రెండు దేవాలయాలలో విప్పర్ల గోత్రోద్భావు లైన మేకా వారి పేరు తోనే ప్రధమ అర్చన జరుగు తుంది .
ఇంతటి తో వుయ్యూరు సంస్థానం కధ సమాప్తం .
వీలు ని బట్టి మిగిలిన” కృష్ణా జిల్లా సంస్థానాల చరిత్ర” ను మీకు తరువాత అంద జేస్తాను .
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –12 -02 -12 .
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –19 ఉయ్యూరు సంస్థానం-2

.ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –18 ఉయ్యూరు సంస్థానం–1

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –17 సంగీతం టీచర్ పద్మావతి గారు

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –16 వీరమ్మ తల్లి చరిత్ర వీరమ్మ తల్లి తిరునాళ్ళు -3

https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –19

—                                          కృష్ణా జిల్లా సంస్థానాలు 

కృష్ణా జిల్లా సంస్థానాల్లో అతి ప్రాముఖ్యత సంతరించు కొన్నవి నూజి వీడు ,చల్ల పల్లి ,వల్లూరు ,ముక్త్యాల ,మైల వరం .వీటి తో పాటు ఈ జిల్లా లో  మొత్తం 37 సంస్తానాలున్నట్లు ఆరుద్ర వివ రించారు .అవి -చింతల పాటి ,వెంట్ర ప్రగడ ,(నుజి వీడు ),ఉయ్యూరు ,మీర్జా పురం ,కపిలేశ్వర పురం ,తేలప్రోలు ,మేడూరు ,దేవర కోట (చల్ల పల్లి )చెవేంద్ర ,చను బండ ,మైల వరం ,ముఠా పుల్లూరు ,మైల వరం ముఠా 17 గ్రామాలు ,మైల వరం ముఠా ,ఊటుకూరు ,తిరువూరు లో సగం ,గంపల గూడెం లో పడమటి భాగం ,మున గాల పర గణా ,వల్లూరు సముతు ,గూడూరు పరగణా ,పిన గూడూరు లంకా ,కృత్తి వెంటి సమతు ,రాయవరం ,బల్లి పర్రు ,కూచిపూడి ,నరసయ్య గూడెం ,తిరువూరు ముఠా లో సగం, కలగర ,పుట్రేల ,కొండూరు ,కంభం పాడు ,కొకిలంపాడు ,పెనుగొలను ,మును కుళ్ల ,కొమిరె ,లింగ గిరి ,దేవర పల్లి ,చిన గొల్ల పాలెం ,చిట్టి గూడూరు ,.ఇందులో చల్ల పల్లి ని దేవర కొండ గా చెప్పారు .ఇంత మంది జమీందార్ల అధీనం లో వున్న జిల్లా కృష్ణా జిల్లా .వారి రాజకీయ పాలన ప్రజాభ్యుదయం , పై వారి ద్రుష్టి ,,ప్రజా సేవ లో వారి రాణింపు ,సాహిత్యాది కళా పోషణ మొద లైన విషయాలు తెలుసు కొందాం .
 సాహితీ సమర ప్రాంగణం ”నూజి వీడు సంస్థానం ”
కృష్ణా జిల్లా లో వున్న జమీందార్ల లో నూజివీడు జమీందార్లకు ప్రత్యేకత వుంది .పౌరుష ,పరాక్రమాలలో ,కవితా రచన లో ,కళారాధన లో ,దేవాలయ స్థాపనల లో నుజి వీడు సంస్థానాధీశులు అగ్ర గామి గా వున్నారు .జమీందారి పాలనకు నూజివీడు పేరు పొందింది .నుజ్వీడు రాజులు రస హృదయులు .,సరసులు కావ టానికి కారణం ఇక్కడ పండే ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి చెందిన ”రసం మామిడి పండు ”అంటే ఏమాత్రం అతిశయోక్తి కాదు .స్వాతంత్ర్య సమర యోధులను అందించిన వీర గడ్డ నూజివీడు .ఎందరో దేశ భక్తులు మాత్రు దేశ బానిస సంకెళ్ళను త్రుంచ టానికి పోరు బాట పట్టారు .ఆంగ్ల సామ్రాజ్యం పై ,భారత దేశం లోనే మొత్త మొదట ,సమర శంఖారావం పూరించింది నూజివీడు లోనే .ఆ తిరుగు బాటు వీరుడే నారాయణ అప్పా రావు .కృష్ణా ,గోదావరి నదుల మధ్య వున్న భూ భాగాన్ని 18 పరగణాలు గా ఏర్పరచి ,నూజివీడు ను రాజ దాని గా చేసు కోని ,”మేకా వంశానికి ”చెందిన పద్మ నాయక జమీందార్లు పరి పాలించారు .ఎన్నో దేవాలయాలను నిర్మించారు . .నిత్య పూజాదికాలకు వేలాది ఎకరాలు రాసిచ్చారు .ఆకిరి పల్లి శోభనాచల దేవా లయం ,గొల్ల పల్లి రఘునాధ దేవాలయం ,హనుమాన్  జంక్షన్  లోని అభయ ఆంజనేయ దేవాలయం ,ద్వారకా తిరుమల లో వేంకటేశ్వర దేవాలయం నిర్మించింది వీరే .ఎన్నో క్షేత్రాలను అభి వృద్ధి చేసి ,భక్త జనులకు సౌకర్యాలు కల్పించారు .వీరందరూ ”వెలమ దొరలు ”.
 మేకా వంశం ఏర్పడిన విధం 
మేకా వంశానికి మూల పురుషుడు ”విప్పర్ల బసవ దండ నాధుడు ”.ఈయన 12 వ శతాబ్ది కాకతీయ సామ్రాజ్య ప్రఖ్యాత దండ నాయకుల మలో  ఒకరు ”.రాణి రుద్రమ దేవి ”కి అంగ రక్షకుని గా వ్యవ అరించారు .ఈయన తర్వాత ఏడవ తరం లో జన్మించిన ”విజయ అప్పా రావు” (అప్పన్న )నూజివీడు ను నిర్మించారు .అందుకని ఆయనకు ఘన నివాళిగా అప్పటి నుంచి మేకా వంశీకులు తామ పేరు చివర ”అప్పా రావు ”అని గౌరవ బిరుదు ను చేర్చు కున్నారు .అలా ఆయన్ను చిరస్మర నీయుడిని చేశారు .
నూజివీడు లో కోట నిర్మించ టానికి ఒక కధ వుంది .మేకా విజయ అప్పా రావు అనే బిరుదు పొందిన అప్పన్న గారు ,16 వ శతాబ్దం లో ,నూజివీడు మండలానికి చెందిన గొల్ల పల్లి దుర్గం నుండి ఒక రోజు  వేటకు బయల్దేరారు .దుర్గమ మైన అరణ్యం లో నుంచి వెడు తుంటే ,”నువ్వు చేల గట్టు” మీద ఆకులు మేసే మేకను ,తోడేలు చంప బోవటం చూశాడు .మేక ధైర్యం తో ఎది రించి ,తోడేలుతో భీకరం గా పోరాడింది .ఆశ్చర్య పడ్డ అప్పన్న ,మేక పౌరుషానికి మెచ్చి ,ఆ ప్రదేశం పౌరుషానికి నిలయమైన గడ్డ గా భావించి ఆ ప్రాంతం లోనే కోట కట్టా లని నిర్ణ యించాడు .నువ్వుల చేను బీడు వద్ద ఈ సంఘటన జరగటం తో ఆ ప్రాంతమే ”నువ్వుల జేలు బీడు ”గా మారి ,చివరికి ”నూజివీడు ”అయిందని స్థానికుల కధనం .అలాంటి పౌరుషపు గడ్డ నూజివీడు ,నూజివీడు నిర్మాత విజయ అప్పా రావు .వీరిది ”విప్పర్ల గోత్రం ”.
 నూజివీడు కోట నిర్మాణం
క్రీ.శ.1565 -70 ల మధ్య 30 ఎకరాల స్థలం లో  కోటను ,చుట్టూ నగరము వుండే టట్లు నూజివీడు సంస్థానం ఏర్పడింది .తోడేలును చూసి పారి పోవాల్సిన మేక ధైర్యం గా ఎది రించి ,పోరాట పటిమను చూపింది కనుక తమ ఇంటి పేరు ను అప్పటి నుంచి ,ఆ వంశీకులు ”మేకా ”గా మార్చుకొని ,పౌరుషానికి చిహ్నం గా ,ఆ పేరు ను భావించారని తెలుస్తోంది .మేక పోరాటం చేసిన చోట త్రవ్వగా బయల్పడిన శ్రీ రాజ గోపాల స్వామి విగ్రహాన్ని ,అక్కడే ఆలయం నిర్మించి ప్రతిష్ట చేశారు .ఆ స్వామే వారి ఇల వేలుపు . విజయ అప్పా రావు కుమారుడు వెంకటాద్రి అప్పా రావు కోటను బాగా వృద్ధి చేశారు .కోటకు ,వూరికి నీటి వసతి కల్పించ టానికి చెరువు త్రవ్వించారు .రాజ గోపాల స్వామి దేవాలయం నుంచి ,”రహస్య  భూ మార్గం ”ఏర్పాటు చేశారు .
ఆ తర్వాత 14 వ తరానికి చెందిన వెంకట నర సింహ అప్పా రావు   (శని వారప్పేట )ను ,ధర్మ అప్పా రావు అనే వారు .చేతికి ఎముక లేకుండా దాన ధర్మాలు చేయటం తో ,ఆ పేరు సార్ధకమయింది .ఏలూరు సంతాన వేణు గోపాల స్వామి ,నందమూరి వేణు గోపాల స్వామి ,పెండ్యాల సకలేశ్వర స్వామి ,మంద పాక ఎల్లారమ్మ దేవాలయాలను ,భక్తీ శ్రద్ధ ల తో నిర్మించి ,,నిత్య ధూప  దీప నైవేద్యాలకు ”ఈనాములు” ఇచ్చారు .కాశీ ,రామేశ్వర మార్గాలలో ,యాత్రికులకు సౌకర్యాలు కల్పించారు .ధర్మ అప్పా రావు గారిది మెత్తని మనసు .రాత్రి పూట కుక్కలు అరుస్తుంటే ,విని ,ఎందుకు అరుస్తున్నాయో  సేవకులను అడిగి తెలుసు కోని ,చలికి తాళ లేక అరుస్తున్నాయని వారు  చెప్పారట .ఒక ధర్మ నిధి ని ఏర్పాటు చేసి ,కుక్కలకు గోమ్గల్లు ” ‘గొం గళ్ళు  ”కోని పించి ,కప్పించిన భూత దయా పరుడు .గొప్ప సంస్క్రుత్త పండితుడు కూడా .

 బ్రిటిష్ వారిపై సంధించిన అస్త్రం నారాయణ అప్పా రావు(రెబెల్ అప్పా రావు )

ఈ వంశం లో రెబెల్ అప్పా రావు గా నారాయణ అప్పా రావు గారిని భావిస్తారు .బ్రిటిష్ వారితో ”,గెరిల్లా పోరాటం ”చేసి ,వారిని లొంగ దీసుకొన్న ధీరుడు ,వీరుడు .”కప్పం చెల్లించను ”అని ఎదురు తిరిగి ,తన మాటే నేగ్గించుకొన్న ఆత్మాభి మాని .”దండెం గార్డెన్స్ ”అనే చోట ,ఫిరంగుల యుద్ధం జరిగింది .ఆ పేరు తోనే ఆ ప్రాంతాన్ని పిలుస్తారు .స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం లో పాల్గొన్న మరో వీరుడు నూజివీడుకు చెందిన ”తానంకి యేసు రత్నం ”,”చలసాని రాజ గోపాల రావు లు .14 వ ఏట ‘లూధియానా కమిషన్ ”ను ఏది రించి న ధీరులు .బ్రిటిష్ సైనికులకు వ్యతి రేకం గా ,విజయ వాడ రైల్వే సెషన్ లో దూది బేళ్ళ మధ్య దాక్కొని ,,ఒక్క సారి గా బయట పడి ,వ్యతి రేక నినాదాలు చేసిన సాహస బాలుడు .అతన్ని కాల్చి చంప వద్దు అని సైనికులకు ”లూధియానా ”హెచ్చరిక చేసి నట్లు స్థానిక కధనం . .
1814 లో రామ చంద్ర అప్పా రావు మరణించారు .ఆయన కుమారుడే శోభనాద్రి అప్పా రావు .1830 లో పసి తనం లోనే నూజివీడు ప్రభువు అయారు .ఈయనకు ఏడుగురు కొడుకులు .నారయ్య ,రంగయ్య ,వెంకట జగన్నాధ ,వెంకట నర సింహ ,వెంకటాద్రి సింహాద్రి ,వెంకట రామయ్య లు .వీరి లో వీరికి వ్యాజ్యాలు నడి చాయి .ప్రీవీ కౌన్సిల్ దాకా పోయారు .1871 లో,నూజివీడు సంస్థానం ఆరు వాటాలు అయింది .నారయకు వెంట్ర ప్రగడ ,రంగయ్యకు ఉయ్యూరు ,వెంకట నర సింహానికి ,మీర్జా పురం ,వెంకటాద్రి కి కపిలేశ్వర పురం ,సింహాద్రికి తేల ప్రోలు ,వెంకట రామయ్య కు మేడూరు ఎస్టేట్లు దక్కాయి .వెంట్ర ప్రగడ చీలి ,గన్నవరం ముసునూరు ,వెంట్ర ప్రగడ జమీ లు గా మారింది .గన్నవరం వరద రాజ యా రావు కు వెళ్ళింది .
 ఉయ్యూరు రాజా
ఉయ్యూరు రాజా గా మేకా రంగయ్యప్పా రావు గారు  నూజివీడు కేంద్రం గా చక్కగా పరి పాలించారు .1906 లో ఈయనకు ”రాజా ”బిరుదు వచ్చింది .ఈయన కుమార్తె లక్ష్మీ వెంకయ్యమ్మ ను ,నరస రావు పేట జమీందారు కు ఇచ్చి వివాహం చేశారు .రంగయ్యప్పా రావు గారి దత్త పుత్రుడు వెంకటాద్రి అప్పా రావు .వీరి పై జాతీయోద్యమ ప్రభావం బాగా పడింది .మహాత్మా గాంధీ ని నూజివీడు ఆహ్వానించి ,,జమీందారి బట్టలు వది లేసి ,ఖద్దరు ధరించి ,గాంధీజీ కి స్వాగతం పలికిన సంస్కారి .స్వాతంత్రోద్యమానికి నిధులు సేకరించి సమర్పించిన దేశ భక్తుడు .వీరి కుమారుడే ”కుమార రాజా ‘అని పిలువ బడే రాజా రంగయ్యప్పా రావు బహద్దర్ .1894 లో జన్మించారు .తండ్రి తరు వాత రాజ్య పాలన చేశారు .సంస్కృతాంధ్రాలలో మహా గొప్ప పండితుడు .ఆంద్ర  రాష్ట్ర మంత్రి వర్గం లో చేరి విద్యా శాఖా మాత్యులు గా ఎన లేని కృషి చేశారు .ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయ వైస్ చాన్సెలర్ గా వ్యవహరించారు .
ఈ విధం గా మేకా వారి వంశం తర తరాలుగా అభివృద్ధి చెంది ,పాలనకు ,వదాన్యతకు పౌరుషానికి ,విద్వత్తు కు ,నిలయమైంది .ఎందరో కవి పండితులకు ఆలవాలం నూజి వీడు సంస్థానం .నూజివీడు ”వీణలు ”తయారు  చేసే ముఖ్య కేంద్రం .నాణ్య మైన వీణలకు నూజివీడు ప్రసిద్ధి .మిగిలిన సంస్థానాల కంటే ఇక్కడే సాహిత్య పోషణ ,కళా పోషణ ఎక్కువ గా జరిగింది .మంచి సంస్కారం తో నూజివీడు జమీందార్లు ప్రజాభి మానాన్ని పొందారు .ప్రజల హృదయం లో సుస్తిర స్తానం సంపాదించు కొన్నారు .
నుజి వీడు సంస్థానం లో జరిగిన కళా సాహిత్య సేవ గురించి తరు వాత తెలియ జేస్తాను

.ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –18 ఉయ్యూరు సంస్థానం–1

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –17 సంగీతం టీచర్ పద్మావతి గారు

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –16 వీరమ్మ తల్లి చరిత్ర వీరమ్మ తల్లి తిరునాళ్ళు -3

సశేషం –మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –11 -02 -12 .

 ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –18 

ఉయ్యూరు ఒకప్పుడు నూజి వీడుసంస్థానం లోవుండేది .ఆ తర్వాత , ఆ రాజుల పంపకాలలో ఉయ్యూరు సంస్థానం వేరు పడింది ,ఆ వివ రాలన్నీ నేను ”కృష్ణా జిల్లా సంస్థానాలు -సాహిత్య సేవ ”అనే పెద్ద వ్యాసం లో  20 -01 -2007  న రాశాను .ఇది ”కృష్ణా జిల్లా సర్వస్వం ” లో చోటు చేసు కొంది .అందులో వున్నప్రధాన  విషయాలు మీ ముందు ఉంచు తున్నాను .ముందుగా అసలు సంస్థానాలు ఎందుకేర్పడ్డాయి అని తెలుసు కోని ,ఆ తర్వాత ,నూజి వీడు సంస్థానం ఏర్పడిన విధానం అందు లోంచి ఉయ్యూరు సంస్తానంఎర్పడిన వైనం తెలుసు కొందాం .

 సంస్థానాల ఆవిర్భావం

              విజయ నగర రాజ్య పతనం తర్వాత ఆంద్ర దేశం గోలు కొండ ,బీజా పూర్ సుల్తానుల యేలు బడి లోకి వచ్చింది .1686 లో మొగలాయీలు గోల్కొండను వశం చేసు కొన్నారు . తమ అధీనం లో ”దక్కన్ సుబా ”గా మార్చారు .మొగలు సామ్రాజ్యం పతన దశ కు చేరి నపుడు 1713 లో ”కమ రుద్దీన్ అసఫ్ జా  ”ను”నిజాం ఉల్ ముల్క్ ”బిరుదును ఇచ్చి ,దక్కను సుబెదారుని గా చేశారు .ధిల్లీ కి విశ్వాస పాత్రుడు గా వుంటూ ,చివరికి ,వారినే  ఎది రించే ధైర్యం తెచ్చు కోని ,హైదరాబాద్ సుబెదారీ ని స్వతంత్రం గా పరి పాలించాడు .మహా రాష్ట్రు లతో స్నేహమూ చేశాడు .1748 లోఆసఫ్జా చని పోయాడు .సుబా పై పట్టు కోసం ,కొడుకులు పోటీ పడ్డారు .ఇదే అదనుగా ఈస్ట్ ఇండియా కంపెని వారు ,పరాసు వారు ,కొడుకులను చేరా దీశారు .విభజించి ,పాలించే నైజాన్ని నిరూపించారు .1757 నుంచి 1857 వరకు ”కుంఫిని యుగం ”గా భావిస్తారు .ఉత్తర సర్కారు నవాబు ,ఆర్కాటు నవాబు ,హైదరాబాద్ సుబేదారు కు  లోబడి పోయారు .అవసరం అయినపుడు ,నిజాముకు సేనలు పంపటం ,,సంవత్స రానికి తొమ్మిది లక్షల రూపాయలు  నిజాం కు చెల్లించే ఒడంబడిక చేసు కొన్నారు .కుమ్ఫినీ వారి దుబాసి ”కాండ్రేగుల జోగి పంతులు ”నిజాం కు ,కంపెని కి మచిలీ పట్నం లో ఒడంబడిక కుదిర్చాడు .1768 ,1779 లలో సర్కారు జిల్లా ల పై కూడా ,కంపెని అధికారం పొందింది .1788 లో ”మూర్తి జోన్నగరు  ”(గుంటూరు జిల్లా )కూడా ,వారి స్వాధీనమై పోయింది .భూస్వాములు బల వంతు లై ,కంపెనీ వారి దాక్షిణ్యం తో జమీందారి భోగాలను అనుభ వించారు .పన్నులు వసూలు చేయటం ,స్థానికం గా వుండే వీరి వల్లే సాధ్యం అని గ్రహించి ,1793 అప్పటి గవర్నర్ ”కారన్ వాలీసు ”–”శాశ్వత భూమి శిస్తు విధానం ”తెచ్చి ,జమీందార్లకు భూమి పై వంశ పారం పర్య హక్కు కల్పించాడు .వీరి ద్వారా శిస్తు వసూలు చేయించాడు .ఆస్తి హక్కు ఇస్తూనే ,వారి ప్రాబల్యం తగ్గించే జాగ్రత్తలు కంపెనీ ప్రభుత్వం తీసు కొన్నది .1802 లో దక్షిణ దేశం లో ”శాశ్వత శిస్తునిర్ణయ విధానం ”అమలు లోకి వచ్చింది .శిస్తు బకాయి కట్టక పొతే ,జమీందారు ను తొల గించి ,జమీ ని లాకునే వారు .సర్కారు భూములను ,తామే స్వయం గా రైతులకు ఇచ్చి సాగు చేయించే వారు .ఈ సమయం లోనే జమీందార్ల రాజా రికం ఖాయం చేస్తూ ,”హవేలీ ”భూముల్ని బహిరంగం గా  వేలం పాట పెట్టె ”రెవెన్యు సెటిల్   మెంట్ ”చేశారు .రెండొంతులు కంపెనీకి ,ఒక వంతు జమీందార్లకు చెడె ఒడంబడిక ఇది .1938  .నాటికి ఆంద్ర జిల్లాలలో జమీందారీ ల సంఖ్య 448 . అరవైశాతం గ్రామాలు జమీందార్ల అధీనం లోనే ఉండేవి .రైత్వారీ గ్రామాలు ముప్ఫై మూడు శాతమే నని ఆచార్య తూమాటి దోణప్ప తేల్చి చెప్పారు .

  జమీందారి యుగం 

1887 నుంచి జమీందారి యుగం ప్రారంభమైంది అంటారు చారిత్రిక పరి శోధకులు ఆరుద్ర .జమీన్ అంటే భూమి .దార్ అంటే అది పతి .వీళ్ళనే పాశ్చాత్య దేశాల్లో ”ఫ్యూడ లిస్టులు” అన్నారు . ఈ భాగాలను ”సంస్థానాలు ”అని కూడా పిలుస్తారు .సంస్థ అంటే ఉనికి అని అర్ధం .సంస్థానం అంటే ఆకృతి ,సన్ని వేశం ,గుర్తు అని నిఘంటువు చెబుతోంది .అంటే ,ఆయా ప్రదేశాల ఆకృతిని చెప్పేవి సంస్థానాలు .వాటి ఉనికికి ,ప్రజల మనికి కి తోడ్పడేవి .వారి పరి పాలనకు ,పోషణకు ,రాజా కీయ చతురత కు ,న్యాయ నిబద్ద ట కు గుర్తు గా ,నిలి చేవి అని భావించాలి .సంస్థానాల పాలకులను సంస్తానా దీశులుగా భావిస్తాం .సంస్తానా దీశుల్లో కవులు ,రచయితలు సంగీత జ్ఞులు వున్నారు . వ్యాస నాలతో ,ఆడంబరాలతో డబ్బును ,మంచినీళ్ళ ప్రవాహం గా ఖర్చు చేసి ,జమీ లోని ప్రజల గోడు పట్టించు కోని వారూ వున్నారు .కళా పోషణ చేసి ,చరితార్దు లయిన వారూ వున్నారు .స్త్రీలు కూడా జమీన్దారినులు గా వుండి ,సుపరి పాలన అందించారు .ప్రజల్ని కన్న బిడ్డల్లా చూసుకొన్న వారు కొంద రైతే ,పనులతో నడ్డి విరగ కొట్టిన వారు కొందరు .ఇలాంటి వారి పై చిలక మర్తి లక్ష్మీ నరసింహం గారు ”నేల దున్నుద మన్న ,
జాల తరము పన్ను ,-నీరు గావలె నన్న నీటి పన్ను ” అన్న పద్యం లో చక్కగా ఎండ గట్టారు .రాబడి పన్ను ,సంత పన్ను ,మున్సిపల్ పన్ను ,హాసిల్ పన్ను ,స్టాంపు పన్ను వగైరా లతో ప్రజల్ని పీల్చి ,పిప్పి చేసే వైనాన్ని వివ రించారు .పంట పండించే వారికి గడ్డి మాత్రమే మిగులు తోందని ,రైతుల బాధలను కళ్ళకు కట్టించారు .పాను గంటి వారు కూడా సాక్షి వ్యాసాల్లో జమీందారీ అది కారాన్ని తూర్పార  బట్టారు .
  జమీందారీ రద్దు 
జమీందారీ దౌష్ట్యాన్ని సహించ లేని ప్రజల్లో క్రమం గా ఆలోచన పెరిగి ,సంఘటితం అయారు .1915 లో కృష్ణా జిల్లా రైతు సంఘం ఏర్పడి ,మిగతా జిల్లాలకు ఆదర్శ ప్రాయం ఆయనది .కమ్యూనిస్టులు ,సోషలిస్టులు ,చేయూత నిచ్చారు .ఉద్యమాలకు వెన్ను దన్ను గా నిలిచారు .1936 లో ”అఖిల భారత కిసాన్ సభ ”జరిగింది .ఆంద్ర రాష్ట్ర రైతు రక్షణ  యాత్ర 1937 లో జూలై  మూడు న ఇచ్చాపురం లో ప్రారంభం అయింది .1532 మైళ్ళు ,కాలి నడకన ,మిగిలిన దూరాన్ని బస్సుల్లో పర్య టించి ,1938 మార్చ్ 27 న మద్రాస్ చేరింది .మద్రాస్ అసెంబ్లీ స్పీకర్ బులుసు సాంబ మూర్తి గారికి ,రాజాజీ జి కి వినతి పత్రాలు సమర్పించి ,వేలాది మంది కిసానులు ఆదు కోమని కోరారు .జమీందారి రద్దు కు సిఫార్సు చేయ మన్నారు .చివరికి రాయీ గా భూమికి యజ మాని రైతే నని ,జమీందారు ఏజెంట్ మాత్రమే నని ,అడవులు వగైరా ప్రజలవే నని ,రాజాజీ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది .1940 లో గొట్టి పాటి బ్రహ్మయ్య గారు మునగాల జమీ లోని అక్రమాలను అధ్యయనం చేసి ,రిపోర్ట్ ఇచ్చారు .దీన్నే ”బ్రహ్మయ్య అవార్డ్ ”అంటారు .చివరికి ప్రభుత్వం దిగి వచ్చి సంస్థానాలను ,జమీనులను రద్దు చేసి ,రైతులకు ,ప్రజలకు శాశ్వతం గా మేలు చే కూర్చింది .
దీని తర్వాత” నూజి వీడు సంస్థానం ఆవిర్భావం ” గురించి తెలియ జేస్తాను .
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –11 -02 -12 .

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –17 సంగీతం టీచర్ పద్మావతి గారు

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –16 వీరమ్మ తల్లి చరిత్ర వీరమ్మ తల్లి తిరునాళ్ళు -3

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

కొన్ని సుసర్ల పాటలు

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –17

మేం ఉయ్యూరు వచ్చే సరికి (1951 )మా మామయ్య గుండు గంగయ్య గారి అమ్మాయి రాజ్య లక్ష్మి ఒక సంగీత టీచర్ దగ్గర సంగీతం నేర్చు కొంటోంది .ఆవిడ విష్ణాలయం దగ్గర ఇళ్ళల్లో ఎక్కడో అద్దెకు ఉండే  వారు .ఆమెకు ఒక అబ్బాయి కూడా వున్నట్లు గుర్తు .మా పెద్దక్కయ్య లోపా ముద్ర  ,చిన్నక్కయ్య దుర్గ అప్పటికే కొంత సంగీతాన్ని హిందూ పుర లో ఉండగానే నేర్చు కొన్నారు .చిన్నక్కయ్య కుఅక్కడి గరల్స్ స్కూల్ లో సంగీత విద్య బానే అబ్బింది .అందుకని ఆ సాధన కొన సాగించాలని , ఇక్కడ మళ్ళీ  ఆ టీచర్ గారి దగ్గర సంగీతం నేర్చు కోవాలనుకున్నారు .అమ్మా ,నాన్న ,అంగీకారం తో సాధన మొద లైంది .
సంగీతం టీచర్ గారి పేరు పద్మావతి .అప్పటికి సుమారు 45 ఏళ్ళ వయసు వుంటుంది .చామన చాయగా ,పొట్టిగా బొద్దు గా వుండే వారు .చీర కుచ్చెళ్ల దగ్గర హాండ్ కర్చీఫ్ పెట్టు కోని వచ్చే వారు .మామయ్య కూతుర్ని మేము ”దాచ్చి ”అనే వాళ్ళం .మా ఇద్దరు అక్కయ్యలు, దాచ్చి, మా వాకిటి వరండాలో సంగీతం నేర్చుకొనే వారు. టీ చర్  గారు సరిగ్గా అయిదింటికి వచ్చే వారు .ఒక గంట పైనే సంగీతం నేర్పే వారు .నేర్పిన దాన్ని వీళ్ళు మళ్ళీ సాధన చేసి ,మర్నాటికి రెడి గా తయారయే వారు .ముందుగా స,రి ,గ ,మలు నేర్పే వారు .తర్వాత స్వరాలు ,ఆ తర్వాత జంట స్వరాలు ,తర్వాత కృతులు వరుస గా నేర్పేవారు .మా వాళ్ళు రోజూ ”లంబోదర లకు మికరా -అంబా సుత అమర వినుత -లంబోదర లకు మికరా ‘అనేది నిత్య సాధన గా చేసే వాళ్ళు .అది మాకూ నోటికి వచ్చేసింది .వాళ్ల తో పాటు మేమూ పాడే వాళ్ళం .టీచర్ గారు తాళం వేయటం బాగా గుర్తుంది .చాలా తేలిగ్గా ,శబ్దం రాకుండా వేసే వారని జ్ఞాపకం .ఆమె గొంతు స్పష్టం గా వుండేది .స్వరాలు  ,కీర్తనలు బాగా పాడే వారు .ఆమె శిక్షణ చాలా నిర్దుష్టం గా ఉండేదని చిన్నక్కయ్య చెప్పింది . వారి నుంచి ,తాము ముగ్గురం ఎంతో నేర్చు కున్నానమని ,ఆమె ను మరువ లేమని చెప్పింది .కనీసం పది సంవత్స రాలు ఆ టీచర్ గారి వద్ద సంగీతం నేర్చారు .అప్పుడు ఇంటికి అచ్చి సంగీతం నేర్పటమే వుండేది .ఒకటి రెండు సార్లు ఆమె ,వైఖానస ఉత్స వాలాలో  విష్ణాలయం,అవతలి వైపు మెట్ల కింద ఖాళీ స్థలం లో పందిరి కింద కచేరీ చేసి ,అందర్నీ మెప్పించారని చిన్నక్క దుర్గ అన్నది .భేషజం లేకుండా ,చాలా సామాన్యం గా ,ఎంతో బీడిం గా వుండే వారామే .తల వంచుకొని నడి చే వారు .గర్వం లేదు .మ ఇంటిలోనే కాక ,మా బంధువు లైన సూరి శ్రీ రామ మూర్తి గారింటికి కూడా వెళ్లి వారి అమ్మ్మాయి కమల కు కూడా సంగీతం నేర్పేవారు .వీరి తో పాటు ,ఆది రాజు నరసింహా రావు గారింట్లో వారమ్మాయి సుందరికి ,చోడ వరపు చంద్ర శేఖర రావు గారింట్లో వారి కూతురు తేజ  కు ఇళ్ళకు వెళ్లి నేర్పే వారు  .అంతే– ఇంకేవరింటికి వెళ్లినేర్పి నట్లు చూడ లేదు .ఆ రోజుల్లో ఒక్కొక్కరికి నెల కు  పది రూపాయల కంటే ఎక్కువ ఇచ్చే వారు కాదను కొంటాను .ఆ డబ్బుతో మరి సంసారం ఎలా గడిపే వారో ఆశ్చర్యమే .అదీ చాలా గుంభన గా వుండే ఆ టీచర్ .ఇప్పటికి అరవై ఏళ్ళు దాటినా ఇంకా మనసు లో మెదులుతూ  వున్నారు .మా చిన్నక్కయ్య కు బానే వచ్చేది సంగీతం .పెద్దక్కకు ఎక్కువ సాధన చేస్తే కాని వచ్చేది కాదు .మా మామయ్య గారి అమ్మాయి” దాచ్చికి” అసలు సాధన సాగేది కాదు .అయినా ,విసుక్కో కుండా అందర్నీ సమానం గా చూసే వారు ఆమె .మా ఇళ్ళల్ల లో పెళ్ళీ ,పేరంటాలకు ఈ ముగ్గురి సంగీతమే హై లైట్ .మంగళ హారతి పాటలు వీళ్ళే పాడే వారు .మా ఇంట్లోనే కాదు ఎవరింట్లో నైనా వీరిదే పెద్దరికం .
ఇంతకీ సంగీతం టీచర్ గారి భర్త వున్నారా ,లేదా అని ప్రశ్న గా వుండేది .ఎప్పుడు ఆయన్ను చూసినట్లు లేదు .బహుశా కారణాంత రాల వల్ల వేరు గా వుండే వారని తెలిసింది.అబ్బాయి తో మాత్రం మాకు బాగా పరిచయం వుంది .టీచర్ గారు ఎప్పుడు వారి తండ్రి గారు” గరిక పర్తి  కోటయ్య’ ‘ గారిని జ్ఞాపకం చేసు కొనే వారు .తండ్రి గొప్ప సంగీత విద్వాంసులని చెప్పే వారు .అప్పుడు కోటయ్య దేవర గారి గురించి ,నాకు ఏమీ తెలీదు .ఆ తర్వాత వారి కీర్తి సంపద గురించి బాగా తెలిసింది .అంతటి మహా విద్వాంసుడి కుమార్తె కు ,సంగీత సరస్వతికి ,ఈ బాధ లేమిటో ఆ భగ వంతునికే తెలియాలి .ఇప్పుడు తలచు కొంటె జాలి వేస్తుంది .ఇన్ని బాధలను భరిస్తూ ,సంగీతం నేర్పుతూ ,తండ్రి వారసత్వాన్ని కొన సాగించిన ఆ సంగీతమ్మ కు నివాళులు అర్పిస్తున్నాను .ఒక్క సారి గరిక పర్తి  కోటయ్య దేవర గారి సంగీత వైభవాన్ని ఫ్లాష్ బాక్ లోకి వెళ్లి చూద్దాం . .

 గరిక పర్తి  కోటయ్య దేవర 

రస జగత్తును ‘ఊయల’ ఊపిన గరికపర్తి కోటయ్య దేవర – తనికెళ్ళ భరణి

ఆంధ్ర గాయక పితామహులు గా కీర్తి పొందిన గరిక పర్తి కోటయ్య దేవర ,చల్ల పల్లి ఆస్థాన సంగీత విద్వాంసులు .వీరి చిన్న తనం గురించి ఒక కధ వుంది .1864 బందరు ఉప్పెన లో పసి పిల్లాడు గా వున్న కోటయ్య ,ఉయ్యాల తో సహా ,నీటిలో కొట్టుకు పోయి ,ఒక కుంకుడు చెట్టు కు చిక్కు కున్నాడు .పిల్లాడు క్షేమం .తర్వాత ,చిన్న తనం లోనే ,”కొబ్బరి చిప్పకు గుర్రపు వెంట్రుక కట్టి ,కమాను తో సంగీతం   వాయించే వాడు .ఏ గురువు అవసరం లేకుండా సంగీతం అబ్బిన ధన్య జీవి .తండ్రి శిక్షణ లో ,విద్వాంసులై ,వాయులీనం లో ప్రతిభ సంపాదించారు కోటయ్య దేవర .ఒక సారి హైదరా బాద లో తన్మయుడై గానం చేస్తూ ,వాయులీనం తో సాధన చేస్తుంటే ,అప్పటి ప్రభువు’ ‘సాలార్   జంగ్ బహద్దర్ ”గమనించి ,ముచ్చట పడి ,”చిన్నన్న ”అనే సంగీత   విద్వాంసుని కి అప్ప గించి సంగీతం నేర్పించాడు .ఆయన ప్రతిభా పాటవాలకు అబ్బుర పడి ,  తన” సంస్థాన సంగీత విద్వాంసుని” గా ,నియమించాడు .తన ప్రతిభ ను గుర్తించిన ”రాజ గోపాలా చారి ”అనే వారిపై వర్ణం రాసి ,భక్తి చాటు కొన్నారు .మంచి సంగీత  విద్వాంసుని గా ,ప్రఖ్యాతి వచ్చింది .తంజావూరు మహా రాజు ”ఆస్తాన  సంగీత విద్వాంస పదవి ”కి ఆహ్వానిస్తే ,మర్యాదగా తిరస్కరించారు కోటయ్య దేవర .
బందరు చేరు కోని సంగీత పాథ(paatha ) శాల ఏర్పరిచి ,ఉచితం గా భోజనం పెట్టి ,విద్యార్ధులకు నేర్పించి నట్లు  ప్రముఖ రచయిత ,నటుడు శ్రీ తనికెళ్ళ భరణి తమ ”ఎందరో మహాను భావులు ”గ్రంధం లో రాశారు.ఆ కాలమ్ లో వీరిని అందరు ”జంగం కోటయ్య ”అనే పిలిచే వారు .ఆ పేరు తోనే వారు సుపరిచితు లయారు .గీతాలు ,వర్ణాలు ,స్వర జతులు ,కీర్తనలు రాసిన” వాగ్గేయ కారులు ” కోటయ్య దేవర .తోటల వల్లూరు సంస్థాన జమీందారు ”భాష్య కార్లు నాయుడు ”గారి పట్టాభి షేకానికి ,తిరుపతి కవులను ఆహ్వానించి సత్కరిస్తే,ఆ తర్వాత వచ్చిన జమీందార్ సత్య నారాయణ ప్రసాద్ గోపాల స్వామి ఉత్స వాలు ఘనం గా నిర్వ హించే వారు .శాస్త్ర చర్చలు ,అవధానాలు ,నాటక ప్రదర్శనలు నిర్వహించారు .నాట్యోత్స వాలను ,సంగీత సభలను నిర్వ హించారు .గరిక పాటి కోటయ్య దేవర గారిని”వల్లూరు సంస్థాన సంగీత విద్వాంసుని” గా చేసి ,సంగీత సరస్వతీ సమార్చనం చేశారు .
ఇంతటి మహా విద్వాంసుని కూతురు జీవిక కోసం  సంగీత పాఠాలు చెప్పటం బాధా కరమే .విధి వ్రాత ఎవరు తప్పించ లేరు . సంగీతం టీచర్   పద్మావతి గారు ,సంగీతాన్నే నమ్ముకొని దానినే తండ్రి లాగా అందరి కి బోధిస్తూ ,గౌరవం గా జీవించారు .అది చాలు వారిది ధన్య జీవనం అని తెలప టానికి .
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –10 -02 -12

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –16 వీరమ్మ తల్లి చరిత్ర వీరమ్మ తల్లి తిరునాళ్ళు -3

వ్యాస ,వాల్మీకి  హృదయ కళా మర్మజ్ఞులు
శ్రీ కాళూరి వ్యాస మూర్తి గారు 

— సంపూర్ణం
ఇవన్నీ అభినవ వ్యాసు లైన ,అభినవ వాల్మీకు లైన స్వర్గీయ కాళూరి వ్యాస మూర్తి గారి వాల్మీకి  రామాయణ సుధా సాగర అంతర్గతనిధి నిక్షేపాలు .
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –10 -02 -12 .
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

gajallu – m d syamala

సరస్వతీ పుత్రుని శివ తాండవం —6

భగవద్గీత లో కూడా ,గీతా చార్యుడు శ్రీ కృష్ణుడు ‘అనన్యాస్చింత యంతోమాం ,ఏ జనాః పర్యు పాసతే –తేషాం నిత్యాభి యుక్తానాం -యోగ క్షేమం వహామ్యహం ‘.శివా నంద లహరి లో భగవత్పాదులు శ్రీ శైల మళ్లి కార్జున ,భ్రమ రాంబా లను ఎలా దర్శించారో చూడండి .

”సంధ్యా రంభ విజ్రుమ్భితం శృతి శిర స్తానానంత రాదిష్టితాం
సప్రేమ భ్రమ రాభి రామ ,మసక్రుత్ సద్వాసనా శోభితం
భోగీన్ద్రాభరణం -సమస్త సుమనః పూజ్యం గుణా విష్క్రుతం
సేవే శ్రీ గిరి మళ్లి కార్జున మహా లింగం శివా లింగితం .”

నల్లని మేఘాన్ని చూస్తె ,నెమలి నాట్యం చేస్తుంది .అలాగే ఉమా దేవి ని చూసిన శివుడు నాట్యం చేస్తున్నాడని శ్రీ శంకరులు –

”ఆకాశేన శిఖీ ,సమస్త ఫణి నాం,నేతా కలాపీ నతా
నుగ్రహే ప్రనవోప దేశ నినదైహ్ కేకీతి యోగీయతే
శ్యామం శైల సముద్భువాం ,ఘన రుచిం ,దృష్ట్యా నటంతం ,ముదా          వేదాన్తోప వనే విహార రసికం తం నీల  కంఠం భజే ”

సరస్వతీ పుత్రుని శివ తాండవం -5

ఒకప్పుడు శుక మహర్షి తన తండ్రివ్యాస భగ వానులను ,శివ కేశవులను గురించి ,లక్ష్మీ నారాయనులను గురించి కొన్ని ప్రశ్నలు అది గాడు .వాటికి సమాధానం గా ,సాక్షాత్తు పర మేశ్వరుడే శుక మహర్షికి వివ రాలు తెలి పాడు .”బ్రహ్మ ,విష్ణు ,మహేశ్వరులు ఒక్కరే .వారి భార్య లైన సరస్వతి ,లక్ష్మి ,పార్వతులు ఒక్కరే .మన దృష్టి లోనే వేరుగా కని పిస్తారు .ఉన్నాత స్తానాల్లో వున్న వారికి అంతా ఒక్కారు గానే కని పిస్తారు .

”ఏ నమశ్యంతి గోవిందం ,తే నమశ్యంతి శంకరం -ఏ యర్చయింతి హరిం భక్త్యా ,తే అరచ యంతి వృష ధ్వజం
ఏ రుద్రం నాభి జాయంతి ,తేన జాయంతి కేశవం -రుద్రత్ప్రవర్తతే బీజం -బీజయోని ర్జనార్దనా
యో రుద్ర స్వయం బ్రహ్మా ,యో బ్రహ్మ సహుతాశానః -బ్రహ్మ ,విష్ణు ,మాయో రుద్రా
అగ్ని స్టోమా త్మకం    జగత్ ”.    అని చెపుతూ ,
”పుల్లింగ సర్వ మీశాన ,స్త్రీ లింగ భవత్సుమా –ఉమా రుద్రాత్మకా సర్వాఃప్రజా స్థావర జంగామాః
వ్యక్తం సర్వ ముమా రూపం -అవ్యక్తం తూ మహేశ్వరః
ఉమా శంకర యోర్యోగః సయోగో విష్ణు రుచ్యతే
యస్తు తస్మై నమస్కారం ,కుర్యాద్భక్తి సమన్వితః         అని వివ రిస్తూ ,ఎవరు శివ భక్తులో ,వారు విష్ణు భక్తులు కూడా అని తెలియ జెప్పాడు వ్యాస ముని .
”అంత రాత్మా భవేత్ బ్రహ్మా -పరమాత్మా మహేశ్వరః
సర్వేషా మేవ భూతానాం -విష్ణు రాత్మా సనాతన
అస్య త్రైలోక్య వృక్షస్య -భూమౌ విటపి శాఖిననః
అగ్రం ,మద్యం ,తదా మూలం -బ్రహ్మ ,విష్ణు ,మహేశ్వరః
కార్యం విష్ణు హ్  ,క్రియా బ్రహ్మా – కారణం తు   మహేశ్వరః
ధర్మో రుద్రో ,జగద్శ్ విష్ణు హ్ -సర్వం జ్ఞానం పితామహః
శ్రీ బ్రహ్మ ,రుద్రేతి -యంతం బ్రయా ద్విచ క్షణః
కీర్తి నా త్సర్వ దేవస్య -సర్వ పాపైహ్ ప్రముచ్యతే ”           అని వివరిస్తూ
”రుద్రో నర-ఉమా నారీ -తస్మై తస్మై నమో నమః
రుద్రో బ్రహ్మా ,ఉమా వాణీ  తస్మై తస్మై నమో నమః
రుద్రో విష్ణు ,ఉమా లక్ష్మీ  తస్మై తస్మై నమో నమః ”
ఈ రక మైన అద్వైతాన్ని ,సర్వ దేవతా సమ భావాన్ని ,ఆచార్యుల వారు తమ శివ తాండవం లో ఎంత గొప్ప గా చూపించారో గమనించాం . వారు  త్రికాలాలకు ,త్రిమతాలకు ,అతీతం గా ఆలో చించి ,అందించిన సందేశం సందేశం అది .ధన్య జీవి ,పుణ్య మూర్తి పుట్ట పర్తి వారు .

         శివా శివులు 

” నమశివాభయం  ,నవ యౌవనాభాం -పరస్పరా క్లిష్ట ,వపుర్ధరాభ్యాం
నాగేంద్ర కన్యా ,వృష కేత నాభ్యాం –నమో నమః శంకర  పార్వ తీభ్యాం
అని ఆది శంకరా చార్యులు ప్రార్ధించారు .దీనికి దీటుగా  భీమ ఖండం లో శ్రీ నాద మహా కవి సార్వ భౌముడు ,ఎంత అద్భుతం గా వర్ణించాడో చూడండి .ఇది వ్యాస భగ వానునికి కాశీ లో కని పించిన విశ్వనాదాన్న పూర్ణ ల ఆకృతి .
”చంద్ర బింబానన ,చంద్ర రేఖా మౌళి –నీల కుంతల ఫాల -నీల గళుడు
ధవళా యతేక్షణ ,-ధవళా ఖిలాంగుడు -మదన సంజీవని -మదన హరుడు
నాగేంద్ర నిభయాన -నాగ కుండల ధారి -భువన మోహన గాత్ర -భువన కర్త
గిరి రాజ కన్యకా ,గిరి రాజ నిలయుండు ,సర్వాంగ  సుందరి  సర్వ గురుడు
గౌరి ,శ్రీ విశ్వ నాధుండు -కనక రత్న మెట్టి చట్టలు బట్టు కొనుచు
యేగు దెంచిరి వొయ్యార మెసగ ,మెసగ -విహరణ క్రీడ ,మా యున్న వేది కపుడు ”
అద్వైత మాతా చార్యులు ఆది శంకరులు ”శివ -శివా ”ద్వంద్వానికి చేర్చి ”సాంబ సదా శివుని ”అంటే అంబ తో కూడిన శివుని ఆరాధించారు .దాని పై ”సౌందర్య లహరి ”చెప్పారు .మొదటి శ్లోకం లోనే ”శివా శివులు ”కు నమస్కారం చేస్తూ ఇలా అంటారు .”కలాభ్యాం చూడాలంకృత  శశి కలాభ్యాం నిజ తపః -ఫలాభ్యాం -భక్తేషు ప్రకటిత ఫలాభ్యాం భవ తుమే
శివాభ్యాం అస్తోక త్రిభువన శివాభ్యాం హృది పునర్భావాభ్యాం -ఆనంద స్ఫూర దనుభావాభ్యాం నతి రియం ”

సశేషం
మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –09 -02 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

ఆహ్వానం

 సరస్వతీ పుత్రుని శివ తాండవం –4

— నాట్యానికి అవసర మైన సర్వ లక్షణా లను వివరిస్తూ ,అవి ఒక దానితో ఒకటి కలిసి యెట్లా రసోత్పత్తి చేస్తున్నాయో వివ తీస్తారు పుట్ట పర్తి  వారు .
”కర ముద్రికల తోనే -గనుల చూపులు దిరుగ
దిరుగు చూపుల తోనే ,బరువెత్త హృదయమ్ము
హృదయమ్ము వెనువెంట ,గదిసి కొన భావమ్ము
కుదిసి భావము తోనే ,కుదురు కోగ రసమ్ము
శిరము గ్రీవమ్ము ,పేరురము ,హస్త యుగమ్ము
సరిగాగ మలచి ,గండరువు నిల్పి న యట్లు
తారకలు జలియింప ,దారకలు నటియింప
గోరకములై ,గుబురు కొన్న జూటము నందు
నురగాలి ,నలి రేగి ,చొక్కి వీచిన యట్లు
పరపులై పడ గల్ప పాద పంబుల బూవు
లాడే నమ్మా శివుడు ,పాడే నమ్మా భవుడు ”
ఘల్లు ఘల్లు న శివుని కాళ్ళ గజ్జెలు మ్రోగగా ,నాట్యాన్ని తిలకిస్తూ ,సకల భువనాలకు కల్గిన ఆనందాన్ని వర్ణిస్తూ ,ఆ ఆనందం ఎంత స్వచ్చ మైనదో తెలియ జేయ టానికి ,సృష్టి లోని తెల్లని వస్తువుల నన్నిటినీ వర్ణిస్తారు .
”తేలి బూదే తెట్టులు కట్టి నట్లు ,చలి కొండ మంచు కుప్పలు పేర్చి నట్లు ,ముత్తెపు సౌరులు   పోహళించిన యట్లు ,అమృతమును ఆమతించి నట్లు ,ఘన సారాన్ని ,కల్లాపి చల్లి నట్లు ,మనసు లోని సంతోషం కనుల కని పించి నట్లు ”ఆనందం తాండ వించింది ఎల్లెడలా” .ఇందులో తెలుపు స్వచ్చత వినిర్మలత ,చల్లదనం అన్నీ కల గలిపి వున్నాయి .
పైన చెప్పిన దానికి పూర్తిగా   విభిన్న మైన విషయం తో ”,నీల గళుని ”నాట్యం చే కల్పింప బడిన నీలిమ వ్యాప్తి చెంద టాన్ని ,కడు చమత్కారం గా వర్ణిస్తారు .
”మబ్బుగములు లుబ్బి కోని ప్రబ్బి కొన్న విధాన
నబ్బురపు నీలిములు  లిబ్బి సేరు విధాన
నల్ల గలువలు దిక్కు లేల్లె విచ్చు విధాన
వగలు కాటుక కొండ పగిలి చెదరు విధాన
దగిలి చీకటులు గొప్పగా గప్పెడు విధాన
దన లోని తామసము కనుల జారు విధాన
గులుకు నీలపు గండ్ల ,దళుకు చూపులు బూయ
ఘల్లు ఘల్లు మని కాళ్ళ చిలిపి గజ్జెలు మ్రోయ
ఆడేనమ్మా శివుడు ,పాడే నమ్మా భవుడు ”
నాట్య వేగాన్ని ఉధృత గతిలో వ్యక్త పరుస్తూ ,విన్యాస ,విలాసాలను చక్కగా చూపించారు ,శివ కవి శ్రేస్తులు  ఆచార్యుల వారు .
”హంసాస్యమును హంసభాగానికి ఆనించి ,కలికి చూపుల చంపకములు పై జల్లి ,పక్కకు కాంతాన్ని మెలకువ గా నాడించి    ,గ్రుడ్లు చక్రాల్లా తిప్పి ,కను బొమలను ధనువుల్లా వంచి ,భూమిపై నొక కాలు ,దివి పై నొక కాలు వుంచి ,శివుడు నాట్యం చేస్తుంటే ,ఇలలో చెలువు (సౌందర్యం )రూపై నిల్చి నట్లున్నాడట .దేవతలు భక్తీ తో స్తోత్రాలు చేస్తున్నారు కనులు భావాలు ఏ విధం గా  ఎగ  జిమ్మాయో వివరిస్తున్నారు .
”ఒక సారి దిరములై ,యుండి కాంతులు
ఒక్క సారి గంట వేసి కోని ఫూత్క్రుతి జిమ్ము
నొక్క సారి మను బిళ్ళ యోజ చెంగుల దాటు
నొక సారి వ్రేలు వాడిన పూల రేకులై
యొక సారి దుసికిళ్ళు వోవు చిరు చేపలై
యొక సారి ధనువు లై యుబ్బు కన్నుల బొమ్మలు ”
హస్త విన్యాసం అమోఘం గా సాగింది .అవి స్థంభ యుగమో ,నీప శాఖా ద్వయమో ,తెలియటం లేదు .కుంభి కర కాండములలో గోన బైన తీగలో అర్ధం కావటం లేదు .సుమ దామమా ?శిరీషములే నిల్చెనా ,అన్నట్లున్నవి .ఇవేవీ కాక తటిత్ ప్రభా తాండవమా ?అని పిస్తోంది .మంద గతి లో కది లేటప్పుడు ,చేతులు కంపిస్తున్నాయి .శీఘ్ర గతి లో ,కాన రావటం లేదు .ఎంత అనుభవ సారం  రంగ రించారో తెలుస్తుంది .
మయూరా లాపన శివ తాండవం లో ,షడ్జమం గా వుంది .చికిలి గొంతుకతో కూసే కపి స్వరం సకలేశ్వ రుని ,శృతి స్థాయికి ,పంచమం వాయు పూరిత  వేణు వర్గం తాండ వానికి ,తార షడ్జ మాన్ని అందు కొంది .సహజ సిద్ధ మైన ,వాణిని ,సరిగ్గా ,నాట్య విధానాలకు ,జత చేసి ,చూపిన అద్భుత సన్ని వేశం .
 శాస్త్ర విధానం -స్వేచ్చ
  ఈ విధం గా సాగిన శివ తాండ వాన్ని ,తిల కించిన వారి లో కలిగిన మార్పులను ,పుట్ట పర్తి వారు చక్క గా చూపారు .
”సరి గాగ ,రూపించి షడ్జమ ము పట్టంగ
శర జన్ము తేజీ పించము విప్పి నర్తింప
ఋషభ స్వరంబు కుల్కించి పాడిన నంది
వృష భంబు చేల రేగి నియతి మై లంఘింప
నందంబు గా దైవతా లాప నము సేయ
గంధర్వ లోకంపు గనుల బూవులు బూయ
బని బూనుచు నిషాద స్వరము రక్తి కి దేగ
వెనకయ్య బృంహితము   ,వెనుక దరుము క రాగ ”
నాడే నమ్మా శివుడు ,పాడే నమ్మా భవుడు ”
ఇందులో ,జంతువులకు వానికి ఇష్టమైన  రాగాలను జత కూర్చటం లో కవి నేర్పు కనిపిస్తుంది .భరత శాస్త్ర విధానాన్ని అనుసరించి ,నాట్యము సాగు తున్నా ,కళ కు స్వేచ్చ కావాలని కోరు తారు ఆచార్యుల వారు .
”శాస్త్రములను దాటి ,తన స్వాతంత్ర్యమును బూని
శాస్త్ర కారుల యూహ సాగు మార్గము  జూపి
భావ రాగ మూల సంబంధంబు ,రాగ లీ
లా విశేషంబు నుల్లాసంబు గది యింప
భావమే శివుడు గా బ్రమరి చుట్టెడి భంగి
తానే తాండవ మౌనో ,!తాండవమే తానౌనో
ఏ నిర్ణయము దనకే బూని చేయగ రాక

 సరస్వతీ పుత్రుని శివ తాండవం –3

— 
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

 సరస్వతీ పుత్రుని శివ తాండవం –2

శ్రీ పుట్ట పర్తి వారి ”శివ తాండవం ”కావ్యాన్ని చదివి ,విని ప్రముఖ హిందీ రచయిత ”దినకర్ ”,మళయాళ కవులు పులకించి పోయారు .అందులోని శబ్ద మాధుర్యానికి విశేషం గా ఆకర్షితు లయారు .శివ తండ వాన్ని ,ఆచార్యుల వారు తమ స్వంత గొంతు తో వినిపిస్తుంటే ,మన మనో నేత్రం ముందు ,ఆ పరమ శివుని తాండవ నృత్య కేళీ వినోదం సాక్షాత్కా రిస్తుంది .అంతటి ధన్య జీవి వారు .శివ తాండవం సమస్త జీవ కోటికీ ,పరమానందాన్ని సమ కూర్చేది .”తపశ్వి ”అయిన కవి మాత్రమే రాయ గలిగిందీ అనుభవించి ,అనుభవింప జేయ గలిగిందీ .”నాన్ రుషి హ్ కురుతే కావ్యం ”   ”అన్నది ఈ సరస్వతీ పుత్రులకు చక్కగా అన్వ యిస్తుంది .వారి మనో గొచరం కాని విష్యం లేదు .అందుకే ఆ కావ్యం మహోన్నత మైంది .అగస్త్యేశ్వర  స్వామి ని ఉపాసించి ,తాపసి లక్షణాన్ని అద్భుత కావ్య సృష్టి చేశారు .శివ కేశవులకు భేదం లేదని చూపారు .శివా లాస్యమే గిరిజా దేవి .-పార్వతీ మాత .అర్ధ నారీశ్వరి .తాండవ శివుని శరీరం లో ఆమె అర్ధ భాగం .
”వాగార్దా వివ సంపృక్తౌ ,వాగర్ధ ప్రతి పత్తయే –జగతః పితరౌ వందే పార్వతీ పరమేశ్వరౌ ”అని కవి కుల గురువు కాళిదాసు వర్ణనను అనుసరించి ,ఈ కావ్యం లో ఆచార్యుల వారు ,అర్ధనారీశ్వర తత్వాన్ని చక్కగా    ఆవిష్కరించారు .అందుకే కంచి పరమాచార్యులు శ్రీ శ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖర యతీంద్రుల వారు తమ నిత్య పారాయణం లో భాగం గా  ”శివ తాండవం ”ను గ్రహించారు .ఎంతటి అదృష్టం ఆచార్యుల వారికి -ఎంతటి గౌరవం కావ్యానికి కలిగిందో వింటేనే ఒళ్ళు పులకరిస్తుంది .అంతటి విశిష్ట కావ్య మరీ మళాలను మీకు అందించే కృషి నే నేను చేస్తున్నాను .ఆ తాండవ లీలా వినోదం లో మనం అందరం భాగ స్వామ్యులం అవుదాం .ఆ కేళీ విలాసం లో లీన మవుదాం .ఆ అద్భుత రాసా వేశాన్ని పొందుదాం .అలౌకిక ఆనంద పారవశ్యాన్ని అనుభ విద్దాం .పద ఛందస్సు లో సరస్వతీ దేవి పాద పద్మాలకు సమర్పించిన ఆ సరస్వతీ పుత్రుని ,సాహితీ మహత్తును రుచి చూద్దాం .

 శ్రీ పర మేశ్వరుడు నట రాజు అవతారం దాల్చి ,నృత్యం చేస్తుంటే ,అఖిల భువనమే ఒక రంగస్తలం గా మారి పోతుంది .అర్ధాంగి పార్వతి ఆనంద పారవశ్యం తో వీక్షిస్తుంది .ధమరుకం చేతిలో మోగుతూ వుంటే ,గంధర్వులు గంధర్వ గానం ఆల పిస్తుంటారు .చర్మ వసన దారి అయిన శివుని మెడలో సర్ప హారాలు అందుకు తగిన విధం గా ఊగుతూ నర్తిస్తాయి .పాదాలు వ్యత్యస్తం గా ,నర్తించే ఆ భంగిమ ప్రపంచ కళా జగత్తు లో మరెక్కడా లేదు .నట రాజ మూర్తి భార తీయ శిల్ప కళ కే శిరో భూషణం .ఆ నృత్య భంగిమకు పాశ్చాత్య పండితులే అబ్బుర పది పోయారు .ఆ నట రాజ స్వామిని గురించి డాక్టర్ జార్జి అరండేల్ ” when shall I see thou  o lord ?When shall thou deem me worthy to have vision Thy holy daance /o thou who are the lord of universe ,who art clothed witha infinite space who holdeth very infinity itself within thy grasp who art the lord of dance of universe and of worlds who art very bliss of life ?”అని పొంగి పోతారు .
భారతీయ నృత్యం దైవాన్ని ఆశ్ర యించింది .ఒక నృత్యమేమిటి ?సకల కళలు అంతే .ఆత్మ ప్రబోధం చేసి ,అంతర్ముఖ సౌందర్యం తో ,ఆముష్మికాలై ,బ్రహ్మానందాన్ని కల్గిస్తుంది నాట్యం .భారత దేశం లో నృత్యానికి ,నాట్యానికి దగ్గర సంబంధం వుంది .ఒక భావాన్ని స్పష్టం చేయ టానికి గానం తోనూ ,వాద్య సమ్మేళనం తోనూ ,చేసేది నృత్యం .దీనిలో ఆహార్యం ,ఆంగికం ,వాచికం ,సాత్వికం అనే నాలుగు విధాల అభినయాలున్నాయి .భారతీయ నృత్యం లో పురుషులు   చేసే నృత్యాన్ని ”తాండవం ‘అంటారు .ఇది చాలా ఉద్ధృతం గా ,పటిష్టం గా వుంటుంది .స్త్రీలు చేసేదాన్ని ”లాస్యం ”అంటారు .ఇది లలితం గా ,కోమలం గా వుంటుంది .
వైదిక కాలమ్ నుంచి నృత్యాలు మనకు సంప్రదాయం గా వస్తూనే వున్నాయి .వర్షాల కోసం ,అశ్వ మేధ యాగం సందర్భం గా ,నెట్టి ఈద నీళ్ళ బిందెలు పెట్టు కోని ,కన్యలు ”ఇదం అమృతం ”అంతు పాడుతూ నృత్యం చేసే వారు .వివాహాల్లో కూడా నృత్యాలు చేసిన ఆధారాలు కని పిస్తాయి .ఇంద్రుడు యుద్ధానికి వెళ్ళే ముందు నృత్యం చేసే వాడట .
అయితె వీటి నన్నిటినీ మించింది -నాట్య పోషకుడు ,విశ్వ నటుడు ,అయిన పరమ శివుడు చేసే తాండవం .దాని ప్రాముఖ్యత దేనికీ లేదు .”అభినయ దర్పణం ”లో
”ఆంగికం భువనం యస్య వాచికం సర్వ వాజ్మయం -ఆహార్యం చంద్ర తారార్కం తం నమః సాత్వికం శివం ”  అనే శ్లోకం అందరికి పరిచయ మైనదే .దీని అర్ధం ఒక సారి చూదాం ”ఎవరి ఆంగిక విన్యాసం ,ప్రపంచ క్రమమో ,ఎవని వాక్కు ,సర్వ గ్రందాల సారమో ,ఎవని అలంకరణ  చంద్రుడు ,, ,నక్షత్రాలో ,అట్టి సాత్విక భావ స్వరూపు డైన ”శివునికి ”అంటే ,మంగళ ప్రదం చేసే వానికి నమస్కారం .” తాండవానికి రంగా లంకరణ ఎలా ఎర్పాటయిందో తరువాతి భాగం లో తెలుసు కొందాం
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –07 -02 -12 .

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

అంకుల్ డయనమేట్ – ఎమెస్కో – పుస్తక ఆవిష్కరణ

The book review that appeared in Andhra Bhoomi dated 05 Feb is enclosed

మహాత్మా గాంధి ప్రభావం  

            ” బాపూజీ తపమ్ము పంటగా మన మిపుడు ఎత్తి తిమి  శిరంము ఎల్ల దెసల
నీ మహత్త నిలువ నిట్టి భాష్యముల -బతింప(bathimpa ) వలయు ,నాదరింప వలయు ”

బలికిన నూరట యౌనట ,-పలికెడ నిక నొందు మరచి బాపు చరిత్రన్ ”అని ఉప్పొంగి అంటారు తుమ్మల .
”గాంధీ అవతార పురుషుడు -కనుక ఆయన చరిత్రను స్కందాలుగా రాశాను ”అంటారు ఆత్మా కూరి గోవిందా చార్యులు గారు .
”ఆతడజాత శత్రుడు   ,-మహాత్ముడు ,శాంత తపశ్వి -విశ్వ విఖ్యాతుడు
ఆతని ఆత్మా శక్తికి లేవసాధ్యముల్ ”అంటారు ”విజయిశ్రీ ”కావ్యం లో ధర్మ రాజు ను పొగిడే నెపం తో గాంధీని పొగుడుతూ కరుణ శ్రీ .
”ఆహవంమిది ,స్వేచ్చా మహాహవంము ,నీవు హోత -ఉపద్రష్ట నేను -స్రువము గాండీ వమ్ము విరోధి మూకలు హవిస్సు -యజ్న ఫలము స్వరాజ్య సంప్రాప్తి పార్ధ ”అని స్వతంత్ర సంగ్రామాన్ని ,కురుక్షేత్ర యుద్ధాన్ని కలిపి జాతీయ భావాన్ రేకెత్తించిన దేశ భక్త కవి జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి .
”పౌసస్త్య హృదయం ”లో కాటూరి వెంకటేశ్వర రావు గా ఋ కూడా గాండీ తత్వాన్ని రావా నుడికి ఆపాదించారు .సమకాలీన సత్యాలను సార్వ కాలీనం చేశారు .
GOD;S GRACE AND REVELATION ,ARE THE MONO PPOLY OF NO RACE ,OR NATION -THOUGH WE KNOW HIM BYA  THOUSAND NAMES .GOD IS ONE AND THE SAME .TO ALL US ALL.

”మాలలు మాలలా ,భారత మాత్రు గలస్త చిరత్న రత్న ,సం
లాలిత మాలలు ,ఆంద్ర మహిళా కచ కల్పిత ,నవ్య మల్లికా
మాలలు ,అనార్య సంతతి ,విమాన శిరోగ్ర లసత్పతాకినీ
మాలలు గాని ,వట్టి ,కను మాలపు ఆలలు గారు ,కారు ,ఇలన్ ”
అని గాంధీ ప్రభావం తో బ్రహ్మా భట్ల పట్టాభి రామ శర్మ గారు అంటారు .
”సిరివి నీవే -ఇంటి సిన్గారంమున్నీవే -శక్తి నీవే ,లోక జనని నీవే
విద్య నీవే ,విమల జ్ఞాన నిధి నీవే -మహిళా నిన్ను మించి మహిమ గలదే ”అని శర్మ గారే అన్నారు .

ఆహాత్ముని ప్రభావమే ఇదంతా .
SVADESHEE WITHOUT KHADDAR is like body without life ”అన్నాడు గాంధి
social service is best performed when the left hand knoweth not ,what the right hand is doing ”
అని మహాత్ముడు ఎప్పుడు అంటుండే వాడు
”వండే మాథరమన్చూ ,మండే రాజ్యంబతంచు మరి మందలుపన్ -సందేహ మింత లేదని ,ముందే పూరి గొల్పి నత్తి ముర హరి గాంధీ ”అంతు కీర్తించారు గాంధి శతకం లో గో.ఛి .మల్లికార్జున రావు గారు .
”ఒక్క స్వరాజ్య దీక్ష గొని ,దేహమ్మోడ్చి -నూల్పోగుతో
నవలీలన్  ,జగ మెల్ల గట్టితి వాట్య గాంధి దేవ ప్రభో ‘;అని కీర్తించారు విశ్వ నాద శాస్త్రి
”గాంధి నామమే మంత్రము ,-గాంధియ వేడంబానగా  గాన్తువు గాంధీ ”అన్నాడు వడ్ల మూడి గోపాల క్రిష్నయ్య .
”నా బ్రతు కెల్ల దారమై -కందులు గట్టి ,నీడు చరఖా పయి నేనొక చేరుమాలనై
ఉండెద మెత్త గా ,పెదవు లోత్తుచు ,”అని అసలైన గాంధి శిష్యునిగా భక్తీ తో అంటారు కరుణశ్రీ .
శక్తి సంపన్నుల ఆయుధమే అహింసా వ్రతం అని తేల్చి చెప్పాడు మహాత్ముడు ..
ఒకరిపై చూపే ప్రేమతోకూడిన సేవే నిజ మైన ఆరాధన అన్నారు గాంధి
”నీవు పలికిన పలుకు నిగమ భాష యగుచు ,నినదించు చుండును ,మహాను భావ”అంటారు నండూరి రామ కృష్ణ మా చార్యుల వారు .
”కలియుగంబున దైవమె గాంధి తాత ”అన్నారు కృత్తి వెంటి వెంకటేశ్వ ర రావు .
”కొల్లాయి గట్టి తే నేమి ,మా గాంధి కోమటి పుట్టి తే నేమి -వెన్న పూసా మనసు -కన్న తల్లీ ప్రేమపండంటి మోము పై బ్రహ్మ తేజస్సు ”అనారు బసవ రాజు అప్పా రావు గారు .ఇదో మంత్రం లా ఆంద్ర దేశ జనులంతా పాడుకొన్నారు . .
”మనిషి శివుడవుటయే గాంధి యుగం -బాపు ననుసరిస్తే చాలు మన మందరం ”అని కృష్ణ శాస్త్రి కితాబు .
మహాత్ముని జీవనం -జాతికి ఉజ్జీవనం (inspiration )అన్నారు పాపయ్య శాస్త్రి .
”హిమాలయం మా హృదయ భారం -గంగా నది మా కన్నీరు ”అని ఎవరు చెప్పానంత గొప్ప గా శ్రీ శ్రీ అన్నాడు .
మనం మాత్రం గాంధి ని   మరిచి  బ్రాందీ ని పూజిస్తున్నాం .
”మహాత్ముడు ఒక అద్భుతం .ఇలాంటి వ్యక్తీ భూమి పై జన్మించాడు అంటే ,భవిష్యత్తు లో జనం నమ్మరేమో ”అన్నాడు మహావిజ్ఞాని శాస్త్ర వేత్త ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్ .
మహాత్ముని అహింస ,సహనాన్ని సాహసోపేతం గా అనుసరించి వుంటే -ప్రపంచం లో ఇంత సంక్షోభం వుండేది కాదు .కాశ్మీర్ యుద్ధం ,ఆతంబామ్బులతో పనీ వుండేది కాదు  అన్నాడు ”tom alter  అనే బొంబాయి లో స్తిర పడ్డ కళా కారుడు .
”గాంధీ ని భారతీయులు మర్చి పోయారు .గాంధి లాంటి మనిషి అంతకు ముందు లేరు .తర్వాత రారు ”అన్నారు ప్రఖ్యాత నర్తకి మృణాళినీ సారా భాయ్ .
”మిమ్మల్ని నిరాడంబరం గా ఉంచ టానికి ఎంతో ఖర్చు చేయాల్సి వస్తోంది ”అని మహాత్ముడితో మేల మాడింది తెలుగింటి కోడలు సరోజినీ దేవి .
గాంధీ దేవాలయాన్ని ఆంద్ర దేశం లో కడప లో మేదర కులస్తుడు సుబారావు 1957  లో బెజవాడ గోపాల రెడ్డి గారితో ఆవిష్కరింప  జేశాడు .
గడ్డి పరక లా పచ్చ గా నిత్య నూతనం గా వుండాలి ”అన్న గురు ఆనక్ సూక్తిని రెండవ ప్రధాని ,గాంధీ అంటే వాసి లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి గారు  ఎప్పుడు జ్ఞాపకం చేస్తుండే వారు .
జనవరి 30 న మహాత్మా గాంధీ వర్ధంతి అమర వీరుల సంస్మరణ దినం .ఆరు రోజులు ఆలశ్యం గా నైనా ఆ మహాత్ముని ప్రభావాన్ని ఒక్క సారి గుర్తు చేసుకొందామని ఈ ప్రయత్నం .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్

https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

  సరస్వతీ పుత్రుని  శివ తాండవం -1

                                            ఆచార్య శ్రీ 
     సరస్వతీ పుత్ర శ్రీ పుట్ట పర్తి నారాయణా చార్యుల వారు ‘శివ తాండవం ”అనే అద్భుత కావ్యాన్ని రాశారు .వీరిది శ్రీకృష్ణ దేవ రాయల గురు పాదు లైన శ్రీ తిరుమల తాతాచార్యుల   గారి వంశం .పండిత వంశామూను .14 వ ఏటనే ”పెనుగొండ లక్ష్మి ‘అనే కావ్యాన్ని రాశారు .వీరు విద్వాన్ పరీక్ష రాసినప్పుడు ఆ కావ్యమే వీరికి ”పాఠ్య గ్రంధం ”గా వుంది .అదొక ఆశ్చర్య కర మైన సంఘటన.”ఒక కవి తాను రాసిన పుస్తకం పై తానే పరీక్ష లో జాబు రాయటం” ప్రపంచ చరిత్ర లో ఎక్కడా చూడ లేదు .అది అరుదైన సంఘటన .ఆ గౌరవం ఆచార్యుల వారికే దక్కింది .వీరి  సంస్క్రుతాన్ద్రాన్గ్ల భాషా పాండిత్య వైభవం చూసి కంచి కామ కోటి peethaadhipatulu శ్రీ శ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖర యతీంద్రులు వీరికి ”సరస్వతీ పుత్ర ‘బిరుదు ను ప్రదానం చేశారు .’భావ కవి చక్ర వర్తి ”బిరుదునూ పొందారు .100 కు పైగా గ్రంధాలు రాశారు .15 భాష లలో అనర్గళం గా మాట్లాడ గలిగిన దిట్ట  పుట్ట పర్తి వారు .ఆయా భాషలలో కవిత్వమూ చెప్పి మెప్పించారు .శ్రీ ఆచార్యుల వారు 1914 మార్చ్ 28   న అంత పురం జిల్లా పెనుగొండ తాలూకా ”పెయ్యేడు ” లో జన్మించారు .
          14 ఏళ్ళ వయసు లోనే కవితా లతాంగితో సయ్యాటలాడారు .బాల్యం లోనే ”ప్రహ్లాద చరిత్ర ”ను హరికధ గా చెప్పి న బాల కిశోరం .చిల్లర మల్లర గా తిరిగి ఇల్లు వదిలి వెళ్లి పోయి ,లక్ష్మీ ప్రసన్నం చేసు కోని ,మళ్ళీ గృహ ప్రవేశం చేయటం ఒక అలవాటైంది .జీవితం మీద విరక్తి కలిగి హిమాలయాలకు చేరారు .అక్కడ స్వామి ”శివానందుల ”వారి అనుగ్రహం పొందారు .అదొక మధురాతి మధురమైన క్షణం .ఆచార్యుల వారి జీవితమే మారి పోయింది .అమోఘ పాండితీ ప్రకర్ష ఏర్పడింది .పండితుల మెప్పు లబించింది .నిజం గానే సరస్వతీ పుత్రులని పించు కొన్నారు .
        తిరుపతి సంస్కృత కళాశాల లో ప్రవేశం కోసం వెళ్ళారు .ఆదరణ కంటే ,నిరాదరణకు గురైనారు .ఆవేశం కట్టక్లు తెంచు కొంది .ఆశువు గా కవితా గంగాలహరి జాలు వారింది. అందులో ,ఆత్మాభిమానం అంతర్వాహిని గా ప్రవహించింది .ఇది విన్న ప్రిన్సిపాల్ కు ”మైండ్ బ్లాక్” అయి ఆయన పాండితీ గరిమకు పులకించి ప్రవేశార్హత కల్పించాడు .అయితె తాను అనుకొన్న తరగతి లో ప్రవేశం ఇవ్వలేదు .మళ్ళీ ఆశువు లంకిన్చుకొన్నారు .అంతే- కోరిన తరగతి లో చేర్చుకొన్నారు .అదీ ఆచార్యుల   వారి పట్టుదల ,ప్రావీణ్యం ,ప్రతిభ ,సామర్ధ్యం .రామ రాజ భూషణుడి వసు చరిత్ర ప్రభావం తో ”ఇందుమతీ పరిణయం ”రాశారు .కాని సంతృప్తి చెంద లేదు .అమిత ధారణా దురంధరులు పిన్న నాటి నుంచే .ప్రఖ్యాత ఆంగ్ల కవుల కవిత్వం అంతా ,నాలుక పై నర్తించేదట .వ్యాకరణ ,అలంకార శాస్త్రాలను మదించి ,సారం పిండేశారు .అంతా స్వయం కృషే .రాళ్ళ పల్లి అనంత కృష్ణ శర్మ  గారు వీరికి స్వయానా మేన మామే. .ఆ వైపు నుంచి కవిత్వం ,పాండిత్యం రస వాహిని గా చేరింది .ప్రాకృత భాష నేర్చారు .మాగధి ,శౌర సేని ,పైశాచీ భాషల పీచ మడచారు . 
                                పెండ్లి -పెటాకులు 
          19 ఏళ్ళ కే పెళ్లి అయింది .ఆ రోజే అత్త గారు టపా కట్టింది .రెండ్రోజుల తర్వాత భార్యబాల్చీ తన్నేసింది .”పెళ్ళేమో కాని ,కర్మలు చేయాల్సిన ఖర్మ పట్టింది ”అని అంత విషాదం లోను ,ఆయన చమత్కరించారు .ద్వితీయం చేసుకొన్నారు .ఆమె పంచ కావ్యాలు ,వ్యాకరణం పూర్తి చేసిన విదుషీ మణి .ఆవిడే ఇంటి వద్ద శిష్యులకు పాఠాలు చెప్పేది .వివిధ భాషా సాహిత్యాలను ఆస్వాదిన్చటమే ఆచార్యుల వారికి ఇష్టమైన మృష్టాన్న భోజనం .తులసీదాస్ ,సూరదాస్ వగైరా ఉత్తర దేశ కవుల ప్రభావం వీరిపై ఎక్కువ .సర్వజ్ఞుడు ,బసవేశ్వరుడు మొదలైన శైవ కన్నడ కవులంటే ఆరాధ్యభావం ఆచార్యులకు .ఆళ్వార్లు నాయనార్ల మాధుర్య భక్తికి ముగ్ధులవు తారు .ఇవన్నీ ,వారి నిత్య సాధనాలు అంటే మనం ముక్కు మీద వేలు వేసు కోవాల్సిందే.

నిజం గా పుట్ట పర్తి వారికి అశేష శేముషీ వైభవం  కల్గించింది వారి ”శివ తాండవం ”అనే కావ్యం .శివా ,శివుల నాట్య హేల ను ,హృదయ రంగం మీద ప్రదర్శించిన మహా కవులు వారు .అందులో భావ సౌందర్యం ,ధ్వని ,సంగీత ,నాట్య మేళ వింపు ,అద్భుతం గా సమ్మేళనమై ,రస ఝరి లో ఓల లాడించింది. వారి ప్రతిభకు  ఆ  కృతి పట్టాభి షేకమైంది .దీన్ని వారు ”ప్రొద్దుటూరు ”అగస్త్యేశ్వర ఆలయం  ” లో శివునికి ,రోజూ  ,108 ప్రదక్షిణాలు చేస్తూ , అభిషేకం చేసి ,15 రోజుల్లో పూర్తి చేశిన కవితా దురంధరులు .ఇక్కడ ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే ”పుట్టు వైష్ణవుడు -బట్టకట్ట లేని దిగంబర పరమేశ్వరునిపై ,పరమాద్భుత మైన కృతి చెప్పటం ”.

— 
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

 నలుని కధ లో భారత కధ 

           మహా భారతం కధలో నల కధ ఒక ఉపాఖ్యానం .అరణ్య పర్వం లో ధర్మ రాజు ”బృహదశ్వ మహర్షి ”ని సందర్శించి ,”మా లాగానే ,రాజ్యం ,సంపదా పోగొట్టు కోని ,కస్టాలు పడ్డ  వాళ్ళెవ రైనా వున్నారా “?అని ప్రశ్నించాడు .దానికి మహర్షి ”నువ్వు పరివారం తో సహా అరణ్య వాసం చేస్తున్నావు .వన వాసం అన్న మాటే కాని ,రాజ్యం లో ఉన్నట్లే అన్నీ అనుభావిస్తున్నావు .నీ కష్టం ఒక లెక్కా ?నల మహా రాజు కస్టాల  ముందు  నీ కస్టాలు ఎంత ” ?అన్నాడు .ఆ కధ చెప్పమంటే ,మహర్షి వివరించాడు 
         నలుడి కధ లోనే భారత కధ  బీజం లో మర్రి చెట్టు లాగా వుంది .పాండవులు ,నలుడు చంద్ర వంశ పు రాజులే .పాండవుల లక్షణాలన్నీ నలుడి లోను వున్నాయి .ధర్మ బుద్ధి తో పాటు జ్యూద  వ్యసనం కూడా .బాహుబలం లో నలుడు భీముడే ,వంట వండే వందే నేర్పు తో సహా .అందుకే నల బ్భీమ పాకం అనే పేరు వచ్చింది .పరాక్రమం లో అర్జునుడే .బృహన్నల -రూప భేదం తో బాహుకుడు .నకులుడి లోని అందం ,అశ్వ హృదయ వేదిత్వం సహదేవుడి లోని వివేకము వున్నవాడు నల మహా రాజు .
                ద్రౌపదిది స్వయం వరం కాదు .మత్స్య యంత్రం కొట్టే షరతు .దమయంతిది సాక్షాతూ స్వయం వరమే .స్వయం వరం తోనే నలుడి కస్టాలు ప్రారంభం అయాయి .ఇంద్రాదులకు ఈర్ష్య కలుగ లేదు .పైపెచ్చు నలుని దౌత్యానికి సంతోషించి వరాలు  ఇచ్చారు .ఇక్కడ దుర్యోధనుడు కలి అంశ తో పుట్టాడు .నల కధ లో కలి ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు .”ఆచారం నుండే ధర్మం పుదు తుంది -ఏమరు పాటు వల్ల ఆచారం చెడితే ,సందు చేసుకొని ,కలి మనసు లో ప్రవేశిస్తుంది” .అలానే ధర్మ మూర్తి అయిన నలుని లో కలి ప్రవేశించాడు .ద్వాపర  యుగాన్ని ‘పాచికలలో ”ప్రవేశించ మని అంటాడు .
         కలి పట్ట్టిన నలుడు రాహుగ్రస్త చంద్రబింబం  లాంటి వాడు .కురు పాండవులకు, నలునికి, జ్ఞాతివైరమే  దెబ్బ కొట్టింది .పుష్కరుడు నలుడి పిన తండ్రి కొడుకు .మొదటి సారి జూదం లో ద్వాపరం ప్రవేశించటం వల్ల ,నలుడు ఓడిపోయాడు .మహా భారత కధ లో ద్రౌపది centre of activity అవుతుంది .రాజ్యం కంటే ,ద్రౌపదీ పరాభవమే కురుక్షేత్రా యుద్ధానికి కారణం అయింది .దమయంతికి పరాభవ ప్రశ్న లేదు .నల కధ లో దమయంతి centre of activity .రెండు సార్లు నలుడిని గుర్తించింది దమయంతి .ద్రౌపది కంటే దమయంతి విదుషీ మణి .మహిమ కలది కూడా .అడవిలో ద్రౌపది చూపులతోనే కిరాతకున్ని భస్మం చేసింది .భారత కధ లో ద్రౌపదికి జరిగిన పరాభ వ్కానికి భీముడు ప్రతీకారం చేయాల్సి వచ్చింది .
          రెండు కధల్లోనూ ,వనవాసం ,అజ్ఞాత వాసం వున్నాయి .నల కధ లో వీటికి కాల పరి మితి  లేదు .నలుడు ఋతు పర్నుని కొలువు లో ఆశ్వాధ్యక్షుడు గా వున్నాడు .దమయంతి ,తన పిన తల్లి వద్దే  చేది రాజ అంతఃపురం లో వుంది ..పాపం సైరంధ్రి ది అజ్ఞాత వాసం .ఊర్వశి శాపం అర్జునుడికి అజ్ఞాత వాసం లో ఉపయోగ పడింది .అలాగే ,కార్చిచ్చు లో చిక్కు కున్న కర్కోట కుడు అనే సర్పాన్ని  నలుడు కాపాడి రక్షిస్తే ,ఆ పామే కాటు వేసింది .పాముకు పాలు పోసి చేటుతెచ్చుకున్నట్లయింది నలుడి పని .నలుడి రూపమే విక్క్రుతం గా మారి పోయింది .అందాల నలమహా రాజు నల్లని  బొగ్గు రూపం లో భయంకరం గా మారి పోయాడు .బాహుకుడి లా మారి ,అజ్ఞాతం గా జీవించాడు .
          ఋతు పర్ణుడు విరాట రాజు లాంటి వాడు .మంచి వాడే కాని దూర ద్రుష్టి ,వివేకం లేవు .అజ్ఞాత వాసానికి అటు వంటి వాడే బాగా ఉపయోగ పడు తాడు .దమయంతి ద్వితీయ స్వయం వారానికి వెళ్లి భంగ పడ్డాడు .ఉత్తర కుమారుడే, గోగ్రహణ సమయం లో కౌరవులను గెలిచాడని విరాట మహా రాజు భావించాడు .ఆ మాట నమ్మి ,అది నిజం కాదు అని చెప్పిన కంకుభట్టు (ధర్మ రాజు )ను ,జూదపు పలక తో కొట్టి ,దయనీయ మైన స్తితి తెచ్చుకొన్న అజ్ఞాని విరాటుడు .
          నలుని కధా మళ్ళీ జూదం తోనే ముగుస్తుంది .ధర్మ రాజు లాగా ,నలుడూ భార్యను జూదం లో పణం గా ఒడ్డాడు .నలుడు గెల్చాడు .ధర్మ రాజు ఓడాడు .అందుకని భారత కధలో రక్తం యేరు లై ప్రవహించింది .నలుడి కధ  లో రక్తం  బిందువు కూడా చింద లేదు .
        కష్టాల్లో ఉన్న వాళ్లకు ,తన కంటే ,ఎక్కువ కస్టాలు అనుభవించిన వారిని గురించి ,చెప్తే ఊరట కలుగు తుంది ,అందుకే ”బృహదశ్వ మహర్షి ”నలుని కధ సవివరం గా తెలియ జేశాడు .అంతే కాదు బారత కదాంశాలన్నీ ,నలుడి కధ  లోనే వుండటం మరీ విచిత్రం .ఆలోచనలను రేకెత్తించేది కూడా .చివరిగా కలి దోషాన్ని పోగొట్టే కధ  నలుడిది .నలుడు పుణ్య శ్లోకుడు .పాండవు లందరి సమాహార స్వరూపమే నలుడు .నలుని అనుభవం అనే సముద్రం లో ,పాండవులు బిందువులు .నల కధ కృత యుగం నాటిది .భారతం ద్వాపర యుగాన్తానికి  చెందినది .భారత యుద్ధం అంటే ద్వాపర యుగాంత ప్రళయమే నన్న మాట .
        కాలం అనంతం .చక్ర భ్రమణం .పూర్వం జరిగినవే ,మరో యుగం లో ,కొంచెం మార్పులతో మళ్ళీ జరుగు తాయి .ఇదే సృష్టి రహశ్యం .అందుకే సృష్టి రహశ్యానికి ,నిదర్శనం గా ,భారత కదా లో నల కధను ,నిబంధించాడు మహర్షి వేద వ్యాసులు వారు . ఇదే తెలుగు లో ”నన్నయ గారి ప్రసన్న కదా కలితార్ధ యుక్తి ”.నల కధ  తర్వాత శ్రీ రామావ తార కధను వివ రిస్తాడు ధర్మ రాజుకు బృహదశ్వ మహర్షి .రామ కధ త్రేతాయుగానికి  చెందినది . ఆయన  కస్టాలు వర్ణనా తీతమే కదా .ఇందరి కస్టాలు విన్న ధర్మ రాజు హృదయం కొంచెం శాంతించింది .తన కంటే కష్టాల కడలి లో మునిగి తేలిన వారు ఎందరో వున్నారు అనే ఎరుక కలిగింది .స్థిత ప్రజ్ఞతఏర్పడింది . .ఆ తర్వాత వచ్చే కదాంశమే ”యక్ష ప్రశ్నలు .”.ఇందులో యుదిస్తిరుని  వివేకం ,లోక జ్ఞానం అనుభవం ,ఆదిభౌతికత ,ఆధ్యాత్మిక వైభవం  వైభవం ,అతీంద్రియ జ్ఞానం ,విశ్వ రూపం గా కని పిస్తాయి .
          ఈ విషయాలన్నీ నేను సాహితీ మండలి లో 19 -03 -2002 లో ప్రసంగించినవి .వీటి నన్నిటిని అప్పుడు నేనెక్కడో చదివి రాసు కొన్నవీ దాచు కొన్నవీ .  .ఆ రచయిత పేరు  నాకు జ్ఞాపకం రావటం లేదు .మహత్తర మైన వ్యాసం చదివాను అనే ఆనందం లో ఆ ప్రసంగం చేశాను .ఆ అజ్ఞాత రచయితకు శిరసు వంచి పాదాభి వందనాలు చేస్తున్నాను .చాలా గొప్ప స్పూర్తిని కల్గించిన వ్యాసం అది ఇది వారికే అంకితం . 
                  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –03 -02 -12 .

— 
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

  విశ్వనాధ జాన్సన్ కు బాస్వేల్ శ్రీ మల్లంపల్లి శరభయ్య గారు –4

 అసమాన జాతీయ కవి శ్రీ మంగిపూడి వెంకటేశ్వర శర్మ 

అని 1910 లోనే కృష్ణా పత్రిక లో ”మాల వాన్ద్ర పాట ”పాట రాసిన మొదటి దళిత గీత కర్త శ్రీ మంగి పూడి వెంకటేశ్వర శర్మ .పితా పురం రాజా వారు సన్మానం చేస్తా నంటే ”నేనుబ్రాహ్మన్ని .బ్రాహ్మడు అత్యాశా పరుడు కారాదు ”అని తిరస్కరించిన అభిమాని .”మీరు  ఏదైనా శాశ్వత ఉపకారం   అంటే స్కాలర్ షిప్ పొందితే  బాగుంటుంది కదా ”అని రాజు గారి దివాన్ అంటే ”ఈ అమాయకత్వాన్ని దూరం చేసుకొంటే కవి గా నేను చచ్చి పోతాను ”అని నిక్కచ్చి గా చెప్పిన మహా మనీషి .
శ్రీ మాడ పాటి హనుమంత రావు గారికి మంగి పూడి వారు రాసిన ”నిరుద్ధ భారతం ”అంకితం ఇస్తే ,మూడు వేల రూపాయలు  కానుక గా ఇప్పిస్తాను” అన్నారు విశ్వ దాత శ్రీ కాశీ నాధుని నాగేశ్వర రావు గారు .దానికి శర్మ గారి సమాధానం ”ఇంత పెద్ద మొత్తం నేనెప్పుడు చూడ లేదు .ఆ డబ్బు నా దగ్గర  నిలవదు .మనిషికి కృతి ఇచ్చాననే మచ్చ మాత్రం శాశ్వతం గా నిలిచి పోతుంది ”అని తిరస్కరించిన ఆధునిక పోతన .
మునగాల రాజా గారు ఇంటికి పిలిచి ,ఆతిధ్యం ఇచ్చి ,ఒక కవరు చేతిలో పెట్టి ,”రైలు ఎక్కినతరువాత అందులో ఏముందో చూడండి ”అన్నారు .అలాగే చూస్తె కవర్ లో 100 రూపాయల నోటు వుంది.తొమ్మిదేళ్ళ పాటు ,ఆ మహా రాజు గారి ముఖం చూడ లేదు వెంకటేశ్వర శర్మ గారు .అంతటి అభిమాని ,అన్న మాటకు కట్టు బడి వుండే మనిషి .మళ్ళీ ఒక సారి రాజా గారే బ్రతిమి లాడి ధనం ఇవ్వ బోతే ,”జీవితాంతం మీ ముఖం చూడను ”చూడ కుండా వుండాలి అంటే ఆపని చేయండి ”అని నిష్కర్ష గా చెప్పిన అపర భీష్ముడు .
మంగిపూడి వారి స్వగ్రామం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా లోని ”పిప్పర ”గ్రామం .ఆ గ్రామ కరణం వీరి స్తితి చూసి గవర్న మెంట్ పోరంబోకు స్తలాన్ని ఇప్పిస్తాను  అంటే ”ప్రభుత్వం ముందు చేతులు జాపి మీరు ఇచ్చేభూమి  పట్టా తీసుకోవటం నాకు నిజం గా అవసరమే .కానీ నాలో వున్న కవి ఒప్పుకోడు ”అని నిజాయితీ గా చెప్పిన అసలైన దేశ భక్తుడు శర్మ గారు .
చరిత్ర ను మలుపు తిప్పే ఎన్నో గీతాలు రాశారు .18882 జనవరి తొమ్మిదిన జన్మించి అరవై తొమ్మిదేళ్ళు జీవించి 1951 లో మరణించారు .1907 లోనే ”వందేమాతరం ”అనే జాతీయ కావ్యం రాశారు .మాదిగ  వారితో కలిసివున్నందుకు  కులం నుంచి  వెలి కూడా అయారు శర్మ గారు .1915 లో ”నిరుద్ధ భారతం ”అనే కావ్యం రాశారు .అందులో ”పంచమ కులం ”అనేది లేదని స్పష్టం గా చెప్పారు .దళిత కులాన్ని ,పై కులాల వారునిర్మూలించాలి  అని ప్రబోధించారు .
1908 లో ”బాల వితంతు విలాపం ”రాశారు .వీరేశ లింగం గారి ఉద్యమాన్ని సమర్ధించే రచన ఇది .99 సీస పద్యాల్లోబాల వితంతువుల దుస్థితి ని కళ్ళకు కట్టి నట్లు రాశారు .శర్మ గారు 1910 నుంచి ,35 వరకు వందలాది రచనలు చేశారు .30 గ్రంధాలు రాసి ప్రచురించారు .
”స్త్రీ విద్యా పంచ రత్నాలు ”అనే పేరు తో వ్రాసిన అయిదు పద్యాలను ,ప్రతి ఉపన్యాసం లోను ,చదివి విని పించే వారు .అవి అంటే అంత అభిమానం .స్త్రీ విద్య కు అంత ప్రాధాన్యం ఇచ్చే వారు .ఎన్ని ప్రలోభాలకు గురి చేసినా ,తన స్వీయ వ్యక్తిత్వం తో ,ఎదురు నిలిచిన ధీరుడు మంగిన పూడి .ఉన్నతుడైన ఉత్తమ జాతీయ కవి .దేశ భక్తీ ని వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియ ల ద్వారా జాతికి  అంద జేసిన వైతాళికుడు వెంకటేశ్వర శర్మ గారు .
తాను నమ్మిన సిద్ధాంతాలను చివరి దాకా అనుసరించిన ఆదర్శ వ్య్కక్తి .ఎన్ని సభల్లో పాల్గొన్నా ఒక్క సన్మాన మైనా స్వీకరించని ఆదర్శ దేశ భక్తుడు .ఆత్మ గౌరవం నిలువెల్లా మూర్తీభ వించిన విశిష్ట వ్యక్తిత్వం వారిది .
ఆంధ్రుల ఆరంభ శూరత్వాన్ని ఎద్దేవా చేస్తూ ”జోల పాట ”అనే గేయం కృష్ణా పత్రిక లో రాశారు .ఆ నాటి హేమా హేమేలైన ,పట్టాభి ,కొండా ,మొదలైన వారంతా చదివి గంగ వేర్రు లేత్తా రట . .ఆత్మాన్వేషణ లో పడేట్లు చేయ గలిగారన్న మాట శర్మ గారు .గురజాడ అప్పా రావు గారు ఆ గేయం చదివి ,”ఆంద్ర దేశం లో ఎవరో మహా కవి పుట్టి వుంటాడు ”అని కీర్తిన్చారట .చరిత్ర ను మలుపు తిప్పే ఎన్నో గేయాలు రాసి ప్రచురించారు .అచ్చ మైన ప్రజా కవిగా ,ఏ ప్రలోభాలకు లొంగని వ్యక్తీ గా ,జాతీయత మూర్తీభవించిన మనిషి గా సంఘ సంస్క్రరణను మాటల్లో నే కాదు చేతలోను ఆచా రించి చూపిన ఆదర్శ పురుషుడి గా ,వ్యక్తిత్వానికి ఒక హిమాలయ పర్వతం గా ,నిలిచిన సాహితీ విరాన్మూర్తి శ్రీ మంగి పూడి వెంకటేశ్వ ర శర్మ గారు .అవి నీతి ,ఆశ్రిత పక్ష పాతం కుంభకోణాలు ,మర్యాదాతిక్రమానాలు ,బాద్య రాహిత్యం విచ్చల విడి అయి విజ్రుమ్భిస్తున్న ఈ కాలమ్ లో ,శర్మ గారి చరిత్ర వింటే మనకు ఆశ్చర్యం వేస్తుంది .ప్రముఖ శాస్త్ర వేత్త ఐన్స్టీన్ గాంధీ  గారి గురించి ”ఈ నెల మీద గాంధి లాంటి వ్యక్తీ నడయాడాడు అంటే భవిష్యత్తు తరాలు నమ్మ లేవేమో ?”అన్న మాట గాంధీజీ కంటే శర్మ గారికి ఇంకా ఎక్కువ గా అన్వయిస్తుందని పిస్తుంది .అందుకే మనం ఆ ఆదర్శ మూర్తుల్ని జయన్తులకో ,వర్ధన్తులకో జ్ఞాపకం చేసుకొని ,ఆ తర్వాత హాయిగా మరిచి పోతుంటాం .లాంగ్ లివ్ ఇండియా .

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

విశ్వ నాద జాన్సన్ కు బాస్వేల్ శ్రీ మలంపల్లి శరభయ్య గారు -3

        అని తన గురువైన విశ్వ నాధను ,ఆయన విరాణ్ మూర్తి ని విశ్వం లో దర్శించారు -అణువణువునా మంత్ర ద్రష్ట, వేత్త అయిన శ్రీ తుమ్మ పూడి కోటేశ్వ ర రావు గారు .వారు శంకర భగవత్పాదుల వారి ”సౌందర్య లహరి ”కి వ్రాసిన విశ్లేషాత్మక మైన వ్యాఖ్య తరచిన లోతులు  చదివి తీర వలసిందే .తుమ్మ పూడి వారుకృష్ణా  జిల్లా గుడి వాడ వారే .

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
http://sarasabharati.wordpress.కం

 విశ్వనాధ జాన్సన్ కు బాస్వేల్ శ్రీ మల్లం  పల్లి శరభయ్య గారు -2    

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com

   బొచ్చు హాస్య  కవిత

మరి సరసభారతి కార్యక్రమం కదా
సరసంగా హాస్య కవిత రాయండి
అని దుర్గా ప్రసాద్ గారి ఆదేశం
అందులోనే ఇమిడి పోయింది కదా
అయినా రాద్దామంటే ,బుర్రను
ఎంతో గోక్కోవాల్సి వచ్చింది
ఆ దెబ్బ తో తలమీదున్న
నాల్గు  పరకల్లో రెండు ఊడి వచ్చాయి
వీటి మీద రాసుకోమనే సందేశం  తో
కాదేదీ కవిత కనర్హం అన్నాడు కదా మహా కవి ?
అందుకని వాటినే ఆశ్రయించాను
నల్లని నలుపుల్లో ఎన్నెన్ని హొయలు !
తెల్లని వైనా అలా వుంటే అదో రమణీయం
అన్నీ రాలి పోయి తల” చలిమిడి ముద్ద” అయింది
నెత్తి గోక్కుంటే ,ఎర్రటి చాళ్ళు పడి మండి పోతోంది
హా వెంట్రుక లారా !పుట్టుకతో నాతొ పుట్టి ,
దువ్వెన కెంతో పని కల్పించి
అదో ప్రత్యెక అందం తో నిగ నిగ లాది
నాకన్నా ముందే పొతే ఏమనా బాగుందా ?
” బట్ట తల అని బాధ అక్కర్లేదు
మళ్ళీ మేము నాట్లు వేస్తాం
మిమ్మల్ని పాతికేళ్ళనాటి తలగా
నవ యువకుల్ని చేస్తాం
ఖర్చు ఆట్టే కాదు -వెంట్రుక కోక రూపాయే
మళ్ళీ పాపాయి లా విలాసం చూపించచ్చు
ఎన్ని నాటమంటే అన్నే నాటుతాం అది మీ ఇష్టం ”
అన్న ప్రకటన చూసి ,ఆశ పుట్టి
ఎందుకైనా మంచిదని,మా ఆవిడను సంప్ర దించా
”మీరు పాతి కెళ్ల వాళ్ళైతే అవుతారేమో కాని
నేను మాత్రం ఇరవై   ఏళ్ళ దానిని కాను
కాలేను కూడా -నాకీ వృద్ధాప్యమే హాయిగా  వుంది
అంత డబ్బు   పోసి ” ఈ బొచ్చు” ఖర్చెందుకు  ?
అలాగే ఉండ నీయండి-నాకు అద్దం  లో
చూసు కొనే” మీ గుండే”  ముద్దు గా బావుంది ”అంది
శ్రీమతి” మాట” శిరోధార్యం అయిన” మూటే” కదా .
” అయితే వాయస్ ,వో.కే.”అని గుండు తడుముకుంటూ కూర్చున్నా .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

విశ్వ నాద ”జాన్సన్ ”కు” బాస్వేల్” శ్రీ మల్లంపల్లి శరభయ్య గారు -1

         మహా మహోపాధ్యాయ శ్రీ మల్లంపల్లి శరభయ్య గారు గొప్ప విద్వాద్ వరేన్యులు    .వారు విశ్వనాధ సత్య నారాయణ గారికి అతి ముఖ్య మైన శిష్యులు .విశ్వ నాద కవితా హృదయం బాగా తెలిసిన వారు .విశ్వనాధ రామా యణ కల్ప వృక్షానికి అత్యద్భుత వ్యాఖ్యానం చెప్ప గల మహా విశ్లేషకులు .ఒక రకం గా విశ్వ నాద ను ఆవిష్కరించిన దేశికులు .నా దృష్టిలో విశ్వ నాద అనే” జాన్సన్ ”కు ”బాస్వేల్ ”వంటి వారు శ్రీ మల్లం పల్లి శరభేశ్వర శర్మ గారు .ఆయన తన జీవితం లోని కొన్ని,విశేషాలను ”సహ్రుదయాభి సరణం ”పేర  పుస్తకం రాశారు దాన్ని ఆధారం గా నే ఈ వ్యాసం దాదాపు ఆయన భాష లోనే చెబుతున్నాను . ఆ  మాటలు మంత్ర పూతం గా వుంటాయి .అందుకే  ఆ మాటల్లోనే చెబితే మహత్తు వుంటుంది .
విశ్వ నాద అనే హిమాలయానికి శరభయ్య గారు శిష్యుడనే మహా మేరు పర్వతం .A great disciple of a great master.మహా గొప్ప పండితులు విద్వద్వంశం లో జన్మించారు .తండ్రి మల్లికార్జునా రాధ్యుల వారు .కవిత్వ ,పాండిత్యాలలో సాక్షాత్తు అపర మల్లికార్జున పండితా రాధ్యులే .కుమారుడు శరభయ్య గారికి 12 ఏళ్ళు    నిండక ముందే ,కావ్య ,నాటకా లంకారాలలో ,సాహిత్య విద్య నేర్పారు . అప్పటికే శరభయ్య     గారికి కవిత్వం కరతలా మలకం అయింది .శ్రీ చెళ్ళ పిళ్ళ వారికి ఏక లవ్య శిష్యులైనారు .హృదయం చెళ్ళ పిళ్ళ సూర్యునికి ”అభిసరణం ”అయింది .సంస్కృతాంధ్రాలలో కొన్ని వేల శ్లోకాలు ,పద్యాలు వారికి కాంతస్తాలు (kanthasthaalu ) .కనుక తాను కవి అవటం లో ఆశ్చర్యం లేదని అంటారాయన .అంటే సహజ కవి అన్న మాట .అప్పటికింకా శాస్త్ర పరిచయం యేర్పడ లేదు .
 విశ్వ  నాద సాహిత్య పరిచయం 
  ఒక సారి మల్లం పల్లి వారు కృష్ణా జిల్లా కైకలుర్  దగ్గర లో వున్న శోభ నాద్రి పురం వెళ్ళారు .అక్కడ వీరి మేనల్లుడు ,అతని బంధువు వుండే వారు .వారిద్దరూ అప్పటికే విశ్వ నాద సాహిత్యం చదివి ,వాటి విషయమై చర్చిన్చుకొంటు వుండే వారు .చెళ్ళ పిళ్ళ వారి పద్యాలను అలవోక గా చదువుతుండే వారు .విశ్వ నాద పద్యాలను మల్లం పల్లి వారికి చదివి విని పిస్తుండే వారు .అప్పటికి శర్మ గారికి విశ్వ నాద తో పరిచయం లేదు .అంటే ఆ సాహిత్యం తో కూడా  పరిచయమే లేదు .విశ్వనాధ పేరు ప్రక్కనఏం .ఏ. .వుండటం తో వీరికి ,ఆయన విద్వత్తు పై గౌరవం కలగ లేదట .విశ్వ నాద కు సంస్కృతం అసలేమీ రాదు అను కొన్నారట .అప్పటికింకా మల్లం పల్లి వారి హృదయం అంతా కాళిదాస ,భవ భూతులే ఆక్ర మిన్చుకొన్నారు .నన్నయ ,తిక్కన ,శ్రీ నాధులు కొలువై వున్నారు .ఇంకెవరికీ చోటు లేదని పించింది .తన మేనల్లుడు పదే పదే విశ్వ నాద కవిత్వాన్ని విని పిస్తుంటే ,తన మేనల్లుడికి ఇంత గొప్ప గా నచ్చిన విశ్వనాధ కవితా ప్రతిభ తనకెందుకు తెలియలేదు అని కొంత మధన పడ్డారు .మేనల్లుడు దగ్గరున్న విశ్వనాధ పుస్తకాలను అడిగి తీసుకొని మెల్ల గా చదవటం ప్రారంభించారు .
 విశ్వనాధ రచనా పరీమళ ఆఘ్రాణం
మొదట ”కిన్నర సాని ”చదివారు .కవిత్వం  లోని మనోధర్మం సజాతీయం అని తెలిసింది .తెలుగు పాట లో ఎంత తీయదనం వుందో ,అనుభవం అయింది .తెలుగు నేల లోని నదులు ,కొండల అడవుల ,ముగ్ధ సౌందర్యం అర్ధ మైంది .రసాకృతి చెందిన ఆ వాగులో తాదాత్మ్యం చెంది నట్లని పించింది .తన వెనుకటి జన్మ కు ,ఆ నది పూర్వ జన్మ కు ఏదో సంబంధం వుందని పించింది .ఓమదుర కవితా ఝరిలో మునిగి తేలిన అనుభవం కలిగింది .
తర్వాత ”అనార్కలి ”నాటకం చది వారు .అందులోని పాటలు సెలయేటి సంగీతం అని పించింది .”మా స్వామి ”చదివారు .శ్రీ నాద కవి సార్వ భౌముడి తర్వాత ,అంత ఆహ్లాద మైన ,స్నిగ్ధ మైన ,గంభీర మైన ఆంద్ర శారద దర్శనం ,శబ్ద మాధుర్యం ,మళ్ళీ విశ్వ నాద లో కన్పించింది .”నర్తన శాల ”లో ప్రవేశించారు .భాసమహా కవి ,తెలుగు లో నాటకం రాసినట్లు అని పించింది .”ఆంద్ర ప్రశస్తి ”చదివారు .ఒక అతీంద్రియ శక్తి తనలో వికశించినట్లు అయింది .”ఎన్ని జన్మ లుగా -ఈ తనువునన్ బ్రవహించునో ఆంద్ర రక్తముల్ ”అన్న అనుభూతి కి లోనైనారు .
”వేన రాజు ”చదివారు .”శుక్ల పక్షం లో అష్టమి నాడు ,చంద్ర కాంతి నిండు నది లా ప్రవహిస్తున్నట్లు ,ఒక మహా వైణిక విద్వాంసుని ,నాద వాహిని లో చేతనా చేతనా మైన సృష్టి అంతా ,తడిసి ముద్ద అయి నట్లు అని పించింది .”ఏక వీర ”నవల చదివి తాదాత్మ్య స్తితిని పొందారు .సంస్కృత నాటక కర్తలు తీర్చి దిద్దిన నాయికలు ,       ,పరమ భావుకతా లక్ష ణాలు ,చారు దత్త కవి లోని జాతీ కుసుమ పరిమళం లాగా ,మనసంతా ఆవరించింది .చివరకు ”వేయి పడగలు ”చదివారు .తెలుగు దేశం ఆత్మ సాక్షాత్కరించింది .కొన్ని కొన్ని అధ్యాయాలన్నీ ,ఆనందపు కన్నీ టి లో పూర్తిగా తడిసి పోయినాయట .ఒక్క నెల రోజులు దాన్నే చదివి ,ఆసాంతం జీర్ణం చేసు కొన్నారట .తన   మనో ధర్మమే పూర్తిగా మారి పోయినట్లని పించిందట .భూమి ,ఆకాశం ,గాలి కొత్త గా వున్నట్లు అని పించింది .ఏదో కొత్త జన్మ ఎత్తిన అనుభూతి కల్గింది .
ఇంత అనుభూతినిచ్చిన కవి తన కాలమ్ లో ,ఈ భూమి మీద ,జీవించి ఈ గాలి పీలుస్తూ ,ఈ నీరు తాగుతూ ,తనతో పాటు జీవిస్తున్నాడు కదా అని పించింది .ప్రాణాదికు డైన కవిని చూచి తరించాలని పించింది .ఎవరి ప్రమేయం లేకుండానే ,విశ్వనాధ ను దర్శించాలని మనసు నిండా భావించారు ..ఆ మహా కవికి ,ఏ కోరికా లేకుండా ,రస ముగ్ధ మైన ,సహ్రుదయాభి శరణం అనిపించింది శరభేశ్వర శర్మ గారికి .కాళిదాసాది మహా కవులకు ,తన వలె ,ఏ అజ్ఞాత వ్యక్తీ అయినా ,ఇలా సహ్రుదయాభి శరణం చేశాడా అని పించింది .పురూరవునికై ,ఊర్వశి చేసిన దాని కన్న ,తన ఆకర్షణ ,దివ్యమూ , ,ఇహలోక సంబంధమూ అని పించింది .విశ్వ నాద దర్శనం తో శరభయ్య గారు ఎలా పునీతు లయారో తారు వాత  తెలుసు    కొందాం .
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –01 -02 -12 .

 ఊసుల్లో   ఉయ్యూరు –16      వీరమ్మ తల్లి తిరునాళ్ళు

పుట్టి నింటి నుంచి మెట్టి నింటికి 

తిరునాళ్ళు 2

వీరమ్మ తల్లి కి అయిదు వందల చరిత్ర వుంది .ఆ కాలమ్ లో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ఏలూరుకు దగ్గర  పెద కడియం అనే గ్రామం లో యాదవ కులానికి చెందిన ”బొడ్డు ”వారి ఆడ పడుచు గా ఆమె జన్మించింది .తండ్రి పరశురామయ్య ,తల్లి పార్వతమ్మ .పరమేశ్వర వర ప్రసాదం గా జన్మించి నందున ”వీర శివమ్మ ”అని పేరు పెట్టారు .చిన్న తనం నుంచి భక్తీ శ్రద్ధ లతో ,దైవ చింతన తో పెరిగింది .ఉయ్యూరు గ్రామానికి చెందిన యాదవ దంపతులు పారుపూడి చలమయ్య ,చెల్లమ్మ ల పెద్ద కుమారుడు చింతయ్య తో ,ఆమె ఎనిమిదవ ఏట జ్యేష్ట శుద్ధ దశమి నాడు ,పెదకడియం లో ఆమెకు వివాహం చేశారు .కొంత కాలమ్ పుట్టింట్లో నే వుంది ,యుక్త వయసు రాగానే ఉయ్యూరు లోని మెట్టి నింటికి సంసార జీవన మాధుర్యాన్ని అనుభవించ టానికి పుట్టి నింటి వారు పంపారు .అత్త వారింట్లో అందరి అభిమానాన్ని ,ఆదరాన్ని పొందింది వీరమ్మ .తన సేవా తత్పరత తో అత్త గారైన మేనత్తను ,మామయ్యను మెప్పించింది .మరది భోగయ్య ను బిడ్డ లాగ చూసింది .చుట్టు పక్కల వారికే కాక బంధు గణానికీ అంతటికీ ఆమె ”ఉత్తమా ఇల్లాలు ”అయింది .భర్త సేవలో జీవితం ధన్యం చేసుకోంది .కాలమ్ ప్రశాంతం గా గడిచి పోతోంది .ఇంతలో కుటుంబం లో ఒక అలజడి రేగింది .మరది భోగయ్యకు అచ్చమ్మ తో వివాహ మైంది .ఆమె గర్విష్టి ,విద్యా హీన .ఆమెకు వీరమ్మ మీద అసూయా పెరిగింది .ఊరందరూ తోడి కోడలు వీరమ్మను మెచ్చు కోవటం ఆమె కు బాధ కలిగి అలిగి పుట్టింటికి చేరింది .అయితె సాధ్వి వీరమ్మ ,అత్త మామలకు ,మరిదికి నచ్చ చెప్పి ,తోడి కోడల్ని ,మళ్ళీ అత్త వారిల్లు చేరేట్లు చేసింది .ఆమె మనసు లోని అసూయా తొలగి పోయి ,తోడికోడళ్ళు అన్యోన్యం గా వుంటూ ,వూరి వారికి ఆదర్శ మైనారు .

                           భర్త మరణం -సహగమనం     

ఉయ్యూరు గ్రామం లో ,కరణం సుబ్బయ్య కు స్త్రీ వ్యామోహం ఎక్కువ .అతని కళ్ళు సాధ్వీ మణి వీరమ్మ పై పడ్డాయి .లోబరుచు కోవటానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేశాడు .దగ్గర లో వున్న” గురజాడ ”గ్రామం లోని తన బావ మరిది ”సీతయ్య ”ను తనకు సాయం చేయమని బ్రతిమి లాడాడు .అతడు రావణాసురుడికి మారీచుడు చేసి నట్లు హిత బోధ చేశాడు .చెవి కెక్క లేదు .ఎంతైనా బావ గారు కదా తన సోదరి కాపురం ఏమవుతుందో ననే భయం సీతయ్య కు   పట్టు కొంది .మంత్ర తంత్రాలు తెలిసిన సీతయ్య మెత్త బడి చివరికి సాయం చేయ టానికి ఒప్పు కున్నాడు .మేకల ,గొర్రెల మేత కోసం చింతయ్య ,భోగయ్య సోదరులు వాటిని తోలు కోని ఉత్త రాదికి అంటే బెజవాడ అవతలి ప్రాంతాలకు వెళ్ళారు .ఇదే అదునైన సమయం అని బావమరిది సీతయ్య ను ప్రేరేపించాడు బావ సుబ్బయ్య .సీతయ్య ప్లాన్ వేశాడు .తన నౌకరుకు విషం పూసిన సొర ముల్లు ఇచ్చి ,చింతయ్య పై రహశ్యం గా ప్రయోగించమని చెప్పి పంపాడు .ముస్తాబాద్ లో గొర్రెల మందల దగ్గర నిద్ర పోతున్న చింతయ్యను ఆ నౌకరు విషం వున్న ఆ సొర ముల్లు తో  పొడిచి హత్య చేశాడు . .చింతయ్య బాధ భరించ లేక చని పోయాడు .తమ్ముడు భోగయ్య అన్న  శవాన్ని ఉయ్యూరు చేరుస్తాడు . ఈ వార్త విని వీరమ్మ తల్లడిల్లి పోతుంది .తాను గాడం గా ప్రేమించిన భర్త తో సహ గమనం చేయాలని నిస్చ యించుకొంది .తన భర్త హత్యకు కారణం సుబ్బయ్య అని తెలుసు కోని ,అతని వంశం నిర్వంశం కావాలని శపించింది .సుబ్బయ్య అకస్మాత్తు గా చని పోయాడు .అతనితో అతని వంశము అంతరించింది .వీరమ్మ పుట్టినింటి వారు ఈమెను మళ్ళీ పెళ్లి చేసుకోమని బల వంత పెట్టారు .ఆమె కు కోపం వచ్చి పుట్టి నింటి వారిని కూడా ”నిర్వంశం ”కావాలని శాపంపెట్టింది  .
సతీ సహగమనానికి ఉయ్యూరు జమీందారు గారు ,గోల్కొండ నవాబు ప్రతినిధి ”జిన్నా సాహెబ్ ”అంగీకరించారు .వీరమ్మ మహిమలు వెంట వెంటనే బయట పడుతూ ,ఆమె అంటే అందరి లో భక్తీ ఏర్పడింది . చింతయ్య కు  చితి ఏర్పాటు చేయించారు .వీరమ్మ కు అగ్ని గుండం ఏర్పాటు అయింది .గుండం తవ్వ టానికి ఉప్పర కులస్తులు ఒప్పుకోక పొతే ,మాదిగ వారు వచ్చి తవ్వారట అందుకే సిడి బండి నాడు ఆ కులానికి ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది .ముత్తైదువులు పసుపు దంచుతుంటే ,రోలు పగిలింది .వీరమ్మ తల్లి మోకాలు అడ్డు పెట్టి ,తానూ రోకటి పోతూ వేసింది .ముత్తైదువులకు పసుపు ,కుంకుమ లు పంచి పెట్టింది .ఆమె దంచిన రోలు ఇప్పటికీ ఆలయం దగ్గర కన్పిస్తుంది .చింతయ్య చితికి తమ్ముడు   భోగయ్య నిప్పు అంటించాడు .వేలాది ప్రజలు భోరున విల పిస్తుండగా ,అత్తా మామలు ,బంధు గణం శోక సముద్రం లో మునిగి ఉండ గా పుణ్య స్త్రీలతో, తోడి కొడాలి తో ,”పారెళ్ళు ”పెట్టించుకొని ,పెళ్లి కూతురు లా ,పుష్పాలతో శిరోజాలను అలంకరించు కోని ,సాధ్వీమ తల్లి ,పతివ్రతా శిరోమణి ,వీరమ్మ తల్లి ,భర్త చితికి మూడు సార్లు ప్రదక్షిణం చేసి ,భగ భగ మండే ఆ మంటలో తానూ ,భర్త చితి పై చేరి అగ్ని గుండం లో సహ గమనం చేసింది .ఆదర్శ మహిళ గా ,మహిమ గల తల్లి గా ఆ నాటి  నుంచి ,ఈ నాటి  వరకు ప్రజల నీరాజనాలు అందు కొంటోంది
రాజ ప్రతినిధి  ”జిన్నా సాహెబ్’ వీరమ్మ నమస్కారం చేసి ,ఇంటికి వెళ్లి నిద్ర పోయాడు .ఆ రాత్రి నిద్ర లో వీరమ్మ భర్త చింతయ్య తో సహా మహా తేజో వంతం గా ,సర్వాలంకార శోభ తో ,కన్పించింది .స్త్రీలు పూజలు చేస్తున్నట్లు ,వీరమ్మ వారి కోర్కెలు తీరుస్తున్నట్లు ,గండ దీపాల కాంతి లో అమ్మ తల్లి ,ఒక దుష్ట శక్తిని కాలితో తన్నుతూ  ఉయ్యాల  ఊగు  తున్నట్లు  గుడి   పక్కనే  పెద్ద తటాకం  వున్నట్లు  ,అందులో  వికసించిన తామర పూలున్నట్లు సాహెబ్ గారికి కల లో కన్పించిందట .ఉదయం లేచి జమీందారు ను పిలి పించారు .జమీందార్ కు కూడా అలాంటి స్వప్నమే వచ్చి నట్లు చెప్పారట     చింతయ్య మరణానికి కారకు లెవరో తెలుసు కోవ టానికి వేగుల్ని పంపారు .సుబ్బయ్యే కారణం అని అమ్మ వారి సహ గమనం రోజే తీవ్ర మైన బాధ తో అతడు మరణిం చాడని  తెలుసు కున్నారు  .సుబ్బయ్య వంశం సర్వ నాశనమై చివరికి వారసులెవరు లేకుండా నిర్వంశం అయింది .

ఆలయ నిర్మాణం -తిరునాళ్ళఏర్పాట్లు

అందరూ ఆలోచించి ,వీరమ్మ అత్త మామ ల తో సంప్రదించి ,గ్రామస్తులతో సమా వేశం జరిపి ,సహగమనం జరిగిన చోటు లో ఆలయాన్ని నిర్మించారు .చెరువు తవ్వించారు .వీరమ్మ ,చింతయ్య లవిగ్రహాలను   ఉయ్యాల స్తంభాలను తయారు చేయించారు .జిన్నా గారు ,జమీందారు గార్ల సమక్షం లో భక్త జన సందోహం మధ్య వైభవం గా ప్రతిష్ట జరిగింది .ఆలయం ఉయ్యాల స్తంభాల ఖర్చును జిన్నా గారే పెట్టు కొన్నారు .చెరువును తవ్వించిన ఖర్చు ,ప్రతి ఏటా మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి నుండి పదిహేను రోజులు పాటు జరిగే ఉత్సవ ఖర్చు జమీందారు భరించారు .
ఆ నాటి నుంచి ముందుగా మెట్టి నింటి వారు తర్వాత జిన్నా గారు రాజు గారు తర్వాత గ్రామస్తులు అమ్మ వారి ఉత్స వాలను ప్రారంభించి కొన సాగించారు .పారు పూడి వంశం వారినీ ,జమీందారు గారినీ ,ప్రభుత్వాధి కారులని ధర్మ కర్తలు గా జిన్నా గారు నియమించారు .అంటే వీరమ్మ తల్లి తిరుణాలను ప్రభుత్వ పరం గా నిర్వ హించే ఏర్పాటు చేశారన్న మాట .అందుకే నేటికీ పోలీసు వారిచ్చే పసుపు కుంకుమ చీరే సారే లతో సంబరాలు ప్రారంభ మవటం ఆన వాయితీ గా వస్తోంది .
అమ్మ వారు ఉయ్యాల ఊగే ప్రదేశం లో ఏ కట్టడమూ వుండదు .తన భర్తనూ హత్య చేయించిన కిరాతకుడు సుబ్బయ్య ను కాలితో తన్ని,చిరు నవ్వు చిన్దిస్తున్నట్లు ఉయ్యాల ఊగటం లో అంత రార్ధం .ఆమె సహగమనం చేసిన రెండు మూడు రోజులకే మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి రావటం అదే భీష్మ ఏకాదశి కావటం ఆ రోజూ నుంచే ఉత్స వాలు ప్రారంబించటం జరుగు తోంది . చరిత్ర కాల గర్భం లో కలిసినా ,వీరమ్మ తల్లి మహిమలు నిత్య నూతనం .నమ్మిన వారికి నమ్మి నంత శుభం చేకూర్చే తల్లి వీరమ్మ .తిరునాళ్ళు  పదిహేను రోజుల్లో  ను ,ఉయ్యూరు లో ఏ  ఇంట్లోను    పసుపు దంచరు   ,కుంకుమ తయారు చేయరు  .ముందే  సిద్ధం  చేసు  కొంటారు  .కారం కూడా కొట్టరు .ఇవి స్వచ్చందం గా అందరు పాటించే నియమాలే .తిరునాళ్ళ లో అమ్మ వారికి సాధారణం గా   అందరు చీరే పసుపు కుంకుమ పెట్టటం అలా వాటు .అంతే కాక ఆ తర్వాత ఎవరింట్లో నైనా వివాహం లాంటి శుభ సందర్భాలు వచ్చి నప్పుడు కూడా చీరా సారే పెడుతుంటారు మెట్టి నింట్లో వున్న అమ్మ వారికి  ”.అమ్మ వారి చీరలు” అని ప్రత్యేకం గా అందరికి అందు బాటైన ధరలో ప్రతి వస్త్ర దుకాణం లో ను లభిస్తాయి .ఆమె పవిత్రత ను ఇలా తర తరాలుగా పాటిస్తూ ,నేటికీ నిల  బెట్టు కొంటు న్నారు ఉయ్యూరు ,పరిసర గ్రామాల వారు .అమ్మ వారి ఊరేగింపులో జనరేటర్ తో అమర్చే విద్యుత్ బల్బుల శోభ ఆకట్టు కొంటుంది .యాదవ కులస్తులు తిరునాళ్ళ రోజుల్లో వివాహాలు చేయరు .పెళ్లి అయిన వాళ్ళు కూడా ,ఆ పవిత్ర దినాలలో బ్రహ్మ చర్యం పాటించి ,వంశ ప్రతిష్ట ను నిల బెట్టు కొంటారు .బంధువులను పిల్చుకొని విందు భోజ నాలు ఏర్పాటు చేసు కొంటారు .అంతా పెళ్లి శోభ లాగా వుంటుంది .ఇప్పటికీ పారు పొడి వంశాస్తులే ఆలయ పూజార్లు .ఆలయానికి చాలా ఎకరాల పంట పొలాలున్నాయి .అవన్నీ పూజారులే అనుభవిస్తారు . .   .ఇదే వీరమ్మ తల్లి పుణ్య చరిత్ర .ఇప్పుడు అమ్మ వారి చరిత్ర పై మంచి పాటల  కేసెట్లు సి.డి లు వచ్చి అందరికి అందు బాటు లో వున్నాయి

.–
సమాప్తం
21 -09 -1995 లో రాసిన ఈపరంపరను  ”ఊసుల్లో ఉయ్యూరు ”లో ఇప్పుడు చేర్చి   ఆవీరమ్మ  తల్లి కే భక్తీ తో  అంకితం చేస్తున్నాను  .
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –01 -02 -12 .