సరసభారతి ఉయ్యూరు

 ఊసుల్లో   ఉయ్యూరు –16      వీరమ్మ తల్లి తిరునాళ్ళు

పుట్టి నింటి నుంచి మెట్టి నింటికి 

తిరునాళ్ళు 2

వీరమ్మ తల్లి కి అయిదు వందల చరిత్ర వుంది .ఆ కాలమ్ లో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ఏలూరుకు దగ్గర  పెద కడియం అనే గ్రామం లో యాదవ కులానికి చెందిన ”బొడ్డు ”వారి ఆడ పడుచు గా ఆమె జన్మించింది .తండ్రి పరశురామయ్య ,తల్లి పార్వతమ్మ .పరమేశ్వర వర ప్రసాదం గా జన్మించి నందున ”వీర శివమ్మ ”అని పేరు పెట్టారు .చిన్న తనం నుంచి భక్తీ శ్రద్ధ లతో ,దైవ చింతన తో పెరిగింది .ఉయ్యూరు గ్రామానికి చెందిన యాదవ దంపతులు పారుపూడి చలమయ్య ,చెల్లమ్మ ల పెద్ద కుమారుడు చింతయ్య తో ,ఆమె ఎనిమిదవ ఏట జ్యేష్ట శుద్ధ దశమి నాడు ,పెదకడియం లో ఆమెకు వివాహం చేశారు .కొంత కాలమ్ పుట్టింట్లో నే వుంది ,యుక్త వయసు రాగానే ఉయ్యూరు లోని మెట్టి నింటికి సంసార జీవన మాధుర్యాన్ని అనుభవించ టానికి పుట్టి నింటి వారు పంపారు .అత్త వారింట్లో అందరి అభిమానాన్ని ,ఆదరాన్ని పొందింది వీరమ్మ .తన సేవా తత్పరత తో అత్త గారైన మేనత్తను ,మామయ్యను మెప్పించింది .మరది భోగయ్య ను బిడ్డ లాగ చూసింది .చుట్టు పక్కల వారికే కాక బంధు గణానికీ అంతటికీ ఆమె ”ఉత్తమా ఇల్లాలు ”అయింది .భర్త సేవలో జీవితం ధన్యం చేసుకోంది .కాలమ్ ప్రశాంతం గా గడిచి పోతోంది .ఇంతలో కుటుంబం లో ఒక అలజడి రేగింది .మరది భోగయ్యకు అచ్చమ్మ తో వివాహ మైంది .ఆమె గర్విష్టి ,విద్యా హీన .ఆమెకు వీరమ్మ మీద అసూయా పెరిగింది .ఊరందరూ తోడి కోడలు వీరమ్మను మెచ్చు కోవటం ఆమె కు బాధ కలిగి అలిగి పుట్టింటికి చేరింది .అయితె సాధ్వి వీరమ్మ ,అత్త మామలకు ,మరిదికి నచ్చ చెప్పి ,తోడి కోడల్ని ,మళ్ళీ అత్త వారిల్లు చేరేట్లు చేసింది .ఆమె మనసు లోని అసూయా తొలగి పోయి ,తోడికోడళ్ళు అన్యోన్యం గా వుంటూ ,వూరి వారికి ఆదర్శ మైనారు .

                           భర్త మరణం -సహగమనం     

ఉయ్యూరు గ్రామం లో ,కరణం సుబ్బయ్య కు స్త్రీ వ్యామోహం ఎక్కువ .అతని కళ్ళు సాధ్వీ మణి వీరమ్మ పై పడ్డాయి .లోబరుచు కోవటానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేశాడు .దగ్గర లో వున్న” గురజాడ ”గ్రామం లోని తన బావ మరిది ”సీతయ్య ”ను తనకు సాయం చేయమని బ్రతిమి లాడాడు .అతడు రావణాసురుడికి మారీచుడు చేసి నట్లు హిత బోధ చేశాడు .చెవి కెక్క లేదు .ఎంతైనా బావ గారు కదా తన సోదరి కాపురం ఏమవుతుందో ననే భయం సీతయ్య కు   పట్టు కొంది .మంత్ర తంత్రాలు తెలిసిన సీతయ్య మెత్త బడి చివరికి సాయం చేయ టానికి ఒప్పు కున్నాడు .మేకల ,గొర్రెల మేత కోసం చింతయ్య ,భోగయ్య సోదరులు వాటిని తోలు కోని ఉత్త రాదికి అంటే బెజవాడ అవతలి ప్రాంతాలకు వెళ్ళారు .ఇదే అదునైన సమయం అని బావమరిది సీతయ్య ను ప్రేరేపించాడు బావ సుబ్బయ్య .సీతయ్య ప్లాన్ వేశాడు .తన నౌకరుకు విషం పూసిన సొర ముల్లు ఇచ్చి ,చింతయ్య పై రహశ్యం గా ప్రయోగించమని చెప్పి పంపాడు .ముస్తాబాద్ లో గొర్రెల మందల దగ్గర నిద్ర పోతున్న చింతయ్యను ఆ నౌకరు విషం వున్న ఆ సొర ముల్లు తో  పొడిచి హత్య చేశాడు . .చింతయ్య బాధ భరించ లేక చని పోయాడు .తమ్ముడు భోగయ్య అన్న  శవాన్ని ఉయ్యూరు చేరుస్తాడు . ఈ వార్త విని వీరమ్మ తల్లడిల్లి పోతుంది .తాను గాడం గా ప్రేమించిన భర్త తో సహ గమనం చేయాలని నిస్చ యించుకొంది .తన భర్త హత్యకు కారణం సుబ్బయ్య అని తెలుసు కోని ,అతని వంశం నిర్వంశం కావాలని శపించింది .సుబ్బయ్య అకస్మాత్తు గా చని పోయాడు .అతనితో అతని వంశము అంతరించింది .వీరమ్మ పుట్టినింటి వారు ఈమెను మళ్ళీ పెళ్లి చేసుకోమని బల వంత పెట్టారు .ఆమె కు కోపం వచ్చి పుట్టి నింటి వారిని కూడా ”నిర్వంశం ”కావాలని శాపంపెట్టింది  .
సతీ సహగమనానికి ఉయ్యూరు జమీందారు గారు ,గోల్కొండ నవాబు ప్రతినిధి ”జిన్నా సాహెబ్ ”అంగీకరించారు .వీరమ్మ మహిమలు వెంట వెంటనే బయట పడుతూ ,ఆమె అంటే అందరి లో భక్తీ ఏర్పడింది . చింతయ్య కు  చితి ఏర్పాటు చేయించారు .వీరమ్మ కు అగ్ని గుండం ఏర్పాటు అయింది .గుండం తవ్వ టానికి ఉప్పర కులస్తులు ఒప్పుకోక పొతే ,మాదిగ వారు వచ్చి తవ్వారట అందుకే సిడి బండి నాడు ఆ కులానికి ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది .ముత్తైదువులు పసుపు దంచుతుంటే ,రోలు పగిలింది .వీరమ్మ తల్లి మోకాలు అడ్డు పెట్టి ,తానూ రోకటి పోతూ వేసింది .ముత్తైదువులకు పసుపు ,కుంకుమ లు పంచి పెట్టింది .ఆమె దంచిన రోలు ఇప్పటికీ ఆలయం దగ్గర కన్పిస్తుంది .చింతయ్య చితికి తమ్ముడు   భోగయ్య నిప్పు అంటించాడు .వేలాది ప్రజలు భోరున విల పిస్తుండగా ,అత్తా మామలు ,బంధు గణం శోక సముద్రం లో మునిగి ఉండ గా పుణ్య స్త్రీలతో, తోడి కొడాలి తో ,”పారెళ్ళు ”పెట్టించుకొని ,పెళ్లి కూతురు లా ,పుష్పాలతో శిరోజాలను అలంకరించు కోని ,సాధ్వీమ తల్లి ,పతివ్రతా శిరోమణి ,వీరమ్మ తల్లి ,భర్త చితికి మూడు సార్లు ప్రదక్షిణం చేసి ,భగ భగ మండే ఆ మంటలో తానూ ,భర్త చితి పై చేరి అగ్ని గుండం లో సహ గమనం చేసింది .ఆదర్శ మహిళ గా ,మహిమ గల తల్లి గా ఆ నాటి  నుంచి ,ఈ నాటి  వరకు ప్రజల నీరాజనాలు అందు కొంటోంది
రాజ ప్రతినిధి  ”జిన్నా సాహెబ్’ వీరమ్మ నమస్కారం చేసి ,ఇంటికి వెళ్లి నిద్ర పోయాడు .ఆ రాత్రి నిద్ర లో వీరమ్మ భర్త చింతయ్య తో సహా మహా తేజో వంతం గా ,సర్వాలంకార శోభ తో ,కన్పించింది .స్త్రీలు పూజలు చేస్తున్నట్లు ,వీరమ్మ వారి కోర్కెలు తీరుస్తున్నట్లు ,గండ దీపాల కాంతి లో అమ్మ తల్లి ,ఒక దుష్ట శక్తిని కాలితో తన్నుతూ  ఉయ్యాల  ఊగు  తున్నట్లు  గుడి   పక్కనే  పెద్ద తటాకం  వున్నట్లు  ,అందులో  వికసించిన తామర పూలున్నట్లు సాహెబ్ గారికి కల లో కన్పించిందట .ఉదయం లేచి జమీందారు ను పిలి పించారు .జమీందార్ కు కూడా అలాంటి స్వప్నమే వచ్చి నట్లు చెప్పారట     చింతయ్య మరణానికి కారకు లెవరో తెలుసు కోవ టానికి వేగుల్ని పంపారు .సుబ్బయ్యే కారణం అని అమ్మ వారి సహ గమనం రోజే తీవ్ర మైన బాధ తో అతడు మరణిం చాడని  తెలుసు కున్నారు  .సుబ్బయ్య వంశం సర్వ నాశనమై చివరికి వారసులెవరు లేకుండా నిర్వంశం అయింది .

ఆలయ నిర్మాణం -తిరునాళ్ళఏర్పాట్లు

అందరూ ఆలోచించి ,వీరమ్మ అత్త మామ ల తో సంప్రదించి ,గ్రామస్తులతో సమా వేశం జరిపి ,సహగమనం జరిగిన చోటు లో ఆలయాన్ని నిర్మించారు .చెరువు తవ్వించారు .వీరమ్మ ,చింతయ్య లవిగ్రహాలను   ఉయ్యాల స్తంభాలను తయారు చేయించారు .జిన్నా గారు ,జమీందారు గార్ల సమక్షం లో భక్త జన సందోహం మధ్య వైభవం గా ప్రతిష్ట జరిగింది .ఆలయం ఉయ్యాల స్తంభాల ఖర్చును జిన్నా గారే పెట్టు కొన్నారు .చెరువును తవ్వించిన ఖర్చు ,ప్రతి ఏటా మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి నుండి పదిహేను రోజులు పాటు జరిగే ఉత్సవ ఖర్చు జమీందారు భరించారు .
ఆ నాటి నుంచి ముందుగా మెట్టి నింటి వారు తర్వాత జిన్నా గారు రాజు గారు తర్వాత గ్రామస్తులు అమ్మ వారి ఉత్స వాలను ప్రారంభించి కొన సాగించారు .పారు పూడి వంశం వారినీ ,జమీందారు గారినీ ,ప్రభుత్వాధి కారులని ధర్మ కర్తలు గా జిన్నా గారు నియమించారు .అంటే వీరమ్మ తల్లి తిరుణాలను ప్రభుత్వ పరం గా నిర్వ హించే ఏర్పాటు చేశారన్న మాట .అందుకే నేటికీ పోలీసు వారిచ్చే పసుపు కుంకుమ చీరే సారే లతో సంబరాలు ప్రారంభ మవటం ఆన వాయితీ గా వస్తోంది .
అమ్మ వారు ఉయ్యాల ఊగే ప్రదేశం లో ఏ కట్టడమూ వుండదు .తన భర్తనూ హత్య చేయించిన కిరాతకుడు సుబ్బయ్య ను కాలితో తన్ని,చిరు నవ్వు చిన్దిస్తున్నట్లు ఉయ్యాల ఊగటం లో అంత రార్ధం .ఆమె సహగమనం చేసిన రెండు మూడు రోజులకే మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి రావటం అదే భీష్మ ఏకాదశి కావటం ఆ రోజూ నుంచే ఉత్స వాలు ప్రారంబించటం జరుగు తోంది . చరిత్ర కాల గర్భం లో కలిసినా ,వీరమ్మ తల్లి మహిమలు నిత్య నూతనం .నమ్మిన వారికి నమ్మి నంత శుభం చేకూర్చే తల్లి వీరమ్మ .తిరునాళ్ళు  పదిహేను రోజుల్లో  ను ,ఉయ్యూరు లో ఏ  ఇంట్లోను    పసుపు దంచరు   ,కుంకుమ తయారు చేయరు  .ముందే  సిద్ధం  చేసు  కొంటారు  .కారం కూడా కొట్టరు .ఇవి స్వచ్చందం గా అందరు పాటించే నియమాలే .తిరునాళ్ళ లో అమ్మ వారికి సాధారణం గా   అందరు చీరే పసుపు కుంకుమ పెట్టటం అలా వాటు .అంతే కాక ఆ తర్వాత ఎవరింట్లో నైనా వివాహం లాంటి శుభ సందర్భాలు వచ్చి నప్పుడు కూడా చీరా సారే పెడుతుంటారు మెట్టి నింట్లో వున్న అమ్మ వారికి  ”.అమ్మ వారి చీరలు” అని ప్రత్యేకం గా అందరికి అందు బాటైన ధరలో ప్రతి వస్త్ర దుకాణం లో ను లభిస్తాయి .ఆమె పవిత్రత ను ఇలా తర తరాలుగా పాటిస్తూ ,నేటికీ నిల  బెట్టు కొంటు న్నారు ఉయ్యూరు ,పరిసర గ్రామాల వారు .అమ్మ వారి ఊరేగింపులో జనరేటర్ తో అమర్చే విద్యుత్ బల్బుల శోభ ఆకట్టు కొంటుంది .యాదవ కులస్తులు తిరునాళ్ళ రోజుల్లో వివాహాలు చేయరు .పెళ్లి అయిన వాళ్ళు కూడా ,ఆ పవిత్ర దినాలలో బ్రహ్మ చర్యం పాటించి ,వంశ ప్రతిష్ట ను నిల బెట్టు కొంటారు .బంధువులను పిల్చుకొని విందు భోజ నాలు ఏర్పాటు చేసు కొంటారు .అంతా పెళ్లి శోభ లాగా వుంటుంది .ఇప్పటికీ పారు పొడి వంశాస్తులే ఆలయ పూజార్లు .ఆలయానికి చాలా ఎకరాల పంట పొలాలున్నాయి .అవన్నీ పూజారులే అనుభవిస్తారు . .   .ఇదే వీరమ్మ తల్లి పుణ్య చరిత్ర .ఇప్పుడు అమ్మ వారి చరిత్ర పై మంచి పాటల  కేసెట్లు సి.డి లు వచ్చి అందరికి అందు బాటు లో వున్నాయి

.–
సమాప్తం
21 -09 -1995 లో రాసిన ఈపరంపరను  ”ఊసుల్లో ఉయ్యూరు ”లో ఇప్పుడు చేర్చి   ఆవీరమ్మ  తల్లి కే భక్తీ తో  అంకితం చేస్తున్నాను  .
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –01 -02 -12 .

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –15

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –14

ప్రతి ఏటా మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి రాత్రి అమ్మ వారు ఉయ్యూరు లో రావి చెట్టు దగ్గర లో వున్న ,అత్త వారింటి నుంచి ,మేళ తాళాలతో అట్టహాసం గా బయల్దేరు తుంది ”.గండ దీపాలు ”అంటే మట్టి ప్రమిదలలో నూనె తో లేక ఆవునేతి తో వెలిగించిన ఒత్తులను చేతి తో పట్టు కోని ,అవి కాల కుండా జాగ్రత్త వహిస్తూ ,మనసు లోని కోర్కెలను తీర్చు కోవటానికి ,వేలాది మంది స్త్రీలు పిల్లలు,మగవారు  అమ్మ  వారి వెంట నడుస్తారు కాళ్ళకు చెప్పులుండవు .ప్రత్యేకం గా ఏర్పాటు చేసిన పల్లకి లాంటి దానిలో ,పీఠం మీద ,వీరమ్మ అమ్మ వారినీ ,భర్త చింతయ్య ల కొయ్య విగ్రహాలను చక్క గా కూర్చోబెట్టి ,మనుష్యులు మాత్రమే మోస్తూ ,అందులో ముఖ్యం గా ఆలయ పూజారులు భక్తీ శ్రర్ధ లతో మోస్తూ ,ఊరేగింపు చేస్తారు .దీన్నే అమ్మ వారు గుళ్ళోకి వెళ్ళటం అంటారు .అత్త వారిల్లైన గుడి నుంచి బయల్దేరే ముందు ,ఉయ్యూరు టౌన్ పోలిస్స్టేషన్ అధికారి -ఇన్స్పెక్టర్ అమ్మ వారికి పసుపు ,కుంకుమ నూతన వస్త్రాలు సమర్పించటం ఆన వాయితీ గా వస్తోంది .స్టేషన్  నుంచి వీటిని ఊరేగింపు గా మేళ తాళాలతో తీసుకొని వచ్చి ,అమ్మ వారికి సమర్పిస్తారు .లక్షలాది భక్తులు ఈ ఆలయ ప్రవేశాన్ని ,కన్నులారా చూసి పులకిస్తారు .గ్రామ వీధుల గుండా ఈ ఉత్సవం సాగుతుంది .ప్రతి ఇంటి దగ్గర పసుపు ,కుంకుమ తో కలిపినా నీటిని ,అమ్మ వారు రాగానే ‘వార’లాగా పోస్తారు .కొబ్బరికాయ ,హారతి ఇస్తారు .భక్తులంతా ”వాలా ,వాలా ”అనే నినాదం చేస్తుండగా ఉత్సాహం గా ఊరేగింపు సాగుతుంది .కోలాటాలు ,భజనలు ,బాండ్ మేళాలతో ,రోడ్లన్నీ ప్రతిధ్వనిస్తాయి .కిక్కిరిసిన జనం తో , కోలాహలం గా వుంటాయి రోడ్లన్నీ .గండ దీపం పట్టు కోని ముఖానికి  పెద్ద కుంకుమ బొట్టు పెట్టు కోని ,కాళ్ళకు పసుపు రాసుకొని ,మహిళా మతల్లులు   అమ్మ వారి వెంట నడుస్తుంటే,ప్రతి స్త్రీ వీరమ్మ తల్లి లాగే కని పిస్తుంది .మెయిన్ రోడ్డు చేరిన అమ్మ వారు ఉయ్యాల స్తంభాల దగ్గర ఉయ్యాల లూగుతుంది .ఇక్కడ జంతు బలి వుంటుంది .తర్వాత మళ్ళీ బయల్దేరి ,తాను అగ్ని ప్రవేశం చేసిన చోట ,కట్టిన ఆలయంలో ప్రవేశిస్తుంది .ఇక్కడ పదిహేను రోజులుంది ,భక్తులను అనుగ్రహిస్తుంది .పశువులను చక్క గా కడిగి ,సింగారించి ,రైతులు తోలుకు వచ్చి ,గుడి చుట్టూ తిప్పుతారు .ఎడ్ల బండ్లను ,వాహనాలను ,ఆలయం చుట్టూ తిప్పి ,రక్ష గా భావిస్తారు అత్త వారింటి నుంచి బయల్దేరిన వీరమ్మ తల్లికి ,ఆలయం చేరా టానికి దాదాపు ఇరవై నాలుగు గంటలు పడుతుంది .అంటే  మర్నాడు రాత్రికి కాని ఆలయ ప్రవేశం చేయలేదు .కొత్త బట్టలతో ,బోనాలతో ప్రతి ఇంటా పండగ వాతావరణమే .బంధు మిత్రుల రాక తో ఇళ్ళన్నీ పెళ్లి కళ ను సంత  రించుకోని శోభిస్తాయి .  .

కాళిదాసు ప్రియంవద –5 -చివరి భాగం 

— 
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

 కాళిదాసు శకుంతల –4

జిందాబాద్ స.జ.స.–కవిత 

     మాయో ,మంత్రమో వేసినట్లు స్మార్ట్ గా తయారయారు
ఇంతకీ వీటన్నిటికీ కారణం కరెంటు కోత
జేబు చిల్లు పడ కుండా బిల్లు కూడా చిక్కి పోయింది
కోత ఇబ్బంది పెట్టినా ,అందరికీ లాభాలే చేకూరాయ్
ఇన్ని లాభాలుంటే ,నిరసన దేనికన్నాడు సదానందం
అందుకే కొత్త పల్లవి ఎత్తు కొన్నాడు జిందాబాద్ కరెంటు కొతా
జిందాబాద్ స.జ.స.-స.జ.స.,స.జ.స.అంటూ వీరంగం వేశాడు .
ఇంతకీ దీని భావమేమి తిరుమలేశా అంటే సకల జనుల సమ్మె
అని సన్నాయి నొక్కులు నొక్కాడు సదానందం,చిదానందం గా .

 కాళిదాసు ప్రియంవద –3

 దేనికైనా తగిన సమాధానం చెప్పటానికి ప్రియంవదే   ముందుంటుంది .నేర్పుగా ”ఆర్య ధర్మ చరోపి -పరవశం జనహ్గురొహ్ పునరేతస్యా అనురూప వర ప్రదానే సంకల్పః ”అన్నది .”మా చెలి అస్వతంత్ర -తండ్రి కాష్యపులు తగిన వరుని చూసి ,వివాహం చేయాలను కొంటున్నారు ”అని చెప్పింది .దుష్యంతుడికి కావలసిన సమాధానం లభించింది .అనురూప వరుడు తానే అనీ నిశ్చయం కల్గింది .ఆమెది క్షత్రియ జన్మే అని రూధి   అయింది .కనుక ప్రయత్నం చేస్తే తప్పేముంది అను కొన్నాడు .అయితే శకుంతలకు మాత్రం ,తన వివాహ విషయ ప్రశంస చేయటం ,అందులో అపరిచితుడి తో చేయటం నచ్చ లేదు .రోషం కూడా వచ్చేసింది .”గౌతమి తో చెప్తాను ‘అంటూ  ,వెళ్ళటానికి బయల్దేర బోయింది . అతిధులను వదిలి అలా వెళ్ళటం ఆశ్రమ వాసులకు ధర్మం కాదని ప్రియంవద వారించింది .వినకుండా మళ్ళీవెళ్ళ బోతే   ఎలాగైనా ఆపాలని ప్రయత్నిస్తూ వెళ్ళటానికి వీలు లేదని చెప్పింది .”ఎందుకు ?”అని ఆమె ప్రశ్నిస్తే ,”వృక్ష సేచనే ద్వేమే దారయాసి తస్మా దేహి –తావదాత్మానం మోచయిత్వా తతో గమిష్యతి ” –వనం లో చెట్లకు నీరు పోసే కార్యక్రమం లో ,ఎవరి వంతు వారు నీరు పోయాలి కాని శకుంతల రవిక సవరించేతప్పుడు ,వనజ్యోత్స్న ను పరవశం తో చూసే సందర్భం లో ,నీరు పోయటం లో వెనకబడింది ఆ సంగతి గ్రహించిన ప్రియంవద కు ఇప్పుడు గుర్తు చేసి ,”ఆ రెండు చెట్లకు నేను నీళ్ళు పోశాను నా బాకీ తీర్చి వెళ్ళు ”అన్నది .రాజు ఈ మాట విని కరిగి పోయాడు .లతా లాగా కోమలం గా వున్న శకుంతల కండి పోతుందని బాధ పడ్డాడు .”ఇప్పటికే ఆమె ఘతోదకం మోసి ,మోసి అలసి పోయింది ఇదిగో ఈ బహుమానాలన్నీ తీసుకొని ,ఆమెను పరిశ్రమ నుంచి విముక్తి కల్గించండి ”అంటూ ,ఆ తొందరలో ,తన వెలి ఉంగరాన్ని ఇవ్వ బోయాడు .అంతకు ముందే అతను తనను తాను పరిచయం చేసుకొన్నా విధానం మర్చిపోయాడు .పారవశ్యం లో పది పోయాడు .తన స్తితి ని మర్చి పోయాడు .ఘటికులైన చెలులు ఉంగరం పై వున్న దుష్యంతుని పేరు చూసే శారు ఈలోగానే .ఇద్దరు అసలు విషయం పసి గట్టె శారు .
  వచ్చిన వాడు సాక్షాత్తు మహా రాజే నని తెలిసి తమ చెలి భాగ్యం పండింది అని సంబర పడ్డారు .ఇప్పుడు అవస్థ దుష్యన్తుదిడైంది .కంగారు లో ”నన్ను రాజుగా భావించ వద్దు .రాజాజ్న ను నెర వేర్చ టానికి వచ్చిన వాడినే కాని రాజును కాను” అని నొక్కివక్కాకించాడు .బొంకాడు  అని అర్ధమైంది వీరికి .వీళ్ళ వద్ద ఆతని కబుర్లేమీ పని చేయలేదు .ఆవలిస్తే పేగులు లెక్కే సే రకం చెలులు .దీనికి సమాధానం గా ప్రియంవద తో కాళిదాసు చెప్పించిన సమాధానం చూడండి —
”తేనహి నార్హత్యేతదంగులీయకం అంగుళీ వియోగ మార్యస్య –తవ వచనే నైవ -అనృనా నామైషా సఖీ సకున్తలే -మోచితాన్యను కంపి నార్యేన -అదివా మహా రాజెన గచ్చాదానీం ”సొగసు అంతా ఈ వాక్యం లోనే నిక్షిప్తమై వుంది .మహా రాజు గుట్టు రట్టయింది .బొంకేందుకు ఇంక అతనికి అవకాశం ,వ్యవధి ఇవ్వ కూడదని నిశ్చయించు కొంది .అయ్యా ”అంగుళీయకం తమ అంగుళి నుండి ,వియోగం చెంద వలసిన పని లేదు .తిరిగి స్వీకరించండి ‘అంటూ ,శకుంతలతో ”అనుకంప వల్ల విడిచి బెట్ట బద్దావ్.పోనీ మహారాజు దయ వల్లే ననుకో ”అంటుంది .”ఆర్యేన అని సంబోధించి ,”మహారాజేన ”అని అనటం తో రాజు బొంకి నట్లు ,తాను నిజాన్ని గ్రహించి నట్లు తెలుస్తుంది అందరికి .రాజు చేత విడువ బడ్డావు అనటం లో ,అంగుళీయక వియోగం అనటం లోను భావి కధా సూచన  తెలియ జేసే చక్కని పదాలను ఎన్నిక చేసి వాడాడు కాళి దాస మహా కవి .
         ఈ విధం గా ,కదాగామనానికీ ,భావి సూచనకు ప్రియంవద ను తీర్చి దిద్దాడు కవికుల గురువు .రాజు గా గుర్తించినందుకు శకుంతల ఆత్మ గతం గా సంతోషించింది .ఊరికే తమాషా గా ఊరడింపు గా ,”నన్ను విడి పించ టానికీ ,కట్టెయ్య టానికీ నువ్వేరవు  ”? అని అంటుంది .’దీని భావం రాజు దుష్యన్తునికే ,ఆ సామర్ధ్యం వుంది,మధ్యలో మీ రెవరు ?అని అర్ధం . మిగిలినవి ఈ సారి .

సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –27 -01 -12 .

    కాళి దాసు ప్రియంవద –2

డిసెంబర్ లో విజయ వాడ లో  కవయిత్రి, కధా రచయిత్రి శ్రీ మతి కోపురి పుష్పా దేవి గారు ,తన పుస్తకావిష్కరణ సందర్భం గా చేసిన సత్కారం .ఇందులోని ప్రముఖులు -ఎడమనుంచి శ్రీ నండూరి రాజా గోపాల్ -చినుకు మాస పత్రిక సంపాదకులు- ,శ్రీ అద్దె పల్లి రామ మోహన రావు ప్రముఖ కవి ,విమర్శకులు -,శ్రీ విహారి ,xప్రసిద్ధ కవి కధా రచయిత ,విమర్శకులు -శ్రీ కొల్లూరి,

కాళి దాసు ప్రియంవద -1 

కవికుల గురువు కాళిదాసు ”అభిజ్ఞాన శాకుంతలం ”నాటకం లో తన అమృత కవితా  సంపదను నిక్షిప్తం చేశాడు .కవిత్వం పలు పోకడలు పోయి ,దివి భువులను ఏకం చేస్తుంది .భారతీయ జీవన విధానం యొక్క ఉత్రుష్టతను చాటి చెప్పిన నాటకం .ప్రేమైక జీవులు ప్రేమ మైకం లో పడి ,బాధ్యతలను ,గృహస్తాశ్రమ ధర్మాలను  విస్మరించ రాదనీ యెలు గెత్తి చెప్పాడు మహా కవి .ఇందులో ఆయన చిత్రించిన నాయికా నాయకులు ,శకుంతలా దుష్యంతులు సాహిత్యా కాశం లో చిర కాలమ్ ప్రకాశించే ధ్రువ తారలు గా నీలి చారు .ప్రధాన పాత్రల విషయం లోనే కాదు ,అతి సామాన్య పాత్రలను కూడా ,వ్యక్తిత్వం తో నిండి వున్నట్లు ,అతి శ్రద్ధగా పోషించారు .ప్రతి పాత్రను ,ఔచితీ యుతం గా  ,నిర్దుష్టం గా మలిచిన మహా శిల్పి కాళి దాసు .ప్రస్తుతం శాకుంతల నాటకం లో శకుంతల చెలి కత్తె ”ప్రియంవద ”పాత్ర నిర్వహణ లో కాళిదాసు చూపిన ప్రతిభా పాటవాన్ని వివరించటమే ఈ వ్యాసం ధ్యేయం .ఎవరి దృష్టీ సోకని పాత్ర ప్రియం వద  .1974 లో వ్రాసిన ఈ వ్యాసం ”తెలుగు విద్యార్ధి ”మాస పత్రిక లో ప్రచురిత మైంది .ఇప్పుడు మీ కోసం .

 వల్కలా శిధిలం 

నాటకం మొదటి అంకం లో దుష్యంత మహా  రాజు కణ్వా శ్రమం ప్రవేశించి ,ఆశ్రమ వాస విశిష్టతను అభినుతిస్తూ న్న సమయం లో శకుంతల ,తన ప్రియ చెలి కత్తెలు అనసూయ ,ప్రియంవద లతో ,చెట్లకునీళ్ళు  పోయటానికి రాగా వారిని చెట్టు చాటు నుండి చూస్తాడు .శాకున్తక్ల స్తన వల్కలం శిధిల మైంది .మళ్ళీ ముడి వెయ్య మని ప్రియంవద ను కోరింది .ఇద్దరు చెలికత్తె లలో చిన్నదీ ,చిలిపిదీ అయిన ప్రియంవద ”అత్ర పయోధర విస్తారయిత్రు మాత్మనో ,యౌవన ముపాలభస్వ.మాం కిం ఉపాలభసే ” అంటుంది .అంటే ,ఇంతకు ముందే నీ స్తన వల్కలం బిగించాను .ఇంతలోనే పాలిండ్లు పొంగాయా ?”అని మేల మాడింది .ఇక్కడ ఆమె రాజును చూడక పోయినా ,ఒక ప్రియా కర్షణ శకుంతలను ఉత్తేజితం చేసినందు వల్ల ,వల్కలం ముడి జారి పోయిందని  పరోక్షం గా మనం గ్రహించాలి .

      లతాసనాధం 

ప్రియంవద ,శకుంతలను పొగడ వృక్షం కింద కూర్చోమని చెప్పింది .ఆమె అలాగే కూర్చుంది .వెంటనే ప్రియంవద ”త్వయా ఉపగతాయా లతాసనాద ఇవ ,అయం కేసర వృక్షః ప్రతి భాతి ”అని  నవ్వుతు అంది .దీని అర్ధం ”నువ్వు దగ్గర వుండటం వల్ల ,తీగేతో కూడిన దాని లాగా ,ఈ పొగడ చెట్టు ప్రకాశిస్తోంది ”అని .ఇక్కడ మహా కవి ”లతాసనాద”అనే శబ్దాన్ని సాభిప్రాయం గా ప్రయోగించాడు .ముందు జరుగ పోయే ఘట్టానికి తగిన మాట ఇది .ఒక సూచన ,ఒక చిహ్నం .భావి శుభ సూచన ఇక్కడ ధ్వనిస్తోంది తీగకు చెట్టు ఆసరా అంతే కాదు ,ఆ రెంటి కూర్పునేత్రానందం   కూడా .”లతా ”అంటే తీగ ను స్త్రీ మేను తో పోల్చటం కవులకు ఆచారం .అదో ప్రతీక .ఈ మాట విన్న శకుంతల ”అందుకే నువ్వు ప్రియంవద వై నావు ”అంటుంది ఈమె కూడా నర్మ గర్భం గా .అంటే ఆమెకూ ఈ మాట ఆనంద దాయకం గానే ఉందన్న మాట .కళ్యాణ ఘడియ దగ్గర పడిందని ,మనకూ సూచన కూడా .చెలికి ఇష్టమైన  ప్రియాన్ని మాట్లాడు తుంది కనుక ఆమె ప్రియంవద అయింది .శకుంతల కు   ఈ మాట ”సౌభాగ్య ప్రశంస ”గా వుంది .దుష్యంతుడు చెట్టు చాటునే వుండి అంతా గమనిస్తూనే వున్నాడు .”ప్రియంవద నిజమే చెప్పింది ”అని మురిసి పోయాడు .ఆయన మనసు లో వున్న కోరికను కూడా కవి మనకు తెలియ బర్చినట్లే .

  వనజ్యోత్స్న 

ఆ వనం లో ”వనజ్యోత్స్న ”అనే లతను శకుంతల చాలా మురిపెం గా పెంచు కొంటోంది .ఆ మాట అర్ధం వనాకినే వెన్నెల .ఆ లత ,బాల సహకార శాఖను ఆలంబనం గా చేసుకొని ,వనానికి నిజం గానే వెన్నెల పూయిస్తోంది .ఆ లత అంటే శకుంతలకు ప్రాణం .అదే ఆమె బహిప్రాణం .తన కళ్ళ రెప్పల్ని చూసుకున్తున్నాంత జాగ్రత్త గా దాన్ని చూసు కుంటుంది .ఇప్పుడు తదేక ధ్యానం తో రెప్పలార్ప కుండా ,ఆ లతను వీక్షిస్తోంది .ఈ విషయాన్ని ప్రియంవద వెంటనే పసి కట్టేసింది .ఇంకో చెలి కత్తె అనసూయతో ”సఖీ అనసూయే -ఆపి జానాపి కిన్నిమిత్తం -శకుంతలా వనజ్యోత్స్నం -అతి మాత్రం పశ్యతి ?”అని మేల మాడింది .అనసూయ ఈమె కంటే పెద్ద దైనా ,మాయా మర్మం తెలీంది .”నాకేం తెలీదు .నువ్వే చెప్పు ”అంది అమాయకం గా .మంచి చాన్సు లభించింది ప్రియంవద కు చాలా నేర్పుతో సందర్భోచితం గా ”యధా వన జ్యోత్స్నా అను రూపేణ ,పాదపెన సంగతా ,ఆపి నామైవ మహామపి ఆత్మనో ,రూపం వరం లభేయ మితి ”అంది కొంటె కోణంగి ప్రియంవద .ఇందులోని భావం ”వనజ్యోత్స్న కు ఎలా అనురూప మైన ఆధారం లభించిందో ,తనకు కూడా అలాగే లభిస్తుంది కదా “‘.ఇది పుంభావ సరస్వతి కాళిదాస మహాకవి కావ్య సృష్టి లో అద్భుత ,అపూర్వ ఘట్టం .ఆ మాటలు దుష్యంత మహా రాజు వింటూనే వున్నాడు కదా .అతని హృదయం లోను కళ్యాణ ఘంట మోగింది .శాకున్తలకూ మిక్కిలి ప్రియం గానూ వుంది .గుండె లోతుల్లోని కోర్కె కొంటెగా బయట పడింది .ఆమె నాయిక కదా .అంత తేలిగా బయట పడదు .అందుకని సిగ్గు తో మాట వరుసకి శకుంతల ఆమె తో ”ఆ!అది నీ మనసు లోని కోరిక ,అనవసరం గా నాకు అంట గడు తున్నావు ”.అంది .అందరు ఆ మాటకు కడుపారా నవ్వు కున్నారు .నిజం గా శకున్తలే ఆ వనానికి ”జ్యోత్స్న ”.ఇదీ కాళి దాసు గారి మహా నాటక నిర్వహణ .మరిన్ని విషయాలు మరోసారి .

సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –27 -01 -12 .

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

శుభా కాంక్షలు —పద్య కవిత —

—  01 -”సరస భారతి ”సాహిత్య షడ్రుచులను 
           పిండి ,వడబోసి ,నోళ్లకు దండి గాను 
           అంది ఇచ్చేడు హంగుల పాత్ర యనుచు 
           నెల్ల రుప్పొంగి పొగడ వర్ధిల్లు గాత .
   02 –  చెవులకు నింపు గొల్పెడి 
           కువులున్దిరివ్యాస ,గీత ,కధలన్ 
           నవ రసముల యశమును 
           భవితను ఉయ్యూరు పురము భాసిలు గాతన్ 
  03 –   శ్రీ కార మైన భారతికి శ్రేయమోసంగును తెల్గుభాష ,ఏ 
           వాకున విన్ననున్ ,మొగలి వాసన వోలె భ్రమింప జేయుగా 
           ప్రాకట మైన మీ ”సరస భారతి ”వెల్గులు జిమ్మ ,నవ్వియే 
           సోకినా నెల్ల వారలకు శోభలు దేచ్చును సుప్రభాతమై .
 04 –    అజ్ఞానము పోనడచుచు 
           విజ్ఞానము పెంపు జేయు విధముగా ,విషయాల్ 
           విజ్ఞత జది వెడి వారల ,
           కు ,జ్ఞానము నందు గాత ,కొంగున పసిడై 
  05 –   విద్య ,విజ్ఞాన సంస్థలు వెల్లి విరియు 
           ఇక్షురస మాధురీ వృక్ష కక్ష్య లోన 
           వెలసే యంత్రము ,నందు లోన వేల ప్రజలు 
           విధులు నెర వేర్చి ,బ్రతుకులు వెళ్ళ బుచ్చ 
           నట్టి పుర మౌర !ఉయ్యూరు గట్టి తనము 
   06 –  తెలుగున పెక్కు సంచికలు ధీర తనంబున వెల్వరించు 
           వెలుగు నొసంగ గల్గుదురు విద్యలు నేర్చేడి బాల కోటికిన్ 
           లలితములైన భావముల లబ్ధిని గోరి,నూతన  వత్సర 
           మ్మిల సుఖ శాంతుల న్నిడేడు  రీతిని నెల్లరు స్వాగతిన్చుడీ .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

     హాస్య కవి సమ్మేళనం -కవితలు -3 (చివరిది ) 

    సోఫాలో కూర్చొని పురమాయిస్తోంది
కొడుకు వెంగలాయ్ ఆ వెర్రి వెంగలాయ్  ని పెళ్ళాడి
ఇంటికి తెస్తే కంపరం తో తల దించు కొన్న నేను వెంగలాయ్ నే

       ధన్య జీవి బొద్దింక -రచన –మైనే పల్లి సుబ్రహ్మణ్యం 

బొద్దింకా బొద్దింకా -సుర కత్తి లాంటి నెర జాణ
నీ లోని చురుకుదనం ఎక్కడుందో
చీకటి సాక్మ్రాజ్యానికి నీవే రా రాజువి రా రాణివి
నీ పాదమే రోగాలకు రస గుళిక
పచారి కొట్లో నువ్వు మహా లక్ష్మివి
నీ చురుకు దనం నీ ఖర్మ కాలుస్తుంది
బల్లి నీ పాలిటి యమ పాశం
ఎందరు కవులున్నా  నిన్ను పట్టించుకోలేదు
నేను నిన్ను స్మరించి ధన్యుడి నయానను కొంటా .

              కాబోయే వదిన గారి అందం 
                పద్య రచన -ముది గొండ సీతా రావమ్మ 

స్టీలు కంచము బోలు సీమంతి నీ ముఖం -ఆలు చిప్ప బోలు ,అక్షులేన్న
దొప్ప చెవులు జూడ గొప్పగా కని పించు -ముక్కు సొగసు నెన్న బొర్ర ముక్కు
పలు వరుస యన రాదు పరగ రంపపు పళ్ళు -సూది గాలి వరవడినేర్పు నేర్పు
యెర్ర బారిన జుట్టు ,ఏనుగు నీ నడుమును -గలము సొగసు విన్న ఖరము చచ్చు
రోకళ్ళు పోలిన జోకైన చేతులు -చాకి బానాను బోలు చాన కడుపు
పగలు కాంచిన నిడేది రాత్రి కనము -తాటకా శూర్పణఖలు
లేకమై పుట్టి నట్లుండు లీల తెలుప -ఆహాహా కాబోవు వదిన గారందము నను .

 దొంగ 
సైకి లెక్కి యొకడు సరదాగా పోవుచు -నగలు దోచు కొనియె
మరల తిరిగి వచ్చి మంచివి కొన లేవ -అనుచు కొట్టే ,సాగే ఆగ కుండ
మందు 
వైద్య శేఖరు దరి కేగి వనిత యోర్తు –   ఏది కాంచిన వాంతులు -ఇంపు లేదు
వంట చేసేది వారెవ్వ రింటి లోన -అనగా తానంచు పలుకంగ అందు కాతడు
వంట నీ పతి చేయంగ వాంతి తగ్గు -అదియే రోగంమునకు మందు అనుచు బల్కె
 ఎగస్ట్రా క్వాలిఫీ కేషన్
రూప వతియు ,సతియు  రూధి(ROODHI )   విద్యావతి
సహన వతి యు ,సాధ్వి సప్త పదికి –కోరే వరుడోకండు
గుణము లన్నియు గలవు -మిగుల గర్భ వతియు దగును నీకు
అటంచు పల్కే బ్రోకరతిశయము గ .

హాస్య కవి సమ్మేళనం కవితలు ఇంతటి తో సమాప్తం .
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –24 -01 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

   హాస్య కవి సమ్మేళనం -కవితలు –2

 మషాలా వడ -మినప గారే -పానీ పూరీ -నీచం గా చూడకు దేన్నీ -కడుపు నింపునోయ్ అన్నీ
ఉల్లి పెసర ,ఇడ్లీ సాంబార్ -కారా కిళ్ళీ -నీ కడుపు కేసి చూస్తూ ఉంటాయ్ -తమ పని పట్ట మంటాయ్
చిల్లి గారే -చికెన్ పీసులు -మటన్ కుర్మాలు -కాదేదీ ఆకలికనర్హం -అదంతా అద్భుత పాక శాస్త్రం
ఉండాలోయ్ తిండి పుష్టి -తినాలోయ్ కడుపు నిండా –దొరకాలన్తే ఉడిపీ హోటల్
కడు పంటూ వుంటే -వండే రీతి వండితే -అయ్యరు హోటల్ కడుపుకు విందు -జిహ్వ చాపల్యం భలే పసందు .

 కొల వెరీ -రచన –ఛి.మాది రాజు బిందు వెంకట దత్త శ్రీ 

కొల వెరీ కొల వెరీ -ఇదో వెర్రి అయి పోయింది -ఏమి పాటలో ఏమి ఆటలో ?
మా కాలమ్ లో ఇలా కాదమ్మా ,హాయిగా కృష్ణా రామా అనుకొనే వాళ్ళం
మరిప్పుడో -మహేష్ ,ప్రభాస్ ,త్రిషా తాపసీ అంటున్నారు చోద్యం అన్తోందొక బామ్మ గారు
కాసే పటికి -పొలం వెళ్ళిన తాతయ్య ఇంట్లోకి వస్తు ,అవాక్కయ్యాడు
ధనుష్ లా  ఫీలై అద్దం ముందు కూచుని -కొల వెరీ కొల వెరీ కొల వెరీ
అంటూ ,కూని రాగాలు తీస్తున్న బామ్మ ను చూసి
తల తిప్పే సరికి  అప్పుడే వచ్చిన తాతయ్య
ఏమిట్రా ఈ గోలా అంటూ అరిచే బామ్మే–కొల వెరీ అని కొస వెర్రి తో కులుకు తుంటే
చుట్టూ చేరి చప్పట్లతో చిందు లేస్తున్న చిన్నారులు -అవ్వా !అవ్వ కు కూడా పట్టింది ఆ వెర్రి

        అప్పుల లోకం –రచన -విష్ణు భొట్ల ప్రసూన రామ కృష్ణ 

అప్పు అడుగ రాదు -అన్న బోర్డు చూసినప్పు దల్లా
నాకు వళ్ళు మండి పోతుంది -అప్పు చేయటం సరదానా -లేక
అప్పు చేయటం ఏదైనా హాబీనా ?అస్సలు అప్పు చేయని వాడెవ్వడు ?
అప్పు చేసి పప్పు కూడు తిన మన్నారు పెద్దలు -పప్పు కూడు తిందా మంటే
పప్పు ధరలు నింగిలో -మరి అప్పు చెయ్యక చస్తామా ?
అప్పు చేసినీ నిప్పు లాంటి సారా -తాగమన్నారు కొందరు సారా గ్రేసరులు
ఈ లోకం లో అప్పు చేయని వాణ్ని ఒక్కడ్నైనా చూపించండి
కారు కొనుక్కోవటానికి లోను ,ఇల్లు కొనటానికి లోను
చదువు కోటానికీ ,,పెళ్లి చేసు కోటానికీ లోన్లె లోన్లు
అడక్కుండా నే ఇస్తున్నాయి బాంకులు వెంట పడి మరీ
ఇస్తున్నప్పుడు తీసుకో కుంటే -బాధ పాడరా బాంకో ళ్ళు  ?
అందుకే అప్పు చేస్తున్నా -అప్పు తీర్చమని అడిగితె ,మరో లోన్ తీసు కొంటా
ఇలా అప్పుల్లో బతకటం ఎంత హాయో ఎంత  వీజీయో ?
ఈ విషయం తెలిసే బాలాజీ స్వామి అప్పు చేసే పెళ్లి చేసుకొని మనకు ఆరాధ్య మైనాడు
అప్పట్నించి ఇప్పటి దాకా వడ్డీ కడుతూ ,మనల్నీ ఫాలోఆన్ అంటున్నాడు .
కావున అప్పు సోదరు లారా !చిల్లర కొట్టు దగ్గర్నుంచి
ప్రపంచ బాంకు దాకా ,అందినంత అప్పు చేసి -ఆనందం గా జీవించండి
మన జీవితం లోను మయం చేసు కోండి -అప్పు దాతా సుఖీ భవా
అప్పు ,అప్పుడే ”శ్రీ రామ రక్ష ”అయి మనకు హాయినిస్తుంది -అప్పూ జిందా బాద్

  నాలుగు నష్టాలు —  పాట -రచన వడ్డాది లక్ష్మీ సుభద్ర 

తెల్లని కాష్టం కాల్చారంటే -నోరు గోల చేస్తుంది -కాన్సర్ బారిన పడ తారండీ –తెల్లని –
సురా పానం చేశా రంటే -లివర్ క్యావ్ క్యావ్ మన్తున్దండీ -ఆపైన బాల్చీ తంతా రండీ –తెల్లని —
మగువల వెంటా పడ్డా రంటే -పైలోకాలకు వెళ్ళ లేరండీ -ఎయిడ్స్ వ్యాధి బంధువై బాదిస్తున్దండీ –తెల్లని-
చతుర్ముఖ పారాయణం చేశా రంటే -ఇల్లూ,వొళ్ళూగుల్లే నండీ -ఇల్లాలు ,పిల్లలు అల్లాడి పోతారండీ –తెల్లని —

  తెలుసు కోండి –రచన -వి.శ్రీ ఉమా మహేశ్వరి 

              రండి బాబు రండి -రంగు రంగుల రాజ కీయ అట్లు -పుల్లా పుల్లని అట్లు
తియ్యా తియ్యని అట్లు -అలకల అట్లు -ఎదురు చూపుల అట్లు
లోక్ పాల్ బిల్లు పై -మంత్రి నీతి చూశాక -బీర కాయ లోని నెయ్యి జ్ఞాపకం వచ్చింది
విస్తరణ విస్తరణ అంటూ -రణ రంగాన్ని వాయిదా వేస్తూ
తీగ పాకం లాగా సాగ దీస్తూ నోర్రోరిస్తున్న అరిసె లాంటి మంత్రి పదవి
సామాజిక న్యాయం ,మార్పు అంటూ గొంతు చించుకొని
డైలాగులు వల్లించిన హీరో గారు -చివరికి తానె మారారు పార్టీ
ఊకలా యెగిరి ,మూడు రంగుల్లో కలిసి పోయారు
నిన్న గాక మొన్న ఒచ్చిన పిల్ల కాకి గోల భరించ లేక
వృద్ధ జమ్బుకాలన్నీ ఒక్కటై -స్వపక్ష ,ప్రతి పక్ష ,మిత్ర పక్ష
భేదాలన్నీ మరిచి,ఏక పక్షం గా అవిశ్వాసం పెట్టి
తమ విశ్వాసాన్ని నిరూపించి ,ఉండేలు దెబ్బ రుచి చూపించాయి
తెలంగాణా ముసుగు లో గుడ్డు లాడు కొంటున్న –
గోడ మీది పిల్లు లన్నీ విశ్వాసానికి గట్టి మద్ద తిచ్చి
తమ అసలు రంగు బైట వేసుకోన్నాయ్
ఏదో చేస్తేనే పెరోస్తుండానే భ్రమలు పోయి –
ఏమీ చేయ లేక పోయినా పేరు సంపాదిన్చేసిన
మొన గాడే సారధి అవచ్చు ఆశ్చర్యం లేదు
ప్రజా బలం లేకున్నా -బలమైన చాడీలు చెప్పే విద్య వుంటే
ఏకం గాపెద్ద గద్దె నే ఎక్కి కూర్చో వచ్చు  .
ఎవరు ఎవరిని ఒడారుస్తున్నారో అర్ధం కాని ఓదార్పు (ఓతార్పు )యాత్ర
హైటెక్ రాగాలాపన మాని కాడి భుజానేసుకొన్న మాజీ
హై కమాండ్ కను సన్న లేకుంటే దాడి కి గురు నని తెలిసింది కదా
ఈ సత్యాలు ఎరికయితే ,రాజకీయం నల్లేరు పై బండే నండీ .

 అత్త గారు -అప్ప డాల కర్రా--రచన -వేలూరి సుధా రాణి  

ఏడు వారాల నగలతో అండం గా అలంకరించి పంపారు
ఆమె వెనకే అరవై ఏళ్ళ అత్త గారూ -ఆవిదేప్పుడో -గం .భా.స.
వంట చెయ్య లేకో -తిన లేకో -మామ దేశాలు పట్టాడని వినికిడి
సంబారాలూ చీని  చీనాంబరాలూ -మేకప్పు సామాన్లు పట్టే మంచాలు
ఆ కర్ష  నీయం గా ఓరంగుల పెట్టె   సీమకు టికెట్తో గ్రహాంతర వాసమో
వజ్రా వుంగరమో ,కట్నం తాలూకు సోమ్మో
మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న -ఆ రాత్రంతా కలత నిద్రే
మెరుగు కాగితం చింపు తోంది -శ్రీ మతి
అపు రూప మైన వస్తువు -మామ గారు దేశాంతరం పట్ట టానికి కారణ మైన వస్తు రాజం
మెరుస్తోంది తళ ,తళా –తళ తడుము కోన్నా -అది –అది అది–
తల తడుముకోండి –బొప్పి కట్టిన తలే చెబుతుంది ఏమిటో ?

మరో సారి మరిన్ని కవితలు
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –24 -01 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

     హాస్య కవి సమ్మేళనం కవితలు -1

— 
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

సంగీత సద్గురు శ్రీ త్యాగ రాజ స్వామి —13

    ”భక్తి లేని కవి జాల వారెన్యులు ,భావ మెరుగ లేరు ,కనుక భక్తి ,ముక్తి కల్గునని కీర్తనముల బోధించి తి ”అని చెప్పు కొన్నాడు త్యాగయ్య ”.మేను మోసం చేస్తుంది .హీన మైన ,మల మూత్ర రక్తముల కిరవు.మాయ మయం”కనుక నమ్మ వద్దు అంటాడు .సరసాంగి రాగం లో” అంగ  భూత శరీరం పై మొహం వదులు కో” అని అంటే ,మోహన రాగం లో ”మోహము నీపై మొనసి యున్నది రా ”అని రాముని స్తుతిస్తాడు .సందర్భోచితం గా ఆ రాగాలను ఎన్ను కోని ,కృతులను చెప్పటం ఎంతో ఔచిత్యం ,ప్రత్యేకత ..

జయంతి శ్రీ రాగం లో ”మరు గేలరా ఓరాఘవా ”అని సంబోధిస్తూ —
”మరుగేల ,చరాచర రూప పరాత్పర ,సూర్య సుధాకర లోచన –అన్ని నీవనుచు ,అంత రంగమున
తిన్నగా వెదకి తెలిసి కొంటి నయ్య -నిన్నె గాని మదినేన్న జాల నొరుల -నన్ను బ్రోవు మయ్య ,త్యాగ రాజ నుత ”

అంతర్ముఖుడైన ఒక మహా భక్తుడు శోధించిన సత్యాన్ని ,ప్రకాశింప జేసే మహాద్భుత మైన సంఘటన .అండ మైన పదాల పొందు ,వీనులకు విందు .భాష ,దానికి తగ్గట్టు భావం సుందరాతి సుందరం గా జత కూడిన అపూర్వ రాగ భావ సమ్మీలనం .
జగన్మోహిని రాగం లో జగన్మొహనం గా సంగీత మహాత్మ్యాన్ని తెలు పుటూ ,భక్తి సంగీతందైవాంశం అని   జ్ఞప్తికి తెస్తాడు .నాడో పాసనే తరించే మార్గమని సూచించిన ధన్య పురుషుడు త్యాగ రాజు .ఆ కీర్తనా వైభవం చూడండి –

”శోభిల్లు సప్త స్వర సుందరుల భజింపవే మనసా –నాభి హృ త్కంత(kantha )    ,రసన ,నాసాదుల యందు
ధర ,రుక్సామాదులలో ,వర గాయత్రీ హృదయమున -సుర భూసురుల మానసమున,శుభ త్యాగ రాజా దులతో -శోభిల్లు”
గాయత్రి ఉపాసన రుక్ ఛందస్సు లలో ఒకటి అందుకే అదీ” త్రయి” లాగే అత్యంత పవిత్రమైనది అని చెప్పాడు .
”నీవె దైవ మని నమ్మి నాను దేవ ,-నీకు నాదు మేనమ్మినాను
మానము నీదే సుమ్ము ,అభిమానము నేలు కొమ్ము -చక్కని నీ రూపమును గని సోక్కితి ,నా హృదయమున ”

అని ,తన దేహం ,ఆ శ్రీ రాముని సొమ్మే అంటాడు .ఇదే ప్రతి పత్తి స్వరూపం అన్నారు పెద్దలు ,భక్తి విదులు .
రాదా దేవి ,ఎలా మధుర భక్తి తో ఆరాదిస్తుందో ,అలాగే తానూ రాముణ్ణి ,ఆరాధిస్తాడు .తన సేవాను భూతి ని చూపిస్తూ పులకలన్దిస్తాడు చూడండి ఆ భక్తి సామ్రాజ్య వైభోగం

”సత తంబు పదముల నర్పింతు ,-ఏకాంతమున నిన్నారాదింతు సీతా రామా !
తనివి దీర నిన్ను కౌగిలింతు ,దాహ మెల్ల దీర్చ సేవింతు
కనుల చల్ల గాను ,నిన్ను గందు ,-నాదు ,తనువు పులకరించ మెచ్చు కొందు
అడుగులకును మడుగు లం దిత్తు   -నిన్నస  రించి ,మెల్ల బల్క నిత్తు”
అని తనకు ,శ్రీ రాముడికి భేదం లేదని అంటున్నాడు .” నీవే  నేనైన నీ వాడు గాక త్యాగ రాజు వేరా ”

అన గల సత్తా దమ్ము అద్వైతి కి మాత్రమే   సాధ్యం .అలాటి వాడే త్యాగయ్య .తనలో పరమాత్మను ,పరబ్రహ్మం లో తనను చూసు కొన్న ,భక్తి వైరాగ్య ,సాధనా  ,శరణాగతి ,ఆర్తి  లను కల బోసు కోని పండిన త్యాగ జీవి .భగ వంతుని కి భక్త త్యాగ రాజు ”పరచిన red carpet welcome ”అన్నారు విద్వాద్వ రేన్యులు .”నీదు పలుకే పలుకురా ,నీదు కులుకే కులుకురా -నీదు తళుకే తళుకు రా ”అని మధుర ప్రేమ తో ఆరాట పడుతాడు

త్యాగయ్య .ఒక్క క్షణం కూడా ఆ రామున్ని విడిచి ఉండలేని పచ్చి  భక్తి .
భక్తి తో త్యాగయ్య కు

”తలచి తే మేనెల్ల పులకరించేని రామ -కను గొన్న నందమై కన్నీరు నిన్దేడిని       ఆలసించు వేళ జగ మంత తరుణ మయ్యేని -చరణ కౌగిలి వేళ చేలగమై మర చేని    చెంత నుండ గ నాదు చింతలు తొల గేని -‘

‘అని అనటం లో త్యాగ్యా కున్న అత్యంత విశ్వాసం జ్యోతకం ఆవు తుంది .ఉన్మత్తు డై తేనే భక్తి కి పరా కాస్త .ఒక రామ కృష్ణ పరమ హంస లా ,స్సదా శివ బ్రహ్మేన్ద్రుని లా కని పిస్తాడు .పరమ హంసత్వం పూర్తి గా పొందిన దివ్య పురుషుడు గా త్యాగ్యా మనకు కన్పిస్తాడు .ఆ తనమయత్వం చైతన్య ప్రభువు ను జ్ఞాపకం చేస్తుంది .ఈ కృతి లో కవితా సౌభాగ్యం ,శోభ ,శ్రీ రామ రూప సౌందర్య చిద్విలాసం దర్శనమిస్తుంది .”ఇంద్రియాలకు ఆహ్లాదం ఇచ్చే రూపం -నెమ్మది లేని జనన మరణమ్ముల తొల గించే నట రాజ వినతుడిని దర్శించి మనకూ ,ఆ భాగ్యాన్ని కల్పించాడు త్యాగయ్య .

సశేషం
మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –23 -01 -12 .
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

This slideshow requires JavaScript.

2012 కొత్త సంవత్సరం  21 వ తేది శని వారం సాయంత్రం నాలు గింటికి ఫ్లోరా హై స్కూల్ లో నిర్వహం .సరస భారతి గౌరవాధ్యక్షులు ,ఫ్లోరా స్కూల్ ప్రిన్సిపాల్ శ్రీ మతి జోశ్యుల శ్యామ లాడేవి గారు ,వాళ్ళ స్కూల్ లో నిర్వహిస్తే బాగుంటుంది అని సూచించటం తో వేదికను అక్కడికి మార్చాం .అందరికీ మళ్ళీ ఫోన్లు చేయటం నలభైకార్డులు   రాసి వివరాలు తెలపటం మీడియా వారికి తెలియ జేసి పేపర్ కవరేజ్ ఇప్పించటం కూడా చేశాం .అంటే అందరికి వాయిదా పడి నట్లు ,21 వ తేది జరుగు తున్నట్లు తెలియ జేశాం అన్న మాట .మొత్తం మీద జరిగింది అని పించాం .ఆ వివ రాలే ఇప్పుడు మీకు అందిస్తున్నాను .క్లిక్

క్లిక్

This slideshow requires JavaScript.

          సంగీత సద్గురు శ్రీ త్యాగ రాజ స్వామి –12

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

సాహితీ మిత్రులు అనే మచిలీ పట్నం లో ని  సాహిత్య సంస్థ 31 వ వార్షి కోత్స వాన్ని ఈ రోజూ 22 -01 -12 ఉదయం నుంచి సాయంత్రం దాకా ”మహతి కళా వేదిక ”పై నిర్వ హిస్తోంది శ్రీ కిల పర్తి దాలి నాయుడు రాసిన ”సూది మొనలు ”అనే మినీ కవితా సంకలనాన్ని , శ్రీ మతి ఓలేటి ఉమా సరస్వతి సంపాదకత్వం లో వెలువడిన  ”పద్య పుష్పకం ‘అనే గ్రంధాలను ఆవిష్కరిస్తున్నారు వివిధ రంగాలలో లబ్ధ ప్రతిష్టు లైన  అయిదుగురు ప్రముఖులను సత్కరిస్తున్నారు .వారి వివ రాలే మీరు చూస్తున్నది

సరస భారతి -33 వ సమా వేశం

ఆ తర్వాత ,స్థానిక శ్రీని వాస విద్యా లయం లో రెండవ తరగతి చదువుతున్న ఛి .గణేష్ అనే చిరంజీవి 150 దేశాల పేర్లు ,వాటి రాజ దానులను ధారణ చేశి అందరినీ ఆశ్చర్య పరిచాడు .అతనికి జ్ఞాపిక అందజేసి కర  తాళ ధ్వనులతో అభినందనల ను తెలియ జేశాం .
ఆ తర్వాత అసలు కార్య క్రమం ”హాస్య కవి సమ్మేళనం ”ను ప్రముఖ కవి కధా రచయిత ,విమర్శకులు ,ఆంద్ర భూమి లో కాలమ్ రచయిత అయిన శ్రీ వేలూరి కౌండిన్య గారు ,ప్రముఖ మినీ కవిత్వ ,హైకూ కవిత్వ రచయిత ,ఆంద్ర బాంక్ ఉద్యోగి శ్రీ వసుధ బస వెశ్వ ర రావు గారు ,ప్రసిద్ధ కవ యిత్రి విశ్లేష కు రాలు ,తెలుగు పండిట్ ,వక్త అయిన శ్రీమతి కే.కనక దుర్గా గార్ల సంయుక్త ఆధ్వర్యం లో దాదాపు గంటన్నర జరిగింది .మధ్య మధ్య లో జోకుల బాకు లు విసురుతూ ,కవుల కవితలను విశ్లేషిస్తూ ,నవ్విస్తూ ,కవ్విస్తూ ఆద్యంతంహాస్యాన్ని   వడ్డీ వడ్డించారు కవి మిత్రులు ,నిర్వాహకులు .సుమారు తొంభై మంది వీక్షకులు దర్శించిన ఈ కవి సమ్మేళనం ఒక రకం గా విజయ వంతమే .ఇంకో రకం గా కాదు .ఎందుకు అంటే అడిగిఆహ్వానం లో యాభై మంది పేర్లు వేస్తె వచ్చిన కవి మిత్రులు పది హీను మంది మాత్రమే . శని వారం కావటం కొంత ,,,ప్రభుత్వ పాథ శాలలకు ఆ రోజే సంక్రాంతి సెలవుల తర్వాత ,ప్రారంభమైన రోజూ కావటం కొంత అసౌకర్యానికి గురి చేసి వారు రావటానికి ఇబ్బంది కలిగింది .ఇది ఊరట మాత్రమే .హాస్యానికి ఒక రకం గా ‘అప హాస్యమే  ”జరిగిందని నా భావన .అంతే  కాక వచ్చిన కవితల్లో ను సామాజిక చైతన్యంహాస్య స్పోర కత్వం   లేక పోవటం నాకు బాగా నిరాశ కల్గించింది .సరే అన్నీ మనం అనుకున్నంత హిట్లు కావు .కొన్నిఫట్లూ ఉంటాయనీ ,అంతా మన ప్రయోజకత్వమే కాదు ,కాలమ్ కూడా కలిసి రావాలని తెలియ జెప్పిన సమ్మేళనం ఇది .అతిధులకు ,నిర్వాహకులకు కవి మిత్రులకు కన్యాశుల్క   నాటకం లో చక్కని హాస్యాన్ని  పండించి ,తెలుగు జాతిని జాగృతం చేసిన వైతాళికుడు గురజాడ అప్పా రావు గారి ముచ్చ టైన  కలర్ ఫోటో లను జ్జ్ఞాపికలు గా అంద జేశాం .  .అందరు దాన్ని అద్భుతం గా వుందని మెచ్చుకోవటమే మాకు మిగిలిన ఆనందం .కవితలను పుస్తకం గా తేవాలని ముందుభావించినా   విర మించు కొన్నాం . .ఆ కవితలను మీ అందరి కోసం వరుసగా నెట్ లో త్వరలో అంద  జేస్తాం .ఫోటోలు త్వరలో నెట్ లో పెడతాం.

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

    సంగీత సద్గురు శ్రీ త్యాగ రాజ స్వామి —11

” ప్రాప్తి గల్గు చోట ఫల మిచ్చు దైవంబు-ప్రాప్తి లేని చోట ఫలము లేదు
ప్రాప్తి లేక పసిడి ,పరమాత్ము డిచ్చునా ?”అన్నాడు ప్రజా కవి వేమన .అలాగే త్యాగయ్య కూడా
”రానిది రాదు ,సురాసురులకైనా ,-పోనిది పోదు భూసురలకైనా ”అంటూనే
దేవేంద్రునికి సుదేహము ,పూర్వ దేవుళ్ళకు అమృతం అభావం కాలేదా ?”అంటాడు .
”ఆ వన చర బాధలు ఆ మునులకే గానీ ,”అన్న మాట సర్వ జీవులకు ఆనవా యించే సూత్రమే .రాక్షసులను ” పూర్వ  దేవుళ్ళు ”అనటం సరదా అయిన మాట .వాళ్ళూ ఒకప్పుడు  దేవుళ్ళే నని గుర్తు చేయటమే .మునులకు అరణ్య వాసం పాపం వారి నుదిటి వ్రాత గా అభి వర్ణించటం తమాషా .దీన్ని ఎవరు తప్పించ లేరు అని ధ్వని .విధి బలీయం అనటాన్ని సమర్ధించటం ..
దొంగ దారు లు తొక్క కుండా ,మాట మీద నిల బడ మని ఘాటుగా నిందా స్తుతి చేస్తాడుతమాషాగా .”ఇల్లు బంగారం అయిందా ?”అనీ ,”రంగాడా విభీషణునికి ,పంగ నామ మిడిన రీతిని ”పూర్వ కధ గా అభి వర్ణిస్తాడు .విభీషణుని తో లంకకు వస్తానని ఎగ గొట్టిన రాముడి మాట ను ఇక్కడ గుర్తు చేశాడన్న మాట .
”వెన్న తా   భుజించి ,గోప కన్య ముఖమున -తిన్న  గా నలది నట్లు ;”అన్న కృతి లో ఆలా కృష్ణ లీలలు వర్ణిస్తూ చెప్పటం గొప్ప గా వుంది .ఇందు లో శ్లేష ను కూడా జోడించి చెప్పాడు .విభీష నుడి రాజ్యానికి  పోవ టానికి ఇష్ట పడని రాముడు ”సహ్యజ ”తీరం లో కొల్లడం ,కావేరి నదులు గా చీలిన అంతర్వేది తోనే తృప్తి పడ్డా డని  చమత్కారం .

”సారమౌ కవితల ,విని వెర్రి వాడు -సంతోష పడి ఏమి పడ కేమి ?
చేరెడేసి గుడ్డి కనులు  బాగా ,తెరచి ఏమి తెరవ కున్న వేమి ?
ఎదను శ్రీ రామ భక్తియు లేని ,నర జన్మ   -మెత్తి ఏమి ,మృగ మైతే నేమి ?
పదము ,త్యాగ రాజ నుతు ని పై ,గానిది -పాడితే ఏమి ?ఏడ్చి తే నేమి ”?

అని రసవత్తరం గా అధిక్షే పించే సత్తా త్యాగయ్య భక్తునిది .త్యాగ రాజ వినతుని ,కడిగి ఎందేయ గల సామర్ధ్యం చాతుర్యం ,చేవ ఆయనకే వుందని పిస్తాడు .ఎగ తాళి చేసినా ,సమయం తెలిసి పుణ్యాన్ని ,ఆర్జించాలని త్యాగయ్య హావం .సొంపైన నడ వాది ,మనసుకు పట్టే లోకోక్తులు ,లోక రీతి ,కాల గతి ,చూపిస్తాడు త్యాగయ్య .శ్రీ రామ భక్తి ఏ పరమ తారకం అనే పూర్తి విశ్వాసం తో వున్న భక్త శిరోమణి ,రామ పాద సేవా దురంధరుడు త్యాగ బ్రహ్మ .
వ్యాజ నిన్దాస్తుతులు ,అధిక్షేపణ లకు ఇంతటి తో స్వస్తి పలుకు దాం .
త్యాగ రాజ కృతుల్లో” భక్తి ,శరణా గతి ”గురించి తరువాత వివరంగా తెలుసు కొందాం
సశేషం
మీ –గబిత దుర్గా ప్రసాద్ –20 -01 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్

సంగీత సద్గురు శ్రీ త్యాగ రాజ స్వామి –10

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

సంగీత సద్గురు శ్రీ త్యాగ రాజ స్వామి –9

—    చెలువు మారగను ,మారీచుని మద మణి చే వేళ
ముని సైగ దెలిసి ,శివ ధనువును విరిచే ,
సమయమున ,త్యాగ రాజ వినతుని ,మోమున రంజిల్ల  –అలకలల్ల లాడ
త్యాగ రాజ సత్కవి కి అంతా సుందరం ,శివం .
శ్రీ రాముని కొలువు లో ,త్యాగయ్య ప్రతి క్షణం తన్మయ స్తితి లో ఉంటాడు .గోష్టి ,సంకీర్తన ,సేవింపు ,మేలు కొలుపు ,పవ ళింపు దిన చర్య .
”చనవున ,పన్నీట స్నానము గావించి ,-ఘను నికి ,దివ్య భోజనమును ,బెట్టి
కమ్మని విడే మొసగుచు ,మరవక సేవించే –భాగవతులు ,బాగుగా ,ఘన ,నయ రాగ ములచే ,దీపా రాదన మొన రించి
వేగమే ,శ్రీ హరి విరుల పై ,పవళించి ,జోకొట్టి ,-త్యాగ రాజు సుముఖుని లేపే -”
ఇది సంపూర్ణ పరిచర్య స్వరూపం .కళ్ళకు కట్టి నట్లు వ్యక్తీకరించటం త్యాగయ నేర్పు .
శ్రీ రాముని కొలువులో ,వార కాంత ల ,రమణీయ లాశ్య విన్యాసం చూసి పక్కనున్న త్యాగయ్య తో రామయ్య  మెచ్చు కోలు మాటలు చెప్పి నట్లు భావిస్తాడు .ఆ దివ్య దృశ్యం మన కళ్ళ కు కట్టి నట్లు వర్ణిస్తాడు ,కాదు ,కాదు చిత్రిస్తాడు మహా భక్తాగ్ర గణ్యు డైన  త్యాగరాజ  కవి చిత్ర కారుడు .
”సుర కామినీ ,మణుల గాన -మాదరణ నాల కిన్చుచు
శృంగార ,రస యుక్త ,వారమ ణుల ల జూచి ,సరస త్యాగ రాజ వరుని తో బొగ డే
పలుకు కండ చక్కర ను గేరునే -పణ తు  లార చూడరే ”పటిక బెల్లం పలుకు మెల్ల ,మెల్ల గా కరుగు తూ రుచి నిస్తుంది .అంటే ఆ వాక్యాల మాధుర్యం క్షణికం కాదు ,శాశ్వతం ,ఆత్మాను భవం ,దివ్యాను భవం కవిత్వానికే ప్రాణం .
ఇంకొన్ని పద చిత్రాలు మరో సారి చూద్దాం
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –18 -01 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

         సంగీత సద్గురు శ్రీ త్యాగ రాజ స్వామి –8

         త్యాగ రాజ స్వామి తన కృతులకు ముస్తాబు చేసిన అలంకారాలను కొంత వరకు చూశాం మిగిలిన అలంకార శోభ తిలకిద్దాం .
పంచ నదీ తీరాన్ని ,నిసర్గ రమణీయం గా వర్ణించాడు త్యాగయ్య .భౌగోళికం గా ఒక travelogue లా వుంటుంది .

”ఈడు లేని మలయ మారుతము చే ,కూడిన కావేరి తటమందు
వేడుచు ,భూసురు లగ్ని హోత్రులై ,వేద ఘోషముల చే,నుతింప
ఈ మహిలో సొగసైన చోళ సీమ యందు ,వరమైన ఈ పంచ నద పుర
ధాముని చెంతను ,వసించుటకై ,నీ మది నెంచగ ”

     ఇంత ఆనందాన్నిచ్చే పరి సరాల్లో సీతా రాములు వెలసి ఉన్నారట.అదీ ఆయనకు కలిగిన ఆనందం .
త్రిమూర్తులు ,శ్రీ రామ కధ విన్నారు .ఒక సామాన్య రాజుకు ,ఇన్ని మంచి గుణాలా ?అని సందేహించారట .ఈ గుణాలకు ,వెల కట్టాలి అను కొన్నారట .తమ గుణాలను అన్నిటిని   త్రాసుకు వుండే ఒక సిబ్బెలో ,శ్రీ రాముని గుణాలను రెండవ సిబ్బే లో వేసి తూచారట.వారి పళ్ళెం కిందకు జారి పోయిందట .వారి మత్సరం యెగిరి పోయిందట .ఈ ఘట్టాన్ని ,అత్యంత భావ గర్భితం గా ,ఆనంద పార వశ్యం తో వర్ణిస్తాడు భక్త కవి .ఒక రమణీయ కల్పనా శక్తి త్యాగయ్యలో ఆవిష్కృత మైన సందర్భం .
ఇంకొక చోట ,కావేరి నదిని సౌందర్య కన్యా మణి గా ఉత్ప్రేక్షిస్తాడు .కల నినాదం తో ,సుందర గమకం తో ,కమ్మని ,ఆ కావేరి జలమంతటి మాధుర్యం తో ,పవిత్రత తో ,కవితా శైలి తో  వర్ణిస్తాడు .

”సారి వెడలిన ,ఈ కావేరి చూడవే -వారు ,వీరనుచు జూడక ,తా
నవ్వారిగా ,భీష్టముల నొసగు చు –సావేరి చూడవే ”
దూరమున నొక తావున ,గర్జన భీకరమొక తావున ,నిండు కరుణ తో
నిరతము నొక తావున ,నడచుచు ,వర కావేరి కన్యకా మణి ”    అంటూ ,ఆ కావేరి

కన్య సొగసు ,అందం ,నిండుదనం ,,ఉద్ధృతి ,కరుణా న్త రంగం ,దృశ్య మానం చేస్తాడు .కావేరి నదికి ఒక గొప్ప సుగుణం వుంది .ఆ నీటిలో ఎనభై శాతం నీరు ఉపయోగానికి పని కొచ్చేదే .చిన్న నది అయినా” జీవనది” గా పేరు పొందింది .భావుకు డైన త్యాగయ్య కవిగా చెప్పిన  ”గేయ కధా చరిత్ర ”  గా దీన్ని విజ్ఞులు భావించారు .

         ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –13

              1951 లో మేము హిందూ పురం నుంచి ఉయ్యూరు వచ్చేశాం .మా నాన్న గారికి హిందూపూర్ మునిసిపల్ హై స్కూల్ నుంచి ,జగ్గయ్య పేట జిల్లా పరిషద్ హై స్కూల్ కు బదిలీ అయింది .అందుకే ఉయ్యూరు కు చేరాం .రెండేళ్ళ తర్వాత నాన్న ఉయ్యూరు హై స్కూల్ కు వచ్చేశారు .
సంప్రదాయ కుటుంబం కనుక తద్ది నాలు ,పండుగలు శాస్త్రీయ పద్టతి  లోనే జరిగేవి .అప్పుడే మాకు చిలుకూరి వెంకటేశ్వర్లు గా రితో పరిచయం ఏర్పడింది .ఆయన మా బజార్లోనే కాలువ కు దగ్గర గా సూరి వాళ్ల ఇంట్లో అద్దె కు వుండే వారు .యడవల్లి శ్రీ రామ మూర్తి గారు అనే మోతు బరి రైతు అవతలి బజార్లో వుండే వారు .యెర్ర గా ,పిల్లి కళ్ళ తో చెవిలో బొచ్చు తో వుండే వాడు .ఖద్దరుబట్టలే కట్టే వాడు .పంచె ,లాల్చి ,ఉత్త రీయం .బ్రాహ్మడు ఎరువుల వ్యాపారం చేయటం ఆయన తోనే ప్రారంభం .వ్యాపారం చాలా పకడ్బందీ గా చేసే వాడు .ఆయనకు తమ్ముడు సాయం .ఆ ఎరువుల కొట్లో వెంకటేశ్వర్లు గారు గుమాస్తా గా పని చేసే వారు .జీతం పెద్ద గా ఉంటుందని అనుకోను .అసలు వీరిది ,ఉయ్యూరు కు దగ్గరలోని శాయ పురం అగ్ర హారం.అక్కడి నుంచి వచ్చి ఉయ్యూరు లో కాపురం పెట్టారు .పంచె కట్టి ,చొక్కా తొడిగే వారు .పైన తువ్వాల వుండేది .పొడుగ్గా ,బక్క పలుచ గా వుండే వారు .వియత్నాం నాయకుడు హోచిమన్ లాగా పిల్లి గడ్డం తో వుండే వారు .కొంచెం యెరు పు రంగే ..మాట చాలా స్పీడ్ గా వుండేది .అర్ధం అవటం కొంచెం కష్టం గా వుండేది .ముగ్గురు మగ పిల్లలు ,ఇద్దరు ఆడ పిల్లలు ఆయనకు .అందర్నీ ఆ జీతం తోనే పోషించాల్సి వచ్చేది .అందు కని ఎవరైనా తద్దినాలకు బ్రాహ్మణా  ర్తాలకు  పిలిస్తే వచ్చే వారు .రావటానికి ఆయన యడవల్లి వారి పర్మిషన్ తీసుకొని రావాల్సిందే .ఆయన్ను మధ్యాహ్నం  పన్నెండు గంటలకు వదిలే వారు .ఆ తర్వాతే ఆయన బ్రాహ్మణా ర్థం  కు వచ్చే వారు .ఇంట్లో వంటలు అయి రెడి గా వుంటే అప్పుడు ,ఎరువుల కొట్టుకు వెళ్లి చెప్పే వాళ్ళం .అప్పుడు ,ఆయన బయల్దేరి వచ్చే వారు .ఒక్కో సారి కొట్లో  పని ఒత్తిడి వుంటే ఆయన రావటం ఆలశ్య మయ్యేది . ఇక్కడ యజ మానులు ,ఆయన కోసం ఎదురు చూస్తూ ,తిట్టు కొంటు వుండే వారు .ఈ తిట్లు కొన్ని యద వల్లి వారికి కూడా .ఆయనకు అంటే శ్రీ రామ మూర్తి కి కర్కోటకుడు అని పేరు . అప్పు పెట్టె వాడు .మొహమాటం అనేది అసలు లేదు .నాన్న కు శిష్యుడు , మామయ్యకు సహాధ్యాయి .ఎక్కడైనా బావ కాని వంగ తోటలో కాదు అన్నట్లు ప్రవర్తించే వాడు .వెంకటేశ్వర్ల గారికి కూడా అక్కడ పని చేయటం కష్టం గానే వుంది . చాకిరీ గొడ్డు చాకిరి చేయాలి ,జీతం గొర్రె తోక .విసుగు అని పించి మానె శారు.
ఉద్యోగం పోయింది కనుక ,ఏదో ఒకటి చేసి పొట్ట పోషించు కోవాలి .కనుక బ్రాహ్మ ల ఇళ్ళల్లో నీళ్ళు పోసే వారు .పుల్లేరు కాలువ నుంచి ,పెద్ద ఇత్తడి బిందెల తో నిండా నీరు తెచ్చి ఇళ్ళల్లో పోసే వారు .మేమూ పోయిన్చుకోవటం ప్రారంభించాం . మడిగా  నీళ్ళు తెచ్చే వారు .తడి బట్టతో .బట్ట అంటే అంగ వస్త్రమే  ..   .పైన ఏమీ ఆచ్చాదన వుండేది కాదు .దాన్నే గోచి పోసి కట్టి తడి గా , మడి నీళ్ళు పోసే వారు . పండుగా .పబ్బం అయినా ,తద్దినాలు అయినా ఎక్కువ నీళ్ళు పోయించుకొనే వాళ్ళు . నెలకూ రెండు రూపాయలిచ్చే వారేమో ఒక బిందెడు నీళ్ళకు .ఆ తర్వాత క్రమం గా పెంచు కొంటు నెలకు ముప్ఫై దాకా ఇచ్చే వారు .ఈ చనువు తో ఆయన్ను” ఏమండీ” అనటం మానేసి ”చిలుకూరాయన ”అనే స్థితికి వచ్చాం .”అండీ పోయి ఏమయ్యా” లోకి వచ్చింది . అది మా అల్ప బుద్ధికి నిదర్శనం అని ఇప్పుడు అని పిస్తుంది . దీనికి తోడూ ఆయన కొంత వైదికం నేర్చుకొన్నారు .బ్రాహ్మనార్తాలతో పాటు మంత్రం చెప్పటం కూడా మొదలు పెట్టారు .అప్పటికి ఉయ్యూరు లో వంగల సుబ్బావధాని గారు ,కోట కృష్ణ మూర్తి గారు ,పాల పర్తి వెంకట్రామయ్య గారు వైదీకం చేసే వారు .మా ఇళ్ళలో సుబ్బయ్య గారే ఇంటి పురోహితులు .ఆ తర్వాత ఆయనకు వీలు లేక పొతే కృష్ణ మూర్తి గారు .ఒక్కో సారి వీరిద్దరికీ తీరుబడి లేక పోతే చిలుకూరాయనే మా కు పురోహితులు .మా నాన్న తరం వరకు బాగానే గడిచి పోయింది .మా తరం వచ్చే సరికి అభావం   ఏర్పడింది .అప్పుడు మాకు ఆపద్బాన్ధవుని లా,వెంకటేశ్వర్లు గారు తోడు పడ్డారు .నాన్న టైం లో పొలం లో కుప్ప నూర్చతసం లో చిలుకూరి వారి సహాయం తీసుకొనే వారు . రాత్రి తనతో పాటు పొలం లో కాపలా కు తీసుకొని వెళ్ళే వారు .ఒక వేళ నాన్న కు వెళ్ళటం కుదరక పొతే కడవకొల్లు పొలానికి ఆయన్నే కాపలాకి పంపే వారు . మాట కాదనటం ఆయన నిఘంటువు లో లేదు .ఆ తర్వాత నేను పొలం వ్యవ హారాలు చూసే టప్పుడు కూడా సాయం చేసే వారు .ఆ తర్వాత వాళ్ళబ్బాయి లక్ష్మీ నరసింహం,  నా దగ్గర చదవటం ,ఇంట్లోనే వుండి చదువు కోవటం , ఇక్కడే పడు కోవటం వల్ల , వాళ్ల నాన్న డ్యూటీ తీసుకొన్నాడు .తలలో నాలుక లా పని చేశాడు ఇప్పటికీ ఎక్కడ వుద్యోగం చేస్తున్నా ఉయ్యూరు వస్తే ముందు మా ఇంటికి వచ్చి ,కన పడి వెళ్తాడు .ఏమైనా పనుందా మాస్టారు అని అడిగి, వుంటే చేసి వెళ్తాడు .అతను మా ఇంట్లో చెయ్యని పని లేదు .ఏదైనా ఇంట్లో మా వల్ల కాక పొతే చిలుకూరికి చెప్పి చేయించుకోవటం అలా వాటు అయింది .ఇలా చేయించుకోవటం సిగ్గు గానే వున్నా ,వాడి ఆప్యాయత కు తప్పని సరి అయేది .ఆర్మీ లో పని చేసి , వాలంటరీ గా పదవీ విరమణ చేసి  బాంక్ పరీక్షలు రాసి పంజాబ్ నేషనల్ బాంక్ లో వుద్యోగం సంపాదించి, ఉయ్యురు లో స్వంత ఇల్లు కొనుక్కొని ,ప్రస్తుతం బీమ వరం లో పని చేస్తున్నాడు .
మా నాన్న గారు చని పోయింతర్వాత నెల మాసికాలకు చిలుకూరాయనే మంత్రం ,భోక్త .దాన్ని వాళ్ల భాష లో ”కూత .మేత ”అనే వారు . ఆయనకు ఒక సారి చెబితే చక్క గా జ్ఞాపకం పెట్టు కోని సమయానికి వచ్చే వారు .ఒక్కో సారి పని ఒత్తిడి లో ఆలశ్యం గా వచ్చి తిట్లు కూడా తినే వారు .అయినా నవ్వుతు మళ్ళీ మామూలే .కృష్ణ మూర్తి గారిని పిలిస్తే ”మీ కుల దైవం చిలుకూరాయన వున్నాడు గా ‘అని దేప్పే వాడు . ఇవన్నీ పట్టించు కోకుండా ,తన పని తాను చేసుకొని పోయే వాడు .ఒక వేళ ఆ ఇద్దరు  వస్తే రణ రంగం గా వుండేది తద్దినం .చిలుకూరాయనకు స్పీడ్ ఎక్కువ .కృష్ణ   మూర్తి గారు గూడ్సు బండి .ఈ  ఇద్దర్ని సముదాయించ లేక తల ప్రాణం తోకకు వచ్చేది . వెంకటేశ్వర్లు గారు నెమ్మది నెమ్మదిగా ఆబ్దీక మంత్రము నేర్చారు .ఆయన ఉచ్చారణ లో మాటలు ఎక్ష్ప్రెస్స్ స్పీడ్ లో దొర్లి పోయేవి .మంత్రం  మొదలు ,చివర  తప్ప మధ్య దంతా  యెగిరి పోయేది .అట్లాగే ,ఏ టైం కి రమ్మంటే ఆ టైం కి వచ్చి ,కూతా మేత తో పని పూర్తి చేసే వారు రెందోబ్రాహ్మనుడిని కూడా ఆయనే తెచ్చుకొనే వారు .ఇంత ఇవ్వ మని అడగటం లేదు .ఎంత ఇస్తే అంత తో తృప్తి పడే వారు .ఎప్పుడు తనకు తక్కువ ఇచ్చినట్లు గా కంప్లైంట్ చెయ్య లేదు .అందుకనే ఎక్కువే ఇవ్వాలని పించి ఇచ్చే వాళ్ళం  కొందరిళ్ళలో అక్షరాభ్యాసం బారసాల ,పుణ్యః వాచనం చేసే వారు .శివాలయం లో అభిషేకాలు చేసే వారు .బ్రాహ్మణులు లేని కొరత ను తీర్చారు .ఎవరు పిలిచినా వెళ్ళే వారు .అందరితో స్నేహం గా మెలిగే వారు .ఆయన భార్య గారు కూడా మా ఇళ్ళల్లో ఒక మనిషి గానే మసిలే వారు .
మా ఇళ్ళల్లో పెళ్ళిళ్ళు వచ్చినా ,ఉపనయనాలు అయినా ,ఇంకేమైనా ముఖ్యమైన వి జరిగినా మేము ముందు గా చెప్పేది చిలుకూరాయనకే .ఆ రోజుల్లో తప్పక సాయం గా వుండాలి అని కోరే వారం .అన్ని  పనులు మానేసి ,మాతో వుండి ఆ కార్య క్రమాలను గట్టెక్కించే వారు .వడ్డన  లో సాయం చేసే వారు .ఎవర్నైనా పిలుచుకు రావాలంటే వెళ్ళే వారు .కూరలు తరగటం వంట లో సాయం చేయటం చేసే వారు .ఈ పని ,ఆ పని అంటూ లేదు ఏపని అయినా రడీ .అదీ ఆయన తీరు .దేనికీ ఆశ వుండేది కాదు .ఎంత అవసరం వుంటే మన సాయం  కోరుతారు అనుకోని ముందుకు దూకే వారు .
బ్రాహ్మనులు ఎవరైనా చని పొతే అందరి ఇళ్ళ కు  వెళ్లి చెప్పి రావటానికి ఆయన్నే పంపే వారు .శ్మశానానికి తీసుకొని వెళ్ళే నలుగురి లో ఎవరు లేక పొతే ఆయన హాజరు .లేదు అనేది ఆయన కు తెలీదు  .అలాగే దిన వారాల్లో దానాలు పుచ్చుకోవటం లో ,ఏ మాత్రం సంకోచించే వారు కాదు .ఈ దానం తీసుకొంటే తనకేమైనా చెడు జరుగు తుంది అన్న ఆలోచన వుండేది కాదు .ఎదిస్తే అది తీసుకొనే వారు .అది కావాలి ,ఇది కావాలనే ఆశ లేదు .ప్రతి ఇంట్లోను ఇంట్లో మనిషి గా మెదిలే వారు .అందుకని ఆయన్ను పరాయి మనిషి గా చూసే వాళ్ళం కాదు .తద్దినం రోజూ భోక్తగా ,మంత్రం చెప్పే వాని గా ద్వి పాత్రాభినయం చేసి మెప్పించే వారు .భోక్తల విస్త్ల్లలో ఎవరి విస్తరి లో ముందు వడ్డించాలి దగ్గర్నుంచి ,ఏది ముందు వడ్డించాలి ,తరువాత ఏమి వడ్డించాలి అన్నీ వరుసగా చెప్పి సక్రమంగా జర గ టానికి తోడ్పడే వారు .అందుకీ ఇంట్లో ఆడ వాళ్ళు ముందుగా ఏ కార్య క్రమం వచ్చినా ”చిలుకూరాయన కు ” చెప్పారా ?” అని అడగటం పరి పాటు అయింది .అంత కార్య దీక్ష ఆయనది .యజ మాని కంటే ఎక్కువ బాధ్యత తో   వుండే వారు .అందుకే నాకు ఆయన వుంటే అన్నీ ఆటోమాటిక్ గా జరిగి పోతాయి అనే నమ్మకం వుండేది . చివరి వరకు అలా నే వున్నారాయన .పెద్ద కొడుకు నరసింహం అంటే తగని ప్రేమ .వాడు యాక మూరు లో ఇల్లు కొంటె తెగ సంబర పడి పోయారు .మా ఇద్దరినీ దగ్గరుండి గృహ ప్రవేశ కార్యక్రమం జరిగే దాక వదలలేదు . నరసింహాన్ని మేము ”చిలుకూరి ”అనే వాళ్ళం /పేరు తో పిలవటం లేనే లేదు .ఇదీ మా ఒళ్ళు బలుపె.

”చిలుకూరాయన” అంటే తండ్రి ”,చిలుకూరి” అంటేకొడుకు .  .మా ఇంటిల్లి పాదికీ ఇదే అలవాటు .   చాలా సంపాదించాడని చెప్పుకొనే వారు ఆయన్ను గురించి .కాని ఎప్పుడు డబ్బు వున్న హజం ఆయన లో వుండేది కాదు .ఏమీ లేని వాడి గానే వుండే వాడు .ఆడంబరం ,హడా విడి లేవు .అతి సామాన్యం గా నే జీవితాన్ని గడిపారు .పెద్ద కొడుకు నరసింహానికీ అవే బుద్ధులు వచ్చాయి .అతనికి తండ్రి అంటే విప రీత మైన అభిమానం ,గౌరవం ,ప్రేమ వున్నాయి .చిలుకూరాయన కొద్ది గా జబ్బు పడి ,అనాయాసం గా మరణించారు .వారి దిన వారాలు ,సంవత్స రీకాలు దగ్గరుండి జరిపించాం చిలుకూరితో వాడి వివాహానికి మాకే పెత్తనం ఇచ్చాడు .అదీ మా చేత్తోనే జరిగింది .ఇలా మాఅందరికీ  తలలో నాలుక గా మసలుతూ ,ఆపద్బాన్ధవుడి గా వుండి ,ఆదు కొనే దైవమైన వెంకటేశ్వర స్వామి పేరు తోవున్న   చిలుకూరి వెంకటేశ్వర్లు గారిని ఇంత కాలానికైనా స్మరించే అదృష్టం కల్గినందుకు సంతోషం గా వుంది.

వీసా /”పాస్ పోర్ట్ కు” హైదరాబాద్  చిలుకూరు బాలాజే ఎట్లాగో ,మా ఇళ్ళలో పనులకు మా (చిలుకూరాయన) చిలుకూరి వెంకటేశ్వర్లు గారు అంటే అంత నమ్మకం మాకు .
మీ –గబిత దుర్గా ప్రసాద్ –17 -01 -12 .

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –12 చెవులు తుప్పు వదిలించే సంక్రాంతి మేళాలు

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –11 మహా’త్తరు’ సాయిబు

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు —10 కాఫీ పా( ప్రా ) ణి ఏ కాని అపర పాణిని

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –9 ఆ ఇద్దరు -ఈ నలుగురు

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

సంగీత సద్గురు శ్రీత్యాగ రాజ స్వామి –7

జనన మరణము లను సూదిని నిల్ప ,ఘన మైన నీ యాజ్న గాదను వడిని
మద మత్సరములను గజములకు ,నీ కమలాంకుశ రేఖ అంకుశము ”  అంటూ గొప్ప భావాన్ని చక్కని ఉప మానం తో రక్తి కట్టించాడు .
”తనయుని ఏ జాతి యైన బ్రోవని తల్లి ,భూమిని గలదా ?ఓ రామ
ఇలను ,నిశ్చయము గా నీవు లేని తావు ఎందైన గలదా ?”అని భగవంతుని సర్వ వ్యాప కత్వాన్ని మంచి పోలికతో వివ రించాడు .మాన వత్వానికి ప్రేమ మయ రూపం తల్లి మాత్రమె నని స్పష్టీ కరణ ఇందులో తళుక్కున మెరుస్తుంది .
”ముల్లోకము లల్లాడిన ,ఇల్లే గతి గాని ,–ఇల నంతట  గల వాన కు, జలధే గతి గాని
గుణములలో నని గుంటే ,గుణియే గతి గాని ”అన్న నిత్య సత్యాన్ని ,చక్కని ఉప మానం తో బోధించాడు .భావుకుడైన మనో భావ కవి లా త్యాగయ్య భాసిస్తాడు .ఎన్ని రూపాలు దాల్చినా ,చివరికి పర బ్రహ్మ లో లయం పొందటమే జీవిత గమ్యం .అద్భుత మైన భావాన్ని ,అలతి ,అలతి పదాలో పొదిగి అలంకరాయుక్తం గా అభిషేకించాడు .ఆయన మనసు ”ఉరగములు పెనగి నట్లు ”ఉందట .”కల్ప భూజమున ,తీగ గట్టు రీతి మనసు ,కల్పము లేన్నైనా ,విడిచి కదలదు శ్రీ రామా !”అంటాడు .
”అద్వైత సామ్రాజ్యంము లు అబ్బి నట్లు రామా ,సద్వైరాగ్యము నిదియు సాయుజ్యమే రామా ”అని మంచి వైరాగ్య బుద్ధి సాయుజ్యానికి సమానమే అని సమర్ధించాడు .ఇందులో జాను తెనుగు ,నుడి కారం ,ఉపమల  విన్యాసం ,అద్వైతంసద్వై రాగ్యం తోనే వస్తుందనే బోధ ,అదే సాయుజ్యమనే ధీమా తో ఆనందాబ్ధి లో ఓల లాడుతూ ,మనల్ని అందులో ముంచి తేలుస్తున్నాడు అద్వైత గాన బ్రహ్మ త్యాగ బ్రహ్మ .,
ఈ అలంకార శోభను ఇంకో సారి మళ్ళీ దర్శిద్దాం
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –17 -01 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

సంగీత సద్గురు శ్రీ త్యాగ రాజ స్వామి –6

-అని వెక్కి రింపు గా శ్లేష తో ప్రయోగించాడు .తన వారు దగ్గర చేర్చటం అనే అర్ధం లో”తన వారితనం లేదా ?”అంటాడు .మధుర పద బంధం తో కూడిన మాటల సోంపు ఇది .-భాష ఆయనకు లొంగి నడుస్తుందేమో నని పిస్తుంది .”తలకు వచ్చిన బాధ కు తల పాగా కు చికిత్స చేస్తే పోతుందా” ?అంటాడు .ఇదో చాటువు గా మిగిలి పోయింది .చెవికి ఇంపైన మాట అనటానికి ‘మృదు వార్త ”అంటాడు .వార్తకు ,మృదుత్వం కూర్చటం త్యాగయ్య గారి మంచి పనితనం .తిక్కన కూడా ”మృదు ద్యూతం ”అని ప్రయోగించాడు .
రూపము ,ప్రతాపము ,శర చాపము ,సల్లాపము ,”అంటూ ”పము ”తో అలంకరిస్తాడు .శ్రీ రామున్ని ”వర త్యాగ రాజ వాక్చేలావ్రుత ”అని ,తన కీర్తనా వస్త్రాలతో ,అలంకరిస్తాడు .అహల్యను ”తాను తాప మొర్వ లేని చాప రాయి ”అన్నాడు .ఇందులో జాను తెనుగు నుడికారం కని పిస్తుంది ”.జ్యావర నుత ,జ్యా జ్యావర ,బిడౌజావర జాశ్రిత ,త్యాగ రాజ ,జ్యావర రాజ రుద్రావనీసుర భావనీయ ,ముని జీవన ”అని ద్వ్యర్ధి కావ్యం లా అన గల సామర్ధ్యం ,శక్తి వున్న కవి త్యాగయ్య .జ్యావర నుత అంటే -భూ భర్త చేత కొని యాడ బడ్డ వాడు .జ్యాజ -అంటే -భూమి యందు పుట్టిన సీతా దేవి -వర భర్త అయిన శ్రీ రాముడు .బిడౌజ – ఇంద్రునికిఅవరాజ -అటే తమ్ముడా అంటే ఉపెంద్రుడైన శ్రీ రాముడు .జ్యావర -అంటే రాజ శ్రేస్తులకు ,అజ అంటే బ్రహ్మకు ,భవ దీయుడు -ద్యానింప దగిన వాడు ఇందులో అర్ధ శ్లేష ,గాంభీర్యం ,ప్రాస మాధుర్యం చూపిస్తాడు మహా కవి .
”పుట్టి న నాదే ,నిజ భక్తీ ,మెడకు గట్టి ,గుట్టు చెదరక , చేయి పట్టి ,గుట్టు చెదరక ,చేయి పట్టి విడువ రాదు ”అంటాడు .ఇదొక శక్తి వున్న జాతీయం .
”యజ్ఞాదులు సుఖ మను వారికి సముల జ్ఞానులు గలరా మనసా ”–”సుజ్ఞాన దరిద్రులు పరం పరలు ,అసుర చిత్తులు అంటాడు .ఒక విప్లవ వాదిగా, కత్తి తో తెగేసి నట్లు ,జ్ఞానం లేని దరిద్రులు ,సుజ్ఞాన దరిద్రులు .ఔచిత్య వంత మైన పద ప్రయోగం .లక్ష్మణుడిని ”నిద్దుర జితుడు ”అంటూ ,అతని సేవా ధర్మాన్ని జ్ఞాపకం చేస్తాడు .ఆ కధ  మన వూహ కు వదిలేస్తాడు .ఇదో సర్వ త్వంతంత్ర ప్రయోగం .కొంత మంది అనటానికి ”కేచన ”అనే సంస్కృత పదాన్ని ప్రయోగిస్తాడు .భాష పై అంతటి అది కారం వుందాయనకు .
”యోచనా ,కమల లోచనా ,నను బ్రోవ -సూచన తెలియక నొరుల ,యాచన చేటు ననుచు నీకు తోచెనా ?”అని తెలుగు పదాలతో ప్రారంభించి ,వెంటనే సంస్కృతం లోకి దూకి ”ద్యుతి విజితాయుత విరోచన -నన్ను బ్రోవ నింక” కేచన”,నిజ భక్తి
నిచయ పాప విమోచన ,కల బిరుదేల్ల గొని ,నన్నేచనా ?కృత విపిన చర వరాభి షేచనా ,త్యాగ రాజ పూజిత ”
అన్న కీర్తన లో ప్రౌఢ శబ్ద ప్రయోగం చేసి ,పండితుడు అని ముద్ర వేయించు కొన్నాడు త్యాగయ్య .ఇది మరో కొత్త మార్గం లో బాణీ లో శ్రీ రాముడికి నివేదించిన ”వేడి కోలు ”.భావం లోకి తొంగి చూస్తె -కాంతి చేత జయింప బడ్డ 10 వేల సూర్యులు కల వాడా అనే అర్ధం కోసం ‘ద్యుతి విజితాయుత విరోచన ”అన్నాడు .”చానా ”అనే శబ్దాన్ని చక్క గా ప్రయోగించి ,చెవులకు విందు చేకూర్చటం ఇందు లోని ప్రత్యేకత .
”రామ సుధా రస పాన మొక రాజ్యము చేసునే ?”అని రామ నామ ఫలానికి విలువ నిర్ణ యిస్తాడు .రాజ్యం కంటే గొప్పదని ధంకా బజాయిస్తాడు .ఇదీ మంచి నుడికారమే .”రూకలు పది వేలున్నా ,చేరెడు నూకలు గతి గాని ,కోకలు వెయ్యున్నా ,కట్టు కొనుట కొకటే గాని వో  మనసా –ఊరేలి తా,బండుట మూడు మూర తావు  గాని
యేరు నిండా బారిన పాత్రకు ,తగు నీరు వచ్చు గాని ”అనేకీర్తన   లో ప్రతి పాదం ఒక సామెతే .సామెతల ,ఆమెతలు త్యాగయ్య కు వెన్న తో బెట్టిన విద్యే .
”నీ మనసు ,నీ సొగసు ,నీ దినుసు ,వేరే –తామస మత దైన్య మేల ”అనటం లో ఆయన దినుసు ,రాముని దినుసు అంటే సత్తా తెలుస్తున్నాయి .
ఈ సారి త్యాగయ్య కృతుల్లో ఆలంకారికత్వాన్ని తెలుసు కొందాం
సశేషం —-                             మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –16 -01 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

   సంగీత సద్గురు శ్రీ  త్యాగ రాజ స్వామి —5

అంతే కాదు -”మనసున ,నిను కుల ధనము గా ,సంరక్షణ చేసితిని గాని ,మరచితినా ?” అని పాత కధను జ్ఞాపకం చేసి ,
ఐహిక ధనం కాదు ,భక్తి ధనం ఇవ్వ మని ఆర్తి గా వేడు కొంటాడు త్యాగ రాజ సుకవి .
”అలరుచు వచ్చు ,అర్భకుని ,తల్లి రీతి ,ఆదుకో ధర్మాంబికే ”
అంటూ పసి పిల్లాడు తల్లిని వేడు కొంటున్నట్లు ,వేడుకొంటాడు .”సర్వ విద్యా ప్రవీణుడు అయిన  జ్ఞాని శిశు ప్రవ్రుత్తి లో ఆనందిస్తాడు ”అని విజ్ఞుల భావన కు త్యాగయ్య ఈ కీర్తన లో సాక్షీ భూతం గా నిలుస్తాడు .క్రైస్తవ బోధ Sermon on mount లో కూడా శిశువు అయితేనే స్వర్గానికి ప్రవేశార్హత వుంటుంది అని చెప్పినట్లు అనుభవజ్ఞుల ఉవాచ .
మరో రకార రమ్యతను తిలకిద్దాం .ఇందులోని గమకం అనితర సాధ్యం అని పిస్తుంది
”ఎలా నీ దయా రాదూ -పరాకు చేసే వేలా సమయమూ గాదూ
బాల కనక ఆయ చేల ,సుజన పరి పాల ,శ్రీ రమా లోల ,-విధృత శర జాల ,శుభద   కరుణాల వాల
నవ నీల నవ మాలికా భరణ ,-రారా దేవాది దేవ,రారా మహాను భావ
రారా ,రాజీవ నేత్ర ,రఘు వర పుత్ర -సార తర సుధా పూర హృదయ  పరివార
జలధిగంభీర ,దనుజ సంహార ,దశరధ కుమార ,బుధ జన విహార
సకల శ్రుతి సార ,నాదు పై ఏలా దయా రాదూ ”
ఇందులో ”రారా”అనటం లో ఆర్తి ప్రతిధ్వనించి నట్లు వుంటుంది .ఆ నడక లో అతి వేగం కని పిస్తుంది .అత్యంత వేగం గా వచ్చి ఆదుకోమనే ధ్వని విన్పిస్తుంది .ఇన్నిటిని సాధించాడు ఈ కీర్తనలో .ఇదేదో రాయాలని రాసిన ది గా అని పించదు .తదేక ధ్యానం లో ,మహా సమాధిలో వున్నప్పుడు రాసిన అవ్యక్త మాధుర్యం కని పిస్తుంది ,విని పిస్తుంది .
ఇంకో కీర్తన లోకి ప్రవేశిద్దాం .”గ్రహ ”అనే పదాన్ని అనేక విధాల ఉపయోగించి తన పాండిత్య ప్రకర్షను చాటుకొన్నాడు త్యాగయ్య .భాషా ప్రయోగం మీద మంచి ఆవ గాహన ,అధికారం వున్న వాడు గా ప్రత్యక్ష మౌతాడు .ప్రార్ధన తో గ్రహ బలాల నన్నిటినీదూరం   చేయ వచ్చు అంటాడు .స్వానుభవం ను జోడించి చెప్పిన కీర్తన .అందుకే పెద్దలు ”తక్దీర్ (తల వ్రాత )ను ”తత్ బీర్ ” (పురుష ప్రయత్నం )తో పోగొట్ట వచ్చును అని చెబుతారు .రామానుగ్రహ బలం వుంటే ,ఏ గ్రహమూ ,ఏమీ చేయ లేదు .నిగ్రహం వుండాలి .
”గ్రహ బల మేమి ?శ్రీ రామానుగ్రహ బలమే బలము -గ్రహ బలమేమి?తేజోమయ విగ్రహమును ధ్యానించే వారికి ?
నవ గ్రహ పీడల పంచ పాపముల ,-నాగ్రహములు  ,కలకామాది -రిపుల నిగ్రహము సేయు హరిని భజించే త్యాగ రాజు నికి ,రాసికాగ్రేసరులకు ”అని భరోసా ఇస్తాడు .అనవసర కలవరం తో గ్రహాలకు శాంతులు ,జప తపాలు చేసి ,ఒళ్ళు గుల్ల చేసుకో వద్దు .రామానుగ్రహాన్ని పొందితే అన్నీ ఆయనే చూసు కుంటాడు .సర్వగ్రహాలూ ,ఆయన అనుగ్రహం మీదే పని చేస్తాయి అన్నది సారాంశం .
కీర్తన నడక లో రాజసం ,అందం ఒలక బోస్తు సాగే ఇంకో రచన చవి చూద్దాం
”మెరుగు బంగారందెలు బెట్టి ,మేటియౌ ,సరిగ వల్వలు గట్టి -సుర తరు సుమముల సిగ నిండ జుట్టి ,
సుందర మగు మోమున ముద్దు బెట్టి ”అంటూ శ్రీ రాముని దివ్య విభూతిని ప్రత్యక్షం చేస్తాడు .శ్రీ రామునికి సమాన మెవరు ?అని ప్రశ్నిస్తాడు .ఆయన భావం మరువంపు మొలక -ఆయనో -భక్తుల పంజరంపు చిలక .-పలుకు ,పలుకులకు తేనే లొలుకు మాట లాడు -సోదరుల హరి కి -సమాన మెవరు ?శ్రీ రాముడు భక్తుల మనో పంజరం లో చిక్కిన రామ చిలుక అట .చక్కని భావం .భక్తితో భావం , తో పరా కాష్ట   చెందిన కీర్తన .
మరిన్ని విశేషాలు మరో సారి
సశేషం                    మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –16 -01 -12 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –12

  మా వూర్లో మా చిన్న తనం లో  సంక్రాంతి  సంబరాలు ఘనం గా జరిగేవి .నెల రోజులు ఒకటే హడావిడి. ముఖ్యం గా సంక్రాంతి రోజున మంగళ వాద్యాల మేళా చూసి తీరాల్సిందే .ఉదయం ఏడు గంటలు ఆయె సరికి నాదస్వరం వాయించే వాళ్ళు అంటే నాయీ బ్రాహ్మలు ,ఒక డోలు కూడా వాయించే వాణ్ని వెంట వేసు కోని ,వీపుకు ఒక గోనే సంచీ వేసుకొని ఊదు కొంటు ,డోలు మోగించు కొంటు వచ్చే వాళ్ళు .వూళ్ళో ప్రతి ఇంటికి తిరిగే వారు .ఆ కాలమ్ లో అందరికి వ్యవ సాయం వుండేది కనుక ధాన్యం అప్పటికే కొత్త ధాన్యం  వచ్చేది కనుక ధాన్యమే వాళ్లకు పెట్టె వారు .పెద్ద వాళ్ళు పూజా ,,పునస్కారాలతో ,పితృ దేవతలకు తర్పణాలు ఇవ్వటం లో ,బూడిద గుమ్మడి కాయతో ధాన్యం -దానం ఇవ్వటం తో మునిగి పోయే వారు .కనుక మేళ గాళ్ళ కు ధాన్యం పెట్టె బాధ్యత ను మా బోటి పిల్లలకు అప్ప గించే వారు .అప్పటికే కొట్లోనుంచి రెండు మూడు   బస్తాల ధాన్యం ను పాలేళ్ళ తో తీయించి సావిట్లో పెట్టించే వారు .వాళ్లకు కొలిచి పెట్ట టానికి ,పాల డబ్బా ,సేరు ,అడ్డ అంటే రెండున్నర సేర్లు పట్టే కొల  పాత్ర,మరకం అంటే నాలుగు సేర్లు పట్టే కొల పాత్ర సిద్ధం చేసి పెట్టు కొనే వాళ్ళం .
మేళ గాళ్ళు వాకిట్లోకి రావటమే ఊదు కొంటు ,డోలు మోగించు కొంటు వచ్చే వారు .మామూలు వాళ్ళు అయితె ఒక గొట్టం తో వడ్లు వాళ్ల సంచీలో చేటలో లేక పళ్ళెం లో  ముందే పోసుకొని,పెట్టె వాళ్ళం .వీళ్ళ వాయిద్యం చెవులకు ఇంపు గా వుండేది కాదు .కొంచెం బాగా వాయించే వారు వచ్చే వారు .వారితో కాసేపు ఎక్కువ  సేపు వాయింప జేసి ఒక సేరో .ఒక  అడ్డడో పెట్టె వాళ్ళం .
ఇంకా సుస్వర వాయిద్యం విని పించిన వారిని ఇంకాసేపు వాయింప జేసి ,ఒక మరకం వడ్లు చేట లో పోసి వాళ్ల సంచీ లో పోసే వాళ్ళం .వాళ్ళంతా సంతోషపడి నమస్కరిస్తూ వెళ్ళే వాళ్ళు .ఒక బాచ్ తర్వాత ఇంకో బాచ్ వచ్చేది .ఖాళీ వుండేది కాదు చేతి నిండా పనే .చాలా స్పీడ్ గా పెట్టి పంపించే వాళ్ళం .ఇంకా బాగా తెలిసిన మేళ గాళ్ళు వస్తే రెండు మూడు మరకాలు కొలిచి పోసే వాళ్ళం .ఊపిరి ఆడేది కాదు .నెమ్మది గా ఇంటి మంగలి వాళ్ళు వచ్చే వారు .వాళ్లకు వార్షికం గా ధాన్యం కొల్చే వారు సంవత్సరం అయింతర్వాత .అయితే ఇది ప్రత్యేకం .వారికి కనీసం పావు బస్తా కొలిచి పోసే వాళ్ళం .ఎంతో పొంగి పోయే వాళ్ళు .ఒక్కో సారి మా పెద్ద వాళ్ల మాట ప్రకారం అర బస్తా కూడా కొలిచి ఇచ్చే వాళ్ళం .ఈ పెద్ద మొత్తం ఇచ్చే టప్పుడు పాలేళ్ళ తో కోలి పించే వాళ్ళం .దాదాపుమధ్యాహ్నం పన్నెండు గంటల దాకా   ఈ సందడే సందడి .క్షణం తీరిక వుండేది కాదు .ఒక్కో సారి నడుములు నెప్పి పుట్టేవి ..అప్పటికే స్నానాలు ,కాఫీలు అయి పోయేవి కనుక జనం అయి పోయే దాకా అదో బాధ్యత గా నిర్వ హించే వాళ్ళం .నాకు మా తమ్ముడు ,మా అక్కయ్య లు తోడుండే వారు .ఈఅయిదు   గంటలూ .సన్నాయి మేళం ,డోలు మోతలతో వూరు, ఇల్లు మొగి పోతూండేది .చెవి తుప్పు వదిలి పోయేది .ఇందులో చాలా మంది వాయించటం రాని వాళ్ళే .ఘోరం గా వుండేది వింటుంటే .అయితె చెవులు మూసు కొంటు ,భరిస్తూ వడ్లు పెట్టె వాళ్ళం .కొందరి సంచులు నిండి పోయి ,ఇంటికి పంపించి ,మళ్ళీ వచ్చే వారు .ఊరంతా తిరగటం కదా .అందరు వితరణ శీలులే .పెద్ద ఆసాములు ఇంకా ఎక్కువ గా పెట్టి వాళ్ళను సంతృప్తి పరచే వారు .ఒక కోలా హలం గా జరిగి పోయేది .ఇలా సంవత్సరం లో ఒక్క సంక్రాంతి నాడే వచ్చే వారు .మళ్ళీ కని పించే వారు కాదు .అదీ దీని ప్రత్యేకత .ఒక్కో సారి వచ్చిన వాళ్ళే మళ్ళీ వస్తుండే వారు .ఒక యాక్టర్ మారే  వాడు .లేక ఒక చిన్న పిల్లాణ్ణి తెచ్చు కొనే వారు .వీళ్ళను తేలిగ్గా నే గుర్తు పట్టే వాళ్ళం .కోప పడి ,ఏదో కొంత ఇచ్చి పంపే వాళ్ళం . సందట్లో సడే మియా గా మొండి బండల వాళ్ళు ,కోయ వాళ్ళు ,లంబాడీలు ,చెంచులు వచ్చే వారు .వీరికీ తోచిన ధాన్యం వేసే వాళ్ళం .కొందరు ధాన్యం తీసు కొనే వారు కాదు .అందుకని అలాంటి వారి కోసం చిల్లర డబ్బులు రెడి చేసు కొనే వాళ్ళం .పావలా దగ్గర్నుంచి ,రూపాయి దాకా వేసే వాళ్ళం .కప్పల్ని ఆడించుకొంటు కొందరు వచ్చే వారు .వీరికీ యధా శక్తి ఇచ్చే వాళ్ళం .ఇంకో తమాషా కూడా వుండేది .బాలింత రాలు అని ఒక చేట లో ,పసి పిల్లాదినో ,పిల్లనో తీసుకొని కొందరు చెంచు ఆడ వాళ్ళు వచ్చే వారు .జాలి పడి ఎక్కువ ధాన్యమో ,డబ్బు లో ఇచ్చే వాళ్ళం .వీళ్ళ అరుపులు ,కేకలు ,అడుక్కోవ టాలు తో వాకిలి రణ రంగం గా వుండేది .దాసరి వాళ్ళు వచ్చే వారు.వాళ్ల తో   పాటు గంగి రెద్దు మేళ గాళ్ళు తప్పని సరి .గంగి రెద్దు వాళ్ళు భోగి ,సంక్రాంతి ,కనుమ నాడు కూడా వచ్చే వారు .రుంజ వాయించు కొంటు కొందరు వచ్చే వారు .వీరి మధ్య లో హరిదాస్సులు చిడతలు వాయించుకొంటూ ”హరిలో రంగ హరి ”అను కుంటు వచ్చే వారు .వాళ్ల నెత్తిమీద  గుండ్రని ఇత్తడి పాత్ర   వుండేది .వాళ్ల కు ఏదైనా వేయాలంటే పాపం వాళ్ళు ప్రతి ఇంటి ముందువంగాల్సి   వచ్చేది .అప్పుడు వేసే వాళ్ళం .వాళ్ళు చాలా వేగం గా ఊరంతా తిరి గేవాళ్ళు . .దీవించి వెళ్ళే వాళ్ళు .వీరి తో బాటు బైరాగులు వచ్చే వాళ్ళు .భోం భోం అని శంఖంఊదు కొంటు .యధా శక్తి గా వాళ్ళను తృప్తి పరిచే వాళ్ళం .ఇందులో ”పాన కాలు ”అనే అతను బ్రహ్మం గారి తత్వాలను చేదు నిజాలైన వాటిని తీయ గా పాడే వాడు ..అతను వారానికి ఒక సారే వచ్చే వాడు .అతని తత్వాలు అంటే నాకెందుకో చాలా ఇష్టం గా ఉండేవి .ఆసక్తి గా వినే వాడిని .  కొందరు పగటి భాగవతులు కూడా వచ్చే వారు .పిచ్చుక గుంట వాళ్ళు ,తుపాకీరాముళ్ళు అనే పిట్టల దొరలూ ,నూనె గుడ్డల వాళ్ళు రావటం బాగా గుర్తు .పిట్టల దొరల కబుర్లు కోటలు దాటేవి .సరదా గా వినే వాళ్ళం .వాళ్ల మాటల ప్రవాహం లో పడి కొట్టు కు పోవటమే .వాళ్లకు డబ్బులు ఇచ్చే వాళ్ళం .పాత బట్టలు ఇచ్చే వాళ్ళం .
లేపాక్షి నంది అంతటి గంగి రెద్దు లతో వచ్చే వాళ్ళుగంగి రెద్దు వాళ్ళు . .మంచి అలంకరణ చేసే వాళ్ళు ఎద్దులకు .ఒళ్లంతా దుప్పట్లు ,బొంతలు కప్పే వారు ముఖానికి పసుపు  పెట్టి బొట్టు పెట్టె వారు  బంతి పూల దండలతో మెడను అలంకరించే వారు .చక్క గా ఇంటి ముందు ఆడించే వారు ”అయ్య గారికీ దణ్ణం పెట్టు ,అమ్మ గారికి దండం పెట్టు ”అంటే అవి చెప్పి నట్లు చేసేవి .తల ఊగించ మంటే వూగించేవి అందుకే ”డూడూ బస వన్న ”అనే పేరు వచ్చింది .చక్కగా  కూచో మంటే కూచునేవి .డాన్సు చేయ మంటే చేసేవి .చక్క గా వాయిస్తూ ,వాకిట్లో గొప్ప సందడి చేసే వారు .వారు పంచె .చొక్కా  ,తల పాగా కోటు  జోలె తో వచ్చే వారు .దాదాపు సంక్రాంతి నెల మొత్తం మీద కనీసం యాభై గంగి రెద్దులు వచ్చేవి .నాగరకత క్రమంగా పెర గటం ,నగర జీవన శైలి ఏర్పడటం ,ఆదరణ తగ్గటం వల్ల ఇవాళ ఇవన్నీ కని పించ టం లేదు .మేళ గాళ్ళు రావటం మానేసి దాదాపు పది హేనేళ్ళు అవుతోంది .అట్లాగే పిట్టల దొరలూ లేరు .గంగి రెడ్డ్ల వారు తగ్గారు .చెంచులు ,కోయదొరలు అసలే లేరు .వీరికి తోడూ ఎరుకల వాళ్ళు ,ఏనాది వాళ్ళు వచ్చే వారు .వారూ లేరు .కనుక సంక్రాంతి సందడి చాలా భాగం తగ్గి పోయింది ,ఇప్పుడిప్పుడే మళ్ళీ ఈ తరానికి వాటిని పరి చాయం చేయ టానికి కొంత ప్రయత్నం చేస్తున్నారు .అయినా nativity  రావటం లేదు .వీళ్ళకు తోడూ” ఉపాదానం బ్రాహ్మలు ”కనీసం పది మంది ” సీతా రామాభ్యాం నమః ”అంటూ  వచ్చే వారు .వీరినే” యాయ వారం బ్రాహ్మలు”అనే వారు . వీరికి బియ్యం మాత్రమేపెట్టె   వాళ్ళం .”
ఇంట్లో పెద్ద వాళ్ళు దాన ధర్మాలు చేస్తారు అని ముందే చెప్పాను .బ్రాహ్మలను ముందే చెప్పి ఉంచు కొనే వాళ్ళు .గుమ్మడి కాయలు బాగా పండేవి దొడ్లో .వాటిని సద్విని యోగం చేసుకోవాలి .అందుకని ,బ్రాహ్మణులకు కూష్మాండ దానం చేసే వారు .దానికి బంగారం జత చేసి ,ధాన్యం లో నో ,బియ్యం లోనో వుంచి ,విఘ్నేశ్వర పూజ ,గుమ్మిడి కాయకు పసుపు కుంకుమ పెట్టి  పూజ చేసి ,కాళ్ళు కడిగి ,నెత్తిన పాదోదకం చల్లు కోని అప్పుడు దానం చేసే వారు .సంక్రమణం ఎప్పుడు వస్తుందా అని ఎదురు చూసే వారు .దీనికి కూడా బ్రాహ్మలు అనేక మంది వచ్చే వారు .దంపత్యుక్తం గా దానాన్ని మడి బట్టలతో చేసే వాళ్ళు .మా తరం లోను మేమూ చేస్తున్నాం .వారసత్వాన్ని కాపాడు కొంటూనే  వున్నాం .ఇప్పుడు దానం తీసుకోవ టానికి రమ్మంటే వచ్చే వారే కరు వైనారు .కాల మహిమ .అయినా వారు వచ్చే దాకా ఎదురు చూసి ఇస్తున్నాం .వాళ్ళలో కొందరికి భోజనాలు ఉండేవి .అమ్మ ,ఆ తర్వాత నా శ్రీమతి ప్రభావతి మడి వంట చేసి వడ్డించే వారు .సంక్రాంతి నాడు పితృ దేవతలకు ప్రీతి కర మైన రోజూ .అందుకని కొత్త బట్టలను ఒక పళ్ళెం లో వుంచి ,దేవుడి దగ్గర పెట్టి ,పెద్దల పేరు చెప్పుకొని ,భోజనాల తరువా త కట్టు కొనే వాళ్ళం .మిగిలిన కులాల  వాళ్ళు కూడా యధాశక్తి బియ్యం ,తోట కూర కూర గాయాలు పెద్దల పేరు చెప్పి బ్రాహ్మలకు దానం ఇచ్చే వారు .

This slideshow requires JavaScript.

ధనుర్మాసం  డిసెంబర్    పదిహేడున ప్రవేశిస్తుంది .వాకిళ్ళల్నీ  ఆవు పేడ తో అలికి ,ముచ్చటైనముగ్గులు  పెట్టటం తెలుగింటి ఆచారం .ఆవు పెడ తో గొబ్బెమ్మలు చేసి రంగ వాల్లు లలో అందం గా కొలువు చేసి పసుపు ,కుంకుమ పెట్టి బంతి పూలతో అలంకరించి  ,పూజించటం ఆన వాయితీ .ఇవే సంక్రాంతి గొబ్బెమ్మలు .భోగి నాడు పిల్లలంతా కలిసి ”సుబ్బి గొబ్బెమ్మా సుబ్బంనివ్వవే ,చేమంతి పువ్వంటి చేల్లెల్నివ్వవే ,తామరపూవంటీ   తమ్మున్నివ్వవే ,మొగలి పువ్వంటి మొగున్నివ్వవే ,మల్లె పూవంటి మామా నివ్వవే ”అని సాయంత్రం పూట సందె గొబ్బెమ్మలను పెట్టి పాడు తారు .సెనగలు అటుకులు వగైరా పంచి పెడ తారు .పాటలతో  ,ఆటలతోకాల క్షేపం చేస్తారు .రోజూ గొబ్బెమ్మలను సాయంత్రం తీసిగోడకు పిడకలు గా కొట్టి ఎండిన తర్వాత దాచి రధ సప్తమి  నాడు అంటే మాఘ శుద్ధసప్తమి  రోజూ ఆ పిదకలపై పాలు పొంగించి పరవాన్నం వండి సూర్యునికి నైవేద్యం   పెట్టి ,చిక్కుడు ఆకుల్లో ప్రసాదం గా పెట్టు కోని తింటారు .సంక్రాంతి కి ఇళ్ళల్లో బొమ్మల కోలు వు పెట్టటం ఒక అల వాటు ,.చిన్న పిల్లలకు బోగి నాడు భోగి పళ్ళు పోస్తారు .రేగి పళ్ళు వచ్చే కాలమ్ కనుక ,రేగి పళ్ళు ,చిల్లర డబ్బులు  చెరుకు , ముక్కలు కలిపి నెత్తిన పోస్తారు .దిష్టి తీస్తారు .పేరంటం చేస్తారు ,భోగి ఉదయాన్నే భోగి మంటలు పెద్ద ఎత్తున వేసే వారు ,చలి కాచుకొనే వారు .ఈన్తిల్లిఇంటిల్లి పాదినీ  ఒక వరుస గా కూర్చో పెట్టి,ముఖాలకు బొట్టు పెట్టి, హారతి ఇచ్చి అప్పుడుతలంటి పోసే వాళ్ళు .ఒళ్లంతా నువ్వ్వుల నూనె పట్టించి ,పెసరపింది ని వొళ్ళంతా పట్టించి ,నలిచి కుంకుడు కాయ రసం తో తలంటి   స్నానం చేయించే వాళ్ళు .మగ వాళ్లకు ఇంటి మంగళ్ళు వచ్చి ఈ పని చేసే వారు .ఆడ పిల్లలు మంగళ హారతి పట్టి పాట పాడే వాళ్ళు .వాళ్లకు హారతి మామూలు ఇచే వారు .ఇది గొప్ప సంప్ర దాయం .
సంక్రాంతికి కొత్త అల్లుళ్ళ తో లోగిళ్ళు కళ కళ లాడేవి .వాకిళ్ళ లో ధాన్యం పురులు లక్ష్మీ దేవికి సంకేతం గా ఉండేవి .కొత్త బట్టలు కొని అందరు కట్టు కోవటం పరిపాటి .పాలేళ్ళకు కూడా కొత్త బట్టలు పెట్టె వాళ్ళం .పండగ మామూళ్ళు ఇచ్చే వాళ్ళం .అలాగే దసరాకు  వీరమ్మ తల్లి ,తిరుణాలకు ఇవ్వటం వుండేది .కనుమ నాడు గారెలు  వండటం పరి పాటి .కనుమ నాడు పశువులను కాలువలో కడిగి ,పసుపు కుంకం పెట్టి పూజించే వారు .ఆ మధ్యాహ్నం నుంచి పాలేళ్ళు గైరు హాజరు .సినీమా లకు ,కోడి పందాలకు వెళ్ళే వారు .సంక్రాంతి అంటే కోడి పందాల హోరు చెప్ప టానికి వీలు లేదు .పందెం కోళ్ళ ను తయారు చేసి జీడి పప్పు లాంటివి పెట్టి పందాలు ఆడించటం తెలుగింటి ఆచారం .వాటిపై డబ్బు కాయటం పోగొట్టు కోవటం సరదా .ఈ కోడి పందాలే నాగమ నాయుడికి ,నాగమ్మకు వైరానికి కారణమై  ,దాయాదుల యుద్ధం కురు క్షేత్ర యుద్ధం అంత ఎత్తున జరిగింది ”.పేకాటా” మా మూలే .మందు బాబుల విందు రోజూ లివి .పట్ట శక్యం కాదు .నడవటం వుండదు .తూలు కుంటు దొర్లు కుంటు పోవటమే .
ఇళ్ళల్లో సంక్రాంతి పిండి వంటలు భారీగా చేసు కొనే వారు .ఇరుగమ్మ ,పోరుగమ్మ సాయం చేసే వారు సామూహికం గా అరిసెలు ,చక్కిలాలు జంతికలు కారప్పూస చేయటం వుండేది .ఆ నాడు అంత తీరు బడి వుండేది .ఇవాళ అంతా బిజీ లైఫ్ .లోగిలి అంటే  నే వొళ్ళు  పులకించి పోయేట్లు వుండేది .లక్ష్మీ దేవి నాట్యం చేసు వాకిట్లో కొలువై ఉండేదా అన్నట్లుండేది ప్రతి ఇల్లు ,వాకిలి .అదో గత వైభవం .గుర్తు చేసుకోవటం మన ధర్మం .
అసలు మా వూళ్ళో ధను ర్మాసం వచ్చిందంటే ”హరికధలు ”కు కొలువు కూటం గా ఉండేవి .కాపుల వీధి రామాలయం దగ్గర నెల రోజులు హరి కధలు జరిగేవి .పెద్ద పెద్ద తాటాకు పందిళ్ళు వేసి కధలు చెప్పించే వారు .ఆంద్ర దేశం లో లబ్ధ ప్రతిస్తులైన హరిదాసు లందరూ వచ్చి కధలు చెప్పి రంజింప జేసే వారు .పొడుగు పాండు రంగ దాసు ,పట్నాల మల్లేశ్వర రావు ,కోట సచ్చిదానంద శాస్త్రి ,కడలి వీరయ్య ,మోపర్రు దాసు ,చైనా రాకెట్ అని పిలువబడిన ప్రభ ,జగన్నాధ దాసు ,శంకర రావు ,మొదలైన హేమా హేమీ లంతా వచ్చి కధలు చెప్పే వారు .చివరి రోజున వారికి ఘన సన్మానాలు .దానికోసం ఊరంతా తిరిగి చందాలు వసూలు చేయ టాలు బలే రంజు గా వుండేది .కాపులరామాలయం   దగ్గర సూపర్ వైజర్  సుబ్బా రావు గారు దీని బాధ్యత చే పట్టే వారు .
తరు వాత పోటీ ఎరిగింది .శివాలయం లో చెప్పించటం ప్రారంభించారు .దీనికి గోవింద రాజుల సత్యం ,కొలచల చల పతి వగైరా లు సారధ్యం వహించే వారు ,ఇది కాక విష్ణాలయం లో మొదటి నుంచీ హరి కధలు జారి గేవి .ముదు నూరు శంకర రావు గారు అనే భాగవ తార్ గారు రామాయణం ,బారతాలు చెప్పేవారు నెల రోజులు .ఉయ్యూరు లోచేవూరి   కనక రత్నం గారు అనే విశ్వ బ్రాహ్మణ భాగవతార్ వుండే వారు .పచ్చగా ,దబ్బ పండు ఛాయ తో కళ గలవెడల్పు   ముఖంతో చేతులకు ,కాళ్ళకు బంగారు కడియాల్తో .కొంచెం ఆడ తనం గా మాట్లాడే వారు .వ్రుత్తి బంగారు పని ప్రవ్రుత్తి హరి కధ .”సువర్ణ కంకణ కేయూర బిరుదాంకితులు”అనే వారాయన్ను .మంచి పేరు ప్రఖ్యాతు లుండేవి .బందర్లో మిగిలిన నగ రాలలో కధ చెబితే ఇసకేస్తే రాలనట్లు జనం వచ్చే వారని చెప్పు కొనే వారు .అదే పొరపాటున ఎప్పుడైనా  ఉయ్యూరు లో కధ పెడితే పట్టు మని పది మంది వుండే వాళ్ళు కాదు .నా మిత్రుడు స్వర్గీయ పెద్ది భొట్ల ఆదినారాయణ ,ఆయన శిష్యరికం చేసి కొంత నేర్చాడు .ఒక సారి మా భజనకార్య   క్రమం లో హరికద చెప్పాడు .బానే చెప్పాడు .పోరు గింటి పుల్ల కూర రుచి అంటే ఇదేనేమో .ఇదీ మా వూరి సంక్రాంతి గురించిన కొన్ని  జ్ఞాపకాలు .మీతో పంచుకున్నందుకుఆనందం. గా వుంది .

సంక్రాంతి శుభా కాంక్షలతో —
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –15 -01 -12 .

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –11 మహా’త్తరు’ సాయిబు

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు —10 కాఫీ పా( ప్రా ) ణి ఏ కాని అపర పాణిని

ఊసుల్లో ఉయ్యూరు –9 ఆ ఇద్దరు -ఈ నలుగురు

సంక్రాంతి శుభా కాంక్షలతో —
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –15 -01 -12 .

పొంగల్ హంగామా

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com

సంగీత సద్గురు త్యాగ రాజ స్వామి –4

అల్లాగే ”దుర్జన జలద సమీర ”,”నయన నిందిత సరోజ ”అనే అద్భుత ప్రయోగాలు చేశారు .ఇందులో మిగిలిన వారి కంటే భిన్నం గా ఆలోచించి కొత్త పద ప్రయోగం చేయాలనే ఆలోచన మనకు స్పష్టం గా కని పిస్తుంది .ఆయన ది అగాధ సంగీత సాహిత్య రస జలధి .అందులో మునిగితే తేలటం కష్టం .మరోసారి మరిన్ని వివరాలు తెలుసు కొందాం

సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –14 -01 -12 .
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

some  క్రాంతి 

          తేలేక పోతుందా సంక్రాంతి అని ఆశ తో వున్నాం జనమంతా
ధనుర్మాస దీక్ష ఫలించి ,మేలు నోములకు  ,మేల్కొల్పులకు
నగర సంకీర్తనలకు మెచ్చి ,భారత భవ్య భావి భాస్కరుడు
మకర సంక్రమణం చేస్తున్న పుణ్య కాలమ్
”దొరికిన పేడ పరస్పరం చిమ్ముకోటానికి కాకుండా ”
గొబ్బెమ్మలు గా తీర్చి దిద్ది ,పౌష్య లక్ష్మిని ఆహ్వానిద్దాం
ప్రగతి ముగ్గులు వేద్దాం ,ఆశల రంగ వల్లులు దిద్దుదాం
సంక్రాంతి మా లక్ష్మిని సాదరం గా ఆహ్వానించి ,కొలుద్దాం
అనైక్యతా ,అనాచార ,అత్యాచార ,అవినీతి ఆహిమ్సలను ,
భోగి మంటల్లో మాడ్చి మసి చేద్దాం
ఆప్యాయత ,ఆదరణ ,ఆత్మీయతా ,ఆనందపు
వెచ్చ దానాన్నిపంచుకొని , ,పచ్చ దానాన్ని పొందుదాం
ప్రగతి సూర్యుడికి ఇష్టమైన
శ్రమ, సేవా అర్క పత్రాలను శిరస్సు పై దాల్చి
రమ్య ,పుణ్య స్నానాలు  చేసి తరిద్దాం .
”ప్రజాదిత్య హృదయ పథనం”  చేద్దాం
మహా తేజస్సు ,ఓజస్సు పొంది త్రివిక్రములమవుదాం
దేశం కోసం సర్వస్వం అర్పించిన జాతి పితరులకు
నిస్వార్ధ సేవా భావ తర్పణం తో తృప్తీ ఆనందం కల్గిద్దాం
స్నేహం పాలు నెయ్యి ,శాంతి బెల్లం కలిపి
ప్రశాంతి పొంగలి చేసి ,కనుమ నాడు
అందరం కలిసి ,ఆప్యాయం గా ఆరగిద్దాం
మమత ,మానవత ,సౌభాగ్యం ,ఐక్యత ల
బొమ్మల కొలువు చేద్దాం -వాటికి ప్రాణ ప్రతిష్ట చేద్దాం
సుస్థిర సౌభాగ్య రధాన్ని ,అందరం కలిసి లాగుదాం
నవ్యత్వం తో ,దివ్యాను భూతి పొంది
భారత భాగ్య విధాత లమవుదాం
some  క్రాంతి కాదు -సంపూర్ణ క్రాంతి కై
అహరహం పరిశ్రమిద్దాం
తెలుగు వాడు ,ఏ నాడు లో వున్నా ,
మన వాడే నన్న మహత్తర భావం పొందుదాం
తెలుగు భాషా ,సంస్కృతులను కలిసి నిలుపుకొంటూ
భావి తరాలకు ,ఆ వారసత్వాన్ని
అవిచ్చిన్నం గా అంద జేద్దాం
”మేరా భారత్ మహాన్’ ‘అని రుజువు చేద్దాం
జన్మ భూమి సేవలో మాతృభాషా సేవలో తరిద్దాం
తెలుగు జనమంతా ఒకటై ,భిన్నత్వంలో
ఏకత్వం చూపిద్దాం,-అఖండత్వాన్ని నిరూపిద్దాం .
మహా మానవ హారం గా మారి
భారత మాత గళ సీమను అలంకరిద్దాం .
సంక్రాంతి శుభా కాంక్షలతో —

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –14 -01 -12

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com