సాహితీ బంధువులకు 18-3-18 ఆదివారం శ్రీ విళంబి ఉగాది శుభా కాంక్షలు -దుర్గాప్రసాద్ 

మొవ్వ లో 17-3-18 శనివారం ఉగాది కార్యక్రమం

నటనలో వెలుగులు జీవితం లో చీకటి వెరసి గబ్బిట బాల సుందర శాస్త్రి  

నటనలో వెలుగులు జీవిత చరమాంకం లో చీకటి వెరసి గబ్బిట బాల సుందర శాస్త్రి

సరస్వతీ కటాక్షం పుష్కలంగా ఉన్నవారికి లక్ష్మీ కటాక్షం తక్కువే అన్న విషయం చాలా సందర్భాలలో చాలా మంది విషయం లో రుజువైన కఠోర సత్యం . తమ వైదుష్యం తో అనేక అవార్డులు ,రివార్డులు అందుకున్నా జీవిత సాయం వేళ కస్టాలు అనుభ వించిన వారు మనకు తెలుసు  .సరైన దృక్పధం గమ్యం లేక  అప్పులపాలై గర్భ దరిద్రం అను భవించారుకొందరు . .మరి కొందరు ఎవరికీ తీసిపోని విధంగా ధన సంపాదన చేసి ,చేతికి ఎముక లేకుండా దాన ధర్మాలు చేసి చేతిలో చిల్లి గవ్వలేకుండా ,అంత్యదశలో పరాధీనం పాలై అతీ గతీ కనుక్కునే వారే లేకుండా ఈలోకం నుంచి నిష్క్రమించారు .బ్రతికున్నప్పుడు వారిని అంటకాగి,దండుకున్న ,పిండుకున్నవారే చివర్లో ముఖం కూడా చూపించలేదని ఎందరెందరి జీవితాలలోనో మనకు కనిపించిన సత్యం .విధి బలీయం అని సరిపెట్టుకోవటమే తప్ప ఎవరూ ఏమీచేయలేరు .కవులు రచయితలూ దీనికి మినహాయింపు కాదు .ముఖ్యంగా రంగస్థల, చలన చిత్ర నటీ నటుల విషయం లో మనకందరికీ తెలిసిన నిష్టుర సత్యాలే ఇవన్నీ.  .

శ్రీ గబ్బిట బాల సుందర శాస్త్రి 1895 జులై 2న కృష్ణా జిల్లా మచిలీపట్నం లో శ్రీ గబ్బిట గురునాధం శ్రీమతి వేదాంతి సుబ్బమ్మ దంపతులకు జన్మించారు .25 ఏళ్ళ వయసులో 1920 లో గాంధీజీ పిలుపు అందుకుని   చదువుతున్న బి .ఏ .డిగ్రీ చదువుకు మధ్యలోనే స్వస్తి చెప్పి ఉత్సాహం ఉరకలు వేసి భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం లో పాల్గొన్నారు .తర్వాత ఆయన దృష్టి నాటక కళపై పడింది .బందరు అంటే ఆనాడు నాటకాలకు పోతుగడ్డ .ఆ ప్రభావం తో నాటకాలు ఆడారు .బందరు లోని ‘’ఇండియన్ డ్రమటిక్ కంపెనీ ‘’లో చేరి ముఖ్య పాత్ర ధారిగా రాణించి ప్రశంసలు అందుకున్నారు .నటులకు తమ విశేష నటనానుభవం తో క్రమశిక్షణతో  శిక్షణ నిచ్చి ఎందరెందరినో ఉత్తమ నటులుగా తీర్చి దిద్దారు  .దీనితో పాటు ఆధ్యాత్మిక చింతనా బలీయమైంది .కనుక జీవన విధానం లో ఎక్కడా తప్పటడుగులు పడలేదు .సవ్యంగా జీవితం, నట జీవితం  సాగి పోయాయి .  గబ్బిట శాస్త్రి గారు నాటకాలలో చిరస్మరణీయ పాత్రలు ధరించి కీర్తి సాధించారు .సత్య హరిశ్చంద్ర నాటకం లో విశ్వామిత్ర పాత్ర లో వారి నటనా వైదుష్యం చిరస్మరణీయం అంటారు .ఆంగ్లనాటకం ‘’ఒథెల్లో’’లో చక్కని వాచికం అభినయం తో అచ్చంగా ఆంగ్ల నటుడు నటించినట్లు నటించి సుభాష్ అని పించుకున్నారట .పౌరాణిక నాటకాలలో ధర్మరాజు ,దుర్యోధనుడు ,కంసుడు ,ఆంజనేయుడు ,సుదర్శన చక్రవర్తి ,కలి,సుదేవుడు గా పాత్రలు ధరించి మెప్పించారు .చారిత్రాత్మక నాటకాల లో రామరాజు ,ఔరంగ జేబు ,పెద్దన గా నటించారు .సా౦ఘిక నాటకాలలో గిరీశం ,శతమిత్రుడు ,స్వామి నాధం వంటి పాత్రలలో జీవించారు .పాత్రలు ఆయనను వెతుక్కుంటూ వచ్చాయి .వచ్చినవాటికి తన నటనా వైదుష్యం తో న్యాయం చేకూర్చి చిరకీర్తి నార్జించారు .నాటక రంగానికి యెనలేని సేవలు అందించి తాను వెలిగి, నాటక రంగానికీ వెలుగులు అందజేశారు .

కాని విధి అనుకూలించలేదు .పుష్కలంగా ధనం కీర్తి  ప్రతిస్టలతో వెలిగిన గబ్బిట బాల సుందర శాస్త్రిగారి జీవితం వార్ధక్యం లో ఒడి దుడుకులకు లోనై చేతిలో చిల్లిగవ్వకూడాలేని పరిస్థితి కలిగి గర్భ దరిద్రం తో చీకటిలో కూరుకు పోయారు .అలసి సొలసి అలమటించి 66 ఏళ్ళ వయసులోనే 1961 జులై నెల రెండవ తేదీ కన్ను మూశారు .  ఒక నట నక్షత్రం రాలిపోయింది .

మీ-గబ్బిటదుర్గా ప్రసాద్ -15-3-18 –ఉయ్యూరు    .

శ్రీ చండ్ర ప్రసాద్
14-3-18 బుధవారం సాయంత్రం మా ఇంట్లో -ప్రముఖ కమ్యూనిస్ట్ నాయకులు స్వర్గీయ చండ్ర రాజేశ్వర రావు గారి తమ్ముడు శ్రీ చండ్ర ప్రసాద్ గారు

శ్రీ విలమ్బి ఉగాది వేడుకలు -ఆంధ్రజ్యోతి కవరేజ్

12-3-18 సోమవారం ఖమ్మం లో మా పెద్ద తోడల్లుడు శ్రీ శ్రీరామ చంద్ర మూర్తి (89),శ్రీమతి సీతామహాలక్ష్మి (84)దంపతులు , కుమారుడు సూరి ,కోడలు స్వర్ణ లతోనూ వత్సవాయిలో శ్రీ పుల్లారావు నాయుడు దంపతులతోనూ మేమిద్దరం

https://photos.google.com/share/AF1QipMHxBQjpKvVKpEerkaRILrF6sJCy3U7gAxcPT65TLF2tgnP-MxdoCgFA15J5kkQqQ?key=dkNIZEg3VzRHRzk2MW8yZG1IckJpV3BoQTkzcmRB

11-౩-18 ఆదివారం సరసభారతి శ్రీ విళంబి ఉగాది వేడుకల చిత్రోత్సవం

https://www.google.com/url?hl=en&q=https://photos.google.com/share/AF1QipNcy2GpF5BrV3sgf6JDnbOAkRtRnTmxAidqfrzNiRVpks7vS-4k_ewdnI3mNm49tA?key%3DaXhVUGVKRmxFUlBkdGoyanVWTzFsamxUYmc5RWhR&source=gmail&ust=1520912219736000&usg=AFQjCNHvfKEMWmHUJ2-eFtRl9fPB0IGvXQ

వసుధైక కుటుంబం పుస్తకం కవర్ పేజీలు ,తిలక్ కు అంకితవ్యాసం

షార్లెట్ సాహితీబంధం -”శ్రీ విళంబి ఉగాది కానుక ”వగైరా

షార్లెట్ సాహితీ మైత్రీ బంధం పుస్తకం కవర్ పేజీలు

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం-4

311-జానాశ్రయీ ఛందో గ్రంథ కర్త –జనాశ్రయీ మాధవ వర్మ మహారాజు (580-620 )

విష్ణు కుండిన రాజ వంశీకులు క్రీ.శ.358 నుండి 624 వరకు ఆంద్ర దేశాన్ని పాలించారు .అమరావతి బెజవాడలు వీరి రాజధానులు .ఈ వంశం లో నాలుగవ మాధవ వర్మ మహారాజు క్రీ.శ. 580-620 వరకు పాలించాడు .కవిజనులకు ఆశ్రయమైన వాడుకనుక ‘’జనాశ్రయుడు ‘’అనే బిరుదు పొందాడు . మూడువందల ఏళ్ళ తర్వాత పాలించిన ,కవిజనాశ్రయం అనే లక్షణ గ్రంథాన్ని రాసిన మల్లియ రేచనకు కూడా  ‘’కవి జనాశ్రయుడు ‘’అనే బిరుదు ఉన్నది .ఇతడు మయూర ధ్వజుడు .హిందూ మతాన్ని వదలి బౌద్ధాన్ని స్వీకరించాడు .మాధవవర్మ మహారాజు ‘’జానాశ్రయీ ‘’అనే ఛందో గ్రంథం రచించాడు .రాజు బిరుదు పేరనే ఈ గ్రంధం ప్రాచుర్యం పొందింది .అంతే కాదు తెలంగాణలో సంస్కృతం లో వచ్చిన మొట్ట మొదటి ఛందో గ్రంథం గా గుర్తింపు పొందింది .

  మాధవవర్మ సమకాలీన బౌద్ధ  కవి గుణస్వామి దీనికి ‘’ఛందో విచితిః’’అనే  వ్యాఖ్యానం రాస్తూ ‘’అధాతః ఛందో వృత్త జాతీనాం తత్వ జిజ్ఞాసవే పౌరాణికేషు పై౦గలాదిచందోవిచితిషు  యధా సంభవం న్యూనాతిరేకం పరీక్ష్య పరి హృత్య తద్దోష పరి హృతామి మా ప్రపంచామ నాకులం జనాశ్రయీం ఛందో విచితం గుణ స్వామి రచిత వ్యాఖ్యానం వ్యాఖ్యాసామః ‘’అని చెప్పాడు . మూలం లోని వివిధ లక్షణ సూత్రాలకు రాసిన వ్యాఖ్యలలో రఘు వంశ, కుమార సంభవ ,జానకీ హరణ ,సౌ౦దరనంద , నాట్య శాస్త్ర ,మేఘదూత  ఉభాయాభిసారికా  బుద్ధచరిత,శాకుంతలం ల నుండి ,పాండ్యునిశ్లోకాలను లక్ష్యాలుగా ఉదాహరించాడు .ఇందులో బౌద్ధ గ్రంధాలే ఎక్కువ అన్న సంగతి మనకు తెలుసు .

  జానాశ్రయీ గ్రంధం లో 6 అధ్యాయాలు –పారి భాషిక ,విషమ వృత్త ,అర్ధ సమవృత్త ,సమవృత్త ,జాత్య ,ప్రిక్రియాధ్యాలున్నాయి   మొదటి దానిలో 46, రెండు లో 27  ,మూడులో 15 ,నాలుగులో 118,అయిదులో 66 ,చివరి దానిలో 28 సూత్రాలు –మొత్తం 300 సూత్రాలున్నాయి .మొదటి అధ్యాయం లో గణ సంఖ్యలు చెప్పాడు వీటిలో రెండక్షర గణాలనుంచి ఆరు అక్షర గణాలవరకు సూచించాడు .పింగళ చందం కంటే దీనిలో లక్షణం క్లుప్తంగా లక్షణంగా ఉందని విమర్శకులు మెచ్చారు .మొత్తం 18 రకాల గణాలు చెప్పాడు .పింగలం లోనివి కూడా కొన్ని ఇందులో ఉన్నాయి .నందినీ, రత్న మంజూష  వృత్త పాదాల విషయం లో ఇద్దరికీ భేదం కనిపిస్తుంది .

  విషమ వృత్తాధ్యాయం లో సమాన ,ప్రమాణ ,కీర్తి వితాన ,ఉద్గాతా ,సౌరభక అల్లలిత ,ఉపస్థిత ,ప్రచుపిత ,వర్ధమాన  శుద్ధ విరాద్రుషభ,మంజరీ ,లవలీ ,అమృత ధారా ,ప్రత్యాపీడ,పద్యా విపరీతి పద్యా చపల ,విపుల మొదలైన విషమ వృత్త వివరణ ఉంది .అర్ధ సమ వృత్తాధ్యాయంలో ఉపచిత్రకం ,ద్రుత మధ్యా ,భద్ర విరాట్ ,కేతుమతీ ,ఆఖ్యానికా ,విపరీతాఖ్యానికా హరిణ ,ప్లుతా ,అపర వక్త్రా ,పుష్పితాగ్రా ,యవవతీ ,దేవ గీతికా ,శిఖా మొదలైన అర్ధ సమ వృత్త లక్షణ లక్ష్యాలు చెప్పబడినాయి .నాలుగవది అయిన సమా వృత్తాధ్యాయం లో ఉక్తమొదలు ఉధృతి వరకు గల 26 ఛందాలలో కొన్ని పద్యాలకు లక్షణాలు చెప్పాడు .ఇవికాక దండకాలలో  భేదాలూ తెలియ జేశాడు మేఘ ,పిపీలికా ,ప్రణవ ,కరభ  లలిత అనే అయిదు దండక లక్షణాలను  జలద ,చందా వృష్టి ,ప్రయాత దండక భేదాల లక్షణాలు వివరించాడు  .పింగాళ వృత్తాలకు దీనికీ కొంత తేడా కనిపిస్తుంది .

 జాత్యాధ్యాం లో జాతి ఉపజాతి పద్య లక్షణాలు చెప్పాడు .ఇవి తెలుగు జాతి ఉపజాతులకు దగ్గరలో ఉన్నాయి .గద్య ,పద్యాల గణ యతి ప్రాస నియమాలు  తెలిపాడు ‘’శీర్షిక ‘’అనే పద్యం ఏడు రకాలనీ ,చివరలో ‘’గతం ‘’పద్యం ఉండాలని నిబంధన చెప్పాడు ఇది తెలుగు సీసపద్యానికి దగ్గర .కనుక విష్ణు కుండినుల కాలం లోనే తెలంగాణా లో తెలుగు పద్య రచన ఉన్నట్లు అర్ధమవుతోంది .చివరిదైన ప్రక్రియాధ్యాయం లో ప్రస్తారం ,నష్ట లబ్ది ,ఉద్దిస్టం ,సంఖ్యా లగ క్రియ ,అద్వం ల వివరణ ఉన్నది .

  ఇంతటి ప్రసిద్ధ తొలిసంస్కృత ఛందో గ్రంధం తెలంగాణలో  వెలువడినందుకు మనకు గర్వం గా ఉన్నా కవుల సాహిత్య చరిత్రలో ‘’జనాశ్రయీ ‘’ గురించి కాని గ్రంథ కర్త జానాశ్రయ బిరుదాంకిత నాలుగవ మాధవవర్మ మహా రాజు గురించి కాని విషయాలు విశేషం గా లేవు . అంతేకాదు దీని  వ్యాఖ్యానం ‘’జానాశ్రాయీ ఛందో విచితిహ్ ‘’ గురించీ ,రాసిన గుణస్వామి గూర్చికాని వివరాలు లభించకపోవటం దురదృష్టం .బహుశా బౌద్ద  కవులు  కర్తలు అవటం వలన మనవాళ్ళు పక్కకి నేట్టేశారేమో !

  ఆధారం –2018 మార్చి ‘’మూసీ ‘’మాసపత్రికలో శ్రీ వైద్యం వేంకటేశ్వరాచార్యులు రచించిన ‘’తెలంగాణా నుండి సంస్కృతం లో వెలువడిన ప్రప్రధమ ఛందో గ్రంథం-‘’జానాశ్రాయీ ‘’

సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -8-3-18-ఉయ్యూరు

సాహితీ బంధువులకు శుభకామనలు -సరసభారతి ఆధ్వర్యం లో ఉయ్యూరులో ఏప్రిల్ చివరి వారం లో నిర్వహించాలనుకున్న  ”వేద శాస్త్ర సభలను” ప్రస్తుత పరిస్థితుల ననుసరించి డా శ్రీ గబ్బిట ఆంజనేయశాస్త్రై గారితో ఈ రోజు చర్చించి వాయిదా వేయాలని ,.అందరకు  అనుకూలమైన సమయం లో నిర్వహించాలని నేడు ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలాంజ నేయ స్వామి దేవాలయం లో జరిగిన సభ లో నిర్ణయం చేసి ప్రకటించామని అందరికి తెలియ  జేస్తున్నాను -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్

—

కంచి పీఠాధిపతి శ్రీ శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి స్వామి వారికి ప్రత్యెక కార్యక్రమ౦ గా సరసభారతి 6-3-18 మంగళవారం శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి దేవాలయం లో శ్రద్ధాంజలి -ముఖ్యఅతిధి -బెనారస్ హిందూ యూని వర్సిటి దర్శన ,న్యాయ శాఖాధిపతి డా శ్రీ గబ్బిట ఆంజనేయ శాస్త్రి గారు

https://photos.google.com/share/AF1QipPFpH1Vsled5LOT3DAFKBxcOGG0KjPD4lMBCIedJS8Adax4ve9gCLPoiAjIwa2ejA?key=aldmSXY3czktVXNkTkZsbGJoYjhSdmZ4eDY0TDBB

మట్టి నుంచి విస్తరించిన మౌన సవ్వడి

డా మక్కెన శ్రీను గారు పశు వైద్యశస్త్ర  శిఖామణి .అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్,ప్రొఫెసర్  గా సుదీర్ఘ అనుభవమున్నవారు .ఆ వృత్తిలో ఉన్నా ,సరళ హృదయులు .సున్నిత మనస్కులు ప్రపంచ పోకడ కని పెట్టె సూక్ష్మ పరిశీలకులు .మనసులోని భావాలను కాగితం పై అందంగా హృద్య౦గా  చెప్పే నేర్పున్నవారు .కవితలతో హృదయాలను కదిలించి ఆలోచింప జేస్తారు .వ్యవసాయ నేపధ్యం నుంచి వచ్చిన వారు కనుక మట్టి వాసన గుబాళించే కవితలెన్నో రాశారు .చిద్రమైపోతున్న రైతన్నల బతుకులను ఇప్పటికే చక్కగా చిత్రించారు .వారి పుస్తకాలు నిరుడు నాకు పంపటం దానిపై నేను స్పందించి రాయటం మీకు తెలిసిన విషయమే .ఇవాళ అకస్మాత్తుగా ఉరుము ఉరమకుండా మెరుపు మెరవకుండా వారు పంపిన ‘’మౌన సవ్వడి ‘’నాదరికి చేరింది .కమ్మని కవిత్వానికి కేరాఫ్ మక్కెనగారు కనుక వెంటనే చదివేసి ,అందులోని నాకు అర్ధమైన విషయాలు మీకు తెలియ జేస్తున్నా ‘.

సమకాలీన సమస్యలను స్పృసించి రాసిన 36 కవితల సమాహారమే’’ మౌనసవ్వడి’’..ఈ సవ్వడి ఎప్పుడు వస్తుందో ఆయనే కవితగా తెలియజేశారు –‘’సమాజం లో ప్రశ్నించే అవకాశం లేక ,-గొంతులు మూగ పోయినపుడు –నిరంతరం శబ్దించే గుండె –మౌనం గానే సవ్వడి చేస్తుంది ‘’అనేదే తన ఈ పుస్తకానికి ప్రేరణ  అన్నారు .పాపాయిముందు పలకా బలపం నగానట్రా పెట్టి పట్టుకోమంటే ఈ శతాబ్ది ముదుళ్ళు’’చరవాణి’’నిముద్దాడితే రేపటి ప్రపంచ తీరు ఇదే అని ‘’గిలక్కాయ అవాక్కైంది’’అన్నారు .’’రేటు’’పుష్కలంగా ఉండే కార్పోరేట్ కాలేజి   కుర్రోళ్ళ ప్రపంచీకరణ భజన లో ‘’తెంగ్లీష్ యువత ‘’చిందు లేస్తున్నందుకు వాపోయారు .నూత్న వత్సరం లోనూ ‘’మొలకెత్తని ఆశల విత్తనాల ‘’ను చూసి పెదవి విరిచారు .వెళ్ళే ఏడాదిని ‘’స్వ’’గత ‘’మన్నారు .తెలుగు గడ్డ రెండు ముక్కలైనందుకు తల్లడిల్లవద్దని తెలుగు తల్లిని వేడుకొని ,’’నీ జెండా రెపరెపలు ధరిత్రి నిండా ఎగిరేలా ‘’శ్రమిస్తామని ప్రతిన చేశారు .

బాపు బొమ్మను గురించి బాపురేగా ‘’సత్తి రాజు కుంచె ఆడితే తాండవమే –నటరాజు నర్తించు కుంచె యందే’’అని ఇంతవరకు ఎవరూ చెప్పని కవిత చెప్పారు .’’బాపు గీసిన గీతలు తెలుగు భాగ్య రేఖలు’’అని గొప్ప నిర్వచనం చేశారు .మరో అడుగు ముందుకు వెళ్లి ‘’తెలుగు వాడి గుండెల్లో రామాలయం నీవు ‘’అన్నారు .ఎవడో ఒకడు వచ్చి మార్పు సూచీ  మార్గ దర్శీ ‘’కావాలని కోరుకున్నారు .జీవితపు నడక అలుపు సొలుపు లేకుండా సహనం తో ,గెలుపే గమ్యంగా సాగాలని హితవు చెప్పారు .పండే భూమిని అమ్ముకుంటే అమ్మను కోల్పోయినట్లే అన్నారు .చివరికి ఏమీ చేయలేక వైరాగ్యమావహించి ‘’మానవాళి మనుగడకు కొవ్వొత్తి నవుతా –సస్య సన్యాసిలా –జీవశ్చవం లా జీవిస్తా ‘’నంటారు పాపం .ఆశ ఆరిపోక ‘’ఎన్నడో సాలు దీవెన –రైతు వాసన? ‘’ఎదురు చూస్తున్నట్లుగా అన్నారు .

ప్రయోగ శాలలు, పరిశోధనలు విరివిగా ఉన్నా వాటి ఫలితాలు ‘’ప్రగతి కాముక క్షేత్రానికందేనా””?అని ప్రశ్నించి ‘’’’నేటి సమాజ జన దైన్యాన్ని  ‘’అనవసర అజ గళ స్తన్యం ‘’తో పోల్చారు . గొప్ప పోలిక ఇది .’’ప్రతిభ ఉన్నోడే లోకాన స్వయం ప్రకాశం ‘’అని ప్రతిభను ప్రోత్సహిస్తేనే ప్రగతి ,సుగతి  అని చెప్పారు . .’’చక్రభ్రమణం లో జాతి సంస్కృతీ సంప్రదాయం వారసత్వమై’’సృష్టికి అను వంశికం అవుతుందని జెనెటిక్స్ సూత్రంగా చెప్పారు .నేడు మనిషికి ఉన్నఅత్యల్ప  విలువను ‘’మనిషితనం నేడు వాడి పారేసిన కాగితం ‘’అన్నారు..’’చులకన జలరుహ తంతువు చులకన దూదికణము ‘’అని అనంతామాత్యుని ఆవు దూడకు బోధించిన నీతి గుర్తొస్తుంది .

ఎందుకింత శోధన వేదనా అని అడుగుతారేమోనని తానె ప్రశ్నించుకుని సమాధానంగా ‘’నాకు లేదిక్కడ శాశ్వత చిరునామా –నాకు నేను చెబుతున్నా ఇది నా వీలునామా ‘’ అంటూ’’ విల్లు’’ రాసి  మనమోహాన కొట్టినట్లు గా కొట్టి ‘’బుద్ధిగా బతకండి బుద్ధుడిగా మారండి ‘’అన్నారు శ్రీను గారు .మనిషి అస్తిత్వం పై రాస్తూ ‘’నేను నేనుగా లేనప్పుడు –పత్రాల్లోకెక్కా-అక్కడే ప్రశ్నకు గుర్తింపుగా ఉన్నా ‘’అన్నారు కృష్ణ శాస్త్రి లా.

‘’కర్షకుని చరిత్ర అముద్రిత పత్రం ‘’అయిందే  ‘’అని వ్యధ చెందిన రైతుకవి డా మక్కెన. ఆల్కహాలిక్ కాలం లో  శల్య  ,హృదయ గతమైన ‘’హాలికత్వం ‘’శ్రీనుగారిని ఎన్నడూ విడిచి ఉండలేదు .సస్యోపనిషత్ గా ‘’జలానికి జత కూడి విత్తన ఉద్దీపనం –విత్తన వృద్ధితో ఆహార ధాన్య అవతరణం –ఆహార శక్తితో పరిపుస్ట మనిషి జననం –జనన మరణ నిక్కచ్చి  సత్యాంకురం-నమ్మకం లేని జననం ధరిత్రి తిరస్కృతం  ‘’అని చెబుతూనే ‘’యుజేనిక్స్’’ను కూడా మిశ్రమం చేశారు .ఆయనను  ‘’కలుపు తీయాలా ?ఆకలికడుపులు నింపాలా’?అన్న ప్రశ్న  వేధిస్తోంది ’ –ఆయనే తనకు తాను భూమిని చూసి సమాధానం చెప్పుకున్నారు ‘’క్షమయా ధరిత్రీ ‘’అనేది తనకే కాదు అందరికీ ఆదర్శం అన్నట్లు తెలియ జేశారు .

మంచిభావానాలు ,సమకాలీన చైతన్యం ,మనిషి హృదయం విస్తరిల్లటం లేదనే బాధ ,రైతు గతి ఇంతే అన్న ఆరాటం మక్కెనవారి కవిత్వానికి ప్రాతిపదిక .చక్కని పదాలతో అనవసర్ ఆర్భాటాలు లేని సూటి కవిత్వం తో మనకు చేరువౌతారు శ్రీనుగారు  .వారి మనసు సవ్వడి లో నాకు వినిపించిన కనిపించినదానిలో కొద్దో గొప్పో మాత్రమె చెప్పాను .మిగిలినకవితలు చదివి అనుభవించమని కోరుతున్నా .మరిన్ని కవితా సంపుటాలు వెలువరించాలని కోరుతున్నాను .

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -3-3-18 ఉయ్యూరు

— 

పాతికేళ్ల నుంచి పట్టుకు కూచున్న కమ్మీ పార్టీ డమ్మీ అయి, హస్తం పార్టీ భస్మాసుర హస్తం నెత్తిన పెట్టుకొంటే , ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో వీరికి ”త్రిపుర సంహారం ”చేసింది మెత్తని సహస్ర దళ కమలం . ”సర్కార్” సుపరిపాలన  మాయాజాలం , ”మాణిక్య” దీధితులు  కాషాయం రెపరెపలకు  ఢమాల్ . అమిత్ షాకే షాకిచ్చిన ఫలితాలివి -దుర్గాప్రసాద్

కంచి స్వామి శ్రీ శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి  వారికి శ్రద్ధాంజలి

మానవీయ మూర్తి శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి స్వామి

ధర్మ ప్రచారానికి సేవా ధర్మాన్ని కలిపి ,మానవ సేవే మాధవ సేవ అన్న సనాతన ధర్మానికి అనన్య ప్రచారం చేసి ,ప్రచారం తో సరిపుచ్చుకోక కార్యాచరణతో పరమార్ధాన్ని సాధించి చూపి ,మతం ఏదైనా అందరిలో ఉన్నది ఒకే పరమాత్మ తత్వమే నని బోధించి ,అనుసరించి అందరికీ మార్గ దర్శులైన మహనీయ మానవతా మూర్తి కంచి స్వామి శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి .క్లిష్ట సమస్యలను కూడా పలువిధ చర్చలద్వారా పరిష్కరించిన మహా నేర్పరి .దీనికి ఉదాహరణ అయోధ్యలో రామాలయ నిర్మాణ విషయం ముస్లిం పెద్దలను ఆహ్వానించి వారి మనో భావాలు తెలుసుకుని వారి మద్దతు కూడా కూడ గట్టె ప్రయత్నం లో సఫలత సాధించారు .భారతదేశ ప్రతిష్టకు ఆధారం హిందూ ధర్మమే నని నమ్మి మనసా వాచా కర్మణా ఆచరించి మార్గదర్శి అయ్యారు .ప్రతి మనిషిలో నారాయణు ని దర్సి౦చాలన్నది ఆయన సిద్ధాంతం .పరమాచార్య మార్గానికి మరింత సొబగులు కూర్చి,అందరికి అవకాశం కల్గించిన మానవీయ మూర్తి .

  ముఖ్యంగా తెలుగు ప్రజలకు అత్యంత ఆరాధనీయులయ్యారు .ప్రతి గ్రామం పర్యటించి ధర్మ బోధ తో మరీ దగ్గరయ్యారు .వారి కాలం లో ఎన్నో దేవాలయాలు నూతనంగా నిర్మించబడి మరెన్నో వాటికి జీర్ణోద్ధరణ జరిగి ,ఇంకెన్నో వాటికి మహా సంప్రోక్షణాదులు జరిగాయి . క్రియా శీలకం గా ఉండటం వలననే ప్రజలకు మరింత చేరువయ్యారు .చాలా దేవాలయాలను  కంచి మఠం. స్వీకరించి పరి రక్షించింది .దిక్కూ దివాణం లేని అనేక దేవాలయాల  జీర్ణోద్ధరణ కోసం ప్రభుత్వాలను ఒప్పించి వాటికి వెలుగులు తెప్పించారు స్వామి.  ఇదంతా వారి పూనికా సంకల్పమే .ధార్మిక కార్యక్రమాలకు ఇచ్చినంత ప్రాధాన్యం సామాజిక సేవాకార్యక్రమాలకూ ఇవ్వట౦  వారి ప్రత్యేకత . గోశాలలు నిర్మించి గోవులను పెంచే కృషిని అమలు పరచారు . అనుక్షణ ‘’నారాయణ మంత్ర’’ఉచ్చారణ వారిని శివకేశవ భేద రహితులను చేసి హరిహరాద్వైతాన్ని ఆచరణలోకి తెచ్చింది .

  మారుతున్నకాలం  లో విస్తరిల్లుతున్న విజ్ఞానం అందరికి అందుబాటు లోకి తెచ్చే యోచనతో కంచి పీఠం ద్వారా కంప్యూటర్  ట్రెయినింగ్,టైప్ రైటింగ్  సంస్థలను స్థాపించి యువతీ యువకుల శక్తి యుక్తులను సార్ధకం చేయిస్తున్నారు .పరమా చార్యుల వారి స్పూర్తి నరనరానా జీర్ణించుకున్న జయేంద్ర సరస్వతీ  స్వామి ‘’చంద్ర శేఖర విశ్వ మహా విద్యాలయం ‘’నిర్మించి వేలాది మందికి విద్యాదానం చేశారు . హిందూ ధర్మ పరి రక్షణకోసం విస్తృతమైన సమావేశాలెన్నో నిర్వహించి స్పూర్తి ప్రేరణ కలిగించారు .సామాన్య మానవుల హృదయాలలో దైవాన్ని ప్రతిస్టింప జేయటమే  లక్ష్యంగా వారు ప్రతి అడుగూ వేశారు .సనాతన కంచి పీఠ ధర్మాలను సంప్రదాయ బద్ధంగా పాటిస్తున్నా, వారి హృదయపు లోతులలో లౌకిక భావ దీప్తి ఉన్నది.  అందుకే శంకర నేత్రాలయాలలో, ఇతర వైద్యాలయాలలో అన్ని మతస్తులవారు ఉచిత వైద్య సేవలు అందుకుంటున్నారు .ఇదే వివేకానందుని అనుస్టాన వేదాంతం .మానవుని మహోన్నత మానవునిగా చేయటమే ధ్యేయంగా వారు ప్రవర్తించి సర్వమానవులకు ఆదర్శ ప్రాయులయ్యారు .అందుకే వారిని ‘’సనాతన దీప్తి ,సాంస్కృతిక ప్రదీప్తి ‘’అన్నది ఆంద్ర భూమి .శ్రీ శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతీ స్వామి వారి  ఆధ్యాత్మిక తేజస్సు స్పూర్తి ప్రేరణ అందరకు మార్గ దర్శనం చేస్తాయి .

 మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -1-3-18-ఉయ్యూరు

కంచి స్వామి శ్రీ శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి మహా ప్రస్థానం

మహా వ్యక్తుల మహా ప్రస్థానం వారం రోజులుగా సాగుతూ ఉండటం, మరీ బాధాకరంగా ,జీర్ణించుకోవటానికి వీలులేనిదిగా ఉంది.కాలప్రవాహం ఎవరికోసమూ ఆగదు అన్న నిజం ఎప్పుడూ నిజమౌతూనే ఉన్నది . .ఇప్పుడుకూడా అంతే.హాస్య నటుడు గుండు హనుమతరావు ,మహానటి అందాల తార అతిలోక సుందరి శ్రీదేవి హఠాన్మరణం  మహా కధకులు మునిపల్లె రాజు  గారి నిర్యాణం నుంచి తేరుకోకముందే ఇవాళ కంచి మహాస్వామి శ్రీశ్రీ జయేంద్ర సరస్వతుల మహానిర్యాణ వార్త ఆస్తిక జన హృదయాలను కల్లోల పరచింది .82ఏళ్ళ వృద్ధాప్యం లో వారు సిద్ధిపొందారు .అందులో 64సంవత్సరాలు పీఠాది పత్యం వహించి ఆస్తిక జన జాగృతం చేశారు .శ్రీ పరమాచార్యులకు వారసులై 69వ పీఠాధిపతి గా తమ సమర్ధతను లోకానికి చాటిన ఆదర్శ మూర్తి .

 తమిళనాడు తంజావూర్ జిల్లా ఇరుల్ నీకి లో బాల సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ గా 1935 జనవరి 18 జన్మించారు .సుబ్రహ్మణ్య మహాదేవ గా పిలువబడ్డారు .పదమూడవ ఏటనే ఋగ్వేద సంహిత పూర్తి చేసి కంచి జగద్గురు విద్యాస్థాన్ లో చేరారు .కంచి పీఠ ఆస్థాన విద్వాంసుడు కృష్ణ శాస్త్రి  గారి దృష్టిలో పడి పీఠానికి ఉత్తరాదికారానికి   యోగ్యుడని గుర్తింపు పొందారు .సమైక్య వాదిగా పేరుపొందిన జయేంద్ర సరస్వతీ స్వామి పరమాచార్య, నడిచే దైవం అయిన శ్రీశ్రీ చంద్ర శేఖర యతీ౦ద్రులవారితో పాటు మూడు సార్లు భారత దేశమంతా కాలినడకన పర్యటించారు .1954మార్చి 22నపీఠాదిపత్యం వహించారు .మరొకమారు సపరివారంగా భారత దేశం నాలుగు మూలలా పాదచారియై పర్యటించి ఆధ్యాత్మిక భావ దీప్తి కలిగించారు .మృదు స్వభావి మధురవాక్కు ఉన్న స్వామి భక్తుల హృదయాలను చిరునవ్వు తో ఆకర్షించారు. వారి జ్ఞానబోధ పరమ ప్రసన్నంగా ఉండేది .

  మానససరోవరం చేరి అక్కడ ఆది శంకరా చార్యుల  శిలకు పూజాదికాలు నిర్వహించి ప్రతిస్టిం చటం అపూర్వ విషయం .ఇతర దేశాలైన బంగ్లాదేశ్ వంటి వాటిలో కూడా పర్యటించి కొత్త వరవడి సృష్టించారు .పశ్చిమ బెంగాల్ లోని శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస ఆవాసమైన కాళికా దేవాలయం లో ‘’శంకరాచార్య గేటు ‘’నెలకొల్పారు .చాతుర్మాస్య దీక్షులు క్రమబద్ధంగా నిర్వహించి ఆయా ప్రాంతలలో వైదిక ధర్మ వ్యాపి కలిగించిన మనీషి .చంద్ర శేఖరస్వామి వేదపాఠ శాలలు స్థాపించి శాస్త్రాధ్యయనానికి కృషి  చేస్తే  జయే౦ద్రులు ప్రజోపకార కార్యక్రమాలకు కూడా ప్రాధాన్యత నిచ్చారు .మానవ సేవే మాధవ సేవగా భావించి శంకర నేత్రాలయ సూపర్ స్పెషాలిటి ఆస్పత్రులను నెలకొల్పి సేవలందించారు . మత మార్పిడులను నిరోధించటానికి పీఠాదిపతుల,ధార్మిక సంస్థ ల  సహకారం తీసుకున్నారు . దళిత వాడలలో హిందూ ధర్మ ప్రచారం చేశారు.  వారినీ జనజీవన స్రవంతి లో కలిసేట్లు చేశారు .వారిలో సనాతన హైందవ ధర్మం పట్ల అభిరుచిని కలిగించి చైతన్యం తెచ్చారు .

  సనాతన భారతీయ హిందూ ధర్మ పై అపార జ్ఞాన సంపన్ను లైన జయేంద్ర స్వామి అందరిచేతా ఆరాధింప బడిన మహోన్నత వ్యక్తి .కంచి పీఠం బలమైన సంస్థగా ఎదగటానికి వారు చేసిన కృషి అనితర సాధ్యం .అనేక పాఠశాలలు నేత్రాలయాలు నిర్మించి ప్రజలకు మఠాన్ని చాలా దగ్గరకు చేర్చారు .అస్సాం లో గౌహతి వద్ద శంకర నేత్రాలయం స్థాపించి ఈశాన్య రాష్ట్రాలలోనూ సేవా కార్యక్రమాలు చేబట్టారు .ప్రజా సంక్షేమమే ధ్యేయంగా బాలల ఆస్పత్రులు ,హిందూ మిషన్ హాస్పిటల్ ,తమిళనాడు హాస్పిటల్ వంటివి నిర్మించి ప్రజా సంక్షేమమే భగవత్సేవ గా నిర్వహించారు .

  1987ఆగస్ట్ 22  అకస్మాత్తుగా అదృశ్యమై చివరికి తలకావేరి లో ప్రత్యక్షమై మొదటి సారిగా వివాదం లో పడ్డారు పెద్దస్వామి వాత్సల్యం సంపూర్ణం గా ఉండటం చేత ఆహ్వాని౦పబడి మళ్ళీ పీఠం ఎక్కారు .తర్వాత తమిళనాడు ముఖ్య మంత్రి జయలలిత అనేక ఆరోపణలతో జైలు పాలు చేసిందీ .ఏ ఒక్కటీ కోర్టులో రుజువు కాలేదు .ధర్మం కోసం వేద విజ్ఞాన వ్యాప్తికోసం ,మానవ సేవ కోసం పరితపించి కృషి చేసిన శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి స్వామి మా ఉయ్యూరుకు దగ్గరలో ఉన్న గురజాడ గ్రామానికి మూడు నాలుగు సార్లు వచ్చారు .   పరమాచార్యులవారితో ఉయ్యూరుకూడా వచ్చారు .వచ్చిన ప్రతిసారీ వారిని దర్శించుకున్న ప్రసంగాలు విన్న  అదృష్టవంతులం అయ్యాం  వీరిద్దరి గురు శిష్య బంధం దృఢమై ఆదర్శప్రాయమై నిలిచింది .

  శ్రీ జయేంద్ర సరస్వతి ఇవాళ 28- ఫిబ్రవరి 2018 న  శివైక్యం  చెందారు .వారి ప్రేరణ స్పూర్తి మనలను కలకాలం తీర్చి దిద్దాలని ఆశిద్దాం .

   మీ—గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-2-18 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-4

297-పింగళ ఛందస్సూత్ర కర్త –హలయూద (11 వ శతాబ్దం )

మిధిలకు చెందిన హలయూద 11 వ శతాబ్దపు కవి .’’పింగళఛందస్సూత్ర౦ ‘’రాశాడు .ఇదికాక ‘’బ్రాహ్మణ శాస్త్రం ‘’అనే పేరు మోసిన గ్రంధాన్ని కూడా రాశాడు. అనేక ధర్మశాస్త్ర గ్రంధాలు  హలయూదను ,రచనలను పెర్కొన్నాయి .

298- ప్రాకృత పింగళ శాస్త్ర కర్త –రవికార మిశ్ర (12 వశతాబ్దం )

12 వ శతాబ్ది రవికార మిశ్ర దీర్ఘ ఘోష వంశీకుడు .దామోదర మిశ్రాకు పూర్వీకుడు .రవికార వృత్త రత్నావళి ,ప్రాకృత పి౦గళశాస్త్రం అనే ఛందో గ్రంధాలు రాశాడు  .ఇది పింగళసార వివేక శైలిలో ఉంటుంది .

299-వాణీభూషణ కర్త –దామోదర మిశ్ర (14 వ శతాబ్దం )

14 వ శతాబ్ది  ఉత్తరార్ధం 15 వశతాబ్ది పూర్వార్ధపు కవి దామోదర మిశ్ర వాణీభూషణంఅనే ఛందో శాస్స్త్రాన్ని రాశాడు .1402 -1410 వరకు పాలించిన కీర్తి సింహ రాజు ఆస్థానకవి.

 హరిహర కవి ‘’పింగళరంగిణి’’అనే వ్యాఖ్యానాన్ని పింగళ ఛందస్సూత్రానికి రాశాడు .

300-వృత్తిసార కర్త –రమాపతి ఉపాధ్యాయ (15 వ శతాబ్దం )

కవి శేఖర యశోధరునికుమారుడే రమాపతి ఉపాధ్యాయ .పాళీ వంశం లోమంగరౌని శాఖవాడు .వృత్తి సార ఛందస్సు గ్రంధం రాశాడు తానె దీనికి  వ్రుత్తిసారాలోకం  అనే వ్యాఖ్యానమూ రాసుకున్నాడు .

   దామోదర మిశ్ర కొడుకు పద్మసార మిశ్ర ‘’ఛందో రత్న ‘’స్వతంత్రంగా రాశాడు .యితడు దిఘవాయ వంశీకుడు .

301-చందోమంజరికర్త –గంగదాసు (16 వ శతాబ్దం )

వైద్య గోపాలదాస కొడుకు గంగదాసు 16 వ శతాబ్దివాడు చందోమంజరి రాశాడు .

వ్రుత్తి రహస్యం ను దిగంబర దక్కూర రాశాడు

302- వృత్త ముక్తావళి కర్త –దుర్గాదత్త మిశ్ర (16 వ శతాబ్దం )

16 వశతాబ్దానికి చెందిన దుర్గా దత్త మిశ్ర వృత్త ముక్తావళి రాశాడు .

303-శ్రుత బోధ కర్త –కాళిదాసమిశ్ర (16 వశతాబ్దం )

కాళిదాస మిశ్ర 43శ్లోకాల శ్రుత బోధ రాశాడు .దీనిపై చాలామంది వ్యాఖ్యానాలు రాశారు .అందులో మనోహర రాసిన సుబోధిని ,లక్ష్మీ నారాయణ రాసిన మనోరమ ముఖ్యమైనవి .

304-వృత్త దర్పణ కర్త –భీష్మ మిశ్ర  (18 వ శతాబ్దం )

మహామహోపాధ్యాయ భీష్మ మిశ్ర 18 వ శతాబ్దివాడు తండ్రి మహోపాధ్యాయ ధీరమిశ్ర ..బాలీశ వంశీకుడు ‘’వృత్త దర్పణం ‘’అనే ఛందో గ్రంధం రాశాడు

305-చందః కల్పతరువు కర్త –రాఘవ ఝా

తరౌరి గ్రామవాసి రాఘవ ఝా చందః కల్ప తరు రాశాడు .

306-విద్వన్మనోరమ వ్యాఖ్యాత –విద్యానంద మిశ్ర

పింగళ చ్చంద సూత్రానికి విద్యానంద మిశ్ర విద్వన్మనోరమా వ్యాఖ్యానం రాశాడు

జానకేనందన కవీంద్ర వృత్తదర్పణం రచించాడు

307-చందః సిద్ధాంత భాస్కరః కర్త –కేశవ

కేశవ కవి చందః సిద్ధాంత భాస్కరః రాశాడు .మధుసూదనకవి మాత్రా వృత్తం రచించాడు .

308-వృత్తరత్నావళి కర్త-చిరంజీవ

మిధిలకు చెందిన చిరంజీవకవి వృత్త రత్నావళి రాశాడు ‘

309- ఛందస్సుదాకరం కర్త –బాబూజన ఝా (19 వ శతాబ్దం )

19 వ శతాబ్దికి చెందిన మహామహోపాధ్యాయ బాబూజన ఝా ఛందస్సుదాకరం రచించాడు .ఈయన తండ్రిదీనబందు అలియాస్ నేనన ఝా .ఖనాల వంశం లోసుఖేట శాఖవాడు .నివాసం మధుబని దగ్గర పిలఖ వార.

310-చందోలత కర్త –వసంత మిశ్ర (19 వ శతాబ్దం )

చందోలత అనే ఛందో గ్రంధాన్ని రచించిన వసంత మిశ్ర 19 వ శతాబ్దికవి .సమస్తిపూర్ జిల్లా తబక గ్రామవాసి 291నుండి 310వరకు ఆధారం ‘’Contribution O f Mithila To Sanskrit ‘’

మనవి-ఇప్పటికి  అచ్చైన  గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణ౦ 1,2, 3భాగాలలో 1090మంది సంస్కృత కవులను గురించి రాసి ,ఇవాల్టికి గీర్వాణ౦ -4 లో 310మంది గీర్వాణ కవులను గూర్చి రచించి   నాలుగు భాగాలలో మొత్తం 1400మంది దేవభాషా కవుల గురించి రాసిన అదృష్ట వంతుడనయ్యాను .. ప్రస్తుతానికి విరామ చిహ్నం అంటే కామా పెడుతున్నాను .వీలుని బట్టి మిగిలిన  వందలాది కవుల  గురించీ త్వరలో రాయటం ప్రారంభిస్తాను.

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -28-2-18 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వానం -4

293 –అలంకార శేఖర కర్త –కేశవ మిశ్రా (1592  )

మిధిల కవి పండితుడైన కేశవమిశ్రా ‘’అలంకార శేఖర ‘’రాశాడు .మహామహోపాధ్యాయ నరహరికి కొడుకు ,మహామహోపాధ్యాయ పరమగురు వాచస్పతి కి మనవడు సంమిశ్ర గిరిపతి కి మునిమనవడు.పాళీ కుటుంబం లో సామౌతి శాఖవాడు .వత్స గోత్రీకుడు .తాత వాచస్పతి రాసిన ద్వైత నిర్ణయ కు ‘’ద్వైత పరిశిష్ట ‘’రాశాడు .అలంకార శేఖరం రాయకముందే ఏడు అలంకార శాస్త్రాలు రాసినట్లు చెప్పుకున్నాడు  .అయితే ఇవి మహా పండితులకే కొరుకుడు పడనట్లున్నాయని గ్రహించి పద్ధతిమార్చి శులభ విధానం లో శేఖరం రాశాడు .ఆ ఏడూ అలభ్యాలే .కోట –కాంగ్రా పాలకులు మహారాజా రామచంద్ర మనవడు మహారాజా ధర్మ చంద్ర కొడుకు అయిన మహా రాజా మాణిక్య చంద్ర ఆస్థానకవి .ఈ ఆస్థానం లో ఉన్నప్పుడే పై అలంకార శాస్స్త్రం రాశాడు .

ఈ అలంకార శాస్త్రం లో ఏడుభాగాలున్నాయి .వీటికి రత్న అని ,ఉపవిభాగాలైన 22 లను ‘’మరీచి ‘’అని పిలిచాడు .దీని కారికలను సౌద్దోదనుడు వృత్తులను కేశవ మిశ్రాయే రాశాడు .

రామచంద్ర దక్కూర రాసిన రసతరంగిణిలో ఏడు తరంగాలున్నాయి .నాయక నాయిక భేదాలను చెప్పటానికే రాశాడు .ఉదాహరణలను తనకావ్యాలనుంచీ ఇతరకావ్యాలనుండి ఇచ్చాడు .ముగ్ధ నాయిక ను కొత్త విధానం లో ఆవిష్కరించాడు రామ చంద్ర .ఆమెను జ్ఞాతాజ్ఞాతస్వయోవన అన్నాడు .

కవేంద్ర గంగానంద 1-కర్ణ భూషణ 2-కావ్య దాకిని,అలసామోదిని  శృంగార వనమాల , అనే నాలుగు  అలంకార గ్రంధాలు రాశాడు.కర్ణ భూషణలో 5 పరిచ్చేదాలున్నాయి .మొదటి భాగాలలో రస చర్చ చేశాడు .మిగిలినవాటిలో భావాలను చర్చించి  శ్రీ కృష్ణ భక్తీ పులకా౦కితమ్  చేస్తూ వర్ణించాడు .కావ్యదాకిని పూర్తిగా అలంకార చర్చ .దీనిలోని భాగాలకు ద్రిస్టి అని పేరుపెట్టాడు .శృంగార మణిమాల శృంగార రసాను సారంగా రాసింది .నాయికను ఆగచ్చత్ పతిక అన్నాడు .అలసామోదిని అలంకార శాస్త్రం నేర్చుకొనే వారికి కరదీపిక .ఇది ఈకవి ఇతర రచనలకు ఉపకరణం .

గోకులనాధుని రస మహార్ణవం లక్షణ విభాగానికి చెందినది .అభిద వ్యంజన భేదాల చర్చ ఉన్నది.

294-పేరు లేని అలంకార శాస్త్ర కర్త –ఇంద్రపతి (18 వశతాబ్దం )

కే ఎస్ డి ఎస్ యూని వర్సిటిలో భద్రపరచబడిన వ్రాతపటిగా ఒక అలంకార శాస్త్ర గ్రంధం ఉన్నది దీనికర్త మహామహోపాధ్యాయ ఇంద్రపతి .మధ్యలో కొంతపోయి ఇరవై రెండు భాగాలే ఉన్నాయి .ఇంద్రపతి ‘’మీమాంస పల్లవం ‘’రాశాడు .రుచిపతి కొడుకు ,నీలకంఠ మనవడు కరమహా కుటుంబం వాడు .గ్రంధం అలంకార చర్చకు కేటాయించాడు .

మిధిలకు చెందిన వేణీ దత్త ,చిత్రధర కూడా అలంకార గ్రంధాలు రాసినట్లు తెలుస్తోంది .

295-రస కౌస్తుభ కర్త –వేణీ దత్తుడు (18 వ శతాబ్దం )

వేణీదత్తుడు సాదుపాధ్య కుమారుడు ,కవి జయ కృష్ణ మనవడు .కరమహా వంశస్తుడు .ఇతని చివరి చెల్లెలు సతీ మహారాణి 17 39లో 14 వ ఏట’’ సతి ‘’అయింది .మరొక సోదరిని మహారాజా మాధవ సింహ తండ్రి ఏకనాధ దక్కూరా పెళ్లి చేసుకున్నాడు .ఈ దంపతుల కుమారుడు మహారాజా మాధవ ఆస్థానం లో వేణీ దత్తుడు ఉన్నాడు ఇతను రాసిన రస కౌస్తుభం ,అలంకార మంజరి ప్రసిద్ధాలు .మొదటి దానిలో నాయికా నాయక భేదాలను రెండవది అలంకార శాస్త్రం లో తప్పటడుగులతో ప్రవేశించే వారికోసం రాసింది .రస కౌస్తుభ విరుదావలి లనుంచి అనేక ఉదాహరణలు ఇచ్చాడు

చిత్రధరుని శృంగార సరణి శృంగార ,రతి,కామదశ ,నాయికా నాయకుల విషయాలను చర్చించింది .వీర తరంగిణి లఘు గ్రంధం .వీరరస విభాగాలను చర్చించింది .లేఖనాధ ఝా రసచంద్రిక అనే చిన్న అల౦కార గ్రంధం రాశాడు .స్వంత నిర్వచనాలు ,ఉదాహరణలు ఇచ్చాడు .కవి శేఖర బదరీనాధ ఝా’’సాహిత్య మీమాంస ‘’రాశాడు .

296- వ్యంజన వాదకర్త –యదునాధ మిశ్ర (18 85)

18 8 5 లో పుట్టిన యదునాద మిశ్ర వ్యన్జనవాద వ్యాప్తికోసం వ్యంజన వాద గ్రంధం రాశాడు .సోదరపుర వంశం లో సారిసవ శాఖకు చెందినశ్రోత్రియ బ్రాహ్మణుడు .పండిత జయనాద మిశ్రా కుమారుడు మధుబని జిల్లా లాలాగంజ్ లో నివాసం .వ్యంజనా వృత్తిని సమగ్రంగా ఆవిష్కరించాడు .

బాలకృష్ణ మిశ్ర లక్షణ పరీక్ష ,వ్యక్తి నిరాశా అలంకార పుస్తకాలూ రాశాడు .అనంత ఝా ధ్వనికల్లోలిని రాయగా ,గిరిజానంద ఝా అలంకార కుసుమ రాశాడు .హాటక మిశ్రా కొడుకు భావమిశ్రా శృంగార సరసి,సభ్యాలంకరణ  రాశాడు .సుఖదేవ మిశ్రా ‘’శృంగారలత ,శ్రీకర మిశ్రా అలంకార తిలకం  శంకర మిశ్రా సాహిత్య కలిక రాశారు ..హిరణ అనేకవి ఉపమాకంతుక ,రాశాడు .

వీరేకాక అలంకార శాస్త్రాలకు వ్యాఖ్యానాలు రాసిన వారూ చాలామందే ఉన్నారు మిదిలలో . కొందరి పరిచయం-కావ్యప్రకాశకు అచ్యుతధక్కూర ,వ్యంగ్యార్ధ కౌముదికి అనంతుడు ,ధ్వన్యాలోకానికి ‘’దీధితి ‘’వ్యాఖ్యను బదరీనాధుడు ,కావ్యాదర్శానికి భాగీరధ కావ్యప్రకాశికకు సాహిత్య దీపికను భాస్కర మిశ్రా ,సాహిత్య దర్పణానికి లక్ష్మి అనే వ్యాఖ్యను కృష్ణమోహన దక్కూర ,దీనికే ఖుద్దూ ఝా వంటివారు సంస్కృత వ్యాఖ్యానాలు రాసి గీర్వాణవాణిని ప్రచారం చేయటమేకాదు అలంకార గ్రంథ వ్యాప్తికి దోహదమూచేశారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –26-2-18 –ఉయ్యూరు

—

గీర్వాణకవుల కవితాగీర్వాణ౦  -4

291-అపర ప్రవాస నాటక కర్త –రుద్ది నాధ ఝా (1890-1970)

1890 లో పుట్టి  1970లో మరణించిన రుద్ధినాద ఝా,మహామహోపాధ్యాయ  హర్ష నాద  ఝా కుమారుడు .దర్భంగా జిల్లా ఉజానా వద్ద శారదాపుర వాసి .శాకారాధి వంశీకుడు .అయిదు సంస్కృత నాటకాలు -1-శశికళా పరిణయ నాటకం 2-పూర్నకామ ౩-ప్రసాద నాటకం 4-దక్షిణామూర్తి నాటకం 5-అపర ప్రవాస నాటకం రాశాడు .వీటిలో మొదటి రెండు ముద్రితాలు మిగిలిన మూడు అముద్రితాలు .మొదటి నాటకాన్ని కుమార జీవేశ్వర సింహా  రాజు ఉపనయన మహోత్సవ సందర్భంగా ప్రదర్శించటానికి రాశాడు .రెండవదాన్ని కతిహార్ కు చెందిన ఉమానాద మిశ్రా మనవడు జన్మ దిన సందర్భంగా రాశాడు .

  శశికళ నాటకం ఏడు అంకాలు .మొదటింకానికి ‘’నాయికా హృదయగత భావ ప్రకాశం .అని రెండవదానికి ‘’స్వస్వదూత ప్రస్తాపన మూడవ దానికి కాశీ ప్రస్తానం ,నాల్గవదానికి ‘’పరిణయ సముద్యోగం ,చివరిదానికి’’వర ప్రాప్తి ‘’అని సార్ధక నామాలు పెట్టాడు  . నాయిక శశికళ  నాయకుడు సుదర్శనుడు వీరి ప్రేమ వివాహమే కధ.

  పూర్నకామం ఏకాంకిక అద్భుత రస ప్రధానం .శృంగారాది రసాలతో అద్భుతరసాన్ని పండించాడు .పూర్ణ కామ అనే యువ యోగి తపస్సులో ఉంటె ఇంద్రుడు విఘ్నాలు కలిగిస్తే,అతని ముందు పప్పులు ఉడక్క ఇంద్రుడు మాతలిని పంపి స్వర్గానికి ఆహ్వానిస్తాడు .స్వర్గ సుఖాలేవీ అతనిని ఆకర్షించక మందాకినీ నదీస్నానం ధ్యాన యోగాలతో అక్కడ గడిపాడు.ఇంద్రుని గర్వం ఖర్వమై పగబట్టాడు .నారద విష్ణువులు  ప్రత్యక్షమై పూర్నకాముడిని వైకుంఠానికి  సాదరంగా తీసుకు వెళ్ళటం కధ .

మూడ౦కాల ‘’ప్రసాద నాటకం ‘’భారత స్వాతంత్ర్య సిద్ధికోసం పోరాటం అందులో బాబూ రాజేంద్ర  ప్రసాద్ పోషించిన ముఖ్య పాత్ర ఉన్నాయి .శివుడు దక్షిణామూర్తిగా ఆవిర్భవించే నాటకమే దక్షిణామూర్తి నాటకం .చివరిదైన’’అపర ప్రవాస నాటకం ‘’శ్రీరాముడు అయోధ్యలో పట్టాభి షిక్తు డైనతర్వాత మొదటి సారిగా మామగారిల్లు జనక పురం మిధిలకు వెళ్ళటం కద .హాస్యభరిత నాటకం .

గిరిజానంద ఝా ‘’ద్వికుసుమ’’నాటకం ,గంగేశ మిశ్రా గురుదక్షిణ ,రఘు చరిత్ర నాటకాలు ,రాశాడు కౌత్సుకుడు గురువు వరతంత్రునికి  గురు దక్షిణ చెల్లించటం మొదటి నాటక ఇతి వృత్తం ఏడు అంకాల నాటకం .రెండవదిరఘుమహారాజు అనిర్వచనీయ త్యాగం ఇతి వృత్తంగా కలది .

అలాగే ఆనంద ఝా కవి మూడు నాటకాలు –హ్రుత్పరివర్తన ,పునస్సంగమం ,దాహ్య ప్రతోన్మీలనం రాశాడు .మొదటి నాటక కధ భోజమహా రాజు ఆయన మామ ముంజ కు మధ్య జరిగిన విషయం .భోజుని చంపటానికి ముంజ కిరాయి మనుషులను పంపుతాడు .భోజుని విశుద్ధ ప్రవర్తనకు వాళ్ళ మనసులు మారి ముంజ కు తెలియజేస్తే అతని ప్రతీకారేచ్చ నశించి కూతురునిచ్చి పెళ్లి చేసి అల్లుడిని చేసుకుంటాడు .పూర్ణ సంగమనాటక ఇతి వృత్తం  పార్వతీపరమేశ్వరుల ప్రణయ పరిణయాలే .

 గంగాధర మిశ్ర ఏడు ఏకాంకికలు రాసి ‘’సప్తలా ‘’పేరుపెట్టాడు .మతినాద మిశ్రా గుజరాత్ లోని సోమనాధ దేవాలయ నిర్మాణ నేపధ్యంగా అయిదు అంకాల ‘’రాష్ట్ర బంధు ‘’నాటకం రాశాడు .

292-పాంజి ప్రబంధ నాటకకర్త –డా.శశినాద ఝా (1954)

1954లో మధుబని జిల్లా దూపాలో పుట్టిన శశికాంత ఝా దర్భంగా కే ఎస్ డి ఎస్ యూని వర్సిటి లో వ్యాకరణం బోధించాడు . .అచ్చుకాని గ్రంధాలను ,పునర్ముద్రణ గ్రంధాలను ప్రచురించాడు .మిధిలలో పాంజీ రికార్డ్ లను భద్ర పరచటం నేపధ్యంగా ‘’పాంజీ ప్రబంధం ‘’అనే నాటకం రాశాడు .ఇదికాక బాణకవి పార్వతీ  పరిణయం పై విపుల వ్యాఖ్యానం రాశాడు.  తన కవితలను’’మధుధార ‘’  సంపుటిగా ప్రచురిద్దామనుకున్నాడుకాని సాధ్యం కాలేదు

 మిధిలకు చెందిన 35 మంది విమర్శక కవులు అనేక సంస్కృత నాటకాలపై వ్యాఖ్యానాలు రచించారు అందులో కొందరి గురించిమాత్రమే తెలియ జేస్తా –

హనుమన్నాట కానికి బలభద్రుడు దీపిక ,అనర్ఘ రాఘవానికి భావనాద మిశ్రా ,వేణీ సంహారానికి ధీరసిమ్హుడు సుబోధ జనికా ,ముదితమదాలసకు స్వయంగా గోకులనాదుడే టిప్పణ౦ ,ముద్రారాక్షసానికి ముద్రాదీపికను గ్రహేశ్వరుడు ,అభిజ్ఞాన శాకున్తలానికి వివ్రుతి పేరుతో అన్ఖిఝా  ,మాలతీ మాధవానికి ప్రజాపతి ,ప్రబోధ చంద్రోదయానికి దుర్నిరూప నపదార్ధ వివేక ను రుచికార , అమృతోదయ సుఖ బోధినికి ‘’సరళా ‘’పేరుతో వ్యాఖ్యానాన్ని ముకుంద ఝా బక్షి  రాశారు .కనుక మిధిల జానకీ మాతకే కాక కవిత్వ నాటక చంపు లకు వ్యాఖ్యానాలకు కూడా పుట్టినిల్లె .

  సశేషం

 మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -26-2-18- ఉయ్యూరు

కథక” ముని” రాజు గారు

”అమృత” హాస్యం ,”అతిలోక సౌందర్యం”అస్తమయం

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణ౦-4 –

284-ప్రసన్న రాఘవ నాటకకర్త –పీయూష వర్ష (13 వ శతాబ్దం )

13 వ శతాబ్దికి చెందిన మహా మహోపాధ్యాయ జయదేవ మిశ్రానే పీయూష వర్ష అంటారు .సుమిత్ర,మహాదేవ ల పుత్రుడు .కౌండిన్య గోత్రుడు .అమృతం లాంటికవిత్వాన్ని వర్షిస్తాడు కనుక జయదేవ మిశ్రాను ‘పీయూష వర్ష ‘’అంటారు .ఈయన రాసిన ఏడు అంకాల ప్రసన్నరాఘవం నాటకం .రసార్ణవం రాసిన సింహభూపాలునికి ఈ కవి బాగా తెలుసు .1464 కు చెందిన పక్షధర జయదేవుడు విష్ణు పురాణం రాసినట్లు తెలుస్తోంది .

285- ధూర్త విడంబన నాటక కర్త –అమరేశ (14 వ శతాబ్దం )

సర్వేశునికొడుకు అమరేశ లేక అమరేశ్వర బ్రహ్మదత్తుని మనవడు .దరిహర వంశం లో  బ్రహ్మపుర శాఖకు చెందినవాడు .ఇతను రాసిన రెండంకాల ధూర్త విడంబన నాటకం హాస్యం పుట్టిస్తుంది.

286-ధూర్త సమాగమ నాటకకర్త –కవి శేఖరాచార్య జ్యోతిరేశ్వర (1240)

ధర్మేశ్వరుని కొడుకు దీరేశ్వరుని మనుమడు జ్యోతిరేశ్వర హరి సింహ దేవుని ఆస్థానకవి .ఇతని ధూర్త సమాగమం ఏకాంకిక .సుల్తానులను ఓడించిన తనరాజు జైత్ర యాత్ర సందర్భంగా రాశాడు .దురాచార ,అతని గురువు విశ్వనగర అనంగ సేనను ప్రేమిస్తారు . ఎవరికి వారు ఆమె తనకే దక్కాలని ప్రయత్నిస్తారు .ఆమెకు ఈవిషయం తెలిసి వారిద్దరిమధ్య తగాదా పరిష్కరించుకో మంటుంది .ఎత్తులు జిత్తులు  విదూషకుని ప్రవేశాలతో బాగా రక్తి కట్టించాడు కవి .ఈ కవి మరోప్రహసనం ‘’ముండజత ప్రహసనం కూడా  ‘’రాశాడట .మిధిల నేపధ్యంగా నాలుగు నాటకాలు వచ్చాయి .పంచాశాయక ,రంగ శేఖర అనే మరో రెండు రచనలు జ్యోతిరేశ్వర రాశాడు .మిదిలకవులలో వచనం రాసిన వారిలో ఇతడే మొదటివాడు ఆ రచనే ‘’వర్ణ రత్నాకర ‘’.

   గౌరీ దిగంబర ప్రహసనం ను మహామహోపాధ్యాయ శంకర మిశ్రా రాశాడు . హాస్యం కారి ఊరించే ప్రహసనం .శివ పార్వతుల కళ్యాణ౦ లో  కన్యాదాన సమయం లో శివుడు తన గోత్రనామాలను, తన తండ్రి,తాత ,ముత్తాత ల పేర్లను చెప్పలేక పోతాడు . అందరు పగలబడి నవ్వుతారు .ఈ కవి మరో రెండు నాటకాలు  -మనోభావ ప్రభావం ,కృష్ణ వినోదం రాశాడు .కాని అలభ్యాలు

287-అతంద్ర చంద్రిక నాటకకర్త –జగద్ధార(17 వ శతాబ్దం )

మహా మహోపాధ్యాయ జగద్ధార లేక జగన్నాధ ఉపాధ్యాయ గోకులనాధ ఉపాధ్యాయుని తమ్ముడు .ఘర్వాల్ రాజు ఫతే షా కోసం అతంద్ర చంద్రిక నాటకం రాశాడు .ఇతడు గోమ్దీ మిశ్రా సంప్రదాయం లోసారయాన్త్రి విభాగం లో  పదవ గురువు .

మహోపాధ్యాయ వంశ మణి ఝా ‘’గీతా దిగంబర ‘’నాటకం రాస్తే ఖాట్మండులో ప్రతాపమల్ల రాజు 1655లో పట్టాభిషిక్తుడైనప్పుడు ప్రదర్శించారు .

17 వశతాబ్దం లో త్రిభాషా నాటకాలు వచ్చాయి .అందులో గోవిన్దమిశ్ర నలచరిత ,రామదాస ఝా –రాదా  కృష్ణుల అమర ప్రేమను నాలుగంకాల నాటిక’గా రాసిన ’ఆనంద విజయం’’ ,దేవాన౦దుని ‘’ఉషారణ ‘’ప్రసిద్ధాలు .

18 వ శతాబ్దం లో బాలకవి క్రిష్ణదత్త  కువలయాశ్వీయ ,పురంజన చరిత్ర నాటకాలు రాశాడు .మొదటిది 7 ,రెండవది 5 అంకాల నాటకాలు .

1856- 1924 కాలం వాడు మహామహోపాధ్యాయ పరమేశ్వర ఝా ‘’మహిషాసుర వధ నాటకం ‘’రాశాడు .మహామహోపాధ్యాయ హర్షనాధ ఝా (1847-1898)అయిదు అంకాల రెండునాటకాలు ‘’ఉషార్నవ ‘’మాధవానంద రాశాడు

288-జానకీ పరిణయ నాటకకర్త -దేవకీ నందన(1840 )

ముకుంద ,మధుసూదన ,దేవకీ నందన అని పిలువబడిన ఈకవి అభిరామకవి మనవడు .నైయాయకుడుగా ప్రసిద్ధి .మహారాజా మహేశ్వర సింహా ఆస్థాన పండితుడు .నాలుగు అంకాల జానకీ పరిణయ నాటకం ఒక్కటే రాశాడు .

భాను నాధుడు మైధిలి సంస్కృత మిశ్రనాటకం ‘’ప్రభావతీ హరణం ‘’రాశాడు.

289-గజానన చరితం నాటకకర్త –శివానంద మిశ్రా(1880-1930)

1880లోపుట్టిన శివానంద మిశ్రా గజానన చరితంఅనే 7 అంకాల  నాటకం రాశాడు .కృష్ణ సింహ ధక్కూర శిష్యుడు .ఖండ బాల వంశీకుడు .1930 లో 50 ఏళ్ళకే చనిపోయాడు

290-అర్ఘ్య లంబోదర నాటకకర్త –రవినాద ఝా(19 వశతాబ్దం )

రావినాద ఝా బాబుదత్త ఝా కొడుకు .మందార వంశీకుడు కాశ్యప గోత్రీకుడు .తాధి గ్రామ నివాసి .మహా వ్యాకరణ వేత్త .ముజఫర్ పూర్ డి ఎస్ ఎస్ కాలేజి వ్యాకరణ శాఖ హెడ్ గా పని చేశాడు . గణేశుని ప్రతాప పరాక్రమాలను తెలియ జేసే ‘’అర్ఘ్య లంబోదర ‘’నాటకం రాశాడు .

దేవీకాంత దక్కూర కవి దుర్గా సప్తశతి ఆధారంగా ‘’మహిషాసుర వధ ‘’నాటకం రాశాడు .

284 నుండి  290 వరకు ఆధారం ‘’Contribution Of Midhila To Sanskrit

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –25-2-18 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦  -4

283-సులోచన మాధవ చంపు కర్త –బక్కా ఝా అనే ధర్మ దత్త (1856  )

1856  లో పుట్టిన  కవి ధర్మదత్త అలియాస్ బక్కా ఝా ‘’సులోచన మాధవ చంపు’’సంస్కృత కావ్యం రాశాడు.గంగూలీ వంశం లో సకూరి శాఖకు చెందిన బ్రాహ్మణుడు .తండ్రి దుర్గాదత్త ఝా ,తాత మహా మహోపాధ్యాయ బాబూరియా ఝా .బక్కా ఎంచక్కా ముజఫర్ నగర్ డి ఎస్ ఎ.కాలేజి  ప్రిన్సిపాల్ చేశాడు .భారతీయ దర్శన శాస్త్రాలన్నిటి లో నిష్ణాతుడు .ఇతని చంపు పద్మ పురాణం లోని ‘’క్రియా యోగ సార సంగ్రంహం ‘’లో 5,6 అధ్యాయాల సారం .  36 ఉచ్చ్వాసాల కావ్యం .కధలో మార్పు లేవీ చెయ్యకుండా తన కవిత్వం తో రక్తి కట్టించాడు .సులోచన ను మభ్యపెట్టే ప్రచేస్ట పాత్ర సృష్టి బాగా చేశాడు .వచన రచనలో బాణ భట్ట ప్రభావం బాగా కనిపిస్తుంది .అనుప్రాస ఉత్ప్రేక్ష ఉపమ అర్దాల౦కారాలను బాగా సమర్ధవంతంగా వాడుకున్నాడు .సులోచన మాధవులమధ్య ప్రేమ శృంగారమే అసలు కధ.విప్రలంభ శృంగారానికి విశేష ప్రాధాన్యత నిచ్చాడు .చివరలో సంభోగ శృంగారాన్నీ దట్టించాడు .ఈ కావ్యాన్ని’’ పంచ తీర్ధి’’అంటారు .ఇందులోని 2498 శ్లోకాలను వివిధ ఛందస్సులలో రాశాడు .మూడవ ఉచ్చ్వాసం లో దండకం కూడా వడ్డించాడు.

కవి శేఖర బదరీ నాద ఝా ‘’గుణేశ్వర చరిత చంపు ‘’రాశాడు .ఇది తన పోషక రాజు మహారాజ కుమార గుణేశ్వర సింహా పై రాసిన చంపు .మిదిలను దాటి చేసిన తీర్ధ యాత్రా విశేషాలు ఇందులో ఉంటాయి . .ఖండబాల వంశ రాజులు- మహా రాజ మాధవ సింహ నుండి మహారాజాధి రాజ కామేశ్వర  సింహ వరకు రాజులను వర్ణించాడు .ఋతు వర్ణన బాగా చేసి వాల్మీకిని గుర్తుకు తెస్తాడు .దీన్ని అన్ని హంగులూ ఉన్న కావ్యం గా తీర్చి దిద్దాడు .సందర్భ శుద్ధిగా అలంకారాలను వాడాడు .వీర ,యుద్ధవీర ,దానవీర ,ధర్మవీర రసాలను చక్కగా పోషించాడు .

మిధిలకు చెందిన చంపూ కావ్యాలలో కిశోరీ ఝా రాసిన విద్వద్విలాస ,గిరిజానంద ఝా రాసిన దాశరధ భీశాప, బున్ని లాల దాస రాసిన అభిజ్ఞాన మైధిల ,శ్యామ సుందర ఝా రాసిన రామేశ్వర చంపు లు ఎన్నదగినవి .

 ఆధారం –Contribution of Mithila to Sanskrit

 సశేషం

తెలుగు కవితేజం -2

7-విచిత్ర రామాయణ కర్త –నరసింహ దేవర వేంకట శాస్త్రి (1828 -1915 )

నరసింహ దేవర ఉమామహేశ్వర శాస్త్రి సీతాంబాల పుత్రుడు వేంకటశాస్త్రి ప.గో . జి.  తాడేపల్లి గూడెం లో 1828 లో పుట్టి 1915 లో 87 వ ఏట మరణించాడు .తణుకు లో వెలగదుర్రు లో నివాసమున్నాడు .ఇరవై ఏళ్ళు వచ్చేదాకా అష్టపదులు ,తరంగాలు మృత్యుంజయ విలాసం కీర్తనలు నేర్చుకుని పాడుకుంటూ గడిపాడు .మృదంగ విద్వాంసుడు కూడా కావటం తో ఒక సారి ఒక శాస్త్రి గారు వచ్చి సంస్కృతం లో సంభాషించాడు .అప్పుడు పట్టుదలపెరిగి సంస్కృతం నేర్చి రచనలు చేసి ప్రసిద్ధి చెందాడు .గోపీనాధ కవి రాసిన విచిత్ర రామాయణాన్ని గద్య పద్య రచనగా మలిచాడు .గౌరీ ,వెంకటేశ్వర శతకాలు కూడా రచించాడు .

8-నాగానంద నాటకీయ నవలా రచయిత-నరసింహ దేవర ఉమామహేశ్వర శాస్త్రి (1933 )

నరసింహ దేవర వెంకట శాస్త్రి సత్యవతి దంపతులకుమారుడే ఉమామ హేశ్వర శాస్త్రి .1933 లో జగన్నాధ గిరి లో పుట్టాడు .’’సుకవి కోకిల ‘’బిరుదున్నవాడు .సత్యవతి ,కావ్యసరసి, వినాయక వైభవం  పద్యకావ్యాలు ,విరాట పర్వం యక్షగానం ,నవ్యాంధ్ర పంచకావ్య పరిశీలనం(సౌందర నందం ,రాణా ప్రతాప చరిత్ర ,శివ భారతం ,ఆంద్ర పురాణం బాపూజీ ఆత్మకధ ) వ్యాసపీఠం భారత కధలను కదా తోరణంగా ,భాగవత కధలను భాగవత కదా సుధా గా ,నాగానందాన్ని నాటకీయ నవలగా ,పారిజాతాపహరణాన్ని వచన కధ గా రాశారు .మధునాపంతుల సత్యనారాయణ శాస్త్రి గారి శిష్యుడు .వీరి పంచకావ్యాపరిశీలన గ్రంధాన్ని ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయం బి ఏ కు పాఠ్య గ్రంధంగా ఎంపిక చేసింది .

9-ఉత్తరా పరిణయ ప్రౌఢ ప్రబంధ కర్త –రేమెల వెంకట రాయ కవి (18 20-1847 )

1820 లో  పుట్టి ఇరవై ఏడు ఏళ్ళు మాత్రమె జీవించి 1847 లో మరణించిన రేమెల వెంకటరాయ కవి  తండ్రి భావయ .అంతకు మించి వివరాలు లేవు కాని యవ్వనం లోనే ఉత్తరాపరిణయ ప్రౌఢ ప్రబంధ రచన చేసిన దిట్ట .ప్రకృతికవి అని బిరుదు .జ్యోతిశాస్త్రం లో నిధి .జాతకరీత్యా తాను 27 ఏళ్ళు మాత్రమే బ్రతుకు తానని తెలుసుకొని పెళ్లి చేసుకోకుండా గ్రంధ రచనలో జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకున్న పుణ్య మూర్తి .

10-పండిత రాయ శతక కర్త –తాడూరి లక్ష్మీ నరసింహ రాయ కవి (1856-1935)

తాడూరి రామారావు సీతమ్మ దంపతులకు 1856లో పుట్టి 79 వ ఏట 1935లో చనిపోయిన తాడూరి లక్ష్మీ నరసింహ రాయ కవి జన్మస్థల వివరాలు తెలియదు .శృంగార భూషణం ఉన్మత్త రాఘవం ,రుక్మిణీ స్వయం వరం ,భోజకుమారం ,లక్ష్మీ సంవాదం ,చంద్రాలోకం మేఘ సందేశం ,దైవ ప్రార్ధనం ,ఆంద్రీకృత భగవద్గీత ,శృంగార తిలకం ,ఋతు సంహారం ,సనత్సుజాతీయం ,నీతికధానిధి ,చమత్కార చంద్రిక ,పండితరాయ శతకం రాశాడు

11- కామినీ నిర్మోజన తారావళికర్త -త్రిపురాన తమ్మయ దొర(1849-1890 )

కామినీ నిర్మోజన తారావళికర్త త్రిపురాన తమ్మయ దొర 184 9 లో  చిట్టేమాంబ వెంకటస్వామి దొరలకుపుట్టి, 41ఏళ్ళు జీవించి 1890లో చనిపోయాడు .దేవీ భాగవత పురాణాన్ని ఆంధ్రీకరించిన వారిలో ముఖ్యుడు. నీతి శతకం పా౦డు రంగస్తోత్తరం ,కామినీ నిర్మోజన తారావళి ,ముఖ లింగేశ్వర శతకం ,నిద్రా విజయం రాశాడు .దొర కనుక ఆస్థానానికి వచ్చిన కవి పండితులను ఘనంగా సత్కరించేవాడు .

12-రామచంద్రోపాఖ్యాన కావ్య కర్త –వారణాసి వేంకటేశ్వర కవి (1820 )

1820 లో పుట్టాడు అన్న ఒక్క విషయం మాత్రమె వారణాసి వేంకటేశ్వర కవి గురించి తెలిసిన విషయం .రామ చంద్రోపాఖ్యానం అనే ఆరు ఆశ్వాసాల కావ్యాన్ని రచించి పిఠాపురం శ్రీ కుక్కుటేశ్వర స్వామికి అంకిత మిచ్చాడు కనుక ఆ ప్రాంతపు కవి అనుకో వచ్చు .

   సశేషం

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –23-2-18 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦-4

282–బ్రహ్మ సూత్ర రోమథము-కర్త -భగవత్కవి శ్రీ ముడుంబ నృసింహా చార్య (18 41-19 27)

శ్రీకాకుళం జిల్లా శ్రీ కూర్మం దగ్గర అచ్యుత పురిలో 18 41లో జన్మించి 86ఏళ్ళు జీవించి 19 27 లో మరణించిన శ్రీ ముడుంబ నృసింహా చార్య తండ్రిగారిపేరు వీర రాఘవాచార్యులు . తెలుగులో శతకాలు సంస్కృతం లో భాష్యాలు రాసిన పందిటకవి .  శ్రీ కృష్ణ చాటువులు ,సత్య శతకం ,గరుడాచల నాటకం ,బ్రహ్మ సూత్రా భాష్యం ,బ్రహ్మ సూత్ర రోమథము,ప్రపత్తి చింత ,నృసింహ శారీరక భాష్యం ,ఉజ్వలానంద చంపువు ,వాసవ పరాశారీయ నాటకం ,జయసిమ్హాశ్వమేదీయం చిత్సూర్యాలోకం ,కావ్య సూత్రా వ్రుత్తి ,ముగ్దా శృంగారం అంగ శృంగారం ,సంకీర్ణ శృంగారం ,రంగేశ శతకం రాశారు .’’భగవత్కవి ‘’గా సుప్రసిద్ధులు

   సశేషం

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –22-2-18 –ఉయ్యూరు

తెలుగు కవి తేజం

తెలుగులో ఎందరెందరో మహాకవులు మరుగున పడిపోయారు .వారినివెతికి వారిలోని ప్రతిభను లోకానికి చాటి పుణ్యం కట్టుకున్నారు కొందరు మహానుభావులు .అందులో శ్రీ వంశీ గారు ముఖ్యులు .వారుసేకరించిన సమాచారాన్ని మా అబ్బాయి శర్మ నాకు పంపితే అందులో కొందరిని గురించి అందునా ఇదివరకు నేను వారి గురించి రాయని  వారిలో ఆణిముత్యాలవంటి వారిని ‘’తెలుగు కవి తేజం ‘’పేరిట పరిచయం చేసే సాహసం చేస్తున్నాను –దుర్గాప్రసాద్

1-శ్రీ బ్రహ్మానంద  భారతీ స్వామి వారి తత్వ సంగ్రహ రామాయణం అనువదించిన –ఆకొండి వెంకట కవి (1820 )

శ్రీ బ్రహ్మానంద భారతీ స్వామివారు సంస్కృతం లో రచించిన తత్వ సంగ్రహ రామాయణం ను తెలుగులో తొట్ట తొలిగా అనువదించిన వారు వారణాసి వారు . శ్రీ ఆకొండి వెంకట కవి 1820 లో అన్మించారు .తల్లి అచ్చమాంబ తండ్రి జగన్నాధ శాస్స్త్రి .పై అనువాదం తోపాటు రమా శతకం ,నారాయణ ,భాక్తపోషణా శ్రీ రమణా శతకం ,రామ ప్రభు శతకం రచించారు .వీరి రామాయణం లో అనేక పురాణ గాధలు ఎన్నో ఉన్నాయి .

2- ఆంద్ర కాళిదాసు ఆలూరి కుప్పన కవి (18 వ శతాబ్దం )

చెన్నపుర ప్రాంతీయుడు 18 వశతబ్దానికి చెందినా ఆలూరి కుప్పనకవి అభినవ కాళిదాసు బిరుదాంకితుడు .పంచనదీ స్థలీపురాణం ,రామాయణ యక్షగానం ,దశమస్కంద యక్షగానం ,పార్ధ సారధీ విజయం ,పరమభాగవత చరిత్ర ,ఇందుమతీ పరిణయం ,హరికధా సుధారసం ఆచార్య విజయం రాశారు .వీటిని బట్టే కవి ప్రతిభ తెలిసిపోతోంది .ఆ బిరుదు సార్ధకమనీ అర్ధమౌతోంది .

3-మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్స్త్రి (1833-1897 )

జోగమ్మ కామకవి దంపతులకు బొబ్బిలి దగ్గర పాల తేరు లో 1833 జన్మించిన మండపాక పార్వతీశ్వర శాస్స్త్రిశ్రీ వెంకటగిరిద్వ్యర్దికావ్యం ,బ్రహ్మేశ ,చిత్రి ,వెంకటశైలనాయక ,విశ్వనాధ ,కాశీ విశ్వనాధ ,పార్దివలింగ ,పరమశివ ,సూర్య నారాయణ బాల శాశాన్కమౌలి ,చంద్ర ఖండ కలాప ,కలిపురుష ,ఈశ్వర ,జనార్దన ,పార్వతీశ్వర ,పరమాత్మ వెంకటరమణ వరాహ నరసింహ జగద్రక్షక ఆంజనేయ గోపాలకృష్ణ బాలకృష్ణ ,సర్వకామదా గణపతి హరి హరేశ్వర శతకాలు ,సీతారామ ద్వ్యర్ధి శతకం ,బొబ్బిలి రాజ వంశావళి ,కాన్చీమహాత్మ్యం అమరుకం అక్షరమాలి నిఘంటువు ,యాత్రాచరిత్ర గురు చిత్రకధ ,లఘు చిత్రకధ గుణ శ్లోకాది చిత్ర రచన ,కవితా వినోద కోశం ,మంగళాస్టక చతుస్టయంమొదలైన వైవిధ్యభరిత రచనలెన్నో చేసి ‘’అభినవ ఆంద్ర కవితా పితామహుడు ‘’అని పించుకున్నారు .శతక రచనతోపాటు ఆశుకవిత్వం లోనూ దిట్ట .వీటికి మించి ప్రబంధకవి కూడా అవటం ఆయన ప్రతిభకు నీరాజనం .శతకకవులలో మొదటి స్థానం మండపాక పార్వతీశ్వర కవి గారిదే .

5 ) మంత్రి ప్రగడ సూర్య ప్రకాశ కవి (1808 -187 5 )

సీతమ్మ శరభరాజా మాత్యుల కుమారుడే మంత్రి ప్రగడ సూర్య ప్రకాశ కవి 1808లో అన్మించి 1875 లో చనిపోయారు .గొప్ప విద్వత్కవిగా ప్రసిద్ధుడు.  మాడుగుల శ్రీ కృష్ణ భూపాలుని ఆస్థానకవి రాజు .సంస్థానానికి వచ్చే కవి పండితుల ప్రతిభను అంచనాకట్టి తగిన గౌరవ పురస్కారాలను రాజుగారి చే ఇప్పించేవారు .సాటికవులలో మహా ఆదరం సంపాదించిన సంస్కారి.

282–బ్రహ్మ సూత్ర రోమథము-కర్త -భగవత్కవి శ్రీ ముడుంబ నృసింహా చార్య (1841-1927)

శ్రీకాకుళం జిల్లా శ్రీ కూర్మం దగ్గర అచ్యుత పురిలో 1841లో జన్మించి 86ఏళ్ళు జీవించి 1927 లో మరణించిన శ్రీ ముడుంబ నృసింహా చార్య తండ్రిగారిపేరు వీర రాఘవాచార్యులు . తెలుగులో శతకాలు సంస్కృతం లో భాష్యాలు రాసిన పండితకవి .  శ్రీ కృష్ణ చాటువులు ,సత్య శతకం ,గరుడాచల నాటకం ,బ్రహ్మ సూత్ర భాష్యం ,బ్రహ్మ సూత్ర రోమథము,ప్రపత్తి చింత ,నృసింహ శారీరక భాష్యం ,ఉజ్వలానంద చంపువు ,వాసవ పరాశరీయ నాటకం ,జయసిమ్హాశ్వమేదీయం, చిత్సూర్యాలోకం ,కావ్య సూత్రా వ్రుత్తి ,ముగ్దా శృంగారం అంగ శృంగారం ,సంకీర్ణ శృంగారం ,రంగేశ శతకం రాశారు .’’భగవత్కవి ‘’గా సుప్రసిద్ధులు ‘

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –22-2-18 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితీ గీర్వాణ౦-4 281-శ్రీమత్పుట్టలాంబా పూజా విధాన కర్త – దెందుకూరి దుర్గాప్రసాద్(20 వ శతాబ్దం

విధాన కర్త – దెందుకూరి దుర్గాప్రసాద్(20 వ శతాబ్దం )

గుంటూరు జిల్లా నల్లపాడ స్వగ్రామమైన  శ్రీదెందుకూరి దుర్గాప్రసాద్ శ్రీరామ మూర్తి వరలక్ష్మి దంపతులకు జన్మించారు విద్వద్వంశం .వేదపండితులకు ప్రసిద్ధి .,తండ్రి గొప్ప హరికథకులు,నటులు ,దేశ భక్తి పరాయణులు .ఉప్పు సత్యాగ్రహం లో పాల్గొని కారాగార క్లేశమనుభవించినవారు .చిన్నతనం లోనే తండ్రిని కోల్పోయి కుటుంబ  భారం నెత్తిన వేసుకున్నారు ప్రసాద్ గారు .స్మార్తం నేర్చి కొంతకాలం వైదిక వ్రుత్తి చేసి ,తర్వాత భాషా ప్రవీణ ,పండిత శిక్షణ పూర్తీ చేసి ,కృష్ణా జిల్లాపరిషత్ లో తెలుగు పండితులుగా ఉద్యోగించి ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పురస్కారం అందుకున్నారు .విద్యార్ధులకు శ్లోకాలు పద్యాలు నేర్పి వారిలో సంస్కృతీ బీజాలు నాటారు .శ్రీమతి శ్యామల గారిని వివాహమాడి గృస్థ జీవితం ఆహ్లాదంగా గడిపారు .నాణ్యమైన నలుగురు పుత్రికా సంతానం పొంది మనవలతో మనవరాళ్ళతో ఆన౦దానుభూతి పొందుతున్నారు .

  పండితకవి కనుక ‘గేయాలు రాస్తూ ‘’పారిజాతాలు ‘’కదా సంపుటి తెచ్చిజాతీయ స్థాయి ప్రశంసా పత్రం అందుకున్నారు .సహజ సిద్ధ నటులు .తెలుగు లోనేకాక సంస్కృత  శాకుంతలం కర్ణభారం నాటకాలలో నటించారు . ఆంద్ర గీర్వాణాలలో చక్కని రచనలు చేశారు .సమగ్రంగా సంస్కృతం లో శ్రీమత్పుట్టలాంబాపూజా విధానం రాశారు .శనీశ్వర సుప్రభాతం ,శ్రీ సత్య సాయి నాధాస్టకం ,షిర్డీ సాయి సుప్రభాతం రాశారు తెలుగులో ‘’తెలంగాణా రాష్ట్ర గీతం ‘’,మణికిరణాలు వ్యాకరణ సుధ మొదలైనవి రాశారు ‘’సంపూర్ణ భక్తి స్తోత్ర మాల ‘’,శ్రీ మద్గురువాణి లను సంకలించారు .ప్రస్తుతం బెజవాడ దగ్గర గుంటుపల్లిలో ఉంటున్నారు .  ఉద్యోగానంతర విశ్రాంతి జీవితాన్ని గుంటు పల్లి లో ‘’శ్రీ సత్య సాయి లోక సేవక సంఘ౦ ‘’స్థాపించి సేవ చేస్తూ సత్కాలక్షేపం చేస్తున్నారు .

1-శ్రీమత్పుట్ట లాంబా పూజా విధానం –గుంటూరు దగ్గర చల్లావారిపాలెం  లో జన్మించి దేవతగా ఆరాధింపబడు తున్న పుట్టలాంబ తల్లి సద్బ్రాహ్మణ కుటుంబం కమలనాభుల వారింటి ఆడపడుచు గా లో జన్మించి ,రజస్వలానంతర వివాహం ఆరోజుల్లో నిషిద్ధం కనుక సమాజ బహిష్కరణకు గురై,ఎక్కడినుంచో చల్లావారిపాలెం చేరి౦ది ఆకుటుంబం .ఒక రోజు తలి దండ్రులు అంచి నీటికోసం వెళ్ళగా ఈమె ఒక పుట్టలో దూరినట్లు కధనం .తలిదండ్రులకు తెలిసి వచ్చి బ్రతిమిలాడినా  ల ఇంటికి వెళ్ళక అక్కడే ఉంటూ కనిపిస్తూ మాట్లాడుతూ ఆడుతూ ఉండేదని ప్రతీతి .నల్లపాడు ,చల్లావారి పాలెం ,వెంగళాయ పాలెం ,లింగాయపాలెం ,అంకిరెడ్డి పాలెం ,తురకపాలెం ,స్తంభాల గరువు అనే ఏడు గ్రామాల పుట్టలమ్మకు అత్య్నత భక్తి ప్రపత్తులతో పూజలాచారించారు .ఆ ప్రాంతం లో ఒక ప్రాధమిక  పా శాల కట్టారు . ఆమె శిలా విగ్రహం చెక్కింఛి పెట్టించారు ..అయినా నిత్యం అందరికి దర్శనమిస్తుంది .కవిగారి మేనత్త బండ్లమూడి హనుమాయమ్మ గారికి కనిపించేదని కనిపించినప్పుడల్లా గజ్జెల మోత వినబడేదని ఆమె చెప్పారట . .గ్రామ రక్షణగా ఊరంతా తిరిగేదట .  దెందులూరి వారి కుటు౦బ౦ ప్రతి శుక్రవారం ఆమెకు అభిషేకం చేసి దుర్గా ,లక్ష్మీ అస్తోత్తరం చదివి పొంగలి నైవేద్యం పెట్టేవారు .భక్తుల కోరికలు తీర్చే దేవతగా ప్రసిద్ధి చెందటం వలన భక్తులు భారీగా విరాళాలు సేకరించి 29-5-1994 అమ్మవారిని పునః ప్రతిష్టించి మంచి ఆలయం కట్టించారు .పుట్టలమ్మ తల్లి యూత్ వారు 60వేల రూపాయల నిధి సేకరించి 15-1-2000 మకర సంక్రాంతినాడు ఎత్తైన ప్రభ కట్టించి ఘనంగా ఊరేగించారు .

   ఇంతటి ఘన చరిత్రగల పుట్టలాంబా దేవీ వైభవాన్ని స్తోత్ర అష్టక ,సుప్రభాతాలతో సమగ్ర పూజా విధానాన్ని శ్రీ దెందుకూరి దుర్గా ప్రసాద్ రచించి చరితార్ధు లయ్యారు .అందులోని విశేషాలు –

అష్టకం లో –‘’పుట్టలాంబా మహాదేవీం –పుణ్య శీలా తపస్వినీం –విప్ర పుత్రీం విశాలాక్షీం –నమో దేవీ నమామ్యహం ‘’తో ప్రారంభించి ‘’యాస్కసాన్వయ సంజాతో –దుర్గా ప్రసాద నామకః –పుట్టలాంబా ప్రసాదేనే-దంస్తబకం సమర్పితః ‘’అని ముగించారు .

సుప్రభాతం –పుట్ట లాంబా పుణ్య శీలే –పూర్వా సంధ్యా ప్రవర్తతే –ఉత్తిష్ట సర్వ లోకేశి-కర్తవ్యో లోక సంగ్రహః ‘’అని రొటీన్ గా ప్రారంభించి 9 వ శ్లోకం లో ‘’-త్వామేవ మాతార మివాశ్రంయామః –త్వామేవ పిత్రేవ సదాశ్రయామః –త్వామేవ గుర్వీ మివ భావ యామః –హేపుట్టలాంబే తవ సుప్రభాతం ‘’అని 12లో  ‘’మంగళం జన పాలిన్యై –మంగళం జ్ఞానభానవే –మంగళం భవనాసిన్యై –మంగళం లోక గురవే ‘’అని అమ్మ వారి ప్రతిభను చాటారు .

పూజా విధి లో దేవీ పూజా విధానం గా చెప్పి అష్టోత్తర శతనామాలు రాశారు –అందులో గ్రామ’’ దేవతాయైనమః,విప్ర ప్రపూజితాయైనమః ,గ్రామ రక్షా దక్షాయైనమః ,భ్రుగువార మహా పూజా సంతుస్టా యనమః అంటూ చివరినామం శ్రీ కమలనాభ వంశోద్భవాయైనమః అన్నారు .చివరగా భజనపాటలతో పూర్తయింది .

2-షిరిడి సాయి సుప్రభాతం లో-రెండవ శ్లోకం –శిర్దీశ్వరానంత మహేశ్వరామ్శిన్ –త్రైలోక్య వైశిష్ట్య సుపూజితాన్ఘ్రే –మానావమానాది గుణాద్వివేకిన్ –ప్రాభాత కాలే తవ సుప్రభాతం ‘అని మేల్కొల్పారు .10లో –‘’శ్రద్ధా సబూరీతిద్వయం ప్రజానాం –ప్రాచుర్యమానో సగుణాత్మ రూపః –ఏకాదశానాం ప్రవచన్ సదాత్మన్ –ప్రాభాత కాలే తవ సుప్రభాతం ‘’12లో ‘’బ్రహ్నాను భూత్యా సతతం స్థితోయః-రాదామయీ కృష్ణ మనోభిరామః –రాజర్షిణాశ్రీ రమణేన సేవిన్-శ్రీకంఠ రూపేణ తపోగ్రభావిన్ –ప్రాభాతకాలే తవ సుప్రభాతం ‘’అంటూ వైవిధ్యంగా రాశారు.

౩- సత్యసాయీ నాదాస్టకం-లో ‘’ప్రశాంతి నిలయ స్తాయ సత్య ధర్మ స్వరూపిణే –సకల లోక వంద్యాయ సోమనాధాయ వందనం –త్రిలోక పూజ నీయాయ సర్వ ధర్మ స్వరూపిణే –పరోపకార దీక్షాయ సాయినాధాయ వందనం ‘’అంటూ మొదలు పెట్టి ‘’సత్య సాయినముద్దిస్య సప్తత్సుత్సవ ప్రాంగణే-శ్రీ దుర్గాయాః ప్రసాదేన చేద౦ స్తోత్రం సమర్పితం .’’అని ముగించారు .

ప్రార్ధనాస్టకం కూడా పుట్టపర్తి సాయిపై రాశారు –‘’సత్య ధర్మ దయామూర్తిం –శాంతి ప్రేమ సమన్వితం –సర్వ భూతాన్తరాత్మాన౦-నమామి సత్య సాయినం ‘తో ప్రారంభించి ‘’యదుక్తం తత్కృతం యేన –యత్కృతం సుకృతం చ తత్-సూక్తం సుమతిం సుకృతం –నమామి సత్య సాయినం ‘’అని భక్తిగా ఆయన మహిమా గానం చేశారు రమ్యంగా .ప్రసాద్ గారి కవిత్వం లో చక్కని ధారాశుద్ధి ,అనాయాసంగా రాసే నేర్పు ,తన్మయ స్థితి ప్రస్పుటంగా కనిపిస్తాయి .ఈ కాలం లోనూ గీర్వాణ౦ లో రాసి మెప్పిస్తున్నందుకు సమాదరిస్తున్న చదువరులకు అభినందనలు .

దెందుకూరి వారి ‘’సంపూర్ణ భక్తి స్తోత్రమాల ‘’గొప్ప స్తోత్ర కదంబం .ఒకరకంగా కరతలం లో ఆమలకమే .అందరు దేవీ దేవతల స్తోత్రగానాలు రెడీ మేడ్ గా మనకు అందించారు .వీరు మరిన్న రచనలు చేసి గీర్వాణ  ఆంధ్ర భాషా వైభవానికి దోహదం చేయాలని మనవి .

ఆధారం –దెందు కూరి వారు పంపిన ‘’శ్రీమత్పుట్టలాంబా పూజావిధానం ,సంపూర్ణ భక్తి స్తోత్రమాల పుస్తకాలు ,శ్రీ షిరిడి సాయి సుప్రభాతం మొదలైనవి .అందులోను ముఖ్యంగా శ్రీ తూములూరువారు ‘’స్తోత్రమాల ‘’లో రాసిన ముందుమాటలు ‘’క్రుతజ్ఞతాంజలి ‘’మాత్రమె దెందు కూరి వారి జీవిత విశేషాలు రాయటానికి సహకరించింది .కవిగారి  గురించి నేను రాసిన దానికంటే అదనపు సమాచారంఅంటే పుట్టిన తేదీ వగైరా లు దొరకలేదు .

దెందుకూరి వారితో పరిచయం –సుమారు నెలక్రితం ఒకాయన ఫోన్ చేసి ‘’నాపేరు దుర్గాప్రసాద్ ,తెలుగు పండితుడిగా చేసి రిటైరయి గుంటుపల్లి లో ఉంటున్నాను ,సంస్కృతం తెలుగులలో పుస్తకాలు రాశాను ,పదేళ్ళక్రితం సాహితీ మండలి మీటింగ్ లో ప్రసంగించి ‘’ఏమీ బాగా లేదని మీతో చివాట్లు తిన్నాను ‘’ శ్రీ తూములూరు శ్రీ దక్షిణామూర్తిగారు నాకు సహాధ్యాయులు. వారు మీ గురించి, రేపల్లెలో ఆవిష్కరించిన గ్రంధద్వయం గురించి చెప్పారు .నాకు వాటిని పంపండి నా రచనలు మీకు పంపుతాను ‘’అన్నారు .ఆ రోజే కొరియర్ లో పంపాను . వారినుంచి వారందాకా అందినట్లు సమాచారం లేదు .తమపుస్తకాలు పంపుతామన్న ఆయన నాలుగు రోజుల క్రితం వరకు పత్తాలేరు .శనివారంకొరియర్ లో  పంపితే అవి సోమవారం నాకు చేరటం ,ఇవాళే వాటిని చదవటం వారిపై రాయటం చకచకా జరిగిపోయాయి .నాకు తెలియని మరో గీర్వాణకవిని పరిచయం చేసి రాయించిన ఘనత శ్రీ తూము లూరు వారిది .వారి సౌజన్యానికి  ధన్యవాదాలు .

సరసభారతి శ్రీ విళంబి ఉగాది వేడుకలు -ఆహ్వానం (ఫైనల్)

అక్షరం లోక రక్షకం

సరసభారతి సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థ –ఉయ్యూరు

శ్రీ  విళంబి నామ సంవత్సర ఉగాది వేడుకలు

119 వ సమావేశం  –ఆహ్వాన పత్రిక

సరసభారతి 119 వ సమావేశం గా శ్రీ విళంబి నామ సంవత్సర ఉగాది వేడుకలను ఉగాదికి వారం రోజుల ముందు 11- 3-2018 ఆదివారం మధ్యాహ్నం -3గం .లకు ఉయ్యూరు సెంటర్ దగ్గర లో ఉన్న కీ.శే.శ్రీ మైనేని వేంక\టనరసయ్య,శ్రీ మతి సౌభాగ్యమ్మ స్మారక ఏ.సి .గ్రంథాలయం(శాఖా గ్రంధాలయం )  లో విశ్వనాథ వారి’’ ఏక వీర ‘’నవలపై ఏక ధాటి ప్రసంగం , ఉగాది పురస్కార ప్రదానం ,స్వయం సిద్ధ పురస్కార ప్రదానం ,రెండు పుస్తకాల ఆవిష్కరణ , ఉగాది కవి సమ్మేళనం గా నిర్వహిస్తున్నాము ‘.

అతిధులకు కవి మిత్రులకు ,సాహితీ బంధువులకు ఉగాది శుభా కాంక్షలతో సాదర ఆహ్వానం పలుకుతున్నాం .పాల్గొని జయ ప్రదం చేయండి .

సభాధ్యక్షులు –శ్రీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ ,సరసభారతి అధ్యక్షులు

సభ ప్రారంభకులు –శ్రీమతి జోశ్యుల  శ్యామలా దేవి,సరసభారతి గౌరవాధ్యక్షులు

ముఖ్య అతిధి –శ్రీ యలమంచిలి వెంకట బాబూ రాజేంద్ర ప్రసాద్ ,శాసనమండలి సభ్యులు

విశిష్ట అతిధి – –డా .ఈమని శివ నాగి రెడ్డి –,సి ఇ వో –కల్చరల్ సెంటర్  విజయవాడ అమరావతి ,స్థపతి.

విశేష అతిధి- శ్రీ మతి బెల్లంకొండ శివ కుమారి –ముఖ్య ఆంధ్రోపాధ్యాయిని ,ఏక వీర స్పెషలిస్ట్ –నరస రావు పేట

ఆత్మీయ ఆతిధులు-  శ్రీ పరవస్తు ఫణి శయన  సూరి ,పరవస్తు పద్య పీఠం వ్యవస్థాపక అధ్యక్షులు  – –విశాఖ పట్నం

శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ –ప్రధానకార్య దర్శి ,ఆంద్ర ప్రదేశ్ రచయితల సంఘం ,రమ్యభారతి సంపాదకులు

శ్రీ వసుధ బసవేశ్వరరావు ,మినీ కవిత్వ సారధి ,ఆంధ్రా బాంక్ మేనేజర్ ,గుడివాడ

కార్య క్రమం

మధ్యాహ్నం -2-30  గం.లకు –అల్పాహార విందు

3- గం నుండి -4-30  – గం.వరకు –సాహిత్య ప్రసంగం

శ్రీ మతి బెల్లంకొండ శివ కుమారి చే –‘’ఏక వీర ‘’నవల పై  గంటన్నర  సేపు ఏక ధాటి ప్రసంగం .

4-30 -గం నుండి – 5- గం.వరకు – శ్రీమతి శివ కుమారి కి ఆశీరభి నందనలు  –శ్రీ తుమ్మోజు రామ లక్ష్మణాచార్యులు ,శ్రీ చావలి శివ సుబ్రహ్మణ్యం ,శ్రీ బందా  వెంకట రామారావు ,శ్రీదెందుకూరి .దుర్గాప్రసాద్ ,శ్రీ జి.వి ఎస్ .డి. ఎస్.వర ప్రసాద శర్మ ,శ్రీ దండి భొట్ల దత్తాత్రేయ శర్మ ,శ్రీమతి వారణాసి సూర్య కుమారి ,శ్రీమతి ముదిగొండ సీతారామమ్మ ,శ్రీమతి గుడిపూడి రాధికా రాణి .

5–గం నుండి -5-30  గం వరకు –పుస్తకావిష్కరణ

1-శ్రీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ రచించిన –షార్లెట్ సాహితీ మైత్రీ బంధం –

ఆవిష్కర్త లు –డా.ఈమని శివ నాగిరెడ్డి ,శ్రీ వై వి బి .రాజేంద్ర ప్రసాద్

2-వసుధైక కుటుంబం –శ్రీ హేవిళంబి ఉగాది కవితా సంకలనం –

ఆవిష్కర్తలు  –శ్రీ పరవస్తు ఫణి శయన  సూరి ,శ్రీ వసుధ బసవేశ్వర రావు –మేనేజర్ ఆంధ్రా బాంక్ ,గుడివాడ

సాయంత్రం 5-30-.గం నుండి -6–గం వరకు –శ్రీ విళంబి ఉగాది పురస్కార ప్రదానం

కీ .శే .గబ్బిట భవానమ్మ మృత్యుంజయ శాస్త్రి గారల స్మారక ఉగాది పురస్కార ప్రదానం

ప్రదాతలు –శ్రీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ శ్రీమతి ప్రభావతి దంపతులు

గ్రహీతలు -1-డా ఈమని శివ నాగి రెడ్డి

2- శ్రీమతి బెల్లంకొండ శివ కుమారి

3- శ్రీ పరవస్తు ఫణి శయన  సూరి

స్వయం సిద్ధ ఉగాది పురస్కార ప్రదానం

ప్రదాతలు –శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ శ్రీమతి ప్రభావతి దంపతులు

గ్రహీతలు – చి వంశీ ,ప్రముఖ గాయకుడు ,”పాడుతా తీయగా పేమ్ ”.

శ్రీమతి పడమటి భువనేశ్వరి ,మహిళా స్ఫూర్తి వెల్ పేర్  సొసైటీ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షురాలు -ఉయ్యూరు

శ్రీమతి పామర్తి రాజి ,జాగృతి పొదుపు సహకార సంస్థ అధ్యక్షురాలు -ఉయ్యూరు

మరియు ఇద్దరు ప్రముఖ సామాజిక కార్యకర్తలు

కార్యక్రమ నిర్వహణ –శ్రీమతి మాదిరాజు శివ లక్ష్మి ,సరసభారతి కార్య దర్శి

సాయంత్రం -6- గం నుండి -7 -30గం వరకు –‘’  ఆశించి భంగ పడ్డ ఆంద్ర ‘’  అంశం పై ప్రముఖ కవులచే కవి సమ్మేళనం

నిర్వహణ –శ్రీ టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య ,శ్రీమతి పుట్టి నాగ లక్ష్మి,

మనవి-4 పద్యాలు లేక 15 పంక్తుల వచన కవితకు పరిమితం  .చదివిన కవితను సరసభారతికి అందజేయండి.

పాల్గొను కవి మిత్రులు –శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ , ,శ్రీ కందికొండ రవి కిరణ్ ,శ్రీ మునగంటి వేంకట రామాచార్యులు శ్రీ పంతుల వెంకటేశ్వరరావు శ్రీ పొన్నాడ సత్య ప్రకాష్ ,  ,శ్రీమతి కోపూరి పుష్పాదేవి ,శ్రీమతి వి ఉమామహేశ్వరి ,శ్రీమతి కోనేరు కల్పన ,శ్రీ మతి లక్కరాజు వాణీ సరోజినీ  ,శ్రీమతి వడ్డాది లక్ష్మీ సుభద్ర ,శ్రీమతి కొమాండూరి కృష్ణ ,శ్రీమతి సింహాద్రి వాణి ,శ్రీమతి ఎస్.అన్నపూర్ణ  . శ్రీమతి పద్మావతి శర్మ, శ్రీమతి సామినేని శైలజ ,శ్రీమతి కందాళ జానకి  (విజయవాడ ) శ్రీ జి విజయకుమార్ (నందిగామ ) ,శ్రీ చింతపల్లి వెంకట నారాయణ (కైకలూరు ), శ్రీ వసుధ బసవేశ్వరరావు  (గుడివాడ) శ్రీమతి పి శేషుకుమారి (నెప్పల్లె ) ,శ్రీ మైనేపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం(ఆకునూరు ),శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ ,(మారేడు మాక ) గురజాడ రాజ రాజేశ్వరి ,శ్రీమతి జి మేరీ కృపాబాయి,శ్రీమతి చిల్లరిగె ప్రమీల ,శ్రీ  మహమ్మద్ సిలార్ , (మచిలీ పట్నం ),శ్రీమతి సింహాద్రి పద్మ (అవనిగడ్డ ), మాదిరాజు శ్రీనివాసశర్మ ,శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్, శ్రీమతి మాది రాజు శివ లక్ష్మి , కుమారి మాదిరాజు బిందు దత్తశ్రీ (ఉయ్యూరు )

జోశ్యుల శ్యామలాదేవి –గౌరవాధ్యక్షులు                                       ఉగాది శుభాకాంక్షలతో

మాదిరాజు శివలక్ష్మి ,కార్య దర్శి                                                 గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

గబ్బిట వెంకట రమణ ,కోశాధికారి                                                 సరస భారతి అధ్యక్షులు

వి.బి.జి.రావు ,సాంకేతిక నిపుణులు                                           సెల్-9989066375

ఫోన్ -08676-232797

మనవి-ముద్రించిన ఆహ్వానాలు ఫిబ్రవరి నెలాఖరులో పంపిస్తాము

కూర్చేదొకరైతే ఊడ్చేది వేరొకరు

అన్న చందంగా ఉంది

మన భారతీయ బ్యాంకుల స్థితి .

కస్టపడి చెమటోడ్చి డబ్బు సంపాదించి

నగానట్రా కుదువబెట్టి ,పొలం పుట్రా అమ్మేసి

ఆపత్కాలం లో  అదనుకు ఆదు కుంటుందని

నమ్మకం తో బాంకుల్లో ఆశగా కూడ బెడితే

అనాయాసం గా మోసం చేసి దోచుకుని

ప్రజల ,బాంకుల ,ప్రభుత్వాలనెత్తిపై

శటగోపం పెట్టె జాదూ ధన

 పూజారులెక్కువయ్యారు ఇదేం పోయే కాలం ?

ప్రధాని మోదీ రోడ్లూడ్చిస్వచ్చ భారత్ చేస్తుంటే

నీరవ మోదీ నీరవంగా నిశ్శబ్దంగా

బా౦కుల్ని ఊడ్చేసి

సొమ్ముచేసుకుని పరారీ .

 పంచనదుల సంగమ క్షేత్రం పంజాబ్

నేషనల్ బాంక్ అప్పనంగా

స్విఫ్ట్ సిస్టం ఆపరేషన్ వివరాలిచ్చేసి

ఇప్పుడు లబో దిబో మంటే ఏం లాభం ?

రోటోమాక్’’ కొఠారి ‘’

తెలివి తేటల కఠారి

మెత్తని కత్తితో నున్నగా చేశాడు క్షవరం .

పూర్వం లలితమోడీ ,హవాలా

కుంభ కోణాలకు దీటైనవి ఇవి

‘’ఆర్టి ఫిషియల్ ఇంటలిజెన్స్’’కు పరాకాస్టేమో!

మరో ‘’చొక్కీ ‘’ఎంచక్కా మెక్కి

వెక్కి రించి వెళ్లి పొయ్యాడు .

‘’మేరా భారత్ మహాన్ ‘’మోడీజీ!

బాంకుల్లో పేరుకు పోయిన నగదును

భారిగా ఊడ్చేసిన సంఘటనలివి

‘’కాంగీ హయాం ‘’లో అవినీతి జరిగిందని

నెత్తీ నోరూ కొట్టుకుని వీధినబడి

ఓట్లు దండుకుని అందలమెక్కిన  కమల నాధులూ!

 కాషాయ దారులూ ! తమనిర్వాకం మాత్రం

ఏం గొప్ప గా మెప్పుగా ఉంది ? అంటున్నాడు ఆం ఆద్మీ

రిటైర్ మెంట్ అయ్యే ముందు స౦భావనలు

అందుకోటం,దండుకోటం సర్వ సాధారణమే

కాని సదరు’’ పాంచ్ ఆబ్ ‘’ డిప్యూటీ మేనేజర్

బోనస్ గా బాంక్ నే కొల్లగొట్టాడట ఝారీగా భారీగా

నాలుగు గంటలకో ఉద్యోగి బాంక్ లను

మోసగిస్తున్నాడట –చిత్తగించారా జైట్లీ  మహాశయా !

అందులో గోకుల్ శెట్టి లాంటి వారెందరో ఉన్నారట

గమనించారా దేశ వ్యవహారాల మంత్రీజీ

ఈ సారి పద్మ పురస్కారాలు

ఆనవాయితీకి భిన్నంగా ఇచ్చామని

ఘన మోడీ ఘంట కొట్టిమరీ  బజాయించారు

కాని అక్రమదార్లకే అవార్డులని సామాన్యుడు

గొణుక్కుంటున్న సంగతి చెవిన బడిందా సారూ !

పై ముఠాలో ఇలాంటి వారూ ఉన్నారట తెలుసా సారూ !

‘’ఎవరు అధికారం లోకి వచ్చినా

మెక్కేది బొక్కేది ఆగదు గాక ఆగదు

మెక్కేవాళ్ళు బొక్కేవాళ్ళు మారుతారు అంతే’’

అన్నది ఆధునిక చాణక్య నీతి గురువర్యా .

  మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –20-2-18-ఉయ్యూరు

—

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4 271-వీర పృథ్వి విరాజనాయక కర్త –మధురా ప్రసాద్ దీక్షిత్ (18 7 8-19 9 6 ))

ఉత్తర ప్రదేశ్ హర్దోయి జిల్లా భగవంతనగర్ లో 1878 లో జన్మించిన మధురా ప్రసాద్ దీక్షిత్   25-9-1966 న 88 వ ఏట  మరణించాడు  .రాసిన 15 లో అందులో అత్రి నిర్వచనం , వీర పృథ్వి విరాజనాయక,భారత విజయం ,శంకర విజయం తోపాటు స్వీయ సంపాదకత్వం లో ‘’అభిదాన రాజేంద్ర ‘’తెచ్చాడు .మహా మహోపాధ్యాయ బిరుదున్నవాడు .

పవన్ కుమార్ దీక్షిత్ ‘’మనసిజ సూత్రం ‘’రాశాడు .పీయూష్ కాంతి దీక్షిత్ ‘’వ్యాప్తి సప్తక సారం ‘’రాశాడు .ప్రదీప్ కుమార్ దీక్షిత్ ‘’సంస్కృత గద్య సంకలనం ‘’తెచ్చాడు

272-విచార వాహిని కర్త –సాంబ దామోదర్ ఉపాధ్యాయ దీక్షిత్ (1934 )

వ్యాకరణ విద్వాన్ వేదం లో ఎం ఏ సాంబ దామోదర ఉపాధ్యాయ దీక్షిత్ 1934 ఫిబ్రవరి 14 కర్నాటక కార్వార్ జిల్లా గోకర్ణం లో జన్మించాడు .మహర్షి వేదిక్ విశ్వ విద్యాలయ వైస్ చాన్సలర్ చేశాడు .14 గ్రంథాలు రచించాడు .అందులో గృహాగ్ని సారం, విచార వాహిని ,ఛందో దర్శనం ఉన్నాయి .వేద వార్నిధి ,వేద రత్న బిరుదులు పొంది రాష్ట్రపతి పురస్కార౦ అందుకున్నాడు .

273-కాళికా శతకోద్ది సార కర్త –శ్రీనివాస దీక్షిత్ (20   వ శతాబ్దం )

వ్యాకరణ ,శివాద్వైతాలలో విద్వాన్ ,అప్పయ్య దీక్షితుల  వంశం వాడైన  శ్రీనివాస దీక్షిత్. విజ్ఞప్తి శతకం ,కలి వైభవ శతకం ,ఆస్థానుభవశతకం ,కాళికా శాత కోద్ది సారం ,జగద్గురు ధామ సేవక శతకం రచించాడు

274-చిదంబర మహాత్మ్యం కర్త –సోం కేతు దీక్షిత్ (1928 )

తమిళనాడు చిదంబరం లో 1928 జన్మించిన సోం కేతు దీక్షిత్ శిరోమణి .సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి శ్రీనివాస శాస్త్రి ల శిష్యుడు .చిదంబర మహాత్మ్యం ,నాగరాజ సహస్రనామ భాష్యం ,రీతి శాస్త్రం రాశాడు

275 –గోపస్వాప కావ్య కర్త –తురువేకరే సుబ్రహ్మణ్య విశ్వేశ్వర దీక్షిత్ (1924 )

శుక్ల యజుర్వేద వేదాంత అలంకార శాస్త్రాలలో విద్వాన్ తురువేకరే సుబ్రహ్మణ్య విశ్వేశ్వర దీక్షిత్ 1924 జులై 7 కర్నాటక తురువేకరే లో పుట్టాడు .ప్రొఫెసర్ . వెంకట రామావధాని ,రామ చంద్ర ,పతనాకర్ ల శిష్యుడు .స్తోత్ర విషయా చత్వారః ,లోభ సామ్రాజ్య౦ ఏకాంకికలు ,గోపస్వాప కావ్యం రాశాడు .

276-బృహతి కర్త-చిన్నస్వామి ద్రావిడ్ (1889-1956 )

1889 లో తమిళనాడు లో పుట్టి వారణాసి బి హెచ్ యు లో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ అయిన చిన్నస్వామి ద్రావిడ్వెంకట రమణ శాస్త్రి ,కుప్పు శాస్త్రి , వెంకట సుబ్బా శాస్త్రిల వద్ద విద్య నేర్చాడు వ్యాకరణ ,సాహిత్య మీమా౦స లలో విద్వాన్ .రచించిన 5 గ్రంధాలలో మీమాంస కౌస్తుభం ,బృహతి ,తంత్ర సిద్ధాంత వల్లి ,వైదిక యజ్న మీమాంస యజ్న తత్వ ప్రకాశ ఉన్నాయి .,67 వ ఏట 1956 లో మరణించాడు .మహా మహోపాధ్యాయ బిరుదాంకితుడు .

277-కాళిదాసస్య బింబ విధానం కర్త –అయోధ్యా ప్రసాద్ ద్వివేది (1940 )

19 40  ఆగస్ట్ 1 మధ్యప్రదేశ్ సిది జిల్లా బెలాహ లో పుట్టిన అయోధ్యా ప్రసాద్ ద్వివేది దేవా  ప్రసాద ద్వివేదీ శిష్యుడు. కాళిదాసస్య బింబ విధానం అన్నది ఒక్కటే రాశాడు

278-అధర్వ వేద శుభాషితావలి కర్త –భారతేందు ద్వివేది (1956 )

1-3-1956 ఉత్తరప్రదేశ్ మురాదాబాద్ లో పుట్టిన భారతేందు ద్వివేది ఎం ఏ డి ఫిల్.భాదోహిలోని కాశీ నరేష్ గవర్నమెంట్ పిజి కాలేజి సంస్కృత ప్రొఫెసర్ హెడ్డు కూడా .20 పుస్తకాలు రాశాడు .ఋగ్వేద శుభాషితావలి ,అధర్వ వేద శుభాషితావలి మొదలైనవి .

 శబ్దెందు శేఖరం పై ‘’రాధికా ‘’అనే వ్యాఖ్య రచించిన బ్రహ్మ దత్త ద్వివేది 1906 లో పుట్టి 1987 లో మరణించాడు ప్రొఫెసర్ .

279-రస వసు మూర్తిః కర్త –చంద్ర మౌళి ద్వివేది (1948 )

9-3-1948 వారణాసి లో పుట్టి బిహెచ్ యు లో సాహిత్య ప్రొఫెసర్ చేసిన చంద్ర మౌళి ద్వివేది –రేవా ప్రసాద్ ద్వివేది మహాదేవ పాండే లశిష్యుడై ,డా.శివరాం శర్మ ,డా అమరేంద్ర మిశ్రా వంటి సుప్రసిద్ధులకు గురువయ్యాడు ..వివేక లోకః చంద్రాలోకః ,కావ్య మీమాంశ భారత జీవనం కావ్యం ,రసవాసు మూర్తిః  వంటి 9 పుస్తకాలు రాశాడు .

280-అభినవ రస సిద్ధాంత కర్త –దశరద్ ద్వివేది (1940 )

14-12-1940 యు.పి .జోన్ పూర్ జిల్లా పచ్వాల్ లో పుట్టిన దశరద్ ద్వివేది గోరఖ్ పూర్ యూని వర్సిటి ప్రొఫెసర్ .రాసిన 14 పుస్తకాలలో వక్రోక్తి జీవితం ,అభినవ రస సిద్ధాంతం తోపాటు కాదంబరి అనువాదమూ ఉన్నాయి .

258 నుండి -280 వరకు ఆధారం –Inventory of Sanskrit Scholors .

  సశేషం

   మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –19-2-18 –ఉయ్యూరు

అక్షరం లోక రక్షకం

సరసభారతి సాహిత్య సాంస్కృతిక సంస్థ –ఉయ్యూరు

శ్రీ  విళంబి నామ సంవత్సర ఉగాది వేడుకలు

119 వ సమావేశం  –ఆహ్వాన పత్రిక

సరసభారతి 119 వ సమావేశం గా శ్రీ విళంబి నామ సంవత్సర ఉగాది వేడుకలను ఉగాదికి వారం రోజుల ముందు 11- 3-2018 ఆదివారం మధ్యాహ్నం -3గం .లకు ఉయ్యూరు సెంటర్ దగ్గర లో ఉన్న కీ.శే.శ్రీ మైనేని గోపాల కృష్ణ ,శ్రీ మతి సౌభాగ్యమ్మ స్మారక ఏ.సి .గ్రంథాలయం  లో విశ్వనాథ వారి’’ ఏక వీర ‘’నవలపై ఏక ధాటి ప్రసంగం , ఉగాది పురస్కార ప్రదానం ,స్వయం సిద్ధ పురస్కార ప్రదానం ,రెండు పుస్తకాల ఆవిష్కరణ , ఉగాది కవి సమ్మేళనం గా నిర్వహిస్తున్నాము ‘.

అతిధులకు కవి మిత్రులకు ,సాహితీ బంధువులకు ఉగాది శుభా కాంక్షలతో సాదర ఆహ్వానం పలుకుతున్నాం .పాల్గొని జయ ప్రదం చేయండి .

సభాధ్యక్షులు –శ్రీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ ,సరసభారతి అధ్యక్షులు

సభ ప్రారంభకులు –శ్రీమతి జోశ్యుల  శ్యామలా దేవి,సరసభారతి గౌరవాధ్యక్షులు

ముఖ్య అతిధి –శ్రీ యలమంచిలి వెంకట బాబూ రాజేంద్ర ప్రసాద్ ,శాసనమండలి సభ్యులు

విశిష్ట అతిధి – –డా .ఈమని శివ నాగి రెడ్డి –,సి ఇ వో –కల్చరల్ సెంటర్  విజయవాడ అమరావతి ,స్థపతి.

విశేష అతిధి- శ్రీ మతి బెల్లంకొండ శివ కుమారి –ముఖ్య ఆంధ్రోపాధ్యాయిని ,ఏక వీర స్పెషలిస్ట్ –నరస రావు పేట

ఆత్మీయ ఆతిధులు-  శ్రీ పరవస్తు ఫణి శీల సూరి –సాహిత్య సాంస్కృతిక సేవాకార్య  కర్త –విశాఖ పట్నం

శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ –ప్రధానకార్య దర్శి ,ఆంద్ర ప్రదేశ్ రచయితల సంఘం ,రమ్యభారతి సంపాదకులు

కార్య క్రమం

మధ్యాహ్నం -2-30  గం.లకు –అల్పాహార విందు

3- గం నుండి -5 – గం.వరకు –సాహిత్య ప్రసంగం

శ్రీ మతి బెల్లంకొండ శివ కుమారి చే –‘’ఏక వీర ‘’నవల పై రెండు గంటల సేపు ఏక ధాటి ప్రసంగం .

5-గం నుండి – 5-30 గం.వరకు – శ్రీమతి శివ కుమారి కి ఆశీరభి నందనలు  –శ్రీ తుమ్మోజు రామ లక్ష్మణాచార్యులు ,శ్రీ చావలి శివ సుబ్రహ్మణ్యం ,శ్రీ బందా  వెంకట రామారావు ,శ్రీడి.దుర్గాప్రసాద్ ,శ్రీ జి.వి ఎస్ .డి. ఎస్.వర ప్రసాద శర్మ ,శ్రీ దండి భొట్ల దత్తాత్రేయ శర్మ ,శ్రీమతి వారణాసి సూర్య కుమారి ,శ్రీమతి ముదిగొండ సీతారామమ్మ ,శ్రీమతి గుడిపూడి రాధికా రాణి .

5-30-గం నుండి -6 గం వరకు –పుస్తకావిష్కరణ

1-శ్రీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ రచించిన –షార్లెట్ సాహితీ మైత్రీ బంధం –ఆవిష్కర్త లు –డా.ఈమని శివ నాగిరెడ్డి ,శ్రీ వై వి బి .రాజేంద్ర ప్రసాద్

2-వసుధైక కుటుంబం –కవితా సంకలనం –ఆవిష్కర్తలు  –శ్రీ పరవస్తు ఫణి శీల సూరి ,శ్రీ వసుధ బసవేశ్వర రావు –మేనేజర్ ఆంధ్రా బాంక్ ,గుడివాడ

సాయంత్రం 6-.గం నుండి -6–30గం వరకు –శ్రీ విళంబి ఉగాది పురస్కార ప్రదానం

కీ .శే .గబ్బిట భవానమ్మ మృత్యుంజయ శాస్త్రి గారల స్మారక ఉగాది పురస్కార ప్రదానం

ప్రదాతలు –శ్రీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ శ్రీమతి ప్రభావతి దంపతులు

గ్రహీతలు -1-డా ఈమని శివ నాగి రెడ్డి

2- శ్రీమతి బెల్లంకొండ శివ కుమారి

3- శ్రీ పరవస్తు ఫణి శీల సూరి

స్వయం సిద్ధ ఉగాది పురస్కార ప్రదానం

ప్రదాతలు –శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ శ్రీమతి ప్రభావతి దంపతులు

గ్రహీతలు –ప్రముఖ సేవాకర్తలు –ఉయ్యూరు

కార్యక్రమ నిర్వహణ –శ్రీమతి మాదిరాజు శివ లక్ష్మి ,సరసభారతి కార్య దర్శి

సాయంత్రం -6-30 గం నుండి -7 -30 గం వరకు –‘’  ఆశించి భంగ పడ్డ ఆంద్ర ‘’  అంశం పై ప్రముఖ కవులచే కవి సమ్మేళనం

నిర్వహణ –శ్రీ టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య ,శ్రీమతి పుట్టి నాగ లక్ష్మి

మనవి-4 పద్యాలు లేక 15 పంక్తుల వచన కవితకు పరిమితం  .చదివిన కవితను సరసభారతికి అందజేయండి.

పాల్గొను కవి మిత్రులు –శ్రీ చలపాక ప్రకాష్ ,శ్రీ వసుధ బసవేశ్వరరావు ,శ్రీ కందికొండ రవి కిరణ్ ,శ్రీ మునగంటి వేంకట రామాచార్యులు శ్రీ పంతుల వెంకటేశ్వరరావు శ్రీ పొన్నాడ సత్య ప్రకాష్ , శ్రీటేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్య ,శ్రీమతి కోపూరి పుష్పాదేవి ,శ్రీమతి వి ఉమామహేశ్వరి ,శ్రీమతి కోనేరు కల్పన ,శ్రీ మతి లక్కరాజు వాణీ సరోజినీ  ,శ్రీమతి వడ్డాది లక్ష్మీ సుభద్ర ,శ్రీమతి సింహాద్రి వాణి ,శ్రీమతి ఎస్.అన్నపూర్ణ  .శ్రీమతి కొమాండూరి కృష్ణ  శ్రీమతి పద్మావతి శర్మ, శ్రీమతి సామినేని శైలజ ,శ్రీమతి కందాళ జానకి  (విజయవాడ ) శ్రీ జి విజయకుమార్ (నందిగామ ) ,శ్రీ చింతపల్లి వెంకట నారాయణ (కైకలూరు ), శ్రీ వసుధ బసవేశ్వరరావు ,శ్రీమతి పుట్టి నాగ లక్ష్మి (గుడివాడ) శ్రీమతి పి శేషుకుమారి (నెప్పల్లె ) ,శ్రీ మైనేపల్లి సుబ్రహ్మణ్యం(ఆకునూరు ),శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ (మారేడు మాక )శ్రీమతి గురజాడ రాజ రాజేశ్వరి ,శ్రీమతి జి మేరీ కృపాబాయి,శ్రీమతి చిల్లరిగె ప్రమీల ,శ్రీ  మహమ్మద్ సిలార్ , (మచిలీ పట్నం ),శ్రీమతి సింహాద్రి పద్మ (అవనిగడ్డ ), మాదిరాజు శ్రీనివాసశర్మ ,శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్, శ్రీమతి మాది రాజు శివ లక్ష్మి , కుమారి మాదిరాజు బిందు దత్తశ్రీ (ఉయ్యూరు )

జోశ్యుల శ్యామలాదేవి –గౌరవాధ్యక్షులు                                       ఉగాది శుభాకాంక్షలతో

మాదిరాజు శివలక్ష్మి ,కార్య దర్శి                                                 గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్

గబ్బిట వెంకట రమణ ,కోశాధికారి                                                 సరస భారతి అధ్యక్షులు

వి.బి.జి.రావు ,సాంకేతిక నిపుణులు                                           సెల్-9989066375

ఫోన్ -08676-232797

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

261 –భారత్యాభరణం కర్త –శ్రీ రాం దవే (1922 )

న్యాయ ,వేదాంత ,ఆంగ్లలలో  ఎం ఏ ,కావ్యతీర్ధ శ్రీరాం దవే 22-9-1922 రాజస్థాన్ సందాది జిల్లా బడ్మేర్ లో జన్మించాడు .కరాచి హై స్కూల్ టీచర్ .మణి శంకర ద్వివేది ,ధర్దేవ్ జైట్లీ ల శిష్యుడు .19 గ్రంథాలు రచించాడు అందులో భారత్యాభరణం ,రాజ్యలక్ష్మీ స్వయం వరం ,శకట స౦గరం ,సౌందర్య లీలామృతం ,వియోగ శతకం ఉన్నాయి .రాజస్థాన్ సంస్కృత అకాడెమి ,అవార్డ్ ,మాఘ పురస్కార గ్రహీత .

262-ఆది శంకరాచార్య నాటక కర్త –అనంత గోపాల దేశ పాండే (1930 )

15-8-1930 బొంబాయిలో పుట్టిన అనంత గోపాల దేశపాండే గోదాలహరి కావ్యం ఆది శంకరాచార్య నాటకం సంస్కృతం లో రాశాడు

263- రసిక వినోదం కర్త –ఉమా శరత్ చంద్ర దేశపాండే (1944 )

బరోడాలో 1944 ఆగస్ట్ 26 జన్మించి జర్మన్ భాషలో డిప్లోమో ,ఎం ఏ పి హెచ్ డిపొందిన ఉమాశరత్ చంద్ర దేశపాండే గుజరాత్ లో టీచర్ .డా.అరుణోదయ జాని ,సురేష్ చంద్ర కంటావాలా వద్ద విద్య నేర్చాడు .ఒకే ఒక పుస్తకం ‘’రసిక వినోదనం స్వానుభూతిః హస్త లిఖిత గ్రంధ ద్వయస్య ప్రకాశనం ‘’రాశాడు .

26 4- గాంధీ సూక్తి ముక్తావళి కర్త –కేంద్ర మాజీ ఆర్ధిక మంత్రి సి .డి.దేశ్ ముఖ్ (1896-1982 )

అందరికి పరిచయమైన పేరు సి డి దేశ ముఖ్  అసలుపేరు చింతామణి ద్వారకానాద్ దేశ్ ముఖ్ 14-1- 1896 మహారాష్ట్ర పోర్ట్ రాయగడలో జన్మించి బొంబాయి లో చదివి ,మొదటి జగన్నాద  శంకర సేథ్ స్కాలర్షిప్ సంస్కృతం లో సాధించి  గణన కెక్కాడు .1915 లో ఇంగ్లాండ్ వెళ్లి కేంబ్రిడ్జి లో నాచురల్ సైన్సెస్ లో డిగ్రీ తీసుకుని ,బాటనీలో స్మార్ట్ ప్రైజ్ పొంది ,1918 లో ఐ సి ఎస్ పరీక్షలో సర్వో త్క్రుస్టంగాలండన్ నుంచి  పాసైన ఏకైక భారతీయుడిగా వినుతి కెక్కాడు .1920 లో ఇండియా తిరిగి వచ్చి బీహార్ మధ్య పరగణాలలో డిప్యూటీ కమీషనర్ ,సెటిల్మెంట్ ఆఫీసర్ మొదలైన హోదాలలో పని చేసి  ,1931 లో రెండవ రౌండ్ టేబుల్ కాన్ఫరెన్స్ కు సెక్రెటరి జనరల్ గా ఉండి ,తర్వాత ఫైనాన్స్ ,పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్ట్మెంట్ సెక్రెటరి అయ్యాడు .భారత ప్రభుత్వ విద్యా ఆరోగ్య శాఖ జాయంట్ సెక్రెటరి గా పని చేసి ,కొంతకాలం  కస్టోడియన్ ఆఫ్ ఎనిమి ప్రాపర్టి గా ఉన్నాడు .

   1939 లో రిజర్వ్ బాంక్ లో చేరి అంచెలంచెలుగా ఎదిగి సెక్రెటరి అయి , డిప్యూటీ గవర్నర్  అయి గవర్నర్ అయ్యాడు.1943 లో రిజర్వ్ బాంక్ గవర్నర్ అయి  డిప్యూటీ గవర్నర్లు గవర్నర్ స్థాయి పొందిన ఇద్దరిలో ఒకడు అయ్యాడు , ఇండస్ట్రియల్ ఫైనాన్స్ కార్పరేషన్ ఏర్పాటులో చురుకైన పాత్ర వహించి గ్రామీణ అప్పులు ఇవ్వటానికి కృషి చేశాడు .500 రూపాయల  నోట్ల రద్దు చేసి బాంకింగ్ సిస్టం ను సరైనమార్గం లో నడిపిన ఘనత పొందాడు .బాంకుల జాతీయీకరణకు వ్యతిరేకించినా బోర్డ్ మీటింగ్ లో పాల్గొన్నాడు .దేశ్ ముఖ తర్వాత 1949 లో బెనెగల్ రామారావు రిజర్వ్ బా౦క్ గవర్నర్ అయ్యాడు.బ్రెట్టన్ వుడ్స్ కాన్ఫరెన్స్ కు ఇంటర్నేషనల్ బాంక్ ఆఫ్ రి కన్స్ట్రక్షన్ అండ్ డెవలప్ మెంట్ కు  భారత దేశం తరఫున వెళ్ళిన అయిదుగురు ప్రతినిధుల బృందం లో ఒకడు . అందులో చర్చకు దారిద్ర్యాన్ని అభి వృద్ధిని చేర్చటానికి కృషి చేసి సఫలీ కృతుడయ్యాడు దేశ్ ముఖ్ .వీటి బోర్డ్ ఆఫ్ డైరెక్టర్స్ లో మెంబరయ్యాడు

  భారత స్వాతంత్ర్యానంతరం దేశ్ ముఖ్ ప్లానింగ్ కమిటి సభ్యుడై ,1950 జాన్ మత్తయ్ స్థానం లో ఆర్ధిక మంత్రి అయ్యాడు .పంచ వర్ష ప్రణాళికల అమలుకు ఎంతో సాయం చేశాడు .కేంద్ర ఆర్దికమంత్రిగా 5 బడ్జెట్లు ఒక ఇక ఇంటీరియం బడ్జెట్ ప్రవేశ పెట్టిన ఘనత పొందాడు  .1956 లో ఆర్దికమంత్రిగా రాజీనామా చేసి యూని వర్సిటి గ్రాంట్స్ కమిషన్ చైర్మన్ అయ్యాడు.విశ్వ విద్యాలయాల అభి వృద్ధికి కీలక పాత్ర పోషించాడు .195 7 లో నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ కు వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు.1962- నుండి 1967 వరకు ఢిల్లీ యూని వర్సిటి వైస్ చాన్సలర్ .ఫోర్డ్ ఫౌండేషన్ ను ఆహ్వానించి గ్రంధాలయ అభి వృద్ధికి ఒక మిలియన్ డాలర్ల ఆర్ధిక సాయం చేయమని కోరాడు .1953 లోఆంధ్రుల ఆడబడుచు మహిళాభ్యుదయానికి నిర్విరామ కృషి చేసిన  శ్రీమతి గుమ్మిడిదల దుర్గా బాయ్ ను వివాహమాడి ఆంధ్రా అల్లుడై ఆమెను’’ దుర్గాబాయ్ దేశ్ ముఖ్’’ ను చేశాడు .1974 లో ‘’ది కోర్స్ ఆఫ్ మై లైఫ్ ‘’పుస్తకం రాశాడు .2-2-1982 హైదరాబాద్ లో 86 వ ఏట సిడి దేశముఖ్ మరణించాడు .భర్త జీవిత విశేషాలను దుర్గాబాయి ‘’చింతామణి అండ్ ఐ ‘’పుస్తకంగా రాసింది .

  దేశ్ ముఖ్ సంస్కృతం లో గాంధీ సూక్తి ముక్తావళి ,సంస్కృత కావ్య మాలిక లను రాశాడు అని చాలామందికి తెలియదు ..మేఘ దూతం ను సంస్కృతం నుండి మరాఠీ భాషలోకి అనువాదం చేశాడు ,

265 –భారతీయ సాహిత్య శాస్త్రం కర్త –గణేష్ త్రయంబక దేశ పాండే (1809 )

1809 లో జన్మించిన గణేష్ త్రయంబక దేశ పాండే డి లిట్.సాహిత్య తత్వ శాస్త్రాలలో నిష్ణాతుడు .సాహిత్య అకాడెమి పురస్కార గ్రహీత .రెండు గ్రంధాలు –భారతీయ సాహిత్య శాస్త్రం , సాంఖ్య కారికా స్పందన కారిక ,అలంకార ప్రదీప తోపాటు అభినవ గుప్తుని పై మోనోగ్రాఫ్ రాశాడు .

266-అభినవ రాఘవం నాటక కర్త –పి ఎస్ దేవనాధా చార్య (1922 )

21-5-1922 తమిళనాడు చెంగల్ పట్టు జిల్లా మధురాంతకం తాలూకా పైయంబాడి లో జన్మించిన పి ఎస్ దేవనాధా చార్య మీమాంస ,సాహిత్య ,విశిస్టాద్వైతాలలో శిరోమణి .రంగ రామానుజ మహా పెరిక ,శ్రీవత్స సంఘ చారియార్ ల శిష్యుడు .అభినవ రాఘవ నాటకం ,మాత్రమె రాశాడు .

267-కవితా సుధానిధి కర్త –దేవీ ప్రసాద్ (1888-1931 )

1888 లో కాశీలో పుట్టి 53 వయేట 1931 లో మరణించిన దేవీ ప్రసాద్ ప్రాచీన న్యాయ,వ్యాకరణ ,సాంఖ్య యోగ ,మీమాంస ,ధర్మ శాస్త్ర సాహిత్య శాస్స్త్రాలలో మహా పండితుడు .బెనారస్ హిందూ విశ్వ విద్యాలయ సంస్కృత కాలేజి  ప్రొఫెసర్ .కవితా సుధానిధి ,శారదా పచ్చీసి రాసిన కవి చక్రవర్తి బిరుదాంకితుడు  ,మహామహోపాధ్యయుడు .

268-నామకరణ సంస్కార కర్త –వేద ప్రకాష్ దిన్దోరియా (1978 )

18 -12-1978 లో హోషియార్పూర్ లో జన్మించిన వేద ప్రకాష్ దిన్దోరియాపిహెచ్ డి చేసి ,హోషియార్పూర్ కాలేజి లెక్చరర్ అయ్యాడు .2009 లో ఉపనయన సంస్కారం ఒక్కటే రాశాడు .

269- గోపాల బంధు కర్త –హరినారాయణ దీక్షిత్ (1936  )

గోపాల బంధు ,భీష్మ చరితం ,మేనకా విశ్వామిత్రం ,ఉపదేశ శతి మొదలైనవాటి కర్త హరినారాయణ దీక్షిత్ ఉత్తరప్రదేశ్ జలూన్ జిల్లా పడ్కూల లో 13-1-1936 పుట్టి ,ఉత్తరాఖండ్ కౌమాన్ యూని వర్సిటి సంస్కృత ప్రొఫెసర్ చేశాడు .50 పుస్తకాలు రాసిన బహు గ్రంథ కర్త.రాసిన వాటిలో రాష్ట్రీయ కావ్య లేఖన్ మంచి గుర్తింపు నిచ్చింది .ప్రెసిడెంట్ అవార్డ్ ,సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డ్ ,వనభట్ట పురస్కారం పండిట్ గౌరీ శంకర ద్వివేదీ పురస్కారం ,వాచస్పతి పురస్కారం  విద్యారత్న పురస్కారాలతో పాటు ,సరస్వతి సమ్మాన్ పొందాడు .

270-మాధవ కరుణ విలాస కర్త –చిదంబర మార్తాండ దీక్షిత్ (1916 )

చిదంబర మార్తాండ దీక్షిత్ నవ్య న్యాయ విద్వాన్ ,పూర్వ మీమాంస విద్వాన్ . 1916 జూన్ 1 బెల్గాం లో పుట్టాడు .దారార్ సంస్కృత కాలేజి లెక్చరర్ .పర్యాయ శబ్ద రత్నం ,గురు వచన సుధ ,మాధవ కరుణావిలాస కావ్యం రాశాడు కర్నాటక రాష్ట్ర అవార్డ్ ,కంచి సమ్మాన్ తోపాటు రాష్ట్ర పతి పురస్కారం పొందాడు .

   సశేషం

   మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –15-2-18 –ఉయ్యూరు

https://photos.google.com/share/AF1QipMKe96FYyRvEjqRQr4BeF3_vSup3sihOK75cffCQ503lbpXdGDtEentfjzOCpnZ4A?key=bFpMakpDaUt2RzZOVnEwOGhKOVB1b2hqUUwtbnNB14-2-18 బుధవారం సాయంత్రం విజయవాడ ప్రెస్ క్లబ్ లో శారద స్రవంతి సంస్థ ద్వితీయ వార్షికోత్సవం

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

258-లిపి తత్వ కర్త –గోదావరీష్ దాష్(1910 -2010 ))

సంస్కృత ఆచార్య ,ఇంజనీరింగ్ డిప్లొమా హోల్డర్ గోదావరీష్ దాష్ 1910 ;లో ఒరిస్సా గంజాం జిల్లా పొడమారి లో జన్మించి  శతమానం భవతి గా నిండు నూరేళ్ళూ జీవించి 2010 మరణించాడు .సంస్కృతం లో ‘’లిపి తత్వ ‘’ఒక్కటే రాశాడు ఒరియాలో వేదాలకు ఏడు అద్భుత వ్యాఖ్యానాలు రచించాడు .

259-సంస్కృత మందాకినీ కర్త –గోపాల కృష్ణ దాష్(19 52)

24-11-19 52 పూరీ లో జన్మించిన గోపాల కృష్ణదాష్ యజుర్వేద మాధ్యందిన సంహిత లో ఎంఏ ఎం ఫిల్ పిహెచ్ డి చేసి,ఉత్కళ యూని వర్సిటి సంస్కృత పిజి డిపార్ట్మెంట్ హెడ్ అయ్యాడు .గొప్ప గురుపరంపర ఉన్నవాడు –పండిట్ పరమేశ్వరదాస్ ,జనార్దన  సరస్వతి ,ప్రొఫెసర్ ఏ సి స్వైన్ ప్రొఫెసర్ సదాశివ ప్రహరాజ్ లాంటి ఉద్దండులవద్ద విద్య నేర్చాడు .శిష్య పరంపరలో లబ్ధ ప్రతిష్టు లైన ప్ర రాదా మాధవ్ దాస్ ,ప్రొ .సురేంద్ర మోహన మిశ్రా ,ప్రొ .సుఖదేవ్ భోజ్ ,డా .మధు సూదన మిశ్రా వంటి వారున్నారు .27 గ్రంధాలు రాశాడు ముఖ్యమైనవి –సంస్కృత మందాకినీ ,వ్యాకరణ దర్పణ ,సంస్కృత ప్రభ ,సిద్ధాంత కౌముది .విద్వత్ సమ్మాన్ ,కవి  శ్రీ హర్ష సమ్మాన్ , సరస్వతి వరద పుత్ర సమ్మాన్ వంటివి చాలా పొందాడు .ఒడిస్సా సంస్కృత అకాడెమి అవార్డ్ తోపాటు ,స్కాలర్ ఆఫ్ ఎక్సెలెన్స్ అవార్డ్ ,కృష్ణ చంద్ర ఆర్య అవార్డ్ ,పూరీలోని నీలాచల తత్వ సంధాన పరిషత్ అవార్డులు అందుకున్న సరస్వతీ పుత్రుడు కృష్ణ దాష్  .మారిషస్ బోర్డ్ ఆఫ్ రైటర్స్ కు చైర్మన్ .

260-చారుదత్తం కర్త –కాదంబినీ దాష్ (1958 )

16-1-1958 పూరి లో జన్మించిన కాదంబినీ సంస్కృత పిహెచ్ డి చేసి ,రీడర్ గా కటక్ లోని శైలబాలా వుమెన్స్ కాలేజి లో పనిచేసింది పండిట్ దివాకర్ దాస్ ,ఎసి స్వైన్ ,ప్రొ ఏ .సి .సారంగి మొదలైన వారివద్ద విద్య నేర్చి ,భాగ్యలిపిమాల ,డా సురేఖా దాస్ ,నందితామిశ్రా ,రోజిలిన్ మహ౦తి అనే ప్రముఖ శిష్యులకు గురువైంది .రఘు వంశం ,చారుదత్తం ,మేఘదూతం సిద్ధాంత కౌముది మొదలైన 24 గ్రంధాలు రాసింది .డా కుంజ బిహారీ త్రిపాఠి స్మ్రుతి సమ్మాన్ , అందుకున్నది .ఆల్ ఒడిస్సా అసోసియేషన్ ఆఫ్ కాలేజ్ టీచర్స్ ఇన్ సాంస్క్రిట్ కు పాట్రన్ గా ఉన్నది .

  సశేషం

   మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –14-2-18 –ఉయ్యూరు

 గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

257-కుమార సంభవ వ్యాఖ్య కర్త –విఠలదేవుని సుందర శర్మ (20 వ శతాబ్దం )

     మనకు కాళిదాస కావ్యాలపై సంస్కృత  వ్యాఖ్య రాసింది వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి కోలాచలం మల్లినాద సూరి అనే బాగా తెలుసు .తర్వాత చాలా మంది రాశారు .కాని మనకు పట్టలేదు చారిత్రిక సత్యంగా అవి ఉండి పోయాయి .కాని మన తెలుగువాడు ఇరవయ్యవ శతాబ్దం ?వాడు అయిన  విఠల దేవుని సుందర శర్మ సంస్కృతం లో కుమార సంభవం కావ్యం పై చక్కని సంస్కృత వ్యాఖ్యానం రాశాడని అసలు తెలియదు అనే నేను అనుకొంటున్నా .కాని ఇది యదార్ధం. ఆయన కాలం జీవిత విశేషాలు గూగుల్ లో దుర్భిణీ వేసి వెదకినా దొరకలేదు .మూల౦ తో సహా విఠలదేవుని సుందర శర్మ సంస్కృత వ్యాఖ్యానాన్ని చిత్తూరు లోని ‘’సంస్కృత భాషా ప్రచారిణీ సభ ‘’ప్రచురించింది .దీని ముద్రణకు తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ఆర్ధిక సహాయమందించింది .ఇంతకు  మించి ఏ రకమైన సమాచారమూ దొరకలేదు ఒట్టు ..ప్రధమ సర్గ లో ప్రధమ శ్లోకానికి సుందర శర్మ గారి వ్యాఖ్యానం చూద్దాం –

‘’అస్త్యుత్తరస్యే దివి దేవతాత్మ- హిమాలయో నామ నగాధి రాజా -పూర్వా పరౌ తోయ నిధీ విగాహ్య స్థితః పృదివ్యా ఇవ మాన దండః’’

అర్ధ వివరణ –ఉత్తరస్య దిశా =ఉదీచీ దిగ్భాగే ,దేవతాత్మా =దేవతాస్వరూపీ ,హిమాలయో నామ =హిమాలయ ఇతి ప్రసిద్ధ ,నగాధి రాజా = పర్వతానాం ఆధిప –పర్వత శ్రేష్ట ,పూర్వా పరౌ =ప్రాక్ పశ్చిమో ,విగాహ్య =ప్రవిశ్య ,పృదివ్యా =భూమే ,మానదండ ఇవ =ఆయామ పరిచ్చేదక దండ ఇవ ,స్థిత =విరాజమాన ,ఆస్తి=వర్తతే

దీనికి తాత్పర్యం –భారత వర్షో త్తర దిగ్భాగే దేవతా స్వరూపీ హిమాలయో నామ పర్వత రాజః ప్రాక్పశ్చిమౌ సముద్రే ప్రవిశ్య పృదివ్యా మానదండ ఇవ  విరాజమానో వర్తతే ‘’

అలాగే విగ్రహవాక్యాలనూ ప్రతి శ్లోకానికి రాశారు .సర్గ చివరలో కద ఎంతవరకు అర్ధమైనదో తెలుసుకోవటానికి  ‘’ప్రశ్నావళి ‘’ఇచ్చారు .వీటికి సమాధానం తెలిస్తే సర్గలోని ముఖ్య విషయాలు తెలిసి నట్లే .ప్రశ్నకు ఏ శ్లోకం లో సమాధానం దొరుకుతుందో క్లూ కూడా ఇచ్చారు .

1-హిమాలయ కుత్ర కధ మస్తి ? 2-సతీ దేవీ మేనకాయా కధ ముత్పన్నా ?

 సశేషం

   మహా శివరాత్రి శుభా కాంక్షలతో

  మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –13-2-18 –ఉయ్యూరు

సాహితీ బంధువులకు శివరాత్రి శుభాకాంక్షలు –

సాహితీ బంధువులకు 13-2-18 మంగళవారం మహా శివ రాత్రి శుభాకాంక్షలు -దుర్గా ప్రసాద్

— 

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -4

256 –  బాల విధవ కర్త –దీనా రావు దయాలు –(1993)

బాల విధవ ఏకాంకిక కర్త దీనా రావు దయాలు ,బెంగళూర్ సురభారతి ప్రకాశన్ 1993 లో ప్రచురించింది .ఇందులో బాల విధవల దైన్యం ,గోడు ,సంఘం వారి పట్ల చూపుతున్న క్రూరత  లను ప్రత్యక్షం చేసింది .ఈమె ‘’లీలా నాటక చక్రం ‘’పేరుతొ మరొక 21 నాటికలు రాసి ప్రచురించింది .

 అనూప్ అనే 30 ఏళ్ళ రైతు  బాల వైధవ్యం అనుభవిస్తున్న పార్వతి అంద చందాల గురించి తన స్నేహితునితో జరిగే సంభాషణలో  నాటిక ప్రారంభమవుతుంది .స్నేహితుని మాటలకు అనూప్ కు  ఆమె పై ఆరాధనా భావం కలుగుతుంది .

‘’కోశ పాశి విహీనాపి న లావణ్య దువ్యయుజ్జతా –కోవా నిసర్గ సౌందర్యం యౌవనస్య విలోయేత్ ‘’అని చెప్పిఆమేను పెళ్లి చేసుకుంటాను అంటాడు స్నేహితుడు లోకం ఒప్పుకోదు వద్దంటాడు –‘’అశక్యం అసంభవ మేతత్ పునర్వివాహో విధవానాం న జాతు లోకక్రియః ‘’అని వారిస్తాడు .పార్వతి రాత్రింబవళ్ళు చాకిరీ చేస్తూ బతుకుతోంది .నిద్రకూడా పశువుల పాకలోనే .ఆమె దుర్భర స్థితిని చూసి ఒకరోజు ఆమె తో మాట్లాడటానికి వెడతాడు .వారిద్దరి మధ్య సంభాషణ ఇలా జరుగుతుంది –

‘’ఆపి స్మరసి నిజబాల పాలిం ?అనూప్

‘’న ప్రేక్షితం తన్ముఖమపి మయా –స్మరామి యదల్ప కాలోనైవ ఆదిస్టాహం మాత్రా సౌభాగ్య కుంకుమ మార్జనాయా ‘’ పార్వతి

‘’అహో దైవ గతిః’’

‘’పరిహ్తక్ష మే మంగళ సూత్రమపి శవోప హాసయా ‘’

‘’తతస్తతః’’

‘’బోధితా చాహం యద్ విధ వాహం జాతోతి’’.

అని చెప్పి పూనాలో ఇద్దరం పెళ్లి చేసుకుందాం అక్కడ అందరూ కొత్త వాళ్ళే కదా ‘’అనటం తో మొదటి రంగం పూర్తి  .

పురోహితుడిని తమ వివాహం చేయించమని కోరితే తిరస్కరిస్తే ,ఆ విషయం ఆమెతో చెప్పటానికి రావటం తో రెండో దృశ్యం ఆరంభం .

అనూప్ -‘’పరం కృపణ చేతతస్తే నిర్వివేకా రూఢ ప్రాయః పౌరాణికాః నైక వారం భ్యార్దితా పరం నైకే నపి స్వీక్రుతో మే అనునయః ‘’అంటాడు .

ఆమె-‘’నిరాక్రుతం సర్వేః’’అని అడుగుతుంది .

అతడు –ధర్మలోప మాశ౦కం తే బ్రాహ్మణా ఇమే పునర్వివాహే విధవానాం’’అంటాడు .

చచ్చీ చెడి వెతికి వెతికి ఒక బకరాని కుదుర్చుకుని తీసుకొస్తే వాడు సరిగ్గా పెళ్లి ముందు ‘’నాకు విధవ ను పెళ్లి చేసు కొంటున్నట్లు ముందే చెప్పలేదు ‘’అని సాకు చెప్పి వెళ్ళిపోయాడు –వీరి సంభాషణ

‘’కుత్రే తస్తాఃపితరౌ ?’’పురోహిత్ ‘

‘’బాల్య ఏవ పరగతో తౌ’’అనూప్

‘’అధాన్యః కశ్చిత్ సంరక్షితః –దిక్ విజ్జతం మిధ్యా విశ్వాసితోడహం ‘’పురో

‘’కిమా పతితం ?’’

‘’కుతో నైదితం త్వయా విధవాం పరినయోష్యామితి’’

‘’కిమనేన తే ప్రయోజనం ‘’దక్షిణాద్రవ్యం సాదయ ‘’

‘’నాహం విత్త లోభీ ‘’అంటాడు వాడు

.బ్రతిమాలుతాడు .చివరికి ‘’ధర్మహాని కరోయం విధిః న కదాపి అనుస్టాస్సతే’’అంటే ధర్మ విరుద్ధం నేను  ఈ పెళ్లి చేయించాను అంటాడన్నమాట .

మూడవ రంగం లో ఆమెబందువర్గం ఎలా పార్వతిని సూటీ పోటీ మాటలతో కష్ట పెట్టిందీ ఉంటుంది .ఇంట్లోకి రానివ్వరు .బయటే మట్టి ధూళి లో పడిఉంటుంది .ఆమె కోసం చీకట్లో అనూప్ వెతుకుతూ ఉంటాడు ఆమె చీకటిలో కలిసి పోతుంది .

  ఈ ఎకా౦కికలో లీలా దయాలు సమకాలీన విధవ రాలి సమస్యను చాలా హృద్యంగా చూపించింది .ఇందులోని సంభాషణలు పాత్రోచితంగా సూటిగా గుండెకు తాకేవిగా  ఉండేట్లురాసిన నేర్పు ఆమెది .కుటుంబమూ సంఘమూ విధవ రాలి విషయం లో చూపే విచక్షత కు అద్దం పట్టిన నాటిక .

   చివరి సంభాషణ లు గుండెలను పిండి చేస్తాయి –

‘’హాం ప్రతికూలో మే విధిః – సాంప్రతం మరణ మేవ మే శ్రేయః ‘’అంటుంది ఇరుగుపొరుగు వారితో పార్వతి

‘’విదినాకు అనుకూలం గా లేదు .నాకు మరణమే శరణ్యం ‘’అని అర్ధం .

‘’తాహి గత్వా కృపే నిపాత యాత్మనం –తత్రైవ తే గతిః’’అంటుంది పేరులో ఉన్న మిత్రత్వం లేని పక్కింటి సుమిత్ర .

 ‘’అయితే వెళ్లి నూతిలో దూకు .అదే నీకు సరైన చోటు ‘’.

  25 1-నుండి 2 5 6 వరకు ఆధారం –‘’Contribution Of Women To Post Independence Sanskrit Literature’’  –

   శివరాత్రి శుభా కాంక్షలతో

   మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –12-2-18 –ఉయ్యూరు

11-2-18 ఆదివారం శ్రీకాకుళ క్షేత్రం లో తెలుగుభాషా బ్రహ్మోత్సవాలలో సత్కారం

బ్రహ్మా0డ భా0డోత్సవాలు

11-2-18 ఆదివారం కృష్ణా జిల్లా శ్రీకాకుళ క్షేత్రం లో తెలుగు భాషా బ్రహ్మోత్సవ చిత్ర మాలిక

https://photos.google.com/share/AF1QipOC4CzUb38jOtRY1JVJgBK1RPY12dPPzNjQP80_pmNPVX0WjopVk2hHMAS3ynG2AQ?key=ak01cWFkOU1QdmZIQXRJSFJtcWR5akN1NnB2aW9R