జావా(త్రివేణి)

రచన: జి. వెంకటాచలం-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

సుమారు వెయ్యి సంవత్సరాల క్రితం, హిందూ వర్తకులు  మత ప్రచారకుల బృందం ఒకటి సముద్రయానం చేసి, సుదూర తూర్పు ప్రాంతంలోని సుమత్రా  జావా అనే రెండు పెద్ద దీవులలో స్థిరపడింది. తర్వాతి శతాబ్దాలలో కళింగ, చోళమండలం  గుజరాత్ ప్రాంతాల నుండి వలస వచ్చిన వారి రాక కొనసాగింది; వీరు ఆ దీవుల అంతటా శక్తివంతమైన రాజ్యాలను స్థాపించి, క్రమంగా తమ మతాలను మరియు కళలను అక్కడ ప్రవేశపెట్టారు.

క్రీ.శ. నాలుగవ శతాబ్దం నుండి పన్నెండవ శతాబ్దం వరకు గొప్ప హిందూ సామ్రాజ్యాలు వర్ధిల్లాయి. జ్ఞానులు  ప్రజాహితం కోరే రాజుల పరంపర, సుసంపన్నమైన  శాంతియుతమైన ప్రజలను పాలించింది. వారు గొప్ప నగరాలను నిర్మించారు  తమ దేవుళ్లను ప్రతిష్టించడానికి అందమైన ఆలయాలను కట్టారు. ఆ దీవులలో మొదట నివసించిన పాలినేషియన్  మలయన్ జాతులు త్వరలోనే భారతీయ సంస్కృతి ప్రభావానికి లోనయ్యాయి; తద్వారా అక్కడి ప్రజల సంస్కృతి  నాగరికత వెయ్యి సంవత్సరాలకు పైగా పూర్తిగా భారతీయ పద్ధతిలోనే కొనసాగింది.

జావా గురించిన తొలి ప్రస్తావన రామాయణంలో కనిపిస్తుంది; అందులో దీనిని “ధాన్య సంపద  బంగారు గనులు కలిగిన భూమి”గా వర్ణించారు. క్రీ.శ. మొదటి శతాబ్దం ప్రాంతంలో ‘అజి సాకా’ నాయకత్వంలో గుజరాత్ నుండి పెద్ద సంఖ్యలో వలసదారులు అక్కడికి వచ్చారని చరిత్ర  సంప్రదాయాలు చెబుతున్నాయి. క్రీ.శ. నాలుగవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో భారతదేశాన్ని సందర్శించిన సాహసోపేతమైన చైనీస్ యాత్రికుడు ‘ఫా-హియాన్’, అక్కడ బ్రాహ్మణులను కలిసినట్లు తన రచనలలో పేర్కొన్నాడు; వారిలో కొందరు అతనితో కలిసి ఓడలో చైనాకు కూడా ప్రయాణించారు.

అయితే, ఇటువంటి విడివిడి ఆధారాలకు మించి, క్లిష్టమైన శిల్పకళా నైపుణ్యంతో కూడిన ఆలయాలు, పగోడాలు మరియు స్తూపాల వంటి అద్భుతమైన కట్టడాలు, అలాగే శాసనాలు అక్కడ ఉన్నాయి. ఇవి పది శతాబ్దాలకు పైగా ఆ ప్రాంత చరిత్రను అవిచ్ఛిన్నంగా తెలియజేస్తాయి. డచ్ పండితుల అవిశ్రాంత కృషి ఫలితంగా, ఈ కాలానికి సంబంధించిన జావా సమగ్ర చరిత్ర ఇప్పుడు అందుబాటులో ఉంది. అలాగే, భారతీయ పండితులు ఈ దిశగా చేసిన ఇటీవలి పరిశోధనలు ‘బృహత్తర భారతదేశం’ (Greater India) అనే అంశంపై మరింత వెలుగునిచ్చాయి. జావా గురించే కాకుండా సియామ్, అన్నమ్, కంబోడియా  బాలి వంటి ప్రాంతాల పట్ల కూడా ఆసక్తి పెరుగుతోంది; ఎందుకంటే ఇవన్నీ ఇప్పటికీ హిందూ మరియు బౌద్ధ సంస్కృతుల ముద్రను కలిగి ఉన్నాయి. కొన్నేళ్ల క్రితం జరిగిన రవీంద్రనాథ్ టాగోర్ పర్యటన, భారతదేశం  జావా మధ్య సంబంధాలలో ఒక స్పష్టమైన పురోగతికి నాంది పలికింది. ఆయన పర్యటన ఫలితంగా, ప్రాచీన హిందువుల సముద్రయాన కార్యకలాపాలు, వలసరాజ్యాలు స్థాపించే సామర్థ్యం, అలాగే తూర్పు మరియు పశ్చిమ దిశలలో విస్తరించి ఉన్న వారి సుదూర వలసరాజ్యాల చరిత్రను అధ్యయనం చేయడానికి, పరిశోధించడానికి భారతదేశంలో ‘ది గ్రేటర్ ఇండియా సొసైటీ’ అనే పేరుతో ఒక సంస్థ ఏర్పడింది. ఈ ప్రాచీన భారతీయ నాగరికతా ప్రదేశాలు కళా విద్యార్థులకు పుణ్యక్షేత్రాలుగా మారుతున్నాయి. వాటిలో జావాలోని వాస్తు  శిల్పకళా అద్భుతాలు అత్యంత వైభవమైనవి  ప్రసిద్ధమైనవి.

జావా ద్వీపం భారతదేశానికి ఆగ్నేయ దిశలో, మద్రాసు తీరానికి సుమారు 1800 మైళ్ల దూరంలో ఉంది. ఇది ప్రపంచంలోని అత్యంత అందమైన దేశాలలో ఒకటి. శ్రీలంకతో సహా ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో తెలియని అనేక రకాల వృక్షజాలంతో ఇది సమృద్ధిగా ఉంది. తాటి చెట్లతో నిండిన తీరాల నుండి మేఘావృతమైన శిఖరాల వరకు, ఇది దట్టమైన సతతహరిత వృక్షసంపదతో నిండి ఉంది, ఇది ఈ ద్వీపాన్ని నిజమైన స్వర్గపు తోటగా మార్చింది. సుగంధ ద్రవ్యాలు, చెరకు, తేయాకు, కాఫీ మరియు రబ్బరు సారవంతమైన అగ్నిపర్వత నేల మరియు సంవత్సరం పొడవునా లభించే సమృద్ధిగా వర్షాల యొక్క సహజ ఫలితాలు.

ఈ ద్వీపం ఒక విశాలమైన ఎస్టేట్, ఇది ఎక్కువగా డచ్ వారి యాజమాన్యంలో ఉంది,  వ్యవసాయ సంపద అపారమైనది. జావా పర్వతాలు క్రియాశీల అగ్నిపర్వతాలతో నిండి ఉన్నాయి  అవి తమంతట తామే ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. దేశవ్యాప్తంగా వందల మైళ్ల మంచి రహదారులు ఉన్నాయి,  మోటారింగ్ ఒక ఆనందం, అయినప్పటికీ మలయ్ డ్రైవర్లు నిర్లక్ష్యంగా ఉంటారు, వ్యక్తిగత  ఆస్తి నష్టానికి కారణమవుతారు. నునుపైన తారు రోడ్లు ముదురు-ఆకుపచ్చ అడవుల గుండా పాకుతున్న పెద్ద మెరిసే పాముల వలె కనిపిస్తాయి.

బాటవియా నుండి నలభై మైళ్ల దూరంలో ఉన్న బుయిటెన్‌జోర్గ్‌లోని వృక్షశాస్త్ర ఉద్యానవనం, ఈ ద్వీపానికి ఒక ప్రదర్శన ప్రదేశం  గర్వకారణం. ఇది సిలోన్‌లోని క్యాండీలో ఉన్న ప్రసిద్ధ పెరదేనియా ఉద్యానవనాల కంటే చాలా అందంగా ఉంటుంది. ఎత్తైన కనారి చెట్లు, దట్టమైన నీడనిచ్చే వారింగెన్, సాసేజ్  క్యాండిల్ చెట్లు, వాటి మధ్యలో ప్రకాశవంతమైన ఆకులతో కూడిన బొగన్‌విల్లా తీగలు  ఇతర మండుతున్న పూల మొక్కలు ఈ ఉద్యానవనానికి ఎంతో ఆకర్షణను జోడిస్తాయి. బుయిటెన్‌జోర్గ్ డచ్ ఈస్ట్ ఇండీస్ యొక్క వేసవి రాజధాని, జావా యొక్క సిమ్లా, గవర్నర్-జనరల్ యొక్క పీఠం  నాగరిక ప్రజలకు ఒక కొండ విహార కేంద్రం కూడా. వెల్ట్‌వెర్డెన్ లేదా బాటవియా సెంట్రమ్ అనే ఆధునిక పట్టణం, విశాలమైన ఖాళీ ప్రదేశాలు, చక్కగా వేయబడిన మార్గాలు, పార్కులు  నీట్‌గా నిర్మించిన విల్లాలతో కూడిన ఒక ఉద్యానవన నగరం. ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత పరిశుభ్రమైన నగరాలలో ఒకటి  ఉష్ణమండల వాతావరణానికి అనువైన పట్టణ ప్రణాళికను కలిగి ఉంది.

ఇక్కడి ప్రజలు పాలినేషియన్, మంగోలియన్  ఆర్య జాతుల మిశ్రమం. వారు ఒకప్పుడు గొప్ప, వైభవమైన నాగరికతను చూశారు  ఒక అద్భుతమైన సంస్కృతికి వారసులు. ఈనాడు వారు ఇస్లాంను అనుసరిస్తున్నప్పటికీ, వారి నిజ జీవితంలో  కళలలో వారి సంస్కృతి యొక్క హిందూ మూలాలను గుర్తించవచ్చు. మూర్లు  అరబ్బుల మతమార్పిడిని నిరాకరించి, జావాకు తూర్పున ఉన్న బాలి అనే చిన్న ద్వీపంలో ఆశ్రయం పొందిన బాలి ప్రజలు, హిందూమతంలోకి మారిన జావానీయుల పాత తరం వారికి ప్రతినిధులుగా ఉన్నారు. వారు ఒక సుందరమైన జాతి, ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఆకర్షణీయమైన జాతులలో ఒకటి,  వారి స్త్రీలు వెచ్చని, ఇంద్రియాలను ఉత్తేజపరిచే కాంస్య వర్ణపు ఛాయతో, నునుపైన, మృదువైన చర్మంతో అత్యంత అందంగా ఉంటారు. వారు ఇప్పటికీ పసిఫిక్ ద్వీప జాతుల యొక్క కొన్ని అందమైన లక్షణాలను నిలుపుకున్నారు – నిరాడంబరత, సహజత్వం, పూల పట్ల ఇష్టం మరియు నవ్వు పట్ల ప్రేమ.

గ్రామీణ భారతదేశంలో వలె ఇక్కడ జీవితం నిరాడంబరంగా ఉంటుంది. ఆవిరి మీద వండిన అన్నం, వేడి చట్నీలు  పండిన అరటిపండ్లు వారి ప్రధాన ఆహారం. మలబార్‌లో వలె తమలపాకు  పొగాకు నమలడం సర్వసాధారణం. స్థానిక వస్త్రధారణలో చేతితో నమూనాలు వేసిన పత్తి లేదా పట్టు చీరలు ఉంటాయి, వీటిని స్త్రీపురుషులు ఇద్దరూ ధరిస్తారు  దక్షిణ భారత ధోవతి పద్ధతిలో నడుము చుట్టూ కట్టుకుంటారు. స్త్రీలు అందమైన బాటిక్‌తో చేసిన జాకెట్ ధరిస్తారు,  పురుషులు తమ తల చుట్టూ రంగుల గుడ్డ ముక్కను కట్టుకుంటారు, తరచుగా చెవి పైన కొంటెగా గుచ్చిన ఒక పెద్ద ప్రకాశవంతమైన పువ్వును కూడా పెట్టుకుంటారు. కోడి పందాలు వారి ఇష్టమైన కాలక్షేపం,  సోమరితనం వారి ప్రధాన జాతీయ లక్షణం. అక్కడ అక్షరాస్యత చాలా తక్కువ; తమ పరిపాలనలో సహాయపడేందుకు విధేయులైన  సమర్థులైన గుమస్తాలను భారీ సంఖ్యలో తయారు చేసేలా అక్కడి డచ్ పాలకులు విద్యా విధానాన్ని రూపొందించారు.

జావా ద్వీపం చక్కెర, రబ్బరు  సుగంధ ద్రవ్యాలకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందినప్పటికీ, ఇప్పుడు అక్కడ విస్తృతంగా ఉన్న అద్భుతమైన హిందూ  బౌద్ధ దేవాలయాల కారణంగా కూడా అది మరింత గుర్తింపు పొందుతోంది. వాస్తుశిల్ప అద్భుతమైన బోరోబుదూర్ మహాస్తూపం, ఈజిప్టు పిరమిడ్లు, భారతదేశంలోని అజంతా, పర్షియాలోని పెర్సెపోలిస్ లేదా గ్రీస్‌లోని పార్థినన్ వంటి ప్రసిద్ధ కట్టడాల సరసన నిలిచింది. ప్రంబనమ్‌లోని శివ  విష్ణు దేవాలయాలు తమ సౌందర్యం  వైభవంలో ఎల్లోరా లేదా మధుర దేవాలయాలకు ఏమాత్రం తీసిపోవు. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, జావాలోని కట్టడాలు ప్రాచీన భారతదేశపు రాతి శిల్పుల కళా నైపుణ్యానికి పరాకాష్ట  పరిపూర్ణత వంటివి.

బోరోబుదూర్ భారతీయ కళా వైభవానికి ఒక గొప్ప శిఖరాగ్రం; బుద్ధుని కీర్తిస్తూ మానవుడు సృష్టించిన అత్యున్నత కళాఖండం ఇది. ఇది మానవ భక్తి, కృషి, సహనం మరియు మేధస్సుకు ఒక గొప్ప నిదర్శనం. అద్భుతమైన కట్టడాలకు నిలయమైన భారతదేశంలో కూడా దీని సౌందర్యానికి  పరిపూర్ణతకు సాటి వచ్చేది మరొకటి లేదు. బోరోబుదూర్ రాతిలో చెక్కిన ఒక గాథ, చిత్రరూపంలో ఉన్న ఒక పురాణం  శిల్పకళా రూపంలో ఉన్న ఒక గీతం. ఇది ఒక జాతి యొక్క సృజనాత్మక మేధస్సు యొక్క సంపూర్ణ వికాసం; వేల సంవత్సరాల అవిశ్రాంత కళాత్మక కృషి మరియు వ్యక్తీకరణల ఫలితం.

భారతదేశంలోని అజంతా  ఎల్లోరా గుహలు ప్రాచీన నిర్మాణకర్తల అసాధారణ శక్తిసామర్థ్యాలకు  సహనానికి నిదర్శనంగా నిలిస్తే, బోరోబుదూర్ వారి సున్నితమైన సౌందర్య దృష్టిని మరియు సూక్ష్మమైన సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని వెల్లడిస్తుంది. ఎల్లోరా  అజంతా కట్టడాలు భారీగా, వైభవంగా  విస్మయం కలిగించేలా ఉంటే, బోరోబుదూర్ అందంగా, హుందాగా  సున్నితమైన కళాత్మకతతో ఉంటుంది. భర్హుత్ నుండి బోరోబుదూర్ వరకు వెయ్యి సంవత్సరాలకు పైగా సాగిన భారతీయ కళా చరిత్ర కనిపిస్తుంది; భర్హుత్ కట్టడాల గొప్పతనం ఆదిమమైన శక్తితో, దృఢత్వంతో  ఆకర్షణతో కూడుకుని ఉంటే, బోరోబుదూర్ సౌందర్యం మాత్రం శాస్త్రీయమైన పరిపూర్ణతతో, మాధుర్యంతో  ఆహ్లాదకరమైన సున్నితత్వంతో ఉంటుంది. భర్హుత్ కంచెలు మరియు సాంచి తోరణాలపై ఉన్న ఉబ్బెత్తు శిల్పాలలో (bas-reliefs) రూపుదిద్దుకున్న కళా రూపాల పరిపూర్ణతను మనం బోరోబుదూర్ శిల్పాలలో చూడవచ్చు.

జావా ద్వీపం గొప్ప కళాత్మక కట్టడాలకు నిలయం. పశ్చిమ జావాలోని శక్తివంతంగా చెక్కబడిన రాతి విగ్రహాల నుండి మధ్య  తూర్పు పీఠభూములలోని మనోహరంగా రూపొందించబడిన దేవాలయాల వరకు, ఈ ద్వీపం పురాతన స్మారక కట్టడాలతో నిండి ఉంది. ఇప్పటివరకు గుర్తించిన వాటిలో అత్యంత పురాతన అవశేషాలు, మహాబలిపురంలోని ఏకశిలా రథాలను కొద్దిగా పోలి ఉండే దేవాలయాలు  బీజాపూర్ జిల్లాలోని బాదామి సమీపంలో ఉన్న కుంజరకుంజ వద్ద గల ఒక పురాతన దేవాలయం. సాంప్రదాయం ప్రకారం హిందూ వలసదారులు గుజరాత్  కళింగకు వచ్చారని చెబుతున్నప్పటికీ, ఈ వలసలలో కొంత భాగం కోరమండల్ తీరం నుండి జరిగిందనడంలో ఎటువంటి సందేహం లేదు. దేయాంగ్ పీఠభూమిలోని దేవాలయాలు కర్ణాటకలోని హోయసల వాస్తుశిల్పాన్ని చాలా దగ్గరగా పోలి ఉంటాయి; మ దాని తొలి రాజులలో ఒకరి పేరు కూడా విష్ణువర్ధనుడిది. ఆయన గొప్ప వైశ్వవ తత్వవేత్త  సంస్కర్త అయిన శ్రీ రామానుజుని మిత్రుడు మరియు భక్తుడు.

ఈ ద్వీపాన్ని వలసగా చేసుకున్న హిందువులలో శివారాధన ప్రబలమైన మతంగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -14-6-26-ఉయ్యూరు —