గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -88

131-గణితావదాన శేఖర –పులి వర్తి శరభా చార్యులు

విశ్వ బ్రాహ్మణ కుటుంబం లో పులివర్తి శరభాచార్యులు 1912లో జన్మించారు .సువర్ణ రుషి గోత్రీకులు .తండ్రి నాగ భూషణం ,తల్లి శేషమ్మ .తెనాలి తాలూకా కొల్లూరులో పుట్టారు .బి .ఏ .బి .ఇడి పాసై ప్రభుత్వ విద్యాశాఖలో ప్రవేశించారు .జిల్లా విద్యాశాఖాధికారిగా అంచే లంచేలుగా పదోన్నతి పొంది పదవీ విరమణ చేశారు .

శరభా చార్యులకు చిన్న నాటి నుండి ఆధ్యాత్మ గురువు లైన తత్వా నందుల  వారి శిష్యులుగా ఉన్నారు .దీనీతో ప్రభుత్వోద్యోగం చేస్తూనే ,ఆధ్యాత్మ భావ పరంపరాలలో ఉన్నత శ్రేణి సాధించారు .బాల్యం లోనే కవిత్వ ధార అబ్బింది . సంస్కృతం లో గొప్ప ప్రావీణ్యాన్ని సాధించి ‘’నివేదనం ‘’,’’మరుత్సందేశః ‘’ ‘’యశోధరా ‘’అనే కావ్యాలను ,’’కలాదర్శః ‘’అనే సంస్కృత నాటకాన్ని రాశారు .తెలుగులో ‘’కల్హార మాల ‘’,’’రత్న గర్భ ‘’,’’కర్మ భూమి ‘’రాశారు .ఆచార్య శ్రీ ఆంగ్ల భాషలోను నిష్ణాతులు .ఇంగ్లీష్ లో ‘’డాక్టర్స్ వార్ ‘’అనే కావ్యం రచించి ఆశ్చర్య పరచారు అంటే త్రిభాషా కవులన్న మాట .అందుకే ‘’త్రిభాషా కవి ‘’కవి బిరుదు నందుకొన్నారు .వీరు రాసిన సంస్కృత కావ్యాలను వంగవోలు ఆది శేష శాస్త్రి తెలుగులోకి సరస సరళ భాషలోకి అనువదించారు .

జిల్లా విద్యా శాఖాదికారిగా ఉంటూనే అస్టావదాన విద్యనూ నేర్చుకొని వందకు పైగా అవధానాలు చేసి రసజ్ఞుల మెప్పు పొందారు .గణితం లోనూ అవధానం చేయవచ్చు నని నిరూపించి ఆ విద్యను కనిపెట్టి ,ఆ విద్యలో ఆద్యులై   సాటి లేని మేటి అనిపించుకొని గణితావధానాలు  చేశారు .’’ఈ వింత అవధానం అందరిని ఆకర్షించింది చాలా ప్రదర్శనలిచ్చారు .’’గణితావదాన శేఖర ‘’గౌరవ పురస్కారాలనందుకొన్నారు .వీరు చేసిన అవధాన విశేషాలు, పద్యాలు అన్నిటిని సంకలితం చేసి ‘’అవధాన వాణి‘’ గ్రంధం గా విడుదల చేశారు .వినయం ,.విజ్ఞత మూర్తీభవించిన అవధాన శేఖరులు ఆచార్యుల వారు .జీవితమంతా ఆధ్యాత్మిక దారిలో  గడిపిన వీరు అతి నిరాడంబరం గా నే ఉండేవారు ఏనాడూ హళ్ళూ పెళ్ళూ, అధికారం ,ఆర్భాటం, హోదా, దర్జా, డాబు ,దర్పం లేకుండా నే  ఉన్నారు .ఎంత ఎదిగారో అంత ఒదిగి ఉన్నవివేక మూర్తి .ప్రజ్ఞా పాటవ ప్రదర్శనా చేయని హుందా తో కూడిన అరుదైన వ్యక్తిత్వం వారిది . అరవై ఎనిమిది సంవత్సరాలు ప్రజాసేవలో సాహితీ సుజనుల మధ్య గడిపిన పులి వర్తి శరభా చార్యుల వారు 1980లో శంభు లోకం చేరారు . .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-12-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -87

130-షేక్స్ పియర్ నాటక కధలు సంస్కృతం లో రాసిన –మేడేపల్లి వెంకట రమణాచార్యులు

పండిత వంశం

మేడేపల్లి వెంకట రమణాచార్యులు గోల్కొండ వ్యాపారి బ్రాహ్మణులు .వైష్ణవ మతావలంబులైన ఆచార్యులు .ప్రపత్తి ప్రవరుణులు .ఊరట్ల జమీందారు లైన సాగి వారి ఆస్థానం పండితులైన వీరి వంశం లో తాతరామాచార్యులగారి కమారుడు రఘునాధ దాసు వీరి తండ్రి గారు . అనకా పల్లి లో 1862లో జన్మించారు ..వీరి మూడవ ఏట తండ్రి ఉద్యోగం కోసం విజయ నగరం చేరారు .

తపో నిష్ట తో సర్వం స్వాధీనం

ఆచార్యులవారు తండ్రి వద్దనే పంచాకావ్యాలను చదువుకొన్నారు .విజయ నగరం మహా రాజా వారి హైస్కూల్ లో  విద్య నార్జించి 1877లో మెట్రిక్ పాసైనారు .కూరెళ్ళ సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారి వద్ద ‘’కౌముది ‘’,’’కాళికా వ్రుత్తి ,’’తర్క ప్రకరణలు ‘’ అభ్యసించారు .సంస్కృత భాషలో గొప్ప పాండిత్యాన్ని సాధించారు .కాలేజీ లో గుమాస్తాగా ఉద్యోగించారు .రమణాచార్యులు నిత్య తపో నిస్టాపరులు .దీనితో వారికి అలవడని విద్య లేకుండా పోయింది .అన్నిటా అసాధారణ మేధస్సు అలవడింది .

విద్వద్ శిరోమణి ముడుంబై నరసింహా చార్యుల గారి శిష్యులై ,వేదాంత విద్యనూ ,వారి తమ్ముడు వరాహ స్వామి వద్ద’’ ద్రావిడ ఆమ్నాయం ‘’నేర్చారు .1891లో రాజావారి కళాశాలలో సంస్కృత ఉపాధ్యాయులుగా చేరి 1935వరకు నలభై అయిదేళ్ళ సుదీర్ఘ కాలం పని చేశారు .ఆంగ్ల భాషా పాండిత్యమూ ఉండటం తో ఆచార్యుల వారు తులనాత్మక భాషా శాస్త్రం ను ,(కంపారటివ్ ఫైలాలజి ),సంస్కృత భాషా శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేసి అపార విద్వత్తు సాదించుకొన్నారు వీటిని బోధించటం లో వీరి నేర్పు అమోఘం గా ఉండేదని ప్రశంసలు పొందారు .

చతుర్భాషా కవితాచార్యం

ఆచార్యుల వారి ఆంద్ర భాషా వైడుష్యమూ చిన్న నాటి నుండే అలవడింది .విద్వత్ కవిఅయిన మహారాజా వారి  ఆస్థానం లో ఉండటం బాగా కలిసి వచ్చింది .రాజావారు ‘’సతతము సంతస మొసంగు సత్య వ్రతికిన్ ‘’అనే మకుటం ఇచ్చి ఆస్థాన కవులను శతకం రాయమని కోరారు .వాటిలో ఆచార్యుల వారు రాసిన ‘’’’సత్య వతీ శతకం ‘’ఉత్క్రుస్ట కావ్యం గా ఎన్నికై మంచి కీర్తిని తెచ్చి పెట్టింది .ఆచార్యుల వారి తొలిరచనే ఇది .దీనికి ప్రశస్తి రావటం ముదావహమైన విషయం .

‘’నమ్మాళ్వార్ల గాదా సహస్ర మైన ‘’’’తిరు మొళి’’ని పద్యాలుగా ఆంధ్రీకరణం చేసి తన ఉభయ భాషా పటిమను నిరూపించుకొన్నారు .ఈ పద్యాలకే ‘’ఆంధ్రా గీర్వాణ శట కోప సహస్రం’’పేరుతొ సంస్కృత శ్లోకాలు రాసి ప్రచురించారు .’’దేవ వ్రత చరిత్ర ‘’ఆంద్ర కావ్యాన్ని ప్రౌఢ ప్రబంధ శైలిలో రచించి విద్వత్తును ప్రకటించారు .’’నాలాయిరం ‘’అనే నాలుగు వేల  ద్రావిడ భాషా గాధలను తెలుగు పద్యాలుగా మలచారు .

పార్ధ సారధి శతకం ,శ్రీ కృష్ణ చరిత్ర ‘’గద్య ,,’ ఆంద్ర సేతు బంధ మహాకావ్యం ,’’ఆంద్ర హర్ష చరిత్ర ‘’గద్యం రాశారు .అన్నిటికన్నా బాగా అందరినీ ఆకర్షించినది ఆచార్యుల వారు ఆంగ్ల మహా కవి షేక్స్ పియర్ రాసిన చారిత్రాత్మక మైన అద్భుత నాటకాల కధలను సంస్కృతం లో రచించటం .ఎవరూ చేబట్టని గొప్ప ప్రక్రియ .ఇవికాక తెలుగులో ‘’ప్రాకృత భాషోత్పత్తి ‘’,’’నిఘంటు చరిత్ర ‘’,,’’పాండురంగ మహత్మ్య విమర్శనం ‘’,ఆర్ష భాగా విభాగం ‘’,’’అలంకార శాస్త్ర చరిత్ర ‘’అనే అపూర్వ గ్రంధాలను రచించి భాషా శాస్త్రం లో తనకున్న పట్టు ను నిరూపించుకొన్నారు .ముప్ఫై రెండు ఉపనిషద్ విద్యలకు తెలుగులో విస్పష్ట విపుల వ్యాఖ్యానం రాసి చరితార్దులయ్యారు ఆచార్యుల వారు .జీవితాంతం గ్రంధ పఠనం ,గ్రంధ రచనలతోనే కాలక్షేపం చేసిన మహా విద్వద్ వరేన్యులు శ్రీ మేడే పల్లి వెంకట రామణాచార్యుల వారు ఎనభై ఒక్క సంవత్సరాలు సంపూర్ణ ఆరోగ్యం గా జీవించి 1943 లో వేంకట రమణ ధామం చేరుకొన్నారు .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-12-14-ఉయ్యూరు

కృతజ్ఞత’లో ప్రతిఫలించే వ్యక్తిత్వం..

మ్యాజిక్
ఆంగ్ల మూలం: రోండా బర్న్
తెలుగుసేత: సత్యవతి
ప్రచురణ: 2014, వెల: రు.295/-
ప్రచురణ: మంజుల్ పబ్లిషింగ్ హౌస్ (పి.)లిమిటెడ్
2 ఫ్లోర్, ఉషాప్రీత్ కాంప్లెక్స్,
42, మాలవియనగర్,
భోపాల్- 462003.

పుస్తకానికి మ్యాజిక్ అని పేరు పెట్టారు గానీ, ఇదేమీ ఇంద్రజాలానికి సంబంధించిన పుస్తకం కాదు. ఒక రకంగా చూస్తే దీనిని వ్యక్తిత్వ వికాసానికి సంబంధించిన పుస్తకంగా భావించవచ్చు.
‘‘ఎవరి దగ్గరయితే ఎక్కువగా ఉంటుందో వారే మరింత ఎక్కువగా పొందుతారు. ఎవరి దగ్గర ఉండదో వారు దగ్గరున్నది కూడ పోగొట్టుకుంటారు’’ అని పవిత్ర గ్రంథం బైబిల్‌లోని మాథ్యూ సువార్తలో చెప్పబడిన దానిని కొన్ని శతాబ్దాలుగా చాలామంది సరిగా అర్థం చేసుకోలేకపోయారని రచయిత్రి తెలిపారు. ఇక్కడ చెప్పబడింది ‘సంపద’ గురించి అని ఇటీవలి వరకూ భావించారని, అయితే ‘కృతజ్ఞత’ గురించి చెప్పబడిన సంగతి ఈమధ్యనే బోధపడిందని అన్నారు.
ఈ పుస్తకం మొత్తం ‘కృతజ్ఞత’ అన్న ఒకే ఒక్క పదం చుట్టూ కేంద్రీకృతమయింది. కృతజ్ఞతాభావాన్ని జీవన శైలిలో అలవరచుకోవటానికి వీలుగా ఉండేటట్లు ఇందులో 28 అభ్యాసాలున్నాయి.
పుస్తకంలో థాంక్యూ అన్నమాట అనేకసార్లు కనిపిస్తుంది. మొక్కుబడిగా థ్యాంక్యూ అనడం వల్ల ప్రయోజనమేదీ ఉండదనీ, మనస్ఫూర్తిగా థాంక్యూ అనడం అలవరచుకోవాలనీ రచయిత్రి అన్నారు.
అంతా మనమంచికే అన్న విశ్వాసంతో సరియైన జీవన విధానం అవలంబిస్తూ మంచి ఆలోచనలుచేస్తూ కృతజ్ఞతాభావాన్ని అలవరచుకున్నప్పుడు మంచి ఫలితాలు చేతికందుతాయని రచయిత్రి స్పష్టపరిచారు.
ఇది విదేశీ రచన కాబట్టి ఇందులో దైవానుగ్రహం, పూర్వజన్మ సుకృతం వంటి పదాలు కనిపించవు. అయితే పుస్తకాన్ని ఒకటికి రెండుసార్లు చదివినప్పుడు సృష్టినీ, గ్రహగతులనూ నియంత్రిస్తున్న పరమాత్మను ఉద్దేశించి కూడా కృతజ్ఞతలు తెలుపుకోవాలని చెప్పినట్లుగా బోధపడుతుంది. కోరికలు నెరవేరకముందే, నెరవేరినట్లు విశ్వసించి, కృతజ్ఞతలు తెలుపుకోవటం వల్ల అవి తప్పకుండా నెరవేరుతాయని రచయిత్రి ప్రకటించారు.
జాలి, కరుణ, కృతజ్ఞత వంటి మంచి భావాలను అలవరచుకోవాలనీ, ఎవరినీ నిందించటం గానీ, ద్వేషించటం గానీ చేయకూడదని, అప్పుడే అన్ని రకాల సంపదలూ అప్రయత్నంగా సిద్ధిస్తాయనీ వివరించారు.
ఎవరైనా ఏదయినా సహాయం చేసినప్పుడు కృతజ్ఞతలు చెప్పటం సహజంగా అందరూ చేసేదే. ప్రకృతిలో మనకు తోడ్పడే వాటికి కూడా థాంక్స్ చెప్పాలంటారు రచయిత్రి. మనం తినే ఆహారానికి, తాగే నీటికి, పీల్చే గాలికి కూడా మనం కృతజ్ఞతలు తెలపాలన్నారు. (పే.90)
మనం ఆతృతగా ఎదురుచూస్తున్న డబ్బు సరియైన సమయానికి చేతికందటం గానీ, అనుకోని పరిస్థితులలో ఎవరో కొత్త వ్యక్తి తటస్థపడి తగిన సహాయం చెయ్యటంగానీ జరిగినప్పుడు దానిని అదృష్టం అనో లేక కాకతాళీయంగా జరిగిందనో భావిస్తుంటామనీ- అయితే అటువంటి సందర్భాల వెనుక ఒక సార్వజనీనమైన సత్యం ఉంటుందని రచయిత్రి అభిప్రాయపడ్డారు. (పే.159)
‘మానవులలో ఉండే మంచి లక్షణాలలో తప్పులు చెయ్యటం కూడా ఒకటి. అయితే అందులోనుంచి సరయిన పాఠం మనం నేర్చుకోవాలి’ అని చెప్తూ దీనిని ఉదాహరణలతో ఆసక్తికరంగా 26వ అభ్యాసంలో తెలిపారు.
ఫిర్యాదులు చెయ్యటం, ప్రతికూల ఆలోచనలు చెయ్యటం వంటివి మానెయ్యటానికి కొన్ని సూత్రాలను 7వ రోజు అభ్యాసంలో ఇచ్చారు.
పుస్తకంలోని 28 అభ్యాసాలను రోజుకొకటి చొప్పున ఆచరణలో పెట్టటానికి వీలుగా రూపొందించారు.
‘ఉదయం లేస్తూనే నేలమీద కాలు మోపి భూమికి కృతజ్ఞతలు చెప్పండి’ అని చెప్తూ ఇంకా ఏయే వస్తువులకు థ్యాంక్స్ చెప్పాలో 11వ అభ్యాసంలో తెలిపారు. బాత్‌రూములో అద్దానికి, తొడుక్కునే బట్టలకు, కాళ్లకు వేసుకునే పాదరక్షలకూ థ్యాంక్స్ చెప్పాలన్నారు. ప్రతి వస్తువులోనూ చైతన్యం ఉంటుందని భగవాన్ రమణమహర్షి చెప్పిన సంగతి మనకు తెలిసిందే.
నిత్య జీవితంలో తటస్థపడే అనేకమందికి ‘్థ్యంక్యూ’ అనాలని వివరించారు. ఈ పుస్తకంలోని విషయాలన్నీ తన అనుభవంలో చేసి చూశానని, అద్భుతమైన ఫలితాలు సాధించానని రచయిత్రి తెలిపారు. తన బంధుమిత్రులలో అనేకమందికి కూడా చక్కటి ఫలితాలు రావటం చూశాకనే ఈ పుస్తకం ప్రకటించినట్లు తెలిపారు. మీరు ఎంతోకాలం కలలుకన్నవన్నీ హఠాత్తుగా మీకు అందవచ్చు. అవలా సాధ్యం కావటానికి ఏయే శక్తులు సహకరించాయో మీకు ఎప్పటికీ తెలియకపోవచ్చు. ఎందుకంటే అద్భుతాలన్నీ అదృశ్యసీమలలోనే జరుగుతాయి’’అని రచయిత్రి అన్నారు. (పేజి 3).
అనువాదం బాగుంది. పుస్తకంలోని అంశాలూ బాగున్నాయి.

 

అక్షరాలను తడిపిన ‘బహుముఖ వర్షం’

• -మానాపురం రాజా చంద్రశేఖర్
• 13/12/2014

TAGS:

బహుముఖ వర్షం
యక్కలూరి వై.శ్రీరాములు
వెల: రూ.60/-
ప్రతులకు:
కౌండిన్య పబ్లిషర్స్,
15/140, పి అండ్ టి కాలనీ,
దిల్‌సుఖ్‌నగర్,
హైదరాబాద్- 500 060
ఫోన్: 9866171648

భావుకతను ప్రాణవాయువుగా చేసుకుని శ్వాసిస్తున్న యువకలాల్లో కవి యక్కలూరి వై.శ్రీరాములుగారిది ఒక ప్రత్యేకశైలి. పలు రకాల అనుభూతుల్ని వర్షంరూపంలో పలవరిస్తూ కవిత్వంగా కలవరించడం మొదలుపెట్టారు. ఈ ప్రయత్నం ఆయన రాసిన ‘బహుముఖ వర్షం’లో ప్రతిఫలిస్తుంది.
‘‘అనుభూతుల మేఘాలనుండి రాలిన
చినుకుల పలుకులతో
వేనవేల వాక్యాల రంగుదారాలు పేనుతూ
ధారగా సాగుతూ/ పుడమి పుటలపై
పంచరంగుల పూల కవితల్ని
అల్లుతున్న వాన’’ అని విశే్లషించి చెప్పడంలో -్యళఆజష ఉనఔళఒఒజ్యశ బయటపడుతుంది. ఈ ముప్పేట అల్లికలో వర్షపు చిక్కదనం చినుకుల సవ్వడితో కవిత్వపు చక్కదనంగా మారిపోతుంది. భావధార రంగురంగుల పూల దారాల కవితల్ని అల్లుతుంది. కాబట్టే వచనానికీ కవిత్వానికి మధ్య దాగిన అడ్డుపొర చిరిగి చినుకుల స్పర్శకు చిత్తడిగా రూపాంతరం చెందుతుంది.
‘‘రాత్రి వచ్చిన వానలో తడుస్తూ
నా కవితలోంచి ఎగిరి వచ్చిన అక్షరాలే
చెట్టు కొమ్మపై/ వాలిన పక్షులయ్యాయి’’ అంటూ అక్షరాల్ని, పక్షులుగా మలిచిన తీరు శ్రీరాములుగారి కవితాదృష్టికి అద్దంపడుతుంది. మామూలు వానకి సాహిత్యపు వానకి తారతమ్యం కొట్టొచ్చినట్టు రూపుకట్టేది ఈ దృశ్యవీక్షణంలోనే! అనుభూతి పరాకాష్ట దశకు చేరుకున్నపుడే ఇది సాధ్యపడుతుంది.
‘వాన నడక వయ్యారం’ కవితలో-
‘‘ఎండిన మట్టిపెంకుల పెళ్ళలతో
నిండిన చెఱువుగట్టుపై నిలబడి
కన్నీరైన మా వూరికి/ నేనో మంచి నీటి సముద్రాన్నవుతాను’’ అని చెబుతుంటే… ధ్వని ప్రధానమైన సమస్యకేదో పరిష్కారమార్గాన్ని కనుక్కొని కవితా పాదాల రూపంలో పరుస్తున్నట్టు అనిపిస్తుంది. పాదరసం లాంటి చురుకైన మనసు గాలికంటే వేగంగా పరుగెత్తి మదిలోతుల్లో మిగిలిపోయిన వెనుకటి దృశ్యానికి ఇక్కడ అక్షరరూపం ఇవ్వగలిగింది. ఇదే దీనికి అదనపు ప్రయోజనం. ఈ ఒడుపును అందిపుచ్చుకునేదే అసలైన కవిత్వం. ఈ లక్షణం శ్రీరాములుగారిలో అడుగడుగునా కనిపిస్తుంది.
ఇంకోచోట అంతర్ముఖత్వంతో కవి ఇలా ప్రవహిస్తారు.
‘స్వప్నచలన వర్షం’ శీర్షికలో…
‘‘కడలినై పైకెగరి/ మేఘమై ఊగి/ చినుకై రాలి
నదై సాగి/ మీలో నేనై/ నాలో మీరై
నాలోనేను ప్రవహించాలని వుంది’’
తాదాత్మ్యం చెందిన ఒకానొక స్థితిలో చైతన్యస్వరం కవితాస్వరమై క్షణాల మధ్య ప్రవహిస్తుంది. దీని తీవ్రతను ఒడిసిపట్టుకోవడం ఎవరితరమూ కాదు. జ్వలన స్వభావాన్ని కలిగి, చలనగీతాన్ని ఆలపించి, పురోగమన దిశలో ముందుకు దూసుకుపోతుంది. ఇది హృదయ కవిత్వానికి ప్రతిబింబం. నిలువెత్తు దృశ్యసమాహారానికి అక్షరరూపం. కాబట్టి ప్రవాహం అంతర్ముఖత్వమైంది.
మొత్తంమీద చూస్తే ఈ బహుముఖ వర్షంలో తడిసిన పద్య పాదాలు కవిత్వ చరణాలై హొయలుహొయలుగా వంకలుతిరిగి అనేక వయ్యారాలు పోయాయి. ఈ తపనను అనేక సందర్భాల్లోంచి ఏరుకుని ఒకచోట కుప్పబోశారు శ్రీరాములుగారు. అలాంటి విరుపులని మెరుపుల రూపంలో ఒక్కసారి తనివితీరా తడిమి కళ్ళతో పొదివి పట్టుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం.
‘‘పిడికిళ్ళ నిండా మేఘాల్ని నింపుకున్న ఆకాశం/ చినుకుల విత్తనాల్ని నేలపై చల్లుతోంది’’ అంటారు. ‘‘వాన పాటకు మేఘపు పైటవేసి/ నదిలో నావగా వదులుతాను’’ అని అంటారు ఇంకోచోట. ‘‘చినుకుల జీవాక్షరాల్ని/ పలుకుల బీజాక్షరాలుగా మలిచి/ మనిషి నాలుకపై లిఖిస్తుంది’’అని చెప్పడం మరో ఎత్తుగడ. ‘‘మట్టికి విత్తనానికి/ పెళ్ళిచేసే అక్షింతలు కదా/ ఈ వాన చినుకులు’’ అంటూ వేరొక శిల్ప నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. వానని ప్రస్తావిస్తూ… ‘‘వానంటే/ మన్నూ, మిన్నూ కలిపే కరచాలనం/ వానంటే/ నిన్నూనన్నూ నిలిపే జీవజాలం’’ అంటారు కవి యక్కలూరి వై.శ్రీరాములు.
ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతున్నపుడు… వాస్తవాన్ని వాస్తవంగా
వెలుగు సూర్యుడిగాను/ శ్రద్ధ సహనంగాను
పరిణామం చెందటమే పరమార్థం’’ అనటంలో చాలా దూరదృష్టి కనబడుతుంది. లోచూపునకు పదునుపెడుతుంది. లోపభూయిష్టమైన వ్యవస్థను ఎత్తిచూపుతుంది. అక్షర లక్షల విలువచేసే సారాన్ని, జీవన సారాంశంగా తెలియజేస్తుంది. శిల్పపరమైన ఈ ఎత్తుగడ ఒక పరిణామ దశకు కొనసాగింపుగా వెలుగునీడగా పరుచుకుంటుంది.
కాలం గోరంతల్ని కొండంతల్నిచేస్తే, సామాజిక వ్యవస్థ ఆధునిక జీవన దృశ్యాల్ని బతుకు భూతద్దంలోంచి చూపించి యాంత్రికతను బయటపెడుతుంది. అలా నలిగి, రాటుదేలి, మొనదేరిన చైతన్య శీలత్వమే కవి వీరభద్రాచారిగారు మననుండి ఆశించేది. ఆ ఆశ తీరాలంటే నవనవోనే్మషమైన, నిశ్చల నిర్మలాకృతి మయమైన వర్తమాన సంక్షుభిత జీవన వాస్తవికతను కళ్ళకు కట్టించే ప్రయత్నంచెయ్యాలి. ఆ నమ్మకం కార్యరూపం దాల్చాలంటే ఈ వాక్యాల తడుములాటలోని భావచైతన్యాన్ని అందిపుచ్చుకోవాలి. అప్పుడే ఈ ‘దర్పణం’లోని అంతర్మథనాన్ని అర్థం చేసుకోగలుగుతాం. అలాంటి దిశగా ఆశావహ దృక్పథంతో అక్షరానుభవాల వెంట పరుగులుతీద్దాం.

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -86

129-రేడియోలో సంస్కృత పాఠాలు చెప్పిన  ,సర్వోదయ ప్రచారకులు  .-కే నృ .వేం .అప్పారావు

విద్యా వైదుష్యం

కేశి రాజు వెంకట నృశింహ అప్పారావు గారు 1913లోమార్చి పద్నాలుగున  తూర్పు గోదావరిజిల్లా దేవీ పట్నం లో జన్మించి ,ప్రాధమిక విద్య అక్కడే చదివి తర్వాత కొవ్వూరు జిల్లా బోర్డ్ హైస్కూల్ లో సెకండరీ విద్య పూర్తీ చేశారు కొవ్వూరు ఆంద్ర గీర్వాణ విద్యా పీఠం లో విద్య నేర్చారు .హిందీ లో రాష్ట్ర భాష పరీక్ష పాసైనారు .ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయం నుండి సంస్కృతాంధ్రాలలో ఉభయ భాషాప్రవీణ  డిగ్రీ పొందారు .’’ఇండో యూరోపియన్ భాషా శాస్త్రం’’ పై పరిశోధన చేసి పత్రాన్ని సమర్పించి ఆంద్ర విశ్వ కళాపరిషత్ నుండి పి .ఓ.ఎల్ డిప్లమా తీసుకొన్నారు .నాగ పూర్ యూని వర్సిటీ నుండి ఏం .ఏ.డిగ్రీ సాధించారు .

విద్యా బోధన-రాజకీయ ప్రవేశం

కొవ్వూరు లో వాడ్రేపు జోగాయమ్మ సంస్కృత కళాశాల అంటే ఆంధ్రగీర్వాణ విద్యా పీఠంలో ఆంధ్రోపన్యాసకులుగా పని చేశారు .దేశ భక్తీ మెండుగా ఉన్న అప్పారాగారు ఉద్యోగం చేస్తూనే 1941 వ్యష్టి సత్యాగ్రహం లో పాల్గొని అరెస్ట్ అయి నాలుగు మాసాలు జైలు శిక్ష అనుభవించిన దేశ భక్తులు .క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం లోనూ పాల్గొని ఏడాదిన్నర జైలు శిక్ష అనుభవించారు .గాంధీ గారి పిలుపై స్పందించి ఎన్నో నిర్మాణాత్మక కార్య క్రమాలలో పాల్గొన్నారు .ఆచార్య వినోబాభావేగారి సర్వోదయ  ప్రభావం అప్పారావు గారిపై పడింది .తెనాలి నుండి వెలువడే ‘’సామ్య యోగం ‘’అనే సర్వోదయ పక్ష పత్రికకు గౌరవ సంపాదకులుగా సేవ చేశారు .

సామాజిక సేవ –

కొవ్వూరులో రెబ్బాప్రగడ మందేశ్వర శర్మ  గారు స్థాపించిన ‘’వీర మందిరం ‘’అనే సంస్థ ద్వారా ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో ఉన్న గిరిజనుల విద్యా సంస్కృతుల అభివృద్ధి కోసం అవిశ్రాంత కృషి సల్పారు .వారి జీవితాలలో వెలుగులు పూయించారు .

కేశవ నృసింహీయం

1938నుండి పదేళ్ళు కొవ్వూరు సంస్కృత కాలేజి లోఅధ్యాపకులు గా  పని చేసి ,ఉపాధ్యక్షులు గా పదోన్నతి పొందారు .1948 నుండి 1974వరకు ఆంద్ర గీర్వాణ కళాశాలాధ్యక్షులుగా సేవలందిం చారు .1975లో ఆంధ్రా యూని వర్సిటిలో సంస్కృత శాఖలో రిసెర్చ్ ఫెలోగా ఉన్నారు .సంస్కృతం హిందీ భాషలలో ఎన్నో పుస్తకాలు రచించారు .అందులో ఖండకావ్యాలు ,కధలు ,విమర్శనా వ్యాసాలున్నాయి .వీరి సంస్కృత కావ్యాలు  –‘’పంచవటి ‘’,గంగా లహరి ‘’మొదలైనవి .వీటికి తెలుగు అనువాదమూ తామే చేసి ప్రచురించారు .’’బృందావనం ‘’అనే కావ్యాన్ని సంస్కృతం హిందీ ,తెలుగు భాషలలో రచించి తన పాండిత్య ప్రకర్షను ప్రకటించుకొన్నారు .

గాంధీజీ బోధనలను ఏర్చి కూర్చి ‘’గాంధీ గీతా ‘’గాను ,వినోబా భావే సామ్య వాడ సూత్రాలకు వివరణాత్మకం గా  ‘’సంయోగ కరికాః’’ అనే గ్రంధాన్ని రాశారు .వీరి కధలు’’ ఆకాశ వాణి ‘’ద్వారా చాలా ప్రసారమయ్యాయి .వడ్ల మూడి గోపాల క్రిష్నయ్య గారు  సాంఖ్య  యోగాత్మకం గా మాత్రా చందసులో రాసిన ‘’మనిషి –మహర్షి ‘’అనే గేయ కావ్యాన్ని అదే రాగ తాళ లయలతో మాత్రా ఛందస్సులోనే సంస్కృతం లో రచించి యెనలేని కీర్తిని పొందారు .వినోబా హిందీలో రాసిన ‘’శిక్షణ విచార ధారా’’ను తెలుగులోకి తర్జుమా చేశారు .కాళిదాసుఅభిజ్ఞాన శాకుంతలం నాటకాన్ని తెలుగు నాటకం గా మలిచారు .తెలుగులో ఖండ కావ్యం గా ‘’వసుంధరా సాంత్వనం ‘’రచించారు .తన తెలుగు వ్యాసాల సంపుటిని ‘’వ్యాస పీఠం ‘’గా వెలువరించారు ఆంగ్ల భాషలో ‘’ఎస్సేస్ ఆన్ స సింథేసిస్ ‘’వ్రాసి ముద్రించారు .విజయ వాద ఆకాశవాణి ద్వారా ”అమర భారతి ”పేరిట విద్యార్ధులకు సులభం గా సంస్కృత బోధనా కార్యక్రమాన్ని ఎన్నో ఏళ్ళుగా నిర్వహించిన ఘనత నృసింహ అప్పా రావు గారిది .”కేయూరాని విభూషితే ”’అనే శ్లోకం తో ప్రారంభమయ్యే ఈ కార్యక్రమం ఎందరినో ప్రభావితం చేసింది . శబ్ద ప్రయోగాలు శ్లోక వివేచనా ,కవితా ప్రతిభా ,కవి చేసిన చమత్కారాలను అప్పారావు గారు  అరటి పండు వొలిచి చేతిలో పెట్టినంత సులువుగా వివరించి ఉత్సుకతను కల్గించేవారు

పురస్కార గౌరవాలు

ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయం ఎకడమిక్ కౌన్సిల్ సభ్యులుగా నియమింఛి అప్పారావు గారిని గౌరవిం చింది .సంస్కృత బోర్డ్ ఆఫ్ స్టడీస్ లో సభ్యులుగా సేవ చేశారు .వీరి సాహిత్య సాంఘిక సేవా కార్య క్రమాలను పరిగణన లోకి తీసుకొని ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయం 1974లో ‘’కళా ప్రపూర్ణ ‘’బిరుదు గౌరవం అందజేసి సత్కరించింది .అప్పారావు గారు అరవై నాలుగేళ్ళు జీవించి 1977 జనవరి పన్నెండున అకాల మరణం పొంది సాహితీ లోకానికి వెలితి మిగిల్చారు .

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-12-14-ఉయ్యూరు

చిన్నయ సూరి 208 జనందినోత్సవం -తెలుగు భాషా వికాస సదస్సు -కేల్ రావు భవన్ -20-12-14-శనివారం మధ్యాహ్నం 3గం లకు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -85

128-న్యాయ భూషణ ,న్యాయ స్థాపక –పేరి లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి

విద్యోపాసన

పశ్చిమ గోదావరి కోన సీమ లోని పేరూరు అగ్రహారం లో శ్రీ విద్యోపాసకులైన పేరి అనంత రామావధానులు ,వెంకమాంబ దంపతులకు లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గారు 1877లో జననమొందారు .తండ్రి గారే ప్రధమ గురువు గారు .తాతగారైన వేదాధ్యన సంపన్నులు ,నిత్య పార్ధివ లింగ పూజా దురంధరులు ,శ్రీ విద్యో పాసకులైన సుబ్బావదానుల వారు.చిన్నప్పుడే తండ్రిని కోల్పోయిన దురదృష్ట వంతులు వీరు .తల్లిగారు అన్నీ అయి పెంచారు .అల్లారు ముద్దుగా పెరిగారు .ఎనిమిదవ ఏట శాస్త్రిగారికి ఉపనయనం చేశారు .

పదహారో ఏడు వచ్చేదాకా నైయాకరణ చూడామణి అయిన మందా చెన్నయ్య శాస్త్రి గారి దగ్గర శిష్యులై సంస్కృత కావ్య నాటక ,న్యాయ వేదాంత ప్రకరణాలను క్షుణ్ణం గా అధ్యాయం చేసి కరతలా మలకం చేసుకొన్నారు .దురవ గాహన మైన  శాస్త్ర విషయాలను అతి సునాయాసం గా అర్ధం చేసుకొని వంట బట్టించు కొన్నారు .తన దిషణా సంపదత తో గురువు గారినే ముచ్చట పడేట్లు చేశారు .

విజయ నగరం రాజా వారి సంస్కృత కళాశాలలో న్యాయ శాస్త్ర అధ్యాపకులైన గుమ్మలూరి సంగమేశ్వర శాస్త్రి గారు అనే అపర గౌతముల వద్ద పదేళ్ళు ,పిఠాపుర సంస్థాన వైయాయిక సార్వ భౌములని పేరొందిన శ్రీ పాద లక్షీనరసింహ శాస్త్రి గారి  అంతేవాసిగా రెండేళ్ళు మొత్తం పన్నెండేళ్ళు న్యాయ శాస్త్రాన్ని మధించారు .

విద్యా బోధన

తన అసాధారణ వైదుష్యం తో పిఠాపురం ,ఉర్లాం మున్నగు సంస్థానాలను సందర్శించి పండితులను ప్రభువులను మెప్పించి గొప్ప సన్మానాలు అందుకొన్నారు .అన్ని శాస్త్ర పరీక్షలలో సర్వోత్తములుగా ఉంటూ అందరికీ చేరువయ్యారు ఆస్థానం లో న్యాయ వేదాన్తాలను అతి సులభ విధానం లో బోధిస్తూ ఎందరో శిష్యులకు  విద్య నేర్పి తీర్చి దిద్దారు .దీనితో వీరి కీర్తి చంద్రిక దశ దిశలా వ్యాపించింది .

1902లో విజయ నగర సంస్కృత మహా విద్యాలయం లో న్యాయ శాస్త్రాధ్యాపకులుగా పదవీ బాధ్యతలు చే బట్టారు . 1913లో  .గురువు సంగమేశ్వర శాస్త్రి గారు పదవీ విరమణ చేసిన పిమ్మట లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గారుప్రధాన న్యాయ శాస్త్ర పండితులుగా నియమింప బడి సేవలందించారు .

వైదుష్య ప్రదర్శన –బిరుద సత్కారాలు

1924 లో రాజా గారి ఆజ్ఞ తో రాజస్థాన్ లోని జయ పుర సంస్థానాన్ని దర్శించారు .అక్కడ  మహా విద్వత్ సభలో తన ప్రతిభా సామర్ధ్యాలను వాదనా పటిమను ,ధీశక్తిని ప్రదర్శించి మెప్పించి ‘’న్యాయ భూషణ ‘’బిరుదాన్ని సత్కారాన్ని అందుకొన్నారు . విజయ వాడలోని ‘’త్రిలింగ విద్యా పీఠం’’వ్యవస్థాపక అధ్యక్షులు ముదిగొండ వెంకట రామ శాస్త్రి గారు శాస్త్రిగారిని ఆహ్వానించి శాస్త్ర ప్రదర్శన చేయించి ‘’న్యాయ స్థాపక ‘’గౌరవ బిరుదు ప్రదానం చేసి ఘనం గా సత్కరించారు .ఈ గౌరవాన్ని పొందిన ఆంధ్రులలో వీరు అయిదవ వారు .అధీతి బోధనా చరణ తో జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకొన్నారు .అ నాటి బ్రిటిష్ ప్రాభుత్వం శాస్త్రి గారికి ‘’మహా మహోపాధ్యాయ ‘’బిరుదు ను  అందజేసి తగిన గౌరవం కలిగించిది .న్యాయ వేదాన్తాలనే కాకుండా మంత్రం ,జ్యోతిష శాస్త్రాలను  అధ్యయనం చేసి అనుస్టించిన నైస్ష్టికులు శాస్త్రి గారు .వీటిని నిరంతరం శిష్యులకు బోధించేవారు .

రచనా పాటవం

ఒక పట్టాన లొంగని తల పండిన మహా విద్వాంసులకే కొరుకుడు పడని ఉదయ నాచార్యుడు రాసిన ‘’కుసుమాంజలి ‘’ని శాస్త్రి గారు అతి సులువుగా ,సరళం గా ఆంధ్రీకరించారు .గదాధర భట్టా చార్యుని ‘’హేత్వభాస సామాన్య నిరుక్తి ;,’’నవ్యభి చార సామాన్య నిరుక్తి ‘’అనబడే నవ్య న్యాయ శాస్త్ర మహా గ్రంధాలకు ‘’లలిత’’అనే సరళ వివరణలు రాసి అందరికి అందుబాటులోకి తెచ్చారు .దీనివల్ల శాస్త్రిగారి అసాధారణ న్యాయ శాస్త్ర పాండిత్యం అవగాహన ,వ్యుత్పత్తి ,అనుసరణ లు తెలుస్తున్నాయి .ఇదేగాక మాధవాచార్యుల ‘’సర్వ దర్శన సంగ్రహం ‘’లోని ఎన్నో భాగాలను అనువదించారు .దురదృష్ట వశాత్తు ఈ గ్రంధం  ముద్రణకు నోచుకోలేదు .డెబ్భై రెండేళ్ళు జీవించిన ఈ న్యాయ శాస్త్ర కోవిదులు ,న్యాయ భూషణులు పేరి లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గారు 1949లో నారాయణ  సన్నిధానం చేరారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-12-14-ఉయ్యూరు

.

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -85-

127-ఆంద్ర బిల్హణ-కప్ప గంతుల లక్ష్మణ శాస్త్రి

సంస్కృతమే అన్నీ

కప్పగంతుల  లక్ష్మణ శాస్త్రి గారు మహబూబ్ నగర్ జిల్లా  వనపర్తి లో 2-7-1911 నశ్రీనివాస శాస్త్రి ,పద్మావతి దంపతులకు జన్మించారు .తిరుపతి ,అన్నామలై ,మద్రాస్ సంస్కృత కళాశాలలో చదివి సాహిత్య శిరోమణి ,వేదాంత శిరోమణి డిగ్రీలు పొందారు

ఉద్యోగం – ఎదుగుదల

.వనపర్తి సంస్థానం లో ఆస్థాన విద్వాంసులుగా గౌరవ స్థానం అలంకరించారు .అక్కడే హైస్కూల్ లో  భాషా పండితులుగా  పని చేశారు .తర్వాత హైదరాబాద్ ప్రభుత్వ సమాచార శాఖలో అసిస్టంట్ డైరెక్టర్ గా చేరారు .పిమ్మట ఆంద్ర ప్రదేశ్ విద్యాశాఖ లో డిప్యూటీ  డైరెక్టర్ అయ్యారు .ఈ పదవిలో ఉండగానే ప్రాచ్య కళాశాలల ఉపాయాధ్యాయుల జీతాలను మిగిలిన డిగ్రీ కళాశాలల ఉపాధ్యాయుల జీతాలతో సమానం గా ఉండేట్లు చేసి భాషా పండితులకు గౌరవ ప్రదమైన జీతాలు వచ్చేట్లు చేసి అందరి అభిమానానికి పాత్రులయ్యారు .

సంస్కృత భాష స్పెషల్ ఆఫీసర్ గా కొనసాగి దేశమంతా తిరిగి సంస్కృత భాషా వ్యాప్తికి ఎన లేని కృషి చేశారు .మళ్ళీ సమాచార శాఖలో డిప్యూటీ డైరెక్టర్ అయి ,’’హైదరాబాద్ టు డే’’,’’ఆంద్ర ప్రదేశ్ ‘’మొదలైన ప్రభుత్వ పత్రికలకు సంపాదకులుగా ఉన్నారు .

లక్ష్మణ శాస్త్రీయం

మాదిరాజు విశ్వనాధ రావు అనే తోటి కవితో కలిసి ‘’బిల్హణుని విక్రమామ్క దేవ చరిత్ర కావ్యాన్నీ ‘’,కర్ణ సుందరి ‘’నాటకాలను ప్రబంధ శైలిలో ఆంధ్రీకరించారు ‘’తెలుగు –సంస్కృత కోశం ‘’,’’సంస్కృత వాచకాలు ‘’రచించారు .విజ్ఞాన సర్వస్వం సంగ్రహాంద్ర విజ్ఞాన కోశం ‘’లలోను, వివిధ పత్రికలలోనూ  లెక్కకు మించి వ్యాసాలూ రాశారు .శాస్త్రిగారు మహా వక్త .తెలుగు సంస్కృతం ,కన్నడ ,తమిళ ,మరాఠీ ,హిందీ ఉర్దూ భాషలలో ఉద్దండ పండితులు. ఆ భాషలలో అనర్గళం గా ప్రసంగించే  నేర్పున్న వారు .ఈ భాషలలోని ఎన్నో గ్రంధాలను తెలుగులోకి అనువాదం చేశారు .భారత ప్రధమ రాష్ట్ర పతి బాబు రాజేంద్ర ప్రసాద్ గారు హైదరాబాద్ సందర్శించి నప్పుడు లకష్మ శాస్త్రి గారు కావ్య ప్రబంధ ధోరణిలో స్వాగత శ్లోకాలు రాసి ఆహ్వానించారు –ఆ శోభ చూద్దాం

‘’నిష్ణాతః ప్రాచ్య విద్యా స్వనితర ధిషణే-దుర్గమే రాజ్య తంత్రే –విద్వాన్ పాశ్చాత్యతంత్రే ష్వఖిల భారత భూ –వాసినాంభాగ్య సీమా –రాజ్యానాం పాలనే చ ప్రభురతి నిపుణో-ప్యప్రద్రుష్యోభిగ్యః –జీయత్ రాజేంద్ర విద్వా నతి శత శరదం –భారతం సేవ మానః ‘’

సత్కార పురస్కార బిరుదాoకితాలు

కాశీ  సంస్కృత  విశ్వ విద్యాలయం ,ఆంధ్రా ,ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయాల బోర్డ్ ఆఫ్  స్టడీ స్ లో సభ్యులై సేవలందించారు .’’సురభారతి ‘’వ్యవస్థాపక అధ్యక్షులు .ఆంద్ర సారస్వత పరిషత్ స్థాపక సభ్యులు ..తిరుపతి లో జరిగిన విద్వత్ సభలో శాస్త్రి గారి కి ‘’ఆంద్ర బిల్హణ’’బిరుద ప్రదానం చేసి గౌరవించారు .ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని మదన మోహన మాలవ్యా విద్యా సంస్థాన్ ‘’సుధీంద్ర మౌళి ‘’తో గౌరవించి సన్మానించింది .’’బ్రహ్మ భూషణ ‘’అన్నది వీరి సాహితీ పాండితికి లభించింది .కాశీ విద్వత్ పరిషత్తు శాస్త్రి గారిని ‘’మహా మహోపాధ్యాయ ‘’బిరుదం తో సన్మానించింది .తిరువాన్కూర్ ,గ్వాలియర్ జగద్గురు శంకరాచార్యుల వారి చేత  కప్పగంతుల వారు ఘనం గా సత్కరింప బడ్డారు .విద్యా మంత్రి మండలి వెంకట కృష్ణారావు గారి ఆధ్వర్యం లో ముఖ్యమంత్రి జలగం వెంగల రావు గారి నిర్వహణలో జరిగిన ప్రధమ ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలో లక్ష్మణ శాస్త్రి గారు ప్రత్యేకం గా సన్మానం అందుకొన్నారు .దేశం లోని ప్రముఖ సాహిత్య సంస్థలన్నీ శాస్త్రి గారిని ఆహ్వానించి వారి ఉపన్యాస లహరిలో తడిసి విశేష సత్కార ,పురస్కారాలు అందజేశాయి ..

వీలైనప్పుడల్లా వివిధ ప్రదేశాలను సందర్శిస్తూ అక్కడి స్థానిక భాషలైన హిందీ మరాఠీ కన్నడం తమిళం  మొదలగు భాషలలో ప్రసంగిం ఛి వారిని ముగ్ధులను చేసేవారు .వీరి ఆధ్వర్యం లో ఏర్పడిన ‘సార్వభౌమ సంస్కృత ప్రచార కార్యాలయం ‘’కు అధ్యక్షులుగా వ్యవహరించారు .వీరి పాండిత్యాన్ని మెచ్చుకొన్న పండిత ద్వివేదీ శాస్త్రి సంస్కృతం లో వీరిని

‘’మూర్తిర్మత్త గజేంద్ర దర్ప దళినీ వాణీ వినోద ప్రియా –వ్యాఖ్యాలేఖ కవిత్వ కౌశల కళా పారంగతా ,శేముషీ

శక్తి స్సంస్కృత భాషణే ప్యనుపమా విద్వజ్జనే స్వాదరః –శ్రీ మల్లక్ష్మణ శాస్త్రిణాంగుణ గణాః కేషాంన తోషా వహాః’’అని శ్లాఘించారు .

శాస్త్రి గారు తుది శ్వాస వదిలే వరకు ‘’కాశీ సంపూర్ణానంద సంస్కృత విశ్వ విద్యాలయం ‘’’’ఎమిరిటస్ ప్రొఫెసర్ ‘’గా (సమ్మాన్య  ప్రాచ్యాచార్యులు )గా ఉన్నారు .శాస్త్రిగారు అందరికి మిత్రులే .తర తమ భేదం లేనివారు. అందరూ శాస్త్రి గారికి అత్యంత ఆత్మీయులే మిత్ర బృందం లోని వారే .అదీ వారి ప్రత్యేకత .డెబ్భై సంవత్సరాలు సార్ధక జీవనం గడిపి 10-1-1981 తేదీన ఈ సంస్కృత సాహితీ  వాజ్మయ శిఖరం నేల వ్రాలింది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-12-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -84

125-తర్క తీర్ధ –ఆది భట్ట రామ మూర్తి శాస్త్ర్రి

తర్క సముద్రాన్ని అవలీలగా ఈదిన మహానుభావులు

ఆది భట్ట సుబ్రహ్మణ్యం ,మహా లక్షమ్మ దంపతులకు రామ మూర్తి శాస్త్రి బొబ్బిలి తాలూకా మురడాం అగ్రహారం లో 1961లో జన్మించారు .ద్రావిడ శాఖ కు చెందిన వారు .సొంత ఊరిలోనే పంచకావ్యాలు నేర్చారు .శ్రీ పాద రామ శాస్త్రి గారి దగ్గర తర్క ప్రకరణాలు ,నిరుక్తి ,పక్షత ,వ్యదికరణం ,సిద్ధాంత లక్షణం ,అవచ్చేదకత్వ నిరుక్తి ,పక్షత ,సామాన్య నిరుక్తి అనే తర్క గ్రందాలనన్నిటినీ అవలోడనం చేసు కొన్నారు .కాశీ వెళ్లి కర్నాటక సీతా రామ శాస్త్రిగారి వద్ద ‘’నవ్యభిచారం ‘’,’’సత్ ప్రతి పక్షం ‘’’’,అవయవం ‘’అనే మహోద్గంద్రాలు పఠించారు .వంగ దేశీయులైన వజ్ర కుమార విద్యా రత్న భట్టాచార్యుల వారి నుండి ‘’వ్యుత్పత్తి వాదం ,శక్తి వాదం ‘’,ప్రామాణ్య వాదం ‘’,’’విధి వాదం ,’’ముక్తి వాదం ‘’అనే అపూర్వ గ్రంధాలన్నీ నేర్చుకొన్నారు .అంటే తర్క శాస్త్రాన్ని ఆమూలాగ్రం మదించి ,శోధించి అంతు చూసిన తర్క మార్తాండులన్న మాట .కలకత్తా లో ప్రభుత్వ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణులై ‘’తర్క తీర్ధ ‘’బిరుదం తో పాటు ,అయిదు వందల రూపాయల ‘’నవ రత్న రూప ‘’బహుమతిని పొందారు .

వేదాంత ధిషణ

ఇంతటితో సంతృప్తి చెందకుండా రామ మూర్తి గారు కాశీ లో ద్రావిడ సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు గారి దగ్గర వేదాంత సూత్ర ,శంకర భాష్యం లో చతుస్సూత్రి వరకు అద్యయనం చేశారు గీతా భాష్యాన్ని ,సూత్ర భాష్యాన్ని ,అద్వైత సిద్ధిని ,గౌడ బ్రహ్మానందాన్ని స్వీయ ప్రతిభ తో స్వయం గా అధ్యయనం చేసి నేర్చుకొని అసమాన  ధిషణతో అగ్రగామి అయ్యారు .

బోధనా సామర్ధ్యం

కర్నాటక దేశం లో చిత్రాపూర్ లో ఉన్న శంకర పీఠ స్వామికి వేదాంతాన్ని బోధించారు విద్యార్ధులకు తర్కాన్ని నేర్పారు .అక్కడే మూడేళ్ళు ఉండి తర్వాత దర్భంగా ,మండిమొదలైన సంస్థానాలను దర్శించి పండిత ప్రకాండులను  శాస్త్ర చర్చలో మెప్పించి విశేష గౌరవాదరణలు పొందారు .ఉర్లాం సంస్థానం లో తర్క శాస్త్ర పరీక్షాదికారిగా ఉన్నారు .మూడేళ్ళు తూర్పు గోదావరి జిల్లా మండపేటలో ,పన్నెండేళ్ళు రాజ మండ్రి లో ,రెండేళ్ళు విజయనగర మహారాజా వారి సంస్కృత కళాశాలలో అధ్యాపకులుగా ఉంది వందలాది విద్యార్ధులకు తర్కాన్ని బోధించి తీర్చిదిద్దారు .

అక్కడి నుండి తిరుపతి చేరి సంస్కృత కళాశాలకు ప్రధానాచార్యులుగా అమూల్యమైన సేవలు కొద్దికాలమే అందజేశారు ..తర్వాత దక్షిణ దేశ సంచారం చేస్తూ పండితులతో శాస్త్రార్ధ చర్చలు చేస్తూ చివరికి ‘’లుకులాం ‘’అగ్రహారం చేరుకొన్నారు .అక్కడ వితరణ శీలురైన బ్రాహ్మణులు బూర్లె శ్రీరాములు గారు ..శాస్త్రిగారికి భూమిని, వసతి గృహాన్ని ఏర్పాటు చేసి గౌరవించారు .అక్కడే సుఖ జీవనం సాగిస్తూ విద్యార్ధులకు విద్యా బోధన చేశారు .

సన్యాసాశ్రమ స్వీకారం –ముక్తి

రామ మూర్తి శాస్త్రి గారు ‘’శక్తి వాదం ‘’పై ఒక వ్యాఖ్యాన గ్రంధం రచించారు .ఆదినుండి శ్రీ విద్యోపాసకులైన వీరు జీవితాంతం కొనసాగించారు .జీవిత చరమాంకం లో రాజ మండ్రి చేరి గోదావరీ నది తీరం లో ఆవాసం ఏర్పరచుకొని సన్యాసాశ్రమం స్వీకరించారు .యాభై తొమ్మిది సంవత్సరాలు మాత్రమె జీవించినా జీవితాన్ని అత్యంత సార్ధకం చేసుకొని ఎదురు లేని తర్క పండితునిగా రాణించి న రామ మూర్తి శాస్త్రి గారు 1920లో ముక్తి పొందారు .

126-రావు బహదూర్ –కిడాంబి రామానుజాచార్యులు

జిహ్వాగ్రాన సరస్వతీ తాండవం

సంస్కృతం లో ఆశు ధార గా కవిత్వం చెప్పి ,ఏక సందాగ్రాహిగా గుర్తింపు పొంది ,న్యాయ శాస్త్ర మధనం చేసి అసాధారణ ప్రజ్ఞా వంతులుగా పేరు పొందిన కిదాంబి రామ చంద్రా చార్యులవారు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పెంట పాడులో 1853లో జన్మించారు .స్వగ్రామం లోనే సంస్కృతాన్ని అధ్యయనం చేశారు .కావ్య ,నాటక ,అలంకార వ్యాకరణాలలో ఇరవై ఏళ్ళ వయసుకే అపార పాండిత్యాన్ని సాధించారు .వీరి సునిశిత మేధాశక్తి అందరినీ ఆకర్షించింది .

‘’నానార్ధ రత్నమాల ,’’మేదిని ‘’వంటి నిఘంటువులు వీరికి కంఠోపాఠంగా ఉండి జిహ్వాగ్రాన తాండవ మాడుతూ ఉండేవి .వీరి ఏక సందాగ్రాహనం వల్లనే ఇది సుసాధ్యమైంది .పదహారు ,పదిహేడేళ్ళ వయసులోనే అష్టావధానాలు చేసిన చిచ్చర పిడుగు ఆచార్యుల వారు .సంస్కృతం, తెలుగులలో కవితాదారను మహా ఆశువుగా చెప్పి మెప్పించే నేర్పు వీరిది .అనేక రాజాస్థానాలు సందర్శించి ప్రభు సత్కారాలు అందుకొన్న కవీశ్వరుడు .

మహా విద్యా వేత్త

గ్రంధ రచన కంటే విద్యా వేత్తగా విశేషం గా గుర్తింపు పొందారు . వీరి రచనలో ముఖ్యమైనవి ‘’హేస్టింగ్ చరిత్ర ‘’,మత విద్య’’వంటి తెలుగు ఇంగ్లీష్ గ్రందాలున్నాయి .1873లో విజయ నగరం చేరి ఆస్థాన ప్రదానామాత్యులు పెను మత్స జగన్నాధ రాజును ,ప్రభువు ఆనంద గజపతి మహా రాజును దర్శించారు .తన అసాధారణ వైదుష్యం తో వీరిద్దరి మెప్పూ పొంది ,ఆదరణకు లోనై అక్కడే హైస్కూల్ లో చేరి 1874లో ప్రవేశ పరీక్షలో ఉత్తమ శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణులయ్యారు .రాజా వారి ఉపకార వేతనం పొంది మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సి కాలేజి లో ఏం .ఏ .చదివి ఉత్తీర్ణులైనారు .ఆ నాటి మొదటి బాచీ విద్యార్ధులలో  వీరున్నారు .న్యాయ శాస్త్రం పై మక్కువ ఎక్కువవ్వటం తో దానినీ చదివి బి ఎల్ పట్టా పొందారు .

విద్యా సేవ

విద్యాభ్యాసం మద్రాస్ లో పూర్తీ చేసుకొని మళ్ళీ విజయనగరం చేరుకొన్నారు .వీరిని మహా రాజావారు తమ కళాశాలలో వైస్ ప్రిన్సిపాల్ గా నియమించి గౌరవించారు ,కొద్దికాలానికే ఆచార్యుల వారు పదోన్నతి పొంది 1887లో ప్రధానాచార్యులు అంటే ప్రిన్సిపాల్ అయ్యారు .1920వరకు ఆ పదవిని అత్యంత సమర్ధ వంతం గా  నిర్వహించారు .తర్వాత విజయ నగర సంస్కృత కళాశాల ప్రిన్సిపాల్ గా నియమిమ్పబడ్డారు .విద్యా రంగానికిరామానుజా చార్యుల వారి సేవను గుర్తించిన అ నాటి ఆంగ్ల ప్రభుత్వం 1912లో ‘’రావు బహదూర్ ‘’బిరుదు నిచ్చి గౌరవించి సత్కరించింది  .డెబ్భై ఏడేళ్ళు యశో జీవితాన్ని సార్ధకం చేసుకొని ఆచార్యుల వారు 1928లో కీర్తి శేషులయ్యారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-12-14-ఉయ్యూరు

<br /><a href=”http://www.ustream.tv/&#8221; style=”padding: 2px 0px 4px; width: 400px; background: #ffffff; display: block; color: #000000; font-weight: normal; font-size: 10px; text-decoration: underline; text-align: center;” target=”_blank”>Live streaming video by photo9india</a>

గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణం -83

124-కళానిధి ,విద్యా వాచస్పతి  –విక్రాల రామ చంద్రా చార్యులు

బాల మేధావి

కవి పండిత శ్రేస్టూలు సకల శాస్త్ర నిధి మహోపన్యాసకులు  విక్రాల రామ చంద్రాచార్యులు గారు 1879 జూన్ ఆరున  ప్రకాశం జిల్లా కందుకూరు తాలూకా  కలికివాయి గ్రామం లో జన్మించారు .తండ్రి కళత్తూర్ విక్రాల  రాఘవాచార్యులు తల్లి కనకమ్మ .వీరి వంశం లో’’ కవిపంతారామం ‘’గా ప్రసిద్ధులైన విక్రాల వంశ మూల పురుషులు విక్రాల నరసింహా చార్యుల వారు భగవద్ రామానుజులకు ప్రత్యక్ష శిల్యులు .వారి తర్వాత అరవైనాలుగు పురుషాంతరాలు గడిచి పోయాయి .వంశం లో జన్మించిన వారంతా ప్రసిద్ధ కవి పండితులే అవటం మరో విశేషం .

రామ చంద్రా చార్యుల వారు బాల మేధావిగా పరిగణింప బడ్డారు .బాల్యం లోనే అసాధారణ ప్రజ్ఞా పాటవాలను ప్రదర్శించారు .అయిదవ ఏట అక్షరాభ్యాసం జరిగిన ఒక్క రోజులోనే ఒత్తులు  గుణింతాలుతో సహా తెలుగు అక్షరాలన్నీ నేర్చేసి అందర్నీ ఆశ్చర్య పరచారు .ఏడవ ఏటనే ‘’లీలావతీ గణిత సార సంగ్రహం ‘’మొదలైనవి ఆపోశన పట్టేశారు .ఒకే ఒక్క రోజు రాత్రి పంచాంగ రచనకు అవసరమైన లేక్కలన్నిటినీ  గ్రహించే చే శారు  ..పదమూడవ ఏట తండ్రిగారి వద్దే షట్ శాస్త్రాలు అభ్యసించి తిరుగు లేని పండితులని పించుకొన్నారు .తర్వాత మేనమామ పర్ణ శాల రాఘవాచార్యుల వద్ద సాహిత్య ,వ్యాకరణ ,తర్క శాస్త్రాలను నేర్చుకొన్నారు .అనంతరం శ్రీ కాళహస్తి వెళ్లి అక్కడ సింగా రాజు సూర్య నారాయణ ఉపాధ్యాయుల వారి వద్ద కృష్ణ యజుర్వేదం అధ్యయనం చేశారు .రామ దత్తా నంద తీర్ధుల వద్ద సిద్ధాంత ,జాతక ,ముహూర్త ,వాస్తు ,ప్రశ్న భాగాలు నేర్చుకొన్నారు .

యవ్వన విజయం

పద్దెనిమిదేళ్ళ వయసులో ‘’శూల మేని ‘’లో జరిగిన యాగానికి సదస్య బాధ్యతా వహించి యాగాన్ని నిర్విఘ్నంగా యదా విధిగా నిర్వహించి మహా మహా వాళ్ళకే సంభ్రమం కలిగించారు .మద్రాస్ వెళ్లి మహా భారత రహస్యాలను ,జ్యోతిష్ శాస్త్రాన్ని గూర్చి మహోపన్యాసాలు  చేసి అందరిని అలరించి స్స్వర్ణ సింహ తలాటపు మురుగులు ,గడియారం బహుమతులుగా పొందారు .

పూనా లో మొదటి ఓరిఎంటల్ సమావేశం జరిపితే మద్రాస్ నుండి ఆచార్యులవారు ప్రతి నిదిగా హాజరై ,అక్కడి ప్రముఖ విద్వాంసుల ప్రశంసలను పొందారు .తిరువనంతర పుర విద్వత్ సభలో తలపండిన విద్వాం సులనే తన ఉపన్యాస ఝరి తో తల పంకింప జేసి ‘’విద్యారణ్య పంచానన ‘’గౌరవాన్ని ,తిరువాన్కూర్ మహా రాజా వారి ఘన సన్మానాన్ని అందుకొన్నారు .

నడి వయసు సూరీడు

1922కలకత్తా ఓరియెంటల్ కాన్ఫ రెన్స్ లో సాధికార పూరిత ప్రసంగం చేసి ,గవర్నర్ నుండి విశిష్ట సత్కారం పొందారు ..నవ ద్వీపం లో విద్వన్మండలి లో ప్రసంగించి ,తన సర్వ శాస్త్ర విజ్ఞానం వక్రుత్వాలకు విశేష ఆదరాన్ని పొంది సర్ ఆశుతోష్ ముఖర్జీ నుండి ‘’విద్యా వాచస్పతి ‘’బిరుదు ను ,మహా గౌరవ ప్రదమైన సత్కారాన్ని అందుకొన్నారు .మరో సభలో ‘’కళానిధి ‘’బిరుదు వరించింది .1923లో నండూరి గ్రామం లో జరిగిన ఆంద్ర సాహిత్య పరిషత్ వార్షిక సభ ఆచార్యులవారికి ‘’మహోపాధ్యాయ ‘’గౌరవం కల్పించి కీర్తించింది .చాలా రాజాస్థానాలను సందర్శింఛి  ప్రభువులను మెప్పించి విద్వాంసులను ఆశ్చర్య పరచి  అఖండ  సన్మానాలందు కొన్నారు .

గీర్వాణ రచనాచార్యం

విక్రాల రామ చంద్రా చార్యుల వారు సంస్కృతాంధ్రాలలో మొత్తం 89 గ్రంధాలు రాసి ,సాహిత్య  రచనలో మేటి అనిపించుకొన్నారు .అందులో ముఖ్యం గా సంస్కృతం లో 16 ఉద్గ్రంధాలు రచించారు .వాటిలో  ‘’త్రేతాకాండ మంత్రం భాష్యం ‘’,’’అపస్తంభాది షట్ శాఖా నిరూపణం ‘’,’’అనువాక నిర్ణయం ‘’,ఉన్నాయి ఇవికాక గీర్వాణ భాషలో రాసిన ‘’అబ్దనామ నిర్వచనం ‘’,సంఖ్యాను శాసనం ‘’,జ్యోతిర్దశా నిర్ణయం ‘’, ‘’మానాంతర బోధం ‘’మొదలైన జ్యోతిష్ శాస్త్ర సంబంధమైన పద్నాలుగు గ్రందాలున్నాయి .మానాంతర బోధనం అనే వీరి జ్యోతిష్ శాస్త్ర ఉద్గ్రంధం ఇంగ్లీష్ లోకి ‘’దిడేట్ కాల్క్యు లేటర్’’పేరు మీద అనువాదం పొంది విశ్వ వ్యాపితం గా కీర్తి చంద్రికలను వెలయించింది .

ఆచార్య ఆంద్ర రచనోత్సవం

ఆచార్య శ్రీ తెలుగులో 40గ్రంధాలు రాశారు .అందులో ‘’కల్ప సూత్రసంగ్రహం ‘’, ‘’దివ్య దేశ మార్గ బోధిని ‘’,’’వేదాంతపు జడ్జి మెంట్ ‘’,’’వర్దిష్ణుహితోపదేశం’’,రెండుభాగాలలో’’ రామ జాతకం   ‘’,’’స్త్రీ పునర్వివాహ శాస్త్రీయతా నిరూపణం ‘’,మొదలైనవి ఉన్నాయి .

రాజకీయాచార్యకం

విక్రాల వారు రాజ కీయ ప్రవేశం చేసి ,అక్కడా తమ అవక్ర పరాక్రమం చూపి ,సాహిత్య సేవతో బాటు సంఘ సేవలోనూ పునీతులయ్యారు .1904లో ఒంగోలు తాలూక బోర్డు సభ్యులుగా నియమితులై రాజకీయ అరంగేట్రం చేశారు .పిమ్మట తొమ్మిదేళ్ళు నెల్లూరు జిల్లా బోర్డు సభ్యులుగా సేవలందించారు .1911లో  ‘’దక్షిణ భారత సంస్థ ‘’లో సభ్యులయ్యారు .1912లో మద్రాస్ పచ్చయప్ప కాలేజి ప్రెసిడెంట్ గా ఇతోధికం గా విద్యా సేవ చేసే అవకాశం పొంది సంతృప్తిగా విద్యా సేవ చేశారు .తన స్వంతగ్రామం కలికి వాయి లో  ఇంట్లోనే ‘’సరస్వతీ పుస్తక భాండా గారం ‘’సమకూర్చుకొని  వాణీ మాత నిత్య సేవలో జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకొన్నారు .సుమారు అర్ధ శతాబ్ది కాలం మాత్రామే అంటే యాభై మూడేళ్ళు మాత్రమె జీవించిన ఈ కళానిధి  మహోపాధ్యాయ ,విద్యా వాచస్పతి శ్రీ విక్రాల రామ  చంద్రాచార్యుల వారు 7-4-1932 గీర్వాణ లోకం చేరారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -9-12-14-ఉయ్యూరు

మా మనుమలు (అమ్మాయి పిల్లలు అమెరికా )-ఛి ఆశుతోష్ ,ఛి పీయూష్ పుట్టిన రోజు 9-12-14మంగళ వారం సందర్భం గా మా ఇలవేల్పు శ్రీ సువర్చలాంజ నేయ  స్వామి వారికీ ఉయ్యూరులో ప్రత్యెక పూజ

నగరం’ ఇంకా నరకమే!

ఆ ఘోరకలి జరిగి అయిదు నెలలు కావస్తున్నా- అది గతించిపోయే జ్ఞాపకం కాదు.. ఆ గాయం ఇంకా రగులుతూనే ఉంది.. సాయం కోసం తల్లడిల్లుతున్న ఆ గుండెలను ఎలా ఓదార్చగలం..? ఆ అభాగ్యుల బతుకుల్లో కొత్త వెలుగులు ఎలా నింపగలం..? నిస్తేజం ఆవహించిన ఆ గ్రామానికి తిరిగి జవసత్వాలు ఎలా ఇవ్వగలం..? అత్యంత భయానకమైన ఆ ప్రమాదం నుంచి నేర్వాల్సిన పాఠాలను మన పాలకులు ఇంకా ఒంటపట్టించుకోలేదు.. కొంతమందిని విగతజీవులుగా, మరికొంత మందిని వికలాంగులుగా చేసి, జనజీవనంపై పెను ప్రభావం చూపిన ఆ ప్రమాదం అప్పటితో సమసిపోలేదు.. బాధిత కుటుంబాల వారసులు, క్షతగాత్రులు పూర్తిస్థాయిలో సహాయానికి నోచుకోక జీవచ్ఛవాల్లా బతుకీడుస్తున్నారు.. ఆర్థిక సమస్యలతో, పలురకాల వైకల్యాలతో సతమతమవుతున్న వారికి ఎలాంటి భరోసా కనిపించడం లేదు.. ఒకప్పుడు స్వర్గసీమలా విలసిల్లిన ఆ గ్రామం ఇప్పటికీ- మానని గాయమే..! గ్యాస్ పైప్‌లైన్ పేలుడు దుర్ఘటన ఆ గ్రామస్థులను నిత్యం ఓ పీడకలలా వెంటాడుతోంది.. పాలకులు ప్రకటించిన ‘పునరావాస ప్రక్రియ’ నేటికీ కొలిక్కిరాలేదు.. ఈ ఏడాది జూలై 27న తూర్పు గోదావరి జిల్లా నగరం గ్రామంలో జరిగిన దుర్ఘటన అనంతరం అక్కడి పరిస్థితులు వ్యవస్థల వైఫల్యానికి, పాలకుల నిర్లక్ష్యానికి అద్దం పడుతున్నాయి..
================
ఎటు చూసినా పచ్చదనం, ప్రశాంత వాతావరణం.. ఠీవిగా నిలబడ్డ కొబ్బరి చెట్లు.. పగలు, రాత్రి తేడా లేకుండా రోజంతా సందడిగా కనిపించే రహదారులు.. ఇవన్నీ కోనసీమలోని ‘నగరం’ గ్రామంలో ఒకప్పటి పరిస్థితులు.. ఇపుడు అక్కడ శ్మశాన నిశ్శబ్దం తాండవిస్తోంది. ఈ ఏడాది జూలై 27న తెల్లవారక ముందే జరిగిన గ్యాస్ పైప్‌లైన్ పేలుడుతో ఎన్నో బతుకులు తెల్లారిపోయాయి. పైప్‌లైన్ పేలుడుతో వ్యాపించిన అగ్నికీలల్లో 15 మంది సజీవ దహనమయ్యారు. తీవ్రంగా గాయపడిన 27 మందిని ఆస్పత్రుల్లో చేర్చగా చికిత్స పొందుతూ మరో 8 మంది మరణించారు. మృతుల కుటుంబాలకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, గ్యాస్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (గెయిల్) 25 లక్షల రూపాయల చొప్పున, క్షతగాత్రులకు 5 లక్షల చొప్పున నష్టపరిహారం అందజేసి చేతులు దులుపుకున్నాయి. మంటల్లో తీవ్రంగా గాయపడిన వారు ఇప్పటికీ వైద్యం కోసం ఆస్పత్రుల చుట్టూ తిరుగుతున్నారు. అలనాటి భీతావహ దృశ్యాలను ప్రత్యక్షంగా చూసిన గ్రామస్థులు నేటికీ భయం నీడలో కాలం వెళ్లదీస్తున్నారు.
ఊరు బావురుమంటోంది…
గ్యాస్ పైప్‌లైన్ పేలుడు తర్వాత నగరం గ్రామం వైపు ఎవరూ కనె్నత్తి చూడడం లేదు. అత్యంత సారవంతమైన ఈ ప్రాంతంలో ఒకప్పుడు ఎకరం భూమికి కోటి రూపాయల ధర పలకగా, ఇపుడు పదిలక్షలకే ఇస్తామన్నా కొనేవారు కానరావడం లేదు. దుర్ఘటన తర్వాత చాలా కుటుంబాలు గ్రామాన్ని వదిలి ఇతర ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లాయి. అద్దెకు ఉంటున్న వారు ఇళ్లు ఖాళీ చేశారు. ఫలితంగా గ్రామంలో చాలా ఇళ్లు బోసిపోతున్నాయి. భోజనం హోటళ్లు, కూల్‌డ్రింకు షాపులు, టీ దుకాణాలు గిరాకీ లేక వెలవెలబోతున్నాయి. ఒకప్పుడు తాము రోజూ నాలుగు బస్తాల బియ్యం వండి వార్చేవారమని, ఇపుడు నాలుగు కుంచాల బియ్యం ఉడికించడం గగనంగా మారిందని గ్రామంలోని ఓ హోటల్ యజమాని చెబుతున్నారంటే పరిస్థితి ఎలా ఉందో ఇట్టే అర్థమవతుంది. కుటుంబం మొత్తాన్ని రాజాలా పోషించే తమ కుమారుడు ఇప్పటికీ కోలుకోలేదని, తమ పరిస్థితి అగమ్య గోచరంగా ఉందని భోజనం హోటల్ నడుపుతున్న బోణం నరసింహ మూర్తి, ఆయన భార్య పళ్లాలమ్మ కంటతడి పెడుతూ చెబుతున్నారు. నష్టపరిహారం కింద ఇచ్చిన అయిదు లక్షలు మందుల ఖర్చుకి చాలడం లేదని, ఇక తాము ఎలా బతకాలని వారు ప్రశ్నిస్తున్నారు. తక్కువ అద్దె ఇచ్చి ఇళ్లలో ఉండమన్నా ఎవరూ ఉండడం లేదని, తమ ఊరి పేరు చెబితే ఇతర ప్రాంతాల వారు హడలెత్తిపోతున్నారని నగరం గ్రామ పెద్ద వానరాశి రాంబాబు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. చిన్న చిన్న వ్యాపారాలు చేసుకునే ఎంతోమంది నేడు జీవనోపాధి లేక ఆర్థిక సమస్యలతో అలమటిస్తున్నారు. ఇపుడు రోజూ సాయంత్రం చీకటి పడితే చాలు.. జన సంచారం లేక వీధుల్లో నిశ్శబ్దం తాండవిస్తోంది. అప్పనపల్లి పుణ్యక్షేత్రానికి వచ్చే భక్తులు ఒకప్పుడు నగరంలోనే విడిది చేసేవారు. పేలుడు తర్వాత ఇక్కడ బస చేసేందుకు భక్తులు జంకుతున్నారు.
‘గెయిల్’కి భారీ నష్టం..
నగరం వద్ద పేలుడు సంభవించి నెలలు గడుస్తున్నా పైప్‌లైన్‌ను పునరుద్ధరించడంలో జాప్యం కారణంగా ఓఎన్‌జిసికి రోజుకు 75 లక్షల రూపాయల మేరకు నష్టం జరుగుతోంది. గ్యాస్ సరఫరా నిలిచిపోవడంతో సమీపంలోని పలు పరిశ్రమలు మూతపడే పరిస్థితి ఏర్పడింది. గత ఆరునెలల్లో సు మారు 135 కోట్ల రూపాయల విలువ చేసే గ్యాస్ వినియోగం కాకుండా పోయిందని అధికారిక గణాంకాలు తేటతెల్లం చేస్తున్నాయి. పైప్‌లైన్ నిర్మాణం అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా జరగలేదని ఓఎన్‌జిసి ఉన్నతాధికారులు పేర్కొనడంతో పునరుద్ధరణ పనులను ‘గెయిల్’ అధికారులు చేపట్టలేదు. తాటిపాక, పాశర్లపూడి చమురు బావుల నుంచి గ్యాస్ సరఫరాను చాలావరకూ నిలిపివేశారు. చమురు బావులు మళ్లీ కళకళలాడాలంటే ‘ప్రొడక్షన్ డ్రిల్లింగ్’ పనులను చేపట్టాల్సి ఉంటుంది. అధికారుల నిర్వాకం ఫలితంగా పైప్‌లైన్ పనులకు, డ్రిల్లింగ్‌కు స్థానికుల నుంచి వ్యతిరేకత వ్యక్తమయ్యే పరిస్థితులు కనిపిస్తున్నాయి. గ్యాస్ ఆధారిత పరిశ్రమల మనుగడ ప్రశ్నార్థకం కావడంతో మరికొంత మంది ఉపాధిని కోల్పోయే ప్రమాదం ఏర్పడింది. ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో ఇప్పటికే పలు చోట్ల ‘గెయిల్ టెర్మినల్స్’ మూత పడడంతో రాబోయే రోజుల్లో పరిస్థితి ఎలా ఉంటుందో అంచనాలకు అందడం లేదు. ఓఎన్‌జిసి, గెయిల్‌లకు పూర్వ వైభవం మళ్లీ సాధ్యమా? అన్న అనుమానాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి.
చేతలు కాలాక..
నగరం దుర్ఘటన నేర్పిన గుణపాఠంతో భవిష్యత్‌లో ఇలాంటి ప్రమాదాలకు తావులేకుండా గెయల్ కొన్ని దిద్దుబాటు చర్యలను ప్రారంభించింది. కెజి బేసిన్‌లో పైపులైన్ల ద్వారా సరఫరా చేస్తున్న గ్యాస్ ఒత్తిడిని కనిష్ఠ స్థాయికి తగ్గించేందుకు చర్యలు తీసుకుంటోంది. పేలుడు నేపథ్యం లో 2015 జూన్‌కు గానీ విజయవాడ వైపు గ్యాస్‌ను సరఫరా చేసే అవకాశం లేదని గెయల్ ప్రతినిధులు చెబుతున్నారు. పైపులెన్ల పరిస్థితిని, భద్రతా చర్యలను సమీక్షించే బాధ్యతను ఇంజనీర్స్ ఇండియా లిమిటెడ్ (ఐఐఎల్)కు గెయిల్ అప్పగించింది. పైప్‌లైన్లను తనిఖీచేసే ప్రక్రియ ప్రస్తుతం కొనసాగుతోంది. విశాఖ వైపు పైపులైన్లకు తనిఖీలు నిర్వహిస్తుండటంతో గ్యాస్ రవాణా దాదాపు స్తంభించింది. ఎరువుల ఫ్యాక్టరీలు, పవర్ ప్లాంట్లకు, వంట గ్యాస్‌కూ కొరత ఏర్పడింది. పేలుడు ఘటనకు గెయల్ అధికారులదే బాధ్యత అని విచారణ సంఘాలు తేల్చి చెప్పడంతో నగరం గ్రామాన్ని దత్తత తీసుకుంటామని ఆ సంస్థ అధికారులు కొత్త పల్లవి అందుకున్నారు. ఈ ప్రాంతాన్ని అభివృద్ధి చేసే చర్యల్లో భాగంగా నాలెడ్జ్ యూనివర్సిటీని నెలకొల్పాలని నిర్ణయించినట్టు గె యిల్ ప్రతినిధులు చెబుతున్నారు. సామాజిక బాధ్యత కింద ఆదర్శ గ్రామంగా తీర్చిదిద్దుతామని వారు అంటున్నా, అది కార్యరూపం దాల్చేదెపుడో..? *

బ్రాహ్మణులకు కార్పొరేషన్

బ్రాహ్మణులకు కార్పొరేషన్

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -82

123-బహు గ్రంధ పరిష్కర్త ,బహుభాషా కోవిదులు –మాన వల్లి రామ కృష్ణ కవి

బాల్యం –విద్యాభ్యాసం-ఉద్యోగ జీవితం

మానవల్లి రామ కృష్ణ కవి గారు మద్రాస్ లోని నుంగంబాకం లో వైదిక బ్రాహ్మణ కుటుంబం లో 1866 లో జన్మించారు .తండ్రి రామ శాస్త్రి .తండ్రి ,తాత గారు అష్టా దశ భాషా ప్రవీణులు .తండ్రి నాట్య శాస్త్ర వ్యాఖ్యాత .కవిగారు చెన్నై లో బి ఏ .పాసై సంస్కృతం లో ఏం .ఏ .చేశారు .మద్రాస్  చింతాద్రి పేట మిడిల్ స్కూల్ ,క్రిస్టియన్ కాలేజి హైస్కూల్ లో ,పచ్చయప్ప కళాశాల ఉన్నత పాఠ శాలలో అధ్యాపకులుగా పని చేశారు .ఆరు భాషలో పాండిత్యం సాధించటం వలన వీరిని ‘’కవిగారు ‘’అని సంబోధిస్తారు మర్యాదగా .

తర్వాత కవిగారు వన పర్తి సంస్థానం లో గ్రంధ ప్రచురణ కార్య నిర్వాహకులుగా పదేళ్ళు పని చేశారు .పిమ్మట మద్రాస్ ప్రాచ్య లిఖిత భాండా గారం ప్రాచీన తాల పాత్ర గ్రంధ సంపాదన శాఖకు అధ్యక్షులుగా ఆరేళ్ళు సేవలందిం చారు .మద్రాస్ ప్రభుత్వ విద్యా శాఖలో చేరి ,రాజ మండ్రి ప్రభుత్వ కాలేజి లో అధ్యాపకులుగా కొంతకాలం ఉన్నారు .అనంతరం తిరుపతి దేవస్థాన విద్యా శాఖాదికారిగా 1935 వరకు కోన సాగారు .మద్రాస్ విశ్వ విద్యాలయ చరిత్ర శాఖలో మెకంజీ రికార్డుల పరిశోధనాలయం లో   ఆరు సంవత్సరాలుఉన్నారు . దశాబ్ద కాలం  తిరుపతి  పరిశోధనాలయ సంస్కృత శాఖలో రీడర్ గా ,ఉండి  కొంతకాలం డైరెక్టర్ పదవినీ చేబట్టారు .

ప్రాచీన  గ్రంధ సేకరణ –పరిశీలన –ముద్రణ

ద్రావిడ ,కన్నడ ,ప్రాచ్య మళయాళాది భాషలలో గొప్ప పాండిత్యం పొందారు .ప్రాచీన సంస్కృత ,ఆంద్ర సాహిత్య మన్నా ,ఆ భాషా చరిత్ర విమర్శా పరిశీలనం అన్నా కవి గారికి పరమ ప్రీతి .ప్రాచీన గ్రంధ సంపాదనకోసం  పరిశీలనకోసం ఏంతో స్వంత ధనాన్ని వెచ్చించిన సాహితీ ప్రియులు .ప్రాచీన గ్రంధ పరిశీలన ,సంస్కరణ లలో శబ్దార్ధ స్వరూప నిర్ణయం లో వీరి ప్రజ్ఞ సునిశితమై అనితర సాధ్యమైనది .సంస్కృతాంధ్రాలలో సరస సహజ సుందరం గా కవిత్వం చెప్పే నేర్పు కవి గారిది .బహు శాస్త్రాలలో వీరి  ప్రవేశం,పాండిత్యం  మహా విశేషమైనవి .సౌజన్యం ,సహృదయత కవిగారికి సహజాతాలు .వన పర్తి  లో  ఉండగా ‘’విస్మ్రుతికవులు ‘’శీర్షిక తో అనేక ప్రాచీన గ్రంధాలను సంస్కరించి ప్రచురించారు .వీటిలో నన్నే చోడుని కుమార సంభవం ,వల్లభ రాయని క్రీడాభిరామం ,మడికి సింగన సకల నీతి సారం ,బద్దె భూపాలుని నీతి శాస్త్ర ముక్తావళి ,భైరవి కవి రాసిన శ్రీ రంగ మహాత్మ్యం ,ప్రబంధ మణిభూషణం ,వేంకటేశ ఉదాహరణం ,ఆంద్ర తిరువాయ్ ,ఉన్నాయి . కవిగారు ‘’దక్షిణ భారత సంస్కృత గ్రంధ మాల ‘’అనే సంస్థను స్థాపించి అతి ప్రాచీన సంస్కృత గ్రంధాలను పరిశీలించి ముద్రించారు .ముద్రించిన వాటిలో దండి రచించిన ‘’అవంతి సుందరి కద‘’,’’చతురర్భాణీ అంటే శూద్రకుని పద్మ ప్రాభ్రుతకం ,ఈశ్వర దత్తుని ‘’ధూర్త విట సంవాదం ‘’,వరరుచి రాసిన ‘’ఉభయాభిసారిక ‘’,శ్యామలకుని ‘’పాద తాడితం ‘’అనే భాణ చతుస్టయం ,భోజుని ‘’శృంగార ప్రకాశం ‘’,దిజ్ఞాగుని ‘’కుందమాల నాటకం ‘’,విజ్జిక రాసిన ‘’కౌముదీ మహోత్సవ నాటకం  ‘’,’’వత్స రాజ చరితం ‘’,.ఇంత శ్రద్ధగా ప్రాచీన గ్రంధాలను సేకరించి పరిష్కరించి పరిశీలించి ముద్రించారు రామ కృష్ణ కవిగారు .సాహిత్య లోకం వారికి ఏంతో రుణ పడిఉంది .

కవిగారి రచనా పాటవం

కవిగారు కొన్ని స్వతంత్ర కావ్యాలు రచించారు .అందులో ‘’మృగవతి –రసవత్కావ్యం ‘’,వసంత విలాసం ‘-,కళా పూర్ణోదయాన్ని పోలిన తొమ్మిది ఆశ్వాసాల ఉత్తమ కావ్యం అముద్రితం .’’పాటలీపుత్రకం ‘’అనేది మరొక పద్య కావ్యం .’’కలింగ సేన ‘’,మాలతీమాధవం ‘’,అనేవి ప్రకరణాలు .భరతుని నాట్య శాస్త్రాన్ని అభినవ గుప్తాచార్యుల వ్యాఖ్యానం తో పరిష్కరించి గైక్వాడ్ ఓరిఎంటల్ గ్రంధ మాలలో మూడు భాగాలుగా ప్రచురించారు .ఇంకో భాగం అముద్రితం గానే ఉండిపోయింది .ఇది కవిగారి నాట్య శాస్త్ర జ్ఞానానికి ,సర్వం కష ప్రజ్ఞకు ఉదాహరణ .అలాగే ‘’భారత కోశం ‘’అనే మరో అపూర్వ గ్రంధం లో నాట్య శాస్త్ర సంబందాలైన పదాలన్నిటినీ అర్ధ వివరణ తో ,లక్షణ ఉదాహరణలతో అకారాదిక్రమం గా కూర్చారు .జ్ఞాన వయో వృద్ధులైన కవిగారు రాసిన  ఈ గ్రంధాన్ని  తిరుపతి దేవస్థానం ప్రాచ్య పరిశోధనాలయం ముద్రించి గౌర వించింది.

కవిగారు భాస నాటకాలను కొన్నిటిని అనువదించారు .ఇవికాక ఇంకా చాలా గ్రంధాలను రాశారు .కవి గారు సేకరించి సంస్కరించిన అనేక సంస్కృత గ్రందాలెన్నో ఇంకా అముద్రితాలుగానే ఉండిపోవటం బాధాకరం .ఇంత సరస్వతీ సేవ చేసిన కవి గారికి లక్ష్మీ ప్రసన్నం మాత్రం కాలేదు .ఇది లోకం లో సహజమే కదా .జీవిత చరమాంకం లో ఈ పండిత కవి ఆర్ధిక బాధలను ఎదుర్కొన్నారు .ప్రభుత్వం అంద జేసిన ఉపకార వేతనం తో జీవించాల్సి  వచ్చింది పాపం .రామ క్రిష్ణ  కవిగారు పూనుకొని ఉండక పొతే అమూల్య ప్రాచీన గ్రంధాలు వెలుగు చూసి ఉండేవికాదు .తొంభై ఒక్క ఏళ్ళు జీవించిన ఈ సాహిత్యోప జీవి మానవల్లి రామకృష్ణ కవిగారు 21-9-1957లో మద్రాస్ లో మరణించి సరస్వతీ సాయుజ్యంపొందారు

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -8-12-14-ఉయ్యూరు

గీర్వణ కవుల కవితా గీర్వాణం -81

121-కౌముది పాఠ ప్రవచన శ్రేష్ట –శోంఠీ భద్రాద్రి రామ శాస్త్రి .

తూర్పు గోదావరిజిల్లా పిఠాపురం దగ్గర కొమరగిరి లో శోంఠి భద్రాద్రి రామశాస్త్రిగారు 1850లో జన్మించారు తలిదండ్రులు రంగరామయ్య ,కామాంబ.మాత్రు,పితృ వంశాలలో ఇరువైపులా అపూర్వ పండిత కవులే .శాస్ట్ర నిష్ణాతులే శ్రోత్రియులే నిస్టా గరిస్టూలే .సదాచార సంపన్నులే .కనుక చిన్ననాడే రామ శాస్త్రిగారిక్ ఆంద్ర గీర్వాణాలు సహజం గానే అబ్బాయి .పాండిత్య కవితా ప్రావీణ్యం అలవడ్డాయి .మనోహర కావ్యనిర్మాన నైపుణ్యం ఉభయ భాషల్లోనూ ఇరవై ఏళ్ళకే పట్టు బడింది .

శాస్త్రి గారు కౌముది పాఠ ప్రవచనం లో ఉద్దండులని దేశమంతా మార్మోగింది .తెలుగులోనూ సమానమైన పాండిత్య గరిమ ఉంది .విస్పష్టంగా బోధించే సామర్ధ్యమూ ఉన్నది .ఆంద్ర ప్రబంధాలు రూపకాలు రచించే నేర్పు వచ్చేసింది .ఉర్లాం సంస్థానం లో రాజా మంత్రి ప్రగడ భుజంగ రాయుని ఆస్థాన పండితులయ్యారు .

సంస్కృతం లో అహోబల పండితీయం కు తెలుగులో వ్యాఖ్య రాశారు .లఘుకౌముదిని ఆంధ్రీకరించారు .వసుచరిత్రకు భూమిక రాశారు .సంస్కృతం లో ముక్తావళి అనే రూపకం ,శంబరాసుర విజయం అనే చంపువు ,శ్రీరామ విజయ చంపువు ,రాశారు .స్వీయ తెలుగు కృతులు –కాళిందీపరిణయం,చిత్ర సీమ ,జగన్నాధ క్షేత్ర మహాత్యం ,మల్లికా ,శంతనూపాఖ్యానం ,శివరామ శతకం ,శ్రీ రామ స్తవం  ముక్తావళి నాటకం ,శ్రావణ మహోత్సవ తారావళి .అరవై అయిదేళ్ళు జీవించి భద్రాద్రి రామ శాస్త్రి గారు 1915లో శ్రీరామైక్యమైనారు .

122-పండిత ప్రవర –మల్లాది రామ కృష్ణ చయనులు

1885లో మల్లాది రామ కృష్ణ చయనులుగారు గుంటూరు జిల్లా సత్తెన పల్లి లో వెలనాటి బ్రాహ్మణ కుటుంబం లో రాఘవయ్య ,అచ్చమ్మ  దంపతులకు  జన్మించారు .వీరిని హైదరాబాద్ వాస్తవ్యులు దత్తతకు స్వీకరించగా అక్కడ పార్శీ ఉర్దూలను నేర్చుకొన్నారు .గోరంట్లకుతిరిగి వచ్చి సంస్కృత భాష నేర్చారు .కావ్యాలు చదివి అమలాపురం వెళ్లి ఏలేశ్వరపు తమ్మన్న శాస్త్రి గారి దగ్గర కావ్యం నాటకం సాహిత్యం అభ్యసించారు .పేరూరు లో మందా చెన్నయ్యగారి నుండి తర్కం నేర్చారు .పేరి నరసింహ శాస్త్రి గారి వద్ద వ్యాకరణం శ్రీపాద రామ మూర్తి శాస్త్రి గారి దగ్గర ,విజయనగరం లో భీమాచార్యుల వారి దగ్గర తర్కాన్ని మెరుగు పరచుకొన్నారు .ఇరవై రెండవ ఏటనే వాదాలు చేసి పండితులను గెలిచే సామర్ధ్యం పొందారు .అమరావతికి చెందిన గుడి మెళ్ళ వెంకట సుబ్బయ్య గారి కుమార్తె కృష్ణ వేణమ్మను పెండ్లాడారు  .

ఇరవై నాలుగో ఏట మైసూర్  వెళ్లి పజమాని సుందర రామ శాస్త్రి గారి వద్ద  బ్రహ్మ సూత్రా శంకర భాష్యాన్ని చదివివారు. అప్పయ్య దీక్షితులకు తోమ్మిదవ తరం వారైన త్యాగరాజ శాస్త్రి దగ్గర ,కల్ప తరువు ,వ్యుత్పత్తి వాద  వాచాస్పత్యాది గ్రంధాలు చదివారు .

విజయవాడలో నివాసం ఉన్నారు .ముప్ఫై ఆరవ ఏట తిరువయ్యూర్  వెళ్లి స్థల పురాణం బాల కృష్ణ శాస్త్రి గారి వద్ద ఉపనిషద్ భాష్యం  మొదలైనవి నేర్చుకొన్నారు పుష్పగిరి ,హంపి విరూపాక్ష పీఠాలకు ఆస్థాన పండితునిగా నియమింప బడ్డారు .వైదిక  కర్మాను స్టానం వీరు యదా విధి గా పాటించారు .అమరావతిలో జ్యోతి స్టోమం ,బెజవాడలో చయనం చేశారు .అప్పటి నుండి  రామ కృష్ణ చయనులు అయ్యారు

వేదాంత విషయాలను అతి సూక్ష్మగా సూటిగా తేలికగా అర్ధం అయ్యేట్లు చెప్పగల సామర్ధ్యం చయనులుగారిది .మహా వక్తగా విఖ్యాతి పొందారు .వేదాంత ప్రవచనానికి కాశీ పండితులు మెచ్చుకొని  ‘’పండిత ప్రవర ‘’బిరుదు నిచ్చి సత్కరించారు .పంజాబు రాష్ట్రం లో సంచారం చేసి అక్కడి వారిని మెప్పించి ‘’వ్యాఖ్యాన వాచస్పతి ‘’బిరుదును అందుకొన్నారు .బాల బోధిని ,భ్రమ మంజరి అనే వేదాంత గ్రంధాలను సంస్కృతం లో రచించారు .ప్రాయశ్చిత్త పశు విషయక విమర్శ గ్రంధాలనూ మహా భారత కదా తత్వ నిర్ణయం ‘’అనే గ్రంధాన్ని చయనులు గారు రచించారు .డెబ్భై ఆరేళ్ళు జీవించి రామ కృష్ణ చయనులుగారు 1941లో స్వర్గం చేరారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -8-12-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -80

120-ఖచరమణిపేటికర్త ,సకల శాస్త్రాభిజ్న –అలుకూరు గోల్లాపిన్ని మల్లికార్జున శాస్త్రి

అలుకూరు మల్లికార్జున శాస్త్రి పాత నిజాం రాష్ట్రం రాయచూరు మండలం అలుకూరు గ్రామం లో వెంకట రామ శాస్త్రులు సుబ్బమాంబ దంపతులకు 1871లో జన్మించారు .వీరిది గోల్లాపిన్ని వంశం .భారద్వాజస గోత్రీకులు .ఆపస్థంభ సూత్రం .వీరి వంశపు వారంతా దిగ్గజాలైన సంస్కృతాంధ్ర కవి పండితులే ,శాస్త్ర నిధులే .ఏడు తరాలకు పూర్వం వీరి వంశం లో మోటప్ప ఆనే ఆయనకు ‘’పల్లెలాంబ ‘’అనే గ్రామ దేవత ప్రత్యక్షమై బంగారు ,పలకా బలపం ఇచ్చి ఆ వంశం లో ఏడు తరాల వరకు అందరూ పండితులే అవుతారని దీవించిందిట .శాస్త్రిగారి భార్య సుబ్బమాంబ .అత్తా కోడళ్ళది ఒకే పేరు అవటం విశేషం .

బాల విద్యా కిశోర

నాలుగవ ఏట వీధి బడికి పంపించారు అ రోజు సాయంత్రమే ఉపాధ్యాయ్డు ఈ బాలుడిని వెంట బెట్టుకొని ఇంటికి వచ్చి తండ్రిగారితో తనకు వచ్చిన విద్య నంతా ఒక్క రోజులోనే ఆ బాలుడు నేర్చేసేడని,ఇక తానూ బోధించటానికి ఏమీ లేదని చెప్పి అప్పగించాడు .అంతటి బాల మేధావి శాస్త్రిగారు .  తండ్రి వెంకట రామ శాస్త్రులుగారి దగ్గరే నాకాంతక సాహిత్యం ,తత్వ బోధినీ వ్యాఖ్యాన సహితం గా కౌముదిని ,న్యాయ వేదాంత శాస్త్రాలను అధ్యయనం చేశారు .తండ్రిగారి వెంట గద్వాల ,వనపర్తి ,ఆత్మకూరు సంస్థానాలను బాల్యం లోనే దర్శించి  తన విద్యా వైదుష్యాన్ని ప్రదర్శించి పండిత బృందం చే మెప్పు పొంది ‘’భారతీ బాల లీలా రూపుడు ‘’అనే బిరుదు పొందారు .

సకల శాస్త్రాభిజ్నులు

తండ్రిగారి మరణం తర్వాత గడేహోతూరు వెంకట రామ శాస్త్రులు గారి వద్ద శిష్యరికం చేసి జ్యోతిష శాస్త్రాన్ని నేర్చుకొన్నారు .కాళహస్తి చేరి విక్రాల  రాఘవాచార్యుల అంతేవాసి అయి మహా భాష్యంత వ్యాకరణం ,ముహూర్త జాతక సిద్ధాంత స్కంద త్రయ జ్యోతిష శాస్త్రాలలో సర్వ ప్రధములుగా ఉత్తీర్ణులైనారు .గురువు రాఘవాచార్యు లవారు’’కన్ను స్వామి ‘’అనే మారు పేరుతొ ‘’indian Ephimeries రాశారు .గురువు గారి అనుమతితో కలియుగం దశ సహస్ర వర్షాల(పది వేల సంవత్సరాలు )కు సరిపడా  తిది ,వార ,నక్షత్ర ,యోగ ,కరణ ,ఘటికా ,విఘటికల ప్రమాణాన్ని అతి వేగం గా అత్యంత సులభం గా బోధించే మహా గ్రంధ రాజం ‘’ఖచర మణి పేటి’’‘’అనే బృహత్తర పంచాంగం రచించి జ్యోతిషం లో కొత్త దారి చూపారు .గురు ఆశీస్సులతో కాళహస్తి దేవాలయం లో నిష్టగా కూర్చుని ‘’శని వర్గు ‘’గుణిస్తుంటే శనీశ్వరుడు ప్రత్యక్షమై నాడు . ఈ గ్రంధాన్ని గురుదేవులకు  అంకిత మిచ్చి  తన గురు భక్తిని చాటుకొన్నారు .శాస్త్రి గారి తమ్ముడు రామ శాస్త్రిగారు గొప్ప సూర్యోపసకులు .సూర్యోదయం నుండి మధ్యాహ్నం పన్నెండుగంటల వరకు సూర్యుని తదేకం గా చూస్తూ ధ్యానమగ్నులై ఉండేవారు .మన శాస్త్రిగారి లాగానే ఆయనా త్రికాలజ్ఞాని .

స్వగ్రామం ఆలూరు కు తిరిగి వచ్చి తాతగారైన సుబ్బా శాస్త్రుల వారి వద్ద సమగ్ర వేదాంత శాస్త్రం నేర్చుకొని ఇరవై వ ఏట విద్యా వ్యాసంగాన్ని ముగించారు .ఇంత పిన్న వయసులో ఇన్ని విద్యలు నేర్వటం ,అన్నిటా ప్రతిభ చూపటం శాస్త్రి గారి ప్రత్యేకత .బళ్ళారి ,కడప వగైరా సంస్థానాలు పర్యటించి  శతావదానాలతో మెప్పించి సన్మానాలు పొందారు .గద్వాల ,వనపర్తి ,ఆత్మ కూరు సంస్థానాలలో తన పాండిత్య ప్రదర్శన తో ఆకర్షించి గౌరవ సత్కారలందు కొన్నారు .

బిరుదులు –సన్మానాలు

కవి సార్వ భౌమ ,సకల శాస్త్రాభిజ్న బిరుదులూ వీరి కవితా ప్రాగాల్భ్యానికి సకల శాస్త్ర పారంగత్వానికి పొందారు .శాస్త్రి గారు ‘వాసు దేవా నంద ‘’అనే అలంకార శాస్త్ర గ్రంధం రచిం చారు .కాని ఇది ముద్రితం కాలేదు కాని ఇది చిత్ర ,విచిత్ర కవితా భాండారం .ఇందులో అమితాస్చార్యపరచేది ‘’సహస్ర దళ పద్మ బంధం ‘’1008దళ పద్మంలో అనేక శ్లోకాలు నిక్షిప్తమైన అపూర్వ సృష్టి .అయిదు వందల శ్లోకాలతో పదహారు ప్రకరణాలతో ఉన్న అపూర్వ గ్రంధం ఇది .ఇందులో ఉన్న నూరు శ్లోకాలతోనే గ్రంధం ప్రచురింప బడింది .దీనిని నలభై రోజుల్లో శాస్త్రిగారు రాశారంటే అమితాస్చర్యం వేస్తుంది ..వివిధ ఛందస్సులతో ‘’పురుషోత్తమ శతకం ‘’రాశారు .’ధర్మ శాస్త్ర రాత్నాకరమూ రాశారు .’పతంజలి భాష్యార్ధం అనే గోప్పరచనా చేశారు .

దీర్ఘ సత్ర యాగం

శాస్త్రి గారు 15-1-1906 తమ స్వగ్రామం అలుకూరు లో ఒక ఏడాది పాటు ‘’దీర్ఘ బ్రహ్మ సత్ర యాగం‘’నిర్వ హించారు .వందలాది పండితులు ,రాజులు ,మంత్రులు  ధన వంతులు ,వేలాది మంది పేదలకు కుల  మత భేదం లేకుండా  అన్న సంతర్పణ జరిగింది .అందరిని సత్కరించి పంపిన రాత్రి శ్రీ విరూపాక్ష స్వామి కలలో కన్పించి’’అవబ్రుధ స్నానం ‘’కాశీ లో చేయమని ఆజ్ఞా పించాడు .బంధు జనం తో కాశీ వెళ్లి ఆ కార్యక్రమం సంతృప్తి గా నిర్వహించి ప్రయాగ ,గయాది క్షేత్ర సందర్శనం చేసి ఇంటికి తిరిగి వచ్చారు .

జగద్గురువుల ఆశీః ప్రశంస

.జ్యోతిష శాస్త్ర సుధర్మ సారం ‘’అనే మరో గ్రందాన్నీ రాశారు .ఆది శంకరాచార్యుల వారి జన్మస్థలమైన కర్నాటక దేశం లోని ‘’కాలడి ‘’గ్రామం లో శృంగేరీ పీఠాదిపతులు శ్రీ నృసింహ భారతీ తీర్ధ స్వాములవారు శంకరా చార్యుల విగ్రహ ప్రతిష్టచేసినప్పుడు జరిగిన పండిత సభలో శాస్త్రి గారు తాను  రచించిన ‘’జ్యోతిష శాస్త్ర సుధర్మ సార’’గ్రంధాన్ని మహా స్వాములకు అంకితమిచ్చారు .ఆ సభలో  జగద్గురువులు ఆ గ్రంధం లోనుండి 2000సంవత్సరంలో స్వామివారు అడిగిన తిదికి పంచాంగ గణన చేయమని సభాసదులను కోరారు .చాలా మంది చెప్పలేమని చేతులెత్తేశారు. కొందరు కనీసం మూడు గంటల వ్యవదికావాలన్నారు .అప్పుడు మల్లికార్జున శాస్త్రి గారు ఇరవై నిమిషాలలో గణన చేసి స్వామివారితో సహా అందరినీ ఆశ్చర్య పరచారు . వీరి విద్వత్తును అభినందించి జగద్గురువులు ‘’పండిత సార్వ భౌమ ‘’బిరుద ప్రదానం చేసి సత్కరించారు .అప్పుడు జగద్గురువులు ‘’ఉపాధి భేదం చేత మీరు అక్కడ .మేము ఇక్కడ .మీరేమేము .మేమే మీరు ‘’అని ప్రశంసించారు .

శాస్త్రి గారి మహిమలు

గద్వాల రాజు రాంభూపాల్ మరణించగా  సంస్థానం పదేళ్లు ‘’కోర్ట్ ఆఫ్ వార్డ్స్ ‘’ లో ఉంది .అప్పుడు వారసుడైన సీతా రాం మల్లి కార్జునుని శరణు వేడాడు .ఈయన ఏడాది గడువు పెట్టి ,హంపీ విరూపాక్షునికి‘’అగ్ని స్టోమ ,కోటి బిలార్చన చేయ సంకల్పించి అందరి సహకారం తో ఆ పని పూర్తీ చేశారు .గడువు లోపలే సీతా రాం కు గద్వాల రాజ్యం దక్కింది .

ఒక సారి యవ్వనం లో శాస్త్రి గారు ఎండలో నడిచి వస్తున్నాడు .ఒక పేద రైతు కనిపించి వర్షాలే లేవని కరువు తో జనం అలమటిస్తున్నారని చెప్పాడు .’’పెద్ద వర్షం వస్తుంది .ఇంటికి పో ‘’అన్నారు శాస్త్రి .అంతే కుండ పోత గా వర్షం కురిసింది .ఇంకో సారి స్వగ్రామం బయట ఏటి ఇసుక లో  ధ్యాన నిష్ఠలో ఉండగా విపరీతం గా వర్షం కురిసి ఇసుకలో శాస్త్రి గారు కూరుకు పోయారు  .కొన్ని రోజుల తర్వాత ఆ వాగు ఎండి పోయింది .మంచి నీటి కోసం చలమలు తవ్వు తుంటే శాస్త్రి గారు పద్మాసనం లో అలానే చలించ కుండా కని పించారు .ఏదైనా మహిమ చూప మని ఒక శిష్యులు  అడిగితే ‘’ఒక శివా లయం లో నాలుగు స్తంభాల మద్య శివుడికి ఎదురు గుండా కూర్చొని కనులు మూసు కొని ఒక్క సారిగా శరీరాన్ని గాలి లోకి లేపి, ఆ స్తంభాల మద్య చుట్టూ  వేగం గా గిర గిరా తిరిగి  ,మళ్ళీ కిందికి దిగి శివుని ధ్యానించారు .

మరో సారి మల్లేశ్వరాలయం లో బావ మరది దోనే కంటి రామయ్య భాగవతం లో ‘’పురంజనో పాఖ్యానం‘’చదువు తుంటే శాస్త్రి గారు ఆధ్యాత్మ పరం గా వ్యాఖ్యానం చేస్తున్నారు .పూర్తీ అవగానే రామయ్య‘’అంతేనా బావా?’’అన్నాడు .శాస్త్రి గారు ‘’అంతేరా’’అన్నారు .అంతే- రామయ్య వెంటనే లేచి భుజం పై ఖండువా దులిపి  మళ్ళీ బుజం మీద వేసుకొని అదే పోత పోయాడు .తల్లీ, శాస్త్రి  భార్యా మొత్తు కొన్నావెను తిరిగి చూడ లేదు ‘’’’వాడిక రాడు లే అంతే ‘’అని వారికి సమాధానం చెప్పారు  శాస్త్రి .అంటే ఆత్మ బోధ అయిందన్న మాట బావ మరది కి .

శాస్త్రి గారి లీల ఇంకోటి .గద్వాల రాజు మూడు రోజుల పండిత గోష్టి లో ఉండగా ఒక రోజు   నిజాం  ప్రభువు తాను రాయ చూరు వస్తున్నానని తనను అక్కడ కలుసు కోమనిరాజుకు  ఫర్మానా పంపాడు .ఏమి చేయాలో తోచక శాస్త్రి గారిని అడిగాడు రాజు .కంగారేమీ పడక్కర లేదని నిజాం  రాడనీ  రేపే ఆవిషయం తెలుస్తుందని చెప్పాడు ఇరకాటం లో పడ్డాడు రాజు .అనుకోన్నట్లే నవాబు వాడీ వరకు వచ్చే సరికి కడుపు నొప్పి ఎక్కువై హైదరాబాద్ తిరిగి వెళ్లి పొయ్యి నట్లు మర్నాడు వార్త వచ్చింది .అంతటి వస్య వాక్కు శాస్త్రి గారిది .

1917 లో అలుకూరు గ్రామం లో ప్లేగు వ్యాధి విపరీతం గా వ్యాపించింది .శాస్త్రి గారు మల్లికార్జున పుష్కరిణి ని  ‘’అష్ట దిగ్బంధం ‘’చేసి .ఆ నీళ్ళు తాగిన వారికి ప్లేగు రాదనీ చెప్పారు .’’మారికా దేవి‘’ప్రత్యక్షమై అంత కఠోర నియమం పనికి రాదనీ అది తనకే నష్టం అనీ చెప్పింది .అందర్నీ ధర్మవరం పంపించి ,తానొక్కడే ఆ ఊర్లో ఉండిపోయారు ..గ్రామ ప్రజలందర్నీ బయటికి పంపించే శాడు .తాను కుటుంబం తో తుంగ భద్రా నది ఒడ్డున ఉన్న రామా పురం వెళ్లారు .శాస్త్రి గారికి ప్లేగు సోకింది .కుండ పోతగా వర్షం కురుస్తోంది .ఎవరు బయటకు వచ్చే అవకాశం లేదు .శాస్త్రి గారికి సమయం లో వైద్య సాయం అంద లేదు .అంతే 5-9-1917 నాడు చని పోయారు .ధర్మ వరం లో ఉన్న అల్లుడు శ్రీని వాస శాస్త్రి  టెలిగ్రాం చూసి వచ్చాడు .అప్పటికే ఆలస్య మై పోయిందని శవ దహనం చేశారు .చితా భస్మం వర్షపు నీటిలో అంతా కొట్టుకు పోయింది .చితా భస్మం కూడా మిగుల కుండా చేసి ,నలభై ఆరేళ్ళ  వయసులో చని పోయిన మహా జ్ఞాని కవి ,పండిత సార్వ భౌములు అలుకూరు గొల్లా పిన్ని మల్లికార్జున శాస్త్రి గారు

.

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -8-12-14-ఉయ్యూరు

రామాయణం పాఠ్యాంశంగా ఉండాల్సిందే

రామాయణం పాఠ్యాంశంగా ఉండాల్సిందే

దశాబ్దాల కల నెరవేరి తెలంగాణ రాష్ట్రం సిద్ధించింది. వచ్చిన రాష్ట్రం బంగారు తెలంగాణ కావడానికి ప్రభుత్వం ప్రణాళికలు రచిస్తున్నది. ఇందులో భాగంగా వివిధ స్థాయిలలో పాఠ్యాంశాల పునస్సమీక్ష జరుగుతోంది. ఇంతకాలం పాటు వివక్షకు గురైన తెలంగాణ ప్రాంత చరిత్రను, తెలంగాణ ప్రాంతానికి చెందిన వీరులు, యోధుల గాధలను, కవులు, రచయితల రచనలను పాఠ్యాంశాలలో చేర్చాల్సి ఉంది. అదే సమయంలో జాతికి నీతినీ, రీతినీ బోధించిన రామాయణ, భారతాలను భావితరాలకు అందించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇప్పటివరకు పదవ తరగతి తెలుగు ఉపవాచకంగా సులభశైలిలో ఉన్న వచన రామాయణాన్ని బోధిస్తున్నారు. పునస్సమీక్షలో దీనిని ఉంచుతారో లేదో అన్న అనుమానాలు విద్యావేత్తలలోనూ, విద్యాభిమానుల్లోనూ పొడసూపుతున్నాయి. ప్రాథమిక పాఠశాల నుండి పి.జి. వరకు వివిధ స్థాయిలలో ఉపాధ్యాయుడిగా, ఉపన్యాసకుడిగా, అధ్యాపకుడిగా పనిచేసిన నా ముప్ఫయి ఏళ్ల బోధనానుభవంలో రామాయణ, భారత కథాంశాలను బోధిస్తున్నప్పుడు విద్యార్థులు అత్యంత ఆసక్తితో వినడంతోపాటు అభ్యాసన ప్రక్రియలో క్రియాశీలంగా స్పందించడం చూశాను. అందుకే ఇతిహాసాలు పాఠ్యాంశాలుగా ఉండాలన్న ధృఢమైన అభిప్రాయం అనేకమంది విద్యావేత్తలలో ఉంది. మన ముఖ్యమంత్రి కెసిఆర్ తానూ ఎనిమిదవ తరగతిలో చదివిన మహాభారత పద్యాన్ని పలు సభలలో ప్రస్తావించి, తానూ గొప్ప వక్తగా ఎదగడానికి సాహిత్యం ఎలా దోహద పడిందో చెబుతుంటారు. ఇది బాల్యంలో విద్యార్థి చిత్తక్షేత్రాలలో పడే సంస్కార బీజాలు వారి జీవితాలను ఎలా తీర్చిదిద్దుతాయో చెప్పడానికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ. వాస్తవానికి ఇతిహాసాలు పురాణాలూ కావు, మతగ్రంథాలు అంతకంటే కావు. అవి జాతికి తరతరాల వారసత్వ సంపదగా నిలుస్తున్న తరగని నిధులు, ఎన్నటికీ చెరిగిపోని మానవతా మహోదధులు, సి.జి.యూంగ్ లాంటి ప్రపంచ ఖ్యాతి చెందిన మనస్తత్వ శాస్తవ్రేత్త ఇతిదిహాసాలు ఒక తరం నుండి మరో తరానికి సహజంగా వ్యాపిస్తాయని పేర్కొనడం వాటికున్న ప్రాధాన్యతకు అద్ధం పడుతుంది. భారతీయ సాహిత్యంలో రామాయణ, భారతాలు ఇతిహాసాలుగా బహుళ ప్రజాదరణను పొందాయి. తెలుగు సాహిత్యంలో మార్గదేశీ పద్ధతులతో పాటు వౌఖిక ప్రచారంలో కూడా విస్తృతంగా రామాయణ గాధలు కనిపిస్తాయి. భాస్కర రామాయణం, మొల్ల రామాయణం, రామాయణ కల్పవృక్షం వంటి కావ్యాలు మార్గ పద్ధతిలో వస్తే రంగనాథ రామాయణం వంటి ద్విపద రచనలు దేశీ పద్ధతిలో వచ్చాయి. జనప్రియ రామాయణం, ఉషశ్రీ రామాయణం విశేష ప్రజాదరణ పొందిన విషయం అందిరకీ తెలిసిన సత్యమే. ఇవేకాక ఇంకా అక్షరబద్ధం కాని రామాయణ సంబంధ కథలు గిరిజనులలో వౌఖిక ప్రచారంలో విరివిగా కనిపిస్తాయి. జానపద బాణీలో విదువౌళి శాస్ర్తీ వెలువరించిన తందనాన రామాయణం తెలంగాణ ప్రాంతంలో విశేష ప్రజాదరణ పొందింది. సుమారు ముప్ఫయి ఏళ్ళ క్రితం రేడియోలో ప్రసారమైన ఎమ్మెస్ రామారావు సుందరకాండ ఇప్పటికీ చెవుల్లో మారుమ్రోగుతోంది. అందుకే ఈనాటికీ రామాయణం ఎంత పరిశోధించినా తరగని గనిగా నిలుస్తోంది. మాజీ కేంద్రమంత్రి కర్ణాటక మాజీ ముఖ్యమంత్రి వీరప్పమొయిలీ లాంటి రాజకీయవేత్త కన్నడ సాహిత్యాన్ని అధ్యయనం చేసి రామాయణ మహానే్వషణం వంటి పరిశోధనాత్మక గ్రంథాలు వెలువరించడం పరిశోధనా రంగంలో ఈ ఇతిహాసానికున్న ప్రాధాన్యతను తెలుపుతోంది.
తెలుగు సాహిత్యంలో మొదటి జ్ఞానపీఠ పురస్కారం కవిసామ్రాట్ విశ్వనాథ వారి రామాయణ కల్పవృక్షానికి లభిస్తే, కన్నడ సాహిత్యంలో కూడా సుప్రసిద్ధ పండితులు కె.వి.పుట్టప్ప రచించిన రామాయణ దర్శానానికే లభించడం రామగాధకు ఉన్న సార్వాకాలీనతకు ఉదాహరణగా చెప్పవచ్చు.
రామాయణం సార్వకాలికమైన, సార్వజనీనమైన మానవీయ విలువలు ప్రబోధించిన విశ్వమానవ మహేతిహాసం. ఈనాటికీ భారతీయులలో అత్యధుకులు రాముడిలాంటి కొడుకు, సీతాలాంటి భార్య కావాలని కోరుకుంటారు. జాతిపిత మహాత్మాగాంధీ సైతం కలలుగన్నది రామరాజ్యం కోసమే గదా! రామాయణం మనిషి మనీషిగా ఎదిగే మార్గాన్ని చూపించింది. ఆదర్శవంతమైన జీవన విధానాన్ని నిర్దేశించింది. వ్యక్తి శ్రేయస్సు కన్నా సమాజ హితమే మిన్న అని బోధించింది. స్వర్గం కన్నా జన్మభూమినే మిన్నగా చూపించింది. బంగారు లంకను కోరుకోవడం కన్నా కన్న నేల ఋణం తీర్చుకోవడమే గొప్ప అన్న సందేశాన్ని జాతికి అందించింది. ఏక పత్నీవ్రతమే శ్రేష్టమని ఎలుగెత్తి చాటింది. మహిళలను అవమానించినా, చెర పట్టాలని చూసినా ఎంతటి వారికైనా పతనం తప్పదని హెచ్చరించింది. జాతి హితం కోసం, దేశ క్షేమం కోసం అల్పజీవులు సైతం ఎలా సహకరించి వచ్చో ఉడుత, జటాయువు, సంపాతి వంటి సజీవ పాత్రల ద్వారా కళ్ళకు కట్టినట్టు చూపించింది.
విచ్చలవిడి శృంగారం అనర్థ హేతువని వేలకోట్లు ఖర్చుచేసి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ప్రచారం చేస్తున్నాయి. సమాజంలో నానాటికీ నైతిక విలువలు లోపిస్తున్నాయన్న భావన సర్వత్రా కనిపిస్తోంది. పాశ్చాత్య విష సంస్కృతీ ప్రభావం, మీడియా, అంతర్జాలాల ప్రభావం పిల్లలను చెడు దారి పట్టిస్తున్నాయన్న వార్తలు విరివిగా వస్తున్నాయి.
మహిళలకు రక్షణ కొరవడిందన్న అంశాన్ని పత్రికలలో వస్తున్న వార్తలు నిరూపిస్తున్నాయి. ఇటీవల మన ముఖ్యమంత్రి మహిళా రక్షణ కోసం హైపవర్ కమిటీ వేసి అధ్యయనం కూడా చేయించారు. ప్రత్యేక చర్యలు కూడా చేపడుతున్నట్టు ప్రకటించారు. వీటితోపాటు ఏక పత్నీవ్రతం ప్రబోదించిన రామాయణ గాధను ఉత్తర కౌమార దశలో ఉన్న విద్యార్థులకు బోధించడం ఎంతో ప్రయోజనకారి కాగలదు. పర స్ర్తిని తల్లితో సమానంగా చూడాలని సందేశమిచ్చిన రామాయణం, చెడు తలపెడితే సోదరున్ని అయినా సరే వదిలిపెట్టి ధర్మం పక్షాన నిలబడి పోరాడాలని చెప్పిన గాధను వివిధ స్థాయి విద్యార్థులకు పద్య, గేయ, వచన రూపాలలో అందించవలసిందే. తెలంగాణ కోసం పరితపించిన ప్రొఫెసర్ జయశంకర్, పేదల పక్షాన నిలిచి పోరాడిన కొమురం భీమ్, చాకలి ఐలమ్మ, శ్రీకాంతాచారి వంటి మేధావులు, యోధులు, త్యాగధనుల చరిత్రలు ఎంత ముఖ్యమో, విశ్వమానవాళి మహేతిహాసంగా ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కీర్తింపబడిన రామకథ కూడా అంతే ముఖ్యం. అంతేకాకుండా తెలంగాణ ప్రజానీకానికి భద్రాచల రాముడితో, రామదాసు కథతో ఎంతో భావాత్మక సంబంధం ఉంది. నవాబుల కాలం నుండి భద్రాచలంలో జరిగే రామకల్యాణానికి పట్టు వస్త్రాలు, తలంబ్రాలు పంపే సంప్రదాయం ఈ ప్రాంత మతసామరస్యానికి ప్రతీకగా చెప్తారు. తెలంగాణ ఉద్యమంలోనూ, రాష్ట్ర విభజన సమయంలోనూ ఇక్కడి ప్రజలు భద్రాచల రాముడిని దక్కించుకోవడానికి ఏ రకమైన భావావేశంతో పోరాడారో అందరికీ తెలుసు.
రామాయణం ఒక నీతి, రామాయణం జన జీవన రీతి. ప్రపంచీకరణ క్రమంలో వెర్రితలలు వేస్తున్న వింత పోకడల నుండి భావితరాన్ని రక్షించే రక్షణ కవచం. అందుకే రామాయణాన్ని పదవ తరగతి ఉపవాచకంగా కొనసాగించాలని ఎస్.సి.ఆర్.టి.కి ఒక విజ్ఞప్తి చేయడంతోపాటు ఆ దిశగా ప్రభుత్వం తగిన చర్యలు తీసుకుంటుందని ఆశిద్దాం.

—

ముఖ కాంతి నిచ్చేది బొట్టు