గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం-4

332-శ్రీ ధర్మపురి రామలింగేశ్వర సుప్రభాత కర్త –డా.కొరిడెవిశ్వనాథ శర్మ(1958)

సుప్రసిద్ధ కవిపండిత వంశం లో జన్మించి ,సంస్కృత సాహిత్య మధనం చేసి సాహిత్యవిద్యాప్రవీణులై ,ధర్మ సూరి విరచిత ‘’సాహిత్య రత్నాకరం ‘’ను పరిష్కరించిన నేర్పరియై ,నౌకామంధర సహిత వ్యాఖ్యాతయై , ఎం.వో.ఎల్.,ఆంద్ర ఎం.ఏ.,పొంది ,’’ధ్వని –మనుచరిత్ర ‘’పై పరిశోధన గ్రంథం రచించి పి.హెచ్ .డి .అందుకొని  ,హైదరాబాద్ పటేల్ కళాశాల ఉపన్యాసకులై ,సంస్కృత నలచరిత్ర,,ధర్మపురి లక్ష్మీ నరసింహ సుప్రభాతం ,మొదలైన సంస్కృతాంధ్ర గ్రంథరచన చేసిన ‘’సంస్కృత సాహిత్య రత్న ‘’విద్యాప్రవీణ ,ఒకప్పటి కరీం నగర్ ఇప్పటి జగిత్యాలజిల్లా ధర్మపురి వాస్తవ్యులు డా.కొరిడె రాజన్న శాస్త్రి ,శ్రీమతి సులోచనా దేవి గార్ల  పుత్రరత్నమే  డా . కొరిడెవిశ్వనాథశర్మ గారు .తండ్రికి దీటైన ,కొండొకచో తండ్రిని మించిన సంస్కృతాంధ్ర భాషా పండితులు. ధర్మపురి  శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ సంస్కృతాంధ్ర కళాశాల అధ్యాపకులుగా ప్రవేశించి, ప్రిన్సిపాల్ స్థాయికి ఎదిగిన విద్వన్మూర్తి ,పరిపాలనా దక్షులు శర్మగారు ..

  విశ్వనాధ శర్మగారు 4-6-1958 న కొరిడె వారి సంస్థానం  ,పవిత్రగోదావరీ తీరంలోని  శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహస్వామి దివ్యక్షేత్రం ధర్మపురిలో జన్మించారు .సంస్కృతం లో బి .వో.ఎల్ .,తెలుగులోఎం.ఏ .డిగ్రీలు పొందారు .’’లింగ పురాణం –విమర్శనాత్మక పరిశీలనం ‘’పై పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం నుండి పరిశోధన చేసి పి .హెచ్ .డి .అందుకున్నారు ‘

  సంస్కృతం లో 1- శ్రీ ధర్మపురి రామలింగేశ్వర సుప్రభాతం 2-పెద్దాపురం లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి సుప్రభాతం రచించారు .తెలుగులో 1- భర్తృహరి సద్భావ లహరి 2-ధర్మపురి కావ్యం (అసంపూర్ణం )రాశారు .శర్మగారు ప్రసిద్ధ అనువాదకులుకూడా  .1-లింగ పురాణం ను కీ.శే .డా .వి హన్మాన్ శర్మగారితో కలిసి అనువదించారు .2-బ్రహ్మ పురాణా౦తర్గతమైన 108 అధ్యాయాల బృహత్ సంస్కృత గ్రంథం ‘’గోదావరీ మహాత్మ్యం ‘’ను కూడా శ్రీ హనుమాన్ శర్మగారితో కలిసి అనువాదం చేశారు .మహా పౌరాణికులైన శర్మగారు తమ పితృపాదులు రచించిన ‘’శ్రీ ధర్మ పురి లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి సుప్రభాతం ‘’కు తెలుగు వ్యాఖ్యానం రచించి సాహిత్య పిత్రూణ౦ తీర్చుకొన్నారు .ప్రస్తుతం 1-కీ.శే .తు౦గూరి శివరామ శర్మగారి అసంపూర్తి పద్యకావ్యం ‘’కాదంబరీ సంగ్రహం ‘’కు 2-భర్తృహరి విజ్ఞాన శతకం కు  తెలుగు వ్యాఖ్యానాలు రాస్తున్నారు.

  శర్మగారి సంపాదకత్వం లో 1-డా.వి.హన్మాన్ శర్మగారి ‘’పదవీ విరమణ అభినందన సంచిక’’ 2-కవితా శ్రీ శిల శ్రీనివాస్ వెలువరించారు .ఆకాశవాణి నుండి సుమారు 15సాహిత్య ప్రసంగాలు చేశారు .సప్తగిరి ఆరాధనహనుమ ,మాలిక పత్రికలలో  వ్యాసాలు  రాశారు .మాంచి భావకవి ఐన శర్మగారు కొన్ని ముద్రిత ,అముద్రిత భావకవితలు రాశారు  .ఆలిండియా ఓరియెంటల్ కాన్ఫరెన్స్ లలో పరిశోధక పత్రాలు రాసి సమర్పించారు .  శర్మగారి విద్యాభ్యాసం అంతా ధర్మపురి లోనే జరిగింది .ఓరియెంటల్ స్కూల్ శ్రీ సీతారామలింగేశ్వర దేవాలయం అనే శివాలయం లోనే చాలా కాలం ఉండేది. ఇక్కడే చెట్లక్రింద అరుగులమీద చదువు సాగేది .కాలేజీ కూడా ఇక్కడే ప్రారంభమైంది .తర్వాత నూతనభవనాలలోకి మారింది .శార్మగారికీ శివాలయానికి అవినాభావ సంబంధం చాలాఉంది .ఈ ఆలయం లోనే కార్తీక మాసాలలో పురాణ ప్రవచనాలు చేస్తారు .ప్రస్తుతం ఒక గృహిణి కోరికపై వారింట్లో తాము అనువదించిన  ‘’గౌతమీ మహాత్మ్యం ‘’ .పురాణం చెబుతున్నారు .ఇది వారి వృత్తికాదు, ధార్మిక ప్రవృత్తి..స్ఫురద్రూపం తో, వెడల్పు ముఖంతో, నుదుట తీర్చి దిద్దబడిన  విభూతి రేఖలతో ,చక్కని వెడల్పు అంచు మల్లెపూవులాంటి ధోవతీ,  అడ్డంగా భుజాలపై వ్రేలాడే ఉత్తరీయం తో బ్రహ్మ వర్చస్సు వెలిగిపోతూ  ,బ్రాహ్మీమయ మూర్తిగా ,రాజసం ఉట్టిపడే నడకలో మరో శ్రీనాధ కవి సార్వభౌమునిలా , అపర కాశీ విశ్వనాథునివలె  ఈ ధర్మపురి  విశ్వనాథ  శర్మ గారు గోచరిస్తారు . మంచి స్థితి పరులైన శర్మగారు బంగారానికి తావి అబ్బినట్లు, ఉదార గుణ సంపన్నులు .తమ ‘’కొరిడె సాహితీ సంస్థాన విజయాలకు చిహ్నంగా ,తమ కుటుంబ ,వంశ కీర్తి ప్రతిష్టలకు ,వినయవివేక సంపత్తికి గౌరవ భూషణ౦ గా ,  తమ రెండస్తుల మేడకు ‘’విజయ భూషణం ‘అని సార్ధక నామకరణం చేశారు .

శర్మగారి శ్రీమతి గొప్ప విదుషీమణి .ఈ దంపతులు అతిధి మర్యాదలకు పెట్టిందిపేరు  .బ్రాహ్మణ్యం ఎవరొచ్చినా తమ ఇంటికి ఆహ్వానించి భోజనం పెట్టకుండా పంపరు .ఆమె ప్రవరాఖ్యుని ధర్మపత్ని లాగా ‘’వండనలయదు వేవురు వచ్చి రేని ,నడికి రేయైన’’ అనే సంప్రదాయం పాటించే ఉత్తమ గృహిణి .

ఈ దంపతులకు ఇద్దరు కుమారులు .మంచి ఉద్యోగాలలో స్థిరపడ్డారు .

ఆధారం –శ్రీ విశ్వనాథ శర్మగారు నాకు ధర్మపురిలో 28-10-18 ఆదివారం వారింటిలో ఆత్మీయంగా అందజేసిన బృహద్గ్రంథం-‘’గౌతమీ మహాత్మ్యం ‘’.

 సశేషం

 మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-11-18-ఉయ్యూరు

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 28

కాకినాడ ఆహితాగ్నుల గురించి తెలుసుకొన్నాం కనుక ఇప్పుడు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా ‘’ఇరగవరం’’ గ్రామ ఆహితాగ్నులగురించి తెలుసుకొందాం

                 పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా

కోనసీమ ఆగ్రహారానికి పశ్చిమాన ,మధ్య డెల్టాకు గోదావరి –వసిష్ట కు తూర్పు సరిహద్దున ,గోదావరి-వైనతేయ (గరుడ )నది అంతమవుతుంది .ఆధునికకాలం లొ బ్రిడ్జీల నిర్మాణం జరిగే వరకు ఈ రెండు చానళ్ళు దాటాలంటే ప్రవాహ ఉద్ధృతి లేనప్పుడు ఫెర్రీలే దిక్కు .వసిస్ట కు దూరంగా ఉన్న  కుడి భూభాగాన్ని ఇప్పుడు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా అంటున్నారు.  దీని ముఖ్యపట్టణం ఏలూరు .ఇది కూడా దాదాపు తూర్పు గోదావరి వైభవాన్ని పచ్చదనం తో సహా కలిగి ఉంటుంది .ధాన్యాగారం అనిపించే పంటపొలాలు వాటి దగ్గర తెల్లకొంగలు ముచ్చటగా ఉంటాయి ,ఇక్కడి పక్షులలో ‘’పాలపిట్ట ‘’ప్రత్యేకమైనది .త్రికోనణాకారమైన ఈ భూ భాగం జూన్ జులై ఆగస్ట్ నెలలో వరదలకు గురౌతుంది .వీటితో అంటువ్యాధులు ప్రబలి జననస్టం కలుగ జేస్టాయి  .26 -12 -20 04న వచ్చిన సునామీలో 2,32,౦౦౦మంది మృతి చెందారు .

                    వేదపండిత ముఖ్యపట్టణం’’ ఇరగవరం ‘’

  కోనసీమకు చేరువలో తణుకు పట్టణం వసిష్ట గోదావరికి కను చూపు లొ ఉంటుంది .ఇప్పటికీ ఇక్కడ డజనుకు పైగా వేద పండిత కుటుంబాలున్నాయి .దీనికి సమీప గ్రామాలే ఇరగవరం ,జుత్తిగ ,నిడదవోలు ,ఖండవల్లి ,సిద్ధాంతం ,కానూరు,ముక్కామల  అగ్రహారాలు .20 వ శతాబ్దిలో ఇక్కడ చాలా కుటుంబా లలో ఎందరో ‘’ఆహితాగ్నులు’’ వర్దిల్లారు.1991లొ శ్రీ పీసపాటి వేంకట సిద్ధాంతి గారుకోనసీమ  శ్రీరామపురాగ్రహారానికి చెందినశ్రీ దువ్వూరి యాజులుగారిని అందరు రుత్విక్కులను ఆహ్వానించే ‘’సోమ ప్రవాకుని ‘’గా తాము చేస్తున్న అగ్ని స్టోమానికి ఆహ్వానించారు .ఇప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో పేరు పొందిన శిక్షణ పొందిన వేదపండితులు, ఘనాపాఠీ లకు కొదువలేరు .తణుకు కు ఆరు మైళ్ళ దూరం లొ ఉన్న ఇరగవరం భారత దేశం లొ’’ వేదపండిత ముఖ్య పట్టణం ‘’గా వన్నె కెక్కింది .భారత ఉపఖండం లోనే అరుదైన వేదపండితులను అందించింది ఇరగవరం .వీరిలో’’ క్రమపాఠం’’లొ సర్టిఫికేట్ పొందినవారే 30 మందికి పైగా ,అందులో సగం మంది అనేక స్థాయిలలో 2007లొ ఏర్పడిన ‘’శంకర వేద పాఠ శాలలో ఉన్నారు .ఇవాళ ఈ గ్ర్రామానికి తూర్పున వున్న ఏ గ్రామం లోనూ ఇలా చెప్పుకోవటానికి ఎవరూ లేరు .శతాబ్దం క్రితం కోనసీమలోని ముక్కామలకు ఎంతటి ఘన కీర్తి ఉండేదో, నేడు ఇరగవరానికి అంతటి కీర్తి ప్రతిష్టలు లభించాయి .

  వేద  సంప్రదాయానికి ఇరగవరం గర్వ పడే స్థితిలభించింది అనేక కలర్ ఫోటోల ఆల్బం లు ,వీడియోలు అనేక వేద సభల లలో ఎందరెందరో ఘనత వహించిన వేదపండితులకు నెమలి సింహాసనం పై ఆసీనులను చేసి జరిపించిన  అరుదైన సత్కారాలు ఘన సన్మానాలు  పై తీసినవి చూసి ఆనంద పరవశం పొందవచ్చు .అలాంటి ఘన వేదసంప్రదాయమున్న ఇరగవరానికి చెందిన వారిలో గుళ్ళపల్లి వారి కుటుంబం ఎన్నదగినది. వీరికి కోనసీమ దువ్వూరి, దెందుకూరి  కుటుంబాలతో జరిగిన వివాహాలవిషయాలు ముందే చెప్పుకొన్నాం .ప్రస్తుతం గుళ్ళపల్లి కుటుంబం లొ మూడు తరాలవారి గురించి తెలుసుకొందాం .

             శ్రీ గుళ్ళపల్లి సీతారామ శాస్త్రి అవధానులు గారు

             శ్రీ గుళ్ళపల్లి సీతారామ శాస్త్రి అవధానులు గారు, అర్ధాంగి నరసమా౦బ గారికి అయిదుగురు కుమారులు ,ఇద్దరు  కుమార్తెలు ,చాలామంది మనవాళ్ళు ,మనవరాళ్ళు ఉన్నారు .అయిదుగురిలో నలుగురు కుమారులు తిరుపతి దేవస్థానం1990 అక్టోబర్ లో   ‘’వరుణపూజ ‘’కార్యక్రమం నిర్వహించినపుడు ఆహ్వాని౦పబడిన 16 మంది ఆంద్ర వేదపండితులలో ఈ నలుగురూ ఉండటం విశేషం .దీనితో వర్షాభావం ఏర్పడిన తిరుపతిలో కుంభ వృష్టి కురిసి బాధలను పోగొట్టింది .గుళ్ళపల్లి కుటుంబం పూర్తిగా వేద సంప్రదాయానికే కట్టుబడింది .వీరి ఉప కుటుంబాలు  ఆ సంప్రదాయం నిలబెడుతూ ఆధునిక సౌధాలు  బ్రాహ్మణ వాటికలలో నిర్మించుకొని ఉంటున్నా, సంప్రదాయాన్ని విస్మరించక అవిచిన్నంగా కొనసాగిస్తున్నారు . .ఇద్దరు ‘’ ఘనాపాఠీ’’లయ్యారు వీరిలో.ఆధునికకాలం లొ కూడా ఈ కుటుంబం కోనసీమ అగ్రహార కుటుంబాలతో వియ్యమందుకోనటం సంప్రదాయ పరి రక్షణలో భాగమే .

 సీతారామ శాస్త్రి అవధానులు  ‘’లోహితస ‘’గోత్రీకులు .1925 లొ ఇరగవరం లొ జన్మించి ,10 వ ఏట ఉపనయనం చేసుకొని ,కొనసీమలంక ‘’పొద్ద గట్లపల్లి’’ లోని శ్రీ కంభం పాటి లక్ష్మణ అవధాని ,ఉండి అగ్రహారం లోని శ్రీ తంగిరాల సుబ్బావధానులు ,రాజమండ్రిలోని శ్రీ విశ్వనాధ ఘనాపాఠీ గార్లవద్ద  శాస్త్రాలు  అభ్యసించారు .కనుక వీరి చదువు ఎక్కువభాగం కొనసీమలోనే కొనసాగింది .మామూలు పద్ధతిని వదిలి ,ముందుగా  శాస్త్ర విద్య నేర్చి ,తర్వాతే వేద విద్య అభ్యసించారు  ఆ తర్వాత ‘’వేదార్ధం ‘’నేర్చారు .విజయవాడ ,రాజమండ్రి ,సల్లేపల్లిలలో జరిగిన పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై నారు .శ్రౌతం పై అభిలాష తక్కువే అయినా, శ్రౌత ,స్మార్త కర్మలు నేర్చుకున్నారు .వీరి నైపుణ్యాన్ని కొందరు చక్కగా ఉపయోగించుకున్నారుకూడా .ఇరగవరం లోని త౦గిరాలవారిలో  చాలామంది ‘’ఆహితాగ్నులు’’న్నారు.1970 లొ శ్రీ తంగిరాల రామ సోమయాజులు గారు నిర్వహించిన ‘’అగ్ని స్టోమం ‘’కు గుళ్ళపల్లి సీతారామ శాస్త్రిగారిని ‘’అధ్వర్యుని ‘’చేశారు.

  16 వ ఏట వివాహం 19 24 లొ జన్మించిన నరసమాంబ గారితో  జరిగింది  .ఔపోసన  కార్యం అయ్యాక  1950 -60 మధ్యకాలం లోవరుసగా  ఏడుగురు సంతానం కన్నారు దంపతులు ..ఇందులో ఇద్దరు కుమార్తెల ను వేదపండితులకే ఇచ్చిసంప్రదాయ  బద్ధంగా  రజస్వల పూర్వ వివాహం చేశారు .కొడుకుల్లో ఒకాయన వేదమార్గం పై కొంత కాలం ఊగిసలాడినా, చివరికి వేదం నేర్చి ‘’సెవెన్ అవుట్ ఆఫ్ సెవెన్ ‘’అని పించుకొన్నారు శాస్త్రిగారు .  అయిదుగురు  కుమారులు తిరుపతి వారి వేదపారాయణ స్కీం లొ ఉద్యోగాలు పొందారు .మనుమలందరికీ ఉపనయనం తర్వాత  సీతారామ శాస్త్రిగారే వేదం నేర్పారు .’’మా మనవాళ్ళు అందరూ అయిదోక్లాస్ తోనే ఇంగ్లిష్ చదువు మానేసి వేదం లొ పడ్డారు.  ఇప్పుడు స్కూల్ లో ఎవ్వరూ మావాళ్ళు లేరు.అందరూ వేదంలోనే ఉన్నారు ‘’‘’అని గర్వ పడతారు శాస్త్రి గారు .ప్రశాంత చిత్తంగా ఉండే ఆయన విద్య నేర్పటం లొ చాల క్రమశిక్షణ పాటిస్తారు .’’కోనసీమలో ఒకే గ్రంథాన్నిఒకే సారి ఇద్దరు బ్రహ్మ చారులకు బోధించరాదు’’ అనే సంప్రదాయం ‘’ఉన్నది . కాని శాస్త్రిగారు దాన్ని అధిగమించి ఎక్కువమందికి నేర్పారు .1998 లో10-12 ఏళ్ళ వయసున్న  తన అయిదుగురు మనుమలకు ,8 వ ఏట ఉపనయనం తర్వాత ఒకే సారి తైత్తిరీయ సంహిత నాలుగవ కాండ బోధించారు .తర్వాత ఇకటి ,రెండు, మూడు కాండలు ,తరవాత అయిదు ,నాలుగు , ,ఏడు కాండలు నేర్పి 20 00 మార్చి నాటికి  పూర్తి చేయింఛి పరీక్షకు సిద్ధం చేయించారు .నాలుగు నెలలు పునశ్చరణ చేయించి , నలభైనాలుగు పన్నాలలో శ్రావణమాసం లొ జరిగిన పరీక్షలో కూర్చోపెట్టారు .పరీక్ష రాసిన తర్వాత మొదట ప్రారంభించిన నాలుగవ కాండ ను ‘’పదం’’ తో నేర్పారు .అంతపట్టుదల దీక్షగా గుళ్ళపల్లి రామశాస్త్రి అవధానిగారు నేర్పితే ,అంతేపద్దతిగా క్రమశిక్షణతో అయిదుగురు మనవలు నేర్చుకొని తాతగారి కీర్తిని ఇనుమడింపజేశారు ఇరగవరం లో .ఒకరకంగా ‘’వేదాన్ని ఇ(అ)రగదీశారు ఇరగవరం’’ లో .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31 -10-18 –కాంప్-మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

18ఏళ్ళ తర్వాత మళ్ళీ ధర్మపురి శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహస్వామి సందర్శనం

18ఏళ్ళక్రితం మా మనవడు -మా పెద్దబ్బాయి శాస్త్రి రెండవ కొడుకు ఛి భువన్ హనుమకొండలో పుట్టినప్పుడు వచ్చిన గోదావరి పుష్కారలకు నేను ,మా శ్రీమతి  మా వియ్యపురాలు శ్రీమతి ఆదిలక్ష్మిగారు కలిసి ,హనుమకొండ నుంచి బస్సులోకరీం నగర్ జిల్లా  ధర్మ పురి వెళ్లి ,గోదావరిలో పుష్కరస్నానం చేసి ,అప్పుడున్న పెద్ద రష్ లొ ఆపసోపాలు పడుతూ క్యూ లొ నిల్చోలేక దారిలో ఉన్న ఇంటి అరుగులపై సేద తీరుతూ  శ్రీ లక్ష్మీ నృసింహస్వామి దర్శనాను భూతి పొందాము .అక్కడి బ్రాహ్మణ్యపు ఇళ్ళు,వారి ఆచార వ్యవహారాలూ చూసి మురిశాము .అవన్నీ మా ఆవిడ హృదయ ఫలకం పై గాఢ ముద్రవేశాయి .మళ్ళీ ఎప్పుడు వెళ్ళాలా అని ఆలోచిస్తూనే ఉంది .ఆ కోరిక ఇన్నాళ్ళకు ఇన్నేళ్ళకు ఇవాళ మళ్ళీ 28-10-18ఆదివారం తీరింది .

గీర్వాణం రెండవ భాగం రాస్తూండగాహైదరాబాద్ లోని  శ్రీ అందుకూరి శాస్త్రి గారు పరిచయమై శ్రీ కోరిడే రాజన్నశాస్త్రిగారు సంస్కృత మహాపండితులని,సంస్కృత గ్రంథ రచన చేశారని ధర్మపురి వాస్తవ్యులని  వారికుమారులు డా విశ్వనాధశర్మగారు ధర్మపురి ఓరియెంటల్ కాలేజి ప్రిన్సిపాల్ గారని ,మంచి రచయిత అనీ ,తండ్రిగారి గ్రంథాలు వారి వద్ద ఉంటాయని చెప్పి వారి ఫోన్ నంబర్ ఇవ్వగా వారితో మాట్లాడగా ,వారు నా ప్రయత్నాన్ని అభినందించి తండ్రిగారి పుస్తకాలు ,తాము వారిపై రాసిన వ్యాసం తో సహా  ప౦పారు  .అప్పటికే రాజన్న గారు పరమపదించారు .వారిగ్రంధాలు  ఆధారం గా శ్రీ రాజన్న శాస్త్రి గారిపై రెండవ గీర్వాణం లొ రాసి వారి కుమారులకు ఒకకాపీ పంపాను .వారి కోరికపై మొదటి గీర్వాణమూ పంపాను .తదాది వారితో ఫోన్ సంభాషణ కొనసాగింది .వారి సౌజన్యం ముగ్దుడిని చేసింది .ఒకసారి వారు మెయిల్ లొ ధర్మపురికి ఆహ్వానించి తమి౦ట ఆతిధ్యం పొందాలని కోరారు .సరే అన్నాను .ఆకోరికా ఇవాళే తీరింది .

ఈ గురువారం రాత్రి ఉయ్యూరు లొ బయల్దేరి హైదరాబాద్ లొ మల్లాపూర్ మా పెద్దబ్బాయి శాస్త్రి ఇంటికి శుక్రవారం ఉదయం చేరాం . శుక్రవారం రాత్రి  మావాడు కారు ,డ్రైవర్ అందుబాటులో ఉన్నారని అందరం ఆదివారం ధర్మ పురి వెడదామన్నాడు సంతోషించాం . ఆ రాత్రే   శర్మగారికి మెయిల్ పెట్టి వారి సెల్ నంబర్ కోరాను . వారు వెంటనే ఫోన్ చేస్సి తప్పక రమ్మని ఆహ్వానించారు .శనివారం మా అన్నయ్యగారమ్మాయి  ఛి సౌ వేదవల్లిని నల్లకుంట కు వెళ్లి పరామర్శించి మల్లాపూర్ చేరేసరికి రాత్రి సుమారు 10 అయింది. అందుకని శర్మగారికి ఫోన్ చేసి చెప్పలేకపోయా .

ఆదివారం ఉదయం నాలుగు గంటలకే లేచి స్నానం సంధ్య ,పూజ పూర్తి చేసి కాఫీతాగి అందరం కలిసి కారులో ఉదయం 5 -15 కు 130కిలో మీటర్లలో ఉన్న ధర్మపురికి బయల్దేరాం .కరీం నగర్ కు పావుతక్కువ 8 కి చేరి అక్కడి ఉడిపి హోటల్ లొ ఇడ్లీ వడ తిని కాఫీ తాగి 8-15 కు మళ్ళీ బయల్దేరి ఉదయం 10కి ధర్మపురి చేరాం .ఉదయం 6 నుంచి శ్రీ కోరిడే శర్మగారు ఫోన్ చేస్తూ  మా ప్రయాణ ప్రోగ్రెస్ తెలుసుకొంటూనే ఉన్నారు .సరాసరి గోదావరీ తీరానికి చేరి కాళ్ళు కడుక్కొని పవిత్ర జలాలను తలపై చల్లుకొని సంతృప్తి పడ్డాం .దగ్గరలో ఒక ప్రాజెక్ట్ కడుతూ౦డటం తో బాక్ వాటర్ వచ్చి నదిలో కలుస్తోందట .అక్కడినుంచి ఆటోలో గుడికి చేరాం .అక్కడ ఉగ్ర నారసింహ మూర్తిని, వేణుగోపాల స్వామిని చూసి శ్రీ లక్ష్మీ నృసింహ స్వామి ఆలయం చేరిదర్శనం చేసుకొనే సరికి మాకోసం శ్రీ శర్మగారు శ్రమపడి వచ్చారు. ఆలయ విశేషాలు తెలియజేస్తూ గర్భాలయం లోకి తీసుకు కెళ్లే ప్రయత్నం చేస్తే నేను పాంట్ షర్ట్ తో  ఉండటం తో కుదరదన్నారు. అత్తా కోడలు లోపలి వెళ్లి దర్శించారు .ఆలయం లొ బ్రహ్మ దేవుని విగ్రహం ఉంది .ఇలా ఉండటం అరుదైన విషయమని ,ప్రక్కనే బలరాముడు హలాయుధం తో ఉన్నాడని చూపించి వారి చుట్టూ దశావతారాలున్నాయని సాలగ్రామాలున్నాయని వివరించారు శర్మగారు . తమిళనాడుకు చెందిన శ్రీ ఆదినారాయణ రావు గారు ఇక్కడ ఆంజనేయ విగ్రహం లేదని గ్రహించి నరసింహ స్వామి ఆలయం బయట పెద్ద  శ్రీ ఆంజనేయ విగ్రహం ప్రతిష్టించి నిత్య ధూప నైవేద్యాలకు ఏర్పాటు చేశారు .ఈ స్వామి ఇక్కడ అదనపు ఆకర్షణ .ఇక్కడే యమధర్మ రాజు కు చిన్న దేవాలయం ఉన్నది .పూజారి శ్లోకం చెప్పి మనతో అక్కడున్న దీపం లొ నూనె పోయిస్తాడు .నరసింహాలయం చుట్టూ అనేక ఆ౦జనేయ  విగ్రహా లున్నాయి.  ఇవేకాక ఊరంతా హనుమవిగ్రహాలు ఎక్కడపడితే అక్కడ ఉండటం విశేషం .ఎందుకున్నాయని శర్మగారిని అడిగితే ‘’ఇక్కడి నృసింహ స్వామి ‘’ని శాంత పరచటానికి అన్నారు .దీనిప్రక్కనే ఉన్న వెయ్యేళ్ళనాటి శ్రీ సీతారామ లింగేశ్వర స్వామి దేవాలయానికి శర్మగారు తీసుకు వెళ్లి అన్నీ చూపించారు .దీనికంటే ప్రాచీనమైనది నృసింహ దేవాలయమని చెప్పారు .ఈశివాలయం   లోనే ఓరియెంటల్ పాఠశాల .ప్రారంభమైందని తానూ ఇక్కడే చదువుకున్నానని  ఇక్కడే కాలేజీ ఉండేదని ,అందులో తానూ పని చేశానని చెప్పగా ,మా ఉయ్యూరువాడు నా సహాధ్యాయి వేమూరి దుర్గయ్య ఇక్కడ పని చేశాడు తెలుసా అని అడిగితే బాగా తెలుసు అన్నారు .ఆయనా ఇక్కడే బోధించాడు అన్నారు .దీనికి ఒకాయన మేనేజర్ గా ఉండేవాడని ,జీతాలు సరిగ్గా ఇచ్చేవాడు కాదని ,ఎవరైనా అడిగితే బియ్యం కావాలంటే షావుకారుకు చెబుతా, సరుకులుకావాలంటే షాపులో  చెబుతా  తెచ్చుకోమనే వాడేతప్ప రూపాయి ‘’చేపే’’వాడు కాదన్నారు .దీనితో దుర్గయ్యగారు మానేసి ఉయ్యూరు  వెళ్లారన్నారు  .ప్రభుత్వం తీసుకోన్నతర్వాత మంచి జీతాలు వస్తున్నాయని ,కొత్త బిల్డింగ్ లోకి కాలేజి మారిందని ,తానూ రెండేళ్లక్రితమే ప్రిన్సిపాల్ పదవి నుంచి రిటైర్ అయ్యానని చెప్పారు .స్ట్రెంగ్త్ బాగానే ఉందా అంటే 150మంది విద్యర్దులున్నారని, ,కాని తగినంత స్టాఫ్ లేదన్నారు .తాను తనకొచ్చే జీతం తో లెక్చరర్ లను అపాయింట్ చేసి కొరత తీర్చానన్నారు .ఇప్పుడు మళ్ళీ మామూలే అన్నారు . ఇక్కడ ప్రిన్సిపాల్ గా పనిచేసిన చారిత్రకపరిశోధకులు ,బహు గ్రంథ కర్త డా సంగన భట్ల నరసయ్యగారు  గారు తెలుసా ఇక్కడే ఉన్నారా అని అడిగితే  బాగా తెలుసునని వారిదగ్గరే తానూ పని చేశానని  ఆయన ప్రస్తుతం వేములవాడలో ఉన్న్నారని చెప్పారు .మాటల సందర్భం లో’’దువ్వాడ జగన్నాధం ‘’సినిమా డైరెక్టర్ సంగనభోట్ల ‘’హరీష్ శంకర్’’ది  ధర్మపురేనని, తమ ఇంటి ఎదుటే ఉంటాడని చెప్పారు .నరసయ్యగారు ధర్మపురి చరిత్రరాశారని దాని ఆధారంగా నెట్ లొ ఏడెనిమిది ఎపిసోడ్ లు రాశానని రాసికూడా ఆరేళ్ళు దాటిందనీ చెప్పాను .  ప్రసాసాదాలు కొని ,తిని శర్మగారింటికి వారితోపాటు వెళ్లాం . ఇప్పటికీ ఇక్కడ 400బ్రాహ్మణ  కుటుంబాలున్నాయని ,ఒకప్పుడు వెయ్యి గడప ఉండేదని ,ఇప్పుడు కోరిడేవారి కుటుంబాలే పదికి పైన ఉన్నాయని,తామున్నది అంతా కోరిడే వారి  ఆస్థానమంటారన్నారు . 18ఏళ్ళ క్రితం ఉన్న బ్రాహ్మణ వాతావరణం ఇప్పుడు మాకు కనపడలేదు .పాతైల్లస్థానం లొ ఆధునిక భవనాలు వచ్చేశాయి .తమ వదినగారు రామాయణ కావ్యం రాశారన్నారు .వారిని పరిచయం చేశారు .శర్మగారి తండ్రిగారు లక్ష్మీ నృసింహ సుప్రభాతం రాస్తే, తాము శ్రీ సీతారామ లింగేశ్వర సుప్రభాతం రాశామని చెప్పారు .ఇంకో దేవత సుప్రభాతమూ రాశామని చెప్పారు .తమ సంస్కృత రచనలగురించి తెలియజేస్తే, ఇప్పుడు రాస్తున్న గీర్వాణం -4లో వారిని గూర్చి రాసిన  అదృష్టవంతుడనవుతానని చెప్పాను .తప్పక పంపిస్తానన్నారు .’’భూషణ వికాస ధర్మ పురినివాస  –దుస్ట సంహార నరసింహ దురిత దూర ‘’మకుటం తో ప్రసిద్ధ శతకం రాసిన సముఖం శేషప్పకవి  ధర్మపురి వాసి యే.

నడక భగీరధ

శర్మగారింటికి వెళ్లేదారి అంతా గోతులమయం .దీన్ని గురించి చెబుతూ శర్మగారు కేసి ఆర్ ’’మిషన్ భగీరధ ‘’కోసం ప్రతి ఇంటికీ కుళాయి కనెక్షన్ ఇచ్చే నెపంతో రోడ్లు అన్నీ తవ్వి గొట్టాలు పెట్టారేతప్ప కనెక్షన్ ఇవ్వలేదు .ఆ గోతులలో నడవాలేము ద్విచాక్రవాహనం నడపనూ లేము ‘’అన్నారు .అప్పుడు నేను ‘’నడక భగీరధ ప్రయత్నంలాగా ఉందన్నమాట ‘’అన్నాను అందరూనవ్వారు .సిద్దిపేట లొ హరీష్ రావు నియోజకవర్గం కనుక అక్కడ భాగీరధ మిషన్ బాగానే ఉన్నట్లు కనపడింది. మిగతా ఎక్కడా ఆ జాడే లేదు .రోడ్లపరిస్థితీ అంతే.

అప్పటికే వారి అర్ధాంగి అన్నీ సిద్ధం చేసి ఉంచారు .నేను హైదరాబాద్ లొ ఉన్న శ్రీ అందుకూరి శాస్త్రిగారికి ఫోన్ చేసి కోరిడే వారి సంస్థానం లొ ఉన్నామని చెప్పాను .వారెంతో సంతోషించి వీరి తండ్రిగారున్నప్పుడు ధర్మపురి వచ్చి వారి ఆతిధ్యం పొందిన విషయం జ్ఞాపకం చేసుకొన్నారు  .శర్మగారితో శాస్త్రి గారు మాట్లాడారు .పప్పు ,బీన్స్  కూర ,అరటి వేపుడు, కాబేజికూర , శ్రీకంఠ్ స్వీటు  ,చారు ,పెరుగులతో కమ్మని తృప్తికరమైన భోజనం పెట్టారు .అందరం మెచ్చుకొంటూ తిని ధన్యవాదాలు చెప్పాం .83ఏళ్ళ శర్మగారి   మాత్రుమూర్తి గారిని పలకరించి నమస్కరింఛి ఆశీస్సులు పొందాం  .అందరి భోజనాలయ్యాక శ్రీ శర్మగారినీ ,విదుషీమణి శిష్యురాలు అయిన  వారి అర్ధాంగి గారినీ కూర్చోపెట్టి హైదరాబాద్ లోకొన్న పంచ ఖండువా వారికి కప్పి ,చీర జాకెట్ ఆమెకు అందించి సరసభారతి పుస్తకాలు ‘’షార్లెట్ సాహితీ మైత్రీ బంధం’’ ,’’వసుధైక కుటుంబం కవితా సంకలనం ‘’పండ్లతో సహా అందజేసి ఆశీర్వాదాలు పొందాం .ఉత్తరాదిలాగా ఇక్కడ వీరికి ఆశ్వయుజ పౌర్ణమి నుంచే కార్తీకం ప్రారంభమవుతుందట .అందుకే ఈ   పౌర్ణమిమినాడే పురాణం చెప్పటం మొదలు పెట్టారట .శర్మగారి దంపతులు నాకు చాల ఖరీదైన శాలువాకప్పి మా శ్రీమతికి కోడలికి జాకెట్ ముక్కలు మాబ్బాయికి తువ్వాల ,తాము రాసిన ‘’శ్రీ వేద వ్యాస కృత ‘’గౌతమీ మహాత్మ్యం ‘’-శ్రీ బ్రహ్మాండ పురాణా౦త ర్గతం’’ అనే విస్తృత గ్రంధాన్ని(దీనినే శర్మగారు ప్రస్తుతం పురాణంగా చెబుతున్నారు ) ,తమ తండ్రిగారు డా కోరిడే రాజన్న శాస్త్రి గారు రచించిన ‘’ధ్వని –మనుచరిత్రం ‘’అనే అపురూప రిసెర్చ్ గ్రంథాన్నీ  అందజేశారు . ఆన౦దంగా స్వీకరించాము .సరసభారతి పురోగతి అడిగి తెలుసుకొన్నారు .తన ఇంట్లో తమకు సన్మానం ఏమిటన్నారు?’’ఇది సరసభారతి సత్కారం పండిత సన్మానం ‘’అని చెప్పాను . .దారిలో కనపడినవారందరికీ నన్ను గురించి చాలా పెదపెద్ద మాటలతో చెప్పి నేను సిగ్గుపడేట్లు చేశారు  . వారింటికి వెళ్ళేదారిలో రెండు పుష్కరిణులు ఉంటే వాటి  విశేషాలు తెలిపారు .ఇక్కడ స్వామివారి తెప్పోత్సవం డోలోత్సవం జరుగుతాయట .మొదటి దానిలోకి బయట ఎక్కడో ఉన్న చెరువు నీరు ఒక చిన్న  రంధ్రం ద్వారా చేరి నిండి ,రెండవ దానిలోకి చేరుతుంది .వరదలు వస్తే వీటిలోని నీరు ఊళ్లోకి వచ్చి మునిగిపోకుండా అడుగున ఉన్న ద్వారం ద్వారా గోదావరిలోకి చేరుతుందట .ఇంతగొప్ప ప్రణాళికతో సుమారు రండు వేలసంవత్సరాలక్రితం ఈ పుష్కరిణులు ఏర్పాటయ్యాయట. మేము  హైదరాబాద్ నుంచి వచ్చే దారిలో రాయపట్నానికి దగ్గర ఒకప్పుడు  బౌద్ధ ఆచార్యుడు ,  గొప్ప బౌద్ధగ్రంథకర్త ‘’దిగ్నాగుడు ‘’నివసించిన ఊరు ఉన్నదని చెప్పారు

శర్మగారి దంపతుల వద్ద సెలవు తీసుకొని అందరం మధ్యాహ్నం 2-15 కు కారులో బయల్దేరి  ఆ ఊరిలోనే ఉన్న ‘’ధర్మాంగద’’ సినిమా చరిత్ర జరిగిన కథ ఉన్న మహా పతివ్రత పామును పెళ్ళాడి తన సత్యమహాత్మ్యాన్ని నిరూపించుకోవటానికి ఇసుక పైకి చల్లితే  రాతి స్తంభంగా మారిన చోట ఉన్న ‘’సత్యవతి ‘దేవి దేవాలయం చూసి ,,హైదరాబాద్ మల్లాపూర్ కు సాయంత్రం 6 గంటలకు క్షేమంగా చేరాం.  కారు డ్రైవర్ జగదీశ్ చాలా అనుభవమున్న వాడు .మా కోడలు పని చేసే ఢిల్లీ పబ్లిక్ స్కూల్ బస్ డ్రైవర్ .ఆదివారం కనుక మాకు వచ్చాడు .

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-10-18-కాంప్-మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

—

  కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 27

              శ్రౌత కక్షలు

కొన్ని దశాబ్దాలుగా శ్రౌత  కర్మకాండ లలో తమ తండ్రిగారి పై కక్షలున్నాయని కపిలవాయి సోదరులు చెప్పారు   .ఇవి శ్రౌతకర్మలు చేయించటం లో,శ్రౌత పరిజ్ఞాన విషయం లొ ఉండేవి .ఇవి శ్రౌతకర్మకాండలు ఆరంభమైన నాటినుండే ఉండేవట .ముఖ్యంగా దర్శ ,పూర్ణమాస విషయం లో, యజమాని విషయం లొ బాగా కనిపించేవి .యజ్ఞేశ్వర శాస్త్రిగారు విజయవాడలో1975లొ  స్వగృహం లొ ఉన్నప్పుడు ,అక్కడి  దెందుకూరి యాజులుగారితో ఈ స్పర్ధలు బయట పడ్డాయి .అనేక సభలు సమావేశాలలో ఇద్దరిమధ్యా చర్చోప చర్చలు జరిగాయి.ఈ కక్షలకు ముఖ్య కారణం దెందు కూరివారు శ్రౌత కార్యాలకు కోనసీమ వారిని ఆహ్వాని౦చే వారు కాదని  ,తర్వాత పిలిచినా కొనసీమనుంచి ఎవరూ రుత్విక్కులుగా వచ్చేవారుకాదని   కపిలవాయి సోదరులు ఉవాచ .దెందుకూరి గారు తమిళ వేదపండితులవైపు మొగ్గు చూపి ,సామవేదగానాన్ని ,కోనసీమ యజ్ఞేశ్వర శాస్త్రి గారు బోధించిన’’ ఆంద్ర గాన’’ విధానాన్ని కాదని తమిళనాడు విధానాన్ని ప్రవేశ పెట్టారు .కనుక మేము ‘’ఎవరో చెప్పిన గానాన్ని ఎందుకు అనుసరించాలి ?’’అని సోదరుల ప్రశ్న .

  ఒకే సారి అనేక క్రతువులు ఒకే చోట చేయటం విషయం లోనూ అభి ప్రాయ భేదాలొచ్చాయి . యజ్ఞేశ్వరులు ‘’సరైన నిష్ణాతులైన వారు నిర్వహిస్తే ,వారు బంధువులుకాని స్నేహితులుకాని కాకపొతే ,రెండు ప్రదేశాలు ఒకనది లేక కొండ చేత విడదీయబడి  ,ఒక చోటి శబ్దం వేరే చోట వినబడనంత  దూరం లొ ఉంటేనే అనేక క్రతువులు నిర్వహించాలని ‘’యజ్ఞేశ్వర శాస్త్రిగారు చెప్పారు .క౦చి స్వాములు కొన్ని విషయాలపై తమ అభిప్రాయాన్ని కోరితే అన్నీ పూసగుచ్చినట్లు వివరించి రాసి పీఠానికి అందజేశారు యజ్ఞేశ్వరులు .వీరి అభిప్రాయాలను వారు పూర్తిగా అంగీకరించి ,ఆమోద ముద్ర వేశారు .

  యజ్ఞేశ్వర గారి అభిప్రాయాలను లంకావారు సమర్ధించారు .’’అభిచార ‘’విషయం లొ యజ్ఞేశ్వర, లంకా వారలపై తీవ్ర ఆరోపణలు ఉండేవి .వీటికి సమాధానాలు చెప్పటానికి వారిద్దరూ బాగా ముసలి వారైపోయారు ,లంకావారు 1983నవంబర్ లొ దేహం చాలించారు .కనుక’’ డిఫెన్స్’’ ఇవ్వలేకపోయారు .కనుక కోనసీమ ,కృష్ణా శ్రౌతులమధ్య తమిళ గాన, ఆంధ్రగాన  వివాదం అలాగే ఉండిపోయింది .

   తర్వాత కాలం లొ వైదిక విధి లొ కొన్ని సమస్యలొచ్చాయి. ఇవి తెలుసుకోవటం చరిత్రను తెలుసుకోవటమే అవుతుంది .చాలా ఉత్సాహంగా ఉంటాయి కూడా .కపిలవాయి వారి ఆరోపణ లొ  దెందుకూరి వారి ఋత్విక్కులు రజస్వల కాని పిల్లలను పెళ్లి చేసుకోన్నారనేది ఒకటి .కనుక వారికి రుత్విజ అర్హత లేదంటారు .రెండోది దెందుకూరి గారు శ్రౌతాన్ని వ్యాపారంగా మార్చేశారని.డబ్బుకోసం కక్కుర్తి పడి కొన్నిటిని అతి తక్కువ సమయం లో అంటే చేయాల్సిన సమయంకంటే సగం సమయం కూడా తీసుకోకుండా  , యజమాని అమాయకత్వాన్ని’’ కాష్’’ చేసుకొని సమయమంతా డబ్బు మీదే లగ్నం చేస్తున్నారని, చేసి లాభం పొందుతున్నారనేది.. దెందుకూరివారు కోనసీమలో సరైన వారులేక ,ఇక్కడి తమ సంపాదన చూసి ‘’అందని ద్రాక్ష పళ్ళు పుల్లన ‘’అనే సామెత రుజువు చేస్తున్నారు ‘’అంటారు .

  దువ్వూరి యాజులు గారు చేసిన పౌండ రీకానికి దెందు లూరివారు ఆర్ధిక సహాయం చేశారు .దీనితో వీరిద్దరిమధ్య సయోధ్య కుదిరి ,శ్రీరామపురం ,నేదునూరు వేదపండితులు దూరమయ్యారు .ఒక రకంగా దువ్వూరి వారిని ‘’కొనేశారు ‘’అంటారు  కపిలవాయి ,దెందుకూరి వర్గాలకు చెందని తటస్థులైన వేదపండితులు  .వీరే ‘’శ్రౌత కక్షలు  అంతానాటకం ,రాజకీయం ‘’అన్నారుకూడా  .దువ్వూరి ,దెందు లూరి కుటుంబాలు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో ఉన్న  ‘’గొల్లపల్లి ‘’వేదపండిత కుటుంబాలతో  వివాహాలు ఇచ్చిపుచ్చుకున్నట్లుగా జరిగాయి .

   బ్రహ్మశ్రీ దెందు కూరి అగ్ని హోత్ర సోమయాజులుగారు

దెందుకూరి అగ్ని హోత్ర యాజులుగారి కుటుంబం లొ 15తరాల వేదం పండితులున్నారు .ఆయన త్రేతాగ్ని హోత్రులు ‘.కుమారుడు శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ సోమయాజులు గారుకూడా అగ్ని హోత్రం చేస్తారు .పెద్దయాజులుగారి వద్ద పెద్దపెద్ద  ప్లాస్టిక్ సంచులలో సంస్కృత ,తెలుగు గ్రంథాలున్నాయి.ఇద్దరి కలర్ జిరాక్స్ ‘’రెస్యూమ్స్’’ కూడా అందరికి పంచి పెడతారు . రూపాయలలో కాని, డాలర్లలో కాని ‘’ఇష్టి’’ కోసం ధన సాయం అర్దిస్తారు .ఈ అభ్యర్ధనలు ఏదోఒక సారి మాత్రమే కాదు .పదే పదే అడగటం వారికి పరిపాటి .ఈ లక్షణం ఇప్పటివరకు మనం చెప్పుకొన్న ప్రసిద్ధ కోనసీమ శ్రౌతుల విషయం లొ లేనేలేదు .ప్రపంచ౦  సుభిక్షం గా ఉండాలనే వారు కాక్షించి చేశారు తప్ప స్వంత లాభం కోసం కానేకాదు .అంతా అయ్యాక యజమానులు యెంత ఇస్తే అంతే స్వీకరించారే తప్ప ముందుగా బేరసారాలు ఉండేవికావు వారి విషయం లో.

  1980నాటికీ కోనసీమలో శ్రౌతకార్యాలు చివరి దశకు చేరుకొంటే ,180మైళ్ళ పడమర లొ ఉన్న కృష్ణా తీరాన విజయవాడలో అప్పుడప్పుడే మొదలయ్యాయి.2005కు కృష్ణా జిల్లాలో 20 మంది ‘’ఆహితాగ్ని’’లున్నారని,అందులో 12 మంది బెజవాడలోనే ఉన్నారని  దెందు కూరి చెప్పారు . నిత్యాగ్ని హోత్రులలో దెందుకూరి తండ్రీ కొడుకులు ,రెండు చింతల ,విష్ణు భొట్ల ,కప్పగంతుల ,మద్దూరి మొదలైన కుటుంబాల వారున్నారు .1965లొ దెందు కూరిగారు విజయవాడలో ‘’అగ్ని స్టోమం ‘’చేసి ,తర్వాత అనేక శ్రౌత కార్యాలు నిర్వహించి ‘’బహు యాజి ‘’  అనిపించుకొన్నారు .వాజపేయం ,సర్వ తో ముఖం ,అరుణ కేతు ,మూడు పౌండ రీకాలు మొదలైనవి చేసిన ఘన చరిత్ర ఆయనది .ముగ్గురుకొడుకులకు నేర్పారు . ఇద్దరు కూతుళ్ళను వేదపండితులకిచ్చి  వివాహాలు చేశారు . ఒక’’ వేద సభ’’ స్థాపించి కృష్ణాజిల్లాలో వైదిక వ్యవస్థకు బలం చేకూర్చారు .

 శ్రౌత కక్ష ఉన్నా , కపిలవాయి వెంకటేశ్వర్లు గారు దెందు కూరి వారి 18 శ్రౌతకార్యాలలో లంకావారిలాగా రుత్విజులుగా చూపిన సర్వ సమర్ధతను మెచ్చుకొని, తమ విశాల హృదయన్ని ఆవిష్కరించారు ..  దెందు కూరిగారి తండ్రీ ,పెద్దన్నపౌండరీక యాజులుగారు కూడా ‘’ఆహితాగ్ను’’లే .తండ్రిగారు గుంటూరు జిల్లా నల్లపాడు నుంచి ఇక్కడి విజయవాడకు వచ్చారు . డయాబెటిస్ ,నరాల బలహీనత ,కీళ్ళ నొప్పులు ఉన్నా ,అన్నిటినీ అధిగమించి దెందు కూరి యజ్ఞేశ్వర సోమయాజులుగారు ,కోనసీమలోని కపిలవాయి యజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్ర శాస్త్రి ,,రెండు చింతల  యాజులు గార్ల  రికార్డ్ లను అధిగమించి ,కొత్త రికార్డ్ సాధించి,స్థాపించి , తమకు ,కృష్ణాజిల్లాకు కీర్తి ప్రతిష్టలు తెచ్చారు.బెజవాడలో చాలా సార్లు దెందు కూరి యాజులు గారిని వేదసభలలో,యజ్ఞ, యాగాలలో,పీఠాధిపతులు విచ్చేసి నపుడు  చూశాను .పొట్టిగా నుదుట దట్టమైన విభూతి రేఖలతో  మెడలోరుద్రాక్షలతో  ,మొకాలిపైకి బిగి౦చికట్టిన అంగోస్త్రం,పైన ఉత్తరీయం ,చేతిలో దర్భలకట్ట తో కనిపించేవారు .

  అన్నవరం వారి దేవస్థాన  సర్వీస్ లొ ఉన్న కపిలవాయి రామ శాస్త్రి గారిని  దేవస్థానం 2014 ఫిబ్రవరి-మార్చి లొ  నెల్లూరు జిల్లా మాదిరాజు గోడూరు గ్రామం లో జరిగిన ‘’వ్యూధ పౌండ రీకం ‘’కు సలహాదారుగా ఉండమని పంపింది దీనికి’’ యజమాని’’ కపిలవాయి రెండు చింతల కృష్ణ చయనులుగారు  .

  సశేషం

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -27-10-18-కాంప్-మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 26

శ్రీ కపిలవాయి రామశాస్త్రి గారు

శ్రీ కపిలవాయి యజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్ర శాస్త్రిగారి రెండవ కుమారుడు సర్వ  స్వతంత్రుడుగా,ఆత్మ విశ్వాసం తో పెరిగారు . చాలా విశాలహృదయులు .అన్నగారితో కలిసి శ్రౌతకార్యాలకు అప్పుడప్పుడు వెళ్ళినా ,అన్నవరం శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామి దేవాలయ ఆస్థాన  వేదపారాయణ విద్వాంసులుగా ఉన్నారు .చాలా వినయంతో ఉంటారు .అన్నగారు ‘’వెంకటేశ్వర చతుర్వేది ‘’అని బిజినెస్ కార్డ్ లు వేయి౦చు కొంటే ,దానికి భిన్నంగా ఉంటారు .అధర్వ వేదం లొబ్రాహ్మణాలు కూడా నేర్చి  ‘’త్రివేది ‘’అనిపించుకొన్నారు .1998లొ  అన్నవరం దేవాలయం దశావతారాలకు యజ్ఞం చేశారు .దీనికి రామ శాస్త్రిగారు అధ్వర్యులుగా వ్యవహరించారు .వెంకటేశ్వర్లుగారు మొదలైన చాలామంది ఆంద్ర దేశం లోని వేదపండితులు అగ్నిహోత్రాలలొ నెయ్యి,సమిధలు  వేసే పనిలో ఉన్నారు  .మధ్యలో వచ్చే ఖాళీ సమయాలలో అన్నదమ్ములిద్దరూ చేసే క్రియా పరమార్ధాన్ని  అందరికి  అర్ధమగునట్లు  వివరించేవారు .ఇద్దరికీ తండ్రిగారే గురువు అని మనకు తెలుసు .అన్నదమ్ములిద్దరికీ సమాన పారితోషికమే దేవస్థానం అందించింది .

కపిలవాయి వారి బజారులో శాస్త్రిగారు అయిదు అంతస్తుల సౌధం నిర్మించుకొన్నారు .ఇద్దరు కూతుళ్ళకు వివాహం చేశారు .కొడుకు అగ్ని హోత్ర శర్మ వీరితోనే ఉండేవారు .అయిదవ అంతస్తులో విలువైన 150ప్రాచీన తాళపత్ర గ్రంథాలను భద్ర పరచారు .  సౌధం  20 14 కు అత్యంత ఆధునిక సదుపాయాలతో అమెరికన్ హర్మ్యం లాగా తయారైంది .శాస్త్రి గారికి 11 వ ఏట కాశి లొ ఉపనయనం జరిగింది .అన్నగారు వెంకటేశ్వర శాస్త్రి తైత్తిరీయం పూర్తీ చేసి ఘనం కాక ఋగ్వేదం లొ పడ్డారు .ఈయన అధర్వ వేదం దారిన పడ్డారు ..అన్నగారు అగ్నిహోత్ర పరికరాలను చూపించేవారు కాదు .వీరు మాత్రం  అతిధులు అడిగితె తమవద్ద ఉన్న ఆరణి,జుహు ,ఉపభ్రుత్ ,చమస మొదలైనవి  చూపెట్టేవారు.బ్రా హ్మలు కాని వారు తరులేవరైనా ఇంటర్వ్యూ చేయటానికి వస్తే భోజనానికి ఆహ్వానించేవారు సంభాషణ సమయం లొ టీ కాని కాఫీ కాని ఇచ్చేవారు ,అవసరమైతే అతిది ఉండటానికి సౌకర్యంకల్పించేవారు  .

వీరి సతీమణిశ్రీమతి బోనపల్లి మారుతిగారు భర్తకు సమానంగా వేదం శ్రౌతాలలో బాగా అవగాహన ,ఆకళింపు ఉన్నవారు .పురుషులతోపాటు వేదం, శ్రౌత చర్చలు చేసేవారు .వేదపండితుని కుమార్తె ,ఆహితాగ్ని అయిన తాతగారి ఇంట గుంటూరు జిల్లా రేపల్లె అగ్రహారం లో పెరిగారు.వెంకటేశ్వరగారి భార్యగారిదీ ఈ అగ్రహారమే .కపిలవాయి సోదరులు ఈమెతాతగారి శిష్యులే .గురువుగారింట్లోనే ఆరునెలలు ఉండి నేర్చుకున్నారు .వీరిలో తమ్ముడు రామశాస్త్రిగారికితన మనవరాలినిచ్చి శిష్యుడి వివాహం చేశారు గురువుగారు .16 వ ఏట భర్తతో కాశీలో కాపురం పెట్టినప్పటికే ఆమెకు శ్రౌతం లో ప్రక్రియలపై గొప్ప అవగాహన ఉండేది .కాశీలో మొదటి ఆరేళ్ళు యజ్న పాయసం మొదలైన అగ్నిహోత్రునికి నివేది౦ప బడినవి మాత్రమే భుజించేవారు.ఇందులో ఆమెకు సత్పుత్రుడు కలగాలనే తీవ్ర సంకల్పమూ ఉండేది .చాలామంది వేద పత్ని ల కంటే మారుతిగారు పూర్తిగా వైదిక జీవితానికే అంకితమై ఉన్నారు .శ్రౌతకర్మలలో ఏవైనా లోపాలు జరిగితే తప్పనిసరిగా చెప్పి సరి చేయించే నేర్పు ఆమెది .ఆమె గారి పరిశీలన అంత నిశితంగా ఉండేదని చెప్పుకొనేవారు .

2005లొ ఒక రోజు ఆమె తన విశాలభవనం లొ మూడునెలల మనవడిని ఉయ్యాల ఊపుతుంటే,ఒళ్ళంతా నలుగు పెట్టి తలంటి పోస్తుంటే   ఇరుగమ్మ ,పొరుగమ్మలు ఆశ్చర్యం గా చూసేవారు ..పిల్లాడు నడక మొదలుపెడితే ,అరికాళ్ళకింద అరిసెలు వేసి నడిపించారు .ఇవన్నీ చేస్తున్నా భర్తకు అగ్నిహోత్ర విధిలో యధావిధిగా సహకరించేవారు .అదే ఏడాది రామ శాస్త్రిగారు తిరుపతిలో జరిగిన ‘’పౌ౦డరీకం ‘’కు ‘’ఉద్గాత ‘’గా ఉన్నారు .చిన్ననాట,యవ్వనం లొ  ఎప్పుడో పౌండరీకం చూశారు.మళ్ళీ 25ఏళ్ళ తర్వాత ఉద్గాత గా ఆహ్వానిస్తే సమర్ధంగా చేయించగలనా అనే సందేహం వచ్చిందట  .ఆవిషయం వివరిస్తూ ఆయన ‘’దీర్ఘకాలం వ్యాధితో ఉన్నామా తాత గారు కలలో కన్పించి భయం లేదు బాగా చేయించగలవుఅని చెప్పారు .,కలలోనే దానికి సంబంధిన చార్టులను  ఏర్పాటు చేసే పనిలోపడ్డాను ,ఇంతలో గాలి వచ్చి వాటిని చెల్లా చెదురు చేసింది.  కంగారుపడ్డాను .’’వెతకండి వెతకండి ‘’అని అరిచాను .అప్పుడు ‘’అవి పొతే పోయాయి లే.వాటికోసం దిగులు పడకు ‘’అనే మాటలు వినిపించాయి .మానాన్న గారిని ‘’రేపు నేను ‘’పౌండరీకం’’ఎలా చేయించగలను “”అని అడిగాను . ఆయన ‘’భయపడకు .నేను నీ వెంట ఉంటాను ‘’అన్నారు .’’తెల్లవారి లేచిచూస్తే ఇదికలా నిజమా అని ఆశ్చర్యపోయాను ‘’అని చెప్పారు శాస్త్రిగారు .

అన్నదమ్ములిద్దరి మధ్యా పోలికలే ఎక్కువ .వెంకటేశ్వర్లుగారి ముగ్గురు కుమార్తెల వివాహాలు అయ్యాయి .పెద్దమ్మాయి సీతా నాగ లక్ష్మి కంప్యూటర్ సైన్స్ లొ డిగ్రీ పొంది,ఇంగ్లిష్ టీచర్ గా పని చేస్తూ గుంటూరుజిల్లాబాపట్లలోని వేదపండితుడుపవన కుమార శర్మతో   వివాహమైంది .సుందరి అయిన ఈమె అత్యద్భుత గాత్రం తో భక్తీ గీతాలను,మంత్రాలను సుస్వరంగా  ఆలపించే నైపుణ్యం కలది .ఈమెకంటే మూడేళ్ళ చిన్నదైన అగ్నివతి నాగలక్ష్మికి ద్రాక్షారామానికి వేదపండితునితతో వివాహం జరిగి బెజవాడ  లొ భర్తతో  కాపురం ఉంటోంది .చిన్నకూతురు స్వాహాదేవి కి 11 వ ఏటనే 1998లొ తూర్పుగోదావరి జిల్లాఏలేశ్వరానికి చెందిన  స్మార్త బ్రాహ్మణుడు,తండ్రిగారి శిష్యుడి కిచ్చి వివాహం చేశారు . వీళ్ళు మాత్రమే తూ .గో.జి  లో ఉంటున్నారు .

2005లొ పెద్దకుమార్తె సీతా నాగలక్ష్మి ,బాపట్ల శ్రీ భావనారాయణ దేవాలయం లొ వేదపండితుడుగా ఉన్న పవన్ కుమార్ దంపతులు తాము బాపట్లలో ‘’ఆధానం ‘’చేయ బోతున్నామన్న  కమ్మని వార్త తెలియ జేశారు .ఒక దశాబ్దం తర్వాత కూడా రామ శాస్త్రిగారు ఆ పని చేస్తారేమో అని ఎదురు చూశారు  .2016లొ శాస్త్రిగారు రిటైర్ మెంట్ సన్నాహం లొ ఉన్నారు .

1998మేనెలలో ఉపనయనం అయిన అగ్ని హోత్ర శర్మ అగ్నికార్యం చేశాడు .తండ్రిచాటున యవ్వన ప్రాదుర్భావంలోనే ఋత్విక్కుగా ఉన్నాడు..14వ ఏట  తొమ్మిదో క్లాస్ చదువుతూ,తైత్తిరీయంలొ పదపాఠం నేర్చాడు .తండ్రిఉద్గాతగా , బాబాయిహోతగా  తిరుపతిలో జరిగిన ‘’పౌండ రీకం ‘’లో’’ప్రస్తారుడు ‘’గా ఉన్నాడు .దీనికి ముందేఒక అగ్ని స్టోమానికి ‘’సుబ్రహ్మణ్యుని గా వ్యవహరించాడు .దీనితో శ్రౌతం లొ నిష్ణాతుడు అనిపించుకున్నాడు .2014కు బాపట్ల శంకర విద్యాలయంలో సామవేద ఉపాధ్యాయునిగా , అక్కడే యజుర్వేద పారాయణ కూడా చేసి మంచి కీర్తి సాధించాడు .రామ శాస్త్రిగారి శ్రౌత సంప్రదాయం కుమారుడికి ,,మనవడు మారుతి రామ యజ్నేశ్వరుని వరకు కొనసాగింది .ఇవీ  కపిలవాయి రామ శాస్త్రిగారి కుటుంబ విశేషాలు.

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-26-10-18-కాంప్ –మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

—

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 25(శ్రీ శశికుమార్ పంపిన సవరణలతో )

శ్రీ కపిలవాయి వెంకటేశ్వర శాస్త్రి గారు

కపిలవాయి సోదరులు ఏడవ ఏటనుంచి 12 వ ఏట వరకు తండ్రితో ,మేనమామలతో కలిసి శ్రౌతకార్యాలకు వెళ్ళేవారు. 1953లొ పుట్టిన వెంకటేశ్వర శాస్త్రి   తైత్తిరీయ సంహిత అపస్తంభం తో పాటు నేర్చి12నుంచి 15వ ఏడు వరకు ‘’ఆధ్వర్యవ ‘’,’’హోత్రీయ ‘’,’’ఔద్గాత్రీయ కాండలను0అంగుళాల మ౦ద౦  ఉన్న  తాతగారు తెలుగు ,సంస్కృతాలలో రాసిన దాదాపు శిదిలావస్థలో ల ఉన్న తాళపత్రాలగ్రంథంలో ని ‘’శ్రౌతం ‘’ నేర్చుకున్నారు .తర్వాత ఋగ్వేదం ,సకల శాఖ ,ఆశ్వలాయన౦తో  అభ్యసించారు.ఆ తర్వాత అధర్వ వేదం ‘’శౌనిక శాఖ ‘’అధ్యయనం చేసి 27వ ఏట1979లొ పూర్తి చేశారు .వీరికి స్పూర్తి ల౦కావారు.సామవేదాన్నీ వదిలిపెట్టలేదు .మూడు పాఠ భేదాలున్న దానిలో కొన్ని భాగాలు నేర్చుకొన్నారు .

వీరి బాబాయి శ్రీ చిన్నరామ శాస్త్రి గారు సింహాచల దేవాలయం లొ రిటైరై ,వీరిని ఆ పోస్ట్ కు  సిఫార్స్ చేశారు .నిత్యమూ మహా పండితుని వలె ఋగ్వేదం వల్లే వేసుకొంటారు .19 ఏట శాస్త్రిగారికి శ్రీమతి అన్నదానం సీతామః లక్ష్మి గారితో వివాహం జరిగింది .ఈమె తెనాలిదగ్గర ఆర్యపాటి అగ్రహారం లోని వేదపండితుని కుమార్తె . భార్యతో సింహాచలం లొ కాపురము౦డి ,మగ పిల్లల కోసమని ఆశపడి వరుసగా ముగ్గురు ఆడపిల్లలను కన్నారు .చివరికి కోరిక నెరవేరి వరుస గా ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు   .కొడుకులను వెంట తీసుకొని 1922ఏప్రిల్ లొ సింహాచలం అప్పన్న దేవాలయానికి వెళ్ళేవారు .13 ,8 ఏళ్ళ వయసులో వారిదర్నీ బడి చదువు మాన్పించేశారు ‘’వాళ్ళకి స్టమేనా ‘’’’అని అడిగితే ‘’బోడి వాళ్ళఅంగీకారం ఎవడిక్కావాలి ?  పనిలేదు. నేను నిర్ణయించా.అలా జరగాల్సిందే ‘’అన్నారు మొండిగా .సోదరులిద్దరూ రోజూ ఉదయం 5 గంటలకే లేచి మూడవ కాండ రెండవ పన్నం  సంతను  5 గంటలపాటు చెప్పుకొంటు౦టే ,తండ్రిగారి పారాయణ పూర్తయ్యేది .,అగ్ని రామకుమార్ ,రామ యజ్నవరాహ నరసింహ మూర్తి లకు వరుసగా ఉపనయనాలు జరిపిచారు .అన్న వేదం నేరుస్తుంటే తమ్ముడు వింటూ ఉండేవాడు ‘’ఇలా చేస్తే రెండవవాడు నేర్వటం ప్రారంభించేనాటికి అనుభవం బాగా వస్తుంది ‘’అన్నారు తండ్రి .ఆరేళ్ళ తర్వాత ఇద్దరూ మళ్ళీ బడిలో చేరి పెద్దాయన  ఇంటర్ పాసై నేవీ లొ ఉద్యోగార్హత సాధిస్తే, తమ్ముడు టెన్త్ క్లాస్ లొ ఉండి,వేదం పూర్తి చేశాడు .

1998నాటికి వెంకటేశ్వర శాస్త్రిగారి ముగ్గురమ్మాయిలు సీతారామ లక్ష్మి ,సీతా మహాలక్ష్మి ,శ్రీదేవి లకు వివాహాలు అయిపోయాయి .సంతానవతులై తలిదండ్రులకు  మనవళ్ళు మనవరాళ్ళను అందించారు .పెద్దమ్మాయికి ఇద్దరాడ పిల్లలతర్వాత కవల మగపిల్లలు పుట్టారు .వీళ్లిద్దరిని అతిజాగ్రత్తగా పెంచి తమ అగ్ని హోత్రవిదులు అప్పగించారు .అతి పెద్దనగరమైన విశాఖ పట్టణానికి సింహాచల౦  అతి చేరువలో ఉండటం వలన ,ఋగ్వేద పఠనం లొ మంచి గుర్తింపు పొందినందువలన వెంకటేశ్వర శాస్త్రిగారి ఆదాయం చాలా బాగా ఉండేది .వేదపండితులలో మొట్ట మొదటి సారిగా మోటార్ సైకిల్, టి.వి. సెల్ ఫోన్ లను కొన్న ఘనులాయన .మధ్యతరగతి కుటుంబమైనా మంచి ఆధునిక వనరులతో సంతృప్తిగా సంసారం గడిపారు .

దురదృస్టవశాత్తు శాస్త్రిగారి భార్య సీతా లక్ష్మి గారు 49ఏళ్ళకే కేన్సర్ వ్యాధి తో 2010లొ మరణించారు.ఆమె మరణం శాస్త్రిగారికి ,పిల్లలకు అత్య౦త  బాదాకరమైంది .మళ్ళీ వివాహమాడకుండా,అగ్నిహోత్రం జోలికి వెళ్ళకుండా ఉన్నారు. ఆయన చిన్నతమ్ముడు రామశాస్త్రి కూడా అంతే .ఈయనకూడా బాబాయి ,తండ్రి గార్లలాగానే ఉండిపోయాడు .సాగారాంధ్ర లొ కుటుంబం  లొ యవ్వనం లొ ఉన్న వాడు మరణిస్తే అతనిభార్య ఆమె స్నేహితులు ,బంధుజనం ‘’గుండా గుండా ‘’అని ఏడవటం సంప్రదాయం .దీనిఅర్ధం అగ్నిగుండం లొ దూకాలని .అంటే సహగమనం చేయాలని భావం .కాని కాల౦ మారి ఇప్పుడెవరూ అలా చేయటం లేదు . చట్టం ఊరుకోదుకూడా .ఆహితాగ్ని భార్య మరణిస్తే అగ్ని హోత్రం ఆర్పేయటం  ,శ్రౌతకార్యాలు నిషేధించటం జరుగుతాయి.

వెంకటేశ్వర గారు తనజాతక రీత్యా ద్వితీయం రాసిపెట్టి ఉందని తెలుసుకొన్నారు .కాని వివాహం చేసుకొంటే రజస్వల కాని పిల్లనే చేసుకోవాలి .తనకు అప్పటికే 61,కొడుక్కి 35ఏళ్ళు కనుక అలా చేసుకోవటం భావ్యం కాదని, విరమించుకున్నారు .ఇంతలో వీరి కొడుకులిద్దరూ వేదం లొ సర్టిఫికేట్ పొంది తిరుపతి దేవస్థానం వారి వేదం పారాయణ కార్యక్రమ౦లొ నియోగి౦ప బడ్డారు .  రామ యజ్న శాస్త్రికి చిత్తూరు జిల్లా కాణీపాకం దేవాలయం లొ పారాయణ ఉద్యోగం లొ చేరాడు .ఈ దంపతులకు ఒక కొడుకు .రామ యజ్నేశ్వరుడు,తాతగారు ,గురువు అయిన వెంకటేశ్వర శాస్త్రి గారివద్దనే సింహాచల౦లొ ఉన్నాడు ;2014లొ ఉపనయనం అయింది .చిన్నతమ్ముడు రామకుమార్ ఋగ్వేద పండితుడైవిశాఖ పట్టణం లొ శ్రీ ఆంజనేయస్వామి దేవాలయం లొ పారాయణ ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు .ఇవీ శ్రీ  కపిలవాయి వెంకటేశ్వర శాస్త్రి గారి  కుటుంబ విషయాలు,విశేషాలు .సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-10-18 –కాంప్ –మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

సవరణ –శ్రీ శశికుమార్ పై వ్యాసం లో కొన్ని సవరణలు 2-11-18న పంపారు  వాటిని యధాతధంగా పొందుపరుస్తున్నాను- -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ 3-11-18-ఉయ్యూరు

పెద్దలు శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ గారికి నమస్కారములు!!

మీరు ప్రచురించిన కోనసీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 25

శ్రీ కపిలవాయి వెంకటేశ్వర శాస్త్రి గారు

వ్యాసాంగంలో చిన్న సవరణలు చేయాలండి. ఈ క్రింది సవరణలు స్వయాన శ్రీ కపిలవాయి వెంకటేశ్వర శాస్త్రి గారి మేనల్లుడు శ్రీ పవనకుమార శర్మ, బాపట్ల భావనారాయణ స్వామి దేవాలయ వేదపండితులు గారు నాకు స్వయంగా పంపించారు.

సవరణ 1: – వీరి సంతానం

మొదట ఆడపిల్ల అనంతరం మగపిల్లవాడు పునః ఇద్దరు ఆడపిల్లలు,మరల మగపిల్లవాడు.ఇది పిల్లల వరుస.

సవరణ 2: – వీరి విద్యాభ్యాసం

ఋగ్వేదమూలం, యజుర్వేదక్రమాన్తం,

అథర్వవేదమూలం, సామవేదం యజ్ఞభాగం ఆంధ్రగానంవరకు అధ్యయనం, ఆంగ్లంలో BA డిగ్రీని కూడా పొందనారు.

సవరణ 3: – వీరి పునర్వివాహంలో చేసిన కల్పన (ఊహ)

పునర్వివాహ ఆలోచన విషయం ఊహాజనితమే.

దయచేసి మీ వ్యాసం సరిచేయమని మనవి.

భవదీయుడు

–

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 26

—

శిష్యుడి ఉత్తరం

—

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 24

బ్రహ్మశ్రీ కపిలవాయి యజ్ఞేశ్వర అగ్ని హోత్ర శాస్త్రి గారు (1909-1983)

కాకినాడకు చెందిన కాశ్యప గోత్రీకులు  బ్రహ్మశ్రీ  కపిలవాయి వెంకట సోమ యాజులు ,సుబ్బలక్ష్మీ సోమి దేవమ్మ దంపతులకు అయిగురు పుత్రులు ,ముగ్గురు పుత్రికలు .వీరి పెద్దకుమారుడు పెద్ద రామ శాస్త్రి (1889-1987)గారు 98సంవత్సరాలు జీవించారు .అరుదైన వేదపండితునిగా గణనకెక్కారు.వివాహం చేసుకోకుండా బ్రహ్మచారిగా ఉండిపోయారు .కనుక త్రేతాగ్నులలో ఒకే ఒక అగ్ని హోత్రాన్ని ఆరాధించారు.రెండవ కుమారుడు చిన్న రామ శాస్త్రి గారు (1904-85) కూడా గొప్ప వేదపండితుడే.వివాహమాడి గ్రాహ్యపత్యాగ్ని మాత్రమే చేశారు.కాని తండ్రిలాగా త్రేతాగ్నులను ఆరాధించలేదు .ఈయన బాబళ్ళశాస్త్రిగారికి సమకాలీనుడు .మూడవ కుమారుడు జన్మించిన తర్వాత నాలుగవ పుత్రుడు శ్రీ యజ్ఞేశ్వర శాస్త్రి గారు జన్మించారు .ఈయనే మన కథానాయకులు .

యజ్ఞేశ్వర శాస్త్రిగారు అన్నగారు పెద్ద రామ శాస్త్రి గారి వద్దనే వేద౦ నేర్చారు.వీరు అన్నివిధాల తండ్రికి సరిజోడు . దక్షిణ భారత దేశం లో వీరికి మించిన వేదపండితులు, శ్రౌతం కార్య నిర్వాహకులు  లేరని పించుకొన్నారు .అనేక ప్రముఖ పట్టణాలలో తమ విద్వత్ ప్రదర్శన చేసి గొప్ప ప్రశంసల౦దుకొన్నారు .పర్య వేక్షణలో ,ఆర్ధిక ప్రోత్సాహమివ్వటం లో ,పదోన్నతిలో ,కార్య నిర్వహణలో ఆయనకు సాటి మరెవ్వరూలేరు .కాని చిన్నన్నగారు చిన్న రామ శాస్స్త్రి గారిలాగా ‘’ఆధానం ‘’చేయలేదు.కనుక అగ్ని స్టోమంకూడా లేదు .చెయ్యాలనే కోరికలేకకాదు కాని ,సోదరుల అనాసక్తి వలనమాత్రమే .పెద్ద అన్నలిద్దరూ త్రేతగ్నులను చేయనట్లే ఈయనా చేయలేదు .దీనికి బదులు సరిసాటిలేని శ్రౌతి అనిపించుకొన్నారుఆధునిక  దక్షిణ భారత చరిత్ర లో .

ఆహితాగ్ని కుటుంబం’’వేదం లో ఉన్నాం ‘’అని  చెప్పినట్లుగా చేయటానికి సరైన గురువు ప్రోద్బలం కూడా అవసరం .ధర్మ శాస్త్రం చెప్పిన  ‘’పరీస్ట’’అంటే పెద్దవారిని అధిగమించి తాను చేయటం అనే సందిగ్ధం కూడా తోడైంది .కనుక అన్నగార్ల అనుమతి పొందాల్సి ఉంది .పెద్దన్నగారు దారిచూపి ఉంటె తనకు ఈ ధర్మ సంకటం రాకపోయేదికదా .అప్పుడుతాను కర్మాదికారి యోగ్యతపొందేవాడినికదా అని వితర్కి౦చు కొన్నారు .వారితో సహపంక్తి భోజనానికీ అర్హత లేదు .కనీసం చిన్నన్న అయినా మనసుమార్చుకొని  అగ్ని స్టోమం చేసి ఉంటే తనకీ తిప్పలుండేవి కావు .ఎప్పుడూ తోడి పెళ్లి కొడుగ్గా ఉండటమే తప్ప పెళ్లి కొడుకు పాత్ర రావటం లేదని బాధ పడేవారు అంటే యజ్ఞం లో యజమాని అయ్యే అవకాశం కోల్పోతున్నానని భావం .కనుక యజ్ఞా యాగాలకు అధికారి ,పర్య వేక్షకులుగా ఉండి’’యజ్ఞేశ్వర అగ్ని హోత్రి  ‘’అని పిలిపించుకోవాలనే గట్టి నిర్ణయానికి వచ్చారు .అంతేఇక తిరుగు లేదు. ఈ రంగం లో తనకు మించిన వారెవరూ లేరనే స్థాయి సంపాదించి’’ యజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్ర శాస్త్రి’’ అయ్యారు .

ఆరవ ఏటనే ఉపనయనం జరిగి,పెద్దన్నగారివద్ద’’తైత్తిరీయ౦’’నేర్చారు .ఒకరకంగా అరుదైన బాలమేధావి (wunder kind )అని పించారు .25-1-1984న  యజ్ఞేశ్వరుల మరణం తర్వాత రెండు నెలలకు ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ పత్రిక ఆయన ఫోటో ప్రచురించి ఆయనగురించి అత్యద్భుతంగా రాసింది –దాని సారాంశం తెలుసుకొంటే వారి ప్రతిభ మనకు అవగతమవుతుంది .

’’12వ ఏటనే యజ్ఞేశ్వర శాస్త్రిగారు వేద,వేదాంగాలలో , విద్యారణ్య  భాష్యం లో ,షట్ శాస్త్రాలలో వీటికి మించి శ్రౌతం లో అపార జ్ఞాన సమన్నులవ్వటం ,అన్నీ నాలుకమీద నర్తిస్తున్నట్లు గోచరించటం చూసి ఇరుగూ,పొరుగూ వారు ఆశ్చర్య చకితులై కళ్ళు అప్పగించి చూసేవారు .16వ ఏటమొట్టమొదటి సారిగా  ఒక యజ్ఞాన్ని పర్యవేక్షించారు .తర్వాతకుంభ కోణం లోని  కంచికామకోటి పీఠం గురుకులం లో చేరారు .అక్కడ నేలమాళిగలో ఉన్న, అక్కడ స్థానిక వేదపండితులకు అవగాహన లేని    మూడు తాళపత్ర గ్రంథాలనువెలికి తీసి ,వాటిలోని రహస్యాలను వెతికి రాసి ,లోకానికి తెలియ జేసేవరకు విశ్రమించలేదు .అంతటి కఠోర దీక్ష ఆయనది ‘’.అనిఆయన ప్రతిభను  ఆవిష్కరిస్తూ రాసింది .

ఈ అసాధారణ ప్రతిభకు ప్రశంసల వర్షం కురిసింది శాస్స్త్రి గారిపై .దీనితో వారికి వేదవిజ్ఞానం పై విపరీతమైన మక్కువ ఏర్పడింది .జీవితా౦త0 ఉత్తమ గురువుల ,అత్యుత్తమ గ్రంథాల అన్వేషణలోనే ఉన్నారు .గ్రంథాల ఆచూకీకోసం  భార్యతో ,ఇద్దరన్నగార్లతో కలిసి రైళ్ళు బస్సులలో ప్రయాణం సంపాదించేవారు .ఒక్కోసారి వీరంతా అనేక మైళ్ళుసాదువులు లాగా  నడిచి వెళ్ళాల్సి వచ్చేది .ఈ ప్రయాణాలలో వారి ఆహారం వేరుసెనగకాయలు, జీడిపప్పుమాత్రమే .వీరి అన్వేషణ ఎక్కడైనా గొప్ప వేదపండితులవద్ద అరుదైన శాస్త్ర గ్రంథాలున్నాయా , శ్రౌత కార్యాలకు ఇంకాఎవైనా  నిర్దుష్ట పద్దతులున్నాయా అని తెలుసుకోవతానికే .ఒక్కోసారి పీఠాధిపతులను సందర్శించి  సంభాషించి విషయ సేకరణ చేసేవారు  .తన ముఖ్య స్నేహితుడు రెండు చింతల యాజులుగారితో ,గోదావరి డెల్టాలోని మరికొందరు పెద్దలతో సమావేశమై చర్చించేవారు .అది ఆయనకు బాగా  గుర్తింపు పొందిన కాలం .ఈనాడు వేదపండితులు మొదలైనవారు రైళ్ళలో బస్సుల్లో టాక్సీలలో ప్రయాణాలు చేస్తుంటే ఆనాడు వారు యెంత శ్రమ పడ్డారో తెలిస్తే ఆశ్చర్యమేస్తుంది .

ఈ వేద అన్వేషణ శాస్త్రిగారి నడి వయస్సుపై  దాకా సాగింది .యాభై వయేట ఆయనకు  ‘’శుక్ల యజుర్వేద వాజసనేయ సంహిత’’ కాశీలో ఉన్నట్లు తెలిసింది.అప్పటికే సూర్యాస్తమయ ,అధ్యయనకాలం రాత్రి  8గంటలకు విశ్రమించాల్సిన సమయం .ఆయన ముఖ్య గ్రంథం’’ఆపస్తంభ శ్రౌత సూత్రం ‘’దీన్నే శ్రౌతం అంటారు .ఆయనకు అత్యంత ఇష్టమైనది ‘’పౌ౦ డరీకం ‘’  .ఇదిఒక రకమైన ‘’అగ్ని చయన౦’’.ఆంద్ర దేశమంతటా ఆచరించేది .దీన్ని వారు గోదావరి కృష్ణా ,కావేరీ ప్రాంతాలలో ,రామేశ్వరం దాటి  శ్రింగేరి ,కంచి ,తిరుచినాపల్లి లలో దక్షిణాన,  ఉత్తరాన బదరీనాద్ ,ఢిల్లీ ,కాశీ ల లో కూడా పర్య వేక్షకులుగా ఉంటూ నిర్వహించారు .

తైత్తిరీయ సంహిత ఆయనకు అభిమానమైనదే అయినా ,ఆయనకు సామవేదం మీదా అత్యంత ఆదరణ ఉండేది .యుక్త వయసులో విజయనగరం లో ‘’రనయానియ ‘’విధానాన్ని అధ్యయనం చేశారు .తర్వాత ‘’కౌతుక పధ్ధతి ‘కంచిలో ’నేర్చారు .’’జైమినీయ పధ్ధతి’’పై ఆసక్తిలేదు .పై రెండుపద్ధతులలో తేడాలు పెద్దగాలేవని అందరూ అంటున్నా శాస్త్రిగారికి వీటిలోని సూక్షం భేదాలను గుర్తించే సామర్ధ్యం ఉండేదని వారికుమారులు చెప్పారు .ఈ భేదాలే శ్రౌతకుటుంబాలలో 20వ శతాబ్దం లో   చీలికలకు దారితీసింది .

అధర్వ వేదం విషయం లో డెల్టాలో ఒకటికంటే ఎక్కువ పంక్తులలో దాట వేతలున్నాయి.శ్రీ తంగిరాల బాల గంగాధర శాస్త్రిగారు  ,.యజ్ఞేశ్వర శాస్త్రిగారికి   కపిలళేశ్వర పురం లో ఋగ్వేదం నేర్పారని లంకావారు తెలియ జేశారు .శాస్త్రిగారు నేర్చుకొని ఋగ్వేదం బోధించారుకూడా .త౦గి రాలవారు కాశీలో అధర్వ వేదాన్ని ప్రత్యేక విధానంలో  ఉదయం వేళమాత్రమే  ఒక కుండలో ఉన్న అగ్ని హోత్రాన్ని శిరసు పై ఒక తడిగుడ్డపై   ఉ౦చు కొని  ‘’అగ్ని వ్రతం ‘’గా అభ్యసించారు .శిష్యుడు యజ్ఞేశ్వర శాస్త్రిగారు కూడా ఇదే పద్ధతిలో నేర్చుకొన్నారు .

1975లో యజ్ఞేశ్వర ,మహాలక్ష్మి దంపతులు విజయవాడ కృష్ణలంకలో స్వగృహం నిర్మించుకొని ,ఆంద్ర దేశమంతా సంచారం చేస్తూ జీవితం గడిపారు .తర్వాత నేదునూరు లో జరిగిన ‘’వాజపేయం ‘’కు యజ్ఞేశ్వర శాస్త్రిగారు ,లంకావారు పర్యవేక్షకులుగా ఉండి నిర్వహించారు .74వ ఏట బ్రహ్మశ్రీ యజ్ఞేశ్వర అగ్నిహోత్ర శాస్త్రి గారు యజ్ఞపురుషుని లో లీనమయ్యారు  .ఆంధ్రదేశమేకాదు , యావద్భారత దేశం కూడా ఒక మహా శ్రౌతిని ,మహనీయ వేదపండితుని కోల్పోయింది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-10-18-ఉయ్యూరు

1-

.

—

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం-4

 331-ఏక వీర –కుమారీయ ద్వ్యర్ధి కావ్యకర్త -కవిశార్దూల కిశోర’ గౌరీభట్ల రామ కృష్ణ శాస్త్రి (1919-2007)

డా||జి.ఎం.రామశర్మ

అసంఖ్యాక కవులకు, అవధాని పుంగవులకు పుట్టినిల్లయిన ఉమ్మడి మెదకు జిల్లాకు చెందిన సమ్మత సాహితీ కిరణం గౌరీభట్ల రామకృష్ణ శాస్త్రి. తెలంగాణ మాగాణంలో 20వ శతాబ్దికి చెందిన తొలి ద్వ్యర్థి కావ్యకర్త ఆయన భవ్యకీర్తి అజరామరం. కమనీయ శ్లేష యమక కవితా కలాపాలతో,రమణీయ గీర్వాణాంధ్ర భాషలలో తలస్పర్శియైన పాండితీ ప్రకర్షతో, రసిక స్తవనీయ సరసావధాన సల్లాపాలతో నాలుగు దశాబ్దాల పాటు సారస్వత ప్రియులను సముల్లాస పరచిన మహనీయ మనీషి గౌరీభట్ల వారు. వృత్తి పౌరోహిత్యమైనా సాహిత్య సౌహిత్యాలే ప్రవృత్తిగా గలిగి వెలిగిన నిరాడంబర వ్యక్తి, కవితా శక్తి రామకృష్ణ శాస్త్రి. తెలంగాణ తల్లికి అపురూపమైన అక్షర సృజనల నీరాజనాలిచ్చిన విద్వత్కవి తల్లజుడాయన. ఆ తేజోమూర్తి జీవన సౌరభాలను పంచే ప్రయత్నమే ఈ వ్యాసం.

రామకృష్ణ శాస్త్రి కాళయుక్తి నామ సంవత్సర ఆశ్వయుజ పౌర్ణమి (1919 సం.) రోజున చిలుకమాంబా నారాయణ శాస్త్రి పుణ్యదంపతుల వంశ సపన్మణిగా జన్మించారు. ఇప్పటి సిద్ధిపేట జిల్లాలోని తొగుట మండలంలోని వెంకట్రావుపేట వీరి స్వగ్రామం. స్వయంగా అష్టావధాని, సంస్కృత భాషా కోవిదుడు అయిన తన తండ్రి నారాయణ శాస్త్రి వద్ద బాల్యంలో ప్రాథమికంగా అమరకోశం, శబ్దమంజరి, రఘువంశం మొదలైన వాటిని అభ్యసించిన రామకృష్ణ కవి. సికింద్రాబాదులోని మున్నాలాల్‌ సంస్కృత పాఠశాలలో తన తదనంతర విద్యాభ్యాసాన్ని కొనసాగించారు. అక్కడ వారి ప్రధాన విద్యాగురువులైన తూములూరు శివరామకృష్ణ శాస్త్రి వద్ద, సిద్ధాంత కౌముది, అలంకార శాస్త్రం కావ్య నాటకాలను చదువుకున్నారు. తండ్రి నుండి అనువంశికంగా అలవడిన కవితా కళతో అటు గురువుల దృష్టిని ఇటు తోటి విద్యార్థుల మనస్సులను ఆకర్షించారు రామకృష్ణ శాస్త్రి. విద్యా వ్రతాన్ని పూర్తి చేసుకున్న గౌరీభట్ల సగౌరవంగా సుశ్లోకులైన తన గురువును ఈ క్రింది శ్లోకంలో శ్లేషయుక్త పదాలతో కీర్తించారు.

శ్లో|| కృష్ణప్రేమ్ణి సుభాషిణే చ కలయ న్నీలాంశుకం సద్వ్రజే
యోవైక్షాంతిషు కుంభజాతమతమః ప్రాప్త్యాం స్వశిష్యావనే
సత్త్రాణే కుముదాత్మ సంపది హరిశ్చంద్రః స్వయం సూనృతే
తం వందే శివరామ కృష్ణ విదుషం తూమ్లూరువంశ్యం గురుం

ఇందులో తన విద్యాగురువును పలుకుల లాలిత్యంలో శుకమహర్షితోను, రామ చిలుకతోను, రేపల్లిలోని బలరామునితోను, సహనంలో భూమితోను, శిష్యరక్షణలో ద్రోణాచార్యునితోను, సాధుజన రక్షణలో విష్ణువుతోను, కలువలకు కళా సంపదను ప్రసాదించడంలో చంద్రునితోను, సత్యం పలకడంలో హరిశ్చంద్రునితోను సారూప్యం చేసి ఉల్లేఖాలంకార సంకలితంగా ప్రశంసించడం చాలా ఉదాత్తంగా ఉంది. గురువును ఇలా తనివిదీర శ్లాఘించిన వినయశీలియైన శిష్యరత్నానికి విద్య కరతలామలకమవడం విస్పష్టం. శ్లేషయమక కవితా విన్యాసాలు ఈ కవి దిగ్గజానికి వప్రక్రీడలు. ఇందుకు మాఘకావ్యం తనకు మార్గదర్శకమని ఆయన చెప్పేవారు.

శతావధాని, విద్యోపాసకులు విఠాల చంద్రమౌళి శాస్త్రి (చుంచన కోట) ఆధ్యాత్మిక గురుత్వంలో రామకృష్ణ కవి కవితలకు దేవతాబలం తోడై క్రొత్త కోమలత సంతరించింది. దాని అవధాన కళ మొగ్గతొడిగింది. ఆ పరంపరలో సికింద్రాబాదులోని కన్యకాపరమేశ్వరీ ఆలయం వారి తొలి అష్టావధానానికి వేదికైంది. వారు 1940 నుండి 1980 వరకు తెలంగాణలోని సికింద్రాబాదు, వేములవాడ, నిజామాబాదు, వరంగల్లు, యాదగిరిగుట్ట, సిద్ధిపేట, మెదక్‌, నాచారంగుట్ట మున్నగు వివిధ ప్రాంతాలలో 45 వరకు అష్టావధానాలు చేసి విద్వదవధానిగా వర్తమాన అవధాన కవులకు మార్గదర్శకులయ్యారు. తెలంగాణ మాగాణంలో అవధాన భారతిని అవిశ్రాంతంగా నాట్యమాడించిన గుమ్మన్నగారి లక్ష్మీనరసింహ శర్మ వీరి శిష్య రత్నమే. వీరి ఇద్దరు కుమారులు డా|| జి.యం. రామ శర్మ (శతావధాని), డా|| జి. రఘురామశర్మలకు కూడా వారే అవధాన గురువుగా కావడం వివేషం.

రామకృష్ణ శాస్త్రి తన నూనూగు మీసాల నూతన యౌవనంలో (25వ ఏట) యాదాద్రి దేవస్థానంలో ఆశు కవితా ప్రదర్శన నిచ్చి అప్పటి ఆస్థాన పరీక్షక పండిత వర్గ మైన మల్లాది దక్షిణా మూర్తి, ఖండవల్లి నరసింహ శాస్త్రి, జంధ్యాల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి (పంచ సహస్రావధాని), కాసుల నృసింహ సోమయాజులు, అన్నావఝుల నృసింహావధాని, వంగీపురం నరసింహాచార్యులు మొదలగు విద్వాంసుల చేత లిఖిత పూర్వకంగా ‘కవి శార్దూల కిశోర’ బిరుదాన్ని అందుకున్నారు. అది వారి ప్రతిభకు సువర్ణ కిరీటం తొడిగిన రోజు (చిత్రభాను నామ సం|| మార్గశీర్ష పూర్ణిమ)

ఆయన రచించిన ఏకవీర కుమారీయమను రెండర్థాల కావ్యానికి దేవీ భాగవతం, కుమార సంభవం ఆధార గ్రంథాలు. శ్రీ మహావిష్ణు కుమారుడైన ఏకవీరుని కథను (దేవీభాగవతం) పార్వతీ పరమేశ్వరుల కొడుకైన కుమారస్వామి కథను ఈ కావ్య వస్తువుగా గ్రహించి ప్రతిపద్యంలోను హృద్యంగా రెండు కథాంశాలను అనుసంధానిస్తూ కావ్య సవ్యసాచిత్వాని సాధించారు శాస్త్రి. మచ్చుకు ఒక్క పద్య పారిజాతాన్ని ఇచ్చట పరిశీలిద్దాం.

”అచ్చటి నగరామల సత్వమ ! యిదమిత్థ
మనగరాదు, గన్పట్టు నెందును గనుగొన
నందు నమదమరాళీ సమాగమములు
శుక ముఖోద్గత శ్రుతిహిత సూక్తి కళలు”

ఈ పద్యంలో ఏకవీర కథా భాగ పరంగా వైకుంఠాన్ని కుమార స్వామి, కథాంశ పరంగా కైలాసాన్ని కవి అభివర్ణించాడు. ఆహా ! ఆ వైకుంఠ నిర్మల శోభ (నగర+అమల సత్వమ!) ఇంతా అంతా అని చెప్పరానిది. ఎక్కడ చూచినా శ్రీమహావిష్ణువుకు నమస్కరిస్తూ ఉండే అమర (దేవతల) సమూహాలే (నమత్‌+అమరాళీ సమాగమములు) కనిపిస్తున్నాయి. ఎక్కడ విన్నా శుకాది మునులచే వివరించబడిన వేదవిహిత భక్తి పరిమళోక్తులే (శుకముఖోద్గత శ్రుతి హితసూక్తి కళలు) వినిపిస్తున్నాయి. అని వైకుంఠ వర్ణన సంపన్నమైంది.

ఆహా! ఈ కైలాస పర్వత శోభ (నగ రామ లసత్వమ!) వర్ణనాతీతం. ఎక్కడ చూచినా మందించిన నెమళ్ళ గుంపులే (అందున మద మరాళీ సమాగమములు) కనిపిస్తున్నాయి. ఎక్కడ విన్నా రామచిలుకలచే వెల్లడి చేయబడిన చెవుల కింపగు పలుకుల కళలే (శుక ముఖ+ఉద్గత శ్రుతిహిత సూక్తి కళలు) వినిపిస్తున్నాయి. అని కైలాస వర్ణన సంఘటించింది. ఇలా పద్యంలోని మొదటి, మూడవ పాదాల్లో శబ్దశ్లేష, నాల్గవ పాదంలో అర్థశ్లేష చమత్కార భరితమై చమక్కుమంటున్నాయి. ఇదే రీతిలో ఈ ద్వ్యర్థి కావ్యంలో పరమహిమాలయము (పరమ హిమాలయము, పర మహిమాలయము), సహజపావని (సహ జపావని, సహజ పావని), ఈ శుభవనము (ఈశు భవనము, ఈ శుభ వనము) భ్రమరహిత (భ్రమ రహిత, భ్రమర హిత), మున్నగు పదాల శబ్దల శ్లేషలు, సుమనః పుంజము (దేవతా బృందము, పుష్ప సముదాయము), నీలకంఠ (శివుడు, నెమలి) మొదలైన పదాల అర్థశ్లేషలు సుధీవరులైన చదువరులను ఆకట్టుకొంటున్నాయి.

విశేషమేమంటే కావ్యం ఇంత శ్లేషమయం అయినప్పటికి పద్యాలు లేశమాత్రమైనా క్లేశమయం కాక నిరర్గళ ప్రవాహతుల్యమై సాగాయి. సుందర ప్రబంధశైలీ బంధురమైన ఈ కావ్యాన్ని కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయ ప్రాచ్య విద్యావిభాగం తెలుగు పిడిసి కోర్సు పాఠ్యాంశంగా (సుమారు మూడు దశాబ్దాల క్రితం) ఏర్పరచి ఈ కావ్యపు విలువను గుర్తించడం ప్రమోదప్రదం. ఈ ద్వర్థి కావ్యంతో పాటు శ్రీరామకృష్ణ కవి కవన బృందావనం పేర శ్రీ శివ యశోదుతిః, భారత సంగ్రహః, మున్నగు కావ్య ఖండికలను, శ్రీ గోపబాల మానస పూజా, చుంచన రాజరాజేశ్వరీ స్తవము (ఆశువుగా రచించినది) మొదలైన రచనలను చేసి సాహిత్యారామాన్ని సంపన్నం చేశారు.

వివాహాది కార్యక్రమాల్లో ఆశీర్వచనంగా వారు చెప్పే శ్లోకాలు, పద్యాలు కూడా శ్లేష చిత్రాలతో పరిమళించేవి. ఏ సమావేశాల్లోన యినా వారి చుట్టూ చేరి కూర్చున్న వారికి పసందయిన కవిత్వపు విందునందించడం ఆయన నైజమై ఉండేది. ఆయన చిత్ర కవిత సహృదయులకు గిలిగింతలకు గలిగించేదిగా ప్రసరించేది. మచ్చుకు రెండు మూడింటిని ముచ్చటిస్తాను.

శ్లో|| భారోంతరే ‘సు’ వర్ణశ్చే ద్భాసురః స్యాత్తనూమతాం
తదేకాభావతః సమ్య క్సచ భారాయ కల్పతే

భావం :- భారములో (భారః+అంతరే) అనగా బరువైన మూటలో సువర్ణం (బంగారం) ఉన్నచో ఆ భారము (సు అను వర్ణం మధ్యలో చేరడం వల్ల) భాసురమగును అనగా ప్రకాశవంతమగును. ఆ భారము మధ్యలో సువర్ణం (బంగారం/సు అను అక్షరం) లేనిచో అది కేవలం భారముగానే మ్రోతకోలుగా మాత్రమే మిగులుతుందని మనో రంజకమైన చిత్రశ్లేష ఇక్కడ ప్రదర్శింపబడింది.

ఇట్లే మానవ దానవ శబ్దాలను చమత్కార సమున్మేషంగా ఉపయోగిస్తూ వారు చెప్పిన ఈ దిగువ శ్లోకాన్ని పరికిద్దాం.
సర్వదా మద సంబంధాత్‌ మానవో దానవో భవేత్‌
సర్వదా దమ సంబంధా దానవో మానవో భవేత్‌

భావం :- మద సంబంధం వల్ల మానవుడు దానవుడవుతాడు దమ(మనో నిగ్రహం) సంబంధం వల్ల దానవుడు కూడా మానవుడవుతాడు – అని సామాన్యార్థం. లోతుగా విచారిస్తే – మ కార స్థానంలో దకారం వచ్చి చేరడం (మద సంబంధం) వల్ల ద కార స్థానంలో మకారం వచ్చి చేరడం వల్ల (దమ సంబంధం) దానవ పదం మానవ పదంగా మారుతుందని శాబ్దిక చమత్కారం ఇక్కడ స్పష్టమవుతుంది.

ఒకసారి అష్టావధానం చేస్తున్న సందర్భంలో అప్రస్తుత ప్రసంగం చేసే ప్రాశ్నికుడు శాస్త్రిని వరునికి వానరునికి తేడా వివరించండని అడగ్గా ఆయన అద్భుతంగా శ్లోకపాదరూపంలో ఈ విధంగా సమాధానమిచ్చారు.

”నరశ్చ వానరశ్చైవ వాలోపయుత ఏవచ”
వానరుడు (కోతి) తోకతో కూడిన వాడు (వాల+

ఉపయుతః) ఇక నరుడేమో వా-లోపయుతుడు. అనగా వానర శబ్దంలో ఉండే ‘వా’ అను అక్షరం లేనివాడని సమన్వయం (నరునికి వానరుని శబ్దపరంగా ‘వా’ అనే అక్షరమే తేడా). ఇటు వంటి పదాల మెరుపులు వారి అవధానాలలో శ్రోతలను మైమరపించేవి.

వారు చేసిన అష్టావధానాలు రాశిలో తక్కువైనా వాసిలో మిన్న. సంస్కృతంలోను తెలుగులోను అవధానాలు చేసిన దిట్టమైన కవి దిగ్గజం శాస్త్రి. వారి అష్టావధానంలో నిషిద్దాక్షరి, సమస్య, దత్తపది, వర్ణన, ఛందోభాషణ చదరంగం, వ్యస్తాక్షరి, అప్రస్తుత ప్రసంగం అనే అంశాలుండేవి. వారి అవధాన పద్య పూరణలలోని నైపుణాన్ని రేఖా మాత్రంగా దర్శిద్దాం.

1970 సం||లో ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల సిద్ధిపేటలో అష్టావదానం చేసినప్పుడు ఒక ప్రాశ్నికుడు ”శంకరుడెత్తె వెండిమల శైలతానూభవ తాపమందగన్‌” అను అసంగతమైన సమస్యనీయగా రామకృష్ణ శాస్త్రి దాన్ని అవలీలగా పూరించి పరాశరం గోపాల కృష్ణమూర్తి వంటి ఆనాటి సభలోని విద్వాంసుల మన్ననలందుకున్నారు. ఆ పూరణ ఈ విధంగా ఉన్నది.

ఉ|| పంకజ సూతిచే వరము బాపురె పొందుచురావణుండికే
ణాంక కిరీటు గొల్చి వరమంది ప్రహమతికై కటా సురల్‌
జంకగ, శంకరుండుమను జంకను బెట్టుచు జంక, లోకనా
శంకరుడెత్తె వెండిమల శైలతనూ భవ తాపమందగన్‌

ఇందులో బ్రహ్మచేత వరాన్ని పొంది గర్వంతో రావణ బ్రహ్మ కైలాస పర్వతాన్ని కదిలించిన సన్నివేశాన్ని కన్నుల ముందుంచాడు కవి. సమస్యలోని శంకర పదానికి పైన ‘నా’ చేర్చగా రావణ పరంగా లోకనాశంకరుడు (లోకాలను నాశనం చేయువాడు) అను అర్థం ఏర్పడి ఆ సమస్య చక్కగా పరిష్కరించబడింది.

మెదకులో జరిగిన మరొక అవధానంలో వారికి దత్తపదిగా పూరి, సాంబారు, ఉప్మా, వడ – పదాలిచ్చి భారతార్థం వచ్చేటట్ల పూరించుమనగా ఈ క్రింది పద్యం జాలువారింది.

మ|| ఇన పుత్రాదులెదో సెబాసన జనాసృక్పూరితో గ్రాహవా
వనికిన్‌ దింపకు బావ! చూడుమిల సాంబారూఢి భీష్మించి, పా
వని కేల న్గద ద్రిప్పి, క్రీడి తన చాపమ్మూని బాణాగ్ని రా
ల్చిన నాడా ఉపమన్యు వయ్యు నెవడాలించున్‌ త్వదార్తధ్వనుల్‌

శ్రీ కృష్ణుడు దుర్యోధనుణ్ని హెచ్చరిస్తున్న సన్నివేశాన్ని వర్ణించే పై పద్యం రమణీయ రసమందిరమై, సుకుమార పద సుందరమై అందాలతో సందడి చేస్తున్నది. ప్రత్యేకంగా వివరిస్తే కాని తెలియనంతగా దత్తపదులు పై పద్యంలో మెత్తగా ఒదిగి పోయాయి.

నాచగిరి దేవస్థానంలో జరిగిన అష్టావధానంలో గౌరీభట్ల సత్యనారాయణ శర్మ ప్రాశ్నికుడుగా ఉంటూ ఖరారే, హరారే, మురారే, పరారే అనే దత్తపది నిచ్చి విష్ణుపరంగా పూరించుమనగా శాస్త్రి స్పందించి ఆ పదాలను శ్లోకంలో ఇమిడించి రసరమ్యంగా అందించారిలా…

శ్లో|ఖరారే!మహీజామనశ్చౌర్యసూరే -హరారే-స్సుమేషోఃస్వయంస్యాఃపితారే !
మురారేసదతాపసాంతసశౌరే!పరారేత పాణే! నమో హృత్పురారే !

ఖరుడనే రాక్షసునికి విరోధివైన, సీతాచిత్తాన్ని అపహరించుటలో ఆరితేరిన పండితునివైన, శంకరుని శత్రువైన మన్మథునికి తండ్రివైన, అహరహమూ మునుల మనస్సులలో విహరించే వాడవైన, హృదయంలో పదిలంగా పరమ శివుణ్ణి భద్ర పరచుకున్న వాడవైన (హృత్పురారే!), చక్రపాణివైన (పర+అర+ఇతపాణే) ఓ మురారీ! నీకు నమస్కారము – అని ఆ శ్లోకంలోని సుకుమార సురభిళ భావం. ఇక్కడ విశేషించి ప్రాశ్నికుడిచ్చిన పదాలను క్రమంగా శ్లోకంలోని ప్రతిపాదంలోని ఆదిలో ప్రయోగించి వాటికి సమాంతరంగా ప్రతిపాదాంతంలో అంత్యప్రాసను జోడించి శోకానికి ఇంపును,మంచి ముక్తాయింపును కలిగించిన వైనం శ్రోతల్ని ముగ్ధుల్ని చేస్తున్నది.

వారు బంధ కవిత్వంలో కూడా తన ప్రజ్ఞా సమున్మేషాన్ని ప్రదర్శించారు. గవాక్ష, నాగ, ఛురికా, పద్మ, చక్ర బంధాలను వారత్యంత నిపుణంగా సంధించారు. కవి స్వదస్తూరితో ఏర్పరచిన ఈ నాగ బంధ చిత్రాన్ని చిత్తగించండి!

శ్రేష్ఠమైన ఆకారం కలిగిన, తెల్లని దేహవర్ణం కలిగిన ధీరులకు సౌఖ్యాన్నిచ్చే మహిమగలిగిన, శ్రీ కృష్ణునికి ప్రీతి గలిగించుట్టి ఓ పూరారీ! (శివా!) నీవు నాకు ఆనందాన్ని కలిగించు ! అని ఆ శ్లోక భావం.

32 అక్షరాల అనుష్టుప్పు శ్లోకమది. మెలికలు తిరిగిన ఆ నాగబంధంలో 28 అక్షరాలు నేర్పుతో కూర్పు చేయబడినవి. శ్లోకంలో రా,మ,కృ,ష్ణ అను అక్షరాలకు పునరావృత్తి ఉన్నది. కాబట్టి ఆ అక్షరాలను బంధంలోని 4 సంధి స్థానాలలో (కర్ణికలు) ఏర్పరచడమైనది. సంధి స్థానాలలోని ఆ ఆక్షరాలు కవినామం (రామకృష్ణ) కావడం ఒక విశేషం. శ్లోకాదిలోని శ్రీకారం నాగబంధంలో తల (పగడ) భాగంలో, శ్లో అంత్యాక్షరమైన ‘రు’ వర్ణాన్ని తోక భాగంలోను సంధించడం మరొక విశేషం. ఇలాంటి బంధ కవిత కూర్చడాని కవికి అసమాన శబ్ద శక్తి అనితర సాధ్య భావయుక్తి అవసరం.

పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం నుండి (నాంపల్లి) హైదరాబాదు ప్రతిభా పురస్కారం, మౌళిత్రయ స్మారక పురస్కారం (సిద్ధిపేట), డి.ఎ.ఎల్‌.ఎన్‌. మూర్తి స్మారక పురస్కారం రామకృష్ణ శాస్త్రిని వరించి వారి ప్రతిభకు గుర్తింపునిచ్చాయి. తన రచనల ఆనవాళ్ళను ఈ సాహితీ కేదారంలో ఉంచి 2007 సం||లో శాస్త్రిగారు కీర్తి శేషులయ్యారు.

ఆధారం –తెలంగాణ మాసపత్రిక(అక్టోబర్ 2018) లో డా.జి .ఏం .రామ శర్మగారి ‘’కవి శార్దూల కిశోర ‘’గౌరీ భట్ల ‘’వ్యాసం

—

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్

వైష్ణవకవి శైవకవిగా మారిన -చక్రపాణి రంగనాథుడు
జీవితం
చక్రపాణి రంగనాథుడు తొలి జీవితంలో వైష్ణవుడు. ఇతను మత విషయంలో పాల్కురికి సోమనాథునితో వాదన పడుతుంది. శివుడు కాని వాడిని కంటితో కూడా చూడను అనే నియమం ఉండటం వల్ల తెరచాటున ఉండి సోమనాథుడు, తన కుమారుడయిన చతుర్ముఖ బసవేశ్వరుణ్ణి ముందు ఉంచుకోని వాదనలో పాల్గొంటాడు. ఇద్దరికీ గొప్ప వాదన జరిగింది, రంగనాథుడు ఓడిపోతాడు! పరాజయ దు॰ఖంతో ఇంటి దారి పట్టి దారిలో వచ్చిన శ్రీశైలంశ్రీశైల మల్లిఖార్జునుడిని దర్శించుకోలేదట! దానితో రంగనాథుని రెండు కళ్ళు పొయినాయట! అహోబిళంలోని నరసింహస్వామిని ప్రార్థిస్తే ఆ స్వామి కలలో కన్పడి శివుని గొప్పదనాన్ని చెపితే సిగ్గుతో శ్రీశైలం వెళ్ళి మల్లికార్జునుణ్ణి పూజిస్తాడు. అప్పుడొక కన్ను వస్తుంది, తరువాత సోమనాథున్ని క్షమాపణ వేడుకుంటే రెండవ కన్ను వచ్చిందట! ఈ వృత్తాంతం మొత్తం కన్నడ పుస్తకం అయిన సోమనాథపురాణం (రచన: విరక్త తొంటెదార్యుడు) నందు వివరింపబడినది.

ఇతనికి కన్నులు ఓ సారి పొయి మరల వచ్చినట్టు ఇతని రచనల ద్వారా కూడా రూఢీ అవుతుంది.

ఇతను రచించిన కంటి రగడనందు:

నయముగా నయనములు నా కీయ బొడగంటి

భయభక్తు లీ భర్గు పాదములు పొడగంటి

అని చెప్పినాడు.

సోమనాథునితో వాదన కూడా నిజమే అని ఈ దిగువ పంక్తులు రూఢీ చేస్తాయి.

త్రిభువనము భక్తులకు దృణకణములని కంటి

సభలందు భక్తులకు జయవాద మని కంటి

రచనలు
1. శ్రీశైల మల్లికార్జునుని పేర 500 సీస పద్యాలు.

2. శ్రీశైల మల్లికార్జునుని పేర 8000 పద్యాలున్న మరో గ్రంథం

3. వేయి పాదాలు గల దండకం, శ్రీశైల మల్లికార్జునునిపైనే

4. ఒక తారావళి

5. నాలుగు లయగ్రాహులు

6. ఒక వృత్తశతకం

7. వేయి దోధకవృత్తాలు

8. నూరు తోటకవృత్తాలు

9. ఏడు రగడలు

10. 3000 మత్తకోకిలలు

11. 600 గీతపద్యాలు

12. 8 మంజరులు

13. 500 కందాలు

14. 36 గద్యలు

15. 36 ఉభయ శతకాలు

ఈ కృతులన్నీ ఇప్పుడు దొరకవు, కానీ ఇన్ని వ్రాయడానికి కారణం మాత్రం తెలుస్తుంది! కళ్ళు పొయి వచ్చిన తరువాత తన ఎత్తు కృతులు సమర్పిస్తానని మొక్కుకున్నాడట! దానికే ఇలా వందలూ వేలూ పద్యాలు రచించినాడట. ఇతని నయన రగడ నుండే మరి కొన్ని లైన్లు – ఈ మొక్కు గురించి వివరిస్తూ:

ఇంక శ్రీగిరి జేర నేగందు నని కంటి

కరుని కృపవడయ సమయ మిది యని కంటి

నికను నాయెత్తు కృతు లిత్తునని పొడగంటి

క గృతుల్ చెప్ప నా కేమి భయమని కంటి

డి గృతుల్ నాయెత్తు వచ్చునని పొడగంటి

మృడు డింక నా కృతుల్ మెచ్చునని పొడగంటి

రంగనాథ రామాయణం కర్తా?
కొంతమంది రంగనాథ రామాయణం కూడా చక్రపాణి రంగనాథుడే రచించినాడని భావిస్తూ వచ్చారు, కానీ రాంగనాథ రామాయణంలోనే ఈ గ్రంథాన్ని గోన బుద్ధభూపతి తన తండ్రి పేరుమీదుగా రచించినట్లు చెప్పినాడు. అందువల్ల ఈ చక్రపాణి రంగనాథుడు రంగనాథ రామాయణాన్ని రచించలేదు అని చెప్పవచ్చు

ఆధారం –తెలుగు వీకీ పీడియా

మీ- గబ్బిటదుర్గాప్రసాద్ -24-10-18-ఉయ్యూరు

—

నిరంతర సాహితీ సేవలో కవి’రత్నం అంబటి పూడి వెంకటరత్నం శాస్త్రి

      తెలుగు సాహిత్యంలో విశేష పరిశ్రమ చేసి అజ్ఞాతంగా పరుగునపడిపోయిన కవులెందరో వున్నారు. వారిలో అంబటిపూడి వెంకటరత్నం శాస్త్రి ఒకరు. వీరికి తెలుగు సాహిత్య క్షేత్రంలో రావలసినంత పేరు ప్రతిష్టలు రాలేదు సరికదా చరిత్రకారులు ఆయనను పూర్తిగా విస్మరించడం గమనార్హం.
ఆధునిక యుగాంధ్ర సారస్వత స్రష్టలలో, ద్రష్టలలో బహుముఖ ప్రజ్ఞాదురంధరులలో ఈయన విద్వత్క విరత్నము. రసజ్ఞ విమర్శక తర్నము. నిరంతర సాహితీ తపస్వి. బహుభాషా కోవిదులు.
ఆంధ్రలో పుట్టి తెలంగాణలో స్థిరపడి ప్రాంతీయ భేదాలకు అతీతంగా తెలుగు జాతికి వెలుగు బాటగా ‘సాహితీ మేఖల’ అను సాహిత్య సంస్థను నల్లగొండ జిల్లా చండూరులో స్థాపించి తమ జీవితకాలమంతా ఈ సంస్థకే అంకితం చేసి తెలంగాణలో ఎందరో కవుల రచనలను సాహితీ ప్రియులకు అందించిన సహృదయ సాహితీమూర్తి.
అంబటిపూడి సాహిత్యం గద్య పద్యాత్మకమై హృద్యంగా వుంటుంది. భాషాదృష్టితో పరిశీలిస్తే ఆంధ్రరచనలు, సంస్కృత రచనలు, ఆంగ్ల రచనలు, అనువాద రచనలుగా వర్గీకరించవచ్చు.
1857లో నానాసాహెబ్‌ కూతురైన మైనాను ఆంగ్ల ప్రభుత్వం సజీవంగా కాల్చిన గాథను ఇతివృత్తంగా ‘మైనాదేవి’ అనే చక్కని పద్య కావ్యాన్ని సృష్టించారు. ఈ కావ్యం చాలామందిలో దేశభక్తిని ప్రబోధించింది. ‘సంధ్యా విద్య వీరి హిందూత్వాభిమానానికి గొప్ప ప్రతీక. విదేశీయ గాధలను కూడా రాయడం ఈ కవి సమదృష్టిని సూచిస్తుంది. ఇలాగే వీరు తమ రచనా వ్యవసాయంలో ఎన్నో ప్రయోగాల ప్రక్రియలు చేశారు. ముఖ్యంగా వందలాది వ్యాసాలు, ఉపన్యాసాలు, కావ్యాలు, నాటకాలు, ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలు, శాస్త్రీయ గ్రంథాలు, ఆంగ్ల – సంస్కృత గ్రంథాలు, లఘుగ్రంథాలు, అనువాద కావ్యాలు, శతకానువాదాలు మొదలైన రచనలు చేసినప్పటికీ చరిత్రకారులు ఆయనను విస్మరించడం గమనార్హం. వీరు ఆనాడు పేరు ప్రతిష్టల కోసమూ, సంపద కోసమూ, అవార్డుల కోసమూ ఎప్పుడూ పాకులాడలేదు. కొందరికి అవి అయాచితంగా వస్తాయి. మరికొందరికి ప్రయత్నించినా రావు. ముఖ్యంగా ఆనాడు అంబటిపూడికి దక్కాల్సిన జ్ఞానపీఠం మరొకరి వశమైంది.
అంబటిపూడి ప్రౌఢకవి. వీరి కవిత్వాన్ని రాయప్రోలు సుబ్బారావు, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, గుర్రం జాషువా మొదలైన వారు ప్రశంసించి చక్కని పీఠికలు రాశారు. అయినప్పటికినీ వీరు అజ్ఞాతంగానే ఉండిపోయారు.
జీవితానికి ఒక లక్ష్యం వుంటుందని, ఆ లక్ష్య సాధన కోసం సాహిత్యం ఒక చక్కని ఉపకరణమని విశ్వసించి చిత్తశుద్ధితో చివరిక్షణం వరకూ నిలిచిన ఆదర్శమూర్తి అంబటిపూడి.
‘ఈ తెలుగు నాలుకనిచ్చిన మీ రుణమ్ము ధాత్రి సకలమిచ్చినప్పటికీ తీరదు’ అని తమ గురుభక్తిని వేలూరి శివరామశాస్త్రికి చాటిన విద్వత్కవి అంబటిపూడి. తెలుగు సాహిత్యంలో ఆయన ఒక మరుగున పడిన మాణిక్యం. సుమారు 60కి పైగా రచనలు (సాహిత్య గ్రంథాలు) రచించిన అంబటిపూడిని నేడు తెలంగాణ సాహిత్యకారులు ప్రస్తావించక పోవడం ఎంతో విచారకరం.
సాహిత్య సేవ కోసం ఆయన మనసు తపన పడింది. సాహిత్యసేవతో పాటు సమాజ సేవ కూడా చేయాలని ఆయన హృదయం ఆరాటపడింది. పల్నాడంతా కాలి నడనక తిరుగుతూ తెలంగాణ ప్రాంతమైన నల్లగొండ జిల్లాలోని చండూరు గ్రామం చేరి అక్కడ దరిద్రనారాయణ సేవా సమితి పేరుతో ఒక ఆశ్రమాన్ని నెలకొల్పారు. సాహిత్య సేవతో పాటు కృష్ణభక్తి ప్రబోధం, హరిజనులకు విద్యాదానం, పేదలకు వస్త్రదానం, అన్నదానం ఆయన ఆశ్రమంలో సాగి ప్రాచీన గురుకులంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కులమతాలకు అతీతంగా ధనిక, పేద తారతమ్యం లేకుండా సహపంక్తి భోజనాలు ఏర్పాటు చేయడం, రావి నారాయణరెడ్డి సహకారంతో హరిజన పాఠశాలను స్థాపించడం లాంటి పలు సంక్షేమ కార్యక్రమాలే కాకుండా ”కల్లొద్దురా బాబు కల్లొద్దురా” వంటి గీతాలు పాడి మధ్యపానం నుండి ఎంతో మంది అమాయకులను విముక్తుల్ని చేశారు.
చండూరులో ఆయన నాటిన మొక్కే ‘సాహితీ మేఖల’. నేడది శాఖోపశాఖలుగా విస్తరించి శతాధిక గ్రంథాలను ప్రచురించి గొప్ప సాహితీ క్షేత్రంగా విరాజిల్లుతుంది.
అంబటిపూడి రచనలు :
ప్రణయవాహిని (1936), మైనాదేవి (1941), మొరాన్‌కన్య (1941), వత్సలుడు (1941), వనవాటి (1941), చంద్రశాల (తెలుగు, సంస్కృతం, ఇంగ్లీషు 1951), ఇంద్ర ధనువు (1951), దక్షిణ (నాటకం 1943), ఏకాంకికలు (1950), సంధ్యావిద్య (1955), కృష్ణకథ (1958), వివేక శిఖరాలు, తర్కభాష, కథావళి, తాత్విక తరంగాలు, ఇందిరా విజయమ్‌ (తెలుగు, సంస్కృతం 1972), ఓటర్ల కొకమాట, మధుర యాత్ర, గోపీకావ్యం (1984), శాంతి తీరాలకు, ప్రభుసప్తతి, భారతీయ సంస్కృతి (1973), గుంటూరు కాలేజి శతావధానం, బ్రహ్మ సూత్రములు, షడ్దర్శనములు, క్యావ మణిహారం, రత్నకవి అనువాదలహరి, సంధ్యావందనము, వ్యాస తరంగాలు మొదలగునవి.
ధర్మజనిర్వేదంలాంటి ఖండకావ్యాలు కవికి ఇతిహాస, వాఙ్మయంపైగల అధికారానికి గీటురాళ్ళు. బెర్నార్డ్‌షా, కీట్సు, షెల్లీ వంటి ఆంగ్ల కవుల రచనలు తెలుగువారికి పరిచయం చేశారు.
అంబటిపూడి తన 63వ ఏట నల్లగొండలోని గీతా విజ్ఞాన ఓరియంటల్‌ కళాశాల ప్రిన్సిపల్‌గా పనిచేసి ఎందరో విద్యార్థుల్ని ఉన్నతులుగా తీర్చిదిద్దారు.
వివేకానందుడు పేర్కొన్నట్లు “Have an eastern heart and western mindµ” అనే భావానికి అంబటిపూడి ప్రతీకగా నిలుస్తారు. అంబటిపూడి భారతీయ సంస్కృతిని పాఠకలోకానికి అందించడానికి ‘తాత్విక తరంగాలు’ అన్వేషించి, వివేక శిఖరాలు అధిరోహించి 75 సంవత్సరాల కాలంతో పాటు ప్రయాణించి శాంతి తీరాలకు చేరారు.
– పున్న అంజయ్య, 9396610639

సత్యదుర్గేశ్వర కవులు
సత్యదుర్గేశ్వర కవులు అనే పేరుతో జంటగా రచనలు, శతావధానాలు చేసినవారు వేదుల (ద్వివేది) సత్యనారాయణశాస్త్రి మరియు చెళ్లపిళ్ల దుర్గేశ్వరశాస్త్రి. వీరు 1935-1940 మధ్యకాలంలో జంటగా అనేక అవధానాలు చేశారు[1].

వేదుల(ద్వివేది) సత్యనారాయణశాస్త్రి
ఇతడు 1915, జూలై 11వ తేదీన ఫ్రెంచి పాలనలో ఉన్న యానాంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి ద్వివేది నారాయణశాస్త్రి పండితకవి. సత్యనారాయణశాస్త్రి బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క స్కూలు ఫైనలు పరీక్ష పాసై ఇంగ్లీషులో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. ఇతడు తిరుపతి వేంకటకవులలో ఒకరైన చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి మేనకోడలి కుమారుడు.

చెళ్లపిళ్ల దుర్గేశ్వరశాస్త్రి
ఇతడు చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి రెండవ కుమారుడు. ఇతడు రాజమండ్రి సమీపంలో ఉన్న కడియంలో 1920 ఫిబ్రవరి 8వ తేదీన జన్మించాడు. ఇతడు బాల్యం నుండే కవిత్వం చెప్పడం ప్రారంభించాడు. ఇతడు తన తండ్రి వద్ద వెంకయ్య వ్యాకరణం, బాలవ్యాకరణం, సిద్ధాంతకౌముదిలో పూర్వార్థం, మేఘసందేశం, నాటకాలు చదువుకున్నాడు. కడియంలోని సంస్కృత పాఠశాలలో పాలంకి గంగాధరశాస్త్రి వద్ద శబ్దమంజరి, రఘువంశం, కుమారసంభవాది గ్రంథాలను అధ్యయనం చేశాడు.

అవధాన ప్రస్థానము
ఈ ఇద్దరు కవులూ చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి నుండి ఉత్తేజాన్ని, స్ఫూర్తిని పొంది “సత్యదుర్గేశ్వర కవులు” అనే పేరుతో జంటగా అవధానాలు చేయడం ఆరంభించారు. వీరు పెనుగొండ, ఆలమూరు, ఏలూరు, పెదపాడు, జగ్గయ్యపేట, నందిగామ, నేలకొండపల్లి, సూర్యాపేట, హైదరాబాదు, సికిందరాబాదుమొదలైన అనేక నగరాలు, పట్టణాలు, గ్రామాలలో పలు అష్టావధానాలు, శతావధానాలు చేసి ప్రసిద్ధి చెందారు. ఈ జంటకవులు చేసిన అవధానాలలో నిషిద్దాక్షరి, సమస్య, దత్తపది, వర్ణన, వ్యస్తాక్షరి, కావ్యపాఠము, ఆకాశపురాణము, ఆంధ్రీకరణము, క్యారమ్స్ ఆట మొదలైన అంశాలు ఉండేవి.

అవధానాల నుండి ఉదాహరణలు
ఈ అవధానుల పూరణలు కొన్ని మచ్చుకు:

· సమస్య : తన సుతు గూడి గర్భమును దాల్చెనదేమని చెప్పనక్కటా

పూరణ:

తన కిక వంశనాశనము తప్పనిదేమొ! యటంచు నెంచి పు
త్రుని మది నెంచె సత్యవతి; తోడన వ్యాసుడు వచ్చి నిల్వ దా
సిని నియమించె నంబికయు చెప్పినట్టుండగ నఁద్ది వ్యాసు, శం
తను సుతు గూడి గర్భమును దాల్చెనదేమని చెప్పనక్కటా

· వర్ణన: కాఫీ

పూరణ:

వీడన్ జేయును బద్దకమ్మును మనఃప్రీతిన్ బొనర్చున్ బయిన్
బాడున్ జేయును దేహదార్ఢ్యమును జేవల్‌గుల్కు కంఠానకున్
గోడున్ గీడొనరించు నాఁకలికి నెగ్గున్ గూర్చు కాఫీని యె
వ్వాడున్ వర్ణన జేయలేఁడు నిజమీ వాక్యమ్ము లాలింపుడీ!

· దత్తపది: మరపు – వెరపు – కరపు – చెరపు అనే పదాలతో

పూరణ:

మరపొకయింతలేక జనమాన్యధురీణుఁ డజాతశత్రుడే
వెరపున సర్వరాజ్యమును వీడి ప్రవాసమిహైక కోటికిన్
గరపిన మాడ్కిఁజేసి బహుకష్టములన్ విసువందకుండనే
చెరపును లేక రాజ్యరమ చెందెనో? ధర్మమనంగ నట్టిదే?

రచనలు
ఈ కవులు జంటగా ఈ క్రింది గ్రంథాలను రచించారు.

1. భావలహరి (ఖండకావ్యము)

2. రమాదేవి (ఐదంకముల నాటకము)

3. శాంతి సమరము (ఏకాంక నాటకము)

4. రత్నేశ్వర ప్రసాదనము (ఆంధ్రీకరణము)

5. ప్రణయ స్వైరిణి

6. ఆంధ్ర ప్రతిష్ఠ[2](కావ్యము)

7. అవిమారకము – నీతిగీత

సత్యనారాయణశాస్త్రి విడిగా ఈ క్రింది గ్రంథాలను వ్రాశాడు.

1. స్వరాజ్య సమరము (నాటకము)

2. మహాకవి కాళిదాసు (రెండు భాగములు విమర్శ)

3. ఆత్మకథ (గాంధీజీ జీవిత చరిత్ర – సంస్కృతములో)

4. నాటకరచన (పరిశోధన గ్రంథం)

5. సంస్కృత కవులు (విమర్శ)

6. భారతజ్యోతి (ఆంధ్రీకరణము)

7. ఆంధ్ర సేనాని (రూపకము)

8. వ్యాస మంజూష

ఇక దుర్గేశ్వరశాస్త్రి విడిగా

1. ధరణికోట (నాటకము)

2. వేంకటేశ్వర సర్వస్వము (అనువాదము)

3. ప్రణయ కంకణము (అనువాదము)

4. మణిమేఖల (అనువాదము)

5. దుర్గాదాసు (అనువాదము)

6. భారతేతిహాసము

7. తిరుపతి వేంకట కవుల కవితా ప్రతిభ మొదలైన గ్రంథాలను రచించాడు.

ఆధారం –రాపాకవారి రచన, వీకీపీడియా

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-10-18-ఉయ్యూరు

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 23

1-బ్రహ్మశ్రీ భమిడిపాటి మిత్రనారాయణ మహాగ్ని చతుర్ సర్వతోముఖ యాజులు  గారు -3(చివరిభాగం

పట్టి సీమ శ్రీ వీర భద్ర స్వామి దేవాలయం లో ఒక శివరాత్రి రోజు సుమారు రెండు వ౦దలమంది వేదపండితులు వేద పఠన సమావేశం లో మిత్రనారాయణగారు పాల్గొని ,వారి సామర్ధ్యాన్ని అంచనా వేశారు .స్వస్తి వచనం నిర్దుష్టంగా చెప్పగల వేరొక ఆరుగురి ని ఆహ్వానించి స్వస్తి చెప్పించి ఘనంగా వారికి పారితోషికాలు ఇప్పించారు .మరొక సారి దువ్వూరి యాజులుగారి బదులు మిత్రనారాయణగారు వేద విద్యార్ధులను పరీక్షించే బోర్డ్ లో సభ్యులుగా ఉన్నప్పుడు ప్రధమ,ద్వితీయ,తృతీయ  శ్రేణి విద్యార్దులను  ఎంపిక చేయమన్నప్పుడు’’ఇందులో శ్రేణి అంటే ఏమిటి ?వందమంది వీళ్ళు వేర్వేరుప్రాంతాలనుంచి వచ్చారు .వీరిలో ఏ ఒక్కరినో ఎంపిక చేసి క్లాస్ ఇవ్వటం కుదరదు .వీరెవరూ పాస్ కు అర్హులుకారు .అందుకని నేను ప్రేక్షక పాత్ర వహించి మిగతా  సభ్యుఅలనే  నిర్ణయించమని చెప్పాను ‘’అన్నారు .వేదసంస్కృతం గురించి మాట్లాడుతూ ఎవరికీ సరైన అవగాహన లేదన్నారు .మిత్రనారాయణగారు  ప్రాచీన సంప్రదాయ పరిరక్షకులలో ఒకరే కాక  ,ఆధునికకాలం లో జరుగుతున్న అనర్దాలపై మంచి విమర్శకులుకూడా .

  ఈ నాటి వేదవిద్యార్ధులు ఇంగ్లిష్ కూడా నేర్వటాన్ని ‘’హూణ విద్యా ప్రవేశం తో వేదం ,శ్రౌతం భ్రస్టు పట్టాయి .వైదిక జీవితం కనుమరుగైంది అందులోని ఆత్మదెబ్బతిన్నది .ఇది హూణ విద్య కాలం .వేదం లో నిష్ణాతుల తరం గడిచిపోయింది  సరైన రుత్విజులు లేరు .ఉన్నవారికి సాధికారత లేదు .ఇప్పుడు జరుగుతున్న శ్రౌతకార్యాలన్నీ రసహీనమే ‘’అంటారు .  దక్షిణాదికి పర్యవేక్షకునిగా వెళ్ళటాన్ని గురించి మాట్లాడుతూ ‘’ఉద్దేశ్యాలు పవిత్రంగా లేనప్పుడు ,అక్కడ జరిగే క్రియలూ సత్ఫలితాలనివ్వవు .చెరుకు గడ నుంచి తీసిన రసం రుచికాని , దాని పిప్పి నుంచి తీస్తే రాదుకదా ‘’అన్నారు .కృష్ణాజిల్లాలో యజ్ఞయాగాదులు చేయించేవారు డబ్బు గుంజటం మీదనే దృష్టిపెట్టటం బాధాకరం అంటారు .

  మిత్రనారాయణ గారి ఆహితాగ్ని తండ్రి గారు 1989లో చనిపోయినపుడు ‘’బ్రహ్మ మేధం ‘’చేయటానికి ,సమర్ధులు ,నిష్ణాతులైన వారిని పిలిపించటం చాలా కష్టమైంది .ఆయనకు అత్యంత ఆప్తుడు స్నేహితుడే నిర్దాక్షిణ్యంగా ‘రావటానికి నిరాకరించాడు .అప్పుడు ‘’వాళ్ళు దీనికి వస్తే తాము కూడా చస్తామన్న భయం ‘’అని దెప్పారు .తానే పుస్తకం దగ్గర పెట్టుకొని బ్రహ్మమేధం చేశానని గర్వంగా చెప్పారు మిత్రనారాయణగారు .’’బ్రహ్మ మేధం లేని అన్త్యేస్టి కుక్కగతే’’అన్నారు .ధర్మ శాస్త్రం పై అంతటి అపార విశ్వాసం ఆయనకు .

  1988లో బాబళ్ళ శాస్త్రి గారు డెల్టాలో శ్రౌతకర్మలు ఇంకో పదేళ్ళు మాత్రమె జరుగుతాయిఅని చెప్పారు .దాదాపు ఆయన అన్నట్లే జరిగింది .శతాబ్దం చివరలో బులుసు కామేశ్వర సోమయాజి ,మిత్రనారాయణగారు  మళ్ళీ అగ్నిహోత్రం ప్రారంభించాలని నిర్ణయించారు .అగ్నులన్నీ ఆరిపోయాయి .సంతృప్తిగా ఆధానం చేయటానికి ఇద్దరికీకుదరలేదు .లంకావారి అల్లుడు మిత్రనారాయణగారు లంకావారు ,దువ్వూరి వారు లాగా పాతతరానికి చెందినవారే .పంచాంగాలను బట్టే నడిచేవారు. చెప్పటం కూడా తెలుగు సంవత్సరాల పేర్లతోనే అంటే నందన శర్వరి మొదలైన పేర్లతో నే గత చరిత్ర గుర్తు చేస్తారు .దువ్వూరి యాజులు గారిలా శ్రౌత విద్యనూ కులవిద్యగా భావించారు .ఇంటికి అతిదులెవరైనా వస్తే భార్య అనసూయగారు మనవరాలు కాఫీ లేక టీ లుఇచ్చి మర్యాద చేస్తారు .మిత్రనారాయణ,అనసూయ దంపతులకు 13మంది మనవలు మనవరాళ్ళు .ఆయన గదిలో 200 ఏళ్ళనాటి తాళపత్ర గ్రంథాలున్నాయి.వీటిలో కొన్ని వేదపండితులైన ఆయన తాతగారు రాసినవికూడా ఉండటం విశేషం . ఆహితాగ్ని గారైన తండ్రిగారికి వారినుంచి ఈయనకు తరతరాలుగా సంక్రమించి గ్రంథ నిధి.ఒక సారి విసుగుపుట్టి దేశం లో ఈ ప్రాంతంలో మిగిలిఉన్న వైదిక శ్రౌతిఅనిపించుకోవటం ఇష్టం లేకపోయింది .అందుకే దానినుంచి విరమించారు. కాని ఒకసారి ఎవరో ఫోన్ చేసి ఫోన్ లో వేద పఠనంవినిపించమని బ్రతిమిలాడారు కానీ ఇష్టపడలేదు . ఆయన స్నేహితుడి బలవంతం పై పఠనం  చేసి ,యెలాఉ౦దని  ఆయన్ను అడిగితే రికార్డింగ్ చాలా అద్భుతంగా వచ్చిందని సంతోషంగా చెప్పారట .ఫోన్ చేసినాయన వెయ్యిన్నూట పదహారు రూపాయలు గౌరవ పారితోషికంగా పంపాడు .అప్పుడు  ‘’ఎంత ఉత్కృష్టమైన ది ఈ వేదవృత్తి ?రోజుకో ఫోన్ కాల్ ఇలా వస్తే చాలు సంతోషంగా ఉంటుంది ‘’అన్నారు ఆనందంగా బ్రహ్మశ్రీ భమిడిపాటి మిత్రనారాయణ మహాగ్ని చతుర్ సర్వతోముఖ యాజులు  గారు.

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -24-10-18-ఉయ్యూరు

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 22

1-బ్రహ్మశ్రీ భమిడిపాటి మిత్రనారాయణ మహాగ్ని చతుర్ సర్వతోముఖ యాజులు  గారు -2

తన’’ సర్వతో ముఖ యాగం ‘’గురించి మిత్రనారాయణ గారు ‘’సర్వతో ముఖ౦ అయ్యాక నాకు శ్రౌతం అంటే విరక్తి కలిగింది .’’అన్నారు .అందుకనే చాలా ఏళ్ళు శ్రౌతాలకు ,,రుత్విక్కులపై  పర్య వేక్షకులుగా ఉన్నారు .1998లో ఆయన విశిష్టమైన 8 పౌండరీకాలకు,2 వాజ పేయాలకు బ్రాహ్మ లేక ఆధ్వరులు పై పర్య వేక్షకులుగా ఉన్నారు .చాలా వాటికీ అంటే నక్షత్రేష్టి,,పంచ రత్న యాగం లలో  ఉద్గార్ గా, హోత గా మచిలీపట్నం మొదలైన చోట్లఉన్నారు .చివరికి 2005 జనవరి చివరలో విజయవాడ లో జరిగిన పౌ౦డరీకానికి బ్రహ్మగా ఉండి 75ఏళ్ళ మిత్రనారాయణ బాగా అలసిపోయి ,కాకినాడ వచ్చి విశ్రాంతి తీసుకొన్నారు .

కాకినాడలో ఏడేళ్ళు నిత్యాగ్ని హోత్రం చేసి ,ఆతర్వాత స్వస్తి పలికారు .మళ్ళీ అగ్రయనం ,శ్రావణ పశు ,దర్శ ,పౌర్ణమాస  క్రతువుల్లో ప్రాయశ్చిత్తం జరిపి పునః అగ్ని హోత్రం చేశారు .మంచి ఇల్లు కట్టుకొనే సంకల్పం తో కూడా కొంతకాలం ఆపేశారు .చివరకు కాకినాడ సమీపం లో విశాలమైన గృహం నిర్మించుకొని గృహపవేశం చేశారు . కానీ అగ్ని హోత్రం జోలికి పోలేదు .దీనికి కారణాలు చాలాఉన్నాయి అగ్నిహోత్ర౦ గది పూర్తికాకపోవటం ,భార్య ఆరోగ్యం బాగులేకపోవటం ,ఇష్టి నిర్వహణకు తగినంత ఋత్విజులు లభ్యం కాకపోవటం .

కాకినాడటౌన్ విపరీతంగా పెరిగిపోయి కోనసీమ అగ్రహారం  ఒంటరిదైపోయింది .వేదపండితులు విద్యార్ధులు క్రమంగా తగ్గిపోయారు .1988లో ఉప్పులూరి గణపతి శాస్త్రి గారు వందేళ్ళు జీవించి మరణించాక కాకినాడ లో వైదిక విద్యకూడా దూరమైందని మిత్రనారాయణ అన్నారు .1992లో ఒక రిటైర్ ఇంజనీర్ కు రోజుకు ఎనిమిదిగంటలు వేదం నేర్పారు .తైత్తిరీయ సంహిత నాలుగవ కాండ క్రమ పాఠంలో ఉండగా ,మిత్రనారాయణ గారుకళ్ళు మూసుకొని తన్మయంతో  సంత చెబుతుంటే , ఆ 60ఏళ్ళ ఇంజనీర్ విద్యార్ధి పుస్తకం చేతిలో పెట్టుకొని బిగ్గరగా వల్లెవేస్తుంటే ,ఆయనకు తన తండ్రి గారివద్ద యాభై ఏళ్ళక్రితం వేదాధ్యయనం చేసిన రోజులు గుర్తుకొచ్చేవి. ఈ సన్ని వేశాన్ని ఆంగ్ల దొరకు తెలియ జేస్తుంటే ,ఒక్క అక్షరం కూడా మారకుండా ఇంతకాలం వేదం ఎలాకాపాడబడిందో అర్ధమై ఆనందంతో కళ్ళు అశ్రుపూరితాలయ్యాయి .తర్వాత కాకినాడ బయట ఒక వేదపాఠశాల వెలిసి౦ది .అయితే దానికి శ్రౌతం లో నిష్ణాతులెవరూ ఉపాధ్యాయులు లేరు .వారి అభ్యర్ధన మేరకు మిత్రనారాయణగారు 10-12ఏళ్ళ వయసుగల అయిదుగురు విద్యార్ధులకు  తైత్తిరీయ సంహిత లోని ఆధాన ,అగ్ని స్టోమ,అగ్ని చయన భాగాలను నేర్పారు .

మధ్యవయసులో మిత్రనారాయణగారు అందంగా  స్పురద్రూపిగా ,మామగారు లంకావార౦త  ఎత్తుతో ,చెవులకు  స్వర్ణకుం డలాలతో వాద ప్రతివాదాలలో చేతులూ ,తలా ఊపుతున్నప్పుడు ఆ కుండ లాలు కూడా ఊగుతూ, స్వర్ణ కా౦తులను వెదజల్లేవి  1992ఏప్రిల్ లో కాకినాడలో ఆయనకు రాజమండ్రిలోని  వేద భాష్య ప్రవీణులు శ్రీ రేమెళ్ళసూర్య ప్రకాశ అవధాని గారు ముఖ్య అతిధిగా  గొప్ప సన్మానం జరిపారు ,మామగారు లంకావారు వృద్ధాప్యం తో ప్రయాణం చేయలేక రాలేక పోయారు .మిత్రనారాయణగారికి చాలా సన్మానాలు ,పట్టా ప్రదానాలు జరిగాయి .అందులో ముఖ్యమైనవి మద్రాస్ ,కంచి ,తిరుపతి ,రాజమండ్రి ,ఢిల్లీ వి సుప్రసిద్ధమైనవి .సత్కార సమ్మానాలంటే చివరికి విసుగనిపించేది ‘’మీకు సన్మానం చేస్తాం ,మీతో ఫోటో దిగుతాం ,మీ విగ్రహం పెడతాం ‘’అని చాలామంది ఉవ్వి ళ్ళూరించే వారని చెప్పారు .వీటివలన అంకిత భావం ,ఆత్మజ్ఞానం కోల్పోవటం జరుగుతుందని బాధ పడ్డారు .

శతాబ్దం చివరకు మిత్రనారాయణ గారు శరీరం బలహీనమై,వయసు భారమై ఇక తాము ఎన్నో ఏళ్ళు జీవి౦చలేము అని తెలుసుకొన్నారు .ఒత్తు జుట్టు బట్టతల అయింది .శరీరం కృశించి ,ముఖం పొడవై  చెవికు౦డలాలు భారమై కిందికి వేలాడేవి .కొత్త శతాబ్దం లో మొదటి దశాబ్దం వరకు సమాజం లోని యువకులు ,వృద్ధులు ఆయనను అత్యంత గౌరవంగా ఆదరించారు. ‘’అరుగో !శ్రౌతం లో అద్వితీయులు ,స్వయం పోషకులు ,సర్వ స్వతంత్రులు ,ఏ విషయం పైన అయినా సాధికారంగా ,పాండిత్యం ఉట్టిపడేట్లు ప్రసంగించగల దిట్ట శ్రీ భమిడిపాటి మిత్రనారాయణ సోమయాజులు గారు ‘’అని ఉప్పొంగిపోతూ చెప్పుకొనేవారు అని శ్రీ దువ్వూరి యాజులు గారు అన్నారు . .దువ్వూరి ఫణి గారు మిత్రనారాయణగారిని ‘’మానాన్న గారు యాజులుగారికంటే ‘’త్రికాండ ‘’విద్వత్తులో మిత్రనారాయణ గారు ఘనులు .కర్మ ,ఉపాసన ,జ్ఞానం మూడింటిలో  మిత్రనారాయణగారికి సాటి వేరెవరూ లేరు ‘’అని నిష్కర్షగా నిర్దుష్టంగా  నిస్సంకోచంగా చెప్పారు.

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -23-10-18-ఉయ్యూరు

1-

.

—

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 21

ఇప్పుడు కాకినాడ లోని ఆహితాగ్నుల గురించి తెలుసుకొందాం

1-బ్రహ్మశ్రీ భమిడిపాటి మిత్రనారాయణ మహాగ్ని చతుర్ సర్వతోముఖ యాజులు  గారు

కాకినాడకు చెందిన  బ్రహ్మ శ్రీ భమిడిపాటి మిత్రనారాయణ సర్వ తోముఖ సోమయాజిగారు శాండిల్య గోత్రీకులు .తండ్రిగారు బ్రహ్మశ్రీ భమిడిపాటి శేషాద్రి సోమయాజులుగారు ఆహితాగ్ని ,ఘనాపాటీ,వేద భాష్య ప్రవీణులు .శేషాద్రిగారు 1935లో అగ్ని స్టోమం తన 26 ఏళ్ళవయసులో చేశారు .అప్పుడు మిత్రనారాయణ గారి వయసు 5.వేద ,శ్రౌతాలలో శేషాద్రిగారు’’డిస్టింక్షన్ సర్టి ఫికేట్ ‘’పొందారు .ఉర్లాం పట్టా ,బెజవాడ పట్టా దారు కూడా .ఇవి ఈనాడు గొప్పగా చెప్పుకొనే హార్వర్డ్ ,ఆక్స్ ఫర్డ్ యూని వర్సిటీలనుండి పొందే పి.హెచ్ .డి .లకంటే ఎక్కువ .అర్ధాంగి శ్రీమతి సూర్య సోమిదేవమ్మగారి తండ్రి ,తాత ,సోదరులు అగ్ని స్టోమం చేసినవారే . శేషాద్రి దంపతులకు ముగ్గురు కొడుకులు ,ఏడుగురు కుమార్తెలు .ఇద్దరు కొడుకులకు శేశాద్రిగారే వేదం నేర్పి వేదపండితులను చేశారు .ఇద్దరూ సర్టిఫికేట్ పొందినవారే .ఒక ఆడపిల్లను మాత్రం వేదపండితుడికిచ్చి పెళ్లి చేశారు .లంకావారు భమిడిపాటి వారికంటే మూడేళ్ళు చిన్నవారు .లంకా కూడా భమిడిపాటి శిష్యుడే .లంకావారు అగ్నిహోత్రం ప్రారంభించేనాటికి మిత్రనారాయణ గారికి లంకావారి ఏకైకపుత్రిక అనసూయ గారితో వివాహమైంది .దీనితో లంకావారికి  ఆహితాగ్నిఅల్లుడు లభించాడన్నమాట  .

శేషాద్రి దంపతుల పెద్దకొడుకు మిత్రనారాయణగారు 1930లో జన్మించారు .16ఏళ్ళ వయసులోనే వేద విద్యనంతటినీ కపిళేశ్వరపురం దగ్గరున్న కోరుమిల్లి లో తండ్రి గారి వద్దనే అభ్యసించారు .నేదునూరు కు కోరుమిల్లి ఉత్తరాన ఉంటుంది .ఇదే దువ్వూరి యాజులుగారి ఆవాస భూమి .తూర్పుకు ప్రవహించే గౌతమి గోదావరి కి ఎడమ గట్టుమీద ఉంటుంది .15ఏళ్ళ వయసులో అనసూయగారు ఈ అత్యంత విశాల గోదావరి దాటి కోరుమిల్లికి కాపురానికి వచ్చారు .మిత్రనారాయణ దంపతులకు ఏడుగురు సంతానం .మొదటి సంతానం పొందగానే 1955లో శ్రౌతం లో ప్రవేశం కోసం ‘’ఆధానం ‘’,’’అగ్ని స్టోమం ‘’ చేశారు .అల్లుళ్ళు ,మామగారి కుటుంబం ప్రోద్బలంతో స్వయంగా 22 వ ఏట తండ్రి అయిన దానికంటే  కంటే నాలుగేళ్ల ముందే  ’’ ఆహితాగ్ని’’ అయ్యారు మిత్రనారాయణగారు .మిత్రనారాయణగారి ‘’అగ్నిస్టోమం’’కు బాబళ్ళశాస్త్రిగారు , ,బులుసు చయనులుగారు ,లంకా లక్ష్మీనారాయణ గారు ,బులుసు వ్యాఘ్రేశ్వరుడు గారు, బులుసు కామేశ్వర సోమయాజిగారు వంటి దిగ్దంతులు హాజరయ్యారు .దువ్వూరి యాజులు గారొక్కరే రాలేదు ,అగ్ని స్టోమం అవగానే మిగిలిన శ్రౌత కర్మల విషయం పై దృష్టి పెట్టి 1970కి ముందే’’చయనం’’,’’సర్వతో ముఖం ‘’లను నేదునూరు లో నిర్వహించారు .సర్వతో ముఖానికి  నాలుగు వైపులా ఉన్న అగ్ని హోత్రాలలు నిర్వహించటానికి 72 మంది ఋత్విక్కులు అవసరం .గోదావరి డెల్టాలో 50ఏళ్ళ క్రితం బ్రహ్మశ్రీ రెండు చింతల యాజులు గారు చేసిన తర్వాత మళ్ళీ ఇప్పుడు మిత్రనారాయణ గారు చేసి రికార్డ్ నెలకొల్పారు .దీనితో మిత్రనారాయణగారు ‘’మహాగ్ని చతుర్ సర్వతోముఖ యాజులు గారు ‘’అయ్యారు .

మిత్రనారాయణగారికి దగ్గర బంధువైన దువ్వూరి యాజులుగారే గొప్ప ప్రేరణ .ఈ జంట ఎప్పుడూ కోనసీమ లో  ఎక్కడ ఏ శ్రౌతకార్యం వచ్చినా కలిసి నిర్వహించేవారు .1950-60కాలం లో ఇష్టి,అగ్రయనం ,శ్రావణ పశు నిర్వహణలకు ఋత్విక్కుల కొరత ఉండేదేకాదు .7ఏళ్ళ వ్యవధిలో మిత్రనారాయణ గారు నిత్యాగ్ని హోత్రులుగా ఉంటూనే నాలుగు అద్వితీయమైన శ్రౌతకార్యాలు నిర్వహించి ప్రశంసలు పొందారు.  కాని మామగారు లంకావారి లాగా మిత్రనారాయణ గారు కొడుకులకు  వేదవిద్య నేర్పటం లో అంతగా సఫలీకృతులవ్వలేదు .ఇతరుల పిల్లలకు బోధించిమాత్రమే సంతృప్తి పడాల్సి వచ్చింది .ఈ వేదబోధ ఆయన 70ఏళ్ళ వయసు దాటే వరకు నిరాఘాటంగా సాగింది .

వేదపండితులకు  ‘’పారాయణ ప్రోగ్రాం ‘’ను ప్రారంభించటానికి తిరుపతి దేవస్థానానికి   బ్రహ్మశ్రీ ఉప్పులూరి గణపతి శాస్త్రి గారు గొప్ప ప్రేరణ ,స్పూర్తి కలిగించారని మిత్రనారాయణ గారు  స్పష్టం చేశారు .ఆయన ఈ ఆలోచన చేయకపోతే వేదపండితులకు ఆర్ధిక వనరులు సమకూరేవికావు అన్నారు .

బ్రాహ్మశ్రీ ఉప్పులూరి గణపతి శాస్త్రిగారు కోరుమిల్లికి తూర్పునున్న బాంక్ కెనాల్ పై ఉన్న ‘’దంగేరు ‘’గ్రామం లో 1888లో జన్మించారు .కాకినాడలో స్థిరపడ్డారు .’’శతమానం భవతి ‘’అన్నట్లు నూరేళ్ళు పూర్ణ ఆయుర్దాయం తో జీవించారు .కాకినాడ లో ఉన్న ’’ జానకీ జాని ‘’అని పిలువబడే శ్రీ సామవేదం జానకిరామ శాస్త్రిగారు ప్రభుత్వ జూనియర్ కాలేజిలో ఇంగ్లిష్ లెక్చరర్ గా, ప్రిన్సిపాల్ గా పని చేసి రిటైరయ్యారు .కాకినాడ కేన్సర్ ఆస్పతి ఎదురుగా ఉండే ఎల్ .బి .నగర్ లో స్వంత ఇంట్లో ఉండేవారు .1994లో రాజమండ్రి లో మూడు రోజులపాటు ఆత్మీయులు, మహాకథకులు, అఖిలభారత సాహిత్య పరిషత్ అధ్యక్షులు మాన్యులు శ్రీ ఆర్ .ఎస్. కే .మూర్తి గారి ఆధ్వర్యం లో నిర్వహించబడిన  సభలలో నాకూ మా బావమరది ఆనంద్ కు పరిచయమయ్యారు .వయసులో మాకంటే చాలాపెద్ద అయినా ,ఎంతో చనువుగా ఆప్యాయంగా ఆ మూడురోజులు మాతో గడిపారు .ఆయనకు వాల్మీకి రామాయణం వాచో విదేయం.కవిసామ్రాట్  విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారిముఖ్య  శిష్యుడుకూడా .కల్పవృక్ష  రామాయణం పై అధారిటీ .ఆ తర్వాత మా ఇద్దరిమధ్యా ఎన్నో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు, ఫోన్ సంభాషణలు జరిగాయి .కాకినాడ వెళ్ళినప్పుడల్లా జానకీ జానిగారిని చూడకుండా వచ్చేవాళ్ళం కాము నేనూ మా శ్రీమతీ .ఒక సారి మా అమ్మాయి విజయలక్ష్మి ని కూడా వారింటికి తీసుకు వెళ్లాను .ఆయన అర్ధాంగి గారు మంచి కాఫీ ఇచ్చేవారు .వాకిటిదాకా వచ్చి సాగనంపే సౌజన్యం వారిది .వారితో తీయించుకున్న ఫోటోలు పంపమని చెప్పేవారు అల్లాగే పంపేవాడిని .

ఒకసారి వారింటికి వెడితే ,అయన నన్ను ‘ఉప్పులూరి గణపతి శాస్త్రి గారు తెలుసా “”?అని అడిగితే నోరు  వెళ్ళబెట్టాను .అప్పుడు ఆయన ‘’మా శ్రీమతి మేనమామగారే గణపతి శాస్త్రి గారు .మహా గొప్ప సంస్కృత, వేదవిద్వాంసులు .కాకినాడలోనే ఉండేవారు ‘’అన్నారు .అప్రతిభుడనయ్యాను .గణపతి శాస్త్రిగారి గురించి విన్నానేకాని, పూర్తిగా తెలియదు .గీర్వాణం-3లో వారి గురించి రాసి ఋణం తీర్చుకోన్నాను .జానకీ జాని గారి తండ్రి జానకిరామ శర్మగారు రామాయణ కావ్యం రాశారు .దీన్ని నాకు జానకీజానిగారు పంపితే చదివాను. కలకండ పద్యాలవి .జానకీ జానిగారు ‘’రామాయణ పావని ‘’రాశారు .మంచి కథకులుకూడా. ఎన్నో బహుమతులు పొందారు.ఆయన రాసిన ‘’యధాకాష్టం చ కాష్టం చ’’కథానిక చాలా గొప్పగా తత్వ బోధకంగా ఉంటుంది . ఆయన కథా సంపుటాలు నాకు పంపితే వాటిపై సమీక్ష రాసి వారికి పంపితే పరమానందంగా ఫీలయ్యేవారు. ఫోన్ చేసి ఆనందాన్ని తెలియజేసేవారు .మనపుస్తాకాలూ వారికి పంపేవాడిని .ఏమైనా రాస్తున్నారా అని అడిగేవారు తానేమి రాస్తున్నారో చెప్పేవారు .కాకినాడ, విశాఖ, రాజమండ్రి లలో ధార్మిక ప్రసంగాలెన్నో చేసేవారు .ఎక్కువగా వాల్మీకి విశ్వనాధ రామాయణాలమీదే ప్రసంగించేవారు .ఆ వివరాలు కరపత్రాలు పంపేవారు .నేనూ మనవి పంపేవాడిని .ఎన్నెన్నో సంమానాల౦దుకొన్న బహుముఖప్రజ్ఞా శీలి జానకీ జాని .

ఒకసారి ఏలూరుదగ్గర తమ తమ్ముడి ఇంట్లో ఉంటున్న తల్లిగారిని చూడటానికి వస్తున్నానని ఉయ్యూరు కూడా వస్తానని ఫోన్ చేస్తే, రెండే రెండు రోజుల వ్యవధిలో సాహితీ మిత్రులను మా డాబా పై అంతస్తులో సమావేశ పరచి వారితో విశ్వనాథ రామాయణం పై మాట్లాడమంటే రెండు గంటలపాటు ప్రసంగించి మమ్మల్ని’’ రసగంగ’’లో ముంచి తేల్చారు ఘన సత్కారం చేసి వీడ్కోలు పలికాం .ఉప్పులూరి గణపతి శాస్త్రి గారి పేరుతో ఈ జ్ఞాపకాలన్నీ మళ్ళీ ఒక్కసారి గుర్తుకొచ్చాయి .

గణపతి శాస్త్రిగారు మిత్రనారయణగారికి కాకినాడ లో1977లో  ఒక ఇంటిని కుదిర్చి  దగ్గరలో ఉన్న జగన్నాయిక పురం లోని శ్రీ వెంకటేశ్వర దేవాలయం లో వేదపారాయణకు ఏర్పాటు చేయించారు .అద్దె లేని ఆ ఇంట్లో ఉంటూ తన 9 మంది సంతానాన్నిమిత్రనారాయణ గారు పోషించారు .నిత్యం స్నానం సంధ్యావందనం ,అగ్నిహోత్రం చేయటం ,టిఫిన్ చేసి దేవాలయానికి వెళ్లి ఉదయం 8నుండి 10వరకు వేదపారాయణ చేయటం నిత్య కృత్యం .ఉదయం 11గంటలకు ఇంటికి చేరి .మాధ్యాహ్నిక సంధ్యావందనం అగ్నిహోత్రం  చేసి భోజనం చేసి  మధ్యాహ్నంఒక విద్యార్ధికి వేదం నేర్పేవారు    .రాత్రిభోజనం నిద్ర .1992కు వేదపారాయణ జీతం నెలకు వెయ్యి ,1998కి 1800 రూపాయలయింది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-10-18-ఉయ్యూరు

1-

.

—

వైజాగ్ ప్రసాద్ అసలుపేరు’’ కొల్లాం పార్వతీ వర ప్రసాదరావు’’ .విశాఖపట్నం లోని గోపాలపట్నంలో జన్మించాడు .సంతానం లో చివరివాడు .ముగ్గురు అక్క చెల్లెళ్ళు .తండ్రి స్కూల్ టీచర్. ప్రసాద్ నాటక రంగ నటుడు .స్నేహితులు ‘’వైజాగ్  ప్రసాద్ ‘’అని పిలిచేవారు . బాల్యం లోనే తల్లి చనిపోవటం తో మేనమామ ఇంట్లో పెరిగి  .ఎస్ ఎస్ ఎల్ సి  చదివాడు .మేనమామ పేరుపొందిన పురోహితుడు .14 గ్రామాలకు ఆయన పౌరోహిత్యం చేసేవాడు .అన్నీ వాచో విధేయంగా ఉండేవని మేనమామ ను గుర్తు చేసుకొని ,కృతజ్ఞతలు చెప్పుకొన్నాడు .నాటకాల పిచ్చిలో పడి’’ఏం బిబి ఎస్ సీట్ పోగొట్టుకొని బి.ఏ. చదివాడు ‘.వైజాగ్ లోని ‘’హిందూస్థాన్ షిప్ యార్డ్ ‘’లో ఉద్యోగం చేశాడు .భమిడిపాటి కామేశ్వరరావుగారి ‘’దంతవేదాంతం ‘’మొదలైన అన్ని నాటికలలో  నటించాడు ;’’గరీబ్ హటావో ‘’నాటిక తన నట జీవితం లో ‘’గ్రేటెస్ట్ వెంచర్ ‘’అన్నాడు. దీన్ని 150 సార్లు ప్రదర్శించామనీ ,అలహాబాద్ లోకూడాదీన్ని  మల్టి లింగ్యువల్ నాటికల పోటీలో ప్రదర్శించిన ఘనత తమదని ఆనందంగా చెప్పాడు .700కు పైగా నాటకనాటికలలో నటించిన అనుభవం ప్రసాద్ ది . 

  సినీ ప్రవేశం చేశాక ,వైజాగ్ నుంచి వచ్చాడు కనుక కూడా ఇండస్ట్రీలో ఐడెంటిటీ కోసం  అందరూ వైజాగ్ ప్రసాద్ అన్నారు  .జంధ్యాల డైరెక్ట్ చేసిన ‘’బాబాయ్ అబ్బాయ్ ‘’సినిమాతో తెరంగేట్రం చేశాడు .మొదట జంధ్యాల గారే ఈయన్ను ‘’వైజాగ్ ప్రసాద్ ‘’అని పిలిచాడు .30 సంవత్సరాలు సినీ రంగాన నటనతో  320 కి పైగా చిత్రాలతో అలరించిన కేరక్టర్ ఆర్టిస్ట్  ప్రసాద్..అనేక తరాల నటులతో నటించిన అనుభవం ఆయనది 2000 వరకు షిప్ యార్డ్ లో ఉద్యోగం చేస్తూనే ఏడాదికొక సినిమాలో నటించాడు .నువ్వూ నేనూ సూపర్ హిట్ అయ్యాక పూర్తిగా సినిమాలకే అ౦కితమైపోయాడు .హైదరాబాద్ లో స్థిరపడ్డాడు .ఉదయ కిరణ్ కు వైజాగ్ ప్రసాద్ తండ్రిగా నటించటం ఇష్టం ఉండేదికాదు .కాని డైరెక్టర్ తేజ ఈయన నాటకాలు చూసి ప్రభావితుడై ఆ పాత్రకు ప్రసాద్ మాత్రమే సరిపోతాడని చెప్పి ఒప్పించాడు .అప్పటికే కళాతపస్వి విశ్వనాథ్ తీసిన రెండు సినిమాలలో నటించిన అనుభవం కూడా ఉంది ‘’నువ్వూ నేనూ సినిమా  నాతోబాటు చాలామందికి భిక్ష పెట్టింది ‘’అన్నాడు దాని విజయాన్ని చూసిపొంగిపోయి .ఉదయ కిరణ్ తో ‘’కలుసుకోవాలని ‘’సినిమాకూడా చేశాడు .ఉదయ కిరణ్ ‘’డాడీ డాడీ ‘’అనే ప్రసాద్ ను ఎప్పుడూ పిలిచేవాడని చెప్పాడు .ఉదయ కిరణ్ మరణం అందరికీ బాధ మిగిల్చినదని చెప్పాడు .నిజంగా తనభార్యకు తాను  నాటకాలలో ,సినిమాలలో నటించటం అస్సలు ఇష్టం లేదని ,తన ప్రవర్తనతో ఆమె మనసు మార్చగలిగానని ,అలాంటి అడ్జస్ట్ మెంట్ మెంటాలిటీ లేకపోతె కష్టం అనీ అన్నాడు .డబ్బులు వచ్చిమీద పడుతున్నప్పుడు ఖర్చులు పెంచేసి అవకాశాలు తగ్గగానే ఖర్చులు తగ్గించుకోలేక డిప్రెషన్ లో పడతారు .’’జాగ్రత్తగా  ఖర్చుచేయకపోతే ఇండస్ట్రీ లో ఎవరూ మనల్ని ఆదుకోరు మనజీవితాలను మనమే తీర్చి దిద్దుకోవాలని ‘’సినీ నీతి సూత్రం చెప్పాడు .  

వైజాగ్ ప్రసాద్ భార్య విద్యావతి .ఈ దంపతులకు రత్నప్రభ ,రత్నకుమార్ కూతురు కొడుకు .ఇద్దరూ సాఫ్ట్ వేర్ రంగం లో  రాణించారు  .అమ్మాయి అమెరికాలో,  అబ్బాయి లండన్ లో స్థిరపడ్డారు .

2017లో విడుదలైన చిత్రం ‘’ఇది మా ప్రేమకథ’’ప్రసాద్  ఆఖరి  సినిమా.తేజ దర్శకత్వం వహించిన ‘’నువ్వు –నేను ‘’సినిమా లో ఉదయ కిరణ్ తండ్రిగా వైజాగ్ ప్రసాద్ నటన నభూతో గా ఉన్నది .దీనితో ఆయనకు ఆఫర్లు వెల్లువగా వచ్చి పడ్డాయి .ఆయనకు దీటుగా హీరో ఉదయ కిరణ్ కూడా ఊపేశాడు .నీరాజనం సినిమాలోనూ వైజాగ్ ప్రసాద్ నటన బాగా గుర్తి౦పు పొందింది .’’భద్ర ‘’సినిమాలో హీరో రవి తేజ మేనమామగా ,’’జై చిరంజీవ ‘’లోహీరోయిన్  భూమిక తండ్రిగా డాక్టర్ పాత్రలో మెప్పించాడు .అగ్ర శ్రేణి హీరోలందరితో చేసినా ,వర్క్ హాలిక్ అయిన ప్రసాద్ ఎవరితోనూ సన్నిహితంగా మెలగలేదు. తనపనేదో తను చూసుకొని వచ్చేవాడు .

  బుల్లితెర పై అనేక సీరియళ్ళలో నటించాడు ప్రసాద్ .  దాదాపు రెండేళ్లుగా అనారోగ్యం తో బాధ పడుతున్నాడు .ఇప్పటికే రెండు సార్లు హార్ట్ ఎటాక్ వచ్చింది .ఈ20 తేది ఆదివారం తెల్లవారుజామున 3గంటలకు మూడోసారి స్ట్రోక్ రావటం తో సోమాజిగూడా యశోదా హాస్పిటల్ లో చేర్చారు .అప్పటికే అంతా అయిపోయి, వైజాగ్ ప్రసాద్ 75 వ ఏట తుదిశ్వాస విడిచాడు .

 వెడల్పైన ముఖం ,స్పష్టమైన ఉచ్చారణ ,రాజసం ఉట్టిపడే మూర్తిమత్వం ,అద్భుత నటనా సామర్ధ్యం ,గొప్ప నడవడిక తో తీర్చిదిద్దుకున్న వ్యక్తిత్వం వైజాగ్ ప్రసాద్ ది. ఆయన మృతి నాటక, సినీ రంగాలకు  తీర్చలేని లోటు..ఆయన ఆత్మకు శాంతికలగాలని , ఆకుటుంబం సాంత్వన పొందాలని కోరుకొందాం .

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-10-18-ఉయ్యూరు

ర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

331-సంస్కృత శతక కర్త –అభిరాజ్ రాజేంద్ర మిశ్ర (1943)

ఆభిరాజ్ రాజేంద్ర మిశ్ర 1943లో ఉత్తరప్రదేశ్ జాన్ పూర్ జిల్లా ద్రోణిపూర్ లో పండిట్ దుర్గా ప్రసాద్ మిశ్ర ,అభిరాజ్ దేవి దంపతులకు జన్మించాడు .ఈయన  దీక్షా గురువు జగద్గురు  రామ భాద్రాచార్య .సిమ్లాలోని హిమాచల్ ప్రదేశ్  యూనివర్సిటి సంస్కృత ఆచార్యుడుగా పని చేశాడు .ఇండోనేషియాలో అతిప్రాచీన విశ్వవిద్యాలయం యూని వర్సిటి ఆఫ్ ఇండోనేషియా కు విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ గా ఉన్నాడు .సంస్కృత హిందీ ఇంగ్లిష్ భోజపురి భాషల్లో చాలా గ్రంధాలు రాశాడు .

అందులో ‘’సంస్కృత శతకం ‘’ముఖ్యమైనది .మిగిలిన వాటిలో ఇక్షుగంధ,అరణ్యాని , అభిరాజ్ యశోభూషణం ,ధరా మండవీయాం ,,జానకీ జీవనం ,మధుపం ,సప్త ధారా ,అభిరాజ సహస్రకం ,నాట్య పంచగవ్యం ,నాట్య పంచామృతం ,వాగ్ వధూటి ,మ్రిద్వికా ,శ్రుతిమ్భర ,సువర్ణ ద్వీప రామకధ,సాంస్క్రిట్ సాహిత్యమే అన్యోక్తి ,పోయెట్రి అండ్ పోయేటిక్స్ ,బాలీద్వీప సాహిత్య సంస్కృతీ ,హిస్టరీ ఆఫ్ సాంస్క్రిట్ ఇన్ బహాసా ఇండో నేషియా ఉన్నాయి .

అభిరాజ్ కు ‘’ఇక్షుగంధ’’సంస్కృత రచనకు గాను సాహిత్య అకాడెమి పురస్కారం 1988లో లభించింది.2002లో ప్రెసిడెంట్ అవార్డ్ ,వాల్మీకి సమ్మాన్,వాచస్పతి సమ్మాన్,ఉత్తర ప్రదేశ్ సంస్కృత సంస్థాన్ వారి విశ్వభారతి సమ్మాన్ లు అందుకొన్న కవి దిగ్గజం అభిరాజ్ రాజేంద్ర మిశ్ర .పదవీ విరమణ తర్వాత సిమ్లాలో స్థిరపడ్డాడు .

332-‘’అపశ్చిమః  పశ్చిమే’’ యాత్రా సాహిత్య కర్త –డా.హెచ్.ఆర్. విశ్వాస (20 వ శతాబ్దం )

డా.హెచ్. ఆర్ .విశ్వాస కర్ణాటకలోని మా౦గలూర్ నివాసి .సంస్కృత భాష పునరుజ్జీవనం కోసం బాగా కృషి చేశాడు .ప్రసిద్ధ  కన్నడ రచయిత భైరప్ప రాసిన ‘’ఆవరణ ‘’ను సంస్కృతం లోకి అనువాదం చేసి సాహిత్య అకాడెమి పురస్కారం పొందాడు .’’సంభాషణ సందేశ ‘’ సంస్కృత మాసపత్రిక 5ఏళ్ళు నడిపాడు .సంస్కృత భారతి సంస్థ కు అఖిలభారతీయ ప్రాక్ శిక్షణాప్రముఖ్,ప్రకాశనా ప్రముఖ్ గా చాలాకాలం పని చేశాడు  .2011 జనవరి లో మొదటి ప్రపంచ సంస్కృత గ్రంథ ఉత్సవం వర్కింగ్ కమిటీ సభ్యునిగా సేవలందించాడు .రాష్ట్రీయ సంస్కృత సంస్థాన్ వారి సంస్కృత పాఠాల బోధనలో టీచర్ గా ఉన్నాడు. వీటిని   డి.డి.భారతి ,జ్ఞాన్ దర్శన్ కేంద్రాలు ప్రసారం చేశాయి .’’హోస దిగంత’’పత్రికలో ప్రతివారం ‘’సంగత ‘’ శీర్షిక నిర్వహించాడు .కర్నాటక ప్రభుత్వ౦ ప్రచురించే 5,6,7తరగతుల సంస్కృత పుస్తకాల సిలబస్ కమిటి సభ్యుడుగా ఉన్నాడు .

విశ్వాస సంస్కృతం లో ఏం ఏ చేసి కువెంపు యూనివర్సిటినుండి డాక్టరేట్ తోపాటు ‘’విద్వత్ డిగ్రీ’’ పొందాడు .భార్య శాంతలకూడా సంస్కృత భారతిలో పని చేస్తుంది .సంస్క్రుతానువాదం’’ ఆవరణ ‘’కు ఆరునెలలు పట్టింది .2008 నవంబర్ లో ఆవిష్కరణ జరిగింది .ఈయన కన్నడ పుస్తకం ‘’మత్తే హోత్తు హీబ్రూ హనాతే’’ను సంస్కృత పండితుడు  జి .వెంకట సుబ్బయ్య ఆవిష్కరించాడు.2006లో ఇది బెస్ట్ సెల్లర్ అయింది .భైరప్పరాసిన ‘’పర్వ ‘’ను కూడా సంస్కృతం లోకి అనువదించబడి 2012లో విడుదలైంది ..’’మార్జాలస్య ముఖం దృష్టం ‘’అనే నాటికల సంపుటి కి  సాహిత్య అకాడేమి నుంచి  బాలసాహిత్య పురస్కారం 2013లో అందుకొన్నాడు  .సంస్కృతం లో ‘’అప శ్చిమః పశ్చిమే’’అంటే’’ తూర్పు వాడు పశ్చిమం ‘’లో అన్న సంస్కృత యాత్రా సాహిత్య౦ ,’’హేమచ్ఛటికా’’  (స్వర్ణ మృచ్ఛకటిక),’’ సంస్కృత బోధకుల హాండ్ బుక్ గా’ కౌశలబోధిని’’  ‘’ఆవరణ ‘’రాశాడు .కన్నడం లో రెండుపుస్తకాలు తెచ్చాడు .అనాలిసిస్ ఆఫ్  సెన్టేన్న్సేస్ ఇన్  సాంస్క్రిట్’’అనే పరిశోధనా పత్రం రాశాడు .

333 –సంస్కృత వ్యాప్తి చేసిన ఆర్య సమాజ ఆచార్య –పండిత గోపదేవ్ (1896-1996)

పండిత గోపదేవ్ గుంటూరు జిల్లా తెనాలి తాలూకా కూచిపూడి గ్రామములో కావూరి రామయ్య, అచ్చమాంబ దంపతులకు 1896, జులై 30 న జన్మించాడు. గోపదేవ్ సామాన్య కర్షక కుటుంబములో పుట్టాడు. చిన్నతనములో పొలం పనులు చేసుకుంటూ తండ్రికి చేదోడుగా ఉండేవాడు. కొంత వయస్సు వచ్చిన తర్వాత స్వంత ఆసక్తితో అక్షర జ్ఞానం సంపాదించాడు. చదువు మీద జిజ్ఞాస పెరిగింది. బెల్లంపల్లి వెంకటనారాయణ వద్ద చదువుకొని ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కూడా పొందాడు. 1922లో గుంటూరు జిల్లా బోర్డు ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయునిగా చేరాడు. ఉద్యోగములో చేరిన కొత్తలోనే పెళ్ళి జరిగింది. భార్య వివాహము జరిగిన కొద్ది కాలానికి చనిపోయింది. శేషజీవితం బ్రహ్మచర్యములోనే గడపాలని దీక్ష బూనాడు.

సంస్కృత విద్య
కూచిపూడి దగ్గరలోని అమృతలూరు లో సంస్కృత పండితులను ఆశ్రయించి పంచకావ్యాలను, నాటక సాహిత్యము చదివాడు. కావూరు సంస్కృత పాఠశాలలో తర్క, మీమాంస శాస్త్రములు చదివాడు. వేద వేదాంగములు అభ్యసించడానికి పండితులను కోరగా నిరాకరించబడ్డాడు. కేరళ, లాహోరు, వారణాసి పర్యటించి, విసిగి చివరకు ఢిల్లీ లో స్వామి శ్రద్ధానంద స్మారక విశ్వవిద్యాలయములో 1927లో విద్యార్థిగా చేరాడు. అచటనే ఉపనయన సంస్కారం జరిగింది. గోపయ్య గోపదేవ్ శాస్త్రిగా మారాడు. విద్వాంసుల వద్ద వేదోపనిషత్తులు క్షుణ్ణంగా చదివి అవగాహన చేసుకున్నాడు. ఆదర్శవంతమైన విద్యార్థిగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. లాహోరు లోని ఉపదేశక విశ్వవిద్యాలయములో చేరి అచట స్వతంత్రానందస్వామి వద్ద సంస్కారవిధి, తర్కము, మీమాంస, వేదానంద స్వామి వద్ద వ్యాకరణము నేర్చుకున్నాడు. అచటనే ఆర్యసమాజ పరిచయం, ప్రవేశం జరిగాయి. దర్శన వాఙ్మయం చదివే కోరికతో పోఠోహోర్ గురుకులము చేరి పండిత రామోపాధ్యాయుల వద్ద శిష్యుడిగా చేరాడు. 1933లో జగద్గురు కంచికామకోటి పీఠాధిపతులు శ్రీ చంద్రశేఖరేంద్ర సరస్వతీ స్వాముల పరిచయముతో పీఠాధిపతుల వద్ద వేదాంత దర్శనము చదివే భాగ్యము కలిగింది.

ఆర్య సమాజము
తరువాత స్వగ్రామము కూచిపూడి చేరి, పండిత గంగాప్రసాద్ ఉపాధ్యాయ ప్రోత్సాహముతో వైదిక ధర్మాన్ని, వైదిక సంస్కృతినీ ప్రచారం చేయాలనే ఆశయముతో 1939లో ఆర్య సమాజము స్థాపించాడు. తెలుగు నాట అనేక ప్రాంతాలలో ఆర్యసమాజాన్ని గురించి, మహర్షి దయానంద సరస్వతి సందేశాల గురించి ప్రచారము చేశాడు. అనేక చోట్ల ఆర్యసమాజాలు స్థాపించాడు. కూచిపూడిలో 1946లో మహిళా ఆర్యసమాజము కూడా స్థాపించి స్త్రీలకు వేదాభ్యాసము చేశాడు. హైదరాబాదులో దయానంద సరస్వతి ఉపదేశక విద్యాలయములో ఉపదేశకునిగా పనిచేసి డెబ్బది పైగా గ్రంథాలు రచించాడు.

పురస్కారాలు
1922లో దయానంద సరస్వతి వారి పురస్కారము పొందాడు. ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ “కళాప్రపూర్ణ” బిరుదుతో గౌరవించింది.

మరణం
నిస్వార్ధముగా వైదికథర్మ ప్రచారానికి జీవితము అంకితము చేసిన గోపదేవ్ 1996, అక్టోబర్ 22 న మరణించాడు.

334-అముద్రిత సంస్కృత కావ్యకవి –తెలకపల్లి విశ్వనాథ శర్మ (1940-2016)

తెలకపల్లి విశ్వనాథ శర్మ ప్రముఖ సంస్కృతాంధ్ర పండితులు.[1]

జీవిత విశేషాలు
ఆయన ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుంచి 1963లో సంస్కృత విభాగంలో, ఎం.ఏ గోల్డ్‌మెడల్ పొందిన తొలి వ్యక్తిగా వినుతికెక్కారు.[1] ఆయన హైదరాబాద్ లోని ఆంధ్ర ప్రాచ్య కళాశాలలో సంస్కృత ఉపన్యాసకుడిగా పనిచేశారు. తర్వాత 1965లో మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా పాలెం ఓరియంటల్ కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేసి 1993లో పదవీ విరమణ చేశారు.[2] ప్రాకృతం, తెలుగు, సంస్కృతం, గ్రీకు సహా ఇతర విదేశీ భాషలపై పట్టు ఉన్న విశ్వనాధ శర్మ సంస్కృతాంధ్ర కవితలు అముద్రితంగానే ఉన్నాయి. దూరదర్శన్‌లో కొన్నేళ్ళపాటు విశ్వనాధ శర్మ భాషణలతో పాటు శివపురాణ కార్యక్రమం నిర్వహించారు. అవి బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. సంస్కృత గ్రంథాలను తెలుగులోకి అనువదించడంలో ఘనాపాఠీగా పేరున్న ఆయన రాసిన పరాశర మాధవీయం, కాళిదాస జ్యోతిష గ్రంథం బహుళ ప్రాచుర్యం పొందాయి.

మైసూరులోని దత్తపీఠాథిపతి శ్రీ గణపతి సచ్చిదానంద స్వామి ఆశ్రమంలో విశ్వనాథశర్మ దాదాపు ఐదు సంవత్సరాలు సంస్కృతం బోధించారు.[3] అనేక గ్రంథ, శాస్త్రాలను సంస్కృతం నుంచి తెలుగులోకి అనువదించాలన్న ఆయన తృష్ణను మాజీ డిజిపి అరవిందరావు నెరవేర్చారు. అరవిందరావు చేయూతతో అనేక సంస్కృత గ్రంథాలను, విశ్వనాథశర్మ తెలుగులోకి అనువదించారు.[1]

వ్యక్తిగత జీవితం
ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు, ముగ్గురు కుమార్తెలు ఉన్నారు. ఆయన మే 10 2016 న మరణించారు.

335-వీరశైవ గురుకుల స్థాపకులు సంస్కృత సాహిత్యోసకులు –శ్రీ చిదిరె మఠం వీరభద్ర శర్మ (1906-1948)

చిదిరెమఠం వీరభద్రశర్మ ఆధ్యాత్మికవేత్త,వీరశైవ గురుకుల స్థాపకులు,బహుభాషాకోవిదులు,విభూతి అనే సారస్వతపత్రికా స్థాపకులు, శ్రీ జగద్గురు విశ్వారాధ్య పీఠాధ్యక్షులు.

బాల్యం,విద్యాభ్యాసం
శ్రీ వీరభద్ర శర్మగారు నల్గొండ జిల్లాలోని చర్లపల్లె అను గ్రామమున, వీరశైవమతము నందు గురు వర్గమునకు చెందిన మాహేశ్వర శాఖలో సం.1906లో శ్యామలాంబ, నాగభూషణు నామాంకితులగు దంపతులకు జన్మించిరి. తల్లిదండ్రులకు వీరు ఏకైక పుత్రులు. వీరికొక కనిష్ఠ సోదరిమాత్రము ఉండెను. నల్గొండ జిల్లాలోని 70 గ్రామాలకు చిదిరెమఠము కుటుంబమువారె మఠస్థులుగా ఉండిరి. 14 ఏండ్లు వయస్సు వచ్చులోపలనే తల్లితండ్రులు చనిపోవుటచేతను, జ్ఞాతులు, బంధువులు వీరి ఆస్తులను అపహరించుటచేతను, మరికొంతకాలమునకు వివాహితాయిన సోదరికూడ మరణించుటచేతను ఆదరించువారే లేక చిన్నతనమున బహుకష్టములకు లోనయిన శర్మగారు జన్మస్థలమును విడిచి హైదరాబాదు, నీరడగుంభ, నారాయణపేట మున్నగు తవులకేగి వీరశైవుల ఇండ్లలో భిక్షాటన మొనర్చుచు, సంస్కృత విద్యాభ్యాసము గావించిరి. త్వరలోనే వీరు కావ్యనాటక అలంకార సాహిత్యము సంపాదింపగలిగి వీరి తెలివితేటలకు, నైపుణ్యమునకు సంతసించి హైదరాబాదులో హైకోర్టు వకీలుగా నుండిన శ్రీ దేశ్ ముఖ్ బాబూరావు గారు, శ్రీ మహంతుమఠము చెన్నబసవయ్య అను వారు వీరిని ఆదరించిరి. 18 ఏండ్లకే సంస్కృతముతో పాటు ఆంధ్ర, కర్ణాటక భాషలయందు పాండిత్యమును సంపాదించిరి.

ఆధ్యాత్మిక పరిమళం
1922సం. ప్రాంతమున శ్రీ శివకోటి వీరభద్రయ్య అను మహేశ్వరులు- పరమశివభక్తి సంపన్నులు పెక్కుదివ్య క్షేత్రములు సేవించి ద్వాదశజ్యోతిర్లింగములలో ఒకటి అగు వైద్యనాధేశ్వరలింగమును అభిషేకమొనరింపబోవ అచ్చటి బ్రాహ్మణులు ప్రతిఘటించిరట. అందుపై వీరశైవులకు వేదాధికారము కలదా, లేదా అను విషయమున వాదాములు కలిగి అవి న్యాయస్థానముల కూడ నెక్కెనట. ఈ వివాదపరిష్కారవిషయమున నిజాము హైకోర్టువారు 1923-24సం.లో ఒక పండితసభనేర్పరచిరి. అదివరకు కాశీక్షేత్రములో విద్యనభ్యసించి వేదతీర్ధ పట్టము పొంది, ధార్వాడజిల్లాలో చౌడదానపురమఠాధ్యక్షులుగా నుండిన శ్రీ విరూపాక్షఒడయరు మహాస్వాములవారు పండితసభలో వీరశైవపక్షమున ప్రధాన పండితులుగా నుండిరి. అప్పుడు ప్రమాణ గ్రంధపరిశీలనాదికములలో వారికి శ్రీ వీరభద్రశర్మగారు కూడ తోడ్పడుచుండిరి. తుదకు హైకోర్టు వారు వీరికి అనుకూలముగా తీర్పు నిచ్చుట వలన, శ్రీ వీరభద్రయ్య గారు శ్రీ వీరభద్రశర్మ గారి చాకచక్యమునకు మిక్కిలి సంతసించి కాశీ క్షేత్రమునకు పోయి చదువుటకు సంస్కరించిరి. అటుపై వీరు విద్యాభ్యాసమొనర్చి స్మృతితీర్ధ, కావ్యతీర్ధ, ధర్మాచార్య, సాహిత్యవిశారద మున్నగు పట్టపరీక్షలందు కృతార్ధులయిరి. 1929 వ సం.లో వీరు హిమాలయము లకు సుమారు 500 మైళ్ళు కాలినడక సాగించి ఆయా విషయములను వివరించు నొక గ్రంధుము కూడా వ్రాసిరి. వీరు బ్రాహ్మీ లిపియందు అనేక దుర్గమ శాసనములను వీరు పఠించి ప్రకటింపగలిగిరి.

హిమాలయము నుండి తిరిగి రాగానే, కొంతకాలము యాదగిరి అందలి శంకరసంస్కృత కళాశాల అధ్యక్షులుగా పనిచేసిరి. అటు తరువాత శ్రీమటికె నాగయ్య అను భక్తవరులు దానపూర్వకముగ నొసగిన ధర్మనిలయమున వీరు వీరశైవగురుకులమున, శైవభారతీభవనమును సికింద్రాబాదులో నెలకొల్పి వీరశైవ విద్యార్ధులకు ఉచితముగా విద్య చెప్పుచుండిరి. అందే శివధర్మ గ్రంధమాలికను కూడ స్థాపించి వీరశైవ మహాత్ములు, రేణుక విజయము, శ్రీకరభాష్యము, శివపంచస్తని మున్నగు గ్రంధములు పదకొండు ప్రకటించిరి. బహుధాన్య సంవత్సర మహాశివరాత్రి దినమున విభూతి అను పేరుతో ఒక సారస్వతపత్రికను ప్రారంభించి రమారమి 4 సం. నిర్వహించి శైవమతసేవచేసిరి. వీరు బ్రహ్మ చర్యమును చేపట్టిరి.

జీవితకాలములో ఆహారవిహారములయందు వీరు పెక్కు నియమములు పాటించిరి.నెలకొక దినము మౌన వ్రతము పాటించుచుండిరి.ఆరోగ్యము చెడిన చివరి 8 కొద్ది నెలలు ఆహారమును విసర్జించిరి గాని స్నాన జప పత పాద్యనుష్ఠానముల నొక్కింతయు విరమింపరయిరి.25-1-1948న శ్రీ వీరభద్ర శర్మగారు 42వ ఏట నే సిద్ధిపొందారు .

336-శ్రీ దత్త పీఠ విద్యాధికారి- శ్రీ కుప్పా వేంకట కృష్ణమూర్తి (20వ శతాబ్దం )

భారతీయ వేదాలలో అన్నీవున్నాయి. అని అందరు అంటుంటారు. కాని వెలికి తీసి సామాన్య ప్రజలకు తెలియ జేయడాని కొందరు కృషి చేస్తుంటారు. వారిలో కుప్పా వేంకట కృష్ణమూర్తి గారు ఒకరు.; .

ఉద్యోగము
కుప్పా వేంకట కృష్ణ మూర్తి గారు గణిత శాస్త్రంలో మాస్టర్ డిగ్రీ చేసి, బ్యాంకు ఉద్యోగంలో చేరారు. ఇతని తండ్రి కుప్పా లక్ష్మణావధాని. తరువాతి కాలంలో ఆయన శ్రీజనార్దనానన్ద సరస్వతీ స్వామి వారిగా ప్రసిద్ధి చెందారు. తండ్రి నుంచి వారసత్వంగా లభించిన వేద విద్వత్తు ఆయనను బ్యాంకు వుద్యోగంలో నిలవనీయ లేదు. ఆధునిక విద్య, ఉపాధి మార్గం నుంచి వేదాల వైపు నడిపించింది. ఫలితంగా ఆయన 37వ ఏటనే బ్యాంకు ఉద్యోగం నుంచి స్వచ్ఛంద పదవీ విరమణ చేశారు. అప్పటి నుంచి వేద పరిరక్షణ, వేద విజ్ఞాన వ్యాప్తికి నిరంతరం కృషి చేస్తున్నారు. తెలుగు, ఆంగ్ల, సంస్కృత భాషల్లో పట్టు ఉండటం వల్ల వేద విజ్ఞానాన్ని సామాన్యులకు అర్థం అయ్యే రీతిలో అందించే మహాత్తర కార్యక్రమం చేపట్టారు.

ఆధునిక – వేద విజ్ఞానాల సంగమం
అటు ఆధునిక విజ్ఞానం, ఇటు వేద విజ్ఞానాల మేలు కలయికగా ఉండే కృష్ణమూర్తి అవధూత దత్తపీఠంలో విద్యాధికారిగా, ట్రస్టీగా పనిచేశారు. 1986లో శ్రీదత్తదర్శనం చిత్రానికి సంభాషణలు కూడా రాశారు. ఆ తరువాత దశాబ్ద కాలం క్రితం వేదాలపై శాస్త్రీయ పరిశోధన సంస్థ (ఐసర్వ్) ను స్థాపించి వేదాల వికాసానికి విశేషంగా కృషి చేస్తున్నారు. ఆ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ఇప్పటి వరకు 36 జాతీయ సమ్మేళనాలు రచించారు. 30కి పైగా ఆధ్యాత్మిక, వైజ్ఞానికి గ్రం«థాలు ప్రచురించారు. 11 ఆధునిక వైజ్ఞానికి సంస్థలతో అవగాహన ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుని ఆయుర్వేదం, పాణినీయ వ్యాకరణం ద్వారా నూతన కంప్యూటర్ లాజిక్ ఆవిష్కరణ, నవీన వైజ్ఞానిక రీతులలో పురాతన సంఘటనల కాలనిర్ణయం, సనాతన భారతీయ గణితం, భారతీయ ఖగోళ శాస్త్ర, వైదిక పద్ధతుల్లో భూకంపాది ఉత్పాతాల నిర్ణయం, అధర్వణ వేద పరిశీలన వంటి పరిశోధన ప్రాజెక్టులను అవిశ్రాంతంగా నిర్వహిస్తున్నారు

30 గ్రంథాల రచన
ఆంధ్ర, ఆంగ్ల, సంస్కృత భాషల్లో ఆయన ఇప్పటి వరకు 30 గ్రంథాలు రచించారు. యోగావశిష్ఠ హృదయం నాలుగు గ్రం«థాలు తెలుగు వచనం, ఆంగ్లంలో కూడా రచించారు. గురు తత్వ, గురు సచ్చిదానంద సద్గురు చరిత్ర, అధ్యాయ శ్లోకావళి, యోగ తారావళి, రుద్ర ప్రపంచ సత్వం ఆయన రచించిన

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు – 20

1-బ్రహ్మశ్రీ బులుసు కామేశ్వర సోమయాజి -2

   సౌమ్యులైన శ్రీ కామేశ్వర సోమయాజి గారి దంపతులు సంభాషించేటప్పుడు కళ్ళల్లో కాంతులు పెదవులపై చిరునవ్వు దర్శనమిస్తాయి .అందరు ఆహితాగ్నుల భార్యలకంటే సోమయాజిగారి భార్య సావిత్రిగారు శ్రౌత ధర్మం పాటించే వారి జీవితాలలో ఉన్న సూక్ష్మ విషయాలు కూడా తెలియజేసేవారు . ఈ దంపతులు అగ్నిహోత్రం చేసే పవిత్ర పరికారాలను చూపించేవారు .అగ్ని హోత్రం ఆరిపోతే ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకొని మళ్ళీ వెలిగించేవారు .అగ్ని హోత్రం తో తమకున్న గాఢ అనుబంధాన్ని సవివరంగా తెలియ జేసేవారు .సోమయాజిగారికి ఉన్న విజ్ఞానం  సావిత్రిగారికీ ఉండేది .ఈ దంపతులు 35ఏళ్ళు నిరాటంకంగా అగ్ని హోత్రారాధన చేసిన ధన్యజీవులు .ఇంటర్వ్యు చేసేవారొస్తే వారికి కాఫీ టీ కొబ్బరి నీళ్ళు ఇచ్చి సంభాషించేవారు .అన్నవరం లోని కపిలవాయి రామ శాస్త్రి గారి పత్ని శ్రీమతి మారుతి గారికి ఎలాంటి సంభాషణా చతురత, విషయ స్పష్టీకరణ ఉందో సావిత్రిగారికి కూడా ఉన్నది .మగవారితో చక్కగా మాట్లాడుతూ అడిగిన ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానం అందించటం లో వీరిద్దరూ దిట్టలు..

 కామేశ్వర సోమయాజిగారు సుమారు 30 శ్రౌత కార్యక్రమాలకు ఆహ్వాని౦పబడ్డారు .వీటిలో వాజపేయం ,పౌ౦డరీకం ,చయనాలు కూడా ఉన్నాయి .కొన్నిటిలో ఋత్విక్కుగా ,అధ్వర్యునిగా కూడా ఉన్నారు .వీరి దగ్గర చదువుకున్న శిష్యులెవరూ తైత్తిరీయాన్ని పూర్తి చేయలేకపోయారు.సోమయాజిగారు 30మందికి పైగా విద్యార్ధులకు విజయవంతంగా స్మార్తం నేర్పారు .80ఏళ్ళు దాటినాకూడా ,ఇంకా నేర్పుతూనే ఉండటం  విశేషం .వీరంతా హైదరాబాద్,ఇతర ప్రాంతాలలో  స్మార్త పండితులుగా పేరు తెచ్చుకొన్నారు .కామేశ్వర సోమయాజి గారి  వేద విధానం ఆంద్ర దేశమంతటా  అవిచ్చిన్నంగా కొనసాగుతోంది.అది ఆయనకు దక్కిన గొప్ప అదృష్టం .2010లో కామేశ్వర సోమయాజిగారు 84 వ ఏట మరణించారు .నేదునూరు పరిధిలో శ్రీరామపురం ,వ్యాఘ్రేశ్వరం అగ్రహారాలలో కామేశ్వర సోమయాజిగారే చిట్టచివరి ఆహితాగ్ని .మిత్రనారాయణగారు ఈ పరిధికి వెలుపల ఉన్న ఆహితాగ్ని .

2-శ్రీ పుల్లెల లక్ష్మీనారాయణ సోమయాజులు గారు (1920-1999)

వ్యాఘ్రేశ్వార అగ్రహారం లో 1960లో స్థిరపడిన మూడవ ఆహితాగ్ని శ్రీ పుల్లెల లక్ష్మీ నారాయణగారు .కౌండిన్య గోత్రీకులు .1920లో వసిష్ట గోదావరి తీరం లోగన్నవరం కాలువ ప్రక్కనున్న నరేంద్ర పురం లో జన్మించారు .1970లో అగ్నిస్టోమం చేసి పుల్లెల లక్ష్మీనారాయణ సోమయాజులయ్యారు.అర్ధాంగి కామేశ్వరిగారు సోమి దేవమ్మ అయ్యారు .ఆహితాగ్ని తండ్రిగారికి ఈయన ఒక్కరే కుమారుడు .తొండవరం లోని మేనమామ శ్రీపాద లక్ష్మీనరసింహ సోమయాజి గారు లక్ష్మీనారాయణ గారు శ్రౌతం  నేర్వటానికి గొప్ప ప్రేరకులయ్యారు .

 గంగలకుర్రుకు దక్షిణాన ఉన్న  తొండవరానికి చెందిన ఆహితాగ్ని గారి మనవరాలు శ్రీమతి కామేశ్వరి గారినిచ్చి లక్ష్మీనారాయణగారికి వివాహం చేశారు .వివాహం 1936లో వైనతేయ గోదావరినది గుర్రపు నాడ లాగా వంపుతిరిగిన చోట ఆమెకు 10.ఆయనకు 16 వయసులో జరిగింది .ఈ దంపతులకు నలుగురుపుత్రులు ,నలుగురు పుత్రికలు .కుమార్తెలెవ్వరికీ వేదపండితులతో వివాహం కాలేదు .కుమారులెవరికీ కూడా వేదం అబ్బలేదు ..మధ్య వయసు దాటిన ఈ దంపతుల కుమారులు ఆర్ధిక బాధలనుభావించారు .తండ్రిగారి లాగే తామూ ఆహితాగ్ని కావాలనుకొన్న లక్ష్మీనారాయణ గారు అగ్నిహోత్రం ఏర్పాటు చేసుకోవటానికి ఒక ప్రత్యేక ఇంటికోసం ఎదురు చూశారు .

   వ్యాఘ్రేశ్వరానికి దక్షిణాన ఉన్న చోట భార్య కామేశ్వరిగారి అక్కగారు వీరు౦డటానికి ఒక నివాసం ఏర్పాటు చేస్తే కుటుంబాన్ని 1962లో అక్కడికి మార్చారు . ముక్కామల ,నేదునూరు,శ్రీరామ పురం లు  వ్యాఘ్రేశ్వరానికి ఎలా దగ్గరో, శ్రౌతానికి ఏ విధంగా ఇబ్బంది లేకుండా ఉంటుందో ఇదీ అలాగే ఉన్నది .దువ్వూరి యాజులుగారి పౌండ రీకం ,బాబళ్ళ శాస్త్రిగారి’’అరుణ కేతుకం ‘’ లంకా  బులుసు వారల యజ్ఞాలు చాలా ప్రేరణ కలిగించాయి .

  లక్ష్మీనారాయణ ,కామేశ్వరి దంపతులు కొత్త చోట అగ్ని హోత్రం ఏర్పాటు చేసుకొని ,రెండు పూటలా అగ్ని కార్యం నిర్వహిస్తూ ,పౌర్ణమి, పాడ్యమి రోజుల్లో  ‘’ఇష్టి’’చేస్తూ ,ప్రతి సంవత్సరం ‘’అగ్రయనం ‘’చేశారు .లంకావారి లాగానే సోమ యాగం చేయటానికి చాలాకాలం నిరీక్షించాల్సి వచ్చింది .చివరికి  లంకావారు అధ్వర్యులుగా ,మిత్రనారాయణగారు ‘’బ్రహ్మణ్యులు ‘’గా ,కోనసీమలోని 18మంది  రిత్విక్కులుగా  ‘’1970లో అగ్ని స్టోమం నిర్వహించి మనోభీష్టం నెరవేర్చుకొన్నారు .

  లక్ష్మీనారాయనగారికి అగ్నిహోత్రం అన్నా ఇష్టిఅన్నా పరమ ఆరాధనా భావం .కొడుకులతో కలిసి పొదలలో , పాములభయం ఉన్న చోట్ల చప్పుళ్ళు చేస్తూఎండు కట్టెలను పోగేసి తెచ్చి అగ్నిహోత్రానికి ఉపయోగించేవారు  .ముఖ్యంగా పంటలకాలం లో అమావాస్య ,పౌర్ణమి రోజులలోను ,దీపావళి సమయం లోనూ’’ అగ్రయనం ‘’చేయటానికి చాలాఉత్సాహ పడేవారు .ఒక్కసారిమాత్రమేఅగ్నిస్టో మం ‘చేసిన వెంటనే ‘’శ్రావణ పశు ‘’చేశారు .మిగిలిన ఏ శ్రౌత కర్మల జోలికీ పోలేదు .’

  శ్రౌతం డబ్బు వచ్చే  వృత్తి అనుకోలేదు .కనుక కుటుంబ ఆర్ధికస్థితి ఎప్పుడూ వొడిడుడుకులతోనే ఉండేది.1986లో ఆయన 66 వ ఏట తిరుపతి దేవస్థానం వారి దృష్టిలో పడి వృద్ధ పండితులుగా మాత్రమే గుర్తించి వేదపఠనం లేని పెన్షన్ ఇచ్చారు .నెలవారీ డబ్బు రావటం తో కొంత తేరుకున్నారు .చివరికాలం లో రుత్విజులలేమి తో కొంత కలత చెందారు .తెలుగు పండిట్ అయిన కొడుకు ఆసరాగా నిలబడ్డాడు .1996లో కామేశ్వరీ సోమిదేవమ్మగారు 70వ ఏట మరణించారు .ఆమెతోపాటు త్రేతాగ్నులు’’ బ్రహ్మ మేధం ‘’తో పాటు దూరమయ్యాయి .ఈ బ్రహ్మమేదాన్ని శ్రీరామపురానికి చెందినదువ్వూరి యాజులుగారు ,వ్యాఘ్రేశ్వరానికి చెందిన బులుసు కామేశ్వర సోమయాజిగారు దగ్గరుండి చేయించారు .లక్ష్మీనారాయణ దంపతుల ముసలితనం వలన అంతకు  మూడేళ్ళకు ముందే అగ్ని హోత్రం ఆగిపోయింది .’’లౌకిక ఆరణి’’,స్త్రీలకు మాత్రమే ఉన్న మరొక ‘’సభ్యోక్తి ‘’అగ్నిలను మాత్రమే జాగ్రత్తగా కాపాడి ,రెండేళ్ళ తర్వాత చనిపోయినలక్ష్మీ నారాయణ సోమయాజులుగారి అన్త్యేష్టి కి  ఉపయోగించారు .వీరితో పుల్లెల వారికుటుంబం ఆత్మ విశ్వాసంగా , గర్వంగా చెప్పుకొనే ‘’వేదం లో ఉన్నాము ‘’అనే మాట కూడా దూరమై పోయింది .

 సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-10-18-ఉయ్యూరు

పాండవులకు కలియుగ రహస్యాలు చెప్పిన శ్రీ కృష్ణుడు

కురుక్షేత్ర యుద్ధం ముగిశాక ధర్మరాజు హస్తినాపురం సమ్రాట్ గా పట్టాభి షేకం జరిగాక ,ధర్మరాజు కాకుండా మిగిలిన నలుగురు సోదరులు శ్రీ కృష్ణుని సందర్శించి ,రాబోయే కలియుగ విశేషాలు వివరించమని ప్రార్ధించారు .సరే అన్న ఆయన తాను  నాలుగు బాణాలు నాలుగు దిక్కులకు సంధిస్తానని ,వాటిని  వెంబడించి ఒక్కో దిక్కులో బాణం పడి ఉన్న ప్రదేశాన్ని గుర్తించి అక్కడ తాము ఏమి గమనించారో తిరిగి వచ్చి తెలియ జేయమని చెప్పాడు .అలాగే పాండవులు నలుగురు బాణాలు వెళ్ళిన తలో దిక్కుకు బయల్దేరి వెళ్ళారు .

  ముందుగా అర్జునుడు వెళ్ళిన దిక్కులో ఒక కోయిల మధురంగా గానం చేస్తూ కాలికింద కుందేలును  పొడుచుకు తింటూ అతి ఆనందంగా కనిపించింది .బిత్తర పోయిన అర్జునుడు ఈ విషయాన్నివెళ్లి  కృష్ణుడికి చెప్పాడు .భీముడు వెళ్ళిన దిక్కులో నాలుగు  బావులు కనిపించాయి వాటిలో మూడిట్లో నీరు నిండా ఉన్నాయి నాలుగోది నీరు లేకుండా ఖాళీగా ఉంది.పరిగెత్తుకు వెళ్లి బావకు చెప్పాడు .నకులుడు బాణంపడి ఉన్న చోటుకు వెళ్లి చూస్తే అప్పుడే పుట్టిన లేగదూడను ఒళ్లంతా ఆప్యాయంగా  దూడ ఒళ్ళంతా పుళ్ళు పడేదాకా నాకుతున్న ఆవు కనబడింది .సహదేవుడు చోసిన బాణం దగ్గర ఒక పెద్ద కొండ మీదనుంచి పెద్దబండరాయి దొర్లి పడుతూ కిందకు వస్తూ ఒక చిన్న మొక్క అడ్డం వస్తే ఆగిపోవటం గమించాడు .కవలలు కూడా తామిద్దరూ చూసిన వాటిని శ్రీ కృష్ణుడికి నివేదించారు .దీనిభావమేమి తిరుమలేశా అంటూ నలుగురు బిక్కమోహంతో బావ ను అడిగారు .ఆయన విశదంగా వివరించాడు .

 అర్జునుడు చూసిన కోయిల- కుందేలు విషయం లో రాబోయే కలికాలం లో విజ్ఞులైన వివేకులు ధనవంతులు కూడా తమ సంపదను ఆనందంగా అనుభవిస్తూ ప్రక్కనే ఉన్న పేదవారిపై దయా,దాక్షిణ్యం , జాలిలేకుండా పీడిస్తూ వారి సంపదపై బతుకుతూ రాక్షసానందాన్ని కోయిల పొందినట్లుగా పొందుతారు అని భావంగా చెప్పాడు .భీముడు చూసిన నూతుల విషయాన్ని వివరిస్తూ ప్రక్కన అతి పేదవాడున్నా  వాడికి గుక్కెడు నీళ్ళు అందించి దాహం తీర్చాలన్న ఆలోచన రాని వారు కలియుగం లో ఉంటారు అనిచెప్పాడు.నకులుడు చూసిన ఆవు దూడ విషయం లో   –కలియుగం లో తమ తలిదండ్రులు అతి ప్రేమతో గారాబంగా పిల్లలను పెంచి చెడగొడతారుఆవులాగా అన్నాడు .అతిప్రేమతో నాకుతూ తనపిల్లకు పుళ్ళు పడ్డాయని కూడా గ్రహించని ఆవులాగా ,పుత్ర వ్యామోహం, సంతానం పై అతి ప్రేమ పిల్లలను చెడ  గొడతాయన్నాడు .సహదేవుడు  చూసిన దొర్లే కొండమీది రాయి –కలియుగం లో మానవులు నైతిక విలువలు కోల్పోయి బండరాయిలాగా పై స్థాయినుంచి పతనం చెందుతూ ,చివరికి ఆబండరాయి చిన్న మొక్క అడ్డురావటం తో ఆగిపోయినట్లు భగవద్భక్తి, భగవన్నామం వలన పతనం నుంచి కాపాడుకొంటారన్నాడు . అని కలియుగ రహస్యాలు వివరించాడు శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మ.

 మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -19-10-18-ఉయ్యూరు    

‘’నో- నో- స్టాపిట్- స్టాపిట్ ‘’

ఒసే సీతా ఓసారి రావే .పక్కింటి మామ్మగారి కేకలాంటి పిలుపు .’’ముసిలీ !సీత అనిపిలవోద్దని లక్షన్నర సార్లు చెప్పా .సీత్ అని పిలవమని లక్షన్నోక్క సార్లు నోరెత్తి మొత్తుకున్నా.అసలెందుకు పిల్చావ్ ?

‘’ఏంటే తెగ రెచ్చిపోతున్నావ్ .సీతమ్మ తల్లి పేరు కావాలని నేను మీ నాన్నతో పెటిస్తే  ఇప్పుడేంటి ఈ నీలుగుడు ?

‘’’సీతా సావిత్రి కాలం చెల్లిపోయింది .యువత ఏది చేస్తే అది చెల్లుబాటు .మీ పెత్తనం ఇక సాగదు.ఖబడ్దా ర్’’

‘’ఒసే సావిత్రి ఎక్కడ చచ్చావ్ .ఇందాకట్నించి పిలిచి చస్తుంటే రావేమే ‘’

‘’బామ్మోవ్ !నీపిలుపు కు నేను పలకనని  ఎప్పుడో చెప్పా. అయినా మానవ్.’’సావ్’’అని పిలిచేదాకా పలకనని  చెప్పి చెప్పి విసుగెత్తింది ‘’

‘’సావ్ ఏంటే ? చావు లాగా .అయినా మీ ఇద్దరికీ ఇదేం పోయే కాలమే .నిక్షేపం లాంటి పేర్లొది లేసి –ఇంటావంటా లేని ముదనష్టం .’’

  వెనకింట్లో మీనాక్షి కామాక్షి తో –‘’ఎక్కడి కేడుతున్నావ్ వదినా?

  ‘’గుళ్ళో ‘’చామంతి’’ వారి పురాణ ప్రవచనానికి ‘’.

‘’ఇంకా ఈ పురాణాలు ,ఇతిహాసాలు ఎందుకే ?

‘’నువ్వెక్కడికి  సింగారించుకొని కులుకుతూ పోతున్నావ్ ‘’?

క్లబ్ లో కామారావు గారు కామకేళి పై ప్రాక్టికల్ ప్రసంగానికి .హాయిగా చేస్తూ సరదా చేస్తూ మాట్టాడతాడట .మేం వందమంది వెళ్తున్నాం .నీఖర్మ .చామంతాయన మాటల్లో ఏముంటుంది ? ధర్మం శాస్త్రం కట్టుబాట్లు ,ఒకమగాడికి ఒకటే పెళ్లాం.ధర్మం చర అంటూ బోర్ కొట్టటమేగా ?కాలం మారింది .అవన్నీ ఇక చెల్లవు .’’

‘’ఓసి నీ దుర్మార్గం కూలిపోనూ .నీకేం పోయే కాలమొచ్చిందే .పురాణాలు చేదా? ధర్మ0 విషమా ?నీతి బూతా?కలికాలం కలికాలం అంటే ఏమిటో అనుకొన్నా .నాకళ్ళ ఎదుటే అన్నీ కూలి పోతున్నాయి రో దేవుడో ‘’

‘’నీ చాదస్తం తో నువ్వు మట్టి కొట్టుకో .అక్కడ టికెట్లు కొని సీట్ రిజర్వ్ చేసుకోన్నాం. నీతో సోది పెట్టుకుంటే సాగదు .ఎవరిఖర్మ కెవరుకర్తలు ?అనుభవి0చాలమ్మా .ప్రసంగం లో కాదు ‘’సంగం’’ లోనే ముక్తి అంటాడు కామారావు ‘’

ఎదురింటాయన తన పక్కి౦టాయనతో ‘’మీ అమ్మాయికి సంబంధాలు చూస్తున్నారా సారూ ?’’

‘’మగ సంబంధం వెతకాల్సిన పనిలేదండీ ఇక .మా అమ్మాయి తన చిన్ననాటి స్నేహితురాలితో కలిసి ఉంటోంది .ఆ అమ్మాయినే పెళ్లి చేసుకొంటు౦దట .ఇప్పుడేదో తీర్పు వచ్చిందట .ఆడాళ్ళు ఆడాళ్ళను మగాళ్ళను మగాళ్ళు పెళ్లి చేసుకోవచ్చని నిజమేనా మాస్టారూ?’’

‘’నిజమేనండి .ఎవరూ ఎదురు చెప్పటానికి వీల్లేదు .స్వలింగ సంపర్కం గ్రీకు దేశం లో ఎప్పటి నుంచో ఫాషనట .అరిస్టాటిల్ ,ఆయన శిష్యుడుజగజ్జేత అలేక్జాండర్ కూడా ఆబాపతేనట  .ఆధునిక కాలం లో ఆస్కార్  వైల్డ్ ,సోమర్సెట్ మాం ,మధ్యకాల౦ లో మో సింఫనీ మాంత్రికుడు బీథోవెన్ అంతేట.’’

‘’మరి, భవిషత్తులో ఆడపిల్లలు ,మగపిల్లలు ఎలాపుడతారండీ బాబు ?పిచ్చి కుదిరింది తలకురోకలి చుట్టమన్నట్లుంది లోకం తీరు .ఏదైనా అంటే ఏదో తీర్పు అని మన నోళ్ళు నొక్కేస్తున్నారు.నాసంగతి ఇలా అఘోరి౦చిందనుకోండి .మీ అబ్బాయి కి పెళ్లి సంబంధాలుచూస్తున్నారా ?’’  

‘’మా వాడూ ఆ తానులో గుడ్డే కదండీ బాబూ .వాడు కూడా చిన్నప్పటినుంచి ఒకే కంచం లో తిని ఒకే మంచం లో పడుకున్న జిగినీ దోస్త్ ఉన్నాడట వాడికే తాళికట్టి కాపురం అఘోరిస్తాడట ‘’

‘’నాలుగు కూకలేసి ఇంట్లో కూర్చో పెట్ట లేక పోయారా ?’’

‘’నాలుగేమిటండీ .నాలుగొందల సార్లు చెప్పాం నేనూ వాళ్ళమ్మా కూడా .ససేమిరా అన్నాడు .వాళ్ళమ్మ నూతిలో దూకుతానని బెదిరించింది కూడా .’’

‘’దారికి రాలేదా ?’’

‘’రాలేదు మహప్రభో !నూతిలోనీళ్ళు పనికిరాకుండా పోతాయి .ఇంకెక్కడైనా చావు అని కుళ్ళు జోకేశాడు పైగా ‘’

వీధి అరుగు మీద కూర్చున్న ఇరుగింటి ,పొరుగింటి పెద్దాయనలో ఒకాయన –‘’ఏంటండీ చాటింపు వినిపిస్తోంది .నాకళ్ళు పెద్దగా కనిపించవు .చెవులూ అంతే.’’

‘’అదా౦డీ బాబయ్యగారూ !ఇవాళ చౌరాస్తాలో పెద్ద భోగిమంట వేస్తున్నారట .’’

‘’ఇప్పుడు భోగి పండగ రోజులు కావుగా “”?

‘’అదేదో సినిమాలో బ్రహ్మానందం తన ఇష్టమొచ్చిన రోజు దీపావళి జరుపుతానని హడావిడి చేస్తూ ‘’ఎనీ అబెక్షన్ ?’’అని సవాలు విసిరాడు చుట్టుప్రక్కల ఇళ్ళ వాళ్ళని .అలాగే ఇది. భోగి మంటకాదండీ  .మన పురాణాలు ధర్మ శాస్త్రాలు నీతిశతకాలు కాల దోషం పట్టేశాయట.వాటిని కలెక్ట్ చేసి తగలబెట్టి వినోదం చూస్తారట .’’

‘’ఇదే౦ పోయే కాలం  ?’’

‘’పొద్దున్న నేను వారించాను .’’నువ్వెవరవోయ్ కోన్ కిస్కాగాడివి ‘’అని నన్ను తన్ని తగలేశారు .’’

‘’అయ్యో పాపం .ధర్మ రక్షణ చేద్దామనుకున్న మీకు ఇంతటి పరాభవమా’’  ?.కలికాలం బాబూ కలికాలం ‘’ఇదంతా వింటుంటే రెండో ప్రపంచ యుద్ధం లో నాజీ దురాగతాలు గుర్తుకొస్తున్నాయ్ “’‘’నాజీ  దుర్మార్గాలా ?ఏదో లక్షలాది యూదుల్ని చంపారని విన్నాకాని పుస్తకాల పై కూడా పగబట్టారావాళ్ళు ?’’

‘’అవును .రాజ్య ద్రోహమని ,కమ్యూనిస్ట్ రచనలని హిట్లర్ కు వ్యతిరేకమైనవని లైబ్రరీలలో ఉన్న పుస్తకాలన్నీ లారీలకు లారీలు మోసుకొచ్చి నడి బజార్లలో డ్రమ్ములు, పిచ్చ సంగీతం హోరు లో కాల్చి పిచ్చ నవ్వు నవ్వుకున్నారురాక్షసానందం పొందారు ,యువకులు , నాజీలు .సరస్వతి ని హత్య చేశారు బాబూ –కిరాయిమూకలు ‘’

‘’ఇంటింటికీ వచ్చి ,మన ప్రమేయం లేకుండానే వీళ్ళు కూడా పూజాపుస్తకాలు ధర్మ గ్రంధాలు వ్రతకధలు  నోములపుస్తకాలు నీతి గ్రంధాలు వాళ్ళే వెతికి పట్టుకొని సంబరాలు చేసుకొంటూ తీసుకు వెళ్ళారు .సాయంత్రం ఇళ్ళల్లో వాళ్ళంతా హాజరై ఆ భోగిమంటలు చూడాలట.కడుపు మండు తోంది బాబు గారు’’.  

‘’పోయే కాలమొస్తే ఎవరాపగలరు మూర్తిగారు .అసలు ఎందుకీ చేష్టలట?’’

‘’అవన్నీ నీతి, న్యాయం ,ధర్మం, శీలం, పతివ్రతా లక్షణాలు చెప్పేవట .ఇవన్నీ ఇక ‘’చల్తానై ట’’.ప్రగతి నిరోధక పుస్తకాలట.ఆడదాన్ని ఇంట్లో కట్టి పడేసేవి ,ఒక మొగుడుకు ఒకటే పెళ్ళాం అని బోధించే వీ నట.పరాయి మగాడిని కన్నెత్తి చూడరాదని ,పరాయి స్త్రీతో సంబంధం వద్దనీ చెప్పే శుష్క వాక్యాలట.పెళ్లి అయిన అమ్మాయి మరో పరపురుషుడితో కలవరాదన్న చాదస్త పుస్తకాలట.పెళ్ళయిన మగాడు కూడా మరోస్త్రీతో అక్రమ సంబంధం పెట్టుకోరాదని బోధించే చెత్త రాతలట ‘’

‘’అయ్యో అయ్యో !మరి మన  యువత ఏమంటోంది ?’’

‘’ఏమంటుంది ?తానా అంటే తందానా అంటోంది .ఇందులో యవ్వనం లో ఉన్న యువతీ యువకులే కాదు అన్ని రకాల వయసున్న ఆడామగా కూడా ఫుల్  సపోర్ట్-.ఇదేమి కాని కాలమో ?’’

‘’మూర్తిగారూ !నా చిన్ననాటి  సంఘటన ఒకటి గుర్తుకొస్తోంది .గుంటూరు లోనో, తెనాలి లోనో ఒక లాయరు గారికి అర్ధరాత్రి ఆవేశం వచ్చి తన లాంటి భావాలున్న ఆడా మగా లతో కలిపి’’ఫ్రీ లవ్ సొసైటీ ‘’ఏర్పాటు చేశాడు .-కానీ ‘’

‘’అరే! అప్పుడు నేను పుట్టిఉంటే  ఆక్లబ్ లోబాగా  చెలరేగి పోయేవాడిని .ఎంజాయ్ చేసేవాడిని .మాబాబూ అమ్మా నన్ను లేటుగా కన్నారు .’’

‘’అందుకే మూర్తిగారు ‘’కానీ ‘’అని ఆపాను .ఆ క్లబ్ సభ్యులైన ఆడా ,మగా స్వేచ్చగా రాత్రిపూట ఎవరి పెళ్ళాలతోనైనా, ఎవరి మొగుళ్ల తో నైనా హాయిగా పడుకొని సెక్స్ కోర్కెలు తీర్చుకోవచ్చు .ఎవరూ అభ్యంతర పెట్టటానికి వీలు లేదని  రూల్స్ కూడా పెట్టుకున్నారు .ఒక నెల అయ్యే సరికి అసలు పెట్టిననాయనకు చుక్కలు చూపించారు మిగతావాళ్ళు .ఆయన పెళ్ళాన్ని రోజూ రాత్రిళ్ళు మిగిలినవాళ్ళు హాయిగా వాడుకొన్నారు. కాని వాళ్ళ పెళ్ళాలను ఈయన దగ్గర పడుకో బెట్టకుండా ఏదో సాకు చెప్పేవారు .దిమ్మతిరిగి బొమ్మ కనబడింది గురూ గారికి .అంతే అర్ధాంతరంగా క్లబ్ రద్దు చేశాడు ‘’

‘’మీరు అన్నీ  ప్రత్యక్షం గా చూసినట్లు చెప్పారు .మీక్కూడా సభ్యత్వం ఉండేదా బాబుగారూ ?””

‘’లేదు నాయనా ,కర్నాకర్నీ విన్నా .పేపర్లన్నీ అప్పుడు కొళ్ళయి కూశాయి .అంత సీన్ నాకు లేదు బాబూ ‘’.

ఎదురింట్లో మామగారితో కొత్తల్లుడు ‘’మామగారూ! నా బెడ్ రూమ్ బాగా అన్ని సౌకర్యాలతో కట్టించారు బాగుంది .కానీ ‘’

‘’ఏమైంది బాబూ !ఇంకా ఏమైనా మార్పులు చేయించాలా ?’’

‘’అవును .మీఅమ్మాయితో కాపురానికి అది భేషుగ్గానే ఉంది .కాని నాకోసం వచ్చే లేడీస్ కి అది సరిపోదు .దీనికి ఎటాచ్ చేస్తూ ఇంకోటి ఇల్లాగే కట్టించండి ‘’

‘’అదేమిటల్లుడూ !అమ్మాయి కాపురం బుగ్గి చేస్తావా ?’’

‘’కాదండీ .ఈ మధ్య తీర్పు వచ్చి౦దిగా .భార్య అనుమతి తో పరస్త్రీ తో సంబంధం పెట్టుకోవటం నేరం కాదని .మీ అమ్మాయి అంగీకారం తోనే నా పని చేస్తాను .చదూకున్న అమ్మాయి కనుక అఫ్కోర్స్ ఒప్పుకుంటుంది .ఒప్పుకుంటేనే సాహసిస్తా .ఓకేనా మామయ్యా ?’’

‘’చస్తానా !నీ ఏడుపేదో నువ్వేడు .’’అసహనంగా మామ .

పక్కింట్లో అత్తగారితో కొత్తకోడలు –‘’అత్తయ్యా ! బెడ్ రూమ్ బాగుంది .మీ అబ్బాయికి  నాకు గ్రాండ్ గా ఉంటుంది- కానీ’’

‘’సందేహం ఎందుకమ్మా !చెప్పు “”

‘’నాకు మీ అబ్బాయికాక ఇంకేవరితోనైనా పడుకోవాలనిపిస్తే మరొక బెడ్ రూమ్ ఉంటే బాగుంటు౦ది కదా అని.మామయ్యగారు లేరాయె .పెత్తనమంతా మీదేనాయే .నా కోరిక తీర్చరా ?అదైనా మీ అబ్బాయి ఇస్టపడితేనే వేరేవర్నైనా పిలుచుకొంటాను .ఆయన డిస్టర్బ్ కాకూడదుగా   .ఆయన క్షేమం కూడా నాకు ముఖ్యం కదా అత్తయ్యా “’

‘’నో-నో-స్టాపిట్,-స్టాపిట్ ‘’

ఏమండీ మిట్టమధ్యాహ్నం నిద్రలో ‘’నోనో స్టాపిట్ స్టాపిట్ ‘’అంటూ ఆ గావుకేకలేమిటండీ .హడిలి చచ్చాను .ప్రక్కమామ్మగారిని అడిగి ఇంత మంత్రించిన విభూది తెస్తాను రాసుకొని పడుకోండి ..’’అని మాఆవిడ అనే దాకా ‘’అది అంతా కల’’ అని నాకు తెలీనే తెలీదు.

  దసరా సరదా కోసం చేసిన ప్రయత్నమిది

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -19-10-18-ఉయ్యూరు   

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం-4

329-యతి గీతి శతక కావ్య కర్త  –మన్మోహన ఆచార్య (1967-2013)

ఒరిస్సా జహత్సింగ్ పూర్ జిల్లా లతంగ గ్రామం లో 1967 అక్టోబర్ 20మన్మోహన ఆచార్య జన్మించాడు .మాయాధర ఆచార్య తండ్రి .పార్వతి దేవి తల్లి .అతని కవిత లు –గీతామోహనం ,గీతా భారతం ,గీతా మిలి౦ద౦ ,పాలిపంచాసిక ,సుభాస చరితం ,శ్రీ శివానంద లహరిక ,యతి గీతి శతకం సంస్  సంస్కృతకావ్యం .నృత్య రూపకాలు –అర్జున ప్రతిజ్ఞా ,శ్రిత కమలం ,పాదపల్లవం ,దివ్య జయదేవం ,రావణ ,పింగల ,మృత్యు ,స్థిత ప్రజ్ఞా,తంత్రం,పూర్వ శాకుంతలం,ఉత్తర శాకుంతలం .

  జయ దేవుని గీత గోవిందాన్ని ‘’గీత గోవింద రసావలి ‘గా అనువదించాడు .అనేక పరిశోధన వ్యాసాలూ రాశాడు –శిష్టాచార,ఇండియన్ ట్రెండ్ ఆఫ్ హ్యూమన్ రైట్స్ ,యాన్ ఆల్జీబ్రేక్ ఆపరేషన్ ఇన్ వేదిక్ మాధమాటిక్స్  ,యాన్ ఎన్సైక్లో పీడిక్  డిక్షనరీ ఆఫ్ యజుర్వేదిక్ ఉపనిషత్స్ ,దిస్క్రిప్షన్ ఆఫ్ హార్ట్ ఇన్ ఉపనిషత్స్ ,తర్క వాచస్పతి మధుసూదన మిశ్ర ,మాప్ ఆఫ్ పురాణిక్ ఇండియా .

 మన్మోహన్ ఆచార్య ప్రతిభకు తగిన పురస్కారాలు పొందాడు –సాంస్క్రిట్ ఎలక్వెంసిఅవార్డ్ ,వా ణీకవి అవార్డ్ ,గీతాసారస అవార్డ్ ,భారత భారతి సమ్మాన్ ,సాంస్క్రిట్ సంగీత నాటక అవార్డ్ ,ఫెలో ఆఫ్ వాచస్పతి ,చింత చేతనా నేషనల్ బాలసాక్షి అవార్డ్ మొదలైనవెన్నో .

  మన్మోహన్ ఆచార్య 2013లో 46ఏళ్ళకే కటక్ లో మరణించాడు

330-’’శ్రీ శివ రాజ్యోదయం ‘’మహా కావ్య కర్త  –శ్రీధర్ భాస్కర్ వర్నేకర్ (1918)

  శ్రీధర్ భాస్కర్ వర్నేకర్  నాగపూర్ లో 31-7-1918 జన్మించాడు .సంస్కృతంలో అనేక కవితలు రాశాడు .అందులో అతి ముఖ్యమైన మహా కావ్యం ‘’శ్రీ శివ రాజ్యోదయం ‘’.దీన్ని యూనియన్ పబ్లిక్ సర్విస్ కమిషన్ వారు సివిల్ సర్వీస్ పరీక్షలో సంస్కృత పేపర్ రాసేవారికి పాఠ్య గ్రంథంగా నిర్ణయించారు . .ఇది సంస్కృత విభాగం లో సాహిత్య అకాడెమి  ఆవార్డ్ ను 1974 లో పొందింది .ఛత్ర పతిశివాజీ మహారాజ్  జీవితం ,త్యాగం ,రాజ్యపాలనలపై 68  కాండల సంస్కృత కావ్యం ఇది.

డా.వర్నేకర్ కు ప్రెసిడెంట్ అవార్డ్ కాళిదాస సమ్మాన్ అవార్డ్  బిర్లా ఫౌండేషన్ సరస్వతి పురస్కార్ మొ దలైన పురస్కారాలు లభించాయి .అమెరికాలోని  లోని న్యుపాల్త్జ్ లో ఉన్నన్యూయార్క్ స్టేట్ యూని వర్సిటి ఆహ్వానం పై సంస్కృత   సెమినార్ కు వెళ్ళాడు . ఈకవి సంస్కృత సాహిత్య సేవకు హర్షించిన శ్రీ శంకరా చార్య జగద్గురువులు ‘’ప్రజ్ఞా భారతి ‘’బిరుదు ప్రదానం చేసి సన్మానించారు.

  సశేషం

  దుర్గాష్టమి శుభాకాంక్షలతో

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -17-10-18-ఉయ్యూరు  .

సరసభారతి పుస్తక ఆవిష్కరణ న్యూస్ పేపర్ కటింగ్

అమెరికాలో సరసభారతి ఆధ్వర్యంలో గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ రచించిన” అణు శాస్త్రవేత్త డా శ్రీ ఆకునూరు వెంకట రామయ్య ”గ్రంథాన్ని   15-10-18 సోమవారం సాయంత్రం టేనస్సీ రాష్ట్రం నాష్ విల్ లోని  డా రామయ్యగారి స్వగృహం లో  మన శాసన మండలి సభ్యులు వైవిబి రాజేంద్ర ప్రసాద్,ఆవిష్కరించారు .  శాస్త్రవేత్తశ్రీ  వేంకట రామయ్య, దంపతులు, స్పాన్సర్  శ్రీమైనేని గోపాలకృష్ణ  శ్రీమతి భ్రమరాంబ గారు పాల్గొన్నారు -దుర్గా ప్రసాద్

ఒకేఒక చెట్టుకు 24లక్షల రూపాయల నిరంతర సెక్యూరిటీ

–అవునండీ బాబూ  నిజ్జం గా నిజం .ఈ చెట్టు సంరక్షణ బాధ్యత మధ్య ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేబట్టింది.వి ఐ పి,  వి. వి ఐ పి లకంటే ఘాట్టి భద్రతే అని పిస్తుందికదా .యస్సూఅనుమానమే లేదు సారూ .ఇంతకీ ఈ చెట్టు ఎక్కడుంది ?అంత సెక్యూరిటీ దానికెందుకు ? తెలుసుకొందాం

మీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-10-18 -ఉయ్యూరు

 

 కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు -19

ఇప్పటి వరకు సీతారామ పుర ,కామేశ్వరీ అగ్రహారాలోని ఆహితాగ్నుల గురించి తెలుసుకొన్నాం .ఇప్పుడు వ్యాఘ్రేశ్వర అగ్రహారం లోని వారి గురించి తెలుసుకొందాం .

1-బ్రహ్మశ్రీ బులుసు కామేశ్వర సోమయాజి

శ్రీరామపురం లోశ్రీ  బులుసు  చయనులు గారి గూర్చి ముందే ముచ్చటించుకొన్నాం .ఇప్పుడు ఈ ఆగ్రహారానికి కూతవేటు దూరం లో అరటి కొబ్బరి తోటల ప్రకృతిలో ఉన్న వ్యాఘ్రేశ్వర అగ్రహారం లో ఉన్న బ్రహ్మశ్రీ బులుసు కామేశ్వర సోమయాజి  గారి గురించి తెలుసుకొందాం .అమలాపురం లాక్ ఐన ముక్కామల మెయిన్ రోడ్డు దగ్గర చిన్న గ్రామం  వ్యాఘ్రేశ్వరం ఉంది .ఇక్కడి శివుని పేరు వ్యాఘ్రేశ్వరుడు కనుక గ్రామానికి ఆపేరోచ్చింది .మట్టి రోడ్డుమీదనే నడక, బండీ ప్రయాణం .సీతారామపురం నుంచి సైకిల్ మీదవస్తే పది నిమిషాలు పడుతుంది .చాలా ప్రశాంతమైన పల్లెటూరు .మోటారు కార్ల రణగొణ ధ్వనులు వినిపించవు .చాలాకాలం క్రితం ఒక బ్రాహ్మణుడికి ఇక్కడ ఒక పులి చెట్టుకింద  కనిపిస్తే, ప్రక్కనే ఉన్న బిల్వ వృక్షం ఎక్కి ప్రాణాలు కాపాడుకొన్నాడు మారేడు చెట్టుమీదే ‘’వ్యాఘ్రేశ్వర మహా పూజ ‘’చేశాడు .పూజ పూర్తయ్యే టప్పటికి కింద ఉన్న’’ పులి శివ లింగం’’ గా  మారి ఆశ్చర్యం కలిగించింది .అప్పటినుంచి ఈ ప్రదేశాన్ని వ్యాఘ్రేశ్వర పురం అన్నారు .తర్వాత వ్యాఘ్రేశ్వరం అయింది .

  ఇక్కడున్న బులుసు కుటుంబం లో  ఇద్దరు అన్నదమ్ములున్నారు .పెద్దాయన పేరు గ్రామనామమే వ్యాఘేశ్వరుడు .రెండవ ఆయనపేరు కామేశ్వర .పుల్లెల వారి కుటుంబానికి దగ్గరే వీరిల్లు .బులుసు సోదరులు ,పుల్లెల ఆయన వ్యాఘ్రేశ్వరం లో ఆహితాగ్నులు .బులుసు సోదరుల తండ్రిగారు ముంగండ లో స్కూల్ మాస్టర్ .ఆయన ఆహితాగ్నికాడు ఆయన తండ్రీ ,తండ్రి గారి సోదరులు మాత్రం ఆహితాగ్నులే .పెద్దాయన  అనంత గారు చయనం చేయటానికి  వెడితే ,సోదరులిద్దరు శ్రౌతాన్ని తాతగారు ,మేనమామల వద్ద నేర్చారు .దీనికి తోడు వీరి ఆసక్తిని రెట్టిపు చేశారు శ్రీ రెండు చింతల యాజులుగారు  అనే వ్యాఘ్రేశ్వర పూర్వ విద్యార్ధి ,మరొకరు కోనసీమ లో పుట్టిన శ్రీ కపిలవాయి యజ్ఞేశ్వర అగ్ని హోత్రుడు.

   1967 ఏప్రిల్ లో బులుసు సోదరులు ఇద్దరు అగ్ని హోత్రం ఏర్పాటు చేసుకొని రోజు విడిచి రోజు యజ్ఞాన్ని రుత్విక్కుతో కలిసి ముందుగా వ్యాఘ్రేశ్వర  ఆధానం చేస్తే , తర్వాత కామేశ్వర గారు ఆధానం చేశారు .వెంటనే వ్యాఘ్రేశ్వరుడుగారు అగ్నిస్టోమం చేసి  ‘’బులుసు వ్యాఘ్రేశ్వర సోమయాజి ‘’అయితే కామేశ్వర కూడా అగ్ని స్టోమంచేసి బులుసు కామేశ్వర సోమయాజి అయ్యారు .ఇద్దరి భార్యలు సోమి దేవమ్మ అని పించుకొన్నారు .

 పెద్దవారిన వ్యాఘ్రేశ్వరులకుఆహితాగ్ని అయిన  తాత గారి ఆస్తి ఇల్లు  సంక్రమించాయి .దీనిప్రక్కనే కామేశ్వర కూడా స్వగృహం  ఏర్పాటు చేసుకొన్నారు  .కామేశ్వరగారు అన్నగారిని  మేనమామ చేసి నట్లు  చయనం చేసి చయనులు అనిపించుకోమని ప్రోత్సహించారు .ఆయన మాత్రం తనకు ఇష్టం లేదని చెప్పి తమ్ముడినే చేయమని ప్రోత్సహించాడు .సరే అన్నాడు తమ్ముడు .తమ్ముడు కామేశ్వర చేసే ‘’అగ్ని  చయనా’’నికి కావలసిన ఏర్పాట్లన్నీ అన్న వ్యాఘ్రేశ్వరుడు గారే చేశారు.దురదృష్ట వశాత్తు అకస్మాత్తుగా వ్యాఘ్రేశ్వారు సోమయాజి గారు మరణించారు .విరక్తి పొందిన కామేశ్వర ఇక అదనపు క్రతువుల జోలికి పోకుండా  కామేశ్వర  సత్యవతి దంపతులు నిత్యాగ్ని హోత్రం తో సరిపెట్టుకున్నారు .

  కామేశ్వర సోమయాజి గారు 1926లో జన్మించి ,7వ ఏట ఉపనయం చేసుకొని,ఆరు మైళ్ళ దూరం లో ఉన్న ఇందుపల్లి లో శ్రీ రాణి హయగ్రీవ అవధాని  గారి వద్ద  ,13ఏళ్ళువేదం నేర్చారు .ఈ అవధాని గారే సామవేదం వారికికూడా మూడవ వేదగురువు  .కామేశ్వరగారు ఆపస్తంభ సూత్రాలను అన్నగారు వ్యాఘ్రేశ్వరుని వద్దనే అభ్యసించారు .వేద విద్య పూర్తి కాకమునుపే 20వ ఏట సావిత్రి గారిని పరిణయమాడారు.ఈ దంపతులకు 10 మంది సంతానం –ఆరుగురు కుమారులు నలుగురు కుమార్తెలు .బులుసు సోదరులు తమ కుమారులకు వేద౦ నేర్పలేకపోయారు.కాని కుమార్తె ను మాత్రంకామేశ్వరి అగ్రహార  వేదపండితుడు శ్రీపాద మాణిక్య అవధాని ఘనాపాటీ కు ఇచ్చి వివాహం చేసి తృప్తి చెందారు .ఆసక్తి ఉంటె ఈయన ఆహితాగ్ని కాగలడు .

  సశేషం

రేపు 17-10-18 బుధవారం  దుర్గాష్టమి  శుభా కాంక్షలతో

మీ- గబ్బిటదుర్గా ప్రసాద్ -16-10-18-ఉయ్యూరు

 శ్రీ లలితా సహస్రనామ రహస్యాలు -2

76-‘’క్షేత్ర స్వరూపా ,క్షేత్రేశీ.క్షేత్ర క్షేత్రజ్న పాలినీ –క్షయ వృద్ధి  వినిర్ముక్తా క్షేత్ర పాల సమర్చితా ‘’‘’

  సమయానుకూలంగా  క్షీణించటం శరీర ధర్మం .కాని ఉన్నంతవరకు తను నశిస్తూ ,తనలోని ఆత్మకు అక్షయమైన రక్షణ కల్పి౦చటమే శరీరం పని ..అందుకే దాన్ని’’ క్షేత్రం ‘’అంటారు .నిజానికి ఈ క్షేత్రం పరమేశ్వరి రూపమే .విశ్వం లో ఆణువణువు లోను సర్వేశ్వరి అస్థిత్వం వ్యాపించి ఉన్నట్లే ,శరీరం లోని అంగాగం లోను శ్రీ దేవి అనంత లావణ్యం వ్యాపించి  విరాజిల్లుతుంది .మానవ శరీరం లోనిసౌ౦దర్యం ,సామర్ధ్యం,శోభ లలో పరమేశ్వరి  అంశ ఉంటుంది .క్షేత్రం మనకు శరీర రూపం లో మన కర్మాను సారం దేవి తేజం లభిస్తుంది .కనుక ఈ పరమేశ్వరీవరాన్ని యధధోచితంగా ,యధేస్టం గా ఉపయోగించటం ప్రతి వివేకవంతుని కర్తవ్యంగా భావించాలి .

క్షేత్ర రూపం లో విరాజిల్లే ‘’క్షేత్ర స్వరూప ‘’శ్రీ దేవియే క్షేత్ర ‘’అధిష్టాత్రి’’ .అందుకే ఆమె ‘’క్షేత్రేశి ‘’అయింది .శరీరం క్షేత్రం అయితే ,శరీరరహస్యం తెలుసుకొన్నవాడు’’ క్షేత్రజ్ఞుడు’’ అంటారు .క్షేత్రానికీ ,క్షేత్రజ్నుడికీ తమతమ బాధ్యతలు నిర్వ హించే శక్తి క్షేత్రేశ్వరి వలన లభిస్తుంది.అందుకే ఆమెను ‘’క్షేత్ర క్షేత్రజ్న పాలిని ‘’అన్నారు .

  కేవలం క్షేత్రమే క్షీణి౦చి నశిస్తుంది  కాని క్షేత్రజ్ఞుడు ,క్షేత్ర పాలినీ నశించరు .కనుక వృద్ధి పొందేది క్షేత్రమే .పోషణలో వృద్ధి పొంది కాలక్రమం లో వాడి వడలి నశించటం క్షేత్ర ధర్మం .శరీరం లోని జీవాత్మకాని ,జీవాత్మను పెంచి పోషించి శాసించే పరమాత్మకాని  ఈ బాహ్య వృద్ధి  క్షయలను  అనుభవించరు  .అంటే పెరగరు తరగరు .శరీరం మాత్రమే ఈ రెండూ అనుభవి౦చి నశిస్తుంది .ఇలా నశించే శరీరాన్నే తాత్కాలిక ఆవాసం గా చేసుకొనేఆత్మ మాత్రం ముక్తమౌతుంది .ఈ ఆత్మ రూపం లో పరమేశ్వరి శరీరం లో ఉంటుంది .కనుకనే ఆమె ‘’క్షయ వృద్ధి వినిర్ముక్త ‘’అంటారు .

  శరీరం స్థూల వస్తువు .అందులోని మనసు ,బుద్ధి ,అహంకారం సూక్షం వస్తువులు .వీటన్నిటి సమ్మిశ్రిత రూపమే జీవాత్మ .జీవాత్మ కూడా సూక్ష్మ పరమాత్మయే .పరమాత్మ మాయా వినీలీలామయ శక్తి పరమేశ్వరి . అందుకేక్షేత్ర క్షేత్రజ్న ,క్షేత్రపాలురు  ఈ క్షేత్రేశ్వరిని ఆరాధిస్తారు .ఈ శ్లోకం లోని చివరినామం ‘’క్షేత్ర పాల సమర్చిత ‘’కు ఇదే అర్ధం అని గ్రహించాలి .నశించే శరీరం లో అనశ్వర ఆత్మ తత్వ రూపం లో ప్రతిస్టితమైన పరమేశ్వరి సాక్షాత్కారం ఎలా లభిస్తుంది ?తరువాత శ్లోకం దీనినే వివరిస్తుంది  .

77-‘’విజయా విమలా వంద్యా వందారు జన వత్సలా –వాగ్వాదినీ ,వామ కేశీ ,వహ్ని మండల వాసినీ ‘’

ఇందులో మొదటి పేరు ‘’విజయ ‘’.ఎప్పుడూ ఎవరికి విజయం లభిస్తుందో ఆమె విజయ .ఆమెను సాక్షాత్కారించుకోవటం కోసం శరీర ధారులు విజయ సాధన చేయాలి .లోపల, బయటి శత్రువులలతో పోరాడి విజయం పొందాలి .గెలిచినవారి జీవితమే సార్ధకం. ఆధ్యాత్మిక జీవితం లో లోపలి శత్రువులను అణచటం   ముఖ్యమైన విషయం .కామ క్రోధాది   వికారాలను జయించే దాకా మనశ్శాంతి ఉండదు. అంతరంగం ‘’ప్రశాంతి నిలయం ‘’అయితేనే ఆధ్యాత్మిక సిద్ధి ఆత్మ సాక్షాత్కారం లభిస్తాయి .కనుక తనపై తాను విజయం సాధించి ,తనను తాను తెలుసు కోవట౦ ఒక్కటే మార్గం .అందుకే ‘’మనోజయం జగజ్జయం ‘’అన్నారు’

   శరీరం, మనసు స్వాధీనమైనప్పుడు మనసు నిర్మలమౌతుంది .నిర్మలమైన మనస్సులో ఆత్మ లోకం  నిశ్చలమైన నీటిలో సూర్య చంద్రులు స్పష్టంగా కనిపించినట్లు కనిపిస్తుంది .ఇంద్రియాలు మనసుపై విజయం సాధించాక అంతః కరణాన్ని నిర్మలం గా ఉంచుకోగలిగితే ఆత్మానంద ప్రాప్తి సిద్ధిస్తుంది .కనుక శ్లోకం లోని రెండు నామాలైన విజయ ,నిర్మల ఈ సాధనా మార్గాలను సూచించింది .విజయం అంటే ఆత్మ విజయం .విమలం అంటే సమ్యక్ జ్ఞాన స్వచ్చ ప్రకాశం. అజ్ఞానం ఆశరీరిని ,శరీర మాయా మోహం లో పడేసే మాలిన్యం .అది తొలగి పొతే  అంతః  కరణం  విమలం ,నిర్మలం అవుతుంది.  చీకటి పోయి వెలుగు రావాలంటే భాను ప్రభ కావాలి .అలాగే జీవుడి అజ్ఞాన రూప అంధకారం జ్ఞాన ప్రకాశంగా మారటానికి పరమేశ్వరి కృపా ప్రభ కావాలి .

   మనో నిర్మలతకు ఒక బాహ్య లక్షణం వినమ్రత .నిర్మల మనస్కునికి వినమ్రత అలంకారం .శ్రద్ధకు అనుకూలంగానూ ఉంటుంది .కనుక విజయ విమలత్వాలకు మూలం వినమ్రత అని గ్రహించాలి .నమస్కారం లో గొప్ప చమత్కారం ఉంది .వందనం చేస్తే దేవీ దేవతలు ఫ్లాటై పోయి సంతృప్తి పడతారు .ఈ భావాన్నే ‘’వంద్య , వందారు జనవత్సల’’నామాలు సూచిస్తాయి  .ఇందులో వందన మహిమ కనిపిస్తుంది .వాల్మీకి మహర్షి రామాయణం లో సీతామాతను ‘’ప్రణిపాత ప్రసన్న’’అని శ్లాఘించాడు .అంటే ఒకసారి శ్రద్ధాభక్తులతో నమస్కారం చేస్తే చాలు ప్రసన్ను రాలై పోతు౦దని అర్ధం   .శరీరం చేసే నమస్కారం ,మనసు చేసే ‘’మననం’’ కు బీజమవుతుంది .విశ్వ వంద్య ఐన దేవికి నమకరిస్తే ఆమె కృప,  వాత్సల్యం పుష్కలంగా  లభి౦చి అనుగ్రహం కలుగుతుందని  భావం .

   ఆత్మ సంయమనం ,నిర్మల మనసు ,వినమ్ర ఆచరణ ఉన్న వారికి మంజుల వాక్కు మధుర సంయోగం తో తోడైతే ఆత్మ అదికంగా ఆలోకితం అవుతుంది .ఈ వాక్కు అమ్మవారు ప్రసాది౦ చేదే .వాణి అంటే సరస్వతీ దేవికే వాణి ని అంటే వాక్కు ను ప్రసాదిస్తుంది లలితా పరాభాట్టారిక .అందుకే ఆమెను ‘’వాగ్వాదిని ‘’అన్నారు. వాక్కు నుంచి వాణి ని వెలువరించే సామర్ధ్యం శ్రీ దేవికే ఉన్నది .వాగ్దేవి దయవలన లభించిన వాణి ద్వారా మనం ఆమెను స్తుతించి నమస్కరిస్తాం .సదాచరణ, నిర్మల మనస్సు ,శుద్ధ వాణి కలిసి సాధకుని ముఖం పై దివ్య తేజస్సును తొణికిసలాడిస్తాయి   .ఈ వర్చస్సుకు మూలాధారం  ‘’వామ కేశి’’ అయిన శ్రీ దేవి  .వామ అంటే ఎడమ వైపు  అనీ వెదజల్లు అనీ రెండు అర్ధాలున్నాయి .ఎడమవైపుకు ముడేసిన జుట్టు ,వికిరణమై శోభాయమానంగా ఉంటుంది .స్త్రీల కేశరాశి మృదులంగా కోమలంగా వికిరణ శీలంగా ఉంటే సౌందర్యం,దివ్యత్వం  వెయ్యి రెట్లు పెరుగుతుంది .ఇవన్నీ దేవిని  ‘’వామ కేశి ‘’అనే నామం తో తెలియ జేస్తున్నాయి .అంటే శ్రీదేవి వాణి,ఓజస్సును ,కేశరాశి తేజస్సునూ ఒకే సారి ప్రకాశింప జేస్తున్నాయని అర్ధం .ఈ ఓజస్సు తేజస్సులు ఆమె ద్యుతి ద్యోతకాలు .ఈ జ్యోతిస్సునే ‘’వహ్ని మండల వాసిని ‘’తెలియ జేసింది .శ్రీదేవి నిరంతరం అగ్ని కుండ౦లో ఉంటుంది .ఆమె వెలువడే స్థానమే చిదగ్ని .ఒకటి బయటి అగ్ని రెండోది అంతరాగ్ని.ఇక్కడ బాహ్య అగ్నిని సూచించారు .ఈ రెండు అగ్నులు శక్తికి ప్రతీకలు .ఓజస్సు తేజస్సు, ద్యుతులకు మూల స్రోతస్సు అదే. అగ్ని తాపమూ కలిగిస్తుంది ,కాంతీ ఇస్తుంది . అమంగళం వినాశానికి తాపం ,మంగళ వర్ధనానికి ప్రకాశం కావాలి .రెండూ శ్రీ దేవి ప్రసాదాలే .అయితే ఈరెండు కార్య భారాలను దేవి ఎలా చేస్తుందో తెలిపేదే తర్వాతి శ్లోకం .

  సశేషం

ఆధారం –డా శ్రీ ఇలపావులూరి పాండురంగారావు గారి ‘’శ్రీ సహస్రిక ‘’

శరన్నవరాత్రి శుభాకాంక్షలతో

మే-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-10-18-ఉయ్యూరు

గీర్వాణవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4

329-పవన దూత కావ్య  కర్త –పవన దోయి –(12వ శతాబ్దం )

12 వ శతాబ్ద బెంగాల్ సంస్కృత  కవి పవన దోయి .సేనవంశ రాజు లక్ష్మణ సేన  ఆస్థానకవి .ఈనాడు పిలువబడుతున్న బెంగాల్ కు ఆనాడు గౌడ దేశం అనిపేరు కనుక అతడు గౌడరాజు  లక్ష్మణసేనుని ఆస్థానకవి. పవన దోయి శక్తి గోత్రానికి చెందిన సేనవైద్య బ్రాహ్మణుడు .తండ్రి పుండరీక సేనుడు. తాత శ్రీవత్స సేనుడు .బెంగాల్ కు చెందిన శక్తి గోత్ర వైద్యులందరూ ధోయి వారసులని మహామహోపాధ్యాయ పు౦డరీక మాలిక్  తన కులగ్రంధం ‘’చంద్ర ప్రవ ‘’లో రాశాడు .పశ్చిమ బెంగాల్ కు చెందిన వారంతా అతడికొడుకు కాశీ సేనుడి వారసులు .తూర్పు బెంగాల్ వారంతా ఇతని కొడుకు కుశాలి సేన్ వారసులు అన్నాడు .

  దోయి సేన్ కు ‘’కవి క్ష్మా పతి ‘’ కవి చక్రవర్తి అనే గొప్ప బిరుదు లున్నాయి  ఇతడు రాసిన ముఖ్యకావ్యం ’’పవన దూత ‘’.దీనిలో కువలయతి అనే దక్షిణ దేశ గాంధర్వ కన్య  చరిత్ర ఉంది .లక్ష్మణసేనుడి దిగ్వియాయ యాత్రలో అతడిని చూసి మోహించింది .తన ప్రియుడికి సందేశం తెలియ జేయటానికి దక్షిణానిలం ను ప్రాధేయపడి పంపటమే కథ.కనుక ఇది దూతకావ్యంగా ప్రసిద్ధి చెందింది .కాళిదాసు మేఘ దూతం లా ఉంటుంది  .104శ్లోకాలకావ్యం లో 48శ్లోకాలు  దక్షిణ వాయువు తూర్పున ఉన్న గంధమాదన పర్వతాన్నుంచి దక్షిణాన బెంగాల్ లోను ఉదయపుర౦ లో ఉన్న రాజు లక్ష్మణ సేనుడికి సందేశం చేరవేసే ప్రయాణమే వర్ణించాడు  .38శ్లోకాలలో ఆమె సందేశం ఉంటుంది .వీటిలో కువలయవతి విరహం ,రాజు గుణగణ వర్ణ ఉన్నాయి .రసానికి అతీతంగా సందేశమే ప్రాధాన్యంగా కవి రాశాడు .

  సర్ జేమ్స్ మాల్లిసాన్ దీన్ని ఆంగ్లం లోకి అనువదిస్తే క్లే సాంస్క్రిట్  లైబ్రరి దూతకావ్యాల శ్రేణిలో ప్రచురించింది

330-ధృత కవి ,కథాకలి,సంతాన గోపాలం కర్త  –కిలిమనూర్ రాజరాజ వర్మ కోయి తంపురన్-( 1812-1845)

తిరువాన్కూర్ రాజా స్వాతి తిరుణాల్ రామవర్మ ఆస్థాన సంస్కృత విద్వాంసుడు .కరీంద్ర లేక చేరున్ని అనికూడా అంటారు 1812-1845 కాలం వాడు .కిల్లనూర్ పాలెస్ లో అన్మించాడు .ధృత కవిత్వం లో సాటి లేని మేటి .కనుక ‘’ధృతకవి మణి’’ సార్ధక బిరుదు పొందాడు .దిగ్గజం లాగా భారీగా బలిస్టం గా బాగా ఎత్తుగా ఉండేవాడు కనుక ‘’కరీంద్ర ‘’అనే వారు .ఆశువుగా ఏవిషయం పై నైనా క్షణాలమీద కవిత్వం చెప్పి మెప్పించే నేర్పున్నవాడు .అందుకే మహారాజు స్వాతి తిరుణాల్ ఇతనికి ‘’విద్వాన్ ‘’బిరుదు ప్రదానం చేసి గౌరవించి సత్కరించాడు .కథాకలిఅనే సంస్కృత నాటకం (అత్తకం ),సంతాన గోపాలం రాశాడు

  సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -11-10-18-ఉయ్యూరు

లలితా పరాభట్టారిక సచ్చిదాన౦ద స్వరూపం లో విశ్వమంతా ఉండే పరమేశ్వరి .విశ్వం లో విశ్వం బయటా ఉంటుంది .సర్వత్రా ఉన్నా అందరికీ కనిపించదు .మనం మనకళ్ళతో ప్రపంచమంతా చూడగలం కాని అమ్మవారి కళ్ళను చూడలేము .మనవిధాత్రి ,నేత్రి ,సంధాత్రి పాదాల చప్పుడు వింటాం.కాని ఆనవాళ్ళను గుర్తించలేం .చూడాలన్న తపన, దీక్ష  ఉంటే ఆ అడుగుల చప్పుడే మనల్ని ఆమె వద్దకు చేరుస్తుంది .’’శ్రుతి ద్వారా సాధకులు ‘’దృష్టి’’ఆధారాన్ని చూడగలుగుతారు .ఒక సారి ఈ దృష్టి లభిస్తే ఇక ద్రష్ట ,దృష్టి,దర్శన భేదం ఉండదు .దీనినేలలితా సహస్రనామ స్తోత్రం 75వ శ్లోకం లో తెలుసుకోగలం

‘’విశ్వాధీకా ,వేద వేద్యా ,వింధ్యాచల నివాసినీ –విధాత్రీ వేద జననీ విష్ణు మాయా విలాసినీ ‘’

భూమి , నీరు కాంతి ,వాయువు ,ఆకాశం రూపం లో మన కంటికి కనిపించేదంతా విశ్వమే .స్పర్శ రూపం రసం గంధం దీని లక్షణాలు .పరమేశ్వరి విశ్వం లోనే ఉంది .భిన్నంగా ఉంది .పాంచ భౌతిక ప్రాణులు,తమ చర్మ చక్షువులద్వారా ముందూ వెనకా పైనా కిందా బయట లోపల సర్వత్రా  వ్యాపించి ఉన్నఆ దివ్య స్వరూపాన్నిచూదలేవు .అందుకే ఆమె ‘’విశ్వాధికా ‘’.విశ్ అనే ధాతువు నుంచి విశ్వం అనే శబ్దమేర్పడింది .దీని అర్ధం ‘’ప్రవేశించటం ‘’.అంటే దేనిలో కనిపించే వస్తువులన్నీ ప్రవేశిస్తాయో అదే విశ్వం .కాని శ్రీదేవి దివ్య రూపానికి ఏ వస్తువూ ఆధారంగా ఉండదు .అన్నిటినీ దరి౦చే ధాత్రి అంటే భూమికి ఒక పాత్ర కాని సందాని౦చేదికాని అవసరం లేదు  .అలాంటి ఏ వస్తువులోనూ ఆమె ఇమడదు .ఆమె సర్వత్ర ,సర్వస్వ ,,సర్వోపరి ,.అందుకే ఆమెను ‘’విశ్వాధిక ‘’అన్నారు .

బాగానే ఉంది వేదాంతం .మరి ఆమెను తెలుసుకొనే ఉపాయం లేదా ?అంటే ఉంది .అదే ‘’తెలుసుకో ‘’,’’అర్ధం చేసుకో ‘’,’’చూడు ‘’,’’పరీక్షించు ‘’.ఇదొక్కటే ఉపాయం .ఈజిజ్ఞాస వేదాలలో వేల రుక్కులలో ఛందస్సుల,స్పందనల రూపం లో ఉన్నది .ఎవరు యెంత ప్రయత్నిస్తే వారికి ఆ పరతత్వం అంతగా హృదయ గతం అవుతుంది .తెలుసుకొనే ,గుర్తుపట్టే ఈ దీర్ఘ మార్గం తప్పలక్ష్యం చేరటానికి  మరొక షార్ట్ కట్ దగ్గర దారి లేదు .తెలుసుకోవటం ద్వారానే ఆమె తెలియబడుతుంది అంటే వెల్లడవుతుంది .వేదం ద్వారానే ఆమె వేద్య అంటే తెలియ బడుతుంది .కనుకనే’’ వేద వేద్య’’ అయింది .ఈ సుదీర్ఘ యాత్ర తనకు ఏమీ తెలియదన్న అనుభవం తోనే మొదలౌతుంది .నాకేమీ తెలియదు .తెలిసింది అంతా అసత్యమే అనేది ముందు తెలుసుకోవాలి  .నిజమైన జ్ఞానం ఏమిటి అనే ప్రశ్న రావాలి .దేన్నీ తెలుసుకొంటే సర్వమూ తెలుస్తుంది అనేది ముందు తెలుసుకోవాలి .అప్పుడే జ్ఞానాన్వేషణ నిజంగా ప్రారంభమైనట్లు లెక్క .

ఈ జ్ఞాన లాలస కు ముందు జ్ఞాన మీమాంస దశ ఒకటి ఉంది .ఈ దశ మీదనే ‘’వింధ్యాచలం ‘’మీద నివసించే ‘’విశ్వాధిక ‘’అయిన దేవి శాసనం ఉంటుంది .’’వింధ్యాచల నివాసినీ’’అనే దేవి నామం .ఈ సాధనాన్నే స్పష్టం చేస్తుంది .ఇక్కడ వింధ్యా చలం అంటే మనం అనుకొనే వింధ్య పర్వతం కాదు .ఇది సాంకేతిక పదం .వి౦దతి ,ధ్యాయతి అనే రెండు క్రియల అందమైన కలయిక ఇది  వి౦దతి  అనే క్రియకు పొందుతాడు అని ,లక్ష్య సిద్ధి కలుగుతుంది అనే గొప్ప నమ్మకం కలిగిస్తుంది .ధ్యాయతి క్రియకు శ్రద్ధ పెడితే ,ధ్యానం ఏకాగ్రత పెడితే అని అర్ధం .కనుక ఈ జ్ఞానప్రాప్తి కి ఈ రెండూ సాధనాలను సూచిస్తుంది .భౌగోళికంగా వింధ్యాచలం హిమాలయాలకు ,మలయపర్వతానికి  మధ్య ఉంటుంది .హిమాచలం  మంచుకు ,ఉన్నతికి,ఉదాత్తతకు , సాత్వికతకు ప్రతి రూపం .ఇక్కడికి ఎంతో కష్టపడితే కాని చేరటం సాధ్యం కాదు .కాని దాని మాదకత ,మధురిమలను  మలయాచల మంద పవనాలు తెలుపుతాయి .మలయాచల మంజులత్వం హిమాచల మహిమ వైపుకు ప్రేరేపిస్తుంది .మధ్యలో ఉన్న వింధ్యాచలం ఈ ప్రేరణకు శ్రద్ధను జోడిస్తుంది .కనుక వింధ్యాచలం ప్రాప్తికీ ,ధారణకు కేంద్రం ,పరమార్ధ సాధనకు ఉపకరించే ధ్యాన పీఠం.ఇదే పరమేశ్వరి నివాసం .వింధ్యాచలం బయట భూమిపై ఉన్న పర్వతమే కాదు మనిషి లోపలకూడా ఉంటుంది బాహ్య ధ్యానం లోపలి వైపు కేంద్రీకృతమైతే ధ్యాన పీఠంజ్ఞాన పీఠంఅవుతుంది .కనుక ధ్యానం వల్లనే జ్ఞానం లభిస్తుంది అనిఅర్ధం  .ఈ జ్ఞానమే పరమేశ్వరిని గుర్తింప జేస్తుంది అని భావం .

పరమేశ్వరి ధ్యాన జ్ఞాన కర్మ ధర్మ పుణ్య పాప సత్ అసత్ అన్నిటినీ విధించే ‘’విధాత్రి ‘’ఆమె వేదమాత ,వేదజనని విధానాన్ని ఏర్పరచటం ,జ్ఞానమార్గాన్ని సుగమనం చేయటం ఆమె పనే .సృష్టి రహస్యమంతా తెలిసిన సృష్టి కర్త్రి ఆమె .ఆమె కృప ఉంటే తెలుసుకోవాలనుకొనేవారికి సహాయం లభిస్తుంది .వేదాలలో జ్ఞాన విజ్ఞానాల భాండారం  అనంతం గా ఉంది .అదంతా  అక్షర మయం .వేదమాత దయ ఉంటేనే సాధారణ అక్షరం  అక్షర నిధి అవుతుంది .గాయత్రీ మంత్రాన్ని కూడా వేదమాత అంటారు .తన గుణాలను గానంచేసే సాధకుల రక్షణ గాయత్రీ మంత్రం లక్షణం .సాధన యెంత గాఢంగా ఉంటే సిద్ధి అంత  సులభం. వేదమాత శ్రీమాత సహాయం సాధనలో స్థైర్యాన్ని పెంచుతుంది .

తరువాత నామం ‘’విష్ణు మాయ ‘’.ప్రపంచం, పరమాత్మ  అంతా మాయ అంటాం  .మాయ అంటే హద్దు . మన జ్ఞాన క్షేత్రం పరిమితమైతే మాయే పని చేస్తుంది .ఈ హద్దు దాటి మనం పోలేము  .ఇదే మాయామాత లీల .పరమాత్మ కూడా ఈ మాయామయి బారిన పడుతూ ఉంటాడు .పరమేశ్వరి మాయలో పడిన పరమాత్మ మానవ రూపం ధరించి మనలాగే సుఖాలు దుఖాలు ,రాగ ద్వేషాలు మొదలైన ద్వంద్వాలు అనుభవిస్తాడు  .అలౌకిక శక్తి సంపన్నులైన అవతార పురుషుల విషయమే ఇలా ఉంటే ,సాధారణ పురుషులు ఆడవారు చెప్పినట్టల్లా ఆడటం లో వింత ఏముంది ?పరమేశ్వరి మహా మాయ అంశం .లోకం లో స్త్రీల౦దరిలో కొద్దో గొప్పో ఉంటుంది .మాయవల్ల లోక కల్యాణం కూడా జరుగవచ్చు .మాయా మమతల ప్రభావం వలన ప్రపంచం నడుస్తుంది .దీన్ని కూడా శ్రీ దేవి ప్రసాదం గా భావి౦చి,స్వేకరిస్తే ,ఈ మాయా తరంగం మన శరీరాన్ని ,మనసును రంజింప జేస్తూ ,పైపై ను౦ డేదాటి పోతుంది .అందుకే ఇది విష్ణుమాయ .విష్ణువు విశ్వ వ్యాపి అయితే ,మాయ కూడా విశ్వ వ్యాప్తమే కదా .నిజానికి శ్రీమాతయే మాయ .మాయ మమతామయ రూపం .

అయితే మాయ ఎందుకు ?ఎందుకంటె అది లీల .ఈ ప్రపంచం అంతా ప్రేమ శ్రద్ధ ,విశ్వాసం ,మాయ ,మమత మొదలైన దైవీ భావనల లీలయే .జగజ్జననికి కూడా ఈ మాయలో ఒక అనిర్వచనీయ ఆనందం లభిస్తుంది .ఈ సమస్త జగత్త౦తాఎవరి లీలా స్థలమో ,ఆమె లీలావిలాసమే అక్కడ అణువణువులో విలసిల్లుతుంది .సంసార జీవితం లోని ప్రతి ఘటనలో ఈ లీలామయ లాలన వలన లాలిత్య పూర్ణ విలాసమే గోచరిస్తుంది .శ్లోకం లోని చివరి నామం ‘’విలాసిని ‘’లలితా పరమేశ్వరి యొక్క ఈ విలాసమయ స్వరూపాన్నే సూచిస్తుంది .

అయితే తెలుసుకోవాల్సిన అసలు రహస్యం ఒకటి ఉన్నది .విశ్వ కళా విలాసిని అయిన శ్రీదేవి లీలాదామం మన శరీరమే .మానవ శరీరం అశాశ్వతమే అయినా శాశ్వత సత్య సాత్విక కాంతిని తనలో ఇముడ్చుకొని ఉంటుంది .శరీరాన్ని క్షేత్రమనీ ,శరీరం లో నివశించే శరీర ధారిని క్షేత్రజ్ఞుడు అనీ అంటారు .ఈ శరీరాన్ని అందులో ఉండే వాడినీ కూడా సృష్టించిన మూల శక్తియే క్షేత్ర క్షేత్రజ్ఞుల పాలనా పోషణా చేస్తుంది .ఈ క్షేత్రేశ్వరి వర్ణన తరువాత శ్లోకం లో వస్తుంది .   సశేషం

ఆధారం –డా .శ్రీ ఇలపావులూరి పాండురంగారావు గారి ‘’శ్రీ సహస్రిక ‘’.

శరన్నవ రాత్రి శుభాకాక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-10-18-ఉయ్యూరు

— 

గీర్వాణవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4

326-ప్రేమ ముక్తక కవయిత్రి –భావకా దేవి (12 వ శతాబ్దం )

భావకాదేవి లేక  భావా దేవి అని పిలువబడిన ఈ సంస్కృత కవయిత్రి 12వ శతాబ్దం లేక అంతకు పూర్వం ఉండేదని భావిస్తారు .మధ్యకాలపు సంస్కృత కవులు తమ గ్రంథాలలో ఈమెను ఉదాహరించారు .విద్యాకారుని సుభాషిత రత్న కోశం లోనూ సూక్తి కర్ణామృతం ,కవీంద్ర వచన సముచ్చయం లోను ఈమె కవతలు ఉదాహరింపబడినాయి .స్త్రీ వక్షో సౌందర్యాన్ని వర్ణించిన కవిత –

1-‘’ఆమె పాలిండ్లు ఇద్దరు రాజులలాగా సమానంగా ఉన్నతంగా ఉన్నాయి –పైనుంచి అన్ని వైపులకు చూస్తున్నట్లు కనిపిస్తాయి .విశాల జఘన సామ్రాజ్యాన్ని జయించిన ధీమా ఆ చూపుల్లో ఉంది .సరిహద్దు యుద్ధాలలో ని కఠోర ధిక్కార ధోరణి ఉంది ‘’

2-వలచి వలపించి పెళ్లి చేసుకొన్నప్రియుడు ఆశాభంగం కలిగించిన భార్య మనోవేదన –

‘’మొదట్లో మా ఇద్దరి శరీరాలు పూర్టి గా  ఏకత్వం పొందాయి –తర్వాత రెండుగా పెరిగాయి –ఇప్పుడు అతడూ నేనూ సంతోషానికి దూరమయ్యాం ‘’

3-ఇప్పుడు నువ్వు భర్తవు ,నేను భార్యను –ఇక ఈ జీవితం లో నాకు ఇంకేమి వస్తుంది ?చెట్టు ఏపుగా పెరిగి విరవటానికి వీలుకానిదైనది .చేదుపళ్ళు కాస్తున్నాయి –తినలేను భరించలేను ‘’.

327-విరహ వేదన ఒలికించిన –మరుల (13వ శాతాబ్దం )

13వ శతాబ్ది కి చెందిన మరుల సంస్కృత కవయిత్రిగా ప్రసిద్ధి పొందింది. సాహిత్య చరిత్రలో స్థానం సాధించింది .సారంగ ధరు ని  ‘’పధ్ధతి ‘’లో ,జల్హణుని’’సూక్తి ముక్తావళి ‘’లో ఆమె కవితలు చోటు చేసుకొన్నాయి .కనుక 13శతాబ్దం లో ఉండి ఉంటుందని భావన .ఆకాలం లో ఆమె బహుళ ప్రసిద్ధి చెందినకవి గా గుర్తి౦ప బడినట్లు దండదేవుడు సారంగధర పద్ధతిలో తెలిపాడు –‘’శీలాభట్టారిక ,విజ్జ మరుల మోరిక అనే నలుగురు స్త్రీ కవులు అసమాన ప్రతిభా సామర్ద్యం తో కవిత్వం రాశారు .దిగ్దంతులైన పండితుల్ని వాదాలలో జయించారు .సకల శాస్త్ర పారంగత్వం వారి సహజ ఆభరణం ‘’

మరుల కవిత్వం దొరకలేదు .కొన్ని శ్లోకాలే కనిపించాయి .అందులో ప్రియుడికి దూరమైన ప్రేయసి గురించినదాన్ని తెలుసుకొందాం –

‘’గోపయంతి విరహ జనితం దుఃఖ మగ్రే గురునం –కిం త్వం ముగ్ధే నయన విశ్రితం వాస్ప పూర్ణం రుణస్థి

నక్తం నక్తం నయన సలిలైర్ యేస అద్రీ కృతస్తే-శయ్యో పాతః కథయతి దశం అతాపే శోష్యమానః ‘’

భావం –నీ ప్రేయసికి దూరమై నీ దుఖాన్ని దాచుకొంటూ –ఎందుకున్నావ్ ప్రియతమా –కన్నీళ్లు వరదలా కళ్ళలోంచి ప్రవహిస్తుంటే ఆనకట్ట కడుతూ ఎలా ఉండ గలుగుతున్నావ్?  కన్నీటి ప్రవాహం తో నీ పక్కఎన్నో రాత్రులు  తడిసి ముద్ద అయిపోతుంటే ,మర్నాడు ఉదయం ఎండిపోవటం నీ దురవస్థకు  సాక్ష్యం కాదా ‘’

328-మానవ సంబంధాలపై కవిత్వం రాసిన –శాలి భట్టారిక (9వ శతాబ్దం )

9వ శతాబ్దానికి చెందిన సంస్కృత కవయిత్రి శాలిభాట్టారిక పేరు సాహిత్యకారులందరూ పేర్కొన్నారు.ఆమె రాసిన శ్లోకాలలో నర్మాదానదిని ,వింధ్య పర్వతాలను వర్ణించినవి ఉన్నాయి .కనుక ఆప్రాంతానికి చెందినది గా ఊహిస్తున్నారు .7వ శతాబ్ది రాష్ట్ర కూట రాజు  ధృవ యొక్క దేవేరి శీలా మహాదేవి ఈమెయే కావచ్చు అని మైసూర్ యూని వర్సిటి రిసెర్చ్ స్కాలర్ ఏం .బి .పద్మ అభిప్రాయపడింది .భట్టారిక అనేది ఉన్నత గౌరవ వాచకం అన్నదామె.రాణిగా ఎన్నో భూరి దానాలు చేసి ఉంటుందని అంటోంది .రాజశేఖరుడు కూడా శీలాభట్టారిక పా౦చాలీ శైలి లో గొప్పకవి అని మెచ్చాడు .15శతాబ్దపు వల్లభ దేవుడు ‘’సుభాషితావలి’’లో రాజశేఖరుని శ్లోకం ఉదాహరిస్తూ పాంచాలీ శైలి అంటే ‘’పదానికి ,అర్ధానికి సమతుల్యం ఉన్న శైలి ‘’అని చెప్పాడు అంటాడు .ఈ శైలి 7వ శాతాబ్దికవి’’బాణుడి ‘’లో కనిపిస్తుంది  .

చాలామంది సంస్కృత సాహిత్య విమర్శకులు శీలాభట్టారిక కవిత్వాన్ని ఉదాహరించటం ,కవుల చరిత్రలో ఆమె పేరు ప్రసిద్ధంగా ఉండటం వలన ఆమె  శ్రేష్టత్వాన్ని తెలియ జేస్తోంది .ఆమె 46ముక్తక శ్లోకాలను ప్రేమ ,నీతి రాజకీయం,ప్రకృతి ,సౌందర్యం ,ఋతువులు ,కీటకాలు ,కోపం ,నైచ్యం ,ప్రవర్తన నియమావళి ,నాయికల స్వభావాలపై రాసింది .రాసిన వాటిలో ప్రస్తుతం లభ్యమైనవి 6శ్లోకాలే . సార౦గధరుని ‘’పధ్ధతి ‘’లో ఉదాహరించిన ప్రముఖ నలుగురు కవయిత్రులలో మొదటి పేరు ఈమెదే .

సంస్కృత సంప్రదాయం లో అంతవరకూ ఎవరూ రాయని గొప్ప శ్లోకం శీలాభట్టారిక రాసినట్లు విమర్శకులు ఆమె ప్రతిభను మెచ్చుకొన్నారు –అదే ఇది –

1-‘’ఎవరు నా కన్యత్వాన్ని దోచుకొన్నది ?నా  పెళ్లికొడుకే కదా.ఆ చైత్రమాస  వెన్నెల రాత్రులలో ,కదంబ  వృక్షాల కింద,మాలతి పుష్ప సుగంధాలలో నేనెవరో నాకు తెలిసింది .అయినా నా హృదయం నర్మదానదీ తీరం లో మళ్ళీ ప్రేమ కేళి కోరుతోంది ‘’

ఈశ్లోకం ఆమె  మళ్ళీ ప్రియుడి పొందుకోస౦ ఆత్రపడుతోందని ,కనుక కవయిత్రి మధ్య వయసు స్త్రీ అయి ఉంటుందని ,వివాహానంతర సుఖం కంటే ప్రియా  ప్రియురాలుగా వారిద్దరి పెళ్ళికాక ముందు ప్రేమ వ్యవహారం మధురాతి మధురంగా ఉండి ఉంటుందని విమర్శకులు ఊహించారు  .ఇదంతాకాదు వారిద్దరిమధ్య ఉన్నది జీవేశ్వర పరమేశ్వర సంబంధం అన్నాడు 16వ శతాబ్ది వేదాంతి ‘’చైతన్యుడు’’

2-భార్య కోసం తపించే భర్త వేదన

‘’తన ప్రియతమ దూరమై నందుకు  అతని  గుండెలో కోర్కె రగిలింది .దీనితో నిద్ర అతన్ని వదిలేసింది .కృతజ్ఞుడిని ఎవరు ఆరాధిస్తారు ?’’

3-ఒక నిరుపేద తనభార్యకు తగినంత ఆహరం నగలు పెట్టలేకపోతున్నాననే వేదన

‘’నగలు గాజులు లేని నాభార్యను చూస్తేగుండె తరుక్కుపోతోది .అన్నం వండే మట్టి కుండ, అందులో ఉడికించటానికి ఏదీ లేకపోవటం చూసి నా హృదయం దహించుకుపోతోంది ‘’

4-శీలా భట్టారిక బహుముఖ ప్రజ్ఞను , విద్వాంసులతో వాదిస్తే ,బహు గ్రంథపఠనం చేస్తే ,మేధావులతో భావాలు పంచుకొంటే జ్ఞాన విజ్ఞానాలు ఎలా వికసిస్తాయో విశదీకరించే శ్లోకం  .దీన్ని అందరూ ఉదాహరించారు –

‘’గ్రంథాలన్నీఔపోసన పట్టి ,రచనలో సేద్యం చేస్తూ ,,  ప్రజ్ఞాపాటవాలతో విద్వాంసులతో  చేసే చర్చలూ గోస్టులు ,తనకంటే పై స్థాయి మేదావులతో భావాలు పంచుకోవటం తో, మనిషిలోని జ్ఞానం సహస్ర దళపద్మం సూర్య  రశ్మి కి విచ్చుకున్నట్లుగా వికసిస్తుంది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-10-18-ఉయ్యూరు

—

గీర్వాణవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4

324-శుభాషిత రత్నకోశకర్త –విద్యాకరుడు (1050-1130)

ప్రసిద్ధ బౌద్ధ వేదాంతి .సంస్కృతపండితుడు ,కవి  ,సాహిత్య చరిత్రకారుడు   విద్యాకరుడు 1050-1130కాలం వాడు .’’శుభాషిత రత్న కోశ’’కర్తగా బహు ప్రసిద్ధుడు .ఇది గొప్ప ఆంథాలజి గా ప్రసిద్ధి చెందింది .ఉత్తర బెంగాల్ లోని జగద్దాల విహార బౌద్ధ సన్యాసి అని కోశాంబి తెలిపాడు .రచన అంతా తాటి ఆకులపైనే కనిపిస్తోంది .అది ఇస్లాం కాలానిది అనికొందరు అంటారు .కాని టిబెట్ లోని నగొర్ బౌద్దారామం లోని తాటాకులగ్రంథం మొదటిదని , 1090లో రచించినట్లు ఉన్నదని అంటారు .రెండవది కాగితాలమీద ఉన్నది నేపాల్ రాజగురు పండిట్ హేమరాజ్ వద్ద ఉన్నది .ఇది 1130లో కూర్చిన తాజా గ్రంథం గా భావిస్తారు .2377శోకాల గ్రంథం ఇది .

మొదటి దాన్ని 19 12లో ఎఫ్. డబ్ల్యు. ధామస్ ‘’కవీంద్ర వచన సముచ్చయం ‘’పేరిట ప్రచురించాడు .ఇందులోనికోన్నిశ్లోకాలు వేరొకరు రాసిఉంటారని కోశాంబి అభిప్రాయపడ్డాడు .రెండవ గ్ర౦థంలో 1,732 శ్లోకాలున్నాయి .విద్యాకారుడు ఇంతటి బృహత్ గ్రంథం కూర్చటానికి చాలా ఏళ్ళు శ్రమించినట్లు అర్ధమౌతుంది .కాని శుభాషిత రత్న కోశం లో పేర్కొనబడిన చాలామంది కవులను గుర్తించ లేకపొతున్నారు .గుర్తింపబడిన 275మంది కవులలో 7గురు మాత్రం 7వ శాతాబ్దికి పూర్వకవులు .రాజ శేఖర ,మురారి ,భావభూతులు సుప్రసిద్ధకవులు .కాని వల్లన,యోగీశ్వర ,వాసుకల్ప ,మనో వినోద ,అభినంద కవులు మాత్రం బెంగాలికవులు కాని ,బెంగాల్ -బీహార్ లు కలిసి ఉన్నప్పటి తూర్పు పాలరాజ్య కవులు కాని అయి ఉండవచ్చునని ఊహిస్తున్నారు .వీరు విద్యాకరుని సమకాలికులుకాని లేక కొద్ది కాలం ము౦దు వారుకాని అయి ఉండవచ్చు. విద్యాకరుని చేత అతి తక్కువగా ఉదాహరింపబడిన రచయితలలో ఎక్కువమంది పాలరాజ్య యువరాజులు .వీరి రచనలు రాజశేఖరుడు లేక భవభూతి ఎక్కడా ఉదాహరించిన దాఖలాలు లేవు .వీరిలో ధర్మపాల ,రాజ్యపాల ,బుద్దాకరగుప్త ,క్షిపాల ,జ్ఞానశ్రీ లున్నారు .మహాకవులైన కాళిదాస ,రాజశేఖర ,భవభూతి కవుల శ్లోకాలను విద్యాకర ఉదాహరించినా ,ఎక్కువభాగం తూర్పు బెంగాల్ కవుల కవిత్వానికే ప్రాముఖ్యమిచ్చాడు’’ బ్లడ్ ఈజ్ ధిక్కర్ దాన్ వాటర్ ‘’అనే సామెత ఉండనే ఉందిగా .జగద్దాల విహారానికి చెందినా ,విద్యాకరుడికి ఉత్తర భారతం లోని మిగిలిన అయిదు బౌద్ధ విహార గ్రంథాలయాలతోబాగా పరిచయమున్నట్లు అర్ధమౌతుంది.ఈ విహారాలలోని వారు తరచుగా కలుసుకోనేవారు.

బౌద్ధ సన్యాసి అయినా విద్యాకరుడు ఈ బృహత్ సంకలనం లో ప్రేమ కవిత్వానికే ప్రాధాన్యమిచ్చాడు  .అందులోనూ శృంగారం  దట్టించిన కవితలనే బాగా ఉదాహరించాడు .’’తలలు బోడులైన తలపులు బోడులా ‘’అన్నాడు కదా వేమన్న .మంచి ప్రణాళికతోనే  దీన్ని కూర్చాడు .మొదటి శ్లోకాలన్నీ ‘’బోధి సత్వుని ‘’పై రాసినవే. వీటిని విహారాలలోని ఆచార్యులు (ప్రొఫెసర్లు),విద్యాకరుని సమకాల కవులు రాసినవే .తర్వాత శివుడు, విష్ణువు లపై శ్లోకాలున్నాయి .వీటిని తొందరగా తెమిల్చేసి అయ్యవారు ఒక్కసారి శృంగార కవిత్వం లోకి లాంగ్ జంప్ చేశాడు .ఋతువులు ,దూత రాతలు ,రోజులోని వివిధ దశల వర్ణనలు ఉంటాయి .

సుభాషిత రత్న కోశం తర్వాత 1205లో శ్రీధర దాసు సంకలించిన ’’సుదూక్తి సుధ’’అనేమరో సంకలనం బెంగాల్ నుంచే వచ్చింది .ఇది623శోకాల  ‘’పిల్ల కోశం ‘’అని పేరుపడింది .కాని రాశి వాసి లలో విద్యాకరుని సంకలనానికే పేరు వచ్చింది .ప్రసిద్ధ చరిత్రకారుడు ,ఆంగ్లకవి ‘’ఇంగాల్లిస్’’ఇంగ్లిష్ లోకి సుభాషిత రత్నకోశాన్నిమొత్తాన్ని అనువదించాడు .ఇందులో కవిత్వ స్థాయి చాలా ఉదాత్తంగా ,ఉన్నతంగా ఉందని అంటారు .తర్వాత చాలామంది చేత అనువాదమైంది.

325-కౌముదీ మహోత్సవ కర్త –విజ్జ?(8-9శతాబ్దం )

కేరళకు చెందిన విజ్జ లేక విద్య ,లేక విజ్జక  8లేక 9శాతాబ్ది సంస్కృత కవ యిత్రి.ఆమె కవితలు మధ్యకాలపు కవుల చరిత్ర లో ఉదాహరింపబడినాయి .ఈమెనే విద్యాకరుడు ‘’విద్యా ‘’అని ,శారంగధర ‘’పద్ధతి’’లో ప్రాకృతం నామం ‘’విజ్జకా’’ అనీ ,వల్లభ దేవుని కవుల చరిత్రలో కూడా’’ విజ్జకా ‘’అనీ ‘’విజ్జాక’’ అనీ పేర్లున్నాయి .విజ్జకా లేక విజయా౦క ను జల్హణుని’’సూక్తి ముక్తావళి’’లో రాజ శేఖరుడు చెప్పినట్లు ఉదాహరించిన శ్లోకం  లో –కర్నాటకకు చెందిన ఆ ‘’విజయా౦క ‘’సరస్వతీదేవిలాగా విజయం సాధిస్తుంది .కాళిదాసు లాగా ఆమె వైదర్భీ రీతి కవిత్వం లో మేటి ‘’.

విజయాంక అంటే విజయం అ౦కమునందు కలది అని అర్ధం .విద్య లేక విజ్జా అంటే జ్ఞానం ,విజ్ఞానం అని భావం .చాళుక్య రాజు కొడుకు పులకేశి (610-642)కొడుకు, యువరాజు చంద్రా దిత్యుడు దక్షిణభారతాన్ని తండ్రితర్వాత పాలించాడు .ఈతని భార్య ‘’విజయభట్టారిక ‘’నే ‘’విజ్జక ‘’అంటారు .విజ్జక విజ్ఞానం సరస్వతీ దేవితో సమానం కాని రంగులో నల్లగా ఉండేదట .దీనిపై ఒక శ్లోకంలో  దండి కవి సరస్వతీదేవిని పూర్తి శుద్ధ స్పటిక సంకాశం గా ఉన్నది అని ‘’తన కావ్య లక్షణ సారం ‘’లో ప్రారంభం లో అనటం తప్పు   అని తెలియ జెప్పే శ్లోకం ఒకటి’’ సారంగధర పధ్ధతి ‘’  లో ఉంది –

‘’నన్ను నల్లకలువ రెక్కలున్న విజ్జక అని తెలుసు కోకుండా దండి  సరస్వతీ దేవిని అతి తెల్లగా ఉంటుందని రాశాడు ‘’.జల్హణుడు ‘’సూక్తి ముక్తావళి ‘’లో కొంచెం తేడాలో .’’నన్ను నల్లకలువ రెక్కలున్న ‘’అన్న శ్లోకం రాసింది ఒక అజ్ఞాత కవిఅన్నాడు .ఏది యెమైనప్పటికీ ఈమె దక్షిణ భారత దేశ సంస్కృత కవయిత్రి అని రుజువైంది .కాని పులకేశి కోడలు విజయాదిత్యుని భార్య విజయ అని చెప్పటానికి సాక్ష్యాధారాలు లేవు .8వశతాబ్దపు దండి  7వ శతాబ్ది విజయను రాజ కుమారి అనటం చెల్లదు .అదే నిజమైతే ఆమె 7 శతాబ్దం చివర దాకా జీవించి ఉండాలి .

ధనదేవుడు విజ్జ ను మాంచి తెలివి తేటలున్న కవయిత్రిగా మెచ్చాడు .అంతేకాక విజయాంకఅనే కవయిత్రి వైదర్భీ రీతిలో దిట్ట అని చెప్పాడు .అయితే  ఈ ఇద్ద్దరూ ఒకరేనా కాదాఅని ధనదేవుడు తేల్చలేదు .

‘’కౌముదీ మహోత్సవం ‘’ సంస్కృత నాటకం  ఒకేవొక రాత ప్రతి కేరళ లో లభ్యమైంది .ఇందులో కొంతభాగం చెదపురుగులు తినేశాయి .ఉపోద్ఘాతం లో  రచయిత పేరున్న చోటమొదట్లో  ఒక పెద్ద చిల్లి కనిపించింది .చదవటానికి వీలున్న చోట చివరగా ‘’కయా’’అని ఉంది .కనుక రచయిత స్త్రీ అయి ఉండాలి .మాననీయులు మానవల్లి రామకృష్ణయ్యగారు  అది కయాకాదు జా అని తేల్చి చివరకు పేరు ‘’జకయా ‘’అన్నారు  .కాని ఏ.కే. వార్డర్ ఇది సందేహమే అన్నాడు .కొంత దారిలో పడింది .మిగిలిన పరిశోధకులు ‘విజ్జకయా ‘’అన్నారు .ఈమెయే విజ్జ అనీ చెప్పారు .వార్డర్ మళ్ళీ ఒప్పుకోక ఇంకోపేరు’’మోరికయా’’కావచ్చు అన్నాడు .  అసలు ఇది రచయిత పేరేకాదు  నాటకం లో ఉపా౦క౦ పేరు ‘’పతకాయా ‘’అన్నాడు .నాటక ఇతి వృత్తం ,శైలీ విజ్జ రాసినట్లు లేదంటారు .కనుక అంతకు ముందుకాలం వాడైన భాసమహాకవి వంటికవి రాసిన నాటకం అన్నారు.బహుశా 6వ శతాబ్దం తర్వాత రచింపబడి నట్లు ఉందన్నారు .

10వ శతాబ్ది రాజశేఖరుడు ,11శతాబ్ది భోజుడు  విజ్జ పేరు ఉదాహరించారు .7-8 శతాబ్ది దండి ఆమె శ్లోకం తెలిపాడు . వీటన్నిటి బట్టి విజ్జ 8 లేక 9 శతాబ్ది సంస్కృత కవి అని తేల్చారు .విజ్జ ప్రేమ ఋతువులు ,ప్రకృతి పై శ్లోకాలు రాసింది .గోప్పభావుకత శైలి లయ తో ఆమె కవిత్వం శోభిల్లింది .ఇవన్నీ ముఖ్య సంస్కృత కవుల చరిత్రలో కనిపిస్తాయి .దండ దేవుడు రాసినట్లు చెప్పబడిన ఒకశ్లోకం ,సారంగధరుని ‘’పధ్ధతి ‘’లో ‘’నలుగురు ప్రసిద్ధ సంస్కృత కవయిత్రులలో విజ్జ ఒకరు –వారు –శీల భట్టారిక ,విజ్జ ,మరుల ,మోరిక .ఈ నలుగురు కవిత్వం రాయటం లో ,విద్యావేత్తలతో సంభాషించటం లో అన్ని శాస్త్రాలలో మేటి అనిపించుకోన్నవారు .వాదాలలో మహామహులను ఓడించి గెలుపొందినవారు .వీరుమాత్రమే  ఆ కాలం లో లబ్ధ ప్రతిస్టులైన కవయిత్రులు .’’అన్నాడు .

విద్య రాసింది అని విద్యాకరుడు ,విజ్జిక రాసిందని శ్రీధర దాసు విజ్జకా రాసింది అని జల్హణుడు ,అజ్ఞాత కవయిత్రి రాసిందని వల్లభ దేవుడు పేర్కొన్న ఒక శ్లోకం –‘ప్రేమించటం లో ,ప్రేమ వ్యవహారాలలో శృంగారం లో నిన్ను అనేక అలంకారాలతో  వర్ణించబడే  నువ్వు అదృష్టవంతురాలవు .కాని నా ప్రేమికుడు నా రవికముడి పై చెయ్యి వేసినప్పుడు నాకు ప్రపంచమే కనిపించదు అంతా మర్చేపోతాను ‘’.(విజ్జక (విజ్జ )

మరొక శ్లోకం ‘’పక్కి౦ టాయనా !నా ఇంటి పై ఓ కన్నేసి ఉంచు .నా ప్రియుడి తండ్రి నూతిలోని ఉప్పు నీరు తాగలేడు.నేను ఒంటరిగా చెరువు నీళ్ళు తీసుకు రావటానికి వెడుతున్నాను .నా శరీరం పై ఖాళీ లేకుండా నఖాలతో గుచ్చేయ్యగాలవా ‘’(విజ్జక (విజ్జ )

మరో శ్లోకం తన బీదరికాన్ని గురించి ‘’చావులో రోగం రోస్టుఅన్నీ హరి౦చుకు పోతాయి .నడవలేనితనం ,మాటరాని తనం కంపించే శరీరం దరిద్రుడిని బగా గుర్తుపడతాయి ‘’(విజ్జ )

ప్రేమించటం పై మరో శ్లోకం – ఆనందమైనఆ రాత్రి లో  దీపం తోడుగా మనిద్దరం ఆ రాత్రంతా  గాఢం గా ప్రేమించుకోన్నాం .మంచం కిర్రుకిర్రులాడింది .అతడు శ్వాసపీల్చటానికి స్వల్ప విరామం తీసుకొంటున్నాడు –రాత్రంతా మంచం పళ్ళు కొరుకుతూనే ఉంది ‘’(విజ్జ )

ఇంకా విజ్జ పేరు మిస్టరీగానే మిగిలి ఉంది

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-10-18-ఉయ్యూరు

—

గాంధీజీ 150 వ జయంతి

1-గాంధీజీ  –సత్యవాక్కు

సత్యం వద ,సత్యమేవ జయతే ,సత్యజ్ఞానమనంతం బ్రహ్మ అని ఋషి ప్రోక్తం .అన్నిటిలో సత్యమే శ్రేష్టమైన ధర్మం .దాన్ని అనుసరించినవారికీ ఈ లోకం లోనేకాదు పరలోకం లోనూ ఎదురులేదు .హరిశ్చంద్రుడు సత్య వాక్కు కోసం సర్వస్వాన్నీ తాత్కాలికంగా కోల్పోయినా అదే ఆయనకు అండగా నిలిచి సర్వం తిరిగి పొందటానికి తోడ్పడింది .సత్య హరిశ్చంద్ర నాటకం చిన్నతనం లో చూసిన గాంధీజీ సత్యానికి ఆకర్షితుడై ,సత్యానికి అంకితమై జీవించాడు .సత్య నిస్ట ఉన్నందునే హరిశ్చంద్రుడు చరిత్ర ప్రసిద్ధుడయ్యాడని గ్రహించాడు .ఎన్నికస్టాలెదురైనా సత్యమార్గం విడవను అని తీర్మానించుకొన్నాడు .శ్రావణుని పితృ భక్తికూడా  ఆయనపై గొప్పప్రభావం చూపింది . స్కూల్ లో ఉపాధ్యాయుడు కాపీ చేయమని ప్రోత్సహించినా తన అంతరాత్మకు విరుద్ధం కనుక చేయని ఆదర్శ జీవి .తండ్రి జేబులో డబ్బు కొట్టేసి తండ్రికి నిజం చెప్పి ఆయన మనసు గెలుచుకున్నాడు  .చేసినతప్పులు తెలుసుకొని ,తనపై తాను ప్రయోగాలు చేసుకొని సత్యమార్గాన్ని అనుసరించాడు .ఇలా చిన్నతన౦ లోనే సత్య విజయం సాధించాడు .ఆయన జీవితమే సత్య శోధన –యాన్ ఎక్స్ పెరిమేంట్ విత్ ట్రూత్  .సత్య వాక్కు మహత్తరమైనది .గోవు సత్యవాక్కును నిలబెట్టుకొన్నందుకు వ్యాఘ్రం మనసు మారి దాన్ని చంపకుండా వదిలేసిందన్నకథ మనకు తెలుసు .20 వ శతాబ్దం లో కూడా ఇలాంటి సత్యవాక్ పరిపాలకుడైనందుననే గాంధీజీ ప్రపంచ దృష్టి నాకర్షించాడు .సత్యం ,అహింస ఆయనకు రెండుకళ్ళు .అందుకే అతి సామాన్యుడు మాన్యుడై మహాత్ముడనిపించుకొన్నాడు  .’’గౌతమబుద్ధుడు ,జీసస్ ల తర్వాత అంతటి మహావ్యక్తి గాంధీ’’ అన్నాడు డా హూమ్స్ అనే అమెరికన్ మిషనరీ . ‘మహాత్మా గాంధి వంటి వ్యక్తి ఈ భూ ప్రపంచం మీద రక్తమాంసాల శరీరం తో మనుగడ సాగించాడంటే ము౦దుతరాలవారు నమ్మలేక పోవచ్చు ‘’అని కీర్తించాడు ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్త ఐన్ స్టీన్ . సిద్ధాంతాలు అందరూ చెప్పవచ్చు కాని నిజ జీవితం లో వాటిని ఆచరి౦చి మార్గ దర్శనం చేసినవాడు మహాత్మా గాంధీ .   ఉదాత్త జీవిత లక్ష్య సాధనకు సాధనాలుకూడా పవిత్రంగా ఉండాలని బోధించాడు .వ్యక్తిత్వానికి విశ్వ ఖ్యాతి తెచ్చాడు .

లండన్ వెళ్లేముందు తల్లి కిచ్చిన వాగ్దానాలను  ఎట్టి పరిస్థితి లోనూ మరచిపోకుండా అమలు చేసి సత్య సంధుడనిపించాడు .లండన్ లో తాను పేయింగ్ గెస్ట్ గా ఒక స్త్రే ఇంట్లో ఉండగా ,ఆమె కూతురు  తనపై ప్రేమలో పడగా ఇంటి యజమానురాలికి తనకు పెళ్లి అయిందని తనకిచ్చిన ఆతిధ్యానికి ధన్యవాదాలని నిజం తెలియజేస్తూ ఉత్తరం రాశాడు . గాంధీ సత్యసంధతకు  ఆమె ఎంతో అభినందించి౦ది . ఆయన  అసత్యం చెప్పిఉంటె జీవితమంతా బాధపడాల్సి వచ్చేదని ,సత్యం తెలియజేయటం వలన అత్యంత గౌరవనీయుడు అయ్యాడని మెచ్చుకొన్నది . బారిస్టర్ పాసై వకీలుగా ఉన్నా సత్యాన్ని విడవలేదు .ఏ వృత్తిలో ఉన్నా సత్య ధర్మాలు ఆచరిస్తే సాఫల్యత అధికం అని నిరూపించిన మహానుభావుడు బాపు .‘’  సత్య శోధన తప్ప నాకు దేనిపైనా ఆసక్తిలేదు .ప్రపంచం లో సత్యం తప్ప వేరేదీ లేదనే నమ్మకం నాకు రోజు రోజుకూ పెరుగుతోంది .సత్య సాధన పరికరాలు యెంత కఠినమైనవో,అంత సరళమైనవికూడా .సత్య శోధకుడు అందరూ తేలికగా తీసుకొనే ధూళి కణాన్నికూడా సూక్ష్మంగా చూస్తాడు ‘’అన్నాడు గాంధి .సహజంగా అబద్ధం,  అతిశయోక్తులు సత్యాన్ని మరుగు పరుస్తాయి .మితభాషణం ఈ లోపాన్ని తీరుస్తుంది .సత్యాన్ని ఆచరిస్తే న్యాయం దానంతట అదే మనల్ని అనుసరిస్తుందని  గాంధీ నమ్మకం.సత్యం వజ్రం కాగా కఠోరం .కుసుమం లాగా బహు కోమలం కూడా  అన్నాడు .సత్యం, ఉదారత ,సహిష్ణత ఉన్న చోట భేదాలు కూడా లాభాదాయకాలే అవుతాయన్నాడు ,సత్యాన్ని పాటిస్తే క్రోధం ,స్వార్ధం ద్వేషం సహజంగా తగ్గిపోతాయి .  ఇవి తగ్గకపోతే సత్యం గోచరించదు .సత్య నిస్ట ఉన్నవాడు తన భావాలలో లోపముందేమో అని ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాలి ,దానిఫలితాలు అనుభవించాలి .ప్రాయశ్చిత్తానికి సిద్ధపడాలి అన్నాడు .వ్యతిరేకించేవారి అభిప్రాయం తెలుసుకొని ,వారిని అనుకూలంగా మార్చుకోవటం సత్య నిస్టి ధర్మం

. సత్యం అనేమాట సత్ అనేదాతువు నుంచి వచ్చింది .అంటే ఉండటం అని అర్ధం .అంటే  జగత్తులో సత్యం తప్ప ఇంకేదీ లేదు అని భావం .అందుకే భగవంతుడు సత్య స్వరూపుడు .సత్యమే దైవం అని చెప్పాడు గాంధీ .కనుక ఆయన ఫిలాసఫీ సత్యం .సత్యం ఉన్న చోట జ్ఞానం ఉంటుంది .దానినే చిత్ అంటారు జ్ఞానం ఉన్న చోట ఆనందం ఉంటుంది  .సత్యం అనంతమైతే ఆనందమూ అనంతమే .కనుక భగవంతుడు సత్, చిత్ ,ఆనంద మూర్తి . సత్యారాధానమే మన జీవిత ధ్యేయం .కనుక సత్యమే మన ఊపిరి కావాలి .సత్యమార్గం లో నడిస్తే ,ఉదాత్త జీవితం దానంతటికదే అలవడుతుంది .సత్యం లేని ఏ నియమమూ పని చేయదు .సత్యం మనసా వాచా కర్మణా ఉండాలి .ఇది తెలిసినవాడికి అన్నీ తెలుస్తాయి .సత్య శోదనే భక్తీ .అదే పరమాత్మను చేరేసాధనం .సత్యం లో పిరికితనం ఓటమి ఉండనే ఉండవు .ఇలా సత్యమార్గాన్ని అనుసరించి మార్గదర్శు లైనవారు సత్య హరిశ్చంద్రుడు ,ప్రహ్లాదుడు ,శ్రీరాముడు,ఇమాం హుస్సేన్ ,క్రిస్టియన్ మతప్రవక్తలు మొదలైనవారు అన్నాడు మహాత్ముడు .చేసే ప్రతిపనిలో సత్యనిబద్ధత ఉండాలి .అప్పుడు భగవత్ స్వరూపమైన సత్యమే మనం అవుతాం అని గాంధీ పరిపూర్ణ విశ్వాసం . సత్యం సర్వ స్వతంత్రమైనది, సనాతనమైనది అదే పరబ్రహ్మం .అందుకే కరుణశ్రీ ‘’జగత్రితయమ్మునకు సత్య సందేశ మంది౦చు శాంతి దూత ‘’’’సత్యకవచము వొడల  సంతరించి దండు నడిపినట్టి వాడు ‘’’’ఆతడజాతశత్రుడు మహాత్ముడు ,శాంత తపస్వి విశ్వ విఖ్యాతుడు ‘’ అన్నారు ..’’ సత్యానికి ఏ శక్తీ సంకెళ్ళు వేయలేవని నిరూపించిన ఘనతపస్వి’’అన్నాడు మల్లెమాల .  గాంధీజీ 150 వ జయంతికి మనమందరం సత్యవాక్కు పాటించటమే ఆయనకు ఇచ్చే ఘన నివాళి .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -24- 9-18 –ఉయ్యూరు -9989066375

2–గాంధీజీ –అహింస

‘’అహింసా పరమో ధర్మః ‘’అని ఆర్యోక్తి .హింస చేయకపోవటం అహింస .ఎదుటి ప్రాణికి ఏరకమైన హాని కలగజేయకపోవటమే అహింస .సాటిమనిషిని మాటలతో, ప్రవర్తనతో, భావాలతో గాయ పరచకుండా ఉండటం .సకల జీవులపైనా ప్రేమ కలిగి ఉండటం .అహింస గొప్ప గుణం .బుద్ధుడు అహింసామూర్తి .ఆధునికకాలం లో గాంధీ మహాత్ముడు కూడా అహింసా మూర్తిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు .రాజకీయక్షేత్రం లో  అహింసా సిద్ధాంతాన్ని ప్రయోగించి  విజయం సాధించిన మొట్టమొదటి వ్యక్తి మహాత్ముడు .నియంతలు ఘాతకులు చరిత్రలో తాత్కాలిక విజయంసాది౦చినా చివరకు సత్యం,ప్రేమ మాత్రమే శాశ్వత విజయం పొందుతాయి అని గాంధీజీ అభిప్రాయం .కత్తికి కత్తి,కన్నుకు కన్ను సిద్దా౦త౦  ప్రపంచాన్నే అంధకారం లోకి నెట్టేస్తుంది .యుద్ధం నియంతృత్వానికి దగ్గర దారి .అహింస మాత్రమే స్వచ్చమైన ప్రజాస్వామ్యాన్ని అందిస్తుంది .ప్రేమ తో లభించే అధికారం, శిక్ష, భయాలతో వచ్చే అధికారం కంటే వెయ్యి రెట్లు ప్రభావితమై ,శాశ్వతమౌతుందని గాంధీ విశ్వ సి౦చాడు  .అహింస వ్యక్తి నిష్టమేకాని దేశ నిష్టం కాలేదు అనే అపోహతప్పు .అశోక చక్రవర్తి రాజ్యమంతా అహింసా సిద్ధాంతాన్ని పాటిం చేట్లుచేశాడు .ఆహి౦స తో నడిపే స్వచ్చమైన ప్రజాస్వామ్య౦ ప్రజలకు మేలు చేస్తుంది .

హిట్లర్ ముసోలిని లు నియంతలుగా మారి ప్రజలను హింసించారు .హిట్లర్ 5 మిలియన్ల యూదుల్ని నిర్దాక్షిణ్యంగా చంపేశాడు .అహింస పిరికితనంకాదు.అదొక మహత్తర శక్తి .అది విస్ఫోటనమై అనుకున్నది సాధిస్తుంది అంటాడు గాంధి .ఆహి౦స కు ఆత్మ స్థైర్యం కావాలి అన్నాడుబాపు . ‘’మానవ స్వభావం పై .మహాత్ముడికి ఉన్న అచంచల విశ్వాసమే ఆయన ఆత్మ శక్తి ‘’అన్నాడు డా పట్టాభి . పిరికితనం ,దౌర్జన్యాలలో దౌర్జన్యమే మేలు అన్నాడు .అవతలవాడు ఆపదలో ఉన్నప్పుడు పిరికితనం తో పారిపోకుండా దౌర్జన్యం తో ఎదిరించికాపాడాలి .రక్షణకోసం చేసే దౌర్జన్యం హింస కాదు పైగా గౌరవం,కర్తవ్య౦ కూడా  అని తనకొడుకు అడిగిన ప్రశ్నకు గాంధీ సమాధానం చెప్పాడు .సౌజన్యం చాలా ఉత్కృష్టమైంది .శిక్షించటంకంటే క్షమించటం పురుష ధర్మం అన్నాడు .శూరుడికి క్షమ అలంకారం .శిక్షించే శక్తి ఉన్నా,వదిలేయటం  క్షమా గుణం .శారీరక బలం మాత్రమే బలం కాదు .జయి౦పరాని సంకల్పమే బలం అన్నాడు మహాత్ముడు .కేవలం లక్షమంది బ్రిటిష్ వాళ్ళను చూసి 30 కోట్ల భారతీయులు భయపడాల్సిన పని లేదు. అహింస మన ఆయుధం .క్షమ మన బలం అని ఉద్బోధించాడు .అహింస వలననే మనం స్వాతంత్ర్యాన్ని సాధించి ప్రపంచానికి మార్గ దర్శనం చేయాలి అన్నది బాపూ ఉన్నతాశయం .హింస మృగ ధర్మమైతే అహింస ,సౌజన్యం మానవ ధర్మం .

మనపూర్వ  మహర్షులు ప్రజ్ఞావంతులు ,మహా యుద్దవీరులు ,అస్త్ర,శస్త్ర  విద్యా కోవిదులు .ఇవి నిరుపయోగం అని గ్రహించి దుఃఖ పీడిత ప్రపంచానికి మోక్షం సౌజన్యం వలన సిద్ధిస్తుందని బోధించారని గుర్తుచేశాడు బాపూజీ .బ్రిటిష్ దుస్ట పాలన అంతం చేయటానికి అహింసకు మించిన శక్తిలేదు అని నొక్కి చెప్పాడు .సర్వ శక్తివంతుడైన దశ కంఠ రావణుని ,కేవలమానవ మాత్రుడైన శ్రీ రాముడు జయించటం లో శారీరక బలాన్ని, మనో బలం తో  జయించటం అని అంతరార్ధం అని ప్రవచించాడు .

భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో గాంధీజీ ఆధ్వర్యం లో ఎన్నో నిరసనలు  మరెన్నో పోరాటాలు ,ఇంకెన్నో ఉద్యమాలు ,సత్యాగ్రహాలు జరిగాయి .హింసకు తావు లేకుండా గాంధీ గారి అహింస మంత్ర ప్రభావంతో అన్నీ విజయమైనాయి .ఎప్పుడైనాఎక్కడైనా ఆందోళనకారులు హద్దుమీరి  హింసకు దిగితే మహాత్ముని గుండె చివుక్కుమనేది .వెంటనే నిస్సంకోచంగా ఉద్యమాన్ని ఆపేయించాడు .అది వెనక్కి తగ్గటం కాదు .ఒక విధమైన యుద్ధనీతి . .తాను సత్యం, అహింస అనే పురాతన మార్గాన్నే ఎన్నుకున్నానని ,తాను మహాత్ముడిని కానని ,మానవమాత్రుడిని కనుక పొరపాట్లు చేయటం సహజం .ఎక్కడైనా ,ఎప్పుడైనా తాను రాజీ పడితే అది దేశానికి నష్టదాయకం గా ఉండదని విశ్వ సించ మని కోరిన  మహోన్నత మానవీయ అహింసామూర్తి .అందుకే ‘’నీ ఆహి౦సా మకుట మణికాంతులు –ఈ మహా ప్రపంచ సుఖ శాంతులు .నీ సర్వమానవ సమాన దృష్టి –సత్యా హింసల సమస్టి ‘’అని కీర్తించి ‘’జెండా జాతికి జీవ గర్ర ,సమతా చిహ్నమ్ము ,సర్వస్వము ‘’అనీ ‘’అమ్మ పరాయి పంచ బడి ,అశ్రువు లోడ్చుచు నుండ బిడ్డ చిత్తమ్మదిచూచి యోర్వగలదా’’అనీ ‘’యజ్ఞఫలము స్వరాజ్య సంప్రాప్తి పార్ధ ‘’అని విజయశ్రీలో అన్యాపదేశంగాను కరుణశ్రీ కర్తవ్య౦  బోధించారు.’’అహింసా లతామతల్లిని మహాత్ముడు  అంచి తమ్ముగ పూలు పూయించినాడు’’అన్నది యదార్ధం .

గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-9-18 –ఉయ్యూరు -9989066375

3-గాంధీజీ –సత్యాగ్రహం

సత్యాగ్రహం అంటే సత్యం కోసం చేసే పోరాటం .సహాయ నిరాకరణ ,ఉపవాసదీక్ష ఆయుధాలు గా చేసే ధర్మ పోరాటం .మహాత్మాగాంధీ 1906 సెప్టెంబర్ 11 న మొదటిసారిగా దీన్ని దక్షిణాఫ్రికా లో ప్రారంభించాడు .భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం లో సత్యాగ్రహం ప్రముఖ పాత్ర పోషించింది .గుజరాత్ లో తాము దీనిని’’పాసివ్ రెసిస్టన్స్ ‘’అంటే నిష్క్రియాత్మక నిరోధకత ‘’గా పిలిచేవారమని ,అది పిరికి తనానికి చిహ్నంగా భావించగా   దీనికి మదన్ లాల్ గాంధి ‘’సదాగ్రహం ‘’అని పేరు పెట్టి బహుమతి పొందాడని. గాంధీ దాన్ని కొంచెం మార్చి ‘’సత్యాగ్రహం ‘’అన్నాడని, ఇదే దేశం లో పోరాటానికి పేరుగా నిలిచిపోయిందని గాంధి చెప్పాడు . అమెరికాలో నల్లజాతి వారి  పౌరహక్కుల పోరాటం లో మార్టిన్ లూధర్ కింగ్ గాంధీజీ సత్యాగ్రహాన్నే  ఆయుధంగా ప్రయోగించి విజయం సాధించాడు .సత్య సాధన కోసం రాజీ లేని పోరాటమే సత్యాగ్రహం .తప్పు చేసిన వారిని బలవంతంగా ఆపకుండా ,వారిలో గణనీయమైన మార్పు తీసుకురావటమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం . .ఆగ్రహమంటే కోపం .కాని ఇందులో కోపతాపాలకు తావులేదు .శాంతియుతంగా నిరసన తెలియ జేయటమే జరుగుతుంది .నిరసన ద్వారా కోర్కెల సాధన ముఖ్య సిద్ధాంతం .దీనిలో నిరాహార దీక్ష ,ఆమరణ నిరాహార దీక్ష ఉంటాయి .ఈరెండు పేర్లు చెప్పగానే మనకు గుర్తువచ్చేది గాంధీ మహాత్ముడే .అప్పుడు స్వతంత్రం కోసం సాగించిన మహాత్ముని  సత్యాగ్రహం నేడు అన్ని రంగాలలోనూ తమహక్కులు, కోర్కెలు సాధించటానికి సాధనంగా మారింది .

హత్యాగ్రహం లో భాగమైన నిరాహార దీక్షను రాజకీయ అస్త్రం గా మొదట ప్రయోగించింది  గాంధీయే. ఆమరణ నిరాహార దీక్ష సాధనంగా చేసుకొని శ్రీ పొట్టిశ్రీరాములు  అమరులై ,మనకు ఆంద్ర రాష్ట్ర౦ సాధించి పెట్టారు .ప్రపంచం లో చాలా దేశాలలో సాత్యాగ్రహం విస్తృతంగా ప్రచారం లో ఉంది .కనకనే దీన్ని గుర్తించి ఐక్యరాజ్య సమితి మహాత్ముని జన్మదినం అక్టోబర్ 2 ను ‘’అంతర్జాతీయ సత్యాగ్రహ దినోత్సవం’’గా ప్రకటించింది .గాంధీజీ 72 వ జన్మదినోత్సవం లోకానందంగా జరిగినా ప్రపంచమంతా మహా సంక్షోభం లో మునిగి భారత దేశం ఒక్కటిమాత్రం శాంతి  సుహ్రుద్భావాలను బోధిస్తూ సభ్యతా లోకానికి దూరంగా ఉంది .’’లోకాః సమస్తాః సుఖినో భవంతు ‘’అనేది భారతీయ సిద్ధాంతం .దేశాలన్నీ స్వయం పోషకాలుగా ,స్వయం సంపూర్ణంగా స్వావలంబనగా ఉండాలని భావన   .గాంధీ ‘’ప్రతి బ్రిటిష్ వానికీ ‘’అనే శీర్షికతో లేఖ రాసి ,తాను సత్యాగ్రహాన్ని అసహాయోద్యమగా నిర్వహిస్తున్నానని  ,రెండవ ప్రపంచయుద్ధ౦లొ   బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి సహకరిస్తానని తెలిపాడు .

1916 లో  అహ్మదాబాద్ దగ్గర సబర్మతీ నదీ తీరం లో సత్యాగ్రహ ఆశ్రమం నిర్మించబడింది .ఆశ్రమవాసులు బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తూ నిదాడంబర జీవితం సాగించారు .ఎవరిపని వారే చేసుకొనేవారు .సత్యాహింసలు  ,అస్పృశ్యతా నివారణ పాటించారు .సామాన్య ప్రజలు వాడే ఉప్పు పై ప్రభుత్వం పన్ను విధించటానికి నిరసనగా 1930 మర్చి 12 న గాంధి ఇక్కడి నుండి  దండి కి కాలినడకన అందరితో కలిసి వెళ్లి ఉప్పు సత్యాగ్రహం చేసి ఉప్పు తయారు చేశారు  .ఇదే బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి పూర్ణ స్వరాజ్య ఉద్యమం తర్వాత అతిపెద్ద వ్యతిరేక ఉద్యమం  .ప్రపంచమంతా స్వాగతించింది .తర్వాత దేశమంతా ఉప్పుసత్యాగ్రహాలుఒక ఏడాది పాటు  పెద్ద ఎత్తున జరిగాయి .సరిహద్దు గాంధి ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ పెషావర్ లో సత్యాగ్రహం చేసి అరెస్టయ్యాడు ..ఆయనఅనుచరులపై  బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం కాల్పులు జరపమని ఆదేశించినా’’ రాయల్ గర్వాల్ రైఫిల్స్’’ దళం కాల్పులు జరపటానికి తిరస్కరించింది .ఉప్పు సత్యాగ్రహం తర్వాత విదేశీ వస్త్ర బహిష్కరణ జరిగింది .అప్రజాస్వామిక అరణ్య నియమోల్లంఘన కూడా జరిగింది

అక్టోబర్ 17 బ్రిటన్ తో ఇండియా సమరం మొదలైంది  గాంధీ ఆదేశంతో వినోబాభావే మొదటి సత్యాగ్రహి నెహ్రు రెండవవాడు .ఇద్దరు యుద్ధ వ్యతిరేక ఉపన్యాసం చేసి సత్యాగ్రహం ప్రారంభించి అరెస్ట్ అయ్యారు .పటేల్ ను కారణం లేకుండానే అరెస్ట్  చేశారు  .దేశమంతా సత్యాగ్రహానికి సమాయత్తమైంది .ఉత్సాహం ఉరకలేసింది..శాంతిభద్రతలను కాంగ్రెస్ వాలంటీర్లు బాగా కాపాడారు .సత్యాగ్రహులను నిర్బంధించటం వాక్ స్వాతంత్రం వంటి హక్కులను కాలరాయటమే అన్నాడు గాంధి . .వ్యష్టి సత్యాగ్రహం తర్వాత సమస్టి సత్యాగ్రహం వచ్చి దౌర్జన్యానికి దారి తీస్తుందననుకుని  ఉపావాస దీక్ష అన్నాడు .తర్వాత వ్యక్తి సత్యాగ్రహానికి మొగ్గు చూపాడు .సత్యాగ్రహులను జాగ్రత్త గా ఎంపిక చేయాలని హితవు చెప్పాడు .ప్రభుత్వం అణచి వేసే ప్రయత్నం చేసి దౌర్జన్యం చేసినా ,లోబడకూడదని ఆయన సిద్ధాంతం .సుభాస్ చంద్ర బోస్ కూడా 1941 లో అరెస్ట్ అయ్యాడు .  గాంధీ గారి సత్యాగ్రహం ఇంతమందిని ఇన్ని విధాల ప్రభావితం చేసి జాతీయోద్యమాన్ని తీవ్రతరం చేసింది .’’నీ సత్యాగ్రహ సాధన –శాంతి దేవతా సమారాధన’’ అన్నారు కరుణశ్రీ  .’’గుప్పెడు ఉప్పును పోగేసి ,నిప్పుల ఉప్పెనగా చేసి –దండి యాత్రనే దండ యాత్ర చేసిన అధినేత,జగజ్జేత ‘’అన్నాడు సిరివెన్నెల .’’He was un dying inspiration –being the father of our nation –let us preserve what he gave –be wise and be brave ‘’.సత్యాగ్రహమ్మునే సాధనమ్ముగ జేసి –సామ్రాజ్యవాదుల ‘’ను సాగనంపాడు గాంధీ మహాత్ముడు .

గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-9-18 –ఉయ్యూరు -9989066375

4- గాంధీజీ –సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం

భారత దేశం లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి తీవ్ర వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఉద్యమమే సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం .జలియన్ వాలాబాగ్ సామూహిక హత్యల తర్వాత మహాత్మా  గాంధీజీ దీన్ని ఆహి౦సాత్మకంగా చేబట్టాడు .దీని ముఖ్యోద్దేశం భారత్ లో ఇక బ్రిటిష్ పాలన ఏమాత్రమూ కొనసాగరాదని  .ముందుగా బ్రిటష్ వారి వస్తువులు కొనరాదని, స్థానిక చేతి వృత్తుల వారి వస్తువులుకొని ప్రోత్సహించాలని  ఉద్యమ౦ ప్రారంభమైంది.కల్లు దుకాణాల వద్ద పికెటింగ్ కూడా దీనికి తోడైంది .1920 వేసవి లో దేశ వ్యాప్తంగా లక్షలాది పురుషులు,మొదటిసారిగా స్త్రీలు   స్వచ్చందంగా  ఆహి౦సాత్మకం గా  మహాత్ముని నాయకత్వం లో నడిచారు . ఈ ఉద్యమం ఆయన వ్యూహ రచనకు ,  ప్రభావానికి , నేర్పు, క్రమశిక్షణకు మారు పేరుగా నిలిచి భారత దేశ దాస్య విముక్తికి,  స్వతంత్రేచ్ఛ కు,  మొత్తం దేశం లోని చైతన్యానికి అద్దం పట్టింది .అమెరికా మేధావి హెన్రి డేవిడ్ థోరో 1846 లో చేబట్టిన సహాయ నిరాకరణ విధానం  ఆయన నిరాడంబర జీవితం గాంధీ ,టాల్ స్టాయ్ ,లపై గొప్ప ప్రభావం ,ప్రేరణ కలిగించాయి .

సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమానికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ అణచివేత విధానం ,తోడైంది .  ,గాంధీకి తెల్ల ప్రభుత్వం పై ఉన్న నమ్మకం నశించి , పరాయి  శని  విరగడ కావాల్సిందే నని ఇక వారికి సహాయపడటం ఘోర తప్పిదం, పాపం అవుతుందని ప్రకటించాడు .ఖిలాఫత్ ఉద్యమంలో ఉన్న భారతీయ ముస్లిం లుకూడా సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని సమర్ధించి పాల్గొన్నారు .అందరిదీ ఒకే ఆకాంక్ష .ఏడాది లోపు స్వరాజ్యం సాధించాలని .దీనికి తోడుబ్రిటిష్ వారి రాజ్యాంగ పౌరపాలన విధానంపై గాంధీకి నమ్మకం పోయి ,బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి సహాయ నిరాకరణ చేయాలని తీర్మానించాడు .భారత దేశ ఆర్ధిక పరిస్థితి మరీ క్షీణించి పోవటం ,మన డబ్బు అంతా బ్రిటన్ కు  ప్రవహించటం  ,స్వదేశీ వస్తువుల అమ్మకం తగ్గి బ్రిటన్ ఫాక్టరీ వస్తువుల అమ్మకం విపరీతంగా పెరగటం ,బ్రిటిష్ సైన్యంతో కలిసి యుద్ధం చేసి చనిపోయిన  భారతీయ సైన్యం పై ప్రబుత్వనిర్లక్ష్యం కూడా కారణాలయ్యాయి. .

గాంధీజీ గురువు  గోపాలకృష్ణ గోఖలే   స్వాతంత్య్రం కోసం  ఉద్యమించి ,అరెస్ట్ అయి , మాండలే జైలులో ఉన్నాడు   . కాలనీ ఆర్ధిక శక్తిని, బ్రిటిష్ పాలననుఎదిరించి స్వతంత్ర భారత దేశ ఆవిర్భాగానికి ఒత్తిడి ఎక్కువైంది .ఉద్యమ బాధ్యత గాంధీ తీసుకున్నాడు .రౌలట్ చట్ట వ్యతిరేక ఉద్యమం దేశ వ్యాప్తం గా చేయమని బాపూ పిలుపునిచ్చాడు .అన్ని ప్రభుత్వ ఆఫీసులు ,ఫాక్టరీలు మూసెయ్యాలని ,బ్రిటిష్ స్కూళ్ళు కాలేజీలు  నుంచి భారతీయ విద్యార్ధులు,ఉపాధ్యాయులు పోలీస్, మిలిటరీ,  సివిల్  వ్యవస్థలను బహిష్కరించి బయటికి రావాలని లాయర్లు కోర్టులను బహిష్కరించాలని  బ్రిటిష్ వారిచ్చిన బిరుదులు  త్యజించాలని  పిలుపు నిచ్చాడు   .తిలక్ ,బిపిన్ చంద్రపాల్ జిన్నా ,అనిబిసెంట్ మొదలైన ముసలి నాయకులు  దీన్ని వ్యతిరేకించారు .కాని గాంధీపై అపారనమ్మకమున్న యువత అంతా గాంధీకి వెన్ను దన్నుగా నిలిచి ఆయన చెప్పినట్లే చేశారు .కాంగ్రెస్ బాపూను పూర్తిగా సమర్ధించింది .మౌలానా ఆజాద్ షౌకతాలి సోదరులు  అండగా నిలిచారు . గుజరాత్ లోని ఖేడియా లో ప్రజలు పూర్తి  అవగాహన లేరని తెలుసుకోకుండా  సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం లో పాల్గొనమని  పిలుపునిచ్చినందుకు తన తప్పు తెలుసుకొని దాన్ని ‘’హిమాలయన్ మిస్టేక్ ‘’అని ఒప్పుకున్న గొప్పమనసు బాపూజీ ది.

ఇంతటి మహోద్యమం అపూర్వ ఐక్యత చూసి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం బిత్తర పోయింది .  .1922  ఫిబ్రవరి 5 న ఉత్తరప్రదేశ్ లోని’’ చౌరీ చౌరా’’గ్రామం లో ప్రజలు కల్లు దుకాణం వద్ద పికెటింగ్ చేస్తుండగా,  పోలీసులు వాల౦టీర్ల పై దురుసుగా ప్రవర్తిస్తే ,ప్రజలురెచ్చిపోయి  పోలీస్ స్టేషన్ పై దాడి చేసి 22 మంది పోలీసులు లోపలుండగా స్టేషన్ కు నిప్పుపెట్టారు .విషయం తెలిసిన బాపు, అంతవరకు  అత్యంత క్రమశిక్షణతో,  అహింసాయుతంగా దేశమంతా సాగిన ఉద్యమం ఇలా హింసాత్మకంగా మారటం తో తీవ్రం గా కలత చెంది ,హింస వద్దని ప్రజలకు హితవు పలికి ,మూడు వారాల ఉపవాస దీక్ష చేబట్టి ,సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని విరమించాడు .ఉద్యమాన్ని అణచటానికి 1922 మార్చి 18 న గాంధీని అరెస్ట్ చేసి ఆరేళ్ళు జైలు శిక్ష విధించారు ,మిగిలిన నాయకులనూ అరెస్ట్ చేశారు . , ,మోతీలాల్ చిత్తరంజన్ దాస్ మొదలైనవారు స్వరాజ్య పార్టీ పెట్టి గాంధీనాయకత్వాన్ని  పూర్తిగా వ్యతిరేకించారు   .ఎక్కడో చిన్నగ్రామంలో జరిగిన సంఘటనకి గాంధీజీ సహాయనిరాకరణ ఉద్యమం ఆపెయ్యటం మంచిదికాదని జాతీయవాదులు అభిప్రాయ పడ్డారు .

అమరవీరుడు భగత్ సింగ్ ఈ ఉద్యమం లో పాల్గొన్నాడు  దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్యగారు చీరాల-పేరాలఉద్యమం దీని ఫలితమే  ‘’సత్య౦బు ,శాంత్య హింసలకు స్వాగత మిచ్చే ఆయన బ్రతుకు మహాప్రయాగ-అతడొక ధర్మ దేవాలయంబు –విచిత్ర విశ్వ విద్యాలయంబు ,హిమాలయంబు ‘’అన్నకరుణశ్రీ మాటలు అక్షర సత్యాలు   . ‘’గాంధి యుగమున బుట్టితి ,గాంధి నడుపు నుద్యమంబుల –నలగితి నోపినంత ‘’అని పొంగిపోయారు తెనుగు లెంక  తుమ్మల .Truth and non- violence   is what he taught –Same were the principles he fought ‘’.మహాత్ముని 150 జయంతికి ఆయన మార్గాన్ని అనుసరించటమే సరైన నివాళి .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-24-9-18 –ఉయ్యూరు -9989066375

—

  కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు -18

‘’సారీ ‘’తో ఆధార౦ వివరాలు –

‘’ కోన సీమ ఆహితాగ్నులు ‘’ గురించి 17 ఎపిసోడ్ లు రాశాక ,ఇప్పటిదాకా సస్పెన్స్ లో ఉంచి , దీనికి ఆధారం విషయం ఇక భరించలేక ‘’అతి రహస్యం బట్ట బయలు చందం ‘’ గా’’ సారీ’’ తో ఇప్పుడు బయట పెడుతున్నాను .  ,హైదరాబాద్ లో ఉంటున్న మా రెండో అబ్బాయి శర్మ నా కోసం ‘’గీర్వాణ౦  -4 ‘’సంస్కృత కవుల ఆచూకీ కోసం చాలా శ్రమపడి ఎన్నో రిఫరెన్స్ గ్రంథాలను షేక రించి మెయిల్ లో పెట్టి పంపిస్తూ ,నా బాధ్యత తానే ఎక్కువగా తీసుకొంటూ ,నిజంగా ఐ బి ఏం  పని ఒత్తిడి లో క్షణంన్నర తీరిక కూడా లేకుండా ఉన్నా, నేను అడిగింది ,వెతికి, కొత్త కవులను,నేను అడిగిన విషయాలనూ  పంపుతూ ఉంటాడు .అలాంటిది ఆర్నెల్ల క్రితం ఒక రోజు ‘’నాన్నా !గూగుల్ లో ‘’వేదిక్ వాయిసెస్ ‘’అనే పుస్తకం గురించి చదివాను .అందులో కోనసీమ వేద విద్వాంసుల గురించి ఉన్నట్లు’’ సినాప్సిస్ ‘’ చెబుతోంది. మైనేని గారి ద్వారా ట్రై చేస్తే బాగుంటుందేమో ‘’అని మెయిల్ రాశాడు .’’ఉచిత సలహా’’ బాగానే ఉంది .నేను ఆగుతానా ,వెంటనే గోపాలకృష్ణ గారికి మా వాడిచ్చిన వివరాలతో మెయిల్ రాశాను .ఆయన నా దగ్గర్నుంచి మెయిల్ వస్తే ,అసలు ఆగరు కదా !వెంటనే గూగుల్ లో వెతికి అమెజాన్ ద్వారా ఆర్డర్ చేసి నాకు పంపించే ఏర్పాటు నిమిషాలమీద చేసేశారు .’’ఈ నాటి ఈ బంధ మేనాటిదో ‘’అని పించారు .పుస్తకం నాకు 12-2-18 బహు జాగ్రత్తగా అందింది .అదే 24 సెంటిమీటర్ల పొడవు ,15 సెంటి మీటర్ల వెడల్పు ,3 సెంటి మీటర్ల మందం ఉన్న సుమారు 3 వేల రూపాయల 260పేజీల అరుదైన బృహత్ గ్రంథం ‘’Vedic Voices ‘’.-Intimate Narratives of a living ‘’ANDHRA TRADITION ‘’ దీన్ని రాసినవారు  అమెరికన్ రచయిత’’DAAVID .M. KNIPE .’’డేవిడ్ ఏం ,నైప్-ప్రోఫెసర్ ఎమిరిటస్ సౌత్ ఏషియన్ స్టడీస్ ఎట్ ది యూనివర్సిటి ఆఫ్ విస్కాన్సిన్-మాడిసన్ యు .ఎస్.ఏ .ఈయన మరో రచన ‘’హిందూ ఇజం –ఎక్ష్పెరిమెన్ట్స్ ఇన్ ది సేక్రేడ్ ‘’

   పుస్తకం చేతిలోకి వచ్చిన క్షణాన్నే మైనేనిగారికి కృతజ్ఞతలు, మా శర్మకు అభినందనలు  తెలియ జేసి ,పుస్తకం లో దూరి పోయాను .ఒక సరికొత్త పాత లోకం లో అడుగు పెట్టిన గొప్ప  అనుభూతి కలిగింది .ఆపు లేకుండా 10 రోజుల్లో చదివేశాను .చాలా ప్రణాళికా బద్ధంగా .అత్యంత నిర్దుష్టంగా కోనసీమ ఆహితాగ్నుల గురించి రచించినపుస్తకం ఇది .రచయిత కున్న అవగాహన ,చెప్పాలన్న తపన ,వారందరి ఇళ్ళకు వెళ్లి వివరాలు సేకరించిన విధానం వారి అనుమతి తో తీసిన ఫోటోలు ,వారి  కుటుంబ వంశాల నేపధ్యాల వివరణ ,వారి తరువాత తరం వారి విశేషాలు అతనిభాషలో Extended Famiies ‘’అన్నీ సవివరంగా అతి తేలిక ఇంగ్లీష్ పదజాలం తో హృదయానికి హత్తుకొనేట్లు రాశాడు .ఇంతటి ఆంకిత భావానికి ఏమిచ్చి తెలుగు జాతి రచయిత ఋణం తీర్చుకో గలదు ?

  వీరి గురించి మనవాళ్ళెవరూ ఇంత అధ్యయనం చేసి రాసిన దాఖ లాలు లేవు అనిపించింది నా చిన్నబుర్రకు .శ్రీ పాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారు తమ ‘’అనుభవాలు జ్ఞాపకాలు ‘’లో కొందరి వేద విద్వత్తు, వారి అమోఘ సామర్ధ్యాల గురించి కొంత అక్కడక్కడ తెలియ జేసి ఉండవచ్చు .వీరేశలింగం గారు వాళ్ల ఛాందసాన్ని హాస్య అపహాస్య వ్యంగ్యాలకెక్కడైనా పేర్లు లేకుండా ప్రస్తావించి ఉండచ్చు .కాని ఇంత సమగ్రంగా ఏరచయితా రాసినట్లు  లేదనే నేను అనుకొంటున్నాను .ఎవరైనా వారి కుటుంబసభ్యులు ఒకరిద్దరి గురించి రాసి ఉండవచ్చు .కాని ఇంతటి సమగ్ర రచన లేదనే నా విశ్వాసం .

  అన్నీ వేద వ్యవహార  ,కర్మ కాండల పదజాలమే .పడికట్టు పదాలే .వాటిని ఆంగ్లం లో అతి తేలికభాషలో రాయటం ‘’అంత వీజీ కాదు ‘ . ’అసాధ్యాన్ని సుసాధ్యం చేసిచూపాడు రచయిత’’ ’నైప్’’ నిజంగా కత్తి’’నైఫ్ ‘’అని పించాడు హాట్సాఫ్ .1980 అక్టోబర్ 3 న అతడు కోనసీమ వేదపండితులతో అతని భాష లో ‘’ఎన్ కౌంటర్ ‘’ప్రారంభించాడు .కొందరు వేదపండితులు అతన్ని సంశయించారు ,కొందరు విషయాలు చెప్పటానికి స౦దేహించారు ,అతన్ని వారు ‘’దొర ‘’అని దూరం పెట్టారు ఈ రచయిత తన యువ కొలీగ్ ప్రొఫెసర్ ,ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయఫిలాసఫీ ఎమిరిటస్ చైర్  శ్రీ ఏం వి .కృష్ణయ్య తో కలిసి ఎక్కే ,గుమ్మం దిగే గుమ్మం గా శ్రమించాడు  అగ్రహారాలు వాటి నేపధ్యంతెలుసుకొని   ,రాజమండ్రి ,అన్నవరం ,సింహాచలం ,విజయవాడ లు తిరిగాడు  .’’రామ ,కృష్ణ ‘’వచ్చారని పించుకున్నారుఇద్దరూ  .3 ,700 ఏళ్ళ భారతీయ  సంప్రదాయాన్ని అర్ధం చేసుకొన్నారు .కైమోడ్పు ఘటించాడు .ప్రముఖ ఆంగ్ల కవి టిఎస్ ఇలియట్ కవితాపంక్తి ‘’Ido not know much about gods,but I think that the river is a  strong brown god ‘’రచయితకు ప్రేరరణ .

  డెల్టా ,ఏర్పాటు ,రాజవంశాలు ,స్థానిక రాజులు ,కాకతీయ సామ్రాజ్యం ,ఇస్లాం మతం దక్కన్ లో కాలుపెట్టటం, విజయనగర సామ్రాజ్యం,యూరోపియన్ లరాక, డెల్టాలోఆదిపత్యం ,ఆంద్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటు ,అగ్రహారాలు ,వేదపండితులపరిభాష ,నాలుగు ఆశ్రమాలు , ధర్మాలు  ,జీవన భ్రుతి అవకాశాలు ,ఆహితగ్ని నిర్వచనం వారి పరిభాష ,ఆగ్ని హోత్రం తో అనుబంధం,ఆహితాగ్నుల , వేదపండితుల’’ స్వర హేల ‘’మొదలైన  శీర్షికలతో రచయిత ఈ  గ్రంథాన్ని’’సుసంపన్నం ‘’చేశాడు .

  ఇది చదివి మీకు ఆవిషయాలు అందించాలని మధనపడి ,శీర్షికకోసం కొన్ని రోజులు ఆలోచించి ఇప్పుడున్న శీర్షికతో 25-7-18  రాయటం  ప్రారంభించాను  .అయ్యా ఇదీ నేపధ్యం అని విన్నవిస్తున్నాను .రచయితా నైప్ కు ,పుస్తకం కొనిపంపిన మైనేని గారికి  వ్యాసాలు  చదివి ఆదరించిన మీకు ధన్యవాదాలు

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-7-10-18 –ఉయ్యూరు

1-

.

 కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు -17

1—పద్మ భూషణ్ శ్రీ లంకా వెంకటరామ శాస్త్రి గారు -3( చివరి భాగం )

బాబళ్ళ శాస్త్రి గారి లాగానే, లంకా శాస్త్రి గారు కూడా వేద విక్రయాన్ని సమర్ధించలేదు .భర్త మరణానతరం అనసూయ గారిని తమ దంపతులు అగ్ని స్టోమం చేసిన తర్వాత ఇంకా ఏవైనా శ్రౌతకార్యక్రమాలు చేశారా అని అడిగితే ‘’మా స్వంతిల్లు, వనరులూ ఉన్నా, సరైన ఋత్విజులు లేరు .అన్నీ తెలిసి చేయి౦చగా లిగినవారు నేదునూరు, శ్రీరామ పురాగ్రహారాలలో మా  చిన్న తమ్ముడి తో సహా మాత్రమే కొద్ది మంది మాత్రమే  ఉండేవారు .దువ్వూరి యాజులు మొదలైన పరిణతి చెందినవారు మా వారి దగ్గరే నేర్చుకోవటానికి వచ్చేవారు .దేనికైనా డబ్బు కావాలి కదా . మాకు  తగినంతగా డబ్బు  ఉండేదికాదు .అంతా డబ్బు చుట్టూనే తిరుగుతోంది ప్రపంచం .డబ్బు సంపాదించటం ,కూడ బెట్టటమే యావ అయిపొయింది అందరికీ .భారత దేశం లో  డబ్బు  సంస్కృతి పెరిగిపోయింది ..మేము నిత్యం అగ్ని హోత్రం  చేస్తూ దానితోనే  సరిపుచ్చుకొంటూ సంతృప్తిగా గడిపాము ‘’అని చెప్పారు .వేదపండితుడైన శాస్త్రిగారు శ్రౌతంలో ఘనులని పించుకున్నా, వేదపర్య వేక్షకులుగా ,వేద విజ్ఞానాన్నిఅందించే వారుగానే ఉన్నారుకాని ఇంకా క్రతువులు చేసి అదనపు బిరుదులు  అందుకోవాలనే తాపత్రయం అత్యాశ  లేని వారు .నాటక సినీ నటులకు వచ్చినన్ని అవార్డ్ లు రివార్డ్ లు అందుకున్న మహా వేదపండితులు వేదార్ధ సారమతులు శాస్త్రిగారు .

  19 94 మే నెల 7 వ తేదీ న వారికి భారత ప్రభుత్వం ‘’పద్మ భూషణ ‘’  పురస్కారం అందజేసి సత్కరించినదుకు ఆయన భుజాలు ఎగరేసి ‘’ఇదంతా ఒట్టి ఆర్భాటం (ప్రాపగాండా) మాత్రమే ‘’అన్న నిగర్వి శాస్త్రి గారు .

   లంకా శాస్త్రిగారిది  ‘’ తృప్తి చెందని జిజ్ఞాస ‘’ఉన్న వ్యక్తిత్వం ‘’.సోమాన్ని గూర్చి సవివరంగా తెలియ జేస్తూనే ,మధ్యలో అకస్మాత్తుగా కర్మ , దేవుడు ,పుణ్యం ,పాపం ,మనుషుల కర్మలో మానవత్వం లపై సుదీర్ఘంగా చర్చించేవారు .దళితులలో సద్గురువులగురించి,క్రైస్తవం గురించి  అడిగి తెలుసుకొనే వారు  .ఒక్కోసారి ఎదుటితివార్ని ఆశ్చర్యపరుస్తూ ‘’జార్జి రాజు ,విక్టోరియామహా రాణి లు ఎలా ఉన్నారు ‘’? అది అడిగేవారు .అంటే వారి ఉద్దేశ్యం లో 20 వ శతాబ్దం లో ప్రాముఖ్యమైన సంఘటనలు ఏవీ జరగలేదని .విక్టోరియా మహారాణి 19 01 లో,6 వ  జార్జి చక్రవర్తి 19 4 7 వరకు ఇండియాకు కూడా రాజే .1952 లో చనిపోయాడు .

  1991 లో శాస్త్రిగారి కాళ్ళకు నీరు పట్టి అగ్నిహోత్రం లో మంత్రాలు మాత్రమే చదివి ,సరి పుచ్చుకోనేవారు .లేచి నిలబడి క్రియ చేయగలిగే వారు కాదు .దీనిపై జోకులు వేస్తూ ‘’మేము ముగ్గురం ఆహితాగ్నులం .బాబళ్ళ వారికి చెవిలేదు అంటే చెవుడు .యాజులు గారికి కళ్ళు లేవు .అంటే చూడలేరు .నాకు కాళ్ళు లేవు ‘’.కొడుకును  వెంట తీసుకొని విమానం ఎక్కి రాష్ట్రపతి పురస్కారం స్వీకరించటానికి ఢిల్లీ వెళ్ళిన’’ ఏకైక కోన సీమ ఆహితాగ్ని’’పద్మభూషణ్ శ్రీ లంకా వెంకట రామ శాస్త్రి గారు ఒక్కరే .

  తన 72 వ ఏట తనకు మరణం సంభ విస్తుందని శాస్త్రిగారికి రెండు దృష్టాంతాలు కనిపించాయి .ఒకటి ఆయన జాతక చక్రంలో రాహు వీక్షణం తో  మృత్యుచక్ర సూచన .రెండు తమ తండ్రిగారు కూడా 72 వ ఏట రాహు ప్రభావం తో  1947 లో మరణించటం  .అయితే శాస్త్రిగారు తీవ్రంగా రాహు జపం చేసి మరణం నుంచి తప్పించుకొన్నారు .

    కాని ఆరోగ్యం ఇదివరకు లాగా బాగా  లేదు .రెండేళ్ళ తరవాత 36 ఏళ్ళ సుదీర్ఘ అగ్ని హోత్రానికి స్వస్తి పలికారు .దీనిని ‘’జిర్నాదు ‘’అంటారని శాస్త్రి గారే చెప్పారు .వృద్ధాప్య కాలం లో ఇతర వేద పండితులలాగా శాస్త్రిగారికి కూడా అన్నం అరిగేదికాదు  తైత్తిరీయ ఉపనిషత్ లోని ‘’ఆహమన్నమహమన్నం ‘’మంత్రాన్ని జ్ఞప్తికి తెచ్చుకోనేవారు .అయినా తగినంత జీర్ణం ఉండేదికాదు .ఆహితాగ్ని దంపతులు తగినంత శారీరక బలం లేనప్పుడు ఏమి చేయాలో ఇతర ఉపాయాలను ఆయన వెతికి  ఆయా మంత్రాలను మననం చేసేవారు .1988 లో మళ్ళీ మృత్యు చక్రం వేయించారు .దీనిప్రకారం ఆయనకు 80 గారంటీ .అంటే అప్పటిదాకా మృత్యువు ఆయన సమీపానికి రాదనీ అర్ధం..కాని ఈ చక్రం లోపభూయిస్ట మై  మృత్యువును మరొక్క  7 ఏళ్ళు వాయిదా వేసింది .శాస్త్రిగారి 80 వ జన్మ దినోత్సవం నాడు’’ సహస్ర చంద్రదర్శనం ‘’ఘనంగా జరుపుకొన్నారు. బొటన వ్రేలి సర్జరీ తో  బాధ పడుతున్నా ముఖం లో చిరునవ్వు తగ్గలేదు , 83 ఏళ్ళ వయసులోకూడా కొత్త స్నాతక విద్యార్ధికి ‘’వ్యాకరణం’’ బోధిస్తూనే ఉన్నారు . ‘’మృత్యువు అనివార్యం .తప్పి౦పరానిది .కాని జీవితేచ్ఛ బలీయమైనది ‘’అన్నారు వేదాంత ధోరణిలో ..చయనులు గారిలాగా అకస్మాత్తుగా కి౦ద పడి చనిపోలేదు.బాబళ్ళ శాస్త్రి,దువ్వూరి యాజులు గార్లలా  అర్ధరాత్రి మరణి౦చ నూలేదు..బాధతో ,జ్ఞాపక శక్తి లేమితో చివరి సంవత్సరాలు గడపాల్సి వచ్చింది .ఆయన సెంటిమెంట్ 72 దాటి ,మరో 15 ఏళ్ళు జీవించి  చివరి రోజుల్లో జ్ఞాపక శక్తి కోల్పోయి, మృత్యువుతో పోరాడి ,   ఆహితాగ్ని , పద్మభూషణ్ , వేదపండితులు బ్రహ్మశ్రీ లంకా వెంకటరామ శాస్త్రి గారు 87 వ ఏట 20-6-1999  తెల్లవారుజామున 3 గంటలకు మృత్యుంజయ సన్నిధానం  చేరారు .

  1995లో  తుఫానుకు కామేశ్వరి అగ్రహారం దెబ్బతినే నాటికి  శాస్త్రి అనసూయ దంపతులకు  ఎనిమిది మంది  సంతానం  .వెంటనే ఎదురుగా ఉన్న ఇంటిని నాలుగవ కుమారుడు  వ్యవసాయ సహకార పరపతి సంఘం మాజీ అధ్యక్షుడు ఆక్రమించాడు .తుఫాను శాంతి౦చాక అ ఇంటినికాంక్రీట్ స్లాబ్ వేసి  పునర్నిర్మించాడు .ఇందులోనే శాస్త్రిగారిభార్య అనసూయ గారు చివరి రోజులు గడిపారు .72 ఏళ్ళ వైవాహిక జీవితం గడిపిన పాత ఇంట్లో మళ్ళీ 1999 లో చేరారు ఇందులో శాస్త్రిగారి మాసికాలు మాత్రమె పెట్టేవారు .సంవత్సరీకాలు జరిగాక మళ్ళీ ఆవాస యోగ్యం చేశారు .భర్త శాస్త్రి గారి గూర్చి చాలామదుర జ్ఞాపకాలున్నట్లు ఆమె చెప్పారు

  భర్త గారి లాగానే అనసూయ గారి అంత్య దశకూడా కష్టాలలో గడిచింది .2005 నాటికి  నేలమీద దుప్పటిపై నిద్రించే ఆమె  అతిదులెవరైనా  వస్తే , పలకరిచటానికి  లేవ లేక పోయేవారు  గుర్తించగలిగే వారు కూడా కాదు .బయటి వారి సంగతి సరేసరి ఇంట్లో తనను అతి జాగ్రత్తగా సంరక్షిస్తున్న కొడుకును, కోడల్ని కూడా గుర్తు పట్టగలిగే వారు కాదు .అప్పటి ఆమె పరిస్థితి ‘’లేడీ మేక్ బెత్’ లాగా ఉండేది . ఎప్పుడూ ఏదో ఆలోచనలో ,ఏదో గొణుగు కొంటూ  ,తికమక గా మాట్లాడుతూ ,ఏదేదో ఊహించుకొంటూ ,చేతి ఉంగరాన్నింని తనకు తెలీకుండానే మరో చేతి అన్ని వేళ్ళకు మారుస్తూ గడిపారు .ఒక్కో సారి అకస్మాత్తుగా ‘’అగ్ని హోత్రా అగ్ని హోత్రా ‘’అని పలవరించేవారు  ఇంత నరక యాతన తెలిసీ తెలియని స్థితిలో అనుభవిస్తూ ఆహితాగ్ని శ్రీ లంకా వెంకటరామ శాస్త్రి సహ ధర్మచారిణి శ్రీమతి అనసూయ గారు  20 05 డిసెంబర్ 31 మధ్యాహ్నం 2-30 గంటలకు 90 వ ఏట తుది శ్వాస విడిచారు  ..ఆమె సహచరులలో అంతకాలం జీవించిన వారు లేరు .ఇవీ కామేశ్వర పురాగ్రహార ఆహితాగ్ని లంకావారి కుటుంబ విశేషాలు .

  సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -6-10-18 –ఉయ్యూరు

కోన సీమ అందాలకు వేదపవిత్ర సొబగులు సౌరభాలు అలదిన ఆహితాగ్నులు -16

1–శ్రీ లంకా వెంకటరామ శాస్త్రి గారు -2

శ్రీ వెంకట రామ శాస్త్రి శాస్త్రి గారి భార్య అనసూయగారు ‘’మా అమ్మాయిని ఆదర్శంగా అగ్రహారం లో ఆహి తాగ్ని భార్యగా పెంచాను ‘’.అది బాగా పని చేసింది .మావారు మా ఇద్దరబ్బాయిలకు వేదం నేర్పాలని ప్రయత్నించారు .అది ఫలించలేదు ‘’అన్నారామె .బాబళ్ళ శాస్త్రిగారు చాలా అంకిత భావం తో సోమయాగం చేశారు .ఆయన కుటుంబం లో,ఆయన తరం లోనే  ఆరుగురు ఆహితాగ్నులు ఉండటం అరుదైన విశేషం.అయితే అనారోగ్యపు కొడుకు ,పిల్లలు లేని మనవడు  ఆయనను బాధించాయి .ఇది ఇలా ఉంటే లంకా వారి కుటుంబం లో వేదాధ్యయనం బాగానే కొనసాగి ,ఎనిమిది మంది సంతానం లో ఏడుగురు పుత్రులు ఆయన మధ్య వయస్సులోనే లౌకిక వృత్తిలో రాణించారు .

    ‘’నేను కన్న అద్భుత కల నెరవేర్చుకున్నాను .నా నలుగురు కొడుకులు నాలుగు వేదాలలో దిట్టలు .ముగ్గురు శాస్త్రాల లోతులు తరచారు  కాని దీనివల్ల లభించింది పూజ్యమే ‘’.అని నిర్వేదంగా అన్నారు లంకావారు .’’మా పెద్దబ్బాయిలిద్దరికీ ముందు వేదం నేర్పాను .కాని వాళ్ళు గొణుగుతూ సణుగుతూనే ఉన్నారు .రూపాయలు రాలటం లేదని నెల జీతాలు లేవనీ .అప్పుడు వాళ్ళతో వేదం ,వ్యవసాయం జమిలిగా చేసుకోండి అన్నాను .దీనికి తోడూ బంధువుల ఒత్తిడీ పెరిగింది .వేదం నేర్పి వాళ్ళను ఇంట్లో బందీలుగా ఎందుకు ఉంచుతున్నావని ప్రశ్నించారు .వాళ్ల మానాన వాళ్ళను స్వేచ్చగా వదిలెయ్యి  ఏది కావాలంటే అదే నేర్చుకొంటారు .వాళ్ళు బుద్ధిమంతులేకదా.అంటూ సన్నాయి నొక్కులు నొక్కారు .దీనిపై నిర్ణయం తీసుకోవటం నాకు కష్ట మైన విషయం .బాగా ఆలోచించి నిశ్చయానికి వచ్చాను .పెద్దాడిని సంప్రదాయ పధ్ధతి ఉన్న బ్రాహ్మణ కుటుంబం వారింట్లో ఉండటానికి కాకినాడ కు పంపాను .మా అమ్మగారు వాడికి   వంట చేసిపెట్టేది . వాడు అక్కడ హైస్కూల్ చదువు పూర్తీ చేసి ,హైదరాబాద్ వెళ్లి డిగ్రీ అందుకొన్నాడు .  కొడుకులకంటే మనవళ్ళు సంప్రదాయానికి ఇంకా దూరమయ్యారు.అయితే కొడుకులు ,మనవళ్ళు ఇక్కడికే వచ్చి ఉపనయనాలు చేసుకొని సంధ్యావందనం నేర్చుకొన్నారు .సంప్రదాయం వదిలినా వారి వారి వృత్తులలో వాళ్ళు బాగా రాణించారు అదే మాకు సంతోషం సంతృప్తి .స్వయంగా ఎదిగి స్వంతకాళ్ళపై నిలిచి వాళ్ళు సుఖంగా జీవిస్తున్నారు’’  ’’అని తమ కుటుంబ విషయాలన్నీ తెలిపారు..శాస్త్రిగారి  చివరి అబ్బాయి శ్రీ లంకా భద్రాద్రి శ్రీరాం అదేనండీ -ఎల్. బి .శ్రీరాం మంచి రచయిత,నాటకనటుడు సినిమాలో ప్రముఖ హాస్యనటుడు.

  శ్రీ నేదునూరి శ్రీరామమూర్తిగారు ఉదార హృదయంతో కొత్త అగ్రహారం లో ఇంటినీ ,అర ఎకరం పొలాన్నీ 1960 మార్చి 4 న ఏర్పాటు చేశారు .అదే కామేశ్వరీ అగ్రహారం శ్రీరామమూర్తిగారి మాతృమూర్తి పేరిట ఏర్పాటు చేశారు ..నేదునూరుకు చాలాదగ్గరలోనే ఉంది.ఈ ప్రశాంత నూతన అగ్రహారం లోవీరుకాక మరో నాలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబాలున్నాయి .కొబ్బరి ,మామిడి తోటలమధ్య, పచ్చటి పంటపొలాలమధ్య ఈ అగ్రహారం ఉంటుంది .’’ఆ నలుగురు ‘’  వేద పండితులుకారు కాని బాబళ్ళ శాస్త్రిగారి ప్రియ శిష్యుడు రమణ చిర్రావూరి కుటుంబీకుడు .తర్వాత శ్రీపాద వారి కుటుంబం ఇక్కడికి చేరింది .వీరికుమారుడు మాణిక్యం వేదం నేర్చాడు ,కనుక లంకా శాస్త్రిగారికి ఈ అగ్రహారం చాలా అనువైనదిగా వేదాధ్యనానికి వీలుగా ఉందని సంతృప్తిపడ్డారు .పిత్రార్జితం తోపాటు తనకున్న 7 ఎకరాలపోలం వ్యవసాయం పర్య వేక్షిస్తూ  వేదం నేర్పించారు   .తాము రచించిన గ్రంధాలను ,వేదం ,శ్రౌతాలపై రాసిన విషయాలను ముద్రించారు .వీలైనప్పుడురాజమండ్రి  వేద సభలకు హాజరౌతూ ,ఈస్ట్ కోస్ట్ రైలు ఎక్కి కంచికి,శృంగేరి లకు  వెళ్లి వేదార్ధ ప్రవచనాలలో పాల్గొనేవారు .

   లంకావారు కామేశ్వరీ అగ్రహారం చేరాక ,నేదునూరు లో బ్రాహ్మణ కుటుంబాలు క్రమగా తగ్గిపోయి రెండు మూడు శాతానికి వచ్చింది .షెడ్యూల్డ్ కాస్ట్ ,బాక్ వర్డ్ క్లాస్ ,సెట్టిబలిజ ,కంసాలి ,దేవాంగ ,కుమ్మరి ,మంగలి ,చాకలి కుటుంబాల సంఖ్య పెరిగి వారి మెజార్టీ గణనీయంగా వృద్ధి చెందింది .వ్యవసాయ పనులకు వీరి ఆసరా తప్పదు .వీరందరికీ శాస్త్రిగారంటే తమ నేదునూరు వాసి అనే గొప్ప అభిమానమే  నేదునూరులో ఏడాదికి రెండు సార్లు వేద సభలు జరుగుతాయి .ఒకటి లంకా శాస్త్రిగారిపేరుమీద ,రెండవది గ్రామం లోని శివాలయం లోని శివుని పేరిట .

  ఆరోగ్యం మరీక్షీణి౦చి  పోయేదాకా శాస్త్రిగారు తాము నిర్వహించిన శ్రౌతకార్యాల గురించి ఎంతో ఆసక్తిగా చెప్పేవారు .తమ నిత్య కర్మకాండల గురించి మాత్రం తక్కువగానే మాట్లాడేవారు .నేదునూరు లో ఒక వడ్రంగి ని కుదుర్చుకొని1957 లో నిర్వర్తించిన  శ్రౌత కార్యాలకు కావలసిన పనిముట్లను స్వయం పర్యవేక్షణలో తనకు కావాల్సిన విధంగా తయారు చేయి౦చు కొన్నారు .అక్కడ ‘’ఆధానం ‘’మాత్రమే చేయాలనుకొన్నారు .అగ్ని స్టోమం చేస్తే ‘’దుర్బ్రా హ్మణుడు’’అనే మచ్చ మాసిపోతు౦దని  అందరికీ చెప్పేవారు .సతీమణి అనసూయగారే ప్రోత్సహించి నిర్వహించేట్లు చేశారు  .’’ఆమె కావాలనికోరింది. జరిగింది ‘’అని తాను నిమిత్తమాత్రుడిని అన్నట్లు చెప్పారు .అల్లుడు మిత్రనారాయణ ‘’సోమ యాగం లేని ఆధానం అర్ధ రహితం ,అసంపూర్ణం  ‘’అని మామగారికి నచ్చ చెప్పాడు . మూడేళ్ళ విరామం తర్వాత శాస్త్రిగారు మళ్ళీ వడ్రంగిని పట్టుకొని, అగ్ని స్టోమానికి కావలసిన పరికరాలన్నీ దగ్గరుండి తయారు చేయి౦చుకొని సర్వ సమర్ధమై 1960 లో అగ్ని స్టోమం కామేశ్వరీ అగ్రహారం లో పోలాలమధ్య ఘనంగా నిర్వహించి అందరికి ఆనందం సంతృప్తి కలిగించారు .ఈ సమయం లో శాస్త్రిగారి అల్లుడు  మిత్రనారాయణ’’సర్వతో ముఖం ‘’చేయటానికి దూరం వెళ్ళాడు .

   ఒకసారి ఆ ప్రాంతం లో గంటకు 160మైళ్ళ అంటే 257 కిలోమీటర్లవేగం తో  గాలులతో భీకరతుఫాను చుట్టుముట్టి శాస్త్రిగారి ఇల్లు కొడుకు ఇల్లు .చేతికి అంది  వచ్చిన పంట అన్నీ తుడిచిపెట్టుకు పోయాయి  .ఆయన్ను ఓదార్చటానికి వచ్చినవారితో ‘’ఇలా జరగాల్సి ఉంది .జరిగిపోయింది .ఇబ్బందేమీ లేదు ‘’అన్నస్థిత ప్రజ్ఞులు శాస్త్రి గారు.’’ఆయనకు దేనితోనూ అ౦టీముట్టని అనుబంధమే ‘’అన్నారు దువ్వూరు యాజులుగారు .చివరి రోజుల్లో షుగర్ బాగాపెరిగి ఒక బొటన వ్రేలు తీసెయ్యాల్సి వచ్చి ఆపరేషన్ చేసి తీసేస్తే పలకరించటానికి వచ్చినవారితో ‘’బొటన వ్రేలు తీసేశారా ?నిజ౦గానా? నాకే తెలీలేదు మీకెలా తెలిసింది ?’’అని ప్రశ్నించారు .ఆంద్ర లో  శ్రీ కంచి పరమాచార్యులవారు మహా వైభవంగా చక్రవర్తి భోగంతో పార్టన చేసున్నారు .ఒక రోజు  ఈచిన్న కామేశ్వరీ ఆగ్రహారానికి  కనీసం సంప్రదాయానికి బద్ధంగా పల్లకీలోనైనా  కాకుండా  సామాన్యుని లాగా కారులో  లంకా శాస్త్రి గారింటికి వచ్చి   పరామర్శించారు .ఈ విషయం అక్కడా, అన్ని చోట్ల ఎంతో గోప్పవిషయంగా ప్రచారమై పోయింది .దీనిపై శాస్త్రిగారిని స్పందించమని దువ్వూరు యాజులుగారు ,ఒకరిద్దరు ప్రశ్నించారు

 –దువ్వూరుయాజులు గారు –పరమాచార్యుల వారుఏమన్నారు ?

లంకావారు-ఏ మంటారు ?

యాజులు –స్వాములుఇక్కడికే  ఈ ఇంటికే వచ్చారా ?

లంకా-అవును

ఇంకొకరు –ఏమన్నారాయన  ?

లంకా-ఏమంటారు ?

మూడో ఆయన –పరమాచార్యులవారు మీ ఆరోగ్యం గురించి అడిగారా ?

లంకా-ఆ. .

మూడో ఆయన –సంస్కృతం లో మాట్లాడారా ?

లంకా –లేదు తెలుగు లోనే .

దువ్వూరి –వస్తున్నట్లు వారినుంచి ముందుగానే సందేశం ఏదైనా వచ్చిందా ?

లంకా-లేదు .

 బహుశా కొడుకు ఎల్బి శ్రీరాం కు కూడా తండ్రి వారసత్వమే సంక్రమించి ,ఇలాంటి పొడి మాటలే ఇష్టంగా రాస్తాడు .

   సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -6-10-18- ఉయ్యూరు

డా.ధూళిపాళ రామకృష్ణగారుసంస్కృతం లో  రాసిన ”వ0దే  కాశ్మీర భారతం ”పైనా, వారి గురించి గీర్వాణం -2 లో నేను రాసిన వ్యాసాన్ని అక్టోబర్ ”శ్రీ కళా గౌతమి ”లో ప్రచురించారు -దుర్గాప్రసాద్ 

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం-4

314-గురు వంశ కావ్య నిధి కర్త –శిరిశినగల్ కృష్ణమాచార్యులు (1905-1992)

శిరశినగల్ కృష్ణమాచార్యులు నిజామాబాద్ జిల్లాకుచెందిన కవి. వీరికి అభినవ కాళిదాసు అని బిరుదు కలదు.నైజాం రాష్ట్ర ఆద్య శతావధాని గా ప్రసిద్ధిని పొందారు[1]. కృష్ణమాచార్యులు నిజామాబాద్ జిల్లా (అప్పటి కరీంనగర్ జిల్లా) లోని మోర్తాడ్ గ్రామంలో 1905, ఆగస్టు 12 వ తేదికి సరియైన క్రోధి నామ సంవత్సర, శ్రావణ శుక్ల విదియ నాడు రంగమ్మ, వేంకటాచార్యులకు జన్మించారు[2]. వీరు బాల్యంలో పితామహులైన సింగారాచార్యులవద్ద మరియు తండ్రి గారైన వేంకటాచార్యుల వద్ద విద్యను అభ్యసించారు. తరువాత మాతామహులైన గోవిందాచార్యుల వద్ద 1914 నుండి 1921 వరకు ఏడు సంవత్సరాలు కావ్య, నాటక, అలంకార, సాహిత్య గ్రంథాలు, తిరుమంత్రార్థము, శ్రీ వచన భూషణ వ్యాఖ్యానము మొదలైన గ్రంథాలు అధ్యయనం చేశారు. పిమ్మట వల్లంకొండలో కనకాపురం శ్రీనివాసాచార్యుల వద్ద తర్క ప్రకరణాలు, మోర్తాడులో కందోఝల వెంకన్న వద్ద సిద్ధాంత భాగము, పిఠాపురంలో గుదిమెళ్ళ రంగాచార్య వద్ద వేదాంతమును అభ్యసించారు.

1926 నుండి కోరుట్ల లోని ఉభయవేదాంత సంస్కృత పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయులుగా ప్రవేశించి అక్కడనే ప్రధానోపాధ్యాయులుగా పదవీవిరమణ చేశారు. మధ్యలో 1934-37లో కొడిమ్యాలలో ఆనందమ్మ అనే విద్యార్థినికి సంస్కృతాంధ్రాలు, 1937లో లింగాపురంలో అనసూయాదేవి, సుశీలాదేవి అనే విద్యార్థినులకు సంస్కృత సాహిత్యం నేర్పించారు.

రచనలు-సంస్కృతాంధ్రాలలో 40కి పైగా గ్రంథాలను రచించారు. వీటిలో కావ్యాలు, శతకాలు, సుప్రభాతాలు, స్తుతిగీతాలు, హరికథలు మొదలైనవి ఉన్నాయి. వీరి రచనలలో కొన్ని:

1. కళాశాల అభ్యుదయం

2. రామానుజ చరితం

3. చిత్ర ప్రబంధం

4. రత్నమాల (ఖండ కావ్యం)

5. మనస్సందేశ కావ్యము

6. సంపత్కుమార సంభవ కావ్యము

7. గాంధీతాత నీతిశతకము

8. గీతాచార్య మతప్రభావ శతకము

9. వెదిర వేంకటేశ్వరస్వామి సుప్రభాతము

10. ధర్మపురి లక్ష్మీనరసింహస్వామి సుప్రభాతము

11. వేణుగోపాల స్వామి సుప్రభాతము

12. నంబులాద్రి నృసింహస్వామి సుప్రభాతము

13. పద్మావతీ పరిణయము (హరికథ)

14. రుక్మిణీ కళ్యాణము (హరికథ)

15. ముకుందమాల

16. యామునాచార్యులవారి స్త్రోత్ర రత్నగీతములు

17. విశిష్టాద్వైతమత సంగ్రహము

18. వేదార్థ సంగ్రహము (అనువాదం)

19. గురువంశ కావ్యనిధి

వీరు కోరుట్ల, జగిత్యాల, ధర్మపురి మొదలైన చోట్ల అష్టావధానాలు, శతావధానాలు చేశారు. తెలంగాణా ప్రాంతంలో వీరు మొట్టమొదటి అవధానిగా కీర్తి గడించారు. వీరికి నైజాం రాష్ట్రాద్య శతావధాని, పండితరత్న, ఉభయవేదాంత విద్వాన్, ఉభయ వేదాంతాచార్య మొదలైన బిరుదులు ఉన్నాయి. వీరిని తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారు, ఢిల్లీలో జియ్యర్ స్వామివారు, మొదటి ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలలో ముఖ్యమంత్రి జలగం వెంగళరావు గారు ఘనంగా సత్కరించారు.

సశేషం

గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్-4-10-18 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం-4

315 –స్నేహ బంధం సంస్కృత నాటిక కర్త – ఓగేటి అచ్యుతరామశాస్త్రి(19 32

జననం 1932 జనవరి 2

వృత్తి రచయిత, కవి, వక్త, పరిశోధకుడు

ఓగేటి అచ్యుతరామశాస్త్రి పేరొందిన వక్త, కవి, రచయిత, పరిశోధకుడు మరియు గ్రంథకర్త. ఇతడు 1932, జనవరి 2న జన్మించాడు. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలోను, హైదరాబాదు విమోచన ఉద్యమంలోను పాల్గొని కారాగారవాసం చేశాడు. ఆంధ్ర, ఆంగ్ల, సంస్కృత, హిందీ భాషలలో ఇతడికి విస్తృతమైన పరిచయం ఉంది. 1970లో సంస్కృత థియేటర్ అనే సంస్కృత నాటక ప్రయోగ సంస్థను స్థాపించి దానికి అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించాడు. ఇతడు నాటక ప్రయోక్త, నటుడు, దర్శకుడు, గాయకుడు కూడా. రంగస్థలం మీద, ఆకాశవాణిలో ప్రసారమైన అనేక నాటకాలలో ఇతడు నాయక, ఉపనాయక పాత్రలను పోషించాడు. 1974లో ఇతడు సంస్కృత భారతీ అనే సంస్కృత పత్రికను స్థాపించి సంపాదకునిగా వ్యవహరించాడు. ఇది హైదరాబాదు నుండి వెలువడిన తొలి సంస్కృత పత్రిక. 1978లో ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడిగా రాష్ట్రప్రభుత్వ పురస్కారం స్వీకరించాడు.

రచనలు

శంకరాచార్య (1958) – పద్యకృతి

బంధాబైరాగి (1959) – చారిత్రక నాటకం

సంస్కృత నాటక ప్రయోగరంగము (1975) – పరిశోధన గ్రంథము

స్నేహబంధనమ్‌ (1978) – సంస్కృతంలో వ్రాయబడిన సాంఘిక నాటకం

హిమకిరీటిని (1981) – కవితాసంకలనం

స్వామి వివేకానంద కవితా వైభవం (1983) – సాహిత్య విమర్శ

భారతీయ చరిత్ర సత్యాన్వేషణ (1983)

హైదరాబాదు నగర తెలుగు భాషా సాహిత్య వికాసచరిత్ర[1] (1985)

ఓగేటి వ్యాసపీఠి[2] (1986)

హైదరాబాదు నగర బిర్లామందిర వేంకటేశ్వర శతకము[3] (1987)

ఎఱ్ఱన అరణ్యపర్వశేషము[4] – పి.హెచ్.డి. సిద్ధాంత గ్రంథము

అచ్యుతగీత – సంస్కృత గేయ సంపుటి

Lady of the Lake – ఆంగ్ల భాషలో తెలుగు జానపద కథల సంపుటి

హరిహరనాథ ద్విశతి

హిందూ మతం (1990) – సంస్కృత గద్యగ్రంథం

శ్రీ బాసర సరస్వతీక్షేత్రము – పద్యప్రబంధము

మహారాజా సర్ కిషన్ ప్రసాద్ బహాదూర్ “శాద్” జీవితచరిత్ర (1994) – హిందీ భాషలో

ఆంధ్రకేసరి – పద్యప్రబంధము

వేకువ వెలుగులు (ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆర్.ఎస్.ఎస్) [5] (1997) –

బిరుదులు

సంస్కృత నాటకప్రయోగోద్ధారక

నటరాజరాజ

ఆశ్చర్య కుశలవక్త

మహోపాధ్యాయ

రాష్ట్రకవి

భాగ్యనగర భారతి మొదలైనవి.

31 6- అష్టకాల నరసింహరామశర్మ(20 వ శతాబ్దం )

వృత్తిరీత్యా ఉపాధ్యాయుడు.[1] జ్యోతిష శాస్త్రంలో నిష్ణాతుడు. అవధాని, సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు, కవి, రచయిత. ఇతనికి అవధాన కళాప్రపూర్ణ, సారస్వత శిరోమణి, బ్రాహ్మీ విభూషణ, కవితా సుధాకర, కవికేసరి మొదలైన బిరుదులు ఉన్నాయి. ఇతడు తెలుగు, సంస్కృత భాషలలో అనేక గ్రంథాలను రచించాడు. ఉపాధ్యాయుడిగా ఇతని సేవలను గుర్తించి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2003లో ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారాన్ని అందజేసింది. ఇతని షష్టిపూర్తి సందర్భంగా 2010లో కుర్తాళం పీఠాధిపతి సిద్ధేశ్వరానంద భారతీ స్వామి ఇతడిని స్వర్ణకంకణంతో సత్కరించాడు. ఇతని అనుయాయులచే కనకాభిషేక, తులాభార సత్కారాలను కూడా పొందాడు.

ఇతడు తన 16వ యేట 1960లో బాసర క్షేత్రాన్ని దర్శించాడు. అప్పుడు 56రోజులపాటు ధ్యానంలో నిమగ్నం కాగా సరస్వతీదేవి కటాక్షించి తన దేవాలయాన్ని నిర్మించవలసినదిగా కోరింది. దేవి ఆదేశానుసారం ఇతడు మెదక్ జిల్లాలో అనంతసాగర్ ప్రాంతంలో తన జీవితమంతా వెచ్చించి సరస్వతీదేవాలయాన్ని నిర్మించాడు[2][3].

ఇతడు తన మొదటి అష్టావధానాన్ని నారాయణఖేడ్‌లో అనుకోకుండా పూర్తి చేశాడు. అప్పటి నుండి కొన్ని వందల అవధానాలను నిర్వహించాడు.

31 7- అలంకార సుధా సింధు కర్త -ఆణివిళ్ళ వేంకట శాస్త్రి(18 వ శతాబ్ద )

ఆణివిళ్ళ వేంకట శాస్త్రి గారు శాస్త్ర పారంగతులు మరియు బాలకాళిదాసు బిరుదాంకితులు.

జీవిత విశేషాలు

ఆయన పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కాకరపర్తికి (కాకరపర్రు) చెందిన ఆణివిళ్ళ నారాయణ కవి కుమారుడు. ఈయన 18 వ శతాబ్దానికి చెందినవాడు. బాల కాళిదాస బిరుదాంకితుడైన శ్రీ ఆణివిళ్ళ వేంకట శాస్త్రి గారు సర్వ శాస్త్ర పారంగతుడు సకల శాస్త్ర వైదుష్యం ఉండటం చేత పెద్దాపురం సంస్థానం మహా ప్రభువులు, దార్లపూడి, విజయనగర మహా రాజుల చేత గొప్ప సన్మానాలు పొందాడు .[

రచనలు

మహేశ్వర మహా కావ్యం

సతీ స్తోత్రం

భాస్కర ప్రశస్తి

రుక్మిణీ పరిణయం కావ్యం రాశాడు.

వేంకట శాస్త్రి గారు గొప్ప అలంకారికులు. అలంకార సుధా సింధు రస ప్రపంచం ఆతని శేముషికి నిదర్శనాలు . చిత్ర చమత్కార మంజరిని పెద్దాపురం రాజు వత్సవాయి తిమ్మ జగపతికి అంకితమిచ్చాడు. చిత్ర కవిత్వముగా సూర్య శతకం రాసాడు. శ్రీ ఆణివిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి గారికి వార్ధక్య దశలో పెద్దాపురం సంస్థానం వారు అగ్రహారం ప్రసాదించాలని సంకల్పించగా అప్పటి మంత్రి పాణంగిపల్లి రామచంద్రుడు గారి కుతంత్రము వల్ల నెరవేరలేదట. పాణంగిపల్లి రామచంద్రుడు తూర్పు గోదావరి జిల్లా, కె.గంగవరం మండలానికి చెందిన పాణంగిపల్లి, గ్రామమును అగ్రహారంగా పొందే నిమిత్తం అలా చేసాడని లోకోక్తి. నూజివీడు జమీందారులు మేక వెంకట నరసింగ అప్పారావుపై అప్పారాయ యశశ్చంద్రో దయ కావ్యాలు రాసాడు. మెచ్చిన రాజు వల్లూరుమల్లి అగ్రహారాన్ని ప్రదానం చేసాడు. అక్కడ సోమయాగం చేసాడు. “శ్రౌత సూత్రాలు” పై భాష్యం రాసాడు.

31 8– సంస్క్రుతాన్ధ్రకవి – కుంటిమద్ది శేషశర్మ(19 13 )

1913, ఫిబ్రవరి 2 అనంతపురం లో జన్మించి తెలుగు ఉపాధ్యాయ అధ్యాపకులై సంస్కృతాంధ్ర రచనలతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు .తండ్రి కుంటిమద్ది వెంకట రంఘా చార్యులు .తల్లి శేషమ్మ .భార్య జయ లక్ష్మి

శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయానికి చెందిన కుంటిమద్ది శేషశర్మ అనంతపురం జిల్లా కవులలో ఎన్నదగినవాడువిద్యాభ్యాసం

కుంటిమద్ది శేషశర్మ కుంటిమద్ది ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఎలిమెంటరీ విద్యపూర్తి చేశాడు. బళ్ళారిలో ఉన్నత పాఠశాల విద్య చదివాడు. తన తాతగారైన కుంటిమద్ది శ్రీనివాసాచార్యుల వద్ద ఎనిమిదేండ్లు సంస్కృత కావ్యాలంకార వ్యాకరణాలను అధ్యయనం చేశాడు. తరువాత మరో 8 సంవత్సరాలు తిరుపతిలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర సంస్కృత కళాశాలలో చదివి సాహిత్యశిరోమణి పట్టాను సంపాదించుకున్నాడు. 1938లో తెలుగు విద్వాన్ పరీక్ష ఉత్తీర్ణుడైనాడు. ఇతని కోడలు మృణాలిని అంతర్జాతీయ ఖ్యాతిని ఆర్జించిన సుప్రసిద్ధ కూచిపూడి కళాకారిణి. అమెరికాలో కూచిపూడి నృత్యాన్నినేర్పించే కళామండపం అనే సంస్థను నడుపుతున్నది.

ఉద్యోగం

1943నుండి అనంతపురం జిల్లాలోని హైస్కూళ్లలో ఆంధ్ర ఉపాధ్యాయుడుగా పనిచేశాడు. 1959 నుండి 1971 వరకు జూనియర్ కళాశాలలో లెక్చరర్‌గా పనిచేశాడు.

31 9-బాష్ప బిందవః-కర్త గరికపాటి మల్లావధాని(18 99 -1985 )

గరికపాటి మల్లావధాని (సెప్టెంబరు 18, 1899 – జనవరి 5, 1985) స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, కవి, సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు. ఆయన కాంగ్రెస్ నేతగా జాతీయోద్యమంలో మహాత్మాగాంధీ స్ఫూర్తితో పాల్గొన్నాడు. ఆయన కవిగా పదుల సంఖ్యలో పుస్తకాలను రచించగా, అంతకుమించి పండితునిగా పరిష్కరించిన గ్రంథాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.

బాల్యం, విద్యాభ్యాసం

ఈయన కొవ్వూరు లో 1899లో వికారి నామ సంవత్సర భాద్రపద పూర్ణిమ నాడు సీతారామయ్య, వెంకటసుబ్బమ్మలకు మొదటి కుమారునిగా జన్మించాడు[1]. కొవ్వూరు ఆంధ్ర గీర్వాణ విద్యాపీఠంలో, విజయనగరం మహారాజా సంస్కృత కళాశాలలోనూ, సంస్కృతాంధ్రాలను అభ్యసించాడు. ప్రఖ్య సీతారామశాస్త్రి, పురిఘళ్ళ సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి, తాతా సుబ్బరాయశాస్త్రుల శుష్రూషలో సంస్కృత భాష సాహిత్యపు మెరుగులు దిద్దుకున్నాడు. కల్లూరి వెంకట్రామశాస్త్రి, వజ్ఝల సీతారామ శాస్త్రుల దగ్గిర తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. వేలూరి శివరామశాస్త్రి గారి అష్టావధానాల ఆకర్షణలో పడి అవధానాలు చేయడం ప్రారంభించాడు.

ఉద్యోగ ప్రస్థానం

ఈయన కొంతకాలం ఎర్నగూడెం తాలూకాలో తెలికిచెర్ల జమీందారు రాజా కాకర్లపూడి వేంకటరమణయ్య ఆశ్రయములో వున్నాడు. ఆ జమీందారుగారి వినోదార్థము కవితాగోష్ఠులను, అష్టావధానములను కావించి, 8 ఎకరముల భూవసతిని సన్మానముగా గ్రహించినాడు. నర్సాపురములో జరిగిన సభలో “కవిశేఖర” బిరుదమును పొందాడు. 1922 లో ఏలూరులోని గాంధీ ఆంధ్రజాతీయ మహావిద్యాలయములో సంస్కృతాంధ్ర పండితుడిగా చేరినాడు. 1930వ దశకంలో “ఢంకా” అనే పత్రికను నడిపినాడు. 1935 లో మంజువాణీప్రెస్ , రామా అండ్ కో, వెంకటరమణ పవరుప్రెస్ మొదలైన ముద్రణాలయములలో గ్రంథపరిశోధనము గావించాడు. 1947 లో సర్ సి.ఆర్.రెడ్డి కాలేజీలో తెలుగుపండితులుగా చేరి పెక్కుమంది శిష్య ప్రశిష్యులను సంపాదించి విశిష్ట భాషాసేవ ఒనర్చినాడు.

స్వాతంత్ర్య పోరాటం

1921 లో ఆయన చదువు మానుకొని సహాయ నిరాకరణోద్యమంలో చేరి గ్రామ గ్రామానికీ పోయి జాతీయగీతాలు రాసి, పాడి, బ్రిటీషువాడికి వ్యతిరేకంగా ఉపన్యాసాలిచ్చి, జనాన్ని మేలుకొలిపాడు! 1930 లో గాంధీ గారి పిలుపు విని ఉప్పు సత్యాగహంలోకి దూకి, శ్రీకృష్ణజన్మస్థానాన్ని దర్శించాడు.

కోర్టువారు ఆయన్ని, ఏలూరులో బ్రిటీషు జిల్లాజడ్జి గారి ముందు విచారణకి బోనెక్కించారు. అప్పుడు, ఆయన ఆశువుగా చెప్పిన పద్యం.

లేదుగదయ్య! మా నుడుల లేశమసత్యము సత్య బద్ధమౌ

వాదమె దోసమయ్యెడు నభాగ్యమిదే మనకబ్బె నింక నౌ

కాదననేల? మీ విహిత కార్యకలాపము దీర్పబూనుడా

మీదట దేవుడే గలడు మిమ్మును మమ్ము పరీక్షసేయగన్‌.

“మేము చెప్పేది కాస్త కూడా అబద్ధం కాదు. నిజం చెప్పడం అపరాధం అయ్యింది. ఇది మన దురదృష్టం. ఇక అవును, కాదు అనడం ఎందుకు? మీరు చెయ్యవలసిన పని, (అంటే నన్ను జైలులో పెట్టడం) మీరు చెయ్యండి. ఆపైన మిమ్మలినీ, మమ్మలిని పరీక్షచేసేందుకు దేవుడే ఉన్నాడు,” అని ఆయన చెప్పాడు. జైలు కెళ్ళాడు.

రచనలు

గరికపాటి కలంలో దేశభక్తి గళం

భారతాంబికా శతకము

విద్యార్థి శతకము

ఋతుషట్కము

శివనివేదనము

శంకర జననము

పుష్పవివేకము

పండిత రాయలు

ఆదర్శజ్యోతి (శ్రీరాముని గుణగణ ప్రశంస)

అమరుక కావ్యం (ఆంధ్రీకరణము)

దిగంబరి (తత్త్వనాటికలు)[2]

అవధానాలు

ఇతడు సుమారు 20వరకు అష్టావధానాలు చేశాడు. ఇతని అష్టావధానాలలో సమస్య, దత్తాక్షరి, వర్ణన, కావ్యపాఠము, వ్యస్తాక్షరి, పురాణపఠనము, చదరంగం, అప్రస్తుత ప్రసంగం అనే ఎనిమిది అంశాలు ఉండేవి

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -4

313 –భైరవ తంత్ర కవి –మ౦థాన భైరవుడు (10 వ శతాబ్దం )

తెలంగాణాలోని మహబూబ్ నగరం జిల్లా అలంపురం కు చెందినకవి మ౦థాన భైరవుడు10 వ శతాబ్దం వాడు .పాలమూరు జిల్లా సాహిత్య చరిత్ర ఈయనను ‘’తొలి సంస్కృత కవి’’గా పేర్కొన్నది .జైనకవి .తంత్ర గ్రంథాలు ఎక్కువగా రాశాడు .ఈతడు రాసిన’’ భైరవ తంత్ర గ్రంథం’’ సంస్కృత రచన విమర్శకుల,పరిశోధకుల  మెప్పు పొందింది . 22 పత్రాల తాళపత్ర గ్రంథం ఇది .సురవరం ప్రతాప రెడ్డిగారు కూడా గోలకొండ పత్రికలో ఈకవి ప్రస్తావన చేశారు .ప్రముఖ కవి పండితులు పరిశోధకులు మానవల్లి రామకృష్ణయ్యగారు తమ కుమార సంభవ పీఠిక లో ఈ గ్రంథాన్ని ప్రశంసించారు. ఈకవి ‘’ఆనంద కందకం ‘’అనే మరొక సంస్కృత రచనకూడా చేసినట్లు శేషాద్రి రమణకవులు  తెలిపారు .పరిశోధక చతురానన శ్రీ ఆది రాజు వీరభద్రరావు గారు కూడా ఈకవి గురించి తమ రచనలో ప్రస్తావించారు .ఇందరు ప్రాసిద్ధ కవి విమర్శక పరిశోధకుల ప్రశంస పొందిన మంథన కవి ధన్యుడు .ఇప్పుడు ఈ కవి రచనా సౌభాగ్యం చూద్దాం .

  భైరవ తంత్రం లో ప్రారంభ శ్లోకం –‘’శ్రీ హర మహా శాంతం భైరవం భీమ విగ్రహం –నమస్కృత్వా ప్రవక్ష్యామి భూతంత్రం సుపాసనం ‘’.

 చివరి శ్లోకం –‘’ఏతత్తంత్రం  మయా ప్రోక్తం గపనీయం ప్రయత్నతః –ప్రియ శిష్యాయ దాతవ్యం పుత్రాయచ విశేషితః –ఇతి భైరవాగమే భూత తంత్రే సప్త వింశతి పటలః’’

  సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -4-10-18 –ఉయ్యూరు

ప్రతీకార పౌరుష పరాక్రమాలతో భగభగ మండే –భగదత్తుడు

ఎవరీ భగదత్తుడు? ఎవరిమీద అతని ప్రతీకారం ?

నరకాసురుని కొడుకు భగదత్తుడు. గొప్ప పరాక్రమ శాలి అర్జునునితో సరి జోడైన యుద్ధ వీరుడు .తండ్రి నరకాసురుడు శ్రీ కృష్ణ సత్యభామ లతో చేసిన యుద్ధం లో చనిపోయాడు. తల్లి భూదేవి రూపమైన సత్యభామ కొడుకు నరకుడు .నరకంటకుడయ్యాడని కొడుకనే దయా దాక్షిణ్యాలు లేకుండా చంపేసింది .నరకుడు చనిపోయిన రోజే మనకు నరక చతుర్దశి. మర్నాడు ఆ స౦బరం చేసుకొనే దీపావళి .ఆశ్వయుజ బహుళ చతుర్దశి నరక చతుర్దశి .మర్నాడువచ్చే అమావాస్య దీపావళి అమావాస్య .తనతండ్రిని చంపినా దగ్గరుంచి దగ్గరుండి , భగదత్తుడికి కృష్ణుడిపై పీకల్లోతు ద్వేషం ప్రతీకారం ఏర్పడ్డాయి  .

ఏ దేశానికి రాజు ?అతడి బలం బలహీనత

తండ్రి మరణం తర్వాత భగదత్తుడు ప్రాగ్జ్యోతిష పురానికి రాజయ్యాడు .ఇది అస్సాం లోని గౌహతి ప్రాంతం లో ఉండేది .పాండు రాజుకు అత్యంత ఆత్మీయుడు .కాని జరాసంధుడికి భయపడి అతని కనుసన్నలలో మెలిగే వాడు .అర్జునుడు దిగ్విజయ యాత్ర చేసినపుడు భగదత్తుడు పార్దునితో ఎనిమిది రోజులు భీకర యుద్ధం చేసిన పరాక్రమ శాలి .క్రీడిని గెలవలేక ‘’నేను ఇంద్ర సఖుడిని .నువ్వు ఇంద్ర కుమారుడివి .మనలో మనకు పోరాటం ఎందుకు ?’’అని సంధి చేసుకొని ,కోరినంత ధనం ఇచ్చి పంపించేశాడు .దీని వివరాలు తర్వాత తెలుసుకొందాం .

నరక , భగదత్తుల శక్తి సామర్ధ్యాలకు నేపధ్యం ఏమిటి ?

కురు క్షేత్ర యుద్ధం లో భగదత్తుడు దుర్యోధనుడి పక్షాన నిలబడి యుద్ధం చేశాడు . తండ్రి నరకుడు తాను సంపాదించిన వైష్ణవాస్త్రం ను కొడుకు భగదత్తుడికి ఇచ్చి చనిపోయాడు భారత యుద్ధం లో ఈ వైష్ణవాస్త్రాన్ని భగదత్తుడు అర్జునునిపై ప్రయోగించాడు .వైష్ణవాస్త్రాన్ని అడ్డు కొనే శక్తి ఎవరికీ లేదు .ఇక తప్పక శ్రీ కృష్ణుడు దానికి అడ్డు నిలిచాడు .భగదత్తుడు తన అత్యంత వేగం, శక్తివంతమైన ‘’సుప్రతీకం ‘’అనే ఏనుగు నుతండ్రినుండి పొంది దాని   నెక్కి పాండవ  సైన్యాన్ని చీల్చి చెండాడాడు.దేవేంద్రుని ఏనుగు ఐరావతం వంశానికి చెందినదే ఈ సుప్రతీకం .ఏనుగుపై కూర్చుని యుద్ధం చేయటం దిట్ట భగదత్తుడు .అర్జునుడు చివరికి సుప్ర తీకం తో సహా భగదత్తుని తీవ్ర బాణాలతో సంహరించాడు . కృష్ణుడే అడ్డపడక పొతే పార్ధుడి పని అయిపోయినట్లే అని తెలుస్తోంది .ఈవివరాలూ తర్వాత చూద్దాం .

నరక జననం  శక్తి సంపాదన

ఒక సారి చరిత్ర పుటల్ని తిరగేస్తే –హిరణ్యాక్ష, హిరణ్య కసిపులు అన్నదమ్ములు .హిరణ్యాక్షుడు భూమిని చుట్టి సముద్ర గర్భం లో దాచిపెట్టాడు .భూ దేవి మొరవిని శ్రీ మహా విష్ణువు ఆది వరాహ రూపం దాల్చి సముద్ర గర్బం చొచ్చి తన కోరపై భూమిని లేపి పైకి తెచ్చాడు .అప్పుడు వీరిద్దరికీ ఒక కుమారుడు జన్మిస్తాడు .అతడే నరకాసురుడు .అసుర సంధ్యా సమయం లో తామిద్దరూ కలిసినందువలన పుట్టిన వీడికి అసుర అంటే రాక్షస లక్షణాలు వస్తాయని భూదేవికి శ్రీ హరి చెప్పాడు .తన బిడ్డ నరకాసురుడిని ఎప్పటికైనా విష్ణు మూర్తి సంహరించటం ఖాయం అని అర్ధమైంది భూదేవికి .కనుక అనునయంగా హరిని తన బిడ్డకు రక్షణ కల్పించమని వేడు కొంటుంది .సరే అని అభయమిచ్చి ఏనాటికైనా నరకునికి తల్లి చేతిలోనే మరణం సంభవిస్తుందని హెచ్చరించి ,భూదేవికి అతి భయంకరమైన’’ వైష్ణవాస్త్రం ‘’ప్రసాదించి  వెళ్ళిపోయాడు .తన ప్రియ పుత్రుడిపై ప్రేమతో, ఆ అస్త్రాన్ని నరకాసురుడికి ఆమె ఇచ్చేసింది  .

భగదత్తుని చేరిన వైష్ణవాస్త్రం –దాని ప్రభావం

కాలక్రమంలో వైష్ణవాస్త్రాన్ని నరకాసురుడు తనకుమారుడు భగదత్తుడికి ఇచ్చి వేశాడు .ఇది అత్యంత శక్తివంతమైన దివ్యాస్త్రం .దీన్ని ప్రయోగిస్తే దేవేంద్రుడు కూడా తప్పించుకోలేడు.దీన్ని నిర్వీర్యం చేసే సామర్ధ్యం విష్ణువుకు  మాత్రమే ఉంది .సాధారణం గా ఏ అస్త్రాన్ని అయినా శత్రువు వైపుకు గురి చూసి సంధించాలి .కాని వైష్ణవాస్త్రాన్ని మాత్రం శత్రువు వైపు కాకుండా రాకెట్ లాగా పైకి సంధించాలి .అప్పుడది ఆకాశం లోకి అత్యంత వేగం తో చేరి, అక్కడి నుంచి  ఇంకా వేగాన్ని పుంజుకొని రాకెట్ లాగా టార్గెట్ అయిన  శత్రువు వైపుకు దూసుకు వచ్చి సంహరిస్తుంది . .దీన్ని ఆధారం గానే ఇప్పుడు ‘’ఇంటర్ కాంటి నెంటల్ బాలిస్టిక్ మిసైల్ ‘’తయారుచేశారు .రామాయణ ,మహాభారతాలలో ఉపయోగించిన అన్ని అస్త్రాలకంటే  వైష్ణవాస్త్రం సర్వ శక్తి వంతమైంది అని విష్ణుపురాణం పేర్కొన్నది .మహా భారత కాలం లో ఈ అస్త్ర రహస్యం శ్రీ కృష్ణునికి  ,నరకాసురునికి ,భగదత్తునికి,శ్రీకృష్ణ రుక్మిణులకుమారుడు ప్రద్యుమ్నుడు ,పరశురాములకు మాత్రమే తెలుసు .రామాయణకాలం లో శ్రీరాముడికి ,రావణ కుమారుడు ఇంద్ర జిత్తులకు మాత్రమే తెలుసు .

శ్రీ క్రష్ణార్జునులపై   భగదత్తు ని ప్రతీకారేచ్ఛ

కురుక్షేత్ర సంగ్రామం తర్వాత ధర్మరాజు తమ తండ్రి పాండురాజు నరకం లో ఉన్నాడని తెలిసి దానినుండి విముక్తిచెంది౦చి స్వర్గ లోక ప్రాప్తికోసం నారదమహర్షి సలహాపై  రాజ సూయయాగం చేశాడు .భీమార్జున నకుల సహదేవులు నలు దిక్కులకు వెళ్లి రాజ్యాలను జయించి  దిగ్విజయ యాత్ర పూర్తి  చేస్తారు .అర్జునుడు ప్రాగ్జ్యోతిష పురం పై యుద్ధ యాత్ర చేసి ,దాని ఏలిక భగదత్తుని తో  యుద్ధం చేశాడు .విజయం ఇద్దరి మధ్య దోబూచులాడుతోంది .చివరికి ఇంద్రుడే వచ్చి కలగ జేసుకొని పార్ధ భగదత్తుల మధ్య రాజీ కుదిర్చాడు .భగదత్తుడు కప్పం చెల్లించి సామతరాజుగా ఉండటానికి అంగీకరించాడు .బంధు మిత్రులతో సహా ధర్మ రాజు చేసే రాజసూయ యాగానికి అతిధిగా కూడా వెళ్ళాడు .

భగదత్తుని భగభగ యుద్ధం

ఇంద్రుడికి స్నేహితుడే అయినా భగదత్తుడు తన తండ్రి నరకాసుర వధకు కారణం కృష్ణుడే అని శ్రీ కృష్ణునిపై పగబట్టి ,కురుపాండవ యుద్ధం లో కౌరవ పక్షాన యుద్ధం చేశాడు .మొదట భీష్ముడి నాయకత్వం లో, తర్వాత ద్రోణుని నాయకత్వం లో యుద్ధం చేశాడు .12 వ రోజు యుద్ధం లో భగదత్తుడు భగభగమండే మధ్యాహ్న మార్తాండ పరాక్రమం తో పాండవ సైన్యాన్ని హడలెత్తించాడు .  ఎలాగైనా యుద్ధ ఫలితం తమకు దక్కాల్సిందే , ధర్మ రాజును బంధించి తనకు అప్పగించాల్సిందే నని  ద్రోణుడిపై దుర్యోధనుడు ఒత్తిడి పెంచుతాడు .సరేనని సుశర్మను ఎరగా వేసి, అర్జునుడినిధర్మ రాజు నుంచి దూరంగా తీసుకు వెళ్ళే ఉపాయం చేస్తాడు .ధర్మ రాజు ఒంటరిగా యుద్ధం లో ఉన్నాడు .ఇంతలో పాంచాల వీరుడు సత్ర జిత్తు ధర్మరాజుకు అండగా రధాన్ని మళ్ళించి  ద్రోణుడిని ఎదుర్కొ౦టాడు ,ఒక అర్ధ చంద్రాకార బాణం తో ద్రోణుడు సత్ర జిత్తు తల నరికేస్తాడు .వెంటనే విరాట మహారాజు తమ్ముడు సూర్యదత్తుడు వచ్చి ద్రోణుడిదతో యుద్ధం చేశాడు .ఇతడినికూడా ద్రోణుడు ఖండిస్తాడు .విషయం గ్రహించిన భీముడు కాలయవనుడిలా ద్రోణుడిపై పడ్డాడు .భీముడు ఉంటే, ధర్మరాజును బంధించటం అసాధ్యమని గ్రహించి దుర్యోధనుడు భీముడిపై భగ దత్తుని ఉసిగొల్పుతాడు .అతడు వెయ్యేనుగుల బలమున్న సుప్రతీక ఏనుగుపై వచ్చి భీముడిని ఎదుర్కున్నాడు .దాని ఘీ౦కారానికి భూ, నభో ,అంతరాళాలు గజగజలాడి  ఒణికిపోయాయి.వెయ్యేనుగుల బలపరాక్రమవంతుడైన భీముడు సుప్రతీకంపై విరుచుకు పడ్డాడు .కాని దాని ముందు నిలవ లేక పోయాడు .తొండం తో భీమరధాన్ని పైకెత్తి విసిరేసింది .రధం నుండి కిందపడిన భీముడు చనిపోయాడనిపాండవ సైన్యం భావించి ,హాహాకారాలు చేస్తూ పారిపోసాగారు .

వైష్ణవాస్త్రానికి అడ్డుపడిన శ్రీ కృష్ణుడు

అపాయం అర్ధం చేసుకొన్న శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుని తో ధర్మ రాజుకు తాము సాయంగా వెళ్లాలని చెప్పి అటువైపు రధం మళ్ళించాడు .రావటం తోనే అర్జునుడు భగదత్తుని ఏనుగు సుప్రతీకం పై విరుచుకు పడి వాడితో ఘోరసంగ్రామం చేశాడు .ఒకరికొకరు తీసిపోవటం లేదు .భగదత్తుడు కిరీటిపై శక్తి ఆయుధం సంధించాడు .నానా తంటాలుపడి తప్పించుకొన్నాడుకాని కిరీటం నేలపడింది .భగదత్తుడు పార్దునితో శక్తి వంచన లేకుండా యుద్ధం చేస్తూనే ,నిరాయుధుడైన శ్రీ  కృష్ణుని శర సంధానం చేసి తీవ్రంగా గాయపరుస్తూ తన పగతీర్చుకొంటున్నాడు .తన ప్రాణ సఖుడు, బావ సాక్షాత్తు పరమేశ్వరస్వరూపుడైన శ్రీకృష్ణ పరమాత్మను బాణాలతో వాడు గాయ పరుస్తుంటే కట్టలు తెంచుకున్న కోపం తో భగదత్తుని శర్వ శక్తులను పణంగా  పెట్టి బాణాలతో చీల్చి చెండాడాడు.ఇక లాభం లేదని భగదత్తుడు చావో రేవో తేల్చుకోవాలని  కిరీటిపై  తన తండ్రి ఇచ్చిన వైష్ణవాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు .దిక్కులు దద్దరిల్లి ముల్లోకాలు కంపించాయి .ఇరుపక్షాల సైన్యం  ఆసక్తిగా ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్నారు .అది అర్జునుని వైపు మరణ వేగంతో దూసుకోస్తోంది .అర్జునుడు బె౦బేలెత్తి అసహాయుడై దిక్కు తోచక నిలబడిపోయాడు . అర్జునుని  చావు ఖాయం అని అందరూ అనుకొంటున్నారు .దుర్యోధనుడు ఆనందం తో ఉబ్బి తబ్బబ్బవు తున్నాడు. పాండవ సైన్యం ప్రాణాలు అరచేతిలో పెట్టుకొని బతుకు జీవుడా అంటూ పారిపోతున్నారు .ఒకటి రెండు సెకన్లలో అర్జునుని తాకి చంపేస్తుంది  అనే సమయం లో శ్రీకృష్ణుడు చటుక్కున లేచి వైష్ణవాస్త్రాన్ని తనపైకి తీసుకున్నాడు .వైష్ణవ స్వరూపుడైన శ్రీ కృష్ణుని శరీరం తాకగానే వైష్ణవాస్త్రం పూలమాలగా మారి ఆయన మెడలోపడి అల౦కార మైంది.ఈ అనూహ్య సుందర దృశ్యాన్ని తిలకించిన దేవతలు పులకితులై శ్రీ కృష్ణునిపై పుష్ప వర్షం కురిపించి తమ హర్షం  వ్యక్తం చేసుకొన్నారు .ఇలా విష్ణువు తాను ఇచ్చిన అస్త్రాన్ని తనలోనే కలుపుకొని చరిత్ర సృష్టించాడు .

భగ దత్తుని మరణ రహస్యం

తాను ఊహించని ఈ పరిణామానికి భగదత్తుడు పౌరుషాసూయ ద్వేషాలు ముప్పిరిగొనగా అర్జునునిపై తీవ్రబాణాలు వేశాడు .అర్జునుడు రెట్టించిన పౌరుష పరాక్రమాలతో  భగదత్తుని ఎదుర్కొని, ఒక బాణం తో అతని ఏనుగు సుప్రతీకం శిరస్సుపై ప్రయోగించగా, అది దాని శిరస్సును రెండు ముక్కలు చేసేసింది .సగం బలం క్షీణి౦చిందివాడికి .అయినా శక్తికొద్దీ పోరాడుతూనే ఉన్నాదు .శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునుడితో ‘’అర్జునా !వాడిని ఓడించటం ఆషామాషీ కాదు .ముసలివాడైన భగదత్తుని కనుబొమల పై ఉన్న వెంట్రుకలు గడ్డం కనుబొమలపై మెరిసిందా అన్నట్లు చాలా పెద్దాగా ఉంటాయి .నుదుటిపై వాటిని ఒక గుడ్డతో కట్టి జాగ్రత్త పడతాడు .నువ్వు బాణం తో ఆ గుడ్డను చీల్చేస్తే  క్షణకాలం లో ఆ వెంట్రుకలు వాడి కళ్ళను కప్పేస్తాయి .ఆ కొద్ది సమయం లో నువ్వు ఎలాగైనా భగదత్తుని చంపి తీరాలి.లేకపోతే ఇక ఇంతే సంగతులు ‘’అని కిటుకు చెప్పాడు .కిటుకు తెలిసిన క్రీడి  వాడిబాణం తో వాడి నుదుటిమీద గుడ్డను చీల్చేస్తాడు .వెంటనే అతని పొడవైన కను వెంట్రుకలు కళ్ళను కప్పేసి అతినికి ఏమీ కనపడకుండా చేశాయి .ఇదే చాన్స్ అనుకోని  శక్తివంతమైన బాణాలతో పార్ధుడు భగదత్తుని సంహరించి వాడి శకానికి సమాప్తి పలుకుతాడు .శ్రీ కృష్ణుని దయ, ఉపాయాల వలన భగదత్తుని బారినుండి ప్రాణాలతో బయటపడి వాడినే చంపేశాడు  బావను నొప్పించినదానికి ప్రతీకారం తీర్చుకున్నాడు  .ఇంతటి మహాభారత పోరాట యోధుడి గురించి మనకు అతి తక్కువగా మాత్రమే తెలుసు .

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -4-10-18 –ఉయ్యూరు

—

రెండు కొత్త అస్థిర కణాల ఆవిష్కరణ

ప్రపంచం లోనే అతిపెద్ద ఆటం స్మాషర్ లార్జ్ హాడ్రాన్ కొల్లైడర్(ఎల్ హెచ్ సి )తాజాగా కనీసం రెండు కొత్త కణాలను కనిపెట్టింది .జెనీవా సమీపం లో 27 కిలోమీటర్ల అండర్ గ్రౌండ్ రింగ్  ఇటీవలే రెండు బేర్యాన్స్  కనుగొని ,మరోకటి కూడా ఉండవచ్చు నని తెలిపింది . ఎల్ హెచ్ సి ని నడిపే యూరోపియన్ ఆర్గనైజేషన్ ఫర్ రిసెర్చ్ అందజేసిన స్టేట్ మెంట్ ప్రకారం బేర్యాన్స్ అనేవి సబ్ అటామిక్ పార్టికల్స్ .ఇవి ఒక్కొక్కటి మూడేసి క్వార్క్ లతో చేయబడి ఉంటాయి .నిజానికి క్వార్క్ లు కూడా అతి సూక్ష్మకణాలే  .అవి వివిధ’’ ఫ్లేవర్స్’’ (రుచులు )తో ఉంటాయి .అప్ ,డౌన్ ,టాప్ .బాటం ,స్ట్రే౦జ్ ,చార్మ్ లతో దర్శనమిస్తాయి .

ఒక్కో రకం బేర్యాన్ అనేక క్వార్క్ ల మిశ్రమం. ఉదాహరణకు ప్రోటాన్ లు కూడా ఒక అప్ క్వార్క్ ఒక డౌన్ క్వార్క్ ఉన్నఉన్న చిన్నముక్కలే అని  ఆ స్టేట్ మెంట్ సారాంశం. ఇప్పుడు కొత్తగా కనుగొనబడిన రెండు బేర్యాన్ లను బాటం బేర్యాన్ లు అన్నారు  .

మొదట  Σb(6097)+,గా పేరు పెట్టబడినది ఒక బాటం క్వార్క్ ,రెండు అప్ క్వార్క్ లతో కూడి ఉంటుంది . Σb(6097)-,  గా పేరుపెట్టబడిన రెండవది ఒక బాటం క్వార్క్ ,రెండు డౌన్ క్వార్క్ లతో చేయబడింది .

LHCb (b ) ఇక్కడ బి అంటే బ్యూటీ ప్రయోగం ,ఈ రెండు కణాలను ప్రోటాన్ లను స్మాష్ చేసి తయారు చేసి ,కణాల క్షయ మార్పు (పార్టికల్ డీకే రేట్)సంఘటన నేపధ్యాన్ని పరిశీలించారు .ఈ ప్రయోగం  ఆ రేట్ కు పైన ‘’బంప్స్ ‘’(తాకిడి ) లసహాయం ఆపేక్షించింది .దీనితో ఇదివరకు తెలియని కణాలున్నట్లు సూచన కనపడింది అని స్టేట్ మెంట్ లో ఉంది .

ఇల్లినాయిస్ లోని ఫెర్మీ లాబ్ లో ఇంతకు  ముందే ప్రయోగాలలో ఇలాంటి కణాలనే గుర్తించారు ,కాని ఆ కణాలు ఈ కొత్తకనాలకంటే ద్రవ్య రాశి తక్కువ ఉన్నట్లు ప్రకటన లో తెలియ జేయబడింది .CERN లో  కనిపెట్టబడిన  కణాలు ప్రోటాన్ల కంటే 6 రెట్లు అధిక ద్రవ్య రాశి ఉన్నట్లు స్టేట్ మెంట్ లో ఉంది .వీటికి  ఉన్న 6097 నంబర్ వాటి మాస్ ను మిలియన్ ఎలెక్ట్రాన్ వోల్ట్ లలో లేక MEV లలో తెలియజేస్తుంది .(ప్రోటాన్ మాస్ (ద్రవ్య రాశి )సుమారు 9 38 MEV).

మూడవ సంభావ్య (పొటెన్షి యల్)కణం గురించి చెప్పాలంటే పరిశోధకులు అది ఉన్నట్లు సూచన ప్రాయంగా మాత్రమేతెలుసుకొన్నారు .ఈ కణానికి Z sub c^–(4100 అని నామకరణం చేశారు .ఇది అసహజ (వీర్డ్ )మీసాన్ అనే అతి వేగంగా కదిలే అస్థిర కణం అని ,అత్యంత శక్తివంతమైన తాడనాల (కొల్లిసన్)  వలన ఏర్పడి ,రెండు క్వార్క్ లు ,రెండు యాంటి క్వార్క్ లను కలిగి ఉంటుందని ఊహించారు .

CERN కొల్లిజన్స్ ఇలాంటి ప్రత్యేక మీసాన్ ల ఉనికి ని  తెలిపాయి .  ఫిజిసిస్ట్ లు  ఈ’’ కొత్త కణాన్ని ‘’కనుక్కోన్నాం అని చెప్పటానికి తగినంత గా సాక్ష్యాధారాలు లేకపోతున్నాయి .

ఇంతకీ క్వార్క్ గొడవేంట్రా బాబూ అంటున్నారా –క్వార్క్ అనేది పదార్ధం లో ఉండే ఒక రకమైన ప్రాధమిక కణం.క్వార్క్ ల కలయిక వలన సంక్లిష్ట  కణాలు హాడ్రాన్ లు ఏర్పడతాయి.వీటిలో పరమాణువు న్యూక్లియస్ లోని సుస్థిరమైన ప్రోటాన్ లు న్యూట్రాన్ లు ఉంటాయి .

ఆధారం –  Live Science.మేగజైన్ లో ప్రచురింపబడిన స్టాఫ్ రైటర్ యాస్మిన్ సఫల్ కోగ్లు  రచించిన  ‘’Atom Smasher Detects Hints of New Unstable Particle’’వ్యాసం .దీన్ని నిన్న శ్రీ మైనేని గోపాలకృష్ణ గారు నాకు మెయిల్ చేస్తే ఇప్పుడు తెలుగు వ్యాసాకృతి పొందింది .

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -3-10-18 –ఉయ్యూరు

—