గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

27-సంస్కృత –సంస్కృత నిఘంటు కర్త –రాదా కాంత దేవ్(1784 -1867 )

కలకత్తా కన్జర్వేటివ్ హిందూ సంఘనాయకుడు ,మహా సంస్కృత విద్వాంసుడు రాదా కాంత దేవ్ మహా రాజా నవ కృష్ణ దేవ్ పెంపుడు కుమారుడూ ,రాజ్యానికి వారసుడు .సంస్కృత ,పర్షియన్ అరబిక్ భాషలో గొప్ప పాండిత్యం ఉన్నవాడు .’’శబ్ద కల్పద్రుమ ‘’అనే సంస్కృత-సంస్కృత నిఘంటువును కూర్చినవాడు రాధాకాంత దేవ్ .దీని టాగూర్ వంశానికి చెందిన హర కుమార్ టాగూర్ అనే మరో ప్రసద్ధ సంస్కృత విద్వాంసుడు సహాయకారిగా ఉన్నాడు .ఈశ్వర చంద్ర గుప్త గారి పత్రిక ‘’సంబద్ ప్రభాకర్ ‘’లో  దేవ్ చాలా ప్రయోజనాత్మకమైన వ్యాసాలు రాశాడు .హిందువులు ఇంగ్లీష్ నేర్చుకోవాలని ,బాలికలకూ విద్య చాలావసరమని ప్రచారం చేశాడు .ఇన్ని మంచి భావాలున్నా దేవ్ సనాతన సంప్రదాయవాది .సతీ సహగమనం వాళ్ళ వంశం లో లేక పోయినా ప్రభుత్వం దాన్ని నిషేధించాలని ప్రయత్నించినపుడు వ్యతిరేకించాడు .లార్డ్ విలియం బెంటిక్ బెంగాల్ గవర్నర్ గా ఉన్నప్పుడు 1829 డిసెంబర్ లో ఒక రెగ్యులేషన్ యాక్ట్ ద్వారా సతీ సహగమనాన్ని రద్దు చేసినపుడు  దేవ్ తనతోటి ఇతర సనాతన హిందువులతోకలిసి తండ్రి గోపీ మోహన దేవ్ స్థాపించిన ‘’ధర్మ సభ సంస్థ ‘’ద్వారా వ్యతిరేక ప్రదర్శనలు చేసి గవర్నర్ జనరల్ కు నిషేధ అజ్ఞను రద్దు చేయమని విజ్ఞాపన పత్రం సమర్పించాడు .8 3 ఏళ్ళు జీవించిన రాధా కాంత  దేవ్ 1867 లో మరణించాడు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -5-1-17 –ఉయ్యూరు

నమస్తే గోపాల కృష్ణ గారు -10-1-17 మంగళవారం మీ 82 వ జన్మ దినోత్సవం సందర్భంగా మా కుటుంబం ,సరసభారతి తరఫున హార్దిక శుభాకాంక్షలు . మంచి ఆరోగ్యం తో  ఆధ్యాత్మిక ,ధార్మిక సేవాకార్యక్రమాలతో వర్ధిల్లాలని, భగవంతుడు మీకు,,మీ కుటుంబానికి సదా రక్షగా ఉండాలని  మా ఆకాంక్ష . సంక్రాంతి శుభాకాంక్షలనూ ముందే అందజేస్తున్నాను -దుర్గా ప్రసాద్

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -3

26-విశ్వనాధ వారి వేయి పడగలను సంస్కృతీకరించిన విదుషీమణి- డా.అయ్యగారి ప్రభావతీ దేవి -3 (చివరిభాగం )

3-బాలికా పంచాశికా –

ఇది కూడా 53 ముక్తకాలవంటి శ్లోకాలున్న లఘుకావ్యం .సమాజ స్వరూప చిత్రణలో ఆమె విశ్వ రూపం చూడవచ్చు .చివరి పంక్తి ‘’యఏతజ్జానీహి బాలికే ‘’(బాలా ఇది తెలుసుకో )అనే మకుటం .ఉద్వేగం ఉత్సాహం అన్యాయాన్ని సహించలేని స్థితి ఇందులో ఉన్నాయి .దీనికీ నాగరలిపి ,తెలుగు లిపి లో శ్లోకాలు, ఆంగ్లం లో వారమ్మాయి శ్రీమతి లలితా సుభాషిణి చక్కనిఅనువాదం ,కృతీ స్వీకర్త డా .రామానుజా చార్యులవారే స్వయం గా చేసిన తెలుగు అనువాదం ఉన్నాయి .ఈ కావ్యాన్ని కేవలం 24 గంటల వ్యవధిలో రాసినట్లు ప్రభావతీ దేవి గారు చెప్పుకున్నారు .

ముందుగా తన గురు దేవులకు ‘’సుబ్రహ్మణ్య సమారంభాం శ్రీ రామ స్వామి మాధ్యమాం-భీమ సేన నృసి౦హా౦ తాం వందే గురు పరంపరం ‘’అంటూ భక్త్య౦జలి ఘటించారు .

మొదటి శ్లోకం లోనే పెద్ద బాంబే పేల్చేశారు –‘’నాస్తి మాతృ సమా దేవీ –నాస్తి భ ర్త్రుసమో యమః –నాస్తి సుహ్రుత్సమో బన్ధుః- ఏతజ్జానీ హి బాలికే ‘’

భావం –అమ్మకు సాటి దైవం లేదు భర్తకు సాటి యముడూ –‘’లేడు ,మిత్రుని వంటి బంధువూ లేడు.లోకంపోకడ తెలుసుకో  బాలికా .

6 వ శ్లోక౦ –‘’పుత్రక్షేమార్ధినీ మాతా –సుఖం త్యజతి సర్వదా –భ్రుశం స్నిహ్యత్య మూన్ దృష్ట్వా – ఏతజ్జానీ హి బాలికా

భావం –పిల్లల సుఖం కోసం తన సుఖాన్ని త్యాగం చేసి బిడ్డ  సంపూర్ణ -తుస్టి కి ఆనందించే అమ్మ సంగతి తెలుసుకో బాలికా

9-‘’యత యోపి భవా పేతాః-జననీం చానమన్-అకుర్వన్ మృత సంస్కారాన్ —‘’

భావం –బంధ విముక్తులైన సన్యాసులు కూడా అమ్మప్రేమకు దాసోహమై ,ఆమెకు మృత సంస్కారాలు చేశారు –అలాంటి అమ్మ స్థానం తెలుసుకో అంటూ శంకరా చార్య వృత్తాంతాన్ని పరోక్షంగా చెప్పారు .

16-‘’ జన్మ దత్వా పిత పుత్రాన్ –యది నా వేక్షతే తదా –మృత తుల్యోహి స జ్ఞేయః –‘’

భావం –పిల్లల్ని కనగానే కాదు ,ప్రేమగా పెంచినవాడే తండ్రి –కానప్పుడు చచ్చినవాడితో సమానం అని లోక ప్రవృత్తిని చూపారు .

20-అంగా దంగా త్సుతో జాత –ఇతీదం వచనం పితా –యది నాద్రియతే తంతు –‘’

భావం –పుత్రుని గాఢా శ్లేషణం తో పులకించని తండ్రిమృతప్రాయుడే అంటూ శాకుంతలం లో శకుంతల దుష్యంతుని తో అన్నమాటల భావాన్ని పొందు పరచారు (పుత్ర గాత్ర పరిష్వంగ సుఖమ్ము మేలు )

22-‘’చాతుర్వర్ణ్యం మయా సృస్ట –మితీదం తు హరేర్వచః –అదృశ్వోయుజ్యతే నైవ —‘’

భావం –నాలుగే కులాలనునాడు  కృష్ణుడు చెబితే నేడు నాలుగు వందలై నాయి .అందుకే కులం ఒక చీడపురుగు

25- ‘’ఉద్యోగ పాఠశాలాసు –సర్వత్రాసన రక్షణం –తేన విజ్నో విన స్టార్ధః—‘’

భావం –ఉద్యోగం విద్యార్జన లలో రిజర్వేషన్ల వలన తెలివి తేటలకు స్థానం లేదు .

30-‘’విరుద్ధ వచనైః క్రుత్యైః-యో హితం స హరిణా తుల్యః —

భావం –సమ్మెలు ,ధర్నాలు చేస్తూ సామాన్యుని చంపే వైద్యుడు శ్రీహరి తో యెట్లా సమానమౌతాడని ప్రశ్నించారు –వైద్యో నారాయణోహరిఃఅన్నదానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తిస్తూ ‘’’’హరీ’’, ‘’మని’’ అనిపిస్తున్నారు ‘’అని భావం .

35 –కామ క్రోధ జనిశ్చాయం –ఈర్ష్యా దాస్య సహోదరీ –గూఢ హాని కరో హ్యేషః—‘’

భావం –‘’బాధ’’ గురువు తలిదండ్రులు కామక్రోధాలు .సోదరి ఈర్ష్య .గూఢ హాని వ్రుత్తి ‘’అని బోధగురువులకంటే బాధ గురువులెక్కువై చేటు తెస్తున్నారని జ్ఞానోదయం చేశారు .అలాగే ఉపదేశ ధర్మం వదిలేసి సమదృష్టి లేక పక్షపాత దృష్టి తో ఉన్న వాడే నేటి గురువుగా చలామణి లో ఉన్నాడని మరో శ్లోకం లో దెప్పారు .మరో దానిలో డబ్బూ’’ పొగడ్తల డప్పూ’’లతో శిష్యుడు గురువును కొనేస్తున్నాడు ,గురువూ శిష్య వశుడై పోతున్నాడని ఆవేదన చెందారు .

40-‘’పాశ్చాత్య వనితాః దృష్ట్వా –అస్మన్నాగరకాధమాః-లజ్జా హీనాశ్చ బాదంతే—‘’

భావం –పాశ్చాత్య  దేశాల నుండి వచ్చే స్త్రీ పురుష యాత్రికులను లజ్జా హీనులైన మన పౌరులు బాదిస్తున్నారని ‘’మూర్ఖాః’’అనే ఈకవితలో ఆవేదన చెందారు .అందుకే వారు మనదేశానికి రావటం తగ్గించేశారు అని మరో కవిత చెప్పారు .దీనికే కొనసాగింపుగా –

44 –శ్లోకం –విదేశీ యేష్విదం కృత్యం –విదిత్వా దోష సంయుతం –పరాభవాన త ముఖాః—‘’

భావం –విదేశీయులను ఈ విధంగా మన వారు అవమానిస్తుంటే  మన నాయకులు తల ది౦చు కొంటున్నారు అమ్మాయీ తెలుసుకో .

4 5 –‘’హిందూ ధర్మస్య రక్షార్ధం –యతనీయం వివేకిభిః-తద్వినాశే జగన్నాశః –‘’

భావం –హిందూ ధర్మాన్ని అందరూ కలిసి రక్షించాలి .అది నశిస్తే జగత్తే నశిస్తుంది అని తెలుసుకోవాలి .

అనైక మత్యం మన స్వంతం ,అమర్యాద మనరాజ్యం స్వమతా క్షేపం మన నైజం అయింది మన లక్షణమేమితో తెలుసుకో .అని మరో శ్లోకం లో ఎరుక కలిగించారు

4 9-శ్లోకం –‘’మంత్రేషు పరి వాదాశ్చ –వేదానామవమాననా –అస్మాకం తు స్వభావోహి –స్వభావో దురతిక్రమః ‘’

భావం –మంత్రాలను వెక్కిరించటం, వేదాలను అవమానించటం ,మనందరి స్వభావ మై పోయింది .దాన్ని దాటి రావాలి

53-చివరి శ్లోకం –‘’ప్రభుత్వంరక్షక భటః –న్యాయాదీ శ్చ భూమిపాః-ధర్మ౦ సర్వే పి రక్షంతు –నైకో పి స్యాదధర్మగః ‘’

భావం –అధర్మం నశించి ప్రభుత్వ రక్షక భటులు న్యాయాదీసులు ,అధికారులు అందరూ ధర్మాన్ని రక్షించాలని అంటూ ముగించారు .’’ధర్మో  రక్షతి  రక్షితః ‘’అన్న ఆర్యోక్తిని గుర్తుకు తెచ్చారు .

‘’ సంస్కృతం లో ఆదర్శ వాదం తో కూడిన స్త్రీ వాదసాహిత్యంలేని లోటును ప్రభావతీ దేవి పూరించి పురుషాధిక్య సమాజానికి సవాల్ విసిరారు’’అని శ్రీ బండారు దత్తాత్రేయ గారు రాసిన ముందు మాటలు నూటికి నూరు పాళ్ళు యదార్ధం .ఆధునిక భావాలకు నిలువెత్తు స్వరూపంగా దేవి భాసి౦చారు  .

4-  చివరి పుస్తకం-శశిరేఖా  పరిణయం అనే 3 అంకాల రూపకం –

దీని పై స్పందించిన డా శివనూరి విశ్వనాధ శర్మగారు సంస్కృతం లో దేవిగారికి ఆశీరభినందనలు రాసి చివరగా

‘’శశి రేఖా విజయాఖ్య౦ రూపకమేవ తత్ప్రభావతీ దేవ్యా –రచితం రమణీయ తయా ప్రహసనమిహ రాజతాం సతం ‘’ అని మెచ్చుకొన్నారు .దీన్ని ప్రహసనం అన్నారు .

ఆమె బోధ గురువు డా బి నరసింహా చార్య ఆంగ్లం లో ;;శ్రీ ‘’అనే పేరుతొ ముందుమాట రాశారు . సంస్కృత రూపకం సమాజాన్ని చిత్రిస్తుందని ,ఇది దశ రూపకాలలో నాటిక విభాగానికి చెందినదని ,నాయిక శశిరేఖకు ఇందులో ప్రాధాన్యం ఉండటమే ఈ పేరు కు తగినదని ,ఇది విడంబన తరహా రూపకమని ,ఇందులో శశి రేఖ తో  పాటు నారదుడు,విలేపన ,అజ్ఞానం అనే పాత్రలున్నాయని ,త్రిమూర్తులు సెల్ ఫోన్ లో సంభాషి౦చుకొంటారని ,ఈ రూపకం దేవి గారి సృజన అని ,ఇందులో వైదర్భి శైలి ఉందని ,హీరోయిన్ శశిరేఖా మూడులోకాలూ తిరిగి త్రిమూర్తులతో సహా అందరినీ  ప్రశ్నలతో వేధించి ,తన లక్ష్య సాధనకు ధర్నాలు సమ్మెలు చేస్తుందని కనుక ఈ రూపకం సంప్రదాయ బద్ధమై కొత్త విషయానికి ఆధారమైనదని ఇందులో సమాజ క్షేమమే ముఖ్యమని రుజువు చేసిందని ,రచన సరళ సుందరం గా పాత్రోచితంగా జరిగిందని ,కద ప్లాట్ రచయిత్రి స్వంతమని ,,ఇందులో అద్భుత రసం చిప్పిలిందని సెంటిమెంట్ కు ప్రాదాన్యముందని ,యూనిటీ ఆఫ్ యాక్షన్,ప్లేస్ ,టైం ఉందని ,కాని కృత్రిమంగా ఉందని పించిందని అయినా హాయిగా చూసి చదివి ఆనందించ దగ్గ లక్షణం ఉందని ప్రేక్షకుల హృదయాలలోకి సూటిగా దూసుకు పోయే లక్షణం దీనిలో ఉందని  ఫెమినిజం పై రచయిత్రి కున్న అభిమానం అంతస్రవంతిలా సాగటం గుర్తించాలని అణగ తొక్క  బడిన వారి పక్షాన నిలి వారికి సానుభూతి చూపించటం హర్షించదగినదని సుప్రభాతాలతో మొదలైన దేవి సంస్కృత సాహిత్య యాత్ర అనేక దశలలో విస్తరిల్లి మహాకావ్య నిర్మాతగా వర్ధిల్లిందని కీర్తించారు  .డా  ఎస్ జి రామానుజా చార్యులు ఆమెను ‘’చైతన్య స్పూర్తి ‘’అని ఆశీర్వ దించారు . పుస్తకం లో ఈ రూపకానికి తెలుగు అనువాదమూ ఉండటం తో అందులోని భావం అందరూ గ్రహించే వీలు కలిగింది .చివరగా ప్రభావతీ దేవిగారి మనోభావం 54 వ శ్లోకం లో చక్కగా వివరించారు .మొత్తం రూపకం లో సంభాషణలే కాక 5 4 శ్లోకాలున్నాయి .అవీ సందర్భోచితంగా అమరాయి .

‘’న భవతు మత యుద్దో మాస్తు శాఠ్య ప్రకోపకః –న భవతు నర మేధో శ్రున్మాతిర్మస్తునృపాం

భావతువిమాలి చిత్తః సర్వదా తోష దాయీ –సకల సుజన మిత్రం ధర్మ వ్రుత్తోస్తు రాజా ‘’

భావం –మత యుద్ధాలు జరుగ కూడదు తీవ్రవాదం ప్రకోపించరాదు .నరమేధం జరగ రాదు .ఆకలి చావులు ఉండకూడదు .పాలకులు నిర్మల మనసుతో ప్రజలకు సంతోషాన్ని కలిగిస్తూ అందరికి మిత్రులై ధర్మ చరితులై నడుచుకోవాలి .ఇదీ ఆమె ఈ రూపకం లో కోరుకొన్న ఉన్నత భావ లహరి .అలా జరగాలని జరుగుతుందని ఆశిద్దాం .

గొప్ప ప్రతిభా ,కవితా సామర్ధ్యం, ఊహ ,వర్ణన నైపుణ్యం .,సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్యాలలో లోతైన అవగాహనా ,పురాణ వేద శాస్త్రాలలో నిష్ణాతృత్వం ఉన్న  శ్రీమతి ప్రభావతీ దేవిగారు  శాశ్వత కావ్యం ఆధునికభావాలతో సంప్రదాయంగా రచించి వాసి కెక్కాలని కోరుతున్నాను .వారిని ఈ తరానికి పరిచయం చేయటం నాధర్మగా అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను .

‘’కవితా కన్యక గుణములు కవికన్న రసజ్నుడెరుగు కవి ఏమెరుగున్ –భువిలో కన్యక గుణములు ధవుడెరుగును కాక కన్న తండ్రే మెరుగున్’’అన్న పద్యాన్ని తన ‘’నామాట ‘’లో  కోట్ చేసి, రసజ్ఞులు తన కావ్యాలను చదివి ఆన౦దిస్తే తాను ఆనందంగా మరో కావ్యారంభం చేస్తానన్నారు ప్రభావతీ దేవి .శుభం భూయాత్ .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -4-1-17 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -3

26-విశ్వనాధ వారి వేయి పడగలను సంస్కృతీకరించిన విదుషీమణి- డా.అయ్యగారి ప్రభావతీ దేవి -2

ప్రభావతీదేవి ప్రతిభా సర్వస్వం- ‘సహస్ర ఫణాః’’గా వేయిపడగలు సంస్కృతానువాదం ‘’.

విశ్వనాధ వేయిపడగలు అంటే  ఆయన ‘’మేగ్నం ఓపస్’’ గా భావింపబడే ఆధునిక నవలేతి హాసం .వెయ్యి పేజీల బృహత్ నవల .దీనిని సంస్కృతం లోకి తర్జుమా చేయమని గురుస్థానీయులు శ్రీ ఏలూరి పాటి అనంతరామయ్యగారు సూచించటం వెంటనే ఆకార్యక్రమాన్ని చేబట్టి దిగ్విజయంగా పూర్తి చేయటం శ్రీమతి ప్రభావతీదేవికే చెల్లింది .అది ప్రభావతీ మేధో సర్వస్వమే అయింది .డిసెంబర్ 28 వ తేదీన వారి అపార్ట్ మెంట్ కు మేము వెళ్ళినప్పుడు వేయిపడగలు వ్రాత ప్రతి ఆమె టేబుల్ పై దర్శన మిచ్చింది .ముత్యాలవంటి స్వదస్తూరితో చక్కని వరుసక్రమం లో ఆమె వెయ్యి పేజీలలో సంస్కృతం లోకి అనువాదం చేశారు .ముచ్చటవేసింది ఆ సంస్కృత ప్రతి చూడగానే .ఫోటోలు తీశాను .పుస్తకం ఆవిష్కరణ జరిగిందని విన్నానే ఎలా చేశారు అని అడిగితే డి. టి. పి. చేసిన సుమారు వంద పేజీల స్పైరల్ బైండింగ్ చూపించి దానినే ఆవిష్కరించామని చెప్పారు .దీని ఫోటో కూడా తీసుకొన్నాను .’’అనువాదం లో మీ స్త్రీవాద ప్రభావం పాత్రలపై పడిందా’’ ?అని అడిగాను’’లేదు .ఏపాత్రనూ నేను ముట్టుకోలేదు.విశ్వనాధ వారు ఏది ఎలాచేప్పారో దాన్ని తు చ తప్పకుండా సంస్కృతం లో రాశాను .కనుక పాత్రలపై నా ప్రభావం పడే అవకాశం లేదు, నేను తీసుకోనూ లేదు’’అని చెప్పారు .’’ఇంతటి బృహద్రచన అనువాదం చేయటానికి ఏంతో ఓపికా సమయం కావాలి కదా .ఎంతకాలం లో రాశారు ?అని అడిగితే’’ఏలూరి పాటి గురువు గారి ఆదేశం, ఆశీస్సు ,ప్రోత్సాహం ఉండటం వలన ఎక్కడా ఆగకుండా జయప్రదంగా 2001 లో ప్రారంభించి మూడేళ్ళలో 20 04 కు పూర్తి చేశాను ‘’అన్నారు ..’’ఆయన ఆదేశం పై రాశానని అన్నారు కదా అసలు ఆ నవలపై మీకు అంతకు ముందు ఎలాంటి అభిప్రాయం ఉంది ?’’అని అడిగితే ‘’ఆ నవల గురించి వినటమేకాని ,పూర్తిగా చదవలేదు కాని అనువాదం కోసం చదవటం మొదలు పెడితే అద్భుతం అని పించింది .రెట్టించిన ఉత్సాహం తో రాసుకుంటూ వెళ్ళిపోయాను ‘’అన్నారు .’’మరి ఈ కాలానికి సంస్క్రుతానువాదం పనికొస్తుందా ?’’అని అడిగా .’’అది కాలం నిర్ణయిస్తుంది .మన ప్రయత్నం మనం చేయాలి ‘’అని చెప్పారు ‘’.అందులోని ఏ పాత్రలు మీకు నచ్చాయి ?అని ప్రశ్నిస్తే ‘’మంగమ్మా ,భర్త లు బాగా నచ్చిన పాత్రలు.కారణం జవం జీవం ఉన్నపాత్రలు కనుక  ‘’అని ఠకీమని చెప్పారు .’’అందరికి ధర్మారావు అరుంధతి నచ్చుతారు కదా “’అన్నాను .’’వారివిషయం ఏమోకాని ధర్మా రావు విశ్వనాధ వారి ‘’టైలర్ మేడ్ షర్ట్ ‘’(ఈ మాట ఆమె అనలేదు కాని ఆమె భావానికి నేను పెట్టిన పేరు మాత్రమె )అని పిస్తాడు నాకు .మొదటి అరుంధతి అభిమాన పాత్ర .రెండో అరుంధతి నచ్చలేదు ‘’అన్నారు .’’అనువాదానికి న్యాయం చేశారని అనుకొంటారా’’ ?అనగానే ‘’నూటికి నూరు శాత౦ న్యాయం చేశాననే సంతృప్తి, సంతోషం నాకున్నాయి .’’అని ధీమాగా అన్నారు . ‘’నవల ముద్రణ ఎందుకు చేయలేకపోయారు “”?అని అడిగా ‘’నేను వాలంటరీ రిటైర్మెంట్ తీసుకోవటం ,అమెరికాలో ఎక్కువ కాలం ఉంటూ ఉండటం డి .టి .పి. చేసిన కాగితాలలో తప్పులు సరి చేయటానికి సంస్కృతం తెలిసిన వారు దొరకక పోవటమే ముఖ్య కారణాలు .2010 లోముద్రణకు ఇస్తే ఇ౦తవరకుఅది పూర్తి కాలేదు ‘’అని కొంత నిర్వేదంగా అన్నారు .నేను ఆమెకు చెప్పలేదుకాని సద్గురు శివానంద చారిటబుల్ ట్రస్ట్ వారికి కాని వారణాసి లోని సంస్కృత విద్యా సంస్థాన్ వారికి కాని ఇచ్చి ఉంటె ఎప్పుడో సంస్కృత వేయిపడగలు వెలుగు చూసి ఉండేదేమో అని పించింది .ఏమైనా’’ స్త్రీ సాహసం ‘’గా ప్రభావతీ దేవి గారు తెలుగు వారంతా గర్వపడే గొప్పపని గా’’ సహస్ర ఫణాః’’నుతెలుగువారికి అందించి ధన్యులయ్యారు .

2-‘’కృతో వా మానుష్యం ‘’.(మానవత్వం  ఎక్కడ ?’’)

ప్రభావతీ దేవిగారి మరొక సృజన ‘’కృతోవా మానుష్యంఖండకావ్యం . ‘’52 శ్లోకాల ఈ కవిత్వాన్ని నాగర లిపి, తెలుగు లిపిలో నూ ఇచ్చి ఇంగ్లీష్ లోకి ఆమె కుమార్తె శ్రీమతి లలితా సుహాసిని అనువదిస్తే ,శ్రీ ఏలూరి పాటి అనంతరామయ్యగారు తెలుగు అనువాదమూ చేసి మరింత శోభ చేకూర్చారు .ఈ  చతుర్వేణీ సంగమ కవితా ధార మధురం,సుందరం ఆలోచనా స్పందనం .ఇందులో లోకం లోని అన్యాయాలను ఎత్తి చూపి మానుష్యం యెటు పోతోంది అని ప్రశ్నించారు ప్రభావతీ దేవి .ఈ అన్యాయాలలో బ్రిటిష్ వారు చేసినవే కాక సమకాలీన కాలం లో పాకిస్తాన్ ,నేటి క్రికెట్ చేసే అన్యాయాలనూ ఏకరువు పెట్టారు . ఆతంక వాదుల ఆకతాయి తనం బాలబలాత్కారాలు ,గురుకుల విద్యార్దుల వధలు ,జైళ్ళల్లో చావులు ,అయోగ్యుల పదవీ అందలం, మతోన్మాదం రక్తపాతం వంటి సమస్యలలెన్నిటినో  స్పృశించి  తన లోకజ్ఞాత అచాటుకొన్నారు .సోదరులు ఆడపడుచులను ఆదుకోవటం లేదని బాధ పడుతారు .శ్రీ శ్రీకి లోకబాదే తనబాద అయినట్లు దేవిగారికీ అంతే .ఈ కృతిని తమ స్నేహితులు బి .జే .పి .సీనియర్ నాయకులు కేంద్రమంత్రి శ్రీ బండారు దత్తాత్రేయ గారికి అంకిత మిచ్చారు .శిఖరిణీ వృత్తం లో రాసిన ఈ  శ్లోకాలు ఆమె చేతి పెంపుడు నెమలి లా నాట్యమాడాయి ..ఇందులోని కొన్ని సొగసులు చూద్దాం

మొదటి శ్లోకం-‘’ పవిత్రం త్వన్నామ ప్రధమ పదమాభాతి చ విధేః-ద్వితీయం సోపానం భవతి భవతాం దర్శన విధిః

భావద్విస్సల్లాపో నయతి నియతే రంతిమ పదం –క్రుతార్దాం త్వత్ స్నేహే తదియ భగవాన్ చిన్తయతుమాం ‘’

భావం – పవిత్రమైన నీపేరు పవిత్రతకు మొదటి మెట్టు గా  ఉండి,నిన్ను దర్శించటం రెండవ మెట్టు అయింది నీతో సంభాషణ భాగ్యానికి చివరి స్థానానికి చేరుస్తుంది .నన్ను నీ స్నేహం కృతార్దురాలిని చేస్తుంది .కనుక భగవాన్ !నన్ను గురించి ఎప్పడూ నువ్వు ఆలోచిస్తూ ఉండు .

19 వశ్లోకం –‘ఇమే ప్రౌఢా బాలాఃభ్రమర సరణాసక్త మతయః –సరోషాఃనిర్లజ్జాః స్వహిత పర నిస్టాః పరవశాః

అహంకారేణాంధాః స తు కర్తుం చ కుశలాః –పిత్రూన్ నిర్ భర్ త్సైతేసుఖమివ హి జీవంతి తనయాః .

భావం –తాడి చెట్లలాగా ఎదిగి వీదుల వెంట బలాదూర్ తిరుగుతూతమబాగే చూసుకొనే పరాన్నభుక్కులైన ఈ కుర్రాళ్ళకు ముక్కుమీద కోపం సిగ్గు లేనితనం పొగరుతో కళ్ళు మూసుకు పోయి కన్నవారిపై కస్సూ బుస్సు మంటూ సుఖంగానే బతుకు తున్నారు .

24-‘’వర్షేస్మిన్ వృషనామ్నిమూఢ మతయః కార్తీక మాసే చతు-ర్దశ్యా మధ్య తిదౌచ దక్షిణ మహా యానే గురౌ వాసరే

అస్మద్భారతదేశ ముఖ్య నగరే ,ధిల్ల్యాంసభాయాం ప్రగే-సార్ధైకాదశ వాదనేచ సమయే గ్న్యస్త్రాణ్య ముంచన్ శఠాః’’

భావం -13-12-20 01 గురువారం పగలు 11 -30 కి ధిల్లీ పార్లమెంట్ వద్ద మూఢ బుద్ధులైన ఆతంక వాదులు బాంబులు ప్రయోగించారు అని తిదివార నక్షత్రాలతో సహా తెలియ జేశారు  .

27- వ శ్లోకం లో నాటి ప్రధాని వాజ్ పాయ్ పాకిస్తాన్ కు గౌరవ ప్రదమైన మాటలతో యుద్ధాన్ని ఆపే ప్రయత్నం చేస్తే ,ఆ మోసగాళ్ళు భారత సైన్యం పై విరుచుకు పడి నరమేధం సృష్టించారు. మానవత్వం ఎక్కడుంది ఆపపేరైనా ఎక్కడుంది అని ప్రశ్నించారు .

47 వ శ్లోకం –‘’ప్రజా తంత్రే తదపి చ భవెత్సేక్యులరితో –న హిందూ నే సాయీ జిన యవన భేదో న తు పరం

మహాన్త స్సంక్షోభా మత విషయకా రక్త సరితః –కుతో వా మానుష్యం బత తదభిదానం  చ భవతి .

భావం –ప్రజా స్వామ్యమైన మన మతా తీత రాజ్యం లో హిందూ ముస్లిం క్రైస్తవ జైన భేదం లేదు .కానీ మత సంబంధ కొట్లాటలు కాట్లాలకు అంతు  లేదు .రక్తం ఏరులై ప్రవహిస్తోంది .మానవత్వమెక్కడ దాని అడ్రస్ ఎక్కడుంది ?

52-‘’అయం కాంగ్రెస్ నేతా లయగమన రక్తో మునివరః –అయం లంపాకానా౦ ప్రతినిధి రయం సాదు చరితః

హతో రాగ్యా దుస్టైరదివ సమయే లోక పురతః –కుతో వా మానుష్యం బత తదభిధానం చ భవతి

‘’

భావం –కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకుడు ,దైవ భక్తుడు ,లంబాడీ ప్రజల ప్రతినిధి ,ఉత్తమ నడవడిక గలవాడు అయిన రాగ్యా నాయక్ నుపట్టపగలే అంతా చూస్తుండగా దుర్మార్గుల చేతిలో బలై పోయాడు .ఇంకెక్కడి మానవత్వం ?దాని చిరునామా యేడ?

ఏ సమస్యనైనా హాయిగాసులభంగా సుందరం గాశిఖరిణి లో మలిచి వన్నె తెచ్చి ,ఇంత తేలికగా సంస్కృతం లో రాయవచ్చా అని ఆశ్చర్య పరచారు ప్రభావతీ దేవి .ఈ కావ్యం మానవత్వానికి ఎత్తిన విజయ పతాక అని పిస్తుంది .

సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -4-1-17 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -3

నరసాపురం లో ఆయనకు బాపు గారి పురస్కారం అందజేయటం ఆయన చిత్రించిన మంగళం పల్లి బాలమురళీ కృష్ణ చిత్రం మీకోసం

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -3

26-విశ్వనాధ వారి వేయి పడగలను సంస్కృతీకరించిన విదుషీమణి- డా.అయ్యగారి ప్రభావతీ దేవి

ఆకాశం లో సగభాగం అయిన మహిళలు సాధించ రానిది ఏమీ ఉండదు అని నిరూపించిన  తెలుగింటి ఆడపడుచు డా అయ్యగారి ప్రభావతీ దేవి .చురుకైన మేధ,తలిదండ్రుల వారసత్వం ,తీర్చి దిద్దిన గురుదేవులు ,స్వయం కృషి ,పట్టుదల ,సాహసం తనను తానునిరూపించుకోవాలనే మనో నిశ్చయం వలన శ్రీమతి ప్రభావతీ దేవి గారు అనుకున్నవన్నీ సాధించారు . స్వయం సిద్ధ అయిన ఆమె జీవితం స్పూర్తి దాయకం .

దేవీ విలాసం –తాత తండ్రిల వారసత్వం

విద్వాత్కవులు ,పురాణ పరమేష్టి,ఆంద్ర వ్యాసులు ,సంస్క్రుతకళాశాల ప్రిన్సిపాల్ ,డీన్ శ్రీ  ఏలూరిపాటి అనంతరామయ్యగారు శ్రీమతి ప్రభావతీ దేవి గారి గురించి రాసిన ‘’దేవీ విలాసం ‘’వలన ఈమె  దేశభక్తుడు  ,స్వాతంత్రోద్యమం లో జైలుకు వెళ్లి,దానికి సంబంధించిన ఏ విధమైన ప్రతి ఫలం ప్రభుత్వం నుంచి ఆశించని త్యాగ శీలి అయిన శ్రీ  అయ్యగారి సుబ్బారావు గారి కుమార్తె అని , తల్లి శ్రీమతి శ్యామలంబ అని ,తండ్రి  ప్రయాగలో ఒక పుష్కర కాలం ఉండి సంస్కృతం ,హిందీ లలో ప్రావీణ్యం సాధించారని ,తాతగారు కుమార స్వామిగారు చతురాశ్రమ నిష్టా గరిస్టులని,వీరి సన్యాసాశ్రమ నామం ‘’కేశవానంద సరస్వతి ‘’అని స్వగ్రామం తూర్పు గోదావరి జిల్లా కొత్త పేట తాలూకా బండారులంక అని ,తాత ,దండ్రుల సంస్కృత భాషాభిమానం, అభినివేశం ఈమెకు సంక్రమించిందని తెలుస్తోంది .తండ్రికి ఈ కుమార్తెపై ఆ శ్రీదేవి మీద  భక్తి ఉన్నంత వాత్సల్యం ఉండేది ‘.ప్రాణం కన్నా ఎక్కువగా పెంచారు .వారి వ్యక్తిత్వమే ఈదేవిగారికి అబ్బింది  .తండ్రి గొప్ప గణిత శాస్త్రాభిమాని .ఆయన స్వయంగా రూపొందించి గ్రంధస్థం చేసిన ‘’దీరమ్స్ ‘’చాలా ఉన్నాయి  ప్రభావతీ దేవిగారి అన్నగారు శ్రీ భుజంగరావు ఆల్విన్ సంస్థలో ఉద్యోగించి స్వచ్చంద పదవీ విరమణ చేసిన కమ్యూనిస్ట్ అభిమాని .తనకు పదవీ విరమణ సమయం లో కంపెనీ ఇచ్చిన ధనాన్నంతా పార్టీకే సమర్పించి ,సఫిల్ గూడా లో ఉంటున్నత్యాగి .

దేవి విద్యా సోపానం

ప్రభావతీ దేవి 29-6-1955 లో జన్మించారు .  1988 లో ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయం నుంచి  చదివి తెలుగు ఎం.ఏ.పొందారు . 1991 లో  ఇంగ్లీష్ లో ఎం ఏ .ను ప్రైవేట్ గా చదివి సాధించి ,తర్వాత అదే యూని వర్సిటీ ఆర్ట్స్ కాలేజిలో చదివి సంస్కృతం లోనూ ఎం. ఏ .అందుకొన్నారు .’’సంస్కృతాంధ్ర భాగవతాస్టమ స్కంధాను శీలనం ‘’పై ఎం .ఫిల్ పట్టా పొందారు .విద్యాదాహం తీరని దేవి 1996 లో జర్నలిజం కోర్సు చేసి, హైదరాబాద్ తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం లో ‘’జ్యోతిషం ‘’డిప్లొమా తరగతులకు హాజరై జ్యోతిషం నేర్చారు కాని జాతకాలు వేయరు చెప్పరు .హిందీ తమిళ ,ఉర్దూలను అభ్యసించిన వీరు సెంట్రల్ ఇన్ స్టి ట్యూట్ఆఫ్ ఫారిన్ లాంగ్వేజెస్ లో 1998 లోస్పానిష్ భాషలో ప్రిలిమినరి కోర్సు చేశారు .ఆచార్య బూరగడ్డ నరసింహా చార్య వద్ద ఉస్మానియాలో ‘’సంస్కృత వాజ్మాయే నీతి కావ్యాని ‘’అనే విషయం పై పరిశోధన చేసి 2004 లో పి .హెచ్ .డి.పొందారు .

ఉద్యోగ సోపానం

ప్రభావతీ దేవి గారికి నాట్యం వ్రుత్తి కాదు కాని పాఠ శాల వార్షికోత్సవాలలో నాట్యం చేసేవారు .శ్రీ కృష్ణుడు వీరి అభిమాన పాత్ర .కాళిదాసు శకుంతల సంస్కృత నాటక౦ లో శకుంతల పాత్ర ,మరికొన్ని సంస్కృత నాటకాలలో ముఖ్య పాత్రలనూ పోషించారు .ఉపాధ్యాయ వ్రుత్తి పై అభిమానం ఉండటం తో కొంతకాలం రంగా రెడ్డి జిల్లా పరిషత్ హై స్కూల్స్ లో తెలుగు పండితులుగా పని చేసి స్వచ్చందం గా విరమించి , సికందరాబాద్ మెహబూబ్ డిగ్రీ కాలేజి లో సంస్కృతం లెక్చరర్ గా1996 లో చేరి  పని చేస్తూ ,సంస్కృత పరి చర్య చేస్తూ 2007 లో స్వచ్చంద పదవీ విరమణ చేశారు .2010 నుంచి అమెరికాలో ఉంటున్నారు .1988 లో హైదరాబాద్ లో ఆంద్ర సారస్వత పరిషత్ ఆధ్వర్యం లో నేషనల్ ఓరియెంటల్ కాన్ఫ రెన్స్ లో 1-శ్రీ రాయప్రోలు సుబ్బా రావు ‘’అమలిన శృంగార తత్త్వం లోని ఔచిత్యం 2-సంస్కృత వాజ్మాయే ప్రహేళిక ‘’అనే రెండు పరిశోధన పత్రాలను సమర్పించారు ..1988 లో తిరుపతి లో జరిగిన విశ్వ హిందూపరిషత్ ధర్మ సమ్మేళనం లో ‘’హిందూ ధర్మ ఇన్ సాంస్క్రిట్ లాంగ్వేజ్ ‘’పేపర్ ను,2002మార్చి  లో వారణాసి లో జరిగిన అఖిల భారత సంస్కృత సమ్మేళనం లో ‘’వైదిక ,లౌకిక సాహిత్య కరణా దృస్టౌ నారి ‘’పేపర్ ను సమర్పించారు .

దేవి సామాజిక సేవ

బహుముఖ ప్రజ్ఞాశీలి శ్రీమతి ప్రభావతీదేవి కి విద్యా తృష్ణ తోపాటు సాంఘిక సేవాభిలాష కూడా ఎక్కువే .తండ్రినుంచి సంక్రమించిన స్వతంత్ర దృక్పధం ఆమెను అన్నిరంగాలలో అగ్రేసర స్థానం లో నిలబెట్టింది .తండ్రి కాంగ్రెస్, అన్న కమ్యూనిస్ట్ అయితే దేవి గారు భారతీయ జనతాపార్టీ లో చేరి 1990 నుండి రెండేళ్ళు రంగా రెడ్డి జిల్లా స్త్రీ విభాగం లో అవిరామం గా పనిచేశారు .1993 లో భా జ.పా .కార్య వర్గసభ్యురాలిగా సేవలందించారు .ఆ భావ ధారఉన్న సంస్థలకు తన సేవలను కొనసాగిస్తూనే ఉన్నారు .సఫిల్ గుడా లయన్స్ క్లబ్ చార్టర్ మెంబర్ గా ,ప్రెసిడెంట్ గా ఒక దశాబ్దం పైగాఉండి వివిధ సేవాకార్యక్రమాలను చేబట్టి నిర్వహించారు . బోలారం మహా కాళీ దేవాలయ ధర్మ కర్త్రుత్వసంఘ సభ్యురాలుగా చాలాకాలం ఉన్నారు .స్మార్తం క్షుణ్ణంగా అభ్యసించి కావాలనుకొనే వారికీ పౌరోహిత్యమూ నిర్వహిస్తున్నారు .

వివాహ బంధం

శ్రీ ఏలూరి పాటి వారి ‘’దేవీ విలాసం ‘’వలన ప్రభావతీ దేవిగారుసౌదీ అరేబియాలో ఇంజినీర్ గా పని చేసి ప్రస్తుత౦ అమెరికాలో సివిల్ ఇంజనీర్ గా ప్రముఖ పదవిలో ఉన్న పని  శ్రీ రాచపూడి హర గోపాల శర్మగారిని వివాహమాడి,సుగాత్రీ శర్మ ,లలితా సుహాసినీ అనేకుమార్తెలను ,కళ్యాణ చక్రవర్తి అనే కుమారుని ఆ దంపతులు సంతానంగా పొందారని.అందరకూ వివాహాలు చేసి బాధ్యతలు తీర్చుకున్నారని తెలుస్తోంది .

దేవి వ్యక్తిత్వ వికాసం

బహుముఖీన వ్యక్తిత్వ వైదుష్యాలు పెంచుకొంటూ పిల్లల విద్యాభి వృద్ధికి దోహదపడుతూ ,అన్ని రంగాలో అనుక్షణం ప్రశంసనీయకృషి చేస్తూ తన తన గురు పండితాదులకు   చేసే సేవనిరుపమానం అంటారు అనంత రామయ్యగారు  .ఒక చేతి తో చేసే దాతృత్వం రెండో చేతికి తెలియ కుండా చేసే గుణ సంపన్నురాలు .పాఠ శాల వ వార్షికోత్సవాలకు హాజరవుతూ వారి వికాసానికి దోహద పడుతూ ఆమె చేస్తున్న సేవ ఆమె నిరహంకార వ్యక్తిత్వానికి దర్పణం .ప్రాచీన పద్ధతిలో శాస్త్రాధ్యయనం చేసిన వారంటే ఆమెకు ప్రత్యేక గౌరవం .శ్రీ కేరళ సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి సాహిత్య శాస్త్ర గురువుగా ,శ్రీ రామ స్వామి శాస్త్రి ఘన పాఠి గారు వ్యాకరణ శాస్త్ర గురువుగా ,ఆమె ప్రత్యేకంగా చెప్పుకొని గౌరవిస్తారు .అలాగే ఉస్మానియా లో తన గురువు, మార్గ దర్శి శ్రీ బి నరసింహాచార్య అంటే వల్లమాలిన భక్తీ వినయం ప్రదర్శిస్తారు .ఆమె ఆరాధ్యదైవం శ్రీ లలితా పరా భట్టారిక ను అనునిత్యం పూజింఛి సహస్రనామ పారాయణ చేయనిదే ప్రభావతీ దేవిగారు ఆహారం స్వీకరించరు .పారాయణ సమయం లో ఎవ్వరితోనూ మాట్లాడని దీక్ష ఆమెది దేవి ముందు చేసిన ప్రతిజ్ఞ అతిక్రమించదు .ప్రతి ఏడాది ఆమె నిర్వహించే చండీ హోమం రుద్రాభిషేకం చూసి తీరవలసి౦దేకాని మాటలతో  వర్ణించేది కాదంటారు ఏలూరి పాటి వారు .’’ఒకరు చెప్పింది చేయదు తనకు తోచింది చేయక మానదు .వట్టి ‘’చండిక ‘’‘’అంటారాయన .ఆపదలలో ఉన్న వారిని ఆడుకోవటానికి ఎంత దూరమైనా వెడుతుంది ఎంత ఖర్చైనా పెడుతుంది .సామాన్యులకు ఆమె మాట సుగ్రీవాజ్న .గుణ గ్రాహిణి,ఏక సంథ గ్రాహిణి .సంస్కృత సాహిత్య శాస్త్రం లో రసవంతాలైన శ్లోకాలెన్నో ఆమె జుహ్వాగ్రం పై నర్తిస్తాయి .ఆకాశవాణి కేంద్రం లో అమరవాణి కార్యక్రమాలలో ఆమె చేసిన ప్రసంగాలు ,స్వీయ కవితలు సమ్మోహనాలు, చిరస్మరణీయాలు అంటారు అనంతరామయ్యగారు .హైదరాబాద్ దూర దర్శిని లో ప్రసారమైన ‘’పద్యాల తో’’రణం’’కార్యక్రమం లో మూడు సార్లు ఆమె స్థాన నిర్ణేతగా వ్యవహరించి సమర్ధత చాటారు .అదే సంస్థ లో ఎర్రా ప్రగడ కవిత్వం పై ముఖా ముఖి కార్యక్రమం లోనూ పాల్గొన్నారు . ఒక ఓరియెంటల్ కార్యక్రమం లో ‘’అమలిన శృంగారం ‘’వాదాన్ని ఆక్షేపించి వచ్చిన ప్రతివాదాన్నీ ఎదుర్కొని సమాధానం చెప్పి నెగ్గిన తీరు మర్చి పోలేనిదంటారు శ్రీ  ఏలూరి పాటి .నల్లకుంట శంకర మఠం మొదలైన దేవతా స్థానాలలో ‘’దేవీ భాగవత సప్త శతి ‘’,మొదలైన ఆధ్యాత్మిక గ్రంధాలలోని పరమాద్భుత విశేషాలను వివరిస్తూ చేసిన ప్రసంగాలు స్తవనీయాలు ‘.పురుషాధిక్యాన్ని ధిక్కరించే తత్త్వం శ్రీ దేవిగారిది .శ్రీ మాడుగుల నాగ ఫణి శర్మ ,శ్రీ గరికపాటి నరసింహారావు శ్రీ రాళ్ళ బండి కవితా ప్రసాద్ లవంటి లబ్ధ ప్రతిష్టులైన అవధానుల  తెలుగు సంస్కృత కవి  సమ్మేళనాలలో  పృచ్చకులుగా వ్యవహరించారు .శ్రీమతి ప్రభావతీ దేవిగారికి శ్రీ పుష్పగిరి పీఠాదిపతుల అమోఘ ఆశీస్సులున్నాయి.

రచనా ప్రభావతీయం

అభిజ్ఞాన శాకుంతలం పై సమీక్ష రాశారు .ఆంద్ర భూమి దినపత్రికలో 2001 -2002 కాలం లో శ్రీకృష్ణ కర్ణామృతం ‘’ధారావాహిక గా ప్రభావతీదేవి గారు రచించారు.1987 లో ‘’శ్రీ బోలారం మహా కాళీ సుప్రభాతం 2-2001 లో ‘’కుతోవా మానుష్యం ‘’?(మానవత్వం ఎక్కడ )3-2004 లో శశిరేఖా విజయం అనే నాటకం  4-బాలికా పంచాశికా 5కవి సామ్రాట్ విశ్వనాధ సత్యనారాయణ గారి ‘’వేయి పడగలు ‘’నవల ను సంస్కృతం లోకి ‘’సహస్ర ఫణాః’’పేరుతొ అనువదించారు .దీని వ్రాత ప్రతి ఆవిష్కరి౦పబడింది .పుస్తక రూపం లో ఇంకా వెలువడలేదు .6 ‘గురు ధిక్కారం –శిష్య వాత్సల్యం’’ కూడా ముద్రణ పొందాలి .

దేవీ పురస్కార వైభవం

ప్రభావతీ దేవిగారి ప్రతిభకు తగిన పురస్కారాలు లభించాయి .1977 లో ‘’మధుర కవయిత్రి ‘’బిరుదును కంటోన్ మెంట్ టీచర్స్ యూనియన్ ప్రదానం చేసింది .1987 లో ‘’భారతీ ప్రభ ‘’బిరుదునిచ్చి ‘’సువర్ణ కంకణం ‘’బహూకరించి బోలారం మహా కాళి దేవాలయం సత్కరించింది .2003 లో ‘’గీర్వాణ భాషా సుభాషా ‘’నవ్య కళాసాగర్ సాహిత్య సంస్థ ప్రసిద్ధరచయిత శ్రీ పోతుకూచి సాంబశివరావు ,చేత సువర్ణ కంకణం ను రైల్వే మంత్రి శ్రీ బండారు దత్తాత్రేయ గారి చేతుల మీదుగా అంద జేసింది

ఆధారం –1-శ్రీమతి ప్రభావతీ దేవి గారి సంస్కృత రచన ‘’కుతోవా మానుష్యం ‘’లో శ్రీఏలూరి పాటి అనంత రామయ్య గారి వ్యాసం ‘’దేవీ విలాసం ‘’.

2-డా.బి నరసింహా చార్య గారిని నాకు ఫోన్ లో పరిచయం చేసిన వారు మా శ్రీ మైనేని గోపాల కృష్ణ గారు(అమెరికా ) .ఆచార్యులగారు తమ పుస్తకాలను నాకు పంపారు .వారితో సంభాషించేటప్పుడు వారు శ్రీమతి అయ్యగారి ప్రభావతీ దేవి గారి వైదుష్యాన్ని ఆమె వేయి పడగలు ను సంస్కృతం లో కి అనువదించటాన్ని,ఆమెఅద్భత కవితా సామర్ధ్యాన్ని  తెలియజేసి ఆమె పై కూడా 3 వ గీర్వాణం లో నన్నుతప్పక  రాయమని ప్రోత్సహింఛి ఆమె ఫోన్ నంబర్ ఇచ్చారు .వారితో సంభాషించాను .ఆమె వ్యక్తిత్వం నచ్చింది .ఫోన్ లోనే ఇంటర్వ్యు చేశాను .కొన్ని వివరాలు చెప్పారు .శ్రీ ఏలూరి పాటివారు విపులంగా తనను గురించి రాశారని ఆ పుస్తకం తనవద్ద ప్రస్తుతం లేదని చెప్పారు .ఆమె మెయిల్ అడ్రస్ కు సరసభారతి టపాలు పంపుతున్నాను .రెండవ గీర్వాణం ,మాణిక్యాలు ,సీతారామయ్య, దైవ చిత్తం ,మా అన్నయ్య పుస్తకాలు పోస్ట్ లో పంపాను డిసెంబర్ 26  న హైదరాబాద్ వెళ్ళినప్పుడు ఆమె తనకు పుస్తకాలు అందాయని మెయిల్ రాశారు .సమాధానం గామేము హైదరాబాద్ లో నాచారం దగ్గర మల్లాపూర్ లో ఉన్నామని రాశాను .వెంటనే మమ్మల్ని మాకు దగ్గరలోనే ఉన్న మెట్టుగూడాలోని తమ అపార్ట్ మెంట్  కు రమ్మని ఆహ్వానించారు .సరేనని వెళ్లాం .గీర్వాణం మొదటిభాగం కూడా అప్పుడు వారికి అందజేశాను .అప్పుడు ఆమె రచనలు మూడు పుస్తకాలు ఇచ్చారు . నేను ఆమెను ఇంటర్వ్యు కూడా చేశాను. అన్నిటికీ చక్కని సంతృప్తికర సమాధానాలు చెప్పారు తమ పౌరోహిత్య పాటవాన్ని సెల్ ద్వారా రికార్డ్ చేసింది వినిపించారు . ఇవన్నీ కూడా ఈ రచనకు ఆధారాలే .దీనికి కంతటికీ కారణ భూతులైన  శ్రీ మైనేని శ్రీ నరసింహా చార్య శ్రీమతి ప్రభావతీ దేవి గార్లకు కృతజ్ఞతలు .

డా .శ్రీమతి అయ్యగారి ప్రభావతీ దేవి గారి గీర్వాణ కవితా వైదుష్యాన్ని తరువాత తెలుసుకొందాం .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -3-1-17 –ఆదివారం

2-1-17 సోమవారం సాయంత్రం విజయవాడ పుస్తక మహోత్సవం లో మంగళం పల్లి బాలమురళీ కృష్ణ సంస్మరణ సభ -అతిధులు సర్వశ్రీ అన్నవరపు రామస్వామి గొల్లపూడి మారుతీ రావు ,ఈల శివ ప్రసాద్ ,మల్లాది సూరిబాబు ,డి.వి మోహన కృష్ణ భూసారం వెంకటేశ్వర రావు

5 3 ఏళ్ళ క్రితం 1963 ల్లో నేను మోపిదేవి హైస్కూల్ లో సైన్స్ మాస్టర్ గా సర్వీస్ ప్రారంభించినపుడు నా మొదటి బాచ్ ఎస్ ఎస్ ఎల్ సి విద్యార్థిని,తర్వాత బందరులో హెడ్ మిస్ట్రెస్ గా చేసి రిటైర్ అయి ,కృష్ణా జిల్లా హెడ్ మ్మాస్టర్స్ అసోసియేషన్ కు మా ప్రోద్బలం తో ప్రెసిడెంట్ గాపని చేసిన శ్రీ మతి కొల్లి భారతి ఆత్మీయం గా తన కుమారుని వివాహంకానూరు ధనేకుల కళ్యాణ మండపం లో 21-12-16 బుధవారం రాత్రి జరుగుతుంది రమ్మని గౌరవంగా ఆహ్వానించగా వెళ్లి ,ఆమెకు సరసభారతి పుస్తకాలు జ్ఞాపిక అందజేసిన చిత్రాలు .ఇందులో శ్రీ ఆదినారాయణ ,విశ్వం సుగుణకుమారి ,శర్మ రాజు మొదలైన రిటైర్డ్ హెడ్ మాస్టర్లు కూడా ఉన్నారు -దుర్గా ప్రసాద్

మాపెద్ద మేనల్లుడు ఛి వేలూరి అశోక్ షష్ఠి పూర్తి మహోత్సవం హైదరాబాద్ లోయర్ టాంక్ బండ్ ఫంక్షన్ హాల్ లో 30-12-16 శుక్రవారం ఉదయం జరిగిన సందర్భంగా చిత్రమాలిక

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

24-యంత్ర చింతామణి రచయిత-దామోదర భట్ట (19 శతాబ్ది ఉత్తరార్ధం )

16 వ శతాబ్ది ఉత్తరార్ధం లో జీవించిన సంస్కృత విద్వాంసుడు దామోదర భట్టు ‘’యంత్ర చింతామణి ‘’లేక ‘’కల్ప చింతామణి ‘’అనే గ్రంధాన్ని రాశాడు ఇది పూర్తిగా ‘’అభిచార ‘’పద్ధతులను తెలియ జేస్తుంది ఈ గ్రంధం ఆధారంగానే ప్రాంతీయ భాషలలో దానికి సంబంధిన పుస్తకాలు ప్రచురితమయ్యాయి .ఈ గ్రంధాన్ని మొట్టమొదటి సారిగా అధ్యయనం చేసి ,1939లో ఫ్రెంచ్ భాష లోకి అనువదించినవాడు జీన్ మార్కేస్ రివేర్రీ ‘.ఇటీవలికాలం లో హన్స్ జార్జ్ టూర్స్టిగ్ దీనిపై విపులమైన వ్యాఖ్యానం రాశాడు .గుడున్ బూహేన్మాన్ ఈ గ్రంధాన్ని సంక్షిప్తం చేసి ‘’యంత్రాస్ అండ్ మండలాస్ ‘’పేరిట ప్రచురించింది .

25-స్వామి దయానంద సరస్వతి గురువు –విరజానంద  దండీశ (1777 -1868)

పంజాబ్ లోని జలంధర్ దగ్గరున్న కర్తార్ పూర్ లో 1778 లో మొహియాల్ వంశం లో విరజానంద జన్మించాడు .చిన్నప్పుడే 5 వ ఏట మసూచిక౦  వచ్చి కంటి చూపు పోయింది .ప్రాధమిక సంస్కృత పాఠాలు నేర్పిన తండ్రి చనిపోయాడు .ఆదుకోవాల్సిన అన్నా వదిన ల దాష్టీకం భరించలేక ఇంటి నుండి వెళ్లి పోయాడు .దేశాటనం చేస్తూ హృషీకేష్ చేరి అక్కడే తపస్సు ధ్యానం తో గడిపాడు .దైవ ఘటన వలన విరజానంద హరిద్వార్ చేరాడు .అక్కడ పూర్ణ నాద్ అనే యోగి,సంస్కృత పండితుడు  విరజానంద్ కు సన్యాసం ఇచ్చి ,సంస్కృత వ్యాకరణం బోధించి ,ఆర్ష సంప్రదాయాన్ని బాగా వంట పట్టించి ,హిందూత్వాన్ని బలంగా హృదయం లో నాటాడు .అన్ని సంస్కృత సాహిత్య  శాఖలలో ఆరి తేరి కొంతకాలం విద్యా బోధనా చేశాడు విరజానంద .

విద్యలకు కాణాచి అయిన కాశీ చేరి 10 ఏళ్ళు గడిపి మీమాంస ,ఆయుర్వేద ,వేదాలను క్షుణ్ణంగా అభ్యసింఛి గొప్ప విద్వాంసుడై కాశీ లోని విద్వాంసులలో ముఖ్యుడయ్యాడు . గయ కు వెళ్లి ఉపనిషత్తులపై సాధికారత సాధించి ,కలకత్తా వచ్చి దేశం లోనే ప్రముఖ సంస్కృత విద్వాంసుడనే ఖ్యాతి పొందాడు .తనకున్న సంస్కృత వ్యాకరణ సాహిత్య పాండిత్యం తో మంత్రముగ్ధమైన స్వర౦ తో    సమ్మోహపరచాడు . నగరం లో నుంచి బయటపడి గంగానది ఒడ్డున గడియా  ఘాట్ వద్ద నివాసమేర్పరచుకొని ఉండగా ఆల్వార్ మహా రాజు విరజానంద్ ను దర్శించి ,ప్రభావానికి లోనై ,ఆహ్వానించగా ఆల్వార్ వెళ్లి ఆస్థానం లో ఉండి ,రాజు కోరికపై ‘’శబ్ద బోధ ‘’రాశాడు దీని వ్రాత ప్రతి ఆల్వార్ లైబ్రరీలో భద్రపరచబడి ఇప్పటికీ అతి విలువైనది గా పరిగణింప బడుతోంది .ఆల్వార్ నుండి సోరోన్ ,అక్కడి నుంచి మధురకు విరజానంద చేరుకొన్నాడు.

మధుర లో ఒకపాఠ శాల స్థాపించి నడిపాడు .దేశం లోని పలు ప్రాంతాలనుండి విద్యార్ధులు వచ్చి చేరి చదువుకున్నారు .ఈ సంస్థ నిర్వహణ రాజుల విరాళాలతో నిర్వహించబడింది .అదే సమయం లో సరైన గురువుకోసం దయానంద సరస్వతి దేశమంతటా అన్వేషిస్తూ మధుర చేరాడు .అక్కడ పూర్ణ శర్మ  స్వామి అనే యోగి వలన తగిన గురువు విరజానంద ఒక్కడే అని తెలుసుకొన్నాడు 1860  లో మధురలో విరజానంద ను దర్శించాడు .విద్య పరమార్ధం ఏమిటి అని విరజానంద దయానందను అడిగి ,ఆయన ‘’కౌముది ‘’సారస్వత ‘’అనే రెండు ప్రముఖ వ్యాకరణ గ్రంధాలు ఆపోసన పట్టాడని తెలుసుకొని ఆరెండిటిని  యమునా నదిలో విసిరేసి తనదగ్గరకు రమ్మన్నాడు విరజానంద .

విరజానంద నే గురువుగా భావించి ఆయన చెప్పినట్లే చేసి కాళ్ళపై పడ్డాడు దయానంద .  అంధుడైనా విరజానంద విద్యా బోధన చాలా క్రమ శిక్షణతో నడిచేది .శిష్యుల అనుమానాలను పుస్తకం లేకుండానే తీర్చగల సర్వ సమర్ధుడు విరజానంద గురువు .దయానంద ను తీర్చి దిద్ది తనంతటి వాడిని చేశాడు .విరజానంద  దయానంద  ను హిందూమత పునరుద్ధరణ మే తన గురు దక్షిణగా కోరాడు .ఆర్ష ,వేద సాహిత్య వ్యాప్తికి  అంకిత మవమని శిష్యుని ఆదేశించాడు .గుర్వాజ్నను శిరసావహించి దయానంద మహర్షి వేద ఆర్ష సాహిత్య వ్యాప్తి చేస్తూ హిందూమతాన్ని పునరుద్ధరించటానికి జీవితం ధార పోశాడు .విరజానంద 90 వ ఏట 14-9-1868 న మహా సమాధి చెందాడు .గురువు మరణానికి  స్పందిస్తూ శిష్యుడు స్వామి దయానంద ‘’ఇవాళ వేద వ్యాకరణ తేజో భానుడు అస్తమించాడు ‘’అన్నాడు .కేంద్ర ప్రభుత్వం 14-9-1971 న విరజానంద స్మారక పోస్టల్ స్టాంప్  విడుదల చేసి గౌరవించింది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -2-1-17 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

23-కవి కళానిధి దేవర్షి శ్రీ కృష్ణ భట్ (1675-1761 )

18 వ శతాబ్దపు జైపూర్ రాజు రెండవ సవాయ్ జైసింగ్ కు సమకాలికుడైన శ్రీ కృష్ణ భట్ కవి ,సంస్కృత పండితుడు చరిత్రకారుడు వ్యాకరణ వేత్త .బుండీ,జైపూర్ రాజాస్థానాలలో సంస్కృతం వ్రజ భాషలకు విశేష ప్రాచుర్యం కలిగించినవాడు .ఆంద్ర ప్రదేశ్ లో వెలనాటి కుటుంబం కు చెందిన వీరు 15 వశతాబ్దిలో ఉత్తరదేశాలకు వలస వెళ్లి అక్కడే రాజాస్థానాలలో  స్థిరపడ్డారు . తండ్రి లక్ష్మణ భట్టు .

తెలంగాణా నుంచి జైపూర్ కు

జైపూర్ రాజు రెండవ సవాయ్ జైసి౦గ్ (1688-1743 )సాహితీ సమరాంగణ సార్వ భౌముడు .ఆయన రాజ్య పాలనలో దేశం లోని సంస్కృత విద్వాంసులను కవి గాయక నర్తకులను శిల్ప చిత్రకారులకు తన ఆస్థానానికి సగౌరవంగా ఆహ్వానించి ఆస్థాన విద్వాంసులుగా నియమించాడు .అలా వచ్చినవారిలో మనకవి  దేవర్షి శ్రీ కృష్ణ  భట్టు ఉన్నాడు.మహారాజు 1716 లో చేసిన అశ్వమేధ యాగానికి ,1734 లో నిర్వహించిన వాజపేయానికి  జైపూర్ నగర నిర్మాణానికి మనకవి సాక్షీభూతుడు .కృష్ణ భట్టు రాసిన ‘’ఈశ్వర విలాసం ‘’మహాకావ్యం జైసి౦గ్ మహారాజు ఆతనికుమారుడు ఈశ్వర సింగ్ ల రాజ్యపాలనా చరిత్ర ను వర్ణించిన దే.

హరి హర భట్టు రాసిన ‘’కుల ప్రబంధం ‘’లో తెలంగాణాకు చెందిన భట్టు వంశీయుల మొదటి తరం వారు అక్కడినుంచి ఇక్కడికి వచ్చి చేరారో తెలియ జేస్తుంది .శ్రీ శంకరాచార్య ,శ్రీ వల్లభాచార్య లవంటి గురువుల శిష్యులై, వారి దేశాటనం లో భాగస్వాములై వీరు ఉత్తర భారతానికి  చేరారట .వీరి ప్రతిభా పాండిత్యాలకు రాజులు అబ్బురపడి తమ సంస్థానాలలో గౌరవ స్థానాలు అందజేశారట .వీరిలో రాజ గురువులైనవారు ఆస్థాన కవులు ఆస్థానపండితులు ఆస్థాన విద్వాంసులు  అయిన వారెందరో ఉన్నారట .కాశీ లాంటి పట్టణాలలో  విద్యాభ్యాసం  కోసం వచ్చిన వారి సామర్ధ్యాన్ని గుర్తించి  రాజాస్థానాలకు  ఆహ్వానించి ఉన్నత స్థానాలను రాజులు కల్పించారట .క్రమంగా వీరు తమ తెలుగును మర్చిపోయి హిందీ లేక తాము ఉన్న ప్రాంత భాషకు అలవాటు పడిపోయారని కుల ప్రబంధం తెలియ జేస్తోంది .

ఇలా వచ్చినవారిలో తెలంగాణాలోని దేవర కొండకు చెందిన బావాజీ దీక్షిత కుటుంబం వల్లభాచార్యుల వారి తో 15వశతాబ్దిలొ ఉత్తర భారత దేశానికి చేరింది .ఆనాటి విద్యా కేంద్రాలైన కాశీ  ,ప్రయాగలలో దీక్షితులు విద్య నేర్చి స్థిరపడ్డాడు .సంతానమూ ఇక్కడే ఉండి పోయింది ..అప్పుడు ఈ రెండుప్రాంతాలూ మధ్య ప్రదేశ్ కు చెందిన రేవా సంస్థానం లోనే ఉండేవి .దీనికి ప్రయాగ సరిహద్దు.బావాజీ దీక్షితుల మనవడు మండన దీక్షితుల ప్రతిభా వికాసాలను గుర్తించిన రాజు గోపాల్సింగ్ తన  రాజగురువు గా  రేవా సంస్థానానికి ఆహ్వానించి ‘’దివ్రికీయ ‘’ గ్రామాన్ని రాసిచ్చి గౌరవించాడు .ఈ గ్రామం పేరు ఆంద్ర ప్రదేశ్ లోని వారి గ్రామం పేరు దేవరకొండను జ్ఞాపకం చేసేదిగా పెట్టుకొనగా  క్రమంగా ఇంటిపేరు ‘’దేవర్షి ‘’అయింది .ఈ వంశం లోనే కవి కళానిధి దేవర్షి శ్రీ కృష్ణ భట్టుకవి జన్మించాడు 1755 -1809 వరకు రేవాను పాలించిన అజిత్ సింగ్ అనే బాంధవ్ నరేష్ పాలనలో ఈ కుటుంబం ఉన్నది .

బుండీ సంస్థానం లో గౌరవ స్థానం .

రేవా ,బుండీ రాజులు పరస్పరం వియ్యం అందుకోవటం వలన రెండు రాజ్యాలు మరింత సన్నిహితమయ్యాయి .భుండీ రాజులూ కవి పండితాభి మానులు అందువలన కవిపండితులు రేవా నుంచి బుండీ కి  ఆహ్వానించి తమ ఆస్థానం లో గౌరవ స్థానాలలో నియమించి గౌరవించారు .అలా కవికళానిది దేవర్షి శ్రీ కృష్ణ భట్టు1696-1735 కాలం లో బు౦డీని పాలించిన రాజా బుద్ సింగ్  ఆస్థాన పురోహితుడై రాజుకు  అత్యంత  సన్నిహితుడైనాడు ..

వేద వేదా౦గ పురాణ ,ఉపనిషత్ వ్యాకరణ సంగీతాలలో అసమాన ప్రాభావమున్న క్రష్ణభట్టు కు బుండీ రాజ్యం లో ప్రజలలకు అత్యంత గౌరవాభిమానాలు౦డేవి .వీటితోపాటు కవిత్వం లోనూ అపార ప్రతిభ ఉన్నందున సంస్కృత , ప్రాకృత, వ్రజ భాష లలో గొప్ప కావ్యాలు రచించాడు .మహా వక్త కూడా అయిన క్రష్ణభట్టు  వాక్ ప్రవాహానికి జనం ముగ్దులయ్యేవారు .ఆయన రచించిన ‘’అలంకార కళానిధి ‘’,’’శృంగార రసమాధురి ‘’,విదగ్ధ రస మంజరి ‘’,మంచి ఖ్యాతిని ఆర్జించాయి .

బుండీ నుండి జైపూర్ కు

కృష్ణ భట్ట కవి  అసాధారణ ప్రతిభకు ముగ్ధుడైన బు౦డీ రాజు బుద్ సింగ్ బావగారు అంబర్ అంటే జైపూర్ మహారాజు రెండవ జైసింగ్ బావగారిని ఒప్పించి  భట్టు అంగీకారం తో కవి కళానిధి దేవర్షి కృష్ణ భట్టు ను సర్వ లాంచనాలతో తన జైపూర్ సంస్థానానికి సగౌరవంగా  ‘’రాజ పురోహితుని’’గా  ఆహ్వానించి గురు గౌరవం కలిగించాడు .ఈ విషయాలన్నీ అనేక చారిత్రిక గ్రంధాలలో ఉల్లేఖించ బడి ఉన్నాయి -‘’బుండీ పతి బుధ సింహ సౌరి ల్యే ముఖ సౌరి యాచి ‘’అంటే జై సింగ్ బుండీ బుద్ సింగ్ నుస్వయంగా ముఖతా వేడుకొని శ్రీకృష్ణ భట్ ను అంబర్  పేట్ అంటే జైపూర్ కు తీసుకొని వెళ్ళాడు ‘’అని ఒక డాక్యుమెంట్ ఉన్నది .

కృష్ణ భట్టు ‘’ఉత్తర భారతీయ ఆంద్ర తెలగాణ్య  భట్టు వంశ వృక్షం ‘’ గ్రంధం లో తమ భట్టు వంశం వారు ఆంధ్రనుండి  ఉత్తరభారతానికి వలస వెళ్ళిన వివరాలు వర్ణించి చరిత్ర తెలియ జేశాడు .ఇందులోనే’’ వెలనాడు తెలంగాణా బ్రాహ్మణ వంశం ఉత్తర భారత౦ చేరిన వైనమూ ఉన్నాది .భట్టుకుటుంబం  లో ద్వారకానాద భట్టు ,జగదీశ్ భట్టు, వాసుదేవ భట్టు మండన భట్టు, దేవర్షి రమణయ్య శాస్త్రి ,భట్ట మధురానాద శాస్త్రి , ,దేవర్షికాలనాద శాస్త్రి వంటి సంస్కృత కవి దిగ్గజాలవంటి వారెందరో ఉన్నారు .

రామ రాస కావ్యం

క్రష్ణ భట్టు ప్రతిభా సామర్ధ్యాలకు మెచ్చిన జైసింగ్ మహా రాజు ‘’కవికళానిది ‘’రామ రాసా చార్య ‘’అనే ఉత్తమ బిరుదులూ ప్రదానం చేసి సన్మానించాడు .రామ రాసాచార్య బిరుదు నివ్వటం వెనుక ఆసక్తికరమైన ఒక చిన్న కద ఉంది .ఒక రోజు రాజా జైసింగ్ రాజదర్బారులో అకస్మాత్తుగా ‘’శ్రీ కృష్ణ రాస లీలలు ‘’లాగా ‘’శ్రీరామ రాస లీలలు ‘’గ్రంధం ఉందా ?అని అడిగాడు .సభ అవాక్కైంది.ఎవరూ చెప్పలేక పోయారు .సభలో కృష్ణ భట్టూ ఉన్నాడు .అప్పుడు భట్టు లేచి ‘’కాశీలో ‘’రామ రాసలీలలు ‘’పుస్తకం ఉందని చెప్పాడు .రెండు నెలలలోగా ఆపుస్తకాన్ని సంపాదించి తనకు చూపించమని రాజు ఆనతిచ్చాడు .కృష్ణ భట్టు ఇంటికి వచ్చి దానిపైనే ఆలోచించటం ప్రారంభించాడు .అలాంటి పుస్తకం లేదని తెలుసు .కాని సభలో ఉందని తానే చెప్పాడు ఎలా ?ఇక తానే రెండు నెలల గడువులోపల రాసి పూర్తి  చేసి ,రాజు కు చూపించాలనే నిర్ణయానికి వచ్చాడు .అంతే ‘’రామ రాస ‘’కావ్యాన్ని వ్రజభాషలో రామాయణం లాగా రాయటం ప్రారంభింఛి గడువులోపల పూర్తి చేసి సభలో జైసింగ్ మహా రాజుకు సమర్పించాడు .పరమానంద భరితుడైన మహా రాజు భట్టును విశేష ధనకనక వస్తువాహనాలతో సత్కరించి ‘’రామ రాసాచార్య ‘’అనే బిరుదు ప్రదానం చేశాడు .

కృష్ణ భట్ట కవితా గీర్వాణం

కవి కళానిధి కృష్ణ భట్టు –ఈశ్వర విలాస మహాకావ్యం ‘’,వ్రజభాషలో అలంకార కళానిధి ,సుందరీస్ట వరద ,పద్య ముక్తావళి ,వ్రుత్తి ముక్తావళి ,జాజౌ యుద్ధ ,రామ చంద్రోదయ ,వ్రజ భాష లో  శృంగార రరసమాధురి,వృత్త చంద్రిక ,వేదాంత పంచదశి ,సంభర యుద్ధ ,రామ రాస  ,జయసింహ గుణ సరిత  ,విదగ్ధ మాధురి ,టీకా ఉపనిషత్ ,నఖ శిఖ వర్ణన,బహుదుర విజయ , రామగీతం,దుర్గా భక్తి తరంగిణిమొదలైనవి రచించాడు .రామకృష్ణ భట్టు 1761 లో 86 వ ఏట శ్రీ రామ ,శ్రీ కృష్ణ విలాసానికి శాశ్వతంగా వెళ్లి పోయాడు .

సశేషం

2017   నూతన ఆంగ్ల సంవత్సర శుభా కాంక్షలతో

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -1-1-20 17 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణం -2 పై డా.టి .రంగస్వామి గారి స్పందన

సాహితీ బంధువులకు 2017 నూతన ఆంగ్ల సాంవత్సర శుభా కాంక్షలు -దుర్గా ప్రసాద్

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-3

22-ప్రస్థాన త్రయం పై సంస్కృత భాష్యం రాసిన –భద్రేశ్ దాస్ స్వామి

స్వామి మేధో సర్వస్వం (మాగ్నం ఓపస్ )

సంస్కృత మహా విద్వాంసుడు ,’’బోచసన్వాసి అక్షర పురుషోత్తమ స్వామి నారాయణ్ సంస్థ’’(B.A P.S)యోగిపుంగవుడు భద్రేశ్ దాస్ స్వామి .భగవద్గీత బ్ర,హ్మ సూత్రాలు ,ఉపనిష త్తులు  అనే ప్రస్థాన త్రయం పై 5 భాగాల స్వామి నారాయణ భాష్యాన్ని సంస్కృతం లో రచించిన మహాను భావుడు .అక్షర పురుషోత్తమ వేదాంతాన్ని వ్యాప్తి చేసినవాడు .అక్షర బ్రహ్మ ,పరబ్రహ్మ ,మోక్ష ,భక్తి,ఉపాసనా మార్గాలను విస్తృతంగా ఇందులో చర్చించి మార్గ దర్శనం చేశాడు .శంకర ,రామానుజ ,మధ్వాచార్య సంప్రదాయాలను అనుసరించి  విస్తృతంగా ‘’ప్రస్థాన త్రయం ‘’పై రాసిన మొట్టమొదటి సమగ్ర సంస్కృత వ్యాఖ్యానం ఇది .

విద్యా ఉద్యోగ ప్రస్థానం

సంస్కృతం ,షట్దర్శనాలలో ఎం.ఎ .డిగ్రీని బెనారస్ సంపూర్ణానంద్ సంస్కృత యూని వర్సిటి భారతీయ విద్యాభవన్ ల నుండి 1996 లో పొంది ,కర్నాటక యూని వర్సిటి నుండి భగవద్గీత పై దిసీస్ రాసి 2005లో పి .హెచ్ .డి.అందుకున్నాడు .ఉపనిషత్ ,భగవద్గీత  లపై విస్తృత పరిశోధన చేశాడు .మహర్షి సాందీపని వేద విద్యా ప్రతిస్టాన్ లో  సభ్యుడయ్యాడు .న్యు ఢిల్లీ లోని స్వామి నారాయణ ఇన్ స్టిట్యూట్ లో, గుజరాత్ లోని వేరావల్ సోమనాధ సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయం లోను  సంస్కృత , భారతీయ వేదాంతం లపై విద్యార్ధులకు మార్గ దర్శనం చేశాడు .గుజరాత్ లో సారంగపూర్  యజ్న పురుష పాఠశాల లో సంస్కృత శాఖాధ్యక్షుడిగా పని చేసి తత్వ శాస్త్రం ,న్యాయ దర్శనం ,వేదవిజ్ఞానం ,పాణినీయం ,శాస్త్రీయ సంగీత శాస్త్రం లో తబలా ,ఫ్లూట్ వయోలిన్ లపై శిక్షణ నిచ్చాడు .ఢిల్లీ లోని రిసెర్చ్ ఇన్ స్టిట్యూట్ మేనేజర్ గా సమర్దవంతం గా విధి నిర్వహణ చేశాడు .ప్రస్తుతం వేదాలకు భాష్య రచనలో తలమునకలై పని చేస్తున్నాడు .

శ్రేయాంసి బహు విఘ్నాని

పి .హెచ్. డి. పొందిన తర్వాత గురువు ప్రముఖ్ స్వామి మహారాజ్ భద్రేశ్ స్వామిని ‘’ప్రస్థాన త్రయం ‘’పై విపులమైన భాష్యం రాయవలసినదిగా ఆదేశించగా స్వామినారాయణ భాష్యం రాశాడు .2007జూన్ లో సారంగాపూర్ జిల్లాలోని ఒక పల్లె టూరులోఆశ్రమం లోని బేస్ మెంట్ లోని చిన్నగదిలో రచన  ప్రారంభించి  రాస్తుండగా విపరీతమైన వర్షాలు వరదలు వచ్చి రాసిన 25 ,00 పేజీల రచన , నోట్సు అంతా నీటిలో కొట్టుకు పోయింది .డిసెంబర్ 2007కు భాష్యం పూర్తికావాల్సి ఉంది .ఏమి చేయాలో పాలుపోకుండా ఉంటె గురుమహరాజ్ వచ్చి ఆశీర్వదించి పునః ప్రారంభించమన్నారు .రోజుకు 20 గంటలు అదే ధ్యానం గా రాసి స్వామినారాయణ భాష్యాన్ని20,150 పేజీలతో పూర్తీ చేసి 17-12-2017న సంస్థ శత వార్షికోత్సవం రోజున అహ్మదాబాద్ లో ఆవిష్కరింప జేశాడు . శంకరాచార్యుల వారు (780-820) రాసిన ప్రస్తాన త్రయ భాష్యం తరువాత భద్రేశ్ దాస్ స్వామి రచించిన ఈ భాష్యం 15 వ మహా భాష్యంగా జబల్ పూర్ యూని వర్సిటి ఫిలాసఫీ ప్రొఫెసర్ ఎస్ .పి దూబే అభి వర్ణించాడు .ఎన్నో యూని వర్సిటీలనుండి  మేధావులు ఫిలాసఫర్లు ఈ భాష్య ప్రత్యేకతను వేనోళ్ళ శ్లాఘించారు .

సన్మాన సత్కార ప్రస్థానం

భద్రేశ్ స్వామి భాష్యానికి గుర్తింపుగా నాగ పూర్ లోని కాళిదాస సంస్కృత యూని వర్సిటి డి.లిట్ ను, మహా మహోపాధ్యాయ బిరుదును ఇచ్చి గౌరవించి సత్కరించింది .మైసూర్ యూని వర్సిటి నుండి జి.ఏం .మెమోరియల్ అవార్డ్ ,’’దర్శన కేసరి పురస్కారం ‘’,అందుకొన్నాడు .2015 లో బాంకాక్ లో జరిగిన ప్రపంచ సంస్కృత సమ్మేళనం లోధాయ్ లాండ్ లోని సిల్పకారన్ యూనివర్సిటి   ‘’వేదాంత మార్తాండ సమ్మాన్ ‘’ప్రదానం చేసి భద్రేశ్ స్వామిని ఘనంగా సత్కరించింది .

.        భద్రేశ్ స్వామి భద్ర రచనా వైభవం

1-ప్రస్థాన త్రయం పై స్వామినారాయణ భాష్యం 2-ఉపనిషత్ స్వామి  నారాయణ భాష్యం ౩-చాన్దోగ్యోపనిషత్ పై  స్వామి నారాయణ భాష్యం 4-ముక్తి మీమాంస 5-ఉపనిషత్ సారం మొదలైనవి .

సార్ధక జన్ములు  భద్రేశ్ స్వామీ మహారాజ్ .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -29-12-16-కాంప్-మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

—

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం-3

20-జీవన సాఫల్య పురస్కారం పొందిన దేవర్షి  –కాలనాధ శాస్త్రి

మార్గ దర్శి

.భాషా శాస్త్ర వేత్త అయిన శాస్త్రి సంస్కృతం ,ఇంగ్లేష్ హిందీ భాషలలో విస్తృతంగా రచనలు చేసిన  బహుభాషా వేత్త . భారతీయ భాషలకు సాంకేతిక పదాలను సంతరించి ,హిందీకి గౌరవ స్థానాన్ని తన రాష్ట్రం లోను ,భారతదేశమంతటా చేకూర్చి ,హిందీని అధికార భాషగా చేయటం లో సఫలీకృతుడైన వాడు .

ప్రాచీన భాష సంస్కృతానికి ఆధునిక సాహిత్య ప్రక్రియలు ,నూతన భావ వ్యక్తీకరణ విధానాలను సంతరించిన తండ్రి మధురా నాద శాస్త్రి భట్ ఆధునిక సంస్కృత సాహిత్యానికి మార్గ దర్శి .దాదాపు 25 సంస్కృత గ్రంధాలను రచించి ,దాదాపుగా అన్ని సంస్కృత ఇంగ్లీష్ హిందీ గ్రంధాలకు సంపాదకం వహించాడు కాలనాధ శాస్త్రి .తత్వ శాస్త్ర ,సాహిత్య ఉద్గ్రందాలను అనువదించిన పండితుడు .  ప్రాకృత ,వ్రజభాష , రాజస్థాని ,ఇతర భారతీయ భాషలలోని ఉత్తమసాహిత్యాన్నీ అనువదించిన భాషా ప్రియుడు .

కాలనాధ శాస్త్రి దాదాపు వెయ్యి వ్యాసాలను సంస్కృతం హిందీ భాషలోదేశ, విదేశ  ప్రముఖ పత్రికలకు రాసిన సాహితీ సంపన్నుడు .సంస్కృత హిందీ ఇంగ్లీష్ లలో సుమారు 200కు పైగా రేడియో, టెలివిజన్ ప్రసంగాలు చేశాడు .శాస్త్రి సాహిత్య చరిత్రకారుడు విమర్శకుడు విశ్లేషకుడు .ఆధునిక సంస్కృత సాహిత్యం లో ఫిక్షన్ రాసి దారి చూపి ,నవలలు కధలు ,స్వీయ అనుభూతులు రచించి 20వ శతాబ్దపు సంస్కృత సాహిత్యానికి తుస్టి,పుష్టి చేకూర్చాడు .

.రాజస్థాన్ సంస్కృత అకాడెమి కి 1995 నుంచి 98 వరకు చైర్మన్ గాను,సంస్కృత విద్యా భాషా విభాగాలకు డైరెక్టర్ గాను 1976 నుండి 1994 వరకు 18 ఏళ్ళు సేవ చేశాడు .

జనన విద్యాభ్యాసాలు

ఆధునిక సంస్కృతానికి జవ జీవాలు చేకూర్చిన కాలనాధ శాస్త్రి

15-7-1936న రాజస్థాన్ లోని జైపూర్ లో  రాష్ట్ర పతి పురస్కారాన్ని అందుకొన్న సంస్కృత మహా విద్వాంసుడు భట్ మధురా నాద శాస్త్రి ,గిరిధర్ శర్మ చతుర్వేది ,పండిట్ పట్టాభి రామ శాస్త్రి ,పండిట్ హరిశాస్త్రి పండిట్ జగదీశ్ శర్మ మొదలైన ఉద్దండ పండితుల శిష్యరికం లో కాలనాధ శాస్త్రి సంస్కృతం ,అలంకార శాస్త్రం ,వేదాలు సకల శాస్త్రాలు ,తులనాత్మక భాషా శాస్త్రాలు నేర్చాడు .సంస్కృత భాషా శాస్త్ర ,అలంకార శాస్త్రాలలో సాటిలేని మేటి అయ్యాడు .తరువాత హిందీ, ఇంగ్లీష్ సాహిత్యాలు చదివి దిట్ట అనిపించుకొన్నాడు .

ఉద్యోగ సోపానం

ఇంగ్లీష్ లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ డిగ్రీ ప్రధమ శ్రేణి లో సాధించి ,రాజస్థాన్ యూని వర్సిటి  పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కాలేజిలో 8 ఏళ్ళు ఇంగ్లీష్ భాషా సాహిత్యాలను  బోధించాడు .తరువాతరాజస్థాన్ ప్రభుత్వ విద్యా   శాఖ లో డిప్యూటీ డైరెక్టర్ అయి ,భాషా విభాగానికి తరువాత డైరెక్టర్ గా పదోన్నతి పొంది 1994 లో రిటైర్ అయ్యాడు .రాజస్థాన్ ప్రభుత్వ సంస్కృత విద్యకు డైరెక్టర్ గా ,రాజస్థాన్ సంస్కృత అకాడేమికి చైర్మన్ గా , జైపూర్ లోని జగద్గురు రామచంద్రా చార్య సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయం లో కవి శిరోమణి భట్ట మధురానాద్ శాస్త్రి సంస్కృత పీఠం సంస్థాపన చైర్మన్ గా  , రాజస్థాన్ ప్రభుత్వ  హిందీ లా కమిటీలో శాశ్వత సభ్యునిగా ,కేంద్రీయ సంస్కృత బోర్డ్ ,నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ ,సాహిత్య అకాడెమి సభ్యునిగా సేవలు అందించాడు .అనేక ప్రభుత్వ ప్రభుత్వేతర సంస్థలలో సంస్కృత హిందీ భాషలకు చాలా  హోదాలలో పని చేశాడు .జైపూర్ లోని ‘’మంజునాద్ స్మృతిసంస్థాన్ ‘’కు సంస్థాపక అధ్యక్షుడుగా శాస్త్రి ఉన్నాడు . .2013  నుంచి ‘’దేవర్షి ‘’కాలనాధ శాస్త్రి భారత ప్రభుత్వసంస్కృత కమిషన్ సభ్యుడుగా ఉన్నాడు .

బిరుదులు  అవార్డులు రివార్డులు

దేశ విదేశాలలోని అనేక యూని వర్సిటీలు సాహిత్య విద్యా సంస్థలు కాలనాధ శాస్త్రి త్రిభాషా పాండిత్యాన్ని గుర్తించి గౌరవించి సత్కరించాయి .2008లో రాష్ట్రీయ సంస్కృత విద్యా పీఠం ‘’మహా మహోపాధ్యాయ ‘’బిరుదునిచ్చి సన్మానించింది .సాహిత్య మహోదధి ,సాహిత్య శిరోమణి ,లతోపాటు రాజస్థాన్ ప్రభుత్వం నుంచి , ఉత్తర ప్రదేశ్ సంస్కృత సంస్థాన్ నుంచి సంస్కృత భాషా సేవకుగాను ‘’జీవన సాఫల్య పురస్కారం’’ అందుకొన్నాడు .2004 లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి అవార్డ్ ను ,కేంద్ర మానవ వనరుల శాఖ చే గౌరవ పురస్కారాన్ని ,1998 లో సంస్కృతం లో విశిష్ట సేవ కు రాష్ట్ర పతి పురస్కారాన్ని రాష్ట్రపతి శ్రీ కే ఆర్ నారాయణన్ గారి చేతులమీదుగా అందుకొన్నాడు.సంస్కృత భాషా సేవలో పండిన కాలనాధ శాస్త్రిని ‘’రాజర్షి ‘’అన్నారు .

కాలనాధీయ భాషా  శాస్త్రీయం

ఆఖ్యాన వల్లరి అనే సంస్కృత కవితల సంపుటి,జీవనస్య పృష్ట ద్వయం ,కవితావల్లరి ,కదానక వల్లరి ,విద్వజ్జన చరితామృతం ,భారతీయ సంస్కృతీ ,ఆధునిక సాంస్క్రిట్ సాహిత్య ,సంస్కృత నాట్య వల్లరి ,సుధీ జనావృత్తం ,సాంస్క్రిట్ కే యుగ పురుష్,మేకర్స్ ఆఫ్ ఇండియన్ లిటరేచర్ ,భారతీయ దర్శన్ కా ఇతిహాస్ ,వర్క్స్ ఆఫ్ పండిత జగన్నాధ పోయెట్రి, సాంస్క్రిట్ కే గౌరవ షికార్ ,ఆధునిక కాల్ కా సంస్కృత గద్య సాహిత్య ,వన్ హండ్రెడ్ యియర్స్ ఆఫ్ ఫిలాసఫీ –మొదలైనవి .’’భారతి ‘’  సంస్కృత పత్రికకు శాస్త్రి సంపాదకుడు .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -29-10-16-కాంప్-మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -3

19-లోక్ సభకు ఎన్నికైన సంస్కృత ,మైధిలీ భాషా కవి –సురేంద్ర ఝా’’సుమన్ ‘’

‘’సుమన్ జీ’’ అని అందరూ గౌరవం గా పిలిచే సురేంద్ర ఝా సుమన్ సుప్రసిద్ధ మైధిలీ కవి ,రచయిత ,పబ్లిషర్ ఎడిటర్ ,శాసన సభ్యుడు పార్లమెంట్ సభ్యుడు .మైధిలి సంస్కృతిని పరిరక్షించి వ్యాప్తి చేసిన వాడు .40దాకా మైధిలి భాషలో పుస్తకాలు రచించాడు .సంస్కృతం హిందీ ,మైధిలి పుస్తకాల కు సంపాదకత్వం వహించాడు .అనేక ప్రభుత్వపాలనా సంస్థల లో సభ్యుడై సేవలందించాడు .

సురేంద్ర ఝా 10-10-19 10 నబీహార్ రాష్ట్రం సమస్తిపూర్ జిల్లా బల్లిపూర్ గ్రామం లో జన్మించాడు .తండ్రి భువనేశ్వర్ ఝా ప్రసిద్ధ ఆయుర్వేద భిషక్ .కుటుంబం తరతరాలుగా సంస్కృత పండితులకు నిలయం .ముజఫర్ నగర్ లోని ధర్మరాజ సంస్కృత కళాశాల లో చేరి చదివి సాహిత్యాచార్య (డిగ్రీ ) బెంగాలీ భాషలో’’ కావ్య తీర్ధ ‘’ పాసైనాడు .25 వ ఏట బెగూ సరాయ్ కి  చెందిన గంగాదేవిని వివాహమాడి ఒకకుమారుడికి ఇద్దరు  కుమార్తెలకు తండ్రి అయ్యాడు .దర్భంగా ఎల్.యెన్ .ఎం.యు .యూని వర్సిటీ లో మైధిలీ భాష చార్యుడుగా రిటైర్ అయ్యాడు .6 వ లోక్ సభకు దర్భంగా నుంచి జనతా పార్టీ టికెట్ పై ఎన్నికయ్యాడు .

సుమన్ జీ గద్య పద్యాలలో సవ్య సాచి .బహుభాషా కోవిదుడు .అందువలననే ఆ నాటి రాష్ట్ర పతి డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్ గారి చేత పురస్కారం అందుకొన్నాడు .1981 లో సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డ్ ,పాట్నాలోని మైధిలీ అకాడెమి నుంచి ‘’విద్యాపతి ‘’పురస్కారం పొందాడు .

సాహిత్య అకాడెమీలో మైధిలీ భాష ప్రతినిధిగా ,మైధిలి సలహా సంఘ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు .అఖిలభారత మైధిలీ సాహిత్య పరిషత్ కు అధ్యక్షుడై ఆ భాషకు విలువైన సేవలు అందించాడు .దర్భంగా లోని వైదేహి సమితి తో సన్నిహిత సంబంధాలున్నాయి .ఆధునిక మైధిలి భాషలో సర్వోత్కృష్ట స్థానం సుమన్ జీ కి ఉన్నది .వర్ణనలు అలంకారాలతో ఆధునిక మైధిలీ  సాహిత్యాన్ని  సు సంపన్నం చేసిన ఏకైక రచయితగా గుర్తింపు పొందాడు .

సుమన్ ప్రకృతి అందాలు ,అద్భుతమైన భావనా పటిమ  సరళత ,గ్రామీణ సౌందర్యవర్ణన లతో  రచించిన 25 కవితల సంపుటి ‘’పయస్విని ‘’1971 లో సాహిత్య అకాడెమి అవార్డ్ ను పొందింది .అందులో రూపకాలంకారం పై గొప్ప ప్రయోగాలు చేసి అద్భుతః అనిపించాడు .కవిత్వాన్ని పాడి ఆవుతో పోలుస్తూ అధర్వ వేదం లోని పృధ్వీ సూక్తం ,బృహదారణ్యక ఉపనిషత్ లోని ‘’వాగ్ధేనువు’’ను  ‘’పర బ్రహ్మం ‘’తో పోల్చినట్లు రచించాడు .ఇందులో వర్ష ఋతువు తామసి లాగా మంచిదని ,మృత్యుంజయ ,పాడి ఆవు ,నది లను రసవంతి అంటే అందమైన కృశించిన స్త్రీతో ను ,పర్వతాన్ని ముసలివాడు,యువకుడు ,చిన్నపిల్లవాడితోను పోల్చాడు  ,

1962 లో రాసిన ‘’దత్తావతి ‘’చైనా ఇండియా యుద్ధాన్నివర్ణిస్తే ,’’భారత్ వందన్’’అంతర్నాద్’’ ల లో దేశభక్తి కనిపిస్తుంది .మహా భారతం లోని ‘’ఉత్తర ‘’పై ఖండ కావ్యం రాశాడు .ఆయన కవిత్వం లో సంస్కృత పదాడంబరం ,ఉపమ,ఉత్ప్రేక్ష అలంకార వైభవం ప్రాచీన సంస్కృత కావ్యాల ఛందస్సు  ఉన్నట్లు దండిగా ఉండటం ప్రత్యేకత .వృక్షం పై మహాద్భుత భావ గీతం రాశాడు .ఇది ప్రపంచ సాహిత్యం లో ఉన్న గొప్ప కవితలతో సరి తూగు తుంది అని విశ్లేషకుల అభిప్రాయం . ఇస్మాయిల్ కవి ‘’చెట్టు నా ఆదర్శం ‘’కవిత ఇక్కడ మనకు గుర్తుకు రావటం సహజమే .

బెంగాలీ ,సంస్కృత భాషా రచనలను సుమన్ జీ అనువదించాడు .మైధిలి కవిత్వం పై సంస్కృత ప్రభావం అనే పుస్తకం రాశాడు .వైదేహి పత్రికకు సంపాదకుడై అస్సామీ మైధిలీ బెంగాలే మణిపూరీ ,నేపాల్ ఒరియా రచనలను ఆంగ్లీకరి౦చాడు .92ఏళ్ళ వయసులో 5-౩-2002 న దర్భంగా లో సుమంజీ మరణించాడు .ఆయన గౌరవార్ధం ఆచార్య సుమన్  చౌక్ ను దర్భంగా లో ఏర్పాటు చేశారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -28-12-16 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -౩

18-నైషధం లో ధర్మ శాస్త్రీయ ప్రతి ఫలనం రచించిన –హరే కృష్ణ మెహర్

జనన విద్యా విశేషాలు

సంస్కృత విద్వాంసుడు ,పరిశోధకుడు ,కవి రచయిత,విమర్శకుడు ,గీత రచయిత,స్వరకర్త ,వక్త ,అనువాదకుడు అయిన హరే కృష్ణ మెహర్ ఒరిస్సా లో న్యు పారా జిల్లా సినపాల లో 5-5-1956 న కవితా సంపన్న కుటుంబం లో జన్మించాడు .తండ్రి నారాయణ భారసా మెహర్ ప్రసిద్ధ కవి .తల్లి సుమతి మెహర్ .తాత మనోహర్ మెహర్ పశ్చిమ ఒరిస్సాలో గానకవి గా సుప్రసిద్ధుడు .హరే కృష్ణ విద్య లో ప్రతి స్థాయి లో ఉన్నత ప్రమాణాల తో పాసయ్యాడు .సంస్కృతం లో బి ఎ ఆనర్స్ ను ఉత్కల్ యూని వర్సిటి రవేన్ షా కాలేజి నుంచి ,సంస్కృతం లో ఏం ఎ ,పి హెచ్ డిలను బెనారస్ హిందూ విశ్వ విద్యాలయం నుంచి సాధించాడు .

ఉద్యోగం

ఒరిస్సా విద్యా శాఖలో సంస్కృత లెక్చరర్ గా చేరిన మెహర్ బర్గాలోని ప్రభుత్వ పంచాయత్ కాలేజి ,బాలాసోర్ లోని ఫకీర్ మోహన్ కాలేజి లోను పని చేసి ఈమధ్యనే భవానీ పట్నం లోని ప్రభుత్వ అటానమస్ కాలేజి లో సీనియర్ రీడర్ గా సంస్కృత శాఖాధ్యక్షునిగా పదోన్నతి పొందాడు . ప్రస్తుతం సంబల్ పూర్ లోని గంగాధర్ మెహర్ అటానమస్ కాలేజి లో సంస్కృత పోస్ట్ గ్రాడ్యుయెట్ కాలేజిలో  లెక్చరర్ గా పని చేస్తున్నాడు .

రచనా మెహరీయం

సాహిత్యం సంగీతం లలో అనేక వ్యాసాలూ రాశాడు హరే కృష్ణ .ఆధునిక సంస్కృత సాహిత్యం లో ప్రసిద్ధ గీత రచయితగా ప్రసిద్ధి చెందాడు . సరళ సుందరం గా ఆధునిక భావ సంపద తో రాయటం మెహర్ ప్రత్యేకత .సుప్రసిద్ధ ఒరియా రచయిత గంగాధర్ మెహర్ రచించిన ‘’తపస్విని ‘’కావ్యాన్ని సంస్కృత ,హిందీ ,ఇంగ్లీష్  భాషలలో  అనువాదం చేసి హరే కృష్ణ మెహర్ తన త్రిభాషా వైదుష్యాన్ని,  ప్రతిభను ప్రదర్శించాడు .రాష్ట్రీయ ,జాతీయ అంతర్జాతీయ మైన అనేక వర్క్ షాప్ సెమినార్లలో పాల్గొని తన సాహిత్య సంపన్నత ను రుజువు చేసుకున్నాడు .ప్రపంచ సంస్కృత సమ్మేళనాల లోను పాల్గొన్న ఘనత మెహర్ ది .తన ప్రతిభా సర్వస్వాన్ని రుజువు చేసే అనేక గ్రంధాలను రచించి ప్రచురించాడు .

మెహర్ సృజన

1-పి .హెచ్ .డి.ధీసిస్ గా ‘’ఫిలసాఫికల్ రిఫ్లెక్షన్స్ ఇన్ నైషధీయ చరిత 2- నైషధీయ కావ్యే –ధర్మ శాస్త్రీయ ప్రతి ఫలనం ౩-సాహిత్య దర్పణ అనే అలంకార శాస్త్రం ను ఒరియా,సంస్కృత వ్యాఖ్యానాలతో రచించాడు .4-మనోహర్ మెహర్ రచించిన సంస్కృత శ్లోకాలను ‘’మనోహర్ పద్యావళి ‘’గా సంకలనం చేసి ప్రచురించాడు .5-శ్రీ కృష్ణ జన్మ 6-మాతృ గీతికాన్జలిః ‘’అనే ఆధునిక సంస్కృత గీతికావ్యం 7-గంగాధర్ మెహర్ కవి ఒరియా భాషలో రచించిన ‘’తపస్విని ‘’కావ్యానికి 8-హిందీ అనువాదం 9-ఇంగ్లీష్ అనువాదం, 10-సంస్కృతానువాదం  11-కాళిదాస మేఘ దూత కావ్యానికి ‘’కోసలీ భాష ‘’లో అనువాదం .

హరే కృష్ణ అనువాద ప్రతిభ

1-భర్తృహరి మహాకవి రచించిన  నీతి శృంగార, వైరాగ్య శతకత్రయ అనువాదం 2-శ్రీ హర్ష మహాకవి నైషధీయ చరిత -9 వ కాండ   అనువాదం ౩-కాళిదాస మహాకవి కుమార సంభవ కావ్యం లోని 1,2,5 7,8 సర్గల అనువాదం 4-రఘువంశం -2 వ సర్గ 5-శివ తాండవ స్తోత్రం 6 –రామ రక్షా స్తోత్రం ,శివ  రక్షా స్తోత్రం తో కలిపి 7-విష్ణు సహస్ర నామ 8-గాయత్రీ సహస్ర నామ

బిరుదులు ,పురస్కారాలు

ప్రతిభకు తగిన గుర్తింపు లభించి అనేక బిరుదులూ సత్కార సన్మానాలు ,పురస్కారాలు అందుకున్నాడు హరే కృష్ణ మెహర్ .అందులో ముఖ్యమైనవి –1-గంగాధర సమ్మాన్ 2-గంగాధర సారస్వత సమ్మాన్ ౩-జయ కృష్ణ మిశ్ర కావ్య సమ్మాన్ 4-విద్యా రత్న ప్రతిభా సమ్మాన్ 5-జయదేవ ఉత్సవ ప్రశంసా పురస్కారం 6-అశోక్ చందన స్మ్రుతి గంగాధర పురస్కారం 7-ఆచార్య ప్రఫుల్ల చంద్ర రే స్మారక పురస్కారం 8-హరిప్రియ ముండ మెమోరియల్ పురస్కారం 9-డా.నీల మాధవ పాణిగ్రాహి పురస్కారం 10-వాచస్పతి గణేశ్వర రధ్ వేదా౦తాలంకార పురస్కారం 11-విశ్వ సంస్కృత దివస్ సమ్మాన్ –

ఇంత ప్రతిభా ఉత్పత్తులున్న ఈ సంస్కృత కవికి కేంద్ర ప్రభుత్వం నుంచి ఏ రకమైన పురస్కారం ఇంత వరకు లభించక పోవటం  ఆశ్చర్యమే కాదు ,మన ప్రభుత్వపు అలక్ష్యం కూడా .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -28-12-16-కాంప్-మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణ౦ -3

17-బలదేవ చరిత్ర మహాకావ్య రచయిత-శ్రీనివాస రధ్

మధ్యభారతం లోని ఉజ్జయినికి చెందిన సంస్కృత కవి శ్రీనివాస రధ్ .కాళిదాస అకాడెమి సంరక్ష బాధ్యతలను సమర్ధ వంతంగా నిర్వహించాడు .1930లో ఒరిస్సాలోని పూరీలో జన్మించాడు .మధ్య ప్రదేశ్ లోని గ్వాలియర్ ,మారేనా లలోను ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని వారణాసి లోను విద్య నేర్చాడు .తండ్రి సంప్రదాయ సంస్కృత పండితుడు .తండ్రి వద్దనే వ్యాకరణాది శాస్త్రాలు నేర్చాడు .ఆయన అభిమాన ముఖ్య గురువు బెనారస్ హిందూ విశ్వ విద్యాలయం లోని ప్రొఫెసర్ బలదేవ ఉపాధ్యాయ. రధ్ సాహెబ్ అని అందరి చేతా ఆప్యాయంగా పిలువబడే రధ్ ఉజ్జయిని లోని మాధవ కాలేజి లో సంస్కృత అధ్యాపకునిగా ఉద్యోగం లో చేరి  విక్రం యూని వర్సిటిలో సంస్కృత ప్రొఫెసర్ గా రిటైర్ అయ్యాడు . ఆయన  వద్ద చాలా యూని వర్సిటీ విద్యార్ధులు పరిశోధనలు చేసి  డాక్ట రేట్ లు పొందారు .అనేక జాతీయ ,అ౦తర్జాతీయ సెమినార్లు నిర్వహించాడు .ప్రతి ఏడాది ఉజ్జయినిలో జరిగే’’ కాళిదాస సమారోహ్ ‘’ను అత్యంత వైభవం గా నిర్వహించటం లో సమర్ధుడు అనిపించుకొన్నాడు .ఉజ్జయిని నాటక శాలను ఏర్పాటు చేయటం నాటక ప్రదర్శనలు నిర్వహించటం లో ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపించాడు .అనేక సంస్కృత నాటకాలను ప్రదర్శన యోగ్యంగా మలచి ప్రదర్శించి ప్రజారంజనం చేశాడు .

యవ్వనం లోనే కవిత్వ రచన ప్రారంభించాడు .తన కవితలను అన్నిటినీ కలిపి ’’తదేవ గగనం  సా ఏవ ధరా ‘’ (అదే ఆకాశం అదేభూమి )  కవితా సంపుటిని రాస్ట్రీయ  సంస్కృత సంస్థాన్ 1990లో ప్రచురించింది .ద్వితీయ ముద్రణ పొందిన దీనికి 1999లో సాహిత్య అకాడెమి పురస్కారం లభించింది . భారత రాష్ట్ర పతి ప్రత్యేక పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు .సంస్కృతం లో అసమాన  గీత రచయిత(లిరిసిస్ట్ )గా ప్రసిద్ధి చెందాడు .ఆయన పాటలలో సంస్కృత మహాకావ్యాల అనునాదం,నవీన భావనల నేపధ్యంగా ,మహా కళాత్మకం గా నూతన అనుభూతి ని కలిగిస్తుంది . ఆయన మధుర కంఠస్వరం తో సంస్కృత కావ్యాలను చదివి వినిపిస్తుంటే తన్మయులమై వినే మహా భాగ్యం కలుగుతుంది .కవి సామ్రాట్ విశ్వనాధ సత్యనారాయణ గారు తన కావ్యాలు చదువుతుంటే కలిగిన అనుభూతి గా ఉంటుంది . ఆయన ఒక  సంస్కృత కవి  దిగ్గజం .యువ తరం పై ,యువకవులపై ఆయన ప్రభావం ప్రబలంగా ఉన్నది .

రధ్ బృహద్రచన ‘’బలదేవ చరిత ‘’అనే మహా కావ్యం .

శ్రీనివాస రధ్ కవితలలో మన సంస్కృతీ వైభవం ,దేశ భక్తీ ,సాంఘిక సంస్కరణ ,మానవత్వ విలువలు ,దాతృత్వ విశేషాలు ఉన్నాయి .కవిత్వం సహజ సుందరంగా సరళం గా సూటిగా మనసుకు హత్తు కోనేట్లు రాయ గల నైపుణ్యం రధ్ ప్రత్యేకత .మాధుర్యం శ్రోతృ ప్రియత్వం ,మనోహర శైలి ,రధ్ కవిత్వానికి ముఖ్య లక్షణాలు .ఆధ్యాత్మిక అనుభూతికి విలువ నిచ్చాడు .సంఘం లో ఉన్న దురాచారాలు ,మూఢ విశ్వాసాలను ఖండించాడు.సాంఘిక రాజకీయ కాలుష్య నివారణే ధ్యేయంగా ఆయన కవిత్వం సాగుతుంది .

ఉజ్జయిని విక్రం యూని వర్సిటి నుండి సంస్కృత ప్రొఫెసర్ గా, కాళిదాస అకాడెమీ డైరెక్టర్ గా  రిటైర్ అయ్యారు .10 వ అంతర్జాతీయ సంస్కృత కవి సమ్మేళనం 7-1-1977 నబెంగుళూరు లోని తరలబాబు కేంద్రం లో జరిగినప్పుడు శ్రీనివాస రధ్ దానికి చైర్మన్ గా వ్యవహరించాడు . ఎడిన్ బర్గ్ లో  13 వ అంతర్జాతీయ సంస్కృత సభ జరిగినప్పుడు ‘’కవి సమవాయ ‘’కార్యక్రమం లో శ్రీనివాస రధ్ తన సంస్కృత  గేయాన్ని పాడి నందుకు తన్మయులై విని మురిసిపోయిన రసిక ప్రేక్షకజనం గౌరవంగా లేచి నిలబడి కరతాళ ధ్వనులతో అభి నందించటం చారిత్రాత్మక విషయమైంది . 2002డిసెంబర్ 14-16 తేదీలలో పూరీలోని జగన్నాధ సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయం లో 41 వ అఖిల భారత ఓరి ఎంటల్ కాన్ఫ రెన్స్ లో శ్రీనివాస రధ్ కవిత్వం పై పరిశోధన పత్రం సమర్పించ బడింది .సంస్కృత మహా పండితులైన డా.హర్ష దేవ మాధవ్ ,డా హరే కృష్ణ మెహర్ లు రధ్ కవిత్వ౦ పై విశ్లేషణాత్మకమైన వ్యాసాలను ‘’దృక్’’అనే సంస్కృత సాహిత్య పత్రికలో రాశారు .రధ్ పై ఉన్న అపార గౌరవం తో ఆయన జీవిత సాహిత్యాలపై ముద్రించిన ప్రత్యేక అభినందన సంచికకు ఎస్.పి.నారంగ్ సంపాదకత్వం వహించాడు .

ఆధునిక సంస్కృత సాహిత్య వ్యాప్తికి అసమాన ,అమూల్య కృషి చేసిన శ్రీనివాస రధ్ సాహెబ్ ఉజ్జయినిలో 30-6-2014 న  84వ ఏట కవితా ‘’రద్’’ లో’’ శ్రీనివాస ‘’ధామం చేరుకొన్నాడు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -27-12-16 –కాంప్ –మల్లాపూర్ –హైదరాబా
—

16-తెలుగు వారి ప్రాతస్మరణీయుడు –చార్లెస్ ఫిలిప్స్ బ్రౌన్

బ్రౌన్ అనగానే మనకు ఆయన కూర్చిన  బ్రౌణ్య నిఘంటువు ,వేమన శతకం మాత్రమే ముందుగా గుర్తుకొస్తాయి .ఆయన సేకరించిన అనేక తాళపత్ర గ్రంధాలు ,వాటిప్రచురణ తరువాత జ్ఞాపకమొస్తాయి .కాని తెలుగు భాషా సేవకుడు బ్రౌన్ మహాశయుడు శంకర భగవత్పాదులు వ్రాసిన ‘’సౌందర్య లహరి ‘’పై ఒక విపుల వ్యాఖ్యానం రాశాడని ,మనలో చాలామందికి తెలియదు .అలాగే భారతీయ ఆధ్యాత్మిక విజ్ఞానం పై ఎన్నో పరిశోధనలు చేసిన జాన్ ఉడ్రాఫ్ భారత దేశమంతా పర్యటించాడని, సౌందర్యలహరి పై ఆంగ్లం లో వ్యాఖ్యానం రాశాడని కూడా మనకు తెలియదు .సర్ విలియం బ్రౌన్ సౌందర్య లహరి లోని ప్రతి శ్లోకానికి చిత్రపటం సేకరించి ప్రచురించాడనీ,శాక్తేయ వాదం పై గొప్ప ఉపోద్ఘాతం రాశాడని ,అమెరికాలోని ఫిలిప్పైన్స్ యూని వర్సిటీ లో సౌందర్య లహరిపై అధ్యయనం జరుగుతోందని కూడా అతి తక్కువలో తక్కువ మందికి మాత్రమే తెలిసిన విషయాలు .ఈ విషయాలన్నిటినీ డా సామవేదం షణ్ముఖ శర్మ గారు’’ భక్తి మాసపత్రిక’’ 2016 జూన్ సంచికలో ‘’సౌందర్య లహరి’’వ్యాసం లో తెలియ జేశారు .

బ్రౌన్ దొర కూడా గీర్వాణ సాహిత్యాన్ని ప్రోత్సహించాడని అర్ధమైంది కనుక ఆయన భాషా సేవను తెలియ జేస్తున్నాను సంక్షిప్తంగా .చార్లెస్ ఫిలిప్స్ బ్రౌన్ 10-11-1796న ఇండియాలోని కలకత్తా నగరం లో జన్మించాడు .తండ్రి డేవిడ్ బ్రౌన్ అనాధ శరణాలయ నిర్వాహకుడు ,సంస్కృత౦ తో సహా అనేక భాషలలో పండితుడైన మిషనరీ స్కాలర్ .తండ్రి మరణం తో ఇంగ్లాండ్ వెళ్ళిన బ్రౌన్ మళ్ళీ ఇండియాకు 18 17 చేరి మద్రాస్ లో ఇండియాలో సివిల్ సర్వీస్ ఉద్యోగానికి శిక్షణ పొందాడు .ఆనాటి గవర్నర్ ధామస్ మన్రో ఇండియాలో పని చేసే అధికారులందరూ విధిగా స్థానిక భాషను తప్పని సరిగా నేర్వాలని అప్పుడే పరిపాలన సవ్యంగా చేయగలుగుతారని ఆదేశామిచ్చాడు .దాని ప్రకారం బ్రౌన్ సివిల్ పరీక్ష ,తెలుగు పరీక్ష ఒకేసారి 1820లో పాసయ్యాడు .కృష్ణా జిల్లా మచిలీపట్నం ,గోదావరి జిల్లా రాజమండ్రి లలో పనిచేశాడు. గుంటూరు జిల్లాకు 18 24లో మహా కరువు వచ్చినప్పుడు  అడ్మిని స్ట్రేటర్ గా సమర్ధంగా వ్యవహరించాడు .1834లోమళ్ళీ లండన్ వెళ్లి ,నాలుగేళ్ళు  గడిపి 1838లో మద్రాస్ కు తిరిగొచ్చి పర్షియన్ భాషానువాదకుడుగా ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి పని చేసి ,మద్రాస్ కాలేజి బోర్డ్  మెంబరై ,అనారోగ్యం వలన 1854లో రిటైరై ,లండన్ కు తిరిగి వెళ్లి లండన్ కాలేజి లో తెలుగు ప్రొఫెసర్ గా పని చేస్తూ 12-12-1884న 88 వ ఏట లండన్ లో మరణించాడు .తండ్రిలాగానే బ్రౌన్ కూడా బహుభాషా కోవిదుడు .తెలుగు తో పాటు సంస్కృతం పర్షియన్ ,గ్రీకు లాటిన్ భాషలలో గొప్ప పాండిత్యం ఉన్నవాడు .

బ్రౌన్ భాషా సేవ

బ్రౌన్  కడపలో, మచిలీ పట్నం లో  మేజిస్ట్రేట్ గా పని చేసినప్పుడు రెండేసి స్కూళ్ళను ఆ రెండు పట్టణాలలో స్థాపించి విద్యార్ధులకు ఉచిత భోజన వసతులు కల్పించి ఉచితంగా తెలుగుతో సహా విద్య నేర్పించాడు .బ్రౌన్ భాషా సేవ మూడు దశలుగా జరిగింది .తాను  తెలుగులో రాశాడు ,పురాతన తెలుగు తాళపత్ర గ్రంధాలను సేకరించాడు .వాటిని ప్రచురించాడు .1824లో వేమన పై ద్రుష్టి పడి,ఆయన పద్యాల సేకరణ చేశాడు. తెలుగు ఛందస్సువ్యాకరణాలను శ్రీ తిప్పాభట్ల వెంకట శివ శాస్త్రి ,శ్రీ వఠ్యంఅద్వైత బ్రహ్మ శాస్త్రి అనే ఉద్దండ పండితుల వద్ద    అధ్యయనం చేశాడు .1825లో రాజమండ్రి కి బదిలీ అయి తెలుగు సాహిత్యాధ్యయనాన్ని తీవ్రంగా కొన సాగించాడు .శిధిలమై పోతున్న తెలుగు కావ్యాల వ్రాత ప్రతులను ను సేకరించి ,సమర్ధులైన వ్రాయస గాళ్ళను నియమించుకొని కొత్త కాపీలను రాయించాడు .ఆంద్ర మహా భారతం ,మహా భాగవతం లను పునర్ముద్రించాడు .

తెలుగు నేర్చుకోవాలనుకొన్న ఆంగ్లేయులకు తేలికగా భాష అలవడటం కోసం తెలుగు వ్యాకరణ ,ఛందస్సు పుస్తకాలు రాశాడు .తెలుగు –ఇంగ్లీష్ నిఘంటువు తయారు చేశాడు .సాహిత్య పత్రికలలో ఎన్నో మొనోగ్రాఫ్స్ రాశాడు  .చాలా కావ్యాలను అనువదించాడు .బ్రౌన్ రచనా సర్వస్వం అంతా మనకు మద్రాస్ ఓరియెంటల్ లైబ్రరీ లో దర్శనమిస్తుంది .

వ్రాత రూపం లో లేని జానపదుల నాలుకలపై నర్తించే లెక్కకు మించి వ్యాసాలూ, కవితలు ,కధలు సేకరించి ప్రచురించాడు .18 24 నుండి పోతన తిక్కన ,వేమన గ్రంధాలను సేకరించటం ప్రారంభించాడు .1835-నుండి 38వరకు లండన్ లో ఉన్నకాలం లో బ్రౌన్ దక్షిణ భారత భాషలలోని 2,106 వ్రాత ప్రతులను ఇండియన్ హౌస్ లైబ్రరీ నుండి సేకరించి ,ఇండియాలోని మద్రాస్ లైబ్రరీకి పంపాడు .

చాలా తెలుగు ,సంస్కృత గ్రంధాలను బ్రౌన్  సంపాదకత్వం  లో వెలువరించాడు .మద్రాస్ జర్నల్ ఆఫ్  లిటరేచర్ అండ్  సైన్స్ కు బ్రౌన్ సంపాదకుడుగా ఉన్నాడు .లండన్ లోని ఏషియాటిక్ జర్నల్ లో తాను  సేకరి౦చిన గ్రందాలపై  ఆసక్తికరమైన కధనాలు రాశాడు .దాదాపు ౩౦ వేల రూపాయల స్వంత ధనాన్ని ఆనాడే బ్రౌన్ ఖర్చు చేసి చీకటిలో మ్రగ్గిపోతున్న తెలుగు ,సంస్కృత గ్రంధ ముద్రణకు తోడ్పడి వాటిని వెలుగులోకి తెచ్చాడు అందుకే బ్రౌన్ ను తెలుగు భాషా  సూర్యుడు అంటారు .కనుకనే బ్రౌన్ మనకు డెల్టా శిల్పి సర్ ఆర్ధర్ కాటన్ లాగా  ప్రాతస్మరణీయుడు .కాటన్ ఆనకట్టలు నిర్మించి  పంటలకు సాయం చేసి సస్య శ్యామలం చేస్తే,  అముద్రిత గ్రందాలనెన్నిటినో  వెలికి తీసి బ్రౌన్ సాహిత్య పంట పండించాడు . ఒకరు కుక్షి నింపి సంతృప్తి పరిస్తే  ,మరొకరు మనసుకు ఆనందాన్నిచ్చి పరవశింప జేశారు .

అగణిత బ్రౌణ్య భాషా సేవ

1-బ్రౌణ్య నిఘంటువు అనే తెలుగు –ఇంగ్లీష్ డిక్షనరీ

2-గ్రామర్ ఆఫ్ తెలుగు లాంగ్వేజ్

౩-ఎ డిక్షనరీ ఆఫ్ మిక్సేడ్డయలెక్ట్స్ అండ్ ఫారిన్ వర్డ్స్ యూజేడ్ ఇన్ తెలుగు

4-దితెలుగురీడర్( తెలుగు వాచకం)

5-ఏ లిటిల్  లెక్సికన్

6డయలాగ్స్ ఇన్ తెలుగు అండ్ ఇంగ్లీష్

7-ఆంద్ర గీర్వాణ చందము

8-వేమన శతకం

9-లోకం చేత వ్రాయబడిన శుభ వర్త మానములు (బైబిల్ కధలు )

10-రాజుల యుద్ధములు

11-తెలుగు-ఇంగ్లీష్ ,ఇంగ్లీష్ –తెలుగు నిఘంటువు

12-నల చరిత్ర

13-హరిశ్చంద్రుని కస్టాలు

14-నన్నయ ఆంద్ర మహా భారతం

15- రామ రాజ భూషణుని వసు చరిత్ర

16-పోతన భాగవతం

17-తిక్కన భారతం

18-శ్రీనాధుని పల్నాటి భారతం

ఇవి కాక బ్రౌన్ 1-బసవ పురాణం 2-పండితారాధ్య చరిత్ర ౩-రంగ నాద రామాయణం 4-ఉత్తర రామాయణం 5-విజయ విలాసం 6-సారంగ ధర చరిత్ర 7-హరివంశం 8-కాశీ ఖండం  9- అని రుద్ధ చరిత్ర 10-కుచేలోపాఖ్యానం 11-రాధికా సాంత్వనం 12-విక్రమార్క చరిత్ర గ్రంధాలకు ప్రెస్ కాపీలు రెడీ చేశాడు .వీటిని బ్రౌన్ మరణానంతరం తమిళనాడు ఆంద్ర  దేశం లలోని వివిధ సంస్థలు ప్రచురించాయి  ‘

బ్రౌన్ ప్రత్యేకతలు

ప్రజలు పరంపరగా చెప్పుకొనే కధలు గాధలు పాటలు చాటువులు సేకరించి ప్రచురించటం బ్రౌన్ ప్రత్యేకత .పాండిత్య ప్రకర్ష ప్రకటించే రచనలపై ఎక్కువ అభిరుచి లేకపోయినా బ్రౌన్ ,చాలా తెలుగు బృహద్గ్రందాలు సేకరించి ప్రచురించాడు .తాను చేసిన అనువాద గ్రంధాలను ఇతరులతోచేయి౦చి నవీ ముద్రించాడు .ప్రతిపుస్తకం లో  విషయ సూచిక ,పదాలకు అర్ధాలు ,వ్యాఖ్యానం ఉండేట్లు చేయటం బ్రౌన్ మరో ప్రత్యేకత .తాను వ్యాఖ్యానం రాయటానికి కారణం ఆ పద్యాలు ముఖతా వేరేవారితోఅర్ధాలు చెప్పించుకొని భావం తెలుసుకోవటం అనే  అవసరం కుండా చేయాలనే ఉద్దేశ్యం తోనే అని చెప్పాడు  .తన నిఘంటువులో చాలా వాడుక పదాలను చేర్చటం మరొక ప్రత్యేకత .

బ్రౌన్ కు సార్ధక బిరుదులు

‘’ఆంద్ర భాషోద్ధారకుడు’’ అనే సార్ధక బిరుదును తెలుగు ప్రజలే బ్రౌన్ మహాశయునికి ఇచ్చి  గౌరవించి గుండె గుడిలో ప్రతిష్టించు కొన్నారు .ఆంద్ర భాషా సంరక్షకుడు బ్రౌన్ .

హైదరాబాద్ లో టాంక్ బండ్ పై  ప్రభుత్వం బ్రౌన్ కాంశ్య విగ్రహాన్ని నెలకొల్పి గౌరవించింది .కడప లో బ్రౌన్ బంగాళా లో బ్రౌన్ కాలేజి ని  బ్రౌన్ లైబ్రరీ ని ,సేవా సంస్థను ఎకాడేమి  ఏర్పాటు చేసి ఆయన  సేవలకు నివాళులు అర్పించారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -27-12-16 –కాంప్-మల్లాపూర్ –హైదరాబాద్

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

15-మహామహోపాధ్యాయ ,భారత రత్న పాండు రంగ వామన్ కాణే

7-5-1880న జన్మించి 8-5-1972 న 9 2 వ ఏట మరణించిన మహా మహోపాధ్యాయ ,భారత రత్న పాండురంగ వామన్ కాణే గొప్ప ఇండాలజిస్ట్ .సంస్కృత మహా విద్వాంసుడు .విద్యా రంగం లో 40 ఏళ్ళు సుదీర్ఘం గా విజయవంతంగా గడిపిన కాణే కు భారత ప్రభుత్వం 1963 లో6,500పేజీల ఉద్గ్రంధం  ‘’ధర్మ శాస్త్ర చరిత్ర ‘’(హిస్టరీ ఆఫ్ ధర్మ శాస్త్ర ) రచించి నందుకు  భారత దేశ అత్యున్నత జాతీయ పురస్కార౦ ‘’భారత రత్న ‘ ‘అందజేసి గౌరవించింది .చరిత్రకారుడు రాం చరణ్ శర్మ ‘’గొప్ప సంస్కృత పండితుడైన పాండు రంగ కాణే సాంఘిక సంస్కరణలను ప్రోత్సహిస్తూనే సంప్రదాయ శాస్త్రౌన్నత్యాన్ని పరి రక్షించాడు ‘’అని మెచ్చాడు .5 భాగాలుగా ప్రచురింపబడిన ‘’ధర్మ శాస్త్ర చరిత్ర ‘’ప్రాచీన సాంఘిక న్యాయాలు ,ఆచారాలకు విజ్ఞానసర్వస్వం గా నిలిచింది .ప్రాచీన భారతం లో సాంఘిక మార్పు సోపానాన్ని విస్పష్టంగా ఈ గ్రంధం తెలియ జేసింది .

ధర్మ  శాస్త్ర చరిత్రను ఇంగ్లీష్ లో రాసి దానికి ఉప శీర్షికగా ‘’ భారత దేశం లో ప్రాచీన ,మధ్యయుగాల మతాలు ,పౌర న్యాయాలు’’ అని పేరు పెట్టాడు. ఈ ఉద్గ్రంధం  ఆయన ‘’మాగ్నం ఓపస్’’గాఅంటే – మేధో సర్వస్వం గా భావిస్తారు  .  పరిశోధనాత్మకమైన ఈ మహా గ్రంధం భారతీయ శిక్షా  స్మృతి యొక్క పరిణామ దశలను అనేక శతాబ్దాల  లోని గ్రంధాలను  వ్రాత ప్రతులను పరిశీలించి రాయ బడింది .1932 లో మొదటిభాగం 1962 అంటే 30 ఏళ్ళ తర్వాత  చివరిదైన 5 వ భాగం ప్రచురింప బడ్డాయి .తన రచనకు ఆధారాలను ఏషియాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ బాంబే ,భండార్కర్ ఓరియెంటల్ రిసెర్చ్ ఇన్ స్టి ట్యూట్ మొదలైన చోట్ల ల నుండి సేకరించాడు .మహాభారతం ,పురాణాలు, చాణక్యం మొదలైన వన్నీ తిరగేసి లోతుగా తరచి ,సారాన్ని నిక్షిప్తం చేశాడు .ఎంత కఠోర శ్రమ చేశాడో అర్ధమవుతుంది .నిగూఢంగా ఉన్న అనేక రహస్యాలను వెలుగులోకి తెచ్చాడు .రచనలో నాణ్యత ఆయనకు సంస్కృత భాషలో ఉన్న లోతైన పరిజ్ఞానానికి,అవగాహనా శక్తికి  దర్పణమై నిలిచింది .వ్యతిరేక భావాలున్న గ్రంధాలను కూడా తృణీకరించి వదిలి వేయకుండా వాటినీ సమగ్రంగా అధ్యయనం చేయటం కాణే పండితుని గొప్ప సంస్కారం .అదేవిజయమై నిలిచి౦ది కూడా .

కాణే పండితుడు సంస్కృతం లో ‘’వ్యవహార మయూఖా ‘’అనే గ్రంధాన్ని రాశాడు .అంతే కాక తన ధర్మ శాస్త్ర చరిత్ర కు విస్తృత ఉపోద్ఘాతం  రాసి అందులో తన గ్రంధం లో చెప్పబడిన ముఖ్య విషయాలను తెలియ జేసి దానిపై గొప్ప అవగాహన కల్పించి గ్రంధం పై అభిమానం కలిగేట్లు చేశాడు .ఇంత  కష్ట పడి రాసినా సంస్కృతం లోని ‘’ధర్మ ‘’అనే పదానికి ఇంగ్లీష్ లో సమానమైన సరైన  పదం దొరకలేదని బాధ పడ్డాడు మహామహోపాధ్యాయ కాణే పండితుడు .సంస్కృత౦ , ఇంగ్లీష్, మరాటీ భాషలలో కాణే పండితుని రచనా సర్వస్వం 15,౦౦౦పేజీలు  ఉండటం మహాశ్చర్యం కలిగిస్తుంది.

మూడు భాషలలో చేసిన సాహిత్య కృషికి కాణే పండితుడు ‘’మహా మహోపాధ్యాయ ‘’బిరుదు  నందుకొన్నాడు .బొంబాయ్ యూని వర్సిటి వైస్ చాన్సెలర్ గా పని చేశాడు .కురుక్షేత్రం లో భారతీయ భాషాధ్యయనం కోసం ‘’కురుక్షేత్ర విశ్వ విద్యాలయం ‘’ఏర్పాటు చేయటం లో కాణే పండితుని అకు౦ఠిత దీక్షా ,పట్టుదల, విజయము కనిపిస్తాయి .ధర్మ శాస్త్ర చరిత్ర గ్రంధ౦ 4 వ భాగానికి  సంస్కృత  అనువాదం విభాగం పరిశోధనకు గాను లో  1956 లో సాహిత్య అకాడెమి అవార్డ్ పొందాడు .భారతీయ విద్యా భవన్ కు గౌరవ సభ్యులుగా కాణే పండితుని నియమించి గౌరవించారు .విద్యా రంగం లో చేసిన సుదీర్ఘ కృషికి కాణే పండితుని రాజ్య సభ సభ్యత్వమిచ్చారు .అన్నిటి కంటే అత్యున్నత మైన  ‘’భారత రత్న’’ పురస్కారాన్ని భారత ప్రభుత్వం 1963లో అందించి ఆ మహామహోపాధ్యాయుని భారత రత్నను చేసింది .

భారత రాజ్యాంగం ఇండియాలో ఉన్న  సనాతన భావ పరంపరకు గండి కొట్టి భారత ప్రజలకు హక్కులే కాని బాధ్యతలు లేవు అన్న అభిప్రాయం కలిగించింది అని కాణే పండితుని నిశ్చితాభిప్రాయం .సాధికారిక విజ్ఞాన సర్వస్వం అయిన కాణే బృహద్రచన అనేక రాజకీయ దుమారాలకు ఆయువు పట్టు అయింది .కేంద్రం లో అటల్ బిహారీ వాజ్ పేయి ప్రభుత్వం అధికారం లో ఉండగా ప్రాచీన భారతీయులు  ఆవు  మాంసం తిన్నారు అన్న విషయం పై రెండు వర్గాలు ఏర్పడి రెండు వైపుల వారూ కాణే గారి ఉద్గ్రంధ౦ లోని భాగాలనే  విస్తృతంగా ఉదహరించటం తమాషా అయిన విశేషం .ఈ సమస్య గోవును మాతఃగా పవిత్రంగా చూసే హిందువుల కు చాలా ముఖ్యమై , గోమాంసాన్ని తినటం పై నిషేధం విధించాలని గట్టి పట్టు బట్టారు .రెండవ సమస్య- ప్రాచీన భారతం లో బాలికలకు యజ్ఞోప వీతం వేసుకొనే హక్కు అయిన ఉపనయనం చేసేవారు అని ,కాలక్రమం లోఇటీవలి కాలం లోనే  అది మగ పిల్లలకు మాత్రమే హక్కు గా మారింది అనేది …

మహా మహోపాధ్యాయ కాణే పండితుని స్మృతి చిహ్నంగా ఆయన మరణానంతరం ఏషియాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ ము౦బే వారు’’ప్రాచ్య భాషాధ్యయనాన్ని  ప్రోత్సాహించటం కోసం  ,1974 లో ‘’డా.పి .వి.కాణే  ఇన్ స్టి ట్యూట్ ఫర్ పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ స్టడీస్ అండ్ రిసెర్చ్ ‘’సంస్థను స్థాపించారు .అంతేకాక వేద ధర్మ శాస్త్రం,లేక  అలంకార శాస్త్రం లో అత్యద్భుత కృషి చేసిన వారికి మూడేళ్ళ కోక సారి డా.పి.వి కాణే స్వర్ణ పతకాన్ని ప్రదానం చేస్తున్నారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -25-12-16- ఉయ్యూరు

.

—

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

14-కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి పురస్కార గ్రహీత –హర్ష దేవ మాధవ్

గుజరాతీ సంస్కృత భాషలలో దిట్ట మైనకవి హర్ష దేవ మాధవ్ 20-10-1954 న గుజరాత్ లోని భావనగర్ జిల్లా వార్తెజ్ లో మన్ సుఖలాల్ , నందన్ బెన్ దంపతులకు జన్మించాడు .ప్రాధమిక విద్య స్వగ్రామం లోనే పూర్తి చేసి, సెకండరీ విద్యను కొలియాక్ లోని మాధ్యమిక పాఠశాలలో చదివి 1971 లో ఎస్.ఎస్.సి పాసయ్యాడు .1975 లో గుజరాత్ యూనివర్సిటీ లో ఎక్స్టెర్నల్ విద్యార్ధిగా పరీక్ష రాసి బి ఏ డిగ్రీ అందుకొన్నాడు .టెలిఫోన్ ఆఫీస్ లో పని చేస్తూనే సౌరాస్ట్ర యూని వర్సిటి నుండి 1981 లో సంస్కృతం ఎం .ఏ. డిగ్రీ ప్రధమ శ్రేణి లో సాధించాడు .అహమ్మదా బాద్ లోని హెచ్ ,కె .ఆర్ట్స్ .కాలేజి లో లెక్చరర్ గా పని చేశాడు .1983 లో బి ఎడ్ ,1990 లో పి .హెచ్. డి.గుజరాత్ యూని వర్సిటి నుండి అందుకున్నాడు .’’ముఖ్య పురాణాలలో శాపాలు ప్రభావాలు ‘’అనే అంశం పై పరిశోధన చేసి గుజరాతీ భాషలో దిసీస్ రాసి పి హెచ్ డి.పొందాడు .శ్రీమతి సృతిజాని ని వివాహమాడి రుషి రాజ్ జానికి తండ్రి అయ్యాడు .

కవిత్వం లో ప్రత్యేకతలు

హర్ష దేవ మాధవ్ జపాన్’’ హైకూ’’ ,’’తంకా’’లను ,కొరియన్ ‘’సిజో ‘’నుసంస్కృత భాషలో రాసి గీర్వాణ భాషకు కొత్త వెలుగులు అద్ది తన ప్రత్యేకతను చాటుకొన్నాడు . .’’సంస్కృత కవులలో ఆధునిక ,విప్లవ కవులలో ఒకడు ‘’అని  సమీర్ కుమార్ దత్తా, హర్షను ప్రశంసిస్తూ హర్షం వెలిబుచ్చాడు . Harshadev Madhav is a modern poet in true sense of the term. He thinks that poetry should appeal first to intellect and thereafter to emotion. In the eternal controversy between intellectuality and emotionalism Harshadeva takes side of intellectuality […] Harshadev happens to be one of the most profound modern Sanskrit poets. He betrays the great influence exerted on him by modern vernacular poetry and some of the images carved out by modern vernacular poets.

హర్ష దేవ్ సంస్కృత రచనలు

1-అలకానంద 2 మృగయా 3-బృహన్నల 4-లవ రస దిగ్దాఃస్వప్న మయా పర్వ తాః 5-ఆశిచ్చ మే మనసి 6-నిష్క్రాంతాః సర్వే  7-మృత్యుస్వం కస్తూరి మృగోస్తిఅనే పేరుతొ స౦స్కృత నాటకాలు వ్యాసాల సంకలనం 8-బుద్ధస్య భిక్ష పత్రే 9-భావాస్థిరాని జననాంతర సౌహృదాని 10-కన్నఖ్యా క్షిప్తం మాణిక్య నూపురం 11-భాతితే భారతం అనే సంస్కృత ప్రతికావ్యం . 1992 నాటికే 2,200 కవితలను సంస్కృతం లో రాసిన పోస్ట్ మోడరన్ సంస్కృత కవి హర్షదేవ మాధవ్ .

‘’మాధవ’’ గుజరాతీయం

1-హత్ ఫంఫోసే ఆంధియా సుగందినే(కావ్యం ) 2-మహాకవి మాఘ 3-శ్రీవాణి చిత్ర శబ్ద కోశ (సంస్కృతం –ఇంగ్లీష్ -హిందీ –గుజరాతి బొమ్మల నిఘంటువు (పిక్చర్ డిక్ష్ణ రి)

ఆంగ్ల ‘’దేవం’’

హర్ష దేవ మాధవ్ ఇంగ్లీష్ లో ‘’ మోడరన్ సాంస్క్రిట్ పోయెట్రి ఆఫ్ గుజరాత్ అప్ టు ది ఎండ్ ఆఫ్ 20త్ సెంచరి (కంట్రి బ్యూషన్ ఆఫ్ గుజరాత్ టు సాంస్క్రిట్ లిట రేచర్ -1998 ).

‘’హర్షా’’తిశయ పురాస్కారాలు

హర్ష దేవమాధవ్ 1994 లో గుజరాత్  సంస్కృత అకాడెమి  అవార్డ్ అందుకొన్నాడు .1997 -98 లో భారతీయ భాషా పరిషత్ అవార్డ్ పొందాడు ఆయన రచించిన ‘’నిష్క్యాన్తయః సర్వే’’సంస్కృత రచనకు  1997 లో అఖిలభారత కాళి దాస సమ్మానాన్ని మధ్య ప్రదేశ్ కాళిదాస అకాడెమి నుండి పొందాడు .2006 లో ‘’’’తవ స్పర్శే స్పర్శే ‘’ సంస్కృత కావ్యానికి కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమి అవార్డ్ అందుకొన్నాడు . 2010 లో గుజరాత్ సాహిత్య గౌరవ పురస్కారం గ్రహించాడు .ఎడిన్ బర్గ్ లో జరిగిన 13 వ ప్రపంచ సంస్కృత సభలో జరిగిన కవి సమ్మేళనం  లోను.క్యోటో లో జరిగిన ప్రపంచ సంస్కృత సదస్సులోనూ పాల్గొని గౌరవ పురస్కారాలు అందుకొన్నాడు .

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-12-16- ఉయ్యూరు

— గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

13-భారత ధ్వని దర్శన పరిశోధకులు –ప్రాచార్యులు శ్రీ శలాక రఘునాధ శర్మగారు

జనన విద్యాభ్యాసాలు

సంస్కృతాంధ్రాలలో మహా విద్వత్తు  కలిగిన మహా పండితప్రకాండులు శ్రీ శలాక రఘునాధ శర్మ గారు కృష్ణా జిల్లా నూజివీడు తాలూకా గొల్లపల్లి లో 23-7-1941 న శ్రీ శలాక నరసయ్య శ్రీమతి దుర్గాంబ దంపతులకు జన్మించారు .గొల్లపల్లి హైస్కూల్ లో సెకండరీ విద్య పూర్తి చేశారు .ఆగిరిపల్లి లో ప్రసిద్ధ శ్రీ మార్కండేయ సంస్కృత కళాశాలలో 1955 -56  లో చేరి శ్రీ  పేరి వెంకటేశ్వర శాస్త్రి గారి వద్ద సంస్కృత వ్యాకరణం అభ్యసించారు .శ్రీ రామ చంద్రుల కోటేశ్వర శర్మగారి దగ్గర కావ్యాలు నేర్చారు .ప్రైవేట్ గా మెట్రిక్ చదివి ఉత్తీర్ణులై 1960 తెలుగు సంస్కృతాలలో భాషా ప్రవీణ ప్రధమ శ్రేణిలో పాసయ్యారు .,ప్రైవేట్ గానే చదివి బి .ఎ .డిగ్రీ కూడా1963 -64లో పొందారు .  1965-67 మధ్యకాలం లో ఉస్మానియా యూని వర్సిటి లో తెలుగు లోఎం ఏ .చదివి మొదటి తరగతి డిస్టింక్షన్ లో  కృతార్ధులై స్వర్ణ పతకం పొందారు . వీరి గురుపర౦పరలో డా దివాకర్ల వెంకటావధాని ,డా .పాటి బండ్ల మాధవ రామ శర్మ, ఆచార్య బిరుదురాజు రామ రాజు గారు ఉన్నారు .1975 లో శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వ విద్యాలయం లో ‘’మహా భారతం లో ధ్వని సిద్ధాంత సమన్వయము ‘’పై పరిశోధన చేసి పి .హెచ్ .డి.పొందారు .ఇదే ‘’భారతం లో ధ్వని దర్శనం ‘’గా పుస్తక రూపం లో వెలువడింది .వీరి గైడ్ పరిశోధన పర బ్రహ్మ ఆచార్య కోరాడ మహాదేవ శాస్త్రి గారు .

ఉద్యోగ సోపానం

1960 నుండి 65 వరకు అయిదేళ్ళు హైస్కూల్ ,హయ్యర్ సెకండరీ స్కూల్స్ లో తెలుగు పండితులుగా పని చేశారు . శ్రీ దేవుల పల్లి రామానుజరావు గారు నిర్వహిస్తున్నఆంద్ర సారస్వత పరిషత్ కు చెందిన హైదరాబాద్ తిలక్ రోడ్ లోని ఓరియెంటల్ కాలేజి లో1967-68 లో  ఒక ఏడాది ఆంద్ర  సంస్కృత లెక్చరర్ గా ఉద్యోగించారు . .1968.అనంతపురం శ్రీ కృష్ణ దేవరాయ విశ్వ విద్యాలయం లో గీర్వాణాంధ్ర లెక్చరర్ గా చేరి 17 ఏళ్ళు పని చేసి ,శాఖాధ్యక్షులుగా ,డాక్టోరియల్ ప్రొఫెసర్ గా ,డీన్ గా  క్రమంగా పదోన్నతి పొంది 16 ఏళ్ళు పనిచేసి మొత్తం 33 సంవత్సరాలు సర్వీస్ చేసిన ఘనత పొంది 2001 లో పదవీ విరమణ చేశారు .

తెలుగు సంస్కృత వ్యాకరణాలపై శర్మగారికి అభిమానం జాస్తి .సంప్రదాయ సాహిత్యమన్నా ,సాహిత్య విమర్శనమన్నా కూడా విపరీతమైన ఆసక్తి ఉన్నది .రిసెర్చ్ పై మక్కువ ఎక్కువ .ఎన్నో విషయాలపై పరి శోధన చేసి దాదాపు 40  విలువైన గ్రంధాలను ప్రచురించారు .100 సెమినార్లలో పాల్గొని రిసెర్చ్ పేపర్లు రాసి సమర్పించారు .3 రిసెర్చ్ ప్రాజెక్ట్ లు నిర్వహించారు .80 దాకా ప్రత్యేక వ్యాసాలూ రాశారు . శర్మగారి వద్ద 24విద్యార్ధులు పరిశోధనలు చేసి పి .హెచ్. డి .పొందారు . .23మందికి  ఎం .ఫిల్. కు మార్గ దర్శనం చేశారు .

శాస్త్రి గారి విద్యా విశేషాలకు తగిన గుర్తింపు లభించింది .ప్రశాంతి నిలయం లోని సత్య సాయి ఇన్ స్టి ట్యూట్ ఆఫ్  హయ్యర్ లెర్నింగ్ బోర్డ్ ఆఫ్ స్టడీస్ లో  15 ఏళ్ళు మెంబర్ గా ఉన్నారు . శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వ విద్యాలయం ,కాకతీయ విశ్వ విద్యాలయం ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయం, తిరుపతి పద్మావతీ మహిళా కళాశాల, నాగార్జున విశ్వ విద్యాలయంలలో బోర్డ్ ఆఫ్ స్టడీస్ లో సభ్యులుగా గౌరవం పొందారు . ,పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం అకాడెమిక్ సెనేట్ ,హయ్యర్ పవర్ కమిటీలలోసభ్యులుగా పని చేశారు .  స్టేట్ లైబ్రరి కమిటీ ,అనంతపూర్ లోని చిన్మయా మిషన్ ఎక్సి క్యూ టివ్ కౌన్సిల్,  హైదరాబాద్ యూని వర్సిటి స్కూల్ బోర్డ్ ఆఫ్ హ్యుమానిటీస్  లో మెంబర్ .అనంతపూర్ శ్రీ రమణ సత్సంగ్ కు అధ్యక్షులు .

వివాహం –సంతానం

నూజి వీడుకు చెందిన శ్రీ చెరుకుపల్లి  సుందర శివ శర్మ శ్రీమతి బుచ్చిరామ కృష్ణమ్మ దంపతుల కుమార్తె శ్రీమతి రాజ రాజేశ్వరి గారిని శ్రీ రఘునాధ శర్మగారు 26-5-1962లో వివాహమాడారు . ఈ దంపతులకు అయిదుగురు కుమార్తెలు. .  .వారందరి వివాహ బాధ్యతలు తీర్చి ,ప్రస్తుతం రాజ మండ్రి లో ఉంటున్నారు .

శ్రీ శలాక వాజ్మయ స్రవంతి

1-దండి ‘’దశకుమార చరిత్ర ‘’ను తెలుగులోకి అనువది౦చి  వ్యాఖ్యానం రాశారు .2-బాణుని ‘’హర్ష చరితాను వాదం వ్యాఖ్య 3-శ్రీ బ్రహ్మ దత్త జిజ్ఞాసువు హిందీ లో రాసిన ‘’సరలతమ విధి’’ ని  తెలుగులోకి తర్జుమా చేశారు .4-భారతధ్వని దర్శనం అనే పి హెచ్.డి ధీసిస్ –రెండు సార్లు ముద్రణ పొంది ఖ్యాతి చెందింది .5-సంస్కృత వ్యాకరణం ‘’లఘు సిద్ధాంత కౌముది ‘’ని అనువదించారు .6-నన్నయ భారతం పై ‘’భట్టారక భారత భారతి ‘’రాశారు 7-మహా భారత విరాట పర్వాన్ని తెనిగించారు 8-‘’షట్పది కనక దారలు’’ 2 స్తోత్రాలకు వ్యాఖ్యానం రచించారు .9-మహా భారతం లోని ఉద్యోగ పర్వం ,విదుర నీతి ,యక్ష ప్రశ్నలు అనువాదం చేశారు .10-అంతరంగ నివేదనం అనే కవితా సంపుటి 11-సహృదయ భావ లహరి అనే సాహిత్య వ్యాస సంకలనం 12-సనత్సుజాతీయం ,భాగవత నవనీతం ,మహా భారతం –శాంతి పర్వం-ఆర్ష భావ చంద్రికలు,అనుగీత కరదీపిక ,స్పురణ దీప కలికలు ,జగద్గురు శ్రీ పాదార్చన ,ఉత్తర గీత సౌరభ౦ వంటివి ఎన్నో రచనలు చేశారు .13-కవిత్రయ భారతం మొత్తం లో 120 రమణీయ పద్యాలను ఎంపిక చేసి విస్తృత వివరణ రచించారు .14-ప్రశ్నోపనిషత్ సౌరభవం రాశారు 15-పంచామృత రసవాహిని భాగవత నవనీతం ఉత్తర గీత సౌరభం  రచించి ఎన్నెన్నో విలువైన విషయాలను వెలుగులోకి తెచ్చారు .

శ్రీ శర్మగారు ప్రస్తుతం శ్రీపమిడి ఘంటం కోదండ రామయ్య గారి ‘’ఆర్ష విజ్ఞాన ట్రస్ట్ ‘’ఆధ్వర్యంలో వేదవ్యాస మహా భారతాన్ని శ్లోక తాత్పర్యాలతో తెలుగులోకి అనువదించే బృహత్ కృషిలో మునిగి ఆర్ష సేవ చేస్తున్నారు .ఇప్పటికి 10 పర్వాలు పూర్తి చేశారు .త్వరలో మిగిలిన 8 పర్వాలు తెలుగులో వెలుగు చూడ నున్నాయి .ఇదొక వాజ్మయ దీక్షాతపస్సు .శర్మ గారు మాత్రమే చేయ గలిగిన ,చేయదగ్గ వాజ్మయ యజ్ఞం .

ఎందుకోకాని శర్మ గారి దృష్టి వాల్మీకి రామాయణం పైనా,ఇతర రామాయణ రచనలపైనా  పడినట్లు లేదు.పడి ఉంటే వాటి లోని అనర్ఘ రత్న రాశులను కూడా త్ర్వవ్వి తలకెత్తే వారు అనిపించింది నాకు .

శర్మ గారి కంఠం శ౦ఖ ధ్వనిని పోలి ఉంటుంది .ఏ విషయం పై ప్రసంగించినా  అమృత ధారా ప్రవాహం గా ,మూలాలను తరుస్తూ ,చేతిలో పుస్తక సాయం లేకు౦డానే   సంస్కృతా౦ధ్ర  వాజ్మయం లోని సకల విషయాలను సందర్భోచితంగా వివరిస్తూ తన్మయం చెందిస్తారు .దూర దర్శన్ లో ధర్మ సందేహాలు తీర్చారు మరో వ్యాసునిలా .రేడియోలో సాహిత్య ,ధార్మిక ఆధ్యాత్మిక ప్రసంగాలను లెక్కకు మించి చేశారు .ఏది చేసిన శ్రోతృ పర్వం గా ,రమణీయంగా ఉండటం శర్మగారి ప్రసంగ ప్రత్యేకత .

బిరుదులూ –సత్కార సన్మానాలు

ఇంతటి విస్తృత పరిశోధన ,రచన ,ప్రవచనం చేస్తున్న శ్రీశలాక శర్మగారి విద్వద్వైభవానికి తగిన సత్కారా సన్మానాలు అందుకొన్నారు .ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వేతి సంస్థలు పోటీ పడి ముందుకొచ్చి వారిని గౌరవించి వాజ్మయ సరస్వతీ సమార్చన చేశాయి .

1986 లో బెస్ట్ టీచర్ అవార్డ్ ను ప్రభుత్వం నుంచి పొందటం తో ప్రారంభమైన ఈ పురస్కార వేడుక అప్రతి హతంగాసాగి   కవిత్వవేది నారాయణ రావు అవార్డ్ ,పేరాల భరత శర్మ మెమోరియల్ అవార్డ్ ,భూతపురి సుబ్రహ్మణ్య శర్మ మెమోరియలవార్డ్ ,సద్గురు శ్రీ శివానందఎమినెంట్ట్ సిటిజెన్ ప్రైజ్ ,ఏలూరు గుప్తా అవార్డ్ ,శ్రీకాకుళం మహతి విశిస్టసాహితి అవార్డ్,మంత్రాలయం రాఘ వేంద్ర స్పెషల్ అవార్డ్ , తణుకు శ్రీ నన్నయ భట్టారక పీఠం పురస్కారం ,శ్రీ పులికంటి కృష్ణా రెడ్డి సాహితీ సత్కీర్తి పురస్కారం ,మల్లాప్రగడ శ్రీ రంగరాయ స్మారక పురస్కారం ,శృంగేరి శారదా పీఠ పురస్కారం , ,రాజమహేంద్రవర కళా గౌతమి సన్మాన పురస్కారం ,రాజమండ్రి విరించి చారిటీస్ వారి నుండి ‘’సువర్ణ కంకణ ప్రదానం ‘’శ్రీ కంచికామ కోటి పీఠ పురస్కారం ,అజో –విభో –కందాళ౦ వారి విశిష్ట సాహితీ మూర్తి పురస్కారం వంటివి ఎన్నో అందుకుని పులకింప జేసేదాకా వచ్చి౦ది .  సాహితీ సరస్వతి స్వరూపులు శ్రీ శలాక రఘునాధ శర్మగారు అని నిశ్చయంగా చెప్పవచ్చు ..2015 ఉగాది వేడుకలలో సరసభారతి శ్రీశర్మ గారిని సగౌరవంగా ఆహ్వానించి  మా తలిదండ్రులు కీ .శే .లు గబ్బిట భావానమ్మ,మృత్యుంజయ శాస్త్రి గారల స్మారక పురస్కారాన్ని అందజేసి ,వారి సమక్షం లో నా రచన ‘’’గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం ‘’ను హైదరాబద్ రేడియో స్టేషన్  రిటైర్డ్ డిప్యూటీ  డైరెక్టర్ జనరల్ మాన్య శ్రీ మంగళ గిరి ఆదిత్య ప్రసాద్ గారి చేతుల మీదుగా  ఆవిష్కరి౦ప జేసి ధన్యులమయ్యాం .

ఒక్కమాటగా చెప్పాలంటే శ్రీ శర్మ గారితో మాట్లాడటమే ఒక ఎడ్యుకేషన్ .వారికి సరసభారతి రచనలు పంపినప్పుడల్లా ఫోన్ చేసి ,అందిందని చెప్పే సంస్కారం వారిది .  వారిని శృంగేరి జగద్గురువులు శ్రీ భారతీతీర్ధ స్వాముల వారు తరచూ పిలిపించి సంస్కృత కవిసమ్మేళణాలు,ధార్మిక ప్రసంగాలు వారి ఆధ్వర్యం లో జరిపిస్తూ సత్కరిస్తూ సమ్మానిస్తున్నారు .ఇంతటి మహనీయులు శర్మగారు సంస్కృతం లో కూడా యేవో రచనలు చేసి ఉంటారని అనిపించింది .వారి గురించి నెట్ లో వెదికితే నాకేమీ కనిపించలేదు .తప్పక శర్మ గారి గురించి రాయాలి అని పించి వారి ముఖత వారి వివరాలు తెలుసుకొందామని  నేను నాలుగు రోజుల క్రితం వారు విశాఖ లో ఉండగా ఫోన్ ద్వారా ఇంటర్వ్యు చేసినప్పుడు చాలా ఓపికగా నాకు కొన్ని వివరాలు చెప్పారు. అప్పటికప్పుడు నేను నోట్ చేసేసుకొన్నాను.  . తమ సంస్కృత  రచనలు, సంస్కృత కవి  సమ్మేళనాలలో పృచ్చకులుగా  సంధించిన ప్రశ్నలు ,పూరణల వివరాలు త్వరలోనే నాకు పోస్ట్ లో పంపిస్తామని చెప్పారు . ఈ ఉదయం హైదరాబాద్ నుండి వారి మనుమడిగారి ద్వారా ఇంగ్లీష్ లో ఉన్న వారి బయోడేటా అంతా మెయిల్ లో పంపారు .ఈ రచనకు నా ఫోన్ ఇంటర్వ్యు ,వారి బయోడేటా ఈ రెండూ ఆధారం .వారి  గీర్వాణ వాణీ వైభవాన్ని  రెండవ ఎపిసోడ్ లో వారు పంపిన వాటి ఆధారం గా రాసి తెలియ  జేస్తాను .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -24-12-16 –ఉయ్యూరు .

వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి కోలాచలం మల్లినాద సూరి మనీష -29

‘’ఏకావలి’’ కి రాసిన ‘’తరల ‘’వ్యాఖ్యానం లో మల్లినాధుడు చర్చి౦చిన రసాల౦కార విషయాలు -3

ఏకావలి లో రసవిధానం -2

మల్లినాధుడు అప్పుడప్పుడు చేసే వ్యాఖ్యలు స్వయం వివరణలుగా ఉంటాయి .’’’’వ్యక్తి ‘’పై  అభిప్రాయాన్ని  రాయటం ఆరంభిస్తూ’’అని మొదలు పెడతాడు .ఇక్కడ వ్యక్తిఅంటే అభినవ గుప్తుని అభి వ్యక్తి అని అర్ధం .దీనిని విద్యాధర ,మల్లినాదులిద్దరూ సమర్ధించారు .కొన్ని పదాలకు పర్యాయ పదాలిస్తాడు .అనుభవ స్థితికి ఎదగటం అంటే పరిపక్వత అనుభవ స్థాయిని అందుకోవటం అని అర్ధం చెప్పాడు .అది చివరికి  మనోభావానికి ఎదుగుతుంది .అందువలన రసం సార్వత్రిక స్థాయి ఎదిగి స్వంతం ,అన్యులు ,ఉదాసీనత వంటి సంబంధాలన్నీ దూరమై పోతాయి . అది ప్రేక్షకులమనసులలో  ఆనందాన్ని నింపుతుంది .’’కదాపి ‘’అనే మాటలో విద్యాధరుడు రసం అనేది ఏ ఇతర మానసిక క్రియ కు ప్రత్యేకతలు ,దాని ఉద్దేశిత స్వభావాన్ని స్థాపించటానికి వస్తువు కాదు  అందుకే ‘’కదాపిత్యా ధీన ‘’అన్నాడు

‘’నానుభూత ‘’వంటి పదాలలో అర్ధాన్ని అన్ని కోణాలనుంచి తీసుకోవాలి కాని ఒకే ఒక ప్రత్యేక కార్యానికే ఉపయోగించరాదు  .సాధన కారణం తెలియ జెప్పే ది గా ఉండాలి . రసం విభావ మొదలైన ధనాత్మక ఋణాత్మక భూమిక మీద ఉత్పత్తి అవుతుంది అని చెబుతూ గ్రంధ కర్త రసం ఉత్పత్తి అయితే విభావ మొదలైనవి అదృశ్యమై పోతాయి అన్నాడు .’’న జ్ఞాత ‘’వాక్యం లో రసం భౌతిక రుజువులకు లోను కాదు .’’న క్రాన్తః కార్య తయేతి ‘’=మల్లినాధుడు దీనికి –‘’కార్యత్వే ఘటాదివత్ విభావాదినిమిత్తనాశేపి ,రసాను వ్రుత్తి ప్రసంగఇతి భావః -అది భౌతికాతీతమైనదే కాక అది స్వయం ప్రకాశం కూడా .’’విగలిత ‘’స్వభావం పరమ  ఉత్కృష్టమైనఆనందం .అప్పుడు ఇతర మైన విషయాలన్నీ తొలగిపోతాయి .అప్పుడది పరిపూర్ణమై రెండవ దేదీ లేనిదౌతుంది .’’పరిమితౌ ‘’అంటే బ్రహ్మానందాను భూతి కంటే వేరైనదికాదు  .’’అనదీతి ‘’అంటే ‘’అపరిచితి ‘’’విగలితేతి-విగలితాని వేద్యాన్తరాణియస్మిన్ తస్య భావస్తత్వం తేనోప లక్షితః నిరతిశయానందాత్మకయా విజాతీయ విషయ స్పురణ పరిహరేణసత్య మేవా ద్వితీయ భావేనా భాసమాన ఇత్యర్ధః ‘’

రసం రుజువులకు చిక్కేదికాదు ,అది స్వయం గా సూటిగా అనుభావి౦చగలిగేది మాత్రమె .అది దృశ్యమానం కాదా?దీనికి సమాధానం ‘’ధ్వవనన ‘’మొదలైనవి .ధ్వవనన చేసే పనినే ‘’వ్యంజన ‘’అంటారు .అది అపూర్వమైన నూతనమైన అసాధారణమైన ధర్మం .’’అపరిచితి అంటే అపరిమితి ‘’అధీతమనేనేతి అధీతీ –సూత్రం లో ఇతి అనేదికలిపాడు ‘’ఇష్టాదిభ్యః ‘’ఉనికి చూపటానికి వార్తిక లో ‘’కతస్యోన్విషయస్య కర్మన్యుప సంఖ్యానాం ఇతి సప్తమీ ‘’

పరిరమ్య అనేది విషయం నిర్భారతయా అంటే ద్రుఢం గా అని అర్ధం .సముల్లాసన్ నువ్యవహితే నన్వయః అంటే అర్ధం అనుభావి0 చేదేకాని చెప్పటానికి కుదరనిది ‘’అనుకార్యానుకర్త్రు గతత్వ పరిహరేణోతి ‘’అనే వ్యక్తీకరణ ను రచయిత భట్ట తౌతుడు మొదలైన వారు చెప్పిన వాటిని తిరస్కరించాడు .

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -23-12-16 –ఉయ్యూరు

— వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి కోలాచలం మల్లినాద సూరి మనీష -28

‘’ఏకావలి’’ కి రాసిన ‘’తరల ‘’వ్యాఖ్యానం లో మల్లినాధుడు చర్చి౦చిన రసాల౦కార విషయాలు -2

ఏకావలి లో రసవిధానం

రసం పై విస్తృత వర్ణన అసలు అర్ధం తెలుసుకోవటానికి  నిర్వచన పరిధి దాటి పోయింది .రస  వివరణ  అతి విస్తృతం గా  ఉంది .ఇప్పుడు రుచి –మనోభావం యొక్క స్వభావం తెలుసుకొందాం.అది విభావాల-నిర్ణయాల  నుంచి అంకురిస్తుంది.మరియు ఆలంబనలు  పనికత్తేలలాగాకారణ మవుతాయి .అది ప్రేరణ కలిగించే కారణాలైన చంద్రకాంతి , ,మధురమైన కోయిల పాట,చల్లని మలయ మారుతం అనే దక్షిణానిలం ,శృంగార క్రీడలు ,సుందరవనాల వలన ఉత్తేజితమవుతుంది .అది ప్రక్క చూపులు ,చిరునవ్వు ,లతలనుచేతులు ఊపినట్లు  నెమ్మదిగా కదిలించటం ,ఆదుర్దా వంటి ఆకస్మిక స్వభాలను పెంచుతుంది .ఇలాగా అని స్పష్టంగా అర్ధం చెప్పేట్లుఉండదు .వినిపించుకొనే స్థితిలో ఉండదు రెండవ దాన్ని గురించి ఆలోచించటం ఉండదు .ఇదమిద్ధం గా ఏమీ చెప్పలేని పరిస్థితి  .జ్ఞాపకాల బాట నుంచి వెనక్కి వచ్చే వీలు ఉండకపోవటం .సృజనను అధిగమించ లేకపోవటం,గుర్తింపు ను గుర్తించలేక పోవటం ఉంటుంది ..  తెలిసిన మరో వస్తువుతో గుర్తించ లేని స్థితి .నిత్యమైన మానసిక స్థితి అంటే స్థాయీ భావం అంటే ఆనందాన్ని ప్రేక్షకులకు కలిగిస్తుంది .అదే మానసిక స్థితి విభావ వరకు నిలిచి ఉంటుంది .పానక రస సూత్రం వలన మహా రుచికలుగుతుంది  .అదే ఆనందం .ఆనందం మెరుపులా వచ్చినపుడు అదే పరమాన౦దమై బ్రహ్మానందమై ,ఉత్కృష్ట బ్రహ్మ జ్ఞాన అనుభూతికలుగుతుంది .అది అపూర్వ ,అపరిచిత ఆహ్లాదాన్ని కలిగిస్తుంది .అదే అస్పష్టమైన ఆనందం .అని లాల్యే వ్యాఖ్య .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -22-12-16-ఉయ్యూరు

వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి కోలాచలం మల్లినాద సూరి మనీష -27

‘’ఏకావలి’’ కి రాసిన ‘’తరల ‘’వ్యాఖ్యానం లో మల్లినాధుడు చర్చి౦చిన రసాలా౦కార విషయాలు

అలంకారం –రసం

కవిత్వం లో ధ్వని ముఖ్య భూమికను పోషిస్తుంది అని సంస్కృత ఆలంకారికుల భావన .ఇదే సాంకేతికంగా రసం అనబడుతుంది .దాదాపు   ఆలంకారి కులందరూ మొట్టమొదటి ఆలంకారికుడు  భరతుడు దగ్గర్నుంచి దాదాపు ఆలంకారికులు అందరూ రస చర్చ చేసినవారే .కళ లో రసం సౌందర్యానికి భావన .ఈ భావన మీద తాత్విక విచారణ విస్తృతంగా జరిగింది .ప్రొఫెసర్ వి.రాఘవన్ దీనిపై అద్భుత ఆవిష్కరణ చేశారు .రసము ,అలంకారం అనే రెండు పదాలు సంస్కృతం లో సౌందర్యాన్ని వివరించే ముఖ్య విభాగాలు (కాన్ స్టి ట్యుఎంట్స్).వైభవ౦ (పాంప్ ),అలంకరణ ( ఆర్న మెంటేషన్)అనేవి అలంకారానికి లక్షణాలు .శోభ( (స్ప్లెండర్,)రమణీయం (డెలెక్టి బిలిటి )రసానికి ముఖ్య లక్షణాలు .స్థాయీ భావాల ఆధారం గా రసం 9 రకాలు .అవి వేర్వేరు భావాలను అంటే  ఆహ్లాద ,అనాహ్లాద మొదలైన వాటిలో చేరి కళాకారుని భావ వ్యక్తీకరణలో ప్రేరణ చేత భాగమై  వ్యక్తిగతం చేసి  అనుభూతికలిగించి పరమానంద స్థితిని ,ప్రశాంతతను లేక  సమదృష్టిని కలిగిస్తాయి .భరతుడు దీనిని –సూత్రీకరిస్తూ –‘’విభావానుభావ వ్యభిచారి సంయోగాత్ రస నిష్పత్తి ‘’అన్నాడు .

కవులు ,అందులోనూ ముఖ్యంగా మహా కావ్య కవులు తమ రచనలను అలంకార పుస్టితో సౌందర్య రుచి సంభూతంగా మలిచారు .కాని కావ్యానికి రసమే ఆత్మ.కావ్యాలు  ఈ రకంగా వృద్ధి చెందుతుంటే ,కవిత్వ శాస్త్రం కూడా ఏకకాలం లో స్థానం పొందింది .పూర్వ రచయితలైన భామహుడు దండి  ఉద్భటులు అలంకారానికి  అధిక ప్రాధాన్యమిస్తే ,ఆనంద వర్ధనుడు లాంటి వారు రసానికి ప్రాధాన్యమిచ్చి అలంకార ,రసాల మధ్య ఉన్న భేదాలను స్పష్టం గా తెలియ జేశారు ,అలంకారం లో ముఖ్య అర్ధం ఆధిపత్యం వహిస్తే ,రసం లో సూచించిన అర్ధ౦ (ప్రతీయమానం )ఇంకా ఎక్కువ ఆధిపత్యం వహిస్తుంది .ఆన౦ద  వర్ధనుని తరువాతి ఆలంకారికులు విస్తృతంగా ఈ రెండు భావనలమీదా సమగ్రమైన  చర్చ చేసి వెలుగులు కుమ్మరించారు .అలంకార రసాలకున్న సూక్ష్మధర్మాలను వివరించటానికి శక్తి యుక్తులన్నీ ధార పోశారు -అని పి. బి లాల్యే పండితుడు వివరించాడు .

ఏకావలి

14 వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒరిస్సా ఆలంకారికుడు విద్యాధరుడు ‘’ఏకావలి ‘’రచించాడు .ఆయన ధ్వని సిద్ధాంతాన్ని కొద్దిగా చర్చించాడు .అందరు ఆలంకారికులు లాగానే విద్యాధరుడు కూడా ఉత్తమకవిత్వానికి ధ్వని ఆధారం అని సూచన చేశాడు .అయినా కొన్ని అలంకారాలను ఏకావలి లో  చర్చింఛి  నిర్వచింఛి ఉదాహరించి అందులోని రకాలను వివరించాడు .అవి తన స్వంత౦  అని విద్యాధరుడూ చెప్పుకోలేదు దానిపై వ్యాఖ్య రాసినా మల్లినాదుడూ చెప్పుకోలేదు .విద్యాధర ఆలంకారికునికి మల్లినాధుడు వ్యాఖ్యాన కర్త .అయినా సూరి ప్రామాణికమైన మమ్మటుని కావ్య ప్రకాశ ,రుయ్యకుని అలంకార సర్వస్వం లనుండి ఉదాహరణలనిచ్చి తన వాదనలను సమర్ధించుకొన్నాడు  . ధ్వని సిద్ధాంతం రససిద్దా౦తానికి అతి సన్నిహిత సంబంధం కలిగిఉంది .నిజానికి ధ్వని కవిత్వానికి ఆత్మ లేకజీవం .ఏకావలి లోని 4 వ ఉన్మేలనం లో విద్యాధర ,మల్లినాదులు దీనిని విస్తృతంగా చర్చించారు .తరువాత ఏకావలి లో లో రసచర్చ చూద్దాం .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -22-12-16-ఉయ్యూరు  .

‘ సంగీత జ్ఞానేశ్వర ‘, ‘ఘంటసాల గాన ప్రవక్త ‘ , విశ్రాంత ఆకాశవాణి డిప్యూటీ డై రెక్టర్ జనరల్ మంగళగిరి ఆదిత్య ప్రసాద్ I.B.S     గారు… వంశీ రామరాజు గారు హయత్ నగర్ మండలం కుంట్లూరులో  నిర్మాణం చేసి నిర్వహిస్తున్న గానగంధర్వుడు ‘సద్గురు ‘ ఘంటసాల గుడిలో జరిగిన వేడుకలలో ముఖ్య అతిథిగా విచ్చేసి సద్గురు పాదుకలను శిరసున ఉంచుకొని ప్రదక్షిణాలు చేసి, పూజాదికాలు నిర్వహించారు. అనంతరం ఘంటసాల పాడిన పాటలు వినిపించారు.

గీర్వాణ భాషా వైభవం -9

18-కంచి పరమాఛార్య శ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖర సరస్వతీ స్వామి

గీర్వాణవాణి ప్రాచీనత

ఒకసారి కంచి పరమాచార్యులవారి దర్శనానికి నలుగురు విదేశీ విద్యార్ధులు వచ్చారు .వారు  ఇస్రాయిలీ, ఇటలీ ,జర్మన్, బ్రిటిష్  దేశాలకు చెందినవారు . ప్రాచ్య పాశ్చాత్య దేశాలలో ప్రాచీన భాష విషయ౦  పై పరిశోధన చేస్తున్న ఫైలాలజీ విద్యార్ధులు .వాళ్ళు పాశ్చాత్య భాషలలో గ్రీక్ హీబ్రూ లాటిన్ భాషలను ,ప్రాచ్య భాషలలో సంస్కృతం తమిళ భాషలను అభ్యసిస్తున్నారు .స్వామి వారు నిత్యానుస్టానం లో ఉన్నందున వారికి దర్శనం, ఫోటో తీసుకొనే అవకాశం లేక వారికి తెలియ కుండానే మఠం అవతలున్న చెట్టుకింద 6 గంటలు నిలబడే నిరీక్షించారు .స్వామివారి కఠోర దీక్షకు ఆశ్చర్యపోయి ‘’పెరియ స్వామి కాలాతీత మహా పురుషులు అని నిశ్చయంగా చెప్పవచ్చు’’నని అనుకొన్నారు .పదినిమిషాల  తర్వాత దర్శనానికి అనుమతి లభించింది.ఫోటోలు తీసుకోవటానికి అనుజ్న నిచ్చారు .

వారందరినీ పలకరిస్తూ స్వామి ,వారి రాకకు కారణం అడిగి తెలుసుకొన్నారు .విషయ౦  తెలుసుకొని ప్రాచీన భాష పై వాళ్ళ అభిప్రాయమడిగారు. హీబ్రూయే అతి ప్రాచీనభాష పాశ్చాత్య దేశాలలోఅని ,కాని ప్రాచ్య దేశాలవారు సంస్కృతమే ప్రాచీనం అంటున్నారని చెప్పారు .అప్పుడు మహాస్వామి వారు ఈ రెండిటికంటే ప్రాచీనమైన భాష ఉంది .అదే వేద భాష అన్నారు .వేద భాష హీబ్రూ సంస్క్రుతాలకు జన్మ స్థానం ‘’అన్నారు .స్వామి ఇస్రాయిల్ కుర్రాడిని హీబ్రూ లో పునర్జన్మ గురించి ఒక కవిత ఉంది అని ముందు పదాలు  అందించి  మిగతాది చెప్పమన్నారు .అతడు మూడు నాలుగు నిమిషాలలో గుర్తు చేసుకొని అప్పగించాడు .మిగిలినవారి వైపు తిరిగి మీరు రుగ్వేదం చదువుకున్నారు కదా అని ఋగ్వేదం లో ఒక మంత్రాన్ని సూచించి పఠించ మన్నారు.వాళ్ళు 5 నిమిషాలు ఆ మంత్రాన్ని చదివారు .ఇస్రాయిల్ కుర్రాడిని ఆ మంత్రార్ధం తెలుసా అని అడిగారు.ఆ నలుగురు నోరు విప్పలేక పోయారు .అప్పుడు చిరునవ్వు నవ్వి పెరియ స్వామి వారితో ‘’ఈ కుర్రాడు హీబ్రూలో చదివినదాని అర్ధం మీకు ఎవరికీ తలిసి ఉండదను కొంటాను  .మళ్ళీ ఇస్రాయిలీ వానితో నువ్వు హీబ్రూలో ఏది చదివావొఇప్పుడు అదే వీళ్ళు పఠించారు ‘’అన్నారు .అవాక్కైన ఆ నలుగురి నోట మాట రాలేదు .తాను చెప్పింది రుజువు చేస్తానని పేపరూ పెన్ను తెప్పించమన్నారు . పరమాచార్య మాట్లాడుతూ ‘’ప్రపంచం 32  ప్రాంతాలుగా  విభజింప బడింది అని వేదం లో ఉంది  .అవి 32 భౌగోళిక పరిస్థితులపై ఏర్పడ్డాయి .ఈ 32 ప్రాంతాలలో వేదాక్షరం ఏరకం గా మార్పు చెంది ,పలక బడుతోందో వేదం చెప్పింది .ఆ నలుగురిని వారు వచ్చిన ప్రాంతాల పేరు అడిగి తెలుసుకొని వారి ప్రాంతం లో ఋగ్వేద ౦ లోని ప్రతి అక్షరం ఎలా మార్పు చెందిందో ఏ విధంగా పలక బడుతోందో  వివరించారు .స్వామివారు ఒక్కొక్క అక్షరం ఒత్తిఒత్తి పలుకుతూ రుగ్వేదమంత్రాలకు హీబ్రూ లో చదివిన దానికి ఉన్న సారూప్యం తెలియ జేశారు .అప్పుడు మహా స్వామి అందరికి ‘’వీళ్ళు చదివిన ఋగ్వేద మంత్రమే మీరు చదివిన హీబ్రూ కవిత అక్షరాలు మార్పు  పొంది అలా అయింది .యమున జమున ఉత్తర భారతం లోను వ బెంగాల్ లో బ అయినట్లు ,తమిళం లో ప కన్నడం లో హ అయినట్లే   ఈమార్పు కూడా .కనుక అతిప్రాచీన భాష వేద భాష మాత్రమే ‘’అని స్పష్టం చేశారు .పేపరు పెన్ను తెప్పించి ఆ  నలుగురికి ఇచ్చి ఋగ్వేద అక్షరాలు  వారి వారి భాషలో ఏ విధంగా ఉచ్చ రింప బడుతాయో కాగితం పై రాయమన్నారు .వారందరూ ఆపనిని 15 నిమిషాలలో పూర్తీ చేశారు .

ఇస్రాయిల్ కుర్రాడు ఆశ్చర్య పోయి ,’’ఇది ఊహించటానికి శక్యం గా లేదు ‘’అన్నాడు .మహా స్వామి ‘’ఇప్పుడైనా తెలిసిందా మీకు అన్ని ప్రపంచ భాషలకు వేదమే మూలం అని ‘’అన్నారు .ఇస్రాయిల్ కుర్రాడి ముఖం లో సంతృప్తి కనిపించలేదు .గమనించిన పెద్ద స్వామి వారు ‘’నీ ఉద్దేశ్యం లో హీబ్రూ భాష నుంచే వేడాలు  వచ్చాయేమో  అని అనుమానమా ?అని ప్రశ్నించారు .’’అవును ‘’అన్నాడు ఆ కుర్రాడు .మహా స్వామి ‘’నీ దగ్గర తాళం మాత్రమే ఉంది .మా దగ్గర తాళమూ దాని తాళం చెవీ రెండూ ఉన్నాయి .వేదాలలో ఏ మహర్షి ఇస్రాయిల్ లోని  ఏ ప్రాంతానికి వెళ్లి వేద వ్యాప్తి ,వేద బోధ చేశాడో వేదం లో చెప్పబడి ఉంది ‘’అన్నారు .దీంతో పూర్తిగా సంతృప్తి చెందిన ఇస్రాయిల్ కుర్రాడు అన్ని భాషలకు వేద భాషమాత్రమే మూలం అని పూర్తిగా సంతృప్తిగా నమ్మాడు .

ఆధారం –పరమాచార్యులవారు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యు .తమిళం లో ఉన్న దీనిని  వెల్లూర్ కు చెందిన వంశీ ఈమని చేసిన ఆంగ్లాను వాదం  .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -20-12-16 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ భాషా వైభవం -8

17-శ్రీమతి లక్కరాజు వాణీ సరోజిని –విజయవాడ -9346978829

గీర్వాణ భాషా వైభవం

1-సీ-భాషలందున రాజ భాష గీర్వాణమై -మనసు దోచిన గొప్ప మధుర భాష

వేద వేదాంగాల వెల్లి విరిసి నట్టి –సత్యవాక్కుల జాటు సౌమ్య భాష

శబ్ద మధురిమల శోభిల్లు చుండెడి –వీనుల వి౦దగు వేద భాష

ప్రాచీన భాషగా ప్రాచుర్య మొందిన –అద్భుతమైనట్టి అమర భాష

ఆ.-ఆది కవినుండి కవిత కాల వాలమనగ-ఎన్నదగిన రచనలున్న భాష

కవులు పండితులకు ఘనకీర్తి నొసగి-వాజ్మయమున నెంతో వాసి కెక్కె.

2-సీ.భవ్య భాగవతాది దివ్య గ్రంధావళి –తొలుత గీర్వాణాన వెలసె నిలను

అష్ట పదులతోడ నిష్ట దేవత గొల్చి –జయదేవ కవి పొందె జగతి కీర్తి

పలు ప్రశంసల నొంద పంచ తంత్రము వ్రాసి –విశ్వ విఖ్యాతి బడసె విష్ణు శర్మ

భర్త్రు హరి రచియించె భాష గీర్వాణాన –భక్తి వైరాగ్య సుభాషితముల

ఆ –రాజ పూజ్యంబై వెలిగిన రమ్య భాష –దేవనాగరి యనబడు దివ్య భాష

శబ్ద మాధుర్య రసభావ లబ్ది నొంది –తనరె గీర్వాణ భాషగా తరతరాల .

3-సీ-వాల్మీకి కృతమై వరలె రామాయణం –సంస్కృతాన జనులు సన్నుతింప

కాళి యాశీస్సుల గీర్వాణ కవిగనై-ఖ్యాతి గాంచెను కవి కాళిదాసు

ఆచార్య శ౦కరు౦ డద్భుత స్తోత్రాలు –సంస్కృత భాషలోన సంకలి౦చె

పండితోత్తము లెంతో ప్రస్తుతించిన యట్టి –సంస్కృత భాషయే శ్రావ్య మిలను

తే.రాజు లెందరొ మెచ్చిన రాజభాష –కవుల కారాధ్యమైనట్టి కావ్య భాష

దివ్య రచనలు విలసిల్లు భవ్య భాష –భాష గీర్వాణమును బోలు  భాష కలదె.

4-సీ-భరత దేశము నందు భాష లంద౦న్నింట –మూలమై నిల్చు నమూల్య భాష

గీర్వాణ పదములు గణనీయముగా జేరి –తెలుగుజిలుగు లెంతొ తేజరిల్లె

సంస్క్రుతోద్భవ గ్రంధ సముదాయము లనెన్నొ-ఆంధ్రీకరించిరి ఆదికవులు

శృతి లయాత్మకమైన సంస్కృతంబిలలోన-అసమానమగు నట్టి అమరభాష

తే.మంత్ర తంత్రాల కాధార మైన యట్టి –దేవతలు మెచ్చి దీవించు దివిజ భాష

యజ్ఞయాగాది కార్యాలు ప్రజ్ఞ తోడ –ఆచరించగా తోడ్పడు ఆది భాష .

5-సీ-సంస్కృతంబు దెలియ సులభ సాధ్యంబౌను –పెక్కు భాషలలోని చక్కదనము

ఆదికవులు నాడు ఆంధ్రీకరించిన –గీర్వాణ గ్రంధాలు గంతికేక్కె

ఉభయ భాషలలోన యుద్దండ రచనల –ప్రతిభ చాటిరి వారు ప్రజ్న తోడ

వివిధ ప్రక్రియల లో వెలలేని గ్రంధాలు –అవతరించెను జగతి అద్భుతముగ

తే-అమ్మ వాగ్దేవిఆశేస్సుల౦దు కొనిన –ఆణి ముత్యములను బోలు ఆది కవులు

జన్మ ధన్యత నొంద జగతి నందు –తల్లి భారతి సేవించి తనరి రిలను .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్-20-12-16-ఉయ్యూరు

నువ్వైనా చెప్పవమ్మ కొడుకు మోడికి

‘’నువ్వైనా చెప్పవమ్మ సాంబనువ్వైనా చెప్పవమ్మ కొడుకు మోడికిశివుడికి ‘’అన్న తనికెళ్ళ భరణి పాటకు పేరడీ

‘’నువ్వైనా చెప్పవమ్మ కొడుకు మోడికి

పెద్ద నోట్ల రద్దు గొడవ నీ బాబు మోడికి  – నువ్వైనా

రద్దు చేస్తే వచ్చే కష్టం నష్టం  తెలియ లేకనే

దబాయింపు సెక్షన్ లో పడిలొల్లి లొల్లి చేసినాడనీ –నువ్వైనా

బ్యాంకుల్లో క్యూల వరుస కొండవీటి చేంతా డై౦దనీ

క్యూలలోనే ప్రాణాలు హరీ మంటూ క్యూలు కట్టాయనీ –నువ్వైనా

నల్ల కుబేరులేమో  బెదర లేదని , పాత నోట్లు పోయినా

డూప్లికేటు నోట్లు క్షణాలలో గుద్దిపారేసి మళ్ళీ కుబేరులైపోయి నారనీ –నువ్వైనా

ఏది తెలుపో ఏది నలుపో తెలియలేక, దిక్కు తోచక

సామాన్యులు  కుదేలై  కళ్ళు తేలేసి గుడ్లు మిటక రిస్తున్నారని –నువ్వైనా

పులి మీద స్వారీ చేస్తూ ఎవరినీ లెక్క చేయక

మీసం లేకున్నా తెల్ల గడ్డం దువ్వుతున్నాడని       -నువ్వైనా

పార్టీ లో లుకలుకలు ,ఎంపీల్లో నైరాశ్యం ,సహమిత్రుల అసహాయత్వం

అన్నీ పెనవేసి కొంప ముంచుతుంటేను నీరోలా ఫిడేల్ వాయిస్తున్నాడని –నువ్వైనా

కాళ్ళు తెగిన కాంగిరేసుకు కాళ్ళు తెచ్చి ఇచ్చినాడని

 తిరస్కరింప బడ్డ  కమ్మీలకే కాక  చిల్లర మల్లర పార్టీలకూ  ప్రాణం పోసినాడని—నువ్వైనా

హోం వర్క్ చేయకుండా అర్ధ రాత్రి చేస్తే నిర్ణయాలు

బెడిసికొట్టి కొంప కూల్చిందనీ ,కొల్లేరు చేసిందనీ –

నువ్వైనా చెప్పవమ్మ  నీ కొడుకు మోడికి

పెద్ద నోట్ల రద్దు గొడవ నీ బాబు మోడికి .

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -20-12-16 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

12-నడయాడే దైవం ,ఆధునిక ఆదిశంకరులు -కంచిపరమాచార్య శ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖర యతీంద్ర స్వామి -3(చివరిభాగం )

పెరియ స్వామి వారి గీర్వాణ రచన

పెరియ స్వామి అని అందరి చేత పిలువబడే పరమాచార్యులవారు రచించిన ‘’మైత్రీం భజతా ‘’అనే సంస్కృత గీతాన్ని ఐక్య రాజ్య సమితిలో సమితి వార్షికోత్సవం నాడు శ్రీమతి ఎం ఎస్.సుబ్బు లక్ష్మి గానం చేసినట్లు చెప్పుకొన్నాం . ఆ గీత వైభవం దర్శిద్దాం –

‘’మైత్రీం భజతా అఖిల హృజ్జేత్రీం –ఆత్మా వదేవ పరానాపి పశ్యంతా

యుద్ధం త్యజతా స్వార్ధం త్యాజ్యతా –త్యాగతా పరేషు అక్రమమాక్రమణ౦

జననీ పృధ్వీ కామ దుఘాస్తే-జనకో దేవా సకల దయాళూ

దామ్యతా దత్తా దయాద్వం జనతాః-శ్రేయో భూయాత్ సకల జనానాం

శ్రేయో భూయా సకల జనానాం- – శ్రేయో భూయాత్ సకలజనానాం.

భావం –స్నేహం వినయం అందరి హృదయాలను గెలుస్తాయి –నీలాగా అందరినీ చూడు .యుద్ధం త్యజించు .స్వార్ధాన్ని త్యజించు .ఆవేశ పూరిత దాడిని ,ఆక్రమణను త్యజించు .భూమితల్లి మన కోరికలన్నీ తీరుస్తుంది .అందరికీ ఉన్న ఒకే ఒకతండ్రి పరమేశ్వరుడు .హద్దులో ఉండటం ,ఇతరులకు దానం చేయటం ,పరులపై కరుణ చూపటం అలవాటు చేసుకో.ప్రపంచ ప్రజలారా సుఖ సంతోషాలతో వర్ధిల్లండి .

మనకు భూ సూక్తం ఉన్నది .దానికి సాటిగా స్వామివారి రచన సాగింది .వారినోటి నుంచి వచ్చిన ప్రతి వాక్యమూ అమృత తుల్యమే .ఈ గీతం విశ్వ వేదిక పై గానం చేయబడటం  భారతీయ ఆకాంక్ష కీర్తికి ఎత్తిన పతాక .ఇదే అంతర్జాతీయ గేయంగా వర్ధిల్లితే ఎంతో హృద్యంగా ఉంటుంది .

అదీ పరమాచార్యుల ఉత్తమోత్తమ ఉన్నతోన్నత భావ లహరి .అందుకే జగద్గురువు లయ్యారు .

శ్రీ వారు శ్రీ దుర్గా ప్రతిష్ట సందర్భం గా’’ శ్రీ దుర్గా పంచ రత్న స్తోత్రం ‘’  రచించినట్లు శ్రీ విశాఖ పేర్కొని దానిని ‘’జగద్గురు బోధలు -10 ‘’లో ఇచ్చారు .దానిని ఇప్పుడు దర్శిద్దాం –

1-తే ధ్యాన యోగానుగతా అపశ్యన్ –త్వా మేవ దేవీం స్వగుణై ర్నిగూఢతాం

త్వమేవ శక్తిః పరమేశ్వరస్య –మాం పాహి విశ్వేశ్వరి మోక్ష దాత్రి

2-దేవాత్మ శక్తిః శ్రుతి వాక్య గీతా –మహర్షి లోకస్య పురః ప్రసన్నా

గుహా పరం వ్యోమ సతః ప్రతిష్టా-మాం పాహి విశ్వేశ్వరి మోక్ష ధాత్రి .

3-పరాస్య శక్తిః వివిధవ శ్రూయతే –శ్వేతాశ్వ వాక్యోదిత దేవి డుర్గే

స్వాభావికీ జ్ఞాన బలక్రియాతే – మాం పాహి విశ్వేశ్వరి మోక్ష ధాత్రి .

4-దేవాత్మ శబ్దేన శివాత్మ భూతా –యత్కూర్మ వాయవ్య వచో వివ్రుత్యా

త్వం పాశ విచ్చేదకరీ ప్రసిద్ధా – మాం పాహి విశ్వేశ్వరి మోక్ష ధాత్రి .

5-త్వం బ్రహ్మ పుచ్చా వివిధా మయూరీ –బ్రహ్మ ప్రతిష్టా స్యుపదిస్ట గీతా

జ్ఞాన స్వరూపాత్మతయాఖిలానాం – మాం పాహి విశ్వేశ్వరి మోక్ష ధాత్రి .

స్వామివారు ‘’శ్వేతాశ్వవాక్యోదిత దేవి దుర్గే ‘’అన్నారు .శ్వేతాశ్వ తరుడు అనే రుషి ఉన్నాడని శ్రీ వారు చెప్పేదాకా చాలా మందికి తెలిసి ఉండదు .శ్వేతాశ్వ వాక్యోదిత దుర్గ ఎలా ఉన్నది –అన్నదానికి శ్రీ విశాఖ ఒక శ్లోకం ఉటంకించారు –

‘’భూతాని దుర్గా భువనాని దుర్గా –స్త్రియో నరా శ్చాపి పశుశ్చ దుర్గా –

యద్యద్ధి దృశ్యం ఖలుసైవ దుర్గా –దుర్గా స్వరూపా దపారం న కించిత్ ‘’

అంటే సర్వభూతాలు సర్వ లోకాలు ,స్త్రీ పురుష పశువులు అంతా దుర్గా స్వరూపమే .కనిపించింది ,కనిపించనిది అంతా దుర్గా స్వరూపమే .దుర్గా స్వరూపం కానిది ఏదీ లేదు .దుర్గ ఏక ప్రాభవ శాలిని ,అఖండ చైతన్య స్వరూపిణి.

పాల్ బర్టన్ వంటి పాశ్చాత్యులు మహా స్వామిని దర్శించి స్పూర్తిపొందారు .మన కళ్ళముందు నడయాడిన దైవం శతమానం జీవించి 8-1-1994 న శంకర సన్నిధికి చేరుకొన్నారు .వారి సంస్కృత రచనలు నాకు ఈ రెండు మాత్రమే లభించాయి .ఎవరి వద్ద అయినా వారి రచనలు ఉంటె నాకు పంపితే వాటినీ చేర్చి సంతృప్తి చెందుతాను .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -17-12-16- ఉయ్యూరు

.

— గీర్వాణ భాషా వైభవం -6

15-డా.గబ్బిట జయమాణిక్య శాస్త్రి –పూరీ -0860847403

గీర్వాణ భాషా వైశిష్యః

1-అధ్యక్ష సరసస్వభాసు విలసత్ భారత్సుదీత సంసదః –క్షత్ర వేదయ  మహాంధ్ర వేదమయ   విద్యాల౦ క్రుతి శ్రీనిధిః

మిత్రశ్రీ సురమందిరానిలజ  సద్గాధాప్రసంగోజ్వలః –శ్రీమద్గబ్బిట వంశ మౌక్తికమణిః దుర్గా ప్రసాద కృతీ .

2-పూర్వా౦గ్ల కవి ప్రపంచ  సరసల్లాప ప్రసారోదరః –మాణిక్య మలమానినీ సుచరితయా శ్రీ రంజనా భాషణాః

జ్యోతిశ్లేషణ సాహితి సుకవితా విద్వత్వ సంశ్లిష్ట ధీః-శ్రీమద్గబ్బిట వంశ  మౌక్తిక మణిః దుర్గా ప్రసాద కృతీ .

3-విజ్ఞానామలం బోధనోజ్వల కళానైపుణ్య విఖ్యాతధీః-ఉర్మి గ్రామ రసాకృతి  సకల సచ్చాత్ర ప్రియ ప్రాభవః

సేవానంద విధాయి భాషణాలసత్ సంస్కార సంస్తాశ్రయః – శ్రీమద్గబ్బిట వంశ మౌళి మౌక్తిక మణిః దుర్గా ప్రసాద కృతీ .

4-శ్రీమృత్యుంజయ శాస్త్రిణః శుభ భవానీ మాతృః అచ్ఛాత్మజః –శ్రీ మృత్యుంజయ నారసింహ రమణా శ్రీకృష్ణ లక్ష్మ్యాత్మజః

శ్రీ దుర్గా సువివేక౦ బంధు రందః పత్నీ ప్రభావత్యసు – శ్రీమద్గబ్బిట వంశ మౌళి మౌక్తిక మణిః దుర్గా ప్రసాద కృతీ .

5-గీర్వాణాత్మ సుదీకవి ప్రవర  గైర్వాణ యాద్ర హ్రుద్వాక్  వపుః-శ్రీమత్ శంకర కాళిదాస కవిరాట్ వ్యాసాది  భాషా ప్రియః

బాణ ప్రాణ ఉదాత్త  భద్ర చరితం జీయాత్ శతం వత్సరాన్ – శ్రీమద్గబ్బిట వంశ మౌళి మౌక్తిక మణిః దుర్గా ప్రసాద కృతీ .

6-శ్రీమద్గబ్బిట వంశ మౌక్తిక మణిం దుర్గా ప్రసాద సుధీః-నిర్మాయాంధ్ర మయీ౦చ దివ్య కవితా గీర్వాణవాణి విదాం

లోకానాముపకార మద భుమహో  సమ్యక్ వ్యదాత్ శ్రద్ధయా –వార్ధక్యే పరమేశ దివ్య కృపయా భాసతాం .

7-ఏతద్ కృత్యా  మిహాదయః సర్వ జననా సంతోష సంపాదకం –చైక త్రేవ సమస్త దివ్య విదుషాం వాగ్వైఖరీ జీవనాం

జాతుం శక్యమతో అన్య గ్రంధ పఠనం కర్తవ్య మేవాస్తినా –విద్వత్తల్లజ శక్తి రపి అసులభా విజయతే వై ధృవం .

8-ఉయ్యూరిత్యాని మంగలే జనిమతా౦  కృష్ణా తటిన్యా తటై  -భ్రాజత్ పుత్ర మిత్ర పౌత్ర నివహేస్యంత శోభావతాం

శ్రీమద్గబ్బిట వంశ పూర్ణ జలధే ఉదయత్ ప్రభా భాసతాం-పూజ్యానాం ప్రణతిః మమాదయ భవతాత్ దుర్గాప్రసాద ధ్రుతాం .            శ్రీ మండలి బుద్ధప్రసాద్ గారిపై శ్లోకం

‘’మండల్యాస్య సుసద్వంశో కృష్ణారాయ సుపుత్రకః –బుద్ధప్రసాద ఇత్యాఖ్య రాజతే అసౌ కవిప్రియః ‘’

శ్రీ మైనేని గోపాల కృష్ణ గారిపై శ్లోకం

‘’శ్రీమైనేని సుసద్వంశ విఖ్యాతః క్రుతిరాట్ స్వయం –గోపాల కృష్ణ ఇత్యాఖ్యయః  రాజతే అమెరికా వాసీ ‘’. .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-12-16 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

12-నడయాడే దైవం ,ఆధునిక ఆదిశంకరులు -కంచిపరమాచార్య శ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖర యతీంద్ర స్వామి -2

జనన విద్యాభ్యాసాలు

కంచికామకోటి 68 వ పీతాదిపతులు శ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖర మహా స్వామి వారు 20-5-1894 న అనూరాధా నక్షత్రం లో తమిళనాడు దక్షిణ ఆర్కాట్ జిల్లాలోని విల్లిపురం లో సనాతన సద్బ్రాహ్మణ కుటుంబం లో శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి అనే జిల్లా విద్యాశాఖాధికారి గారి కి ధర్మపత్ని శ్రీమతి మహా లక్ష్మి కి జన్మించారు .ఇలవేల్పు పేరు గా స్వామినాధన్ అనే పేరుపెట్టారు .దక్షిణ ఆర్కాటు జిల్లా లోని తిండివనం లోని అమెరికన్ మిషన్ హైస్కూల్ లో ప్రాధమిక విద్య నేర్చారు .అపూర్వ మేధావి అవటం తో అన్నిటా మొదటి స్థానం పొందేవాడు .1905 లో ఉపనయనం జరిగింది .అన్న సదాశివ శాస్త్రిని అందరూ ‘’శివం సార్ ‘’అని పిలిచేవారు .

మహార్జాతకులు -68 వ పీఠాదిపతులు

తండ్రి స్వామినాధన్ కొడుకు జాతకాన్ని ఒక గొప్ప జ్యోతిష్ శాస్త్ర  వేత్తకు చూపించాడు. ఆయన అమాంతం కుర్రాడి పాదాలపై వ్రాలి ‘’ఏదో ఒక రోజు ప్రపంచమంతా ఈ కుర్రాడి పాదాలపై వ్రాలుతుంది ‘’అని చెప్పాడు .కంచి 66  వ పీఠాధిపతి తిన్దీవనం సమీపం లో చాతుర్మాస్య దీక్ష చేస్తున్నారు ..తండ్రి ఈ పిల్లాడితో స్వామి దర్శనం చేసుకొనగా స్వామి ఈ బాలుని పై అవ్యాజ కటాక్షం చూపారు .1907 లో ఈ బాలుడి తండ్రికి అతనిమేనమామ కొడుకుని 67 వ పీఠాదిపతిగా ఎంపిక చేశామని కబురు చేసి రమ్మని ఆహ్వానించారు .అప్పటికే స్వామివారు మసూచికం తో తీవ్రంగా బాధ పడుతున్నారు ఎక్కువ కాలం జీవించే పరిస్థితి లేక చనిపోగాకొత్తగా వచ్చిన  67వ స్వామి కూడా వెంటనే చనిపోగా వెంటనే స్వామినాధన్ ను68 వ అధిపతిగాచంద్ర శేఖర సరస్వతి దీక్షా నామధేయం తో 9-5-1907 న  అప్పటికప్పుడు కుంభకోణం మఠంలో పట్టాభిషేకం చేసేశారు .గార్డియన్ గా శ్రీ వెంకట రమణ అయ్యర్ ఉన్నారు .స్వామికి 21 వ సంవత్సరం రాగానే 1915 శంకర జయంతి నాడు పూర్తీ బాధ్యతలతో పీఠాదిపతి అయ్యారు .1913 నుండి 15 వరకు వేద వేదాంగాలను కుంభ కోణం మఠం లో అభ్యసించారు .మహా విద్యావంతులై తపస్సాదనలో ఆధ్యాత్మికాను భవం పొంది జగద్గురువులయ్యారు .ధర్మ శాస్త్రాలన్నీ స్వయం గా చదివి మదించి నిష్ణాతులయ్యారు .

ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమ పరంపర

కాలినడకన ఆసేతు హిమాచల పర్యంతం అనేక సార్లు ప్రయాణం చేసి గ్రామ సీమలలో అద్వైత మత ప్రచారాన్ని చేశారు .ఎన్నో పురాతన దేవాలయాలను పునరుద్ధరించారు .ముఖ్యంగాశ్రీ కాళహస్తి దేవాలయ చరిత్రను త్రవ్వి తీయించి లోకానికి చాటారు .సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర యతి సమాధిని మనమదురైలో  గుర్తించి వైభవం తెచ్చారు .వేద పాఠ శాలలను నెలకొల్పి వేద విద్యా వ్యాప్తి చేశారు .దీనికోసం వేద రక్షణ నిధిని ఏర్పాటు చేశారు .అన్ని వేద శాఖలలో విద్యార్ధులు చేరేట్లు చేసి శాఖలను పునరుజ్జీవింప జేశారు .అధర్వ వేదం లోని శౌనిక శాఖను ,సామవేదం లోని రనయయిన శాఖలను శిధిలం కాకుండా కాపాడారు .కన్యాకుమారిలో వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్ ఏర్పాటు కు నాటి ముఖ్యమంత్రి భక్త వత్సలం అడ్డు పడుతుంటే దాని రూప శిల్పి శ్రీ ఏకనాద్ రానడే పరమాచా ర్యను కలిసి వివరించగా భక్తవత్సలం వెంటనే ఒప్పుకున్నాడు .తిరుపతిలో వేద పరిరక్షణ స్కీం ను తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం తో ఏర్పాటు చేయించిన ఘనత పరమాచార్యుల వారిదే ‘స్వామి వారు రచంచిన ‘’మైత్రీం భజతా ‘’అనే సంస్కృత గీతాన్ని ఐక్య రాజ సమితిలో 23-10-1965 న ఐక్యరాజ్య సమితి ఆవిర్భావ దినోత్సవం నాడు భారత రత్న సంగీత సామ్రాజ్ఞి శ్రీమతి ఎం ఎస్. సుబ్బు లక్ష్మి గారు గానం చేసి చిరస్మరణీయం చేశారు .

ఆది శంకరుల దివ్య సేవలో పరమాచార్య

ఆది శంకరాచార్య అంటేమహా స్వామికి అవిపరీతమైన ఆరాధనా భావం ఉంది .అందుకనే శంకరాచార్య జన్మించిన కాలడి ,తిరిగిన ప్రదేశాలైన శ్రీ శైలం ,ప్రయాగ ,రామేశ్వరం లలో స్మ్రుతి  చిహ్నాలను నెలకొల్పారు.కాలడి లో  కంచి మఠం తరఫున కీర్తి స్థంభంఅనే 8 అంతస్తుల భవనాన్ని నిర్మించి  ఆచార్యుల పాదుకలు మొదలైనవి భద్ర పరచారు .కంచిదగ్గర ఎనతూర్ లో  60 అడుగుల ఆది శంకరాచార్య విగ్రహం ప్రతిస్టిం చారు .స్వామి వారు పీఠాదిపతులుగా ఉన్నకాలాన్ని స్వర్ణ యుగం అంటారు .8-1-19 9 4 న మహా స్వామి మహా సమాధి చెందారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -16-12-16-ఉయ్యూరు

.

–

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

12-నడయాడే దైవం ,ఆధునిక ఆదిశంకరులు -కంచిపరమాచార్య శ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖర యతీంద్ర స్వామి

కంచి కామకోటి 68 వ పీఠాదీశ్వ రులు శ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖరేంద్ర సరస్వతీ మహా స్వాములవారు సర్వ దేవతా స్వరూపులు .నేలమీద నడిచే దైవం .స్వామి ఉనికి కృత యుగం కంటే గొప్పది –‘’కృతా దవ్యతి రిచ్యతే ‘.స్వామి భక్తిజ్ఞాన వైరాగ్యాల అవతారమే .స్వామి దర్శనం సర్వ దేవతా దర్శనమే .స్వామిని గురి౦చి ఒక భక్త కవి –‘’సమాగతో నా భావ దీక్షణ-ప్రక్షీణ సర్వాక్షమలోమలాన్తరః –నిక్షిప్త చిత్తో భాగవత్యధోక్షజే –ముముక్షు వర్యో భవతి క్షణేన వై ‘’అని స్తుతించాడు –అంటే –‘’మీ కడగంటి చూపులు ప్రసరిస్తే చాలు ఇంద్రియ చాపల్యం నశిస్తుంది .మనస్సు పరి శుద్ధమవుతుంది .అంతఃకరణం మీ పాదపద్మ సంలగ్న మౌతుంది .ఇదంతా మీ కడగంటి చూపు ప్రసరించిన క్షణ కాలం లోనే జరిగిపోతుంది .కంచిలో శ్రీ కామాక్షీదేవి అమ్మవారు స్వామి రూపం లో మనమధ్య నడయాడుతుంది .కాంచీ కామకోటి యతి రాజ దర్శనం తో పునరపి జననం పునరపి మరణం ఉండదని గాఢ మైన విశ్వాసం .చందోలు లోని మహాతపస్సంపన్నులు బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి రాఘవ నారాయణ శాస్త్రి గారు స్వామిని ‘’నడుస్తున్న బ్రహ్మ పదార్ధం .వారిని గూర్చి అసలు చెప్పటం అసాధ్యం ‘’.యతో వాచో నివర్తన్తే ‘’అన్న ఉపనిషద్వాక్యం మహా స్వాముల యెడ పూర్ణ సత్యం ‘’అన్నారు .

సూర్యుడు అధి దేవతయై వృశ్చిక రాశికి చెందిన అనూరాధ నక్షత్రం లో మహా స్వామి జన్మించారు .’’నాన్ మురుగన్ ‘’అంటే నేను  షణ్ముఖుడు అయిన సుబ్రహ్మణ్య స్వామిని ‘’అని వారే చెప్పుకొన్నారు .స్వామి పూర్వాశ్రమనామం స్వామి నాధుడే అనగా సుబ్రహ్మణ్యేశ్వరుడే .స్వాములందరికి స్వామి స్వామినాధుడు –సుబ్రహ్మణ్యుడే.మధురకవి శ్రీ కాటూరి వెంకటేశ్వర రావు గారు స్వామివారిని ‘’శ్రీమద్భారత కాంచీ –దామాయిత కా౦చి నగర దామునకు నవి –ద్యామయ హరణ సుదాకల-శీ మంజుల దర్శనునకు సిద్ధ పదునకున్ ‘’అని –‘’పరమశమ నిరతునకు శం –కర దేశిక కామకోటి కల్పిత పీఠ-స్థిర మంగళ దీపశ్రీ –చరణునకున్  మాద్రుశ ప్రసన్న శివునకున్ ‘’ అని కైమోడ్పు పలికారు .ఎవరైనా  తలిదండ్రులతో స్వామి దర్శనానికి వెడితే ముందుగా తలిదండ్రులకు నమస్కరింప జేసి తరువాత తమకు నమస్కరి౦చ మని సంస్కార యుతంగా చెప్పేవారు .స్వామివారు శంకర భగవత్ పాదుల వారిలా అద్వైత మత ప్రచారాన్ని చేసినా  సర్వమత ములు స్వామివారికి సమ్మతములే .ఇతరమతాలకు అద్వైతం అంటే కన్నేర్రగా ఉన్నా అద్వైతానికి దేనిలోనూ విరోధం కనిపించదు .అద్వైతం అంటే ‘’సర్వతః సంఫ్లుతోదక స్థితి ‘’అన్నారు .శివ విష్ణువుల అభేదాన్ని స్వాములవారు తరచుగా చెబుతూకాళిదాస మహాకవి శ్లోకం ఉదహరిస్తారు అని శ్రీ విశాఖ తెలియ జేశారు –‘’ఏకైవ మూర్తి ర్బిభిధే త్రిదాసా –సామాన్య మేషాం ప్రధమావరత్వం – విష్ణో ర్హరస్తస్య హరిః కదాచిత్ –వేదాస్తయోస్తావపి ధాతురాద్యాః’’.’

మనం ఏదో మూట కట్టుకొని ఈలోకానికి వచ్చామని ,ఆ మూటను ఇక్కడే దులిపేసుకొని వెళ్ళిపోవాలని ,దానికి దారి చూపేది త్రిపుర సుందరి అని ,ఆమె అనుగ్రహం కోసం పరితపించమని బోధిస్తారు స్వామి .’’ఆమ్ర తరుమూల వసతే-రాదిమ పురుషస్య నయన పీయూషం –ఆరబ్ద యవ్వనోత్సవ –మామ్నాయ రహస్య మంతరవలంబే’’అన్న మూక కవి శ్లోకాన్ని పదే పదే గుర్తు చేస్తారు .శ్రీ వారి జ్ఞాపక శక్తి పరమాద్భుతం .ఆర్యా ద్విశతి గురించి చెబుతుండగా  అదెక్కడ దొరుకుతుందని  శ్రీ విశాఖ అడిగినప్పుడు అలవోకగా ‘’వందే గజేంద్ర వదనం –వామాకా రూఢ వల్లభాశ్లిస్టం –కుంకుమ పరాగ శోణ౦-కువలయి నీరజకోరకాపీడం  ‘’తో మొదలుపెట్టి చాలా శ్లోకాలు చెప్పారట .ఇది శ్రీ శంకరాచార్యుల ‘’ప్రపంచ సారం ‘’లో ఉన్నదని ఆర్యా వృత్తం లో వ్రాయబదిందని ఎరుక పరచారు .’’వ్యక్తాన్ని సాధన గా చేసుకొని అవ్యక్తాన్ని సాధించాలి ‘’అన్నది స్వామి ముఖ్య బోధ అంటే గురువుద్వారా నే ఏదైనా సాధించాలని భావం .ఉపాసనం అంటే ధ్యానమే –‘’ధ్యానమేవ ఉపాసనం ‘’అంటారు .’’మనం చేసే అన్వేషణే ఆనందం సుఖం ‘’అంటారు .శివాజీ మహారాజు కంచి ఆచార్యులవారికి కనకాభిషేకం చేసి కప్పిన శాలువాను భద్రంగా దాచి తనకు కనకాభి షేకం చేసే సమయం లో బయటకు తీసి కప్పుకొని ఇంతకంటే గొప్ప కనకాభిషేకం ఉంటుందా అని ప్రశ్నించారు .స్వామి నిత్య ఉపవాస కృశి.ఉజ్వల తపోనిస్టాగరిస్టులు,మహా తేజస్వి ,మౌని ,బ్రహ్మ విద్యా సంప్రదాయ ప్రవర్తకులు ,మంత్రం ద్రష్ట అయిన రుషి పుంగవులు .ఇవే వారి లోవేలుగుకు ముఖ్య కారణం అంటారు శ్రీ విశాఖ .

మహా తపో సంపన్నులు బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి రాఘవ నారాయణ శాస్త్రి గారు పరమాచార్యులపై ‘రచించిన ’ఉపాస్తి ‘’లో

1-స్వస్మై నమః పదమహం కరవాణి వాణి-మత్తో నహీతర దనేక మధైకకం వా

అస్మాదసత్తదధివా స్వరస ప్రాసారా –దావివత్వమాకమః ప్రతి యోగి త్వం త్వం .

2-శ్రీచంద్ర శేఖర పదా౦కిత సంయమీంద్ర-శ్రీ పూజ్య పాద మహనీయ వపుర్విశేషే

నారాయణాధిపద రాఘవ పూర్వ నామ –ప్రహ్వం వపుర్భవతు సంవ్యవహారి హారి .అని సంస్తుతించారు .’అలాంటి మహాస్వాముల జీవిత చరిత్ర తెలుసుకొన్న జీవితం ధన్యం .ఆ చరిత్రతోపాటు వారి గీర్వాణ కవితనూ తరువాత దర్శిద్దాం.

ఆధారం –సాధన గ్రంధ మండలి తెనాలి వారు శ్రీ విశాఖ తో  అనువాదం చేయించి  ప్రచురించిన ‘’సద్గురు బోధలు -10 వ భాగం

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-12-16 –ఉయ్యూరు

.

15-12-16గురువారం సాయంత్రం 6 గం లకు మహా కధకులు శ్రీ పెద్ది భొట్ల సుబ్బరామయ్య గారి జన్మ దినోత్సవ సందర్భంగా విజయవాడ మొగల్రాజ పురం మధుమాలక్ష్మి ఫంక్షన్ హాల్ లో పెద్దిభొట్ల స్పూర్తిపురస్కార ప్రదాన సభా దృశ్యాలు

https://plus.google.com/u/0/photos/115752370674452071762/album/6364357980663881633/6364357990059202722

5-12-16 సోమవారం బెనారస్ హిందూ విశ్వ విద్యాలయం న్యాయశాఖ ప్రొఫెసర్ డా గబ్బిట ఆంజనేయ శాస్త్రి గారి స్వగ్రామం ఎలమర్రులో వారి స్వరుహం లో మేమిద్దరం ,మా కోడలు రాణి ,మనుమరాలు రమ్య ,శివలక్ష్మి

https://plus.google.com/u/0/photos/115752370674452071762/album/6360627498141715921/6360627496877151202

https://plus.google.com/u/0/photos/115752370674452071762/album/6360547462162467553/6360547471992032338

నైరూప్య చిత్రకారులు పద్మశ్రీ ఎస్.వి.రామారావు గారిపై 15-12-16న విజయవాడ ఆకాశవాణి నుంచి ప్రసారమైన నా రేడియో టాక్sv-ramarao

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

11-పంచశతి రచించిన మూక కవి -3 (చివరిభాగం )

4-కటాక్ష శతకం

1-‘’మొహా౦దకార నివహం వినిహంతు మీడే-మూకాత్మనామది మహాకవితా వదాన్యాన్

శ్రీ కాంచి దేశ శిశిరీకృత జాగరూకా –నేకామ్రనాధ తరుణీ కరునణావ లోకాన్ ‘’

భావం – కాంచీనగర ప్రాంతాన్ని చల్లబరచటానికి మేల్కొనేవి ,మూగ పోయిన మనసుకలవారికి సైతం గొప్ప కవిత్వాన్ని ప్రసాదించేవి ,అయిన ఏకామ్రేశ్వరుని భార్య కామాక్షీ దేవి చల్లని చూపులను నాకు ఉన్న మోహమనే చీకటిరాశిని నశి౦పజేయమని స్తుతిస్తాను.

47- ‘’కైవల్యదాయ కరుణారస కి౦కరాయ –కామాక్షి కందళిత విభ్రమ శంకరాయ

ఆలోకనాయ తవ భక్త వశ౦కరాయ మాతర్నమోస్తు పరతంత్రిత శంకరాయ ‘’

భావం –మోక్ష దాయినీ ,కరుణ రసమే సేవకునిగా కలిగి ఉన్నది ,అంకురించిన విలాసాలతో సుఖాన్నిచ్చేది ,భక్తపరాదీనుడైన పరమేశ్వరుని వశం చేసుకోన్నదీ అయిన నీ దివ్య కటాక్షం కోసం నేను నమస్కరిస్తున్నాను .

74 –‘’మూకో విరించతిపరం పురుషః –కందర్పతి త్రిదశ రాజతి కింప చానః

కామాక్షి కేవల ముపక్రమకాల ఏవ –లీలాతరంగిత కటాక్ష రుచః క్షణం తే ‘’

భావం –నీ విలాసవంత కటాక్ష కాంతి కొద్దిగా ప్రసరించటం ప్రారంభం కాగానే  మూగవాడు బ్రహ్మగా ,వికృత రూపుడు మన్మదుడుగా ,పేదవాడు ఇంద్రుడుగా మారిపోతున్నారు .

93-‘’ఏషా తవాక్షి సుషమా విషమాయుధస్య –నారాచ వర్ష లహరీ నాగరాజ కన్యే

శంకే కరోతి శతధా హృది ధైర్య ముద్రాం-శ్రీకామకోటి యదసౌ శిశిరా౦శుమౌళే ‘

భావం –పార్వతీ కామకోటీ కామాక్షీ !నీ కటాక్ష కాంతి మన్మధుడి బాణవర్షం .ఎందుకంటె చంద్ర రేఖను శిగలో ధరించిన శివుని మనసులోని ధైర్యాన్ని వందముక్కలు చేస్తోందని నేను శంకిస్తున్నాను .

101-పాతేన లోచన రుచే స్తవ కామకోటి –పోతేన పాతక పయోధి భయాతురాణా౦

పూతేన తేన  నవకా౦చన కుండ లాంశు-వీతేన శీతలయ భూధర కన్యకే మాం ‘’

భావం –పాపాల సముద్రం ముంచేస్తుంది అని భయపడేవారికి  నీ చూపు ఓడలా రక్షిస్తుంది .అది నీ చెవులకున్న నూతన కుండలాల కాంతితో పవిత్రమైనది .అలాంటి పావన మైన నీ కంటి ప్రసారం తో నన్ను ము౦చెయ్యి తల్లీ.

5-మందస్మిత శతకం

1-బధ్నీమో వయ మంజలిం ప్రతిదినం బంధచ్చిదే దేహినాం –కదర్పాగమ మంత్రం మూల గురవే కళ్యాణ కేళీ భువే

కామాక్ష్యా ఘనసార పంజ రజసే కామద్రుహ శ్చ క్షుషాం-మందార స్తబక ప్రభా ముద ముషే మందస్మిత జ్యోతిషే’’

భావం –సకల ప్రాణ భవబంధ విమోచని ,మన్మదానురాగ తంత్రానికి గురు స్థానం లో ఉన్నదీ ,కల్యాణం అనే ఆట ఆడుకొనే శివుడి కనులకు ముద్ద కర్పూరం పొడి వంటిది ,మందార పూల మకరందాన్ని దొంగిలించేది అయిన కామాక్షీ దేవి చిరునవ్వు అనే వెలుగు కోసం ప్రతిరోజూ మేము దోసిలి ఒగ్గుతాము .

34-‘’క్రమేణ స్నాపయస్వ కర్మ కుహనా చోరేణ మారాగమ –వ్యాఖ్యా శిక్షణ దీక్షితేన విదుషా మక్షీణలక్ష్మీ పుషా

కామాక్షి స్మిత కందళేన కలుష స్పోటక్రియా చు౦చునా –కారుణ్యామృత వీచికా విహరణ ప్రాచుర్య దుర్యేణమాం .’’

భావం – కమ్మగా ఉండి ,కర్మఅనే కపతాన్ని దొంగిలించేది ,మన్మధ తంత్ర వ్యాఖ్యానం లో దిట్ట ,అపారజ్ఞాని ,పాప హరణం లో  అత్యంత సమర్ధురాలు ,కరుణ అనే అమృత తరంగాలలోవిహరించటానికి ముందుకు వచ్చేది ,అయిన నీ చిరునవ్వు మొలకలతో నన్ను స్నానం చేయించు తల్లీ .

58-‘’యన్నాకంపిత కాలకూట కబళీకారేచుచుంబేనయ –గ్లాన్యా చక్షుషి రూక్షితానల శిఖే రుద్రస్య తత్తాద్రుశం

చేతో యత్ప్రసభం స్వరజ్వర శిఖి జ్వాలేన లేలిహ్యతే –తత్కామాక్షీ తవస్మితాం శుకణికా హేలాభవం ప్రాభవం ‘’

భావం –కాలకూట విషాన్ని మింగటానికి ఏమాత్రం భయపడలేదో ,కన్ను అగ్ని జ్వాలలు కక్కుతున్నా హాని పొందలేదో ,అలాంటి రుద్రుని మనసు ఈనాడు మన్మదాగ్ని తో చుట్టుముట్ట బడింది .దీనికి కారణం నీ మధుర దరహాస వైభవమే .

92-శ్రీ కామాక్షి తవస్మితై౦ దవమహః పూరే పరిస్పూర్జతి –ప్రౌఢాం వారిది చాతురీ౦ కలయతే భాక్తాత్మనాం ప్రాతిభం

దౌర్గత్య ప్రసరాస్తమః పటలికా సాధర్మ్య మా భిభ్రతే –కిం కిం కైరవ సాహచర్య పదవీరీతిం నధత్తే పదం .

భావం –నీ దరహాస చంద్రికా ప్రవాహం చల్లగా ఉండగా ,భక్తులైన జీవుల ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులు సముద్రంలాగా పొంగిపోతాయి .దరిద్రం లాంటి దుర్గతులు చీకటి గుంపులో కలిసిపోతాయి .ఈ విధంగా జీవులకు చంద్రత్వం అంటే తెల్లకలువల సాహ చర్యం కలిగినపుడు ఏ కార్యాలు జరక్కుండా ఉంటాయి ?

101-‘’ఆర్యామేవ విభాయన్మనసి యః పాదార వి౦ద౦ పురః –పశ్యన్నారభతే స్తుతిం స నియతం లబ్ధ్వా కటాక్షచ్చవిం

కామాక్ష్యా మృదుల స్మితాంశులహరీ జ్యోత్స్నా వయస్యాన్వితా –మారోహత్య పవర్గ సౌద వలభీ మానంద వీచీమయీం ‘’

భావం-మనసులో ఎవరు ఆర్యాదేవి అయిన శ్రీ కామాక్షీ దేవిని భావిస్తాడో ,ఆమె పాదకమలాల ఎదుట నిలబడి స్తోత్రం ప్రారంభిస్తాడో ,అతడు దేవీ కటాక్షాన్ని తప్పక పొందుతాడు .కామాక్షీదేవికి  మందస్మిత కాంతి ప్రవాహం అనే ఒక స్నేహితురాలు ఉన్నది .ఆమె మోక్షం అనే భవనం లో నివశిస్తుంది. శ్రీ దేవి అనుగ్రహ ,కటాక్షాలను పొందిన సాధకుడు ,ఆ మోక్ష భవనం పై అంతస్తు లోనిమొదటి భాగానికి అంటే అమ్మవారి పద సన్నిధికి చేరుకుంటాడు .

అంటూ మూక కవి తన మూక పంచశతిని పూర్తి చేశాడు .

ఆర్యాలో 101,పాదారవింద లో 103 ,స్తుతిలో 102 ,కటాక్ష లో 101,మందస్మిత శతకం లో 101 శ్లోకాలున్నాయి మొత్తం 508 శ్లోకాలు మూక పంచశతి లో ఉన్నాయి .ప్రతి శ్లోకం ఆణిముత్యమే .ఊహాపోహ సౌందర్యమే భక్తీ భావ విలసితమే .అమ్మ కరుణా కటాక్ష రసస్నానమే .

భావానికి ఆధారం –డాక్టర్ జయంతి చక్రవర్తి  సరళ తాత్పర్యాలతో రచించి గొల్లపూడి వీరాస్వామి సన్స్ ప్రచురించిన ‘’మూక పంచశతి ‘’.

మరొక కవితో కలుద్దాం

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15-12-16 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

11-పంచశతి రచించిన మూక కవి -2

మూక కవి గీర్వాణ కవితా వైభవం

విద్యాపతి కుమారుడైన మూకకవి మూక శంకరులుగా కాంచీ కామకోటి 20 వ పీఠాదిపతిఅయిన సంగతి తెలుసుకొన్నాం .ఇప్పుడు మూక పంచశతి లోని మొదటి దైన  ఆర్యా శతక విశేషాలను తెలుసుకొందాం .

1- ఆర్యా శతకం

‘’కారణ పర చిద్రూపా-కాంచీ పుర సీమ్ని కామగత పీఠా

కాచన విహరతి కరుణా –కాశ్మీర స్తబక కోమలాంగ లతా ‘’అన్నది అందులో మొదటి శ్లోకం –కుంకుమ పూల గుత్తి లా కోమల మైన తీగవంటి శరీరం కలిగి ,కారణ పర చైతన్య స్వరూపిణిగా కామపీఠాన్ని  ఆశ్రయించి న ఒకానొక దయారూపిణి కాంచీపురం లో విహరిస్తున్నది .

74 వ శ్లోకం –‘’వేదమయీం నాద మయీం –బి౦దుమయీం పరపదోద్య దిందు మయీం

మంత్రమయీం  తంత్ర మయీం –ప్రకృతి మయీం నౌమి విశ్వ వికృతి మయీం ‘’

భావం –పరమ పదం(సహస్రారం ) లో ఉదయించే చంద్రుని స్వరూపంకలిగి ,వేద ,నాద బిందు రూపిణి,మంత్రం తంత్రమయినది ,విశ్వ వికార రూపిణిగా ఉన్నది అయిన ప్రకృతి –అంటే కామాక్షీ దేవి కి నమస్కరిస్తున్నాను .

99 వ శ్లోకం –‘’కళ మంజుల వాగనుమిత –గళ పంజర శుక గ్రహౌత్కంఠత్యాత్

అంబ రదనా౦బర౦ తే –బింబ ఫలం శంబరారి ణా న్యస్తం ‘’

భావం –చెప్పటానికి వీలు లేనంత మధుర మృదు సౌందర్య పలుకులు పలికే చిలక ,నీ కంఠం అనే పంజరం లో ఉందని తెలిసి ,మన్మధుడు ఆ చిలుకను పట్టుకోవటానికి యెర్రని పెదవి అనే దొండ పండుని ఎరగా  ఉంచాడు .అంటే అమ్మవారి మాటలు  మంజుల మనోహరం గా ఉన్నాయని అర్ధం .

ఈ శ్లోకాన్ని శ్రీ నాగ ఫణి శర్మ గారు ప్రతి విద్యాలయం లోని పిల్లలతో పాడించి గొప్ప వ్యాప్తి కలిగించి వారు అమ్మవారి అనుగ్రహానికి పాత్రులై గొప్ప విద్యా బుద్ధులు సాధించటానికి తోడ్పడ్డారు .

2-పాదార వింద శతకం

మొదటి శ్లోకం –‘’మహిమ్నః పంధానం మదన పరి పంధిప్రణయిని –ప్రభుర్నిర్నేతుం తే భవతి యత మానోపి కతమః

తదాపి శ్రీకాంచీ విహ్రుతి రసికే కోపి మనసో –విపాకస్త్వాత్పాదస్తుతి విదిషు జల్పాక యతిమాం ‘’

భావం –కంచి లో హాయిగా విహరించే మన్మధ విరోధి అయిన శివుని ప్రియురాలైన కామాక్షీ దేవీ !నీ దివ్యమహిమను తెలియ జెప్పే సమర్ధులో లోకం లో లేరు .నాపూర్వ జన్మ సుకృతం ఫలించి నీపాదార వి౦దా లను స్తుతించే కవిత్వాన్ని నాతో పలికిస్తున్నావు .

33 వ శోకం –

స్పురన్మధ్యే శుద్దే నఖ కిరణ దుగ్దాబ్ది పయసాం –వహన్నబ్జం చక్రం దరమపి చ రేఖాత్మ కతయా

శ్రితోమాత్ష్యం రూపం శ్రియమపి దధానో నిరుపమాం-త్రిదామా కామాక్ష్యాఃపద నళిన నామా విజయతే .

భావం-నీపాదాల గోళ్ళకాంతి అనే పాల సముద్రం మధ్యలో శంఖ ,చక్ర కమలాలను రేఖా మాత్రం గా ధరించి ,గొప్పదైన లక్ష్మీ దేవిని కూడా ధరించి ,కామాక్షీ దేవి వైన నీ పాదపద్మాలు అనే పేరుగలవిష్ణు మూర్తి చేప రూపంలో సర్వొన్నతుడుగా వర్ధిల్లు తున్నాడు .అంటే అమ్మవారి పాదాలలో శంఖ ,చక్ర ,కమల ,మత్స్య రేఖలున్నాయని అర్ధం .

64 వ శ్లోకం –‘’మహా భాష్య వ్యాఖ్యా పటు శయన మారో పయతి –స్మర వ్యాపారే ర్శ్వ్యాపి శున నిటలంకారయతి వా

ద్విరేఫాణామధ్యాసయతి సతతం వాధి వసితం –ప్రణమ్రాన్కామాక్ష్యాః పద నళిన మహాత్మ్యా గరిమా ‘’

భావం –నీపద కమలాలు మహిమాన్వితమైనవి వాటికి నమస్కరించేవాడిని మహాభాష్య వ్యాఖ్యాత గా కాని కామాన్ని తిరస్కరించే సన్యాసిగా కాని ,తుమ్మెదలకు ఆవాసమైన కమలాన్ని అంటే సహస్రార కమలానికి చేరే యోగాన్ని అధిస్టింప చేయటంకానీ చేస్తాయి .

96-వ శ్లోకం –‘’రణన్మంజీరాభ్యాంలలిత గమనాభ్యాంసుకృతినాం –మనో వాస్తవ్యాఖ్యాంమధిత తిమిరాభ్యాం నఖ రుచా

నిదేయాభ్యాం పత్యా నిజ శిరశి కామాక్షి సతతం –నమస్తే పాదాభ్యాం నళిన మ్రుదులాభ్యాం గిరి సుతే ‘’

భావం –అమ్మవారి పాదాలుచాక్కగా నాదం చేస్తున్న అందెలను ధరించి ,అందమైన నడకలతో ప్రకాశిస్తున్నాయి .ఆమె కాలి గోళ్ళ కాంతులు చీకట్లను నాశనం చేస్తున్నాయి .అవి కమలాలులాగా అతి కోమలంగా ఉన్నాయి .భర్త అయిన శివుని శిరసుపై ఉంచబడుతున్నాయి .అలాంటి దేవిపాదాలకు నమస్కారం .

చివరిదైన 103 వ శ్లోకం –‘’ఇదం యః కామాక్ష్యాః శ్చరణనళిన స్తోత్ర శతకం –జపేన్నిత్యం భక్త్వా నిఖిల జగదాహ్లాదజనకం

స విశ్వేషాంవంద్యస్సకల కవి లోకైక తిలక –శ్శిరం భుక్త్వా భోగా స్సరిణమపి చిద్రూప కలయా ‘’’

భావం –సకలలోకాలకు ఆనందాన్ని కలిగించే శ్రీ కామాక్షీదేవి పాదార వింద శతకం గా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ స్తోత్రాన్ని భక్తితో ప్రతి రోజూ పఠించే వారు అందరి చేత నమస్కరి౦పబడే గొప్ప కవీశ్వరులౌతారు .సకల సుఖ భోగాలు అనుభవించి చివరికి చిద్రూప కలగా మారి అమ్మవారిని చేరు కొంటారు అని ఫలశ్రుతి చెప్పాడు మూక కవి .

3-స్తుతి శతకం

1 వ శ్లోకం –‘’’పాండిత్యం పరమేశ్వరి స్తుతి విధౌ నైవాశ్రయంతేగిరాం –వైరి౦చాన్యపి గు౦ఫనాని విగళద్గర్వాని శర్వాణి తే

స్తోతుం త్వాం పరిఫుల్ల నీల నళిన శ్యామాక్షి కామాక్షి మాం –వాచాలీ కురుతే తదాపి నితరాం త్వత్పాద సేవాదరః ‘’

బావం –వికసిత నీలోత్పల కనుల కాంతితో ప్రకాశించే కామాక్షీ దేవీ !పరమేశ్వరీ,శర్వాణీ!నిన్ను స్తుతించే ప్పుడు బ్రహ్మ వాక్కులు కూడా రసహీనమై పాండిత్యం కనిపించటం లేదు .అయినా నీపాద సేవ రాధకుడినైన నేను నిన్ను  కీర్తించా టానికి  వాచాలత్వం ప్రదర్శిస్తూ కవిగా పేరురుపొండుతున్నాను.

29-‘’మునిజనమనః పేటీ రత్నం స్పురత్కరుణా నటీ –విహరణ కలాగేహం కా౦ ఛీపురీ మణి భూషణం

జగతి మహతో మోహ వ్యాధే ర్నృణా౦ పరమౌషధం –పురహర దృశాం సాఫల్యం మే పురః ప్రరిఝ్రుంభతాం’’

భావం –మునీశ్వరుల మనసు అనే పెట్టెలో ఉన్న రత్నం లాంటిది ,ప్రకాశించే దయ అనే నటి విహరించటానికి నిలయమైనది ,కా౦ఛీనగారానికి మణి భూషణం గా వెలుగొందుతున్నదీ ,ఈ జగత్తులో వ్యాపించిన మొహం అనే వ్యాధికి దివ్యౌషధమైనది ,శివుని నేత్రాల కు సాఫల్యమైనది అయిన కామాక్షి రూపం నా ముందు సాక్షాత్కరించు గాక .

96 –‘’త్వయైవ జగదంబయా భువన మండలం సూయతే –త్వయైవ కరుణార్ద్రయా తదపి రక్షణం నీయతే

త్వయైవ ఖర కోపయా నయన పావకే హూయతే –త్వయైవకిల నిత్యయా జగతి సంతత౦ స్థితం ‘’

భావం -అమ్మా ! నీ వల్ల ఈ సకల భూమండలం ప్రసవం చెందుతుంది .నీదయా రసం తో నే జగత్తు పాలింప బడుతోంది ,రక్షింప బడుతోంది .నీ తీక్ష్ణ కోపానికి ,నీ నేత్రాగ్నిలో హరించ బడుతోంది .నిత్యు రాలైన నీ చేతనే ఎల్లప్పుడూ జగత్తు నిలుస్తోంది .

100-‘’క్వణ త్కాంచీ పుర మణివిపంచీ లయ ఝరీ –శిరః కంపాకంపా వసతి రను కంపా –జలనిధిః

ఘనశ్యామా శ్యామాకఠిన కుచ సీమా మనసిమే-మృగాక్షీ కామాక్షీ హర నటన సాక్షీ విహరతాం’’

భావం –అందమైన వడ్డాణం ధరించి ,కాంచీపురం లో మాణిక్య వీణ లయ ప్రవాహానికి ఆనందంగా తలూపేది ,కంపా నదీ తీరమే నివాసంగా ఉన్నదీ దయసంద్ర మేఘంలా నల్లనైన నిండు యవ్వన కఠిన స్తనాలు కలదీ ,జింక కళ్ళవంటి విశాల కనుదోయి కలది ,పరమేశ్వరుని నటనకు సాక్షీ భూతమైనదీ అయిన కామాక్షీ దేవి నా మనసులో నిత్యంవిహరించు గాక .

101- ‘’సమర విజయ కోటీ సాధకానంద దాటీ –మృదు గుణ మణిపేటీ ముఖ్య కాదంబ వాటీ

మునిసుత పరిపాటీ మొహితాజాండకోటీ –పరమశివ వధూటీ పాతుమాం కామకోటీ .’’

భావం –రాక్షసులపై అనేక యుద్దాలో విజయం సాధించినదీ ,సాధకుల ఆనందానికి ఆవలి తీరమైనదీ ,మృదు రత్నాలకు పెట్టె లాంటిది ,కదంబ వృక్ష వనం కలదీ ,మునుల చేత స్తుతి౦పబడే సుగుణ రాశి అయినదీ ,కోట్లాది బ్రహ్మాండాల ను మోహింప జేసేదీ ,పరమేశ్వరుని అర్ధాంగి అయినదీ ,కామకోటి అనే పేరు తో విఖ్యాతమైనదీ అయిన కామాక్షీ తల్లి నన్ను కాపాడుగాక .

మూక కవి చిత్రం ఈ కింద జత చేశాను చూడండి

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -14-12-16 –ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -3

11-పంచశతి రచించిన మూక కవి

మూకం కరోతి వాచాలం

‘’పరమపద వదూటీం-పాతుమాం కామకోటీ ‘’అని ఒక మూగవాడు అమ్మవారి దర్శన భాగ్యం తో నోరు తెరచి పరవంశం తో స్తుతించాడు .ఆయనే కంచి కామాక్షీదేవిపై ‘’పంచశతి ‘’రచించి  మూక కవిగా జగత్ ప్రసిద్ధు డైనాడు .’’ప్రకృత్యా మూకానామపిచ కవితా కారణతయా ‘’అమ్మవారి తాంబూల రాసనా లేశ స్పురణ మాత్రం ‘’చేత  సిద్ధకవి గా రూపాంతరం చెంది కామాక్షీ దేవిపై 1-ఆర్యా శతకం 2-పాదార వింద శతకం 3-స్తుతి శతకం 4-కటాక్ష శతకం  5-మందస్మిత శతకం అనే 5 శతకాలు ఆర్యా వృత్తం లో రాసిన మహా భక్తుడు మూక కవి .కంచి పరమాచార్యులు శ్రీ శ్రీ చంద్ర శేఖర యతీంద్రులు తమ ఉపన్యాస లహరిలో తరచుగా మూక కవి కవితా వైభవాన్ని అమ్మవారిపై ఆయనకున్న భక్తీ తాత్పర్యాన్ని బహుదా ప్రశంసించే వారు .కంచిలో అమ్మవారి దేవాలయం లోపలి ప్రాకారంలో మూక పంచ శతి శ్లోకాలను దేవనాగర లిపి లో చెక్కించి అమ్మవారి మహిమను భక్తులకు విశదమయేట్లు చేశారు  .మూక పంచశతిని శ్రీ కల్లూరి వెంకట సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులుగారు తెలుగులోకి అనువదించి ఆకవి భక్త్యావేశాన్ని ఆంధ్రులకు అవగాహన కలిగించారు . .

మూక కవి జీవిత విశేషాలు

మూకకవి అమ్మవారి తాంబూల రస మధుర బిందువులచే ధన్యుడై శతకాలు రాసి జగద్విఖ్యాతుడై కంచి కామకోటి పీఠానికి  20 వ పీఠాదిపతిగా క్రీ శ.398లో అధిరోహించి 27  సంవత్సరాలు437 వరకు సేవ చేసి అద్వైత మత ప్రచారం లో జన్మ చరితార్ధం చేసుకొని గోదావరీ తీరం లో సిద్ధి పొందినట్లు కంచి మఠ వివరాల వలన తెలుస్తోంది . ఖగోళ జ్యోతిష శాస్త్ర వేత్త విద్యా వతి కుమారుడు  .పుట్టు మూగ చెవిటి వాడైన ఈ కవిఅనునిత్యం ఇరుగు వారు తోటి పిల్లలు అవహేళన చేస్తూ ఏడిపిస్తుంటే  నిత్యం కంచిలోని శ్రీ కామాక్షీ దేవిని దర్శింఛి సాష్టాంగ నమస్కారం చేసిముగ్ధ మనోహరంగా దర్శనమిచ్చి అమ్మవారిని ధ్యానం చేస్తూ మౌనంగా రోదిస్తూ మనశ్శాంతి పొందేవాడు .అతని అనన్య సామాన్యమైనదని అమ్మగ్రహించి అనుగ్రహించాలని భావించింది .అతని మూగ తనాన్ని పోగొట్టి అద్భుత వాక్శక్తి ప్రసాదించాలని ,అతనిద్వారా లోకానికి మహత్తర మైన గ్రంధాన్ని కానుకగా ఇవ్వాలని సంకల్పించింది . .

.                 కామాక్షి కరుణా కటాక్షం

.  ఒక రోజు మూక కవితో పాటు మరొక సాధకుడు అమ్మవారి ఎదుట కూర్చుని ధ్యానం లో ఉన్నారు .అమ్మవారు వీరి భక్తికి మెచ్చి అనుగ్రహించాలనే తలంపుతో ఒక సాధారణ స్త్రీగా దర్శనమిచ్చితననోటిలోని తాంబూలం ముద్ద(పిడచ )కొంత తీసి మూకకవి ప్రక్కనే ఉన్న సాధకునికి ఇచ్చింది .ఆయన ఆమెను ఒక మామూలు స్త్రీ అనుకోని దాన్ని ఎంగిలిగా భావించి తీసుకోలేదు .వెంటనే జగదంబ దానిని మూకకవిని అనుగ్రహించి చేతిలో పెట్టింది .దాన్ని మహా ప్రసాదంగా భావించిన మూకకవి భక్తిగా కళ్ళకు అద్దుకొని నోట్లో వేసుకొన్నాడు .అంతే మూకకవికి మాట వచ్చి మహా ప్రవాహంగా ఆశువుగా కవిత జాలువారి అమ్మవారి దివ్య సుందర విగ్రహాన్ని కనులారా దర్శిస్తూ 500 శ్లోకాలు ఏకధాటిగా చెప్పాడు .అదే మూక పంచశతి అయింది .అమ్మవారి గొప్ప తనాన్ని వర్ణించినది ఆర్యా శతకం ,అమ్మవారిని స్తుతిస్తూ చెప్పింది స్తుతి శతకం .,కనులను వర్ణించేది కటాక్ష శతకం .అమ్మవారి నవ్వును వర్ణిస్తూ చెప్పింది మందస్మిత శతకం ,పాదాలను వర్ణిస్తూ చెప్పింది పాదార వింద శతకం . మధుర మంజుల  భావ గర్భిత శతకాలివి  .అణువణువునా భక్తీ కదం తొక్కింది అందులో .మహిమాన్విత మైన,మంత్రపూతమైన  ఆ శ్లోకాలను అమ్మ మహా పరవశంగా ఆలకించి తానూ పులకించింది . అయిదు శతకాలు చెప్పిన తర్వాత అమ్మవారుప్రత్యక్షమైంది . కవిని వరం ఏదైనా కోరుకోమన్నది . కనులనుండి ఆనంద  బాష్పాలు రాలుతుండగా గడగడ స్వరం తో మూకకవిఏదో అనబోయాడు .అతని ఆంతర్యం గ్రహించి౦ది  అమ్మ. బిడ్డ కోరిక తల్లికి తెలియదా ! అయినా అతని నోటి నుండి వినాలని చెప్పమని కోరి ఆసక్తిగా విన్నది ‘’ ‘అమ్మా! జీవితాంతం మూగవాడిగానే వుండిపోతాననుకున్నాను. అదృష్టవశాత్తు మీ అనుగ్రహం వల్ల వాక్‌శక్తి సిద్ధించింది. మాట్లాడే శక్తి ఏర్పడడం భగవదనుగ్రహం చేతనే సాధ్యమవుతుందన్న విషయం స్వానుభవంతో గ్రహించాను. ఈ శ్లోకాలను శ్రద్దా భక్తులతో పఠించే మూగవారికి చక్కని వాక్ శక్తిని ప్రసాదించు తల్లీ! నత్తిగా మాట్లాడే వారికి, తడబడుతూ మాట్లాడేవారిక సైతం ఈ పంచశతిని పఠించడంవల్ల ఆ దోషం తొలగిపోయేలా అనుగ్రహించు మాతా! నేను ఎవరినో, నా పేరు ఏమిటో, నేను ఏ కాలానికి చెందిన వాడినో ఈ లోకానికి తెలియనవసరం లేదు. ఈ శ్లోకాలు మూగకవి నోటినుండి వెలువడ్డాయని మాత్రం ప్రపంచానికి చాటిచెప్పుతల్లీ!’ ముకుళిత హస్తాలతో అమ్మను వేడుకున్నాడు.మూక కవి .. పరుల శ్రేయస్సును కాంక్షిస్తున్న అతని కోరిక నెరవేరేలా కామాక్షి అనుగ్రహించింది. వరాలు లోకహితానికి ఉపయోగపడాలి కానీ స్వప్రయోజనానికి ఉద్దేశించినవి కావని గ్రహిచిన వివేకవంతుడైన అతన్ని అభినందనగా చూసింది జగన్మాత. ‘అలాగే నాయనా! మంత్రశక్తితో కూడిన ఈ శ్లోకాలనుపఠించడంవల్ల మూగతనం, నత్తి, మాటలో తడబాటు తొలగిపోయి మధుర మంజులవాక్కు, కీర్తి,సిరిసంపదలు సిద్ధిస్తాయి. మంత్రపూరితమైన ఈ శ్లోకాల్లోని అక్షరాల విన్యాస వరసలో అంతటి శక్తి దాగి వుంది. నీవు కోరిన విధంగానే ఈ నామధేయంతో కాకుండా మూక మహాకవి పేరుతోనే ఈ పంచశతి విశ్వవ్యాప్తమవుతుంది. మూక పంచశతి పఠించేవారికి లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం, సరస్వతీదేవి ఆశీస్సులు లభిస్తాయని వరమిస్తున్నాను’ మరక్షణం కామాక్షి తాయి అతని ఎదుటనుండి అదృశ్యమైంది. విగ్రహంలోనుండి చల్లని చూపులతో దేవి కనిపిస్తోంది అతనికి. ఆర్య శతకము, పాదారవింద శతకము, స్తుతి శతకము, కటాక్ష శతకము,మందస్మిత శతకము అనే ఐదు శతకాలతో కూడిన మూకపంచశతిలోని శ్లోకాలను భక్తి శ్రద్ధలతో పఠిస్తూ విశుద్ధి చక్రంలోని దోషాలను అధిగమించి ఎందరో ఉన్నత స్థాయికి ఎదుగుతున్నారు. ఆ విధంగా లక్ష్మీ సరస్వతుల అనుగ్రహానికి ఏకకాలంలో పాత్రులవుతూ జ్ఞానాన్ని, ఆనందాన్ని పొందుతున్నారు. మూక కవిని గురువుగా భావిస్తూ కామాక్షీ మహాదేవి పట్ల భక్త్భివంతో శుభ దాకమైన మూకపంచశతిలోని శ్లోకాలను పఠిస్తూ హరిప్రియ అనుగ్రహానికి వాగ్దేవి శుభాశీస్సులకు పాత్రులవుతున్నారు.

ఆతను మృదు మధురమైన మాటలతో  ‘’అమ్మా !మూగ వాడికి మాట ఇచ్చి అనుగ్రహించి నాలో ప్రవేశంచి నా చేత పంచశతి శతకం చెప్పించావు .ఈ నోటితో నీ స్వరూప స్వభావాలను  వర్ణించేట్లు  చేశావు .ఈ అనుగ్రహం చాలు  .నిన్ను స్తుతించిన నోటితో వేరే మాటలు మాట్లాడలేను .దయతో మళ్ళీ నన్ను మూగ వాడిని చేయి ‘’అని సవినయంగా కోరాడు .అమ్మ అతనిని మళ్ళీ మూగవానిగా చేసింది అని ఒక కద ప్రచారం లో ఉన్నది .

మూక కవి మూక శంకరులైన విధం

ఈ విషయం తెలిసిన 19 వ కంచి పీఠాదిపతులు శ్రీ శ్రీ మార్తాండ విద్యా ఘనేంద్ర సరస్వతీ స్వాములవారు ఆ బాలుడి తలిదండ్రులకు కబురు చేసి పిలిపించారు .మూక కవిని  ఉత్తరాధికారిగా అంటే 20 వ పీఠాదిపతిగాచేయాలని సంకల్పించానని వారి అనుమతి ని, బాలుడి అనుమతి కోరగా వారు సంతోషంగా అనుమతించారు . .యుక్త వయసు రాగానే వేద శాస్త్రాలలో మహా విద్వాంసు డయ్యాడు .19 వ పీఠాదిపతులైన శ్రీ శ్రీ మార్కండేయ విద్యాఘన  స్వాములవారు మూక కవికి దీక్షనిచ్చి ‘’మూక శంకర ‘’నామ ధారణ చేశారు  .మూక కవి  ఊహా చిత్రాన్ని కంచి పీఠం చిత్రి౦ప జేసింది .మూక కవి సామర్ధ్యం, ప్రభావం వర్ణనాతీతం .ఆయన ఎదుట పడిన అక్షర జ్ఞాన శూన్యులైన పశువుల కాపరులు కూడా మహా కవులై పోయారు .కాశ్మీర రాజు మాతృ గుప్తుడు ,ప్రవర సేనుడు మొదలైన రాజులు అనన్య భక్తితో మూక శంకర సేవలో ధన్యులయ్యారు .కామాక్షీ కటాక్ష సిద్దితో పీఠాదిపతులైన మూక శంకరులు ధాతు నామ సంవత్సర శ్రావణ పౌర్ణమినాడు గోదావరీ నదీ తీరం లో ముక్తిని పొంది శ్రీ కామాక్షీ- ఏకాంబరేశ్వర స్వామి వారలలో ఐక్యమయ్యారు .

మూక పంచశతి ప్రాశస్త్యం

మూక పంచశతిలో తంత్ర శాస్త్ర ప్రాధాన్యం ఉన్నది .బీజాక్షరాల తో కూడిన మంత్రములతో కూడిన శ్లోకాలు ఉన్నట్లు పరిశోధకులు తెలియ జేశారు .ఆధ్యాత్మిక కుండలినీ యోగ రహస్యాలూ దీనిలో ఉండటం మరొక విశేషం .కంచి పరమేశ్వరి కొందరికి కాళికా మాత లా దర్శనమిస్తే మూక కవికి ఆ అమ్మ ‘’కారణ పరచిద్రూపా కాంచీపురా సీమ్నికామ పీఠ గతా –కాచన విహరతి కరుణా  కాశ్మీర స్తబ కోమలాంగ లతా ‘’గా దివ్య దర్శనమిచ్చింది .అంటే’’ కాంచీ పురం లో ఒకానొక’’ కరుణ ‘’యెర్రని శరీరం తో తిరుగుతోంది ‘’అన్నాడు కవి .ఆమెను అమ్మ అనలేదు శక్తి అనీ అనలేదు .అనిర్వచనీయమైన కరుణకు మూర్తిస్వరూపం అని అర్ధం .అపార ,అనంత ,అనిర్వచనీయ దయాంత రంగ ఆమె .అఖండ మైన కరుణ అరుణగా కంచి పట్టణం లో విహరిస్తోందని మూక కవి భావన చేశాడు .అమ్మ వారి దివ్య తేజో స్వరూపాన్ని భక్త్యావేశం తో పరమాద్భుతంగా వర్ణించాడు మూకకవి .లీలాశుకుని శ్రీ కృష్ణ  కర్ణామృతానికి సాటి మూక పంచశతి అని విజ్ఞుల అభిప్రాయం .అద్వైత స్థాపనాచార్యులైన జగద్గురువులు శ్రీ ఆది శంకరాచార్య పై మూకకవి ‘’ప్రాచీన శంకర విజయం ‘’రాశాడు.ఇందులో కంచి మఠ ప్రాచీనత తో పాటు, శ్రీ శంకరుల కాల నిర్ణయమూ ఉన్నది .ద్విసహస్రావధాని డా శ్రీ మాడుగుల నాగ ఫణి శర్మగారు ఆర్యా శతకాన్ని గానం చేసి కేసెట్ లుగా సి. డి.లుగా విడుదల చేసి మూకకవికి ,మూక పంచశతికి గొప్ప ప్రచారం తెచ్చారు .

మూక పంచశతి లో కవి గీర్వాణ కవితా వైభవాన్ని తరువాత తెలుసుకొందాం .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-12-16 –ఉయ్యూరు

మా అన్నయ్య (కవితా సంకలనం)-పుస్తక సమీక్ష-పెరుమాళ్ళ రవికుమార్

 12/12/2016 రవికుమార్ పెరుమాళ్ళ

 

                            శ్రీ గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ ఈయన పేరు వినగానే 35 మంది యోగుల చరిత్రను తెలిపే ‘సిద్ధ యోగి పుంగవులు’,షేక్స్ పియర్ వంటి పూర్వ ఆంగ్లేయుల జీవిత చరిత్రకు నిలువుటద్దం ‘పూర్వాoగ్ల కవుల ముచ్చట్లు’’,మరీ ముఖ్యంగా యాబై మంది జాతీయ అంతర్జాతీయ మహిళా మణులను పరిచయం చేసే ‘మహిళా మాణిక్యాలు’ సాహితీ ప్రియులకు కరదీపిక లాంటిది. ఈయన గురించి ప్రముఖ రచయిత్రి ,ప్రరవే జాతీయ అధ్యక్షురాలు డా.పుట్ల హేమలత గారి ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు సాహిత్య సంభాషణల్లో గబ్బిట గారి పాండిత్య ప్రకర్షను,వారి అవిరళ కృషిని పరిచయం చేసారు.అప్పటినుండి ఆయన కృషికి తార్కాణాలుగా నిలిచిన గ్రంథాలను  చదావాలనే ఆశ కలిగింది.

సరస భారతి ఉయ్యూరు వారు 3-4-2016 న 90 వ సమావేశంగా ”మా అన్నయ్య” పై కవిసమ్మేళనం నిర్వహించి పుస్తకాన్ని ఆవిష్కరించటం హర్షించదగ్గ విషయం.ఈ కవితా సంకలనం  మొత్తం  ముప్పై ఐదు కవితల సమాహారం.కుటుంబం లో అమ్మా,నాన్న తర్వాత  అన్నయ్యకు అత్యంత ప్రాధాన్యత కలదు.గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ తన అన్నయ్య పై పెంచుకున్న అభిమానాన్ని  ‘మా శర్మన్నయ్య చిరంజీవి’ కవితలో అక్షరీకరించారు.ఇందులో ‘గోర్కీ సాహిత్యమంతా దాచాడు …..సినిమాలు నాకు చూపించి  వాటిపై చక్కని విమర్శ చేసే వాడు  అంటూ అన్న గారి జ్ఞాపకాలను దుర్గా ప్రసాద్ గారు కవిత్వీకరించారు.

‘ఆత్మీయ అనురాగ పుంభావ మూర్తి అన్నయ్య ‘అన్న కవితలో దండి భొట్ల దత్తాత్రేయ శర్మ అమ్మా నాన్నఇద్దరికీ ఉద్యోగo వల్ల దూరం గా ఉన్నప్పటికీ ‘అన్న అంటే అందుబాటులో వుండే నాన్నే అంటారు.అన్నతో గడిపిన అనుభవాలను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ ‘అమ్మ గోరు ముద్దల్లోను ,నూతి చన్నీళ్ళ స్నానాలలోను/తిరునాళ్ళ తీపి జీడి కొనుగోళ్ళలోను /వేసవి వెన్నెల రాత్రుల ఆరు బయట పడకల్లోను జతకాడే కాదు /చదువు సందేహాలలో సరస్వతి సందేశం లా సంస్కరించే వాడు మా అన్నయ్య’అంటాడు.

అన్నయ్య అంటే కేవలం రక్త సంబoధం మాత్రమే కాదు ఏ సంబంధం లేకపోయినా ఆపదలో ఆదుకున్నవాడు  అన్నయ్య  అవుతాడని చెప్తూ  శ్రీమతి మేరీ కృపాబాయి రాసిన ‘రక్షాబంధనమే అన్నయ్య’ అన్న కవితలో ‘విశాల సమాజంలో ఎందరో అన్నయ్యలు/అనాధ చిన్నారిని ఆదుకునే  వేళ అతడే అన్నయ్య /పేదరికం లో మగ్గి పోయే వేళ అమ్మాయికి ఫీజు కడితే అతడే అన్నయ్య /చిమ్మ చీకటిలో చిక్కుకున్న స్త్రీకి దారి చూపి రక్షించే వేళ అతడే అన్నయ్య అంటూ అన్నయ్యకు నిర్వచనమిచ్చారు.

అమ్మా నాన్న కి పెద్దకొడుకు కొండంత అండ.ఇంటి వ్యవహారాలలోను, అన్నయ్య బాధ్యత ఎక్కువగా ఉంటుంది.తల్లిదండ్రుల గౌరవ ప్రతిష్టలు నిలపాల్సినది కూడా అన్నయ్యే.ఈ విషయాన్ని ‘మిన్నంటిన గౌరవం అన్న ‘అన్న కవితలో పంతుల వెంకటేశ్వరరావు సీస పద్యం లో చాలా చక్కగా వివరించారు.ఆ విధాత బ్రహ్మ అమ్మను సృష్టించే -ఆదరింప నెప్పుడు అవని యందు /అటులే నాన్న బదులు అన్నను పుట్టించే -ఆదరింపనెప్పుడు అవనియందు’అన్నను వర్ణించారు.

శ్రీమతి పెళ్లూరు శేషు కుమారి రాసిన  ‘అన్నయ్య మనసు నిర్మలం’,శ్రీమతి సింహాద్రి వాణి రాసిన ‘అన్నయ్య అమల బంధం ,తుమ్మోజు రామ లక్ష్మణాచార్యులు రాసిన ‘అన్నయ్య   పురుషోత్తముడు’శ్రీమతి కోపూరి పుష్పా దేవి రాసిన ‘అపురూప ఫలo అన్నయ్య’ అన్న కవితలు అన్నతో గల బంధం  అనుభూతి చెందేలా వున్నాయి . వర్ణనలు అందరిని ఆకట్టుకుని ఏకబిగిన చదివించడానికి ఉపక్రమిoపజేస్తాయి

-పెరుమాళ్ళ రవి కుమార్

————————————————————————————————————————————-

—

’గీర్వాణ భాషా వైభవం ‘’-5

11-శ్రీమతి సింహాద్రి వాణి-విజయవాడ-7799381133

జయహో సంస్కృత భాష

1-ఉ –భారత జాతి కంతటికి భాగ్య సమూహములై  వెలుంగుచున్ –

ధారుణి నీతి మార్గమును ధర్మము న్యాయము బోధ సల్పుచున్

భూరిగ జ్ఞానమిచ్చు కడు పూజిత గ్రంధము లెన్నియో కవుల్

కూరిచె సంస్కృతమ్ముననుగొప్పగ మ్రొక్కెద వారికి నెల్లవేళలన్ .

2-అ వె.-సంస్కృతమ్ము జనని సకలభాషలకును –ఆది భాష అదియె అమృతభాష

అందమైన భాష ఆదికావ్యపు భాష –తేనె రుచులపంచు తేటభాష .

3-తే.గీ.-వ్యాస వాల్మీక విరచిత వాణి భాష –కాళిదాసు కలమ్మున కావ్యభాష

వేదముల వెలసిన మేటి వేల్పు భాష –గిరిధరుడు నుడివిన గొప్ప గీత భాష .

4-ఆ.వె.-మందిరములలోన మంత్రాల స్తుతి యించి –వేల్పులను కొలిచెడి వేల్పు భాష

పరిణయమ్ముల యందు ప్రఖ్యాతి నొందిన –మంత్రముల వెలిగెడి మధురభాష .

5-ఆ.వె.-యజ్న యాగములను ప్రజ్ఞతో గావించు –మేటి పండితులకు  మేలు భాష

సుప్రభాత వేళ శోభాయమానమై –దేవళముల వెలుగు దేవ భాష .

6-తే.గీ.-ఎన్నొగ్రంధాలు శాస్త్రాలు ఎసగ వ్రాసి –భారత మాతకు విలువైన  భాగ్య మిచ్చి

సంస్కృతమ్మునఎనలేని సాగు చేసి –అమరమై నిలిచె భువిని అమరకవులు .

12-శ్రీ చీమలమర్తి వెంకట బృందావన రావు –విజయవాడ -99663399189

తల్లి గీర్వాణమ్మె

1-సప్త ద్వీప ప్రవేస్టితాఖిల చిరస్థాయీగత మ్మౌచు –సం

దీప్తమ్మైన సమస్త లోకము న నెందేనిం బ్రవర్తిల్లు చుం

బ్రాప్తంబై చను సర్వ భాషలను దీవ్యల్లీల శోధింప

వ్యాప్తంబైన సుసంస్కృత మ్మయిన గీర్వాణమ్మె కాన్పించెడున్.

2-ఎల్లబాసలకు తల్లి గీర్వాణ మ్మె-కడుపురాతనంపు నుడియు నదియె

దేవ భాష నుండి దేశ భాషలు వచ్చె-పలుకు చెలికి వింత జిలుగులిచ్చె.

3-పంచదార  లోన పాలన్నికలిసిన –చెలగి వేరు జేయ జాలనట్లు

తేనె యూటవంటి తెలుగున కలిసె-స –పర్వ భాష లోని ప్రౌఢిమమ్ము.

4- వ్యాసుడు ,వల్మికోద్భవుడు ,భారవి ,మాఘుడు ,కాళిదాసుడున్

భాస ,మయూర ,భామహులు బాణుడు ,శూద్రక ముఖ్య సత్కవుల్

ధీ సముపేత నిర్భర మతిన్ వెలయి౦చిరి దీప్త సత్కృతుల్

ఈ సువిశాలలోకమున హిందు సుసంస్క్రుతి మిన్ను ముట్టగన్.

5-అమ్రుతతుల్యమైన అమరవాణి నేడు –మృతమటంచు ధూర్త మతులు యండ్రు

విశ్వ స్తుత్యమైన విమల వాజ్మయ రాశి –యెసగు బాస –మృత మదెట్టులగును ?

6-హైందవ జీవధారకును యాదిమ మూలము సస్క్రుతమ్ము –నే

డెందరుధర్మ భ్రష్టులు-పరేంగిత దాసులు –ఏడ్చి చచ్చినన్

సుందర భారతీయ రుషి సూక్తము సుసభ్యత కింత సేగి రా

దందునె గుంటనక్కలకు ఆకసమంటెడు ద్రాక్ష గుచ్చముల్ .

13- శ్రీ జి.వి.ఎస్.డి.ఎస్.వరప్రసాద శర్మ –నున్న -9290618317

గీర్వాణ భాషా వైభవం

1-ఆ.వె.-ఎల్లభాశాలకును తల్లిగా నొప్పారి –సంస్కృతంబు నిలిచె సన్నుతముగ

వర్ణమాల లెల్ల పలికించి ,ఢమరుకం-తండ్రిగాగ శివుని తాను వినిచె.

2-తే.గీ-సృష్టి కాలంబు నుండియు చిన్మయంపు –భాష గీర్వాణమేదేవ భాష యయ్యె

సకలజీవుల భావాల సరిగ తెలుప –వాణి వినసొంపు శబ్దాల పరగ గూర్చె.

3-తే.గీ.-ఆది నుండియు సంస్క్రుతంబతిశయముగ –ఆర్యావర్తాన వేదాల నార్షమగుచు

సకల శాస్త్రాల కావ్యాల సరణి నిలిచి –మంత్రం తంత్రాల యజ్ఞాల మహిని నిండె.

4-తే.గీ. బ్రహ్మ సృష్టితో యజ్ఞాల బ్రతుకు బాట –ముందు చూపుతోసృజియించి మురిసిపొయె

దైవ  సంతృప్తి యజ్ఞాన దాన వాన –పుడమి జీవ రాసులకెల్ల పూర్ణ జయము .

5-తే.గీ.-ఆది కవియైన వాల్మీకి హరియు బొంగ –రామకధా లోన గాయత్రి రమణ నిలిపె

వేద వ్యాసుండు విడమర్చి వేద రాశి –ఆర్తి భారత భాగవతాది కృతుల –పదియు నెనిమిది పౌరాణ ప్రతుల గూర్చె.

6-తే.గీ –కాళిదాసుని యుపమాన ఘనత జూడ –భారవీయర్ధ గౌరవంబట్టేచూడు

దండి దేవ పదలాలిత్య  డాబు లెంచ –మాఘు శిశుపాలవధ లోని మర్మమాయె.

7-తే.గీ-భాస భవభూతి మయూర భర్త్రుహరులు –సంకుసాల నృసి౦హాది శంకరులును

అస్టపదివ్రాయుజయదేవ ,ఆర్య శుకులు –శాఖ లన్నింట గైర్వాణి సాగ జేస్రి .

8-తే.గీ.ఇతర భాషల యజ్ఞాలు ఇముడవయ్య –కర్మ బంధాలు గీర్వాణి గదిసి యుండె

మోక్ష విద్యకు నిద్దియ మొదటి గురువు –సంస్కృతానికి ఏ భాష సాటి రాదు .

9-విశ్వ మేలిన భాషగా ఇనుతికెక్కి –నాడు గీర్వాణ మెన్నోట నాట్యమాడె

ఆంగ్ల మే నేడు విశ్వాన నదిక మగుచు –అమృత భాషకు మృతభాష యనగ రోత

బాణ కవిదైన కాండ్రింపు భంగి యాంగ్లి.

‘’జయ౦తే సుకృతినో రససిద్ధాః కవీశ్వరాః ‘’

14-శ్రీ పంతుల వెంకటేశ్వర రావు –విజయవాడ -9908344249

అహో సంస్కృతం అద్భుతం నిరంతరం

1-తే గీ –జనని సంస్క్రుతంబని బుధ జనులు పొగడ –నాల్గు వేదాల సారమ్ము వెల్గు జూప

ఋషులు ,ప్రాజ్ఞులు ,పండితుల్ రుక్కులనగ-భాష గీర్వాణము మనలో భాగమయ్యె.

2-సీ-మానిషాద యనెడు మాట శ్లోకంబయ్యె-లీలగా నాడు వాల్మీకి నోట

ఆదికావ్యంబయ్యె నారాముని చరిత –ఏడేడు లోకాల నిలుచుండ

సద్గురువైన వ్యాసభగవానుడు వ్రాయ –సారమై నిలచెను భారతమ్ము

పూర్వమందు జరిగె ముక్తిప్రదాతయై –అష్టాదశ పురాణ సృష్టి యంత

ఆ.వె.అద్భుతమున నిల్చె నా భగవద్గీత –భర్తృహరి రచన సుభాషితంబు

ఆది శంకరుని శివానంద లహరి యున్-భాషలో సతతము వాసి గాంచె.

3-ఉ-గుప్తుల రాజభాష యయి గొప్పగ వెల్గుచు సంస్కృతంబు-సం

తృప్తి యు నిచ్చెవారలకు దేశ విదేశ జనుల్ నుతి౦చగన్

గుప్త ధన౦బుగన్  బుధులు కొందరు భావన సేసిరేయనం

తృప్తియు లేక జీవితము తీయగ హాయిగ వెళ్ళ బుచ్చుచున్ .

4-సీ-నవరత్నములనేడు కవులను పొషించె-రాజసంబున తాను భోజరాజు

రఘువంశ కావ్యంబు రసరమ్యమై నిల్చె-కమ్మగా వ్రాయంగ కాళిదాసు

దండి భారవి కవిత్వంబులన్ జూచినన్ –గీర్వాణ భాషకే గీటు రాళ్ళు

హర్షుని నైషద మానాటి కాలమున్ –భాష పటుత్వంబు పరిఢ విల్లు

తే.గీ-శత సహస్ర నామంబులు వెతలు దీర్చు –దండకంబులు దైవ మంత్రంబులకును

పేరు దెచ్చిన గోప్పదౌ వేద భాష –భారతీ యశము పెంచు గీర్వాణ భాష .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-12-16-ఉయ్యూరు