సరసభారతి ఉయ్యూరు

వేదమం వారి ప్రతాప రుద్రీయ నాటకం–5

—     నాల్గవ అంకం లో భేతాళ రావు తో యుగంధర మంత్రి సమావేశ మై ,రాజును విడి పించే విధానం పై తీవ్రం గా ఆలోచన చేస్తారు .భేతాళ రావు ఎంతో జాగ్రత్త గా వ్యవహరిస్తున్నందుకు అభినందించాడు .ఆయన అది తన ధర్మం అంటాడు రావు తో .యుగంధర్ ”మా నీతికి శేషించినది నీది ,నీచేతికి శేషించినది మాది ”  ”అని పని విభజన చేశాడు .ఇంతలో చెకుముకి వస్తాడు .యుగంధరుని తెలివి తేటలకు ప్రశంశ చేస్తాడు .అంతటి శక్తి యుక్తులు అందరికి రావు అంటాడు .”గరుత్మంతుని ద్రుష్టి ,గ్రద్ద లకు కలుగునా ?”అంటాడు .మంచి పలుకు బడి ఇది .ఇంతలో విద్యా నాధుడు చేరాడక్కడికి .పేరిగాడు వచ్చాడు .విద్యా నాధుని తో మంత్రి ”వీడు నిన్ను వదలదు .వీన్ని ”పేనుము ”అంటాడు .మంచి ప్రయోగం .అంతా బాగా మాట్లాడే మాట అది
పంచ మానకం లో ఖుశ్రు దర్బార్ లో చేకుఉముకి వచ్చి ,”రాజు అనుకోని  అనుకోని చాకలిని వలీఖాన్ ధిల్లీ కి  పట్టుకు పోతున్నాడని చెప్పాడు .ఖుశ్రు కు ఏది నమ్మాలో తెలీటం లేదు .జవాన్ కు ,చెకుముకి కి మాటా మాటా పెరుగు తుంది .”సర్దార్ సాహెబ్ !ఈబొమ్మంకు  బొమ్మన్కు పొడీ  చేస్తాం ”అంటాడు .ఇందులో రెండర్ధాలు పొడిచి చంపుతాననీ ,పొడి పొడి చేస్తాననీ .శాస్త్రి ”తురక పొడుము .-మేము తాకము ”అంటాడు .అంతటి గంభీర సన్ని వేశం లో కూడా ,హాశ్యపు తునక .అలాగే మాటలు ప్రయోగించటం లో దిట్ట .ఇవాళ మనం సరదాగా మాట్లాడే మాట లన్నీ ,ఆనాడు ఆయన పడి కట్టు కట్టి పెట్టారు .యుగంధరుడు ఎల్లి తో ”నీ పెరి గాడు తానె రాజు నని ,ప్రతిజ్ఞలు ”నరికాడు ”అందుకే అపాయాలల్లో చిక్కాడు ”అంటాడు .ఈ నరకటం మనం అంతా వాడే మాటే .పేరి గాడిని ”దేవ తార్చన లో సాలగ్రామం వలె సవారీ లో కాపాడు తున్నారు ”అంటాడు చెకుముకి యుగంధరుని తో .యుగంధరుని మంత్రిత్వం లో 90 వేల  మంది తురకలు సఫా అయారు .ఆ శవాల వాసన భరించ టానికి వీల్లెకా వుంది .దాన్ని చెబుతూ చెకుముకి ”తురకలు బతికి సాధించాక పోయినా ,చచ్చి సాధిస్తారు ”అంటాడు .సందర్భానికి తగిన విలువైన మాట .”కోట బురుజులకు ,రాత్రులలో ,లక్ష కొరివి దయ్యాలు చూపిస్తాను అద్ఫీ నూరేళ్ళ వరక్కూ ,నిరంతరం గా కొన సాగుతుంది .”తురకల హత్యా విషయం లో మంత్రి తో .”అదేమిటి ?”అని ఆయన ఆశ్చర్య పోతాడు .”ఇంక నూరేళ్ళ దాకా ఈ నగరం లో స్త్రీ లందరికి తురక పిశాచాలే కాని ,హిందూ పిశాచాలు పట్టవు ”అంటాడు చెకుముకి .నిజాన్ని సందర్భోచిత హాశ్యం తో మేల వించిన సంఘటన .తాను ఆడ బోయే మహా నాటకం లో భేతాళ రావు కు పంపిన చీటీ ప్రస్తావన గా చెబుతాడు యుగంధరుడు .”పడుగు నేయుట క్షణం .పేక నేయుట కు మాసములు పట్టును .”అని నేత సూక్స్మాన్ని రాజా కీయ నేత మర్మాన్ని అద్భుతం గా వివ రిస్తాడు .
సశేషం
మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –07 -12 -11 .

వేదం వారి ప్రతాప రుద్రీయ నాటకం –4

వేదం వారి ప్రతాప రుద్రీయ నాటకం –3

— మొదటి రంగం –ఓరుగల్లు రాజధాని గా కాకతి ప్రతాప రుద్రుడు త్రిలింగ దేశాన్ని పాలిస్తున్నాడు .మంత్రి యుగంధరుడు రామేశ్వర యాత్ర లో వున్నాడు .అతని తమ్ముడు జనార్దన మంత్రి రాజ్య వ్యవ హారాలు చూస్తున్నాడు .రాజు వేటకు వెళ్ళాడు .ధిల్లీ సుల్తాన్ సర్వ సైన్యాధ్యక్షుడు ”వలీఖాన్ ”ఒక లక్ష సైన్యం తో ఓరుగల్లు పై దాడికి వచ్చి ,నగరం బయట విడిది చేసి ,జనార్దన మంత్రి తో స్నేహం చేస్తున్న వాడిలా నటించాడు .తాను సుల్తాన్ రాయ బారిగా వచ్చాననీ ,ధిల్లీ పై ఆఫ్ఘనిస్తాన్ రాజు దాడికి వస్తున్నాడాని ,ప్రతాప రుద్రుని సాయం కోసం వచ్చానని కబుర్లు చెప్పాడు .ఖాన్ ఆంతర్యం గ్రహించి ,మంత్రి తెలివిగా రాజు ,నగరం లో లేడని ,రాగానే దర్శనం చేయిస్తానని అంటాడు .నౌఖర్లను ఏర్పాటు చేయ మని కోరితే ,వేగుల వాళ్ళ నే నౌకర్లు గా నియమిస్తాడు .అన్న యుగంధరుల వారి కోసం కబురు కూడా పంపిస్తాడు ముందు జాగ్రత్త గా .అపాయం గ్రహించి రాజు గారిని వెంటనే నగరానికి రావలసిందనీ కబురు పంపాడు .తురకలు పారి పోకుండా గోదావరి నది  దాటే పడవ లన్నిటినీ పగల కొట్టిస్తాడు మంత్రి జనార్దనుడు .రాజు పోలిక లున్న చాకలి పేరి గాడిని తన ఇంటికి పిలి పించుకొని ,అవసరాన్ని బట్టి వాడిని వాడుకోవ టానికి సిద్ధ పడతాడు మంత్రి .అన్నకు తగ్గ తమ్ముడు అనిపించాడు .
రెండవ అంకం –వలీఖాన్ మంత్రా లోచన చేస్తూంటాడు .చెకుముకి శాస్త్రి అనే జనార్దన మంత్రి స్నేహితుడు జోశ్యం చెప్పే మిష తో ,తాను రాజ ద్వేషినని ,ధిల్లీ సుల్తాన్ దర్శనం చేయిస్తే ,ఆయన సాయం తో ,ప్రతాప రుద్రుని మట్టి కరిపిస్తానని ,నమ్మకం గా చెప్పి స్నేహం నటిస్తాడు . వారి నుంచి తురక దుస్తులు బహు మతి గా పొంది ,వెళ్లి పోతాడు .రాజునుబంధించటం  చాలా కష్టం గా అని పిస్తుంది వలీ  ఖాన్ కు .
 మూడవ అంకం –    రాజు వేట అలసట లో గోదావరి నది ఒడ్డున చెట్టు కింద నిద్రించాడు .వలీ ఖాన్ సైనికులు అతన్ని గుర్తించి బందీని చేసి పడవలో తీసుకొని వెళ్తారు .ఈ పడవ వాళ్లకు మంత్రి ఇచ్చిన ఆజ్ఞా అందాక పోవటమే కారణం .విశ్వ నాద కవి ఇదంతా చూసి ,మోసం జరిఇగిందని తెలుసు కోని ,తన్ను మొసలి తరుము తోందని గోదావరి లో దిగి అరుస్తుంటే రాజు గారి పడవ లోకి చేరతాడు .చీకటి లో రాజును గుర్తించి ,ఆయన పై శ్లోకాలు చెప్పి ,రాజు గారి ఉంగరం సంపాదిస్తాడు .అది గారి ఉంగరాన్ని గుర్తించి ”నెల రోజుల్లో రాజును ఓరుగల్లు సింహాసనం పై ఉంచుతాను ”అని ప్రతిజ్న చేస్తాడు .
 నాల్గవ అంకం   యుగంధరుడు రాజధాని చేరాడు .కవి వచ్చి జరిగిన దాన్ని తెలియ జేసి ,ముద్రికను అంద జేస్తాడు .యుగంధరుడు కవి ని ”జోష్యునిగా ”అందరికీ పరిచ్చయం చేసి ,జాత కాలు చెప్పిస్తాడు .రాజు వేట లో గాయ పది ,బెడద పూడి లో రామావదానుల ఇంట వున్నట్లు ,జోశ్యం చెప్పిస్తాడు కవితో .రాజు నుంచి ,లేఖ వచ్చి నట్లు అందర్నీ నమ్మిస్తాడు .పేరి గాన్ని రాజు  ను చేసి ,కోటకు ,తెమ్మని ,ఆజ్ఞా పిస్తాడు .లేక పొతే ,రాజ్యం అల్ల కల్లోలం ,అవుతుందని  భావిస్తాడు .విద్యా నాధుడు ,పేరి గారి చెయ్యి చూసి ,”రాజు అయ్యే యోగ్యత వుంది ”అంటాడు .
 అయిదవ అంకం   జనార్దన ,విశ్వ నాధులు పేరి గాడిని రోగిష్టి రాజు గా ,వేశం వేయించి ,వేరొక మహల్లో ఉంచుతారు .సర్దార్ ఖుశ్రు ఖాన్ -రాజు గారు నగరానికి వచ్చారని తెలిసి బాధ పడతాడు .ఇంత లో ఒక సైనికుడు వచ్చి వలీఖాన్ రాజును బందీ చేసి ,ధిల్లీ తీసుకొని పోయాడని తెలిపాడు .ఖుశ్రు కు అనుమానం వచ్చి ,చెకు ముకిశాస్త్రి ని జోశ్యం అడుగు తాడు .అతడు రాజు అనుకోని చాకలి పేరి గాడిని ఖాన్ తీసుకొని పోయాడని ,నమ్మకం గా చెప్తాడు .ఇంతలో యుగంధరుని నుంచి ,ఖుశ్రు కు యుద్ధానికి సిద్ధం గా ఉండ మని కబురు వస్తుంది .ఖుశ్రు కు నతా గందర గోళం గా వుంది .తన కింది సర్దార్లు ,తన్ను మోసం చేస్తున్నారని ,భావిస్తాడు .ఇంతలో సైన్యాధ్యక్షులు భేతాళ రాజు రెండు వైపులా నుంచి ,తురక సైన్యం మీద దండెత్తి నాశనం చేశాడు .వూరిలో అందరు ,పెరిగాడిని ధిల్లీ పట్టుకు పోయారని ,వదంతి వ్యాప్తి చేయిస్తాడు మంత్రి .రాని ,తల్లి రాజును చూడాలని వస్తే ,కుదరని ,మంత్రులు పంపించేస్తారు .యుగంధరుడు ముమ్ము డమ్మ  తో జరిగిన దంతా చెప్పి -నెల రోజుల్లో రాజును తెచ్చి అప్ప గిస్తానని ప్రతిజ్న చేస్తాడు .అదే ”ప్రతిజ్ఞా యౌగంద రాయణం ”రాజ్యాన్ని విద్యా నాద ,జనార్దనులకు అప్ప గించి యుగంధరుడు ధిల్లీ చేరతాడు .
ఆరవ అంకం ––పేరి గాడి రాజ సభ.వింతలు ,వినోదాలతో షష్ట అంకం  కడుపుబ్బ నవ్విస్తుంది
 ఏడవ అంకం –-ధిల్లీ లో చెకుముకి ,వలీఖాన్ తో ఒక కుట్ర చేయిస్తాడు .ధిల్లీ సుల్తాను వజీర్లు అంతా ,-యమునా నది లో కి వచ్చే ఒక వర్తకుని ,ఓడ లోకి చేర్చి ,అందర్నీ చంపటం -వలీ సుల్తాన అవటం –ఇదీ యుగంధరుని మంత్రాలోచనే .చెకు ముకి ఓరుగంటి పాదుషా అవటం ,.అప్పటికి  మూడు నెలల నుంచి యుగంధరుడు ధిల్లీ నగర వీదుల్లోపిచ్చి వాడిగా తిరుగుతూ ”ధిల్లీ సుల్తాన్ -పట్టుక పోతాన్ -మూడే నాళ్ళకు పట్టుక పోతాన్ ”అని అరుస్తుంటాడు .సుల్తాన్ చారులను నియమించి ,ఆరా తీస్తాడు .వారంతా అతడు పిచ్చి వాడే నని నమ్మిస్తాడు .ఖుశ్రు ఓరుగల్లు నుంచి ,పారి పోయి ధిల్లీ వచ్చి ,పిచ్చి వాణ్ని గమనించి ,అనుమానిస్తాడు .వెర్రి వాడు తన శిష్యుణ్ణి ,ఖుశ్రు వెంట చారునిగా పంపిస్తాడు .ఖుశ్రు వలీతో ”చాకలిని బందీ గా తెచ్చావు ”అంటాడు .ఖాన్ భయ పది ,ఖుసృను యమునా దగ్గరకు తీసుకొని వెళ్లి ,తల పగల కొట్టి ,చంపి యమునా లో తోసేస్తాడు .శిష్యుడు ఇదంతా పాట గా పాడి ,గురువుకు కధంతా తెలియ జేస్తాడు .
 ఎనిమిదవ అంకం ధిల్లీ సుల్తాన్ ను వర్తకులు దర్శించి ,ఓడ లో అపారంగా మణులు ,వజ్రాలు పరిశోధించాలని కోరుతారు .వాటి నాణ్యం పరిశీలించా టానికి ,వెల నిర్ణ యించ టానికి ప్రతాప రుద్రుని ఖైదు విడి పించి ,సుల్తాన్ తో సహా అందరు వొడ లోకి చేరు తారు . .వెర్రి వాడు అరుస్తూ వస్తే ,వినోదం కోసం ,వాడినీ వొడ ఎక్కిస్తారు .గానా ,బజానా బాగా జరిగింది .రాత్రి ”త్రిలింగ విజయం ”నాటకం ఆడతారు ఓడ లో .అందులో వలీఖాన్ చేయ బోయే కుట్రను బయట పెడతారు .నిజం తెల్సుకొన్న సుల్తాన్ ,వలీ ఖాన్ ను అతని ,మంత్రుల్నీ చంపి ,యమునా లో పడేస్తాడు .వలీ ఖాన్ తలను వర్తకులు దాచేస్తారు .మిగిలిన వారంతా ,వొళ్ళు మరిచి నిద్ర పోయారు .అందర్నీ యుగంధరుడు ఖైదు చేయించి ,ఓరుగల్లు చేర్పించాడు .,
తొమ్మిదో అంకం రాజు ఓరుగల్లు నగర ప్రవేశం చేశాడు .ప్రతాప రుద్రున్ని తల్లి ముమ్ము డమ్మ కు అప్ప్క గిస్తాడు మంత్రి యుగంధరుడు .కృతజ్ఞత తో ఆమె పులకిస్తుంది .
పదవ అంకం రాజ సభ -అన్నమ రాజు అనే సేనాని ”కటకం ”పాలించే ”బల్లహుని  ”చంపి ,,అపార ధన రాసులు తెచ్చి రాజు ప్రతాప రుద్రునికి సమర్పించాడు .ముమ్ము డమ్మ ”వీర బిరుదాంకిత మైనహారాన్ని  a యుగంధరునికి పంపుతుంది .రాజు ఆ హారాన్ని మంత్రి యుగంధరుని మెడ లో గౌరవం గా అలంకరిస్తాడు .ఎల్లికి ,పేరి గాడికి రాజు మంచి ఉద్యోగాలు ఇచ్చి గౌర విస్తాడు .విద్యా నాదున్ని సత్కరించి ,అతని కృతి ;;ప్రతాప రుద్ర యశో భూషణం ”ను అంకితం పొందు తాడు .”అంతటా -వానినే తగుల వేసితిని ”అన్నారు కదా అంటాడు రాజు కవి తో ”-.అవును -మీ పేరు ప్రతి శ్లోకం లో తగిలి వుందో లేదో చూడండి ”అని కవి రాజు చమత్క రిస్తాడు .అతని సమయ స్పూర్తి కి తగిన పారి తోషికం ఇచ్చి మెచ్చాడు రుద్ర భూపతి .తన చెర విముక్తికి సాయ పడినవారందర్నీ   తగిన రీతిగా మహా రాజు సన్మానిస్తాడు .దీనితో నాటకం పరి సమాప్తం అవుతుంది .
సశేషం                      నాటక విశేషాలను రేపటి నుంచీ తెలుసు కొందాం
మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –05 -12 -11 .

This slideshow requires JavaScript.

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

వేదం వారి ప్రతాప రుద్రీయ నాటకం -2

                       
రాజ్యానికి వచ్చిన 10 సంవత్చ రాల లోపే ,అల్లాఉద్దీన్ ఖిల్జీ 1303 లో దాది చేస్తే ,ప్రతాప రుద్రుడు తిప్పి కొట్టాడు .
1309 లో అల్లా ఉద్దీన్ ,అతని సేనాని ”మాలికాఫర్ ”కలిసి ,మళ్ళీ దండెత్తారు .రుద్రుని పరాక్రమానికి తట్టు కోలేక ,ధనం ఇచ్చి పారి పోయారు .మళ్ళీ ఇంకో రెండు సార్లుమీదికి వచ్చినా ,ధైర్యం గా తిప్పి కొట్టిన పరాక్రమ శాలి ప్రతాప రుద్రుడు .1322 లో  మహమ్మద్ బీన్ తుగ్లక్ పెద్ద ఎత్తున ఓరుగల్లు ను ముట్ట దించాడు .ఆరు నెలల భీకర యుద్ధం జరిగింది .ఆయుధ ఆయుధ సామగ్రి తురకల దగ్గర్క వుంది .ఇక్కడ నాయక ,పద్మ నాయక సేనానుల కుట్రతో రాజుకు కొంత ఎదురు దెబ్బ తగిలింది .చివరికి ప్రతాప రుద్రుడు వీరందర్నీ ఎకొన్ముఖం చేసి పోరాడినా ప్రయోజనం లేక ప్రతాప రుద్రుడు ఓడి పోయినట్లు చరిత్ర చెబుతోంది .ఖైదీ గా ఆయన్ను ధిల్లీ కి తీసుకొని పోతుంటే ,అవమానం భరించ లేక ,గోదావరి నది లోకి దూకి ఆత్మ హత్య చేసు కొన్నాడని బ్రిటిష్ వారు రాసిన చరిత్ర చెబుతోంది .ఆయన మరణం తో కాక తీయ సామ్రాజ్యం అష్ట మించింది .అయితె మన చరిత్ర కారులు మాత్రం దీనికి విరుద్ధం గా రచనలు చేసి ,ధిల్లీ సుల్తాన్ నే బందీ చేసినట్లు చెప్పారు .అలేగ్జాందర్ ను ఏడు రించిన మహా వీరుడు పురుషోత్తముని విషయం లోను బ్రిటిష్ చరిత్ర తప్పూ గానే రాసిందని మనందరికీ తెలిసిన విషయమే .,

ప్రతాప రుద్ర మహా రాజు కాలమ్ లో ”విద్యా ఆధుడు ”అనే ఆలన్కారికుడు ”ప్రతాప రుద్ర యశో భూషణం ”అనే అలంకార గ్రంధం రాసి రాజుకు అంకిత మిచ్చాడు .ప్రతాప రుద్రున్ని రుద్రమ దేవి స్వంత కొడుకును పెంచి నట్లు పెంచి ,పెద్ద వాణ్ని చేసింది .అతని తల్లి అంటే రుద్రమ దేవి కూతురు ”ముమ్ము డమ్మ ”.తండ్రి అంటే రుద్రమ్మ అల్లుడు ,చాళుక్య రాజు వీర భద్రుడు .తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలనందరినీ ఏక చ్చత్రాది పత్యం కిందకు తెచ్చిన ఘనుడు ప్రతాప రుద్రుడు .ఏక శిలా నగరం అనే ఓరుగల్లు ఆక్కాలం లో చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది .

ఇందుకూరి రుద్ర రాజు ,బెండ పూడి అన్నయ మాత్యుడు ,ప్రతాప రుద్రుని ఆస్తానం లోని వారే .శ్రీ నాధుడు భీమ ఖండ పురాణాన్ని అన్య మంత్రికి అంకిత మిచ్చాడు .అలానే ‘సాహిణి మారడు ‘అశ్వ సైన్యాధ్యక్షుడు గా వున్నాడు .గోన బుద్దా రెడ్డి ”భాస్కర రామాయణం ”వ్రాసి ఈతనికి అంటే సాహిని మారని కి అంకిత మిచ్చాడు .

ప్రతాప రుద్రుని కాలమ్ లో వీర శైవం విజ్రుమ్భించింది .శ్రీ శైలం ,పుష్ప గిరి ,కోటి పల్లి ప్రసిద్ధ మైన క్షేత్రాలుగా విల సిలాయి .ద్రాక్షారామం ,త్రిపురాంతకం వైభవం సాధించాయి .ఏక శిలా వీధుల్లో ”మైలార దేవుని ”ఉత్చవం రోజున వీర శైవ భక్తితో తామే శివుని ప్రధమ గణం గా బావించి ,మైలార వీర భటులు” వీర నృత్యాలు” చేసే వారు .కాక తీయుల ఇల వేల్పు ”ఏక వీరా దేవి ”(ఏక శిలా దేవి )మగ వాళ్ళు చేసే పేరిణి తాండవం ,ఆంద్ర నాట్యం బాగాప్రాచుర్యం పొందాయి . .వీటిని ఆధునిక కాలమ్ లో స్వర్గీయ ”నట రాజ రామ కృష్ణ ”పునరుద్ధ రించి పుణ్యం కట్టు కొన్నారు .పాల్కురికి సోమ నాధుడు ,”’పండితా రాధ్య చరిత్ర ””బసవ పురాణం ”రచించి జాను తెనుగు కు పట్టం గట్టాడు .ఈ విధం గా ప్రతాప రుద్ర మహా రాజు కాలమ్ లో కళలు అన్నీ అభి వృద్ధి చెందాయి .కళల కాణాచి అయింది ఓరుగల్లు .

— సశేషం –                         తరు వాతి భాగం లో నాటకం లో అంకాల వారీగా జరిగే కధ తెలియ జేస్తాను
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్                                మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –05 -12 -11 .
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

వేదం వారి ప్రతాప రుద్రీయ నాటకం –1

వేదం వెంకట రాయ శాస్త్రి గారు 1853  డిసెంబెర్  21 న చెన్న పట్నం లో జన్మించారు .వీరిది నెల్లూరు జిల్లా ,కావాలి తాలూకా ,”మల్లయ పాలెం ”స్వగ్రామం .వీరు పూదూర్ ద్రావిడ బ్రాహ్మణులు .తండ్రి ,తాతలు యజ్ఞాలు చేసి ,సోమయాజులు అయ్యారు .తండ్రి వెంకట రమణ శాస్త్రి వ్యాకరణం లో ఉద్దండ పండితులై ”వైయాకరణ పతంజలి ”అనే బిరుదు పొందారు .తండ్రి గారు తెలుగు లో ”బాల వ్యాకరం ”వ్రాసిన పర వస్తు చిన్నయ సూరి గారికి స్నేహితులు .ఒక సోదరుడు వెంకటా చలం గారు చిలక మర్తి లక్ష్మీ నర సింహం గారికీ ,మరో సోదరుడుసూర్య   నారాయణ శాస్త్రి గారు ఆంద్ర రాష్ట్ర తొలి ముఖ్య మంత్రి ,ఆంద్ర కేసరి టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు గారికి రాజ మండ్రి లో గురువు గారు .శాస్త్రి గారు 1869 లో మెట్రిక్ పాస్ అయారు .వీరి గురువు తెలుగు నిఘంటువు ను రచించిన బహుజన పల్లి సీతా రామ శాస్త్రి గారు .వేదం వారు శ్రీకాకుళం ,విశాఖ పట్నం ,రాజ మండ్రి లలో హైస్కూళ్ళ లో ప్రదానో పాద్యాయులు గా పని చేశారు .1875 నుంచి 1886 వ్క్యరకు మద్రాస్ Anglo vernacular middle school లో హెడ్ మాస్టర్ గా చేశారు .
కందుకూరి వీరేశ లింగం గారి స్త్రీ పునర్వివాహాన్ని ,గిడుగు వారి వ్యావహారిక భాషా వాదాన్ని వేదం వారు పూర్తిగా వ్యతి రేకించారు .”జన వినోదిని ”అనే పత్రిక నడిపారు .”కధా సరిత్చాగరాన్ని” తెలుగు లోకి అనువ దించారు .జ్యోతిష్మతీ ప్రెస్ పెట్టి అమూల్య గ్రంధాలను వెలుగు లోకి తెచ్చారు .” జక్కన రాసిన ”విక్రమార్క చరిత్ర ”,”ఆంద్ర ప్రసన్న రాఘవ నాటకం ”లకు మంచి విమర్శనం చేశారు .మనుచరిత్ర ,ఆముక్త మాల్యద లకు విపుల మైన అర్ధ తాత్పర్యాలతో ,విశేషాలతో వ్యాఖ్యానం రాశారు .కాళి దాసు కావ్యాలకు తెలుగు వ్యాఖ్యానం చేశారు .1922 లో మద్రాస్ ఏ.సి .కాలేజీ లో సంస్కృత పండితులైనారు .తెలుగు లో ”ఛందసశాస్త్రాన్ని ,భోజ విక్ర మారక చరిత్రను టీకా తాత్పర్యాలతో వెలువ రించారు .శ్రీ హర్షుని ”నాగా నందం ”నాటకాన్ని ఆంధ్రీ క రించారు .కాళిదాసు ”శాకుతల ”నాటకాన్ని  అనువదించి వ్యాఖ్యానించారు .ఆముక్త మాల్యద కు ”సంజీవిని   వ్యాఖ్య ”రాశారు .శ్రీ హర్షుని ”శృంగార నైషధం కు విస్తృత వ్యాఖ్య రాశారు .కాళిదాసు నాటకాలను  చక్కని అర్ధ తాత్పర్యాలతో ,తెలుగు వారికి అందించారు .తెలుగు ప్రబంధ సాహిత్యాన్ని అందరికి అందు బాటు లోకి తెచ్చిన ఘనత వేదం వారిదే .”శారదా కాంచిక ”అనే పేరు తో కావ్య విమర్శలు చేశారు .
ఎన్నో గ్రంధాలను పరిశీలించి ,శుద్ధ ప్రతులు తయారు చేసి వెలువరించిన ఘనత శాస్త్రి గారిది .దీనికి ఎంతో శ్రమించారు .భిన్న దేశాల ప్రతుంనీ తెప్పించి   కూలంకషంగా  ,  పరిశీలించి ,పాథ నిర్ణయం చేసే వారు .తెలుగు నాట కాన్ని ప్రదర్శన యోగ్యం గా మార్చాలనే గొప్ప తపన వారికి వుండేది .”విద్వద్మనో రంజని ”,”సుగుణ విలాస సభ ”సంస్థలను ఏర్పరచి మంచి నాట కాలను ప్రదర్శించే వారు .వేదం వెంకట రాయ శాస్త్రి గారు 1929 లో జూన్ 18 న 76 వ ఏట పరమ పదించారు .ఆంద్ర దేశం గర్వించ దగిన మాహా విద్వాంసులు శాస్త్రి గారు .
1912 లో కాని భాసుడు రాసిన ”ప్రతిజ్ఞా యౌగంద రాయణం ”నాటకం వెలుగు చూడ లేదు .వీరి ”ప్రతా రుద్ర నాట కానికీ దానికీ ఒక్క మంత్రి పిచ్చి తనం తప్ప ఇంక ఏ పోలికా లేదు .చిన్న తనం లో శాస్త్రి గారు గోదావరి లో తమ్ముడి తో కలిసి ఈత కొడుతూ ,మునిగి పోయే స్థితి వచ్చింది .ఆ సీన్ ను విద్యా నాదునికి తన నాటకం లో అంట కట్టారు -మరి వేదం వారు నిజం గా విద్యా నాదులే కదా .అలాగే ఇందు లోని పేరి గాడు పాత్ర ఆయనకు పరిచయం బాగా వున్న చాకలే నట .ఆయనే చెప్పారు.”ఉష”,”బొబ్బిలి యుద్ధం ”నాటకాలు కూడా వేదం వారు రాశారు .ప్రతాప రుద్రీయం లో ప్రతాప రుద్రుడు ,ముమ్ముడ మ్మ  ,విద్యా నాధుడు ,మహమ్మద్ బీన్ తుఘ్లక్ (శూజుద్దీన్ తుఘ్లక్ )మాత్రమే చారిత్రిక పాత్రలు .మిగిలిన పాత్ర లన్నీ శాస్త్రి గారి కల్పనలే .
కన్యా శుల్కం –ప్రతాప రుద్రీయం
గురజాడ వారి కన్యా శుల్క నాటకం 1892 లో మొదటి సారిగా ప్రదర్శింప బడింది .పుస్తకం గా 1897 లోమాత్రమే ముద్రణ పొందింది .వేదం వారి ప్రతాప రుద్రీయం కూడా 1897 లో అచ్చు అయింది .కన్యాశుల్కం సాంఘిక నాటకం .క్లాసిక్ నాటకం గా మంచి పేరు పొందింది .గురజాడ వారే ప్రతాప రుద్రీయాన్ని ”మన దేశ చరిత్రలో గుండెలు కదిలించే వృత్తాంతం ”అని మెచ్చు కొన్నారు . ”Maturity of mind ,maturity of manners ,maturity of language and perfection of the common style ”అనేవి క్లాసిక్  లక్షణాలు అంటారు విమర్శకులు .కన్యా శుల్కం క్లాసిక్ మాత్రమే కాదు ”ఎపిక్ ”అంటే ”కావ్యేతి హాసం ”అని కూడా అని పించు కొంది .వేదం వారి నాటకం ”సంప్రదాయ నాటక ప్రక్రియకు సంబంధించిన అపూర్వ మిశ్రమ ప్రయోగం -చారిత్రక వీర గాదా మిశ్రమం .అయితే భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ప్రతాప రుద్రీయం దోహదం చేసింది ”అని ప్రఖ్యాత విమర్శకులు ఆచార్య జి వి .సుబ్రహ్మణ్యం గారు తేల్చి చెప్పారు .”ధిల్లీ సుల్తాన్-పట్టుక పోతాన్ ”అని, నాటకం లో యుగంధరుడు గర్జిస్తే ”పరపాలకులకు ,జాతి స్వేచ్చా స్వాతంత్ర్యాలను హరించి ,దాశ్య శృంఖలాలను జాతికి తగిలించిననయ వంచకులకు త్వర లోనే తగిన శాస్తి చేస్తాం ”అనే ప్రేరణ తెలుగు వారి లో కల్గించి  ,జాతిని ఈ నాటకం ఉత్తేజ పరిచింది ”అంటారు బుద్ధి జీవి జి.వి .రక్త పాతం లేని విజయాన్ని నీతి తో ,బుద్ధి బలం తో ,సాధించిన యుగంధర పాత్ర చాకచక్యం  ,జాతి కోరుకొనే శాంతి విజయానికి ప్రతీక ”అని చాలా విశ్లేశాత్మక ప్రశంస ను ఇచ్చారు ఆచార్యుల వారు .
కన్యా శుల్కం లో ఎలా పాత్రలు మానవ జీవితానికి అతి సమీపం లో వున్నాయో ,రుద్రీయం లోని యుగంధరుడు ,పెరి గాడు ,ఎల్లి అలాగే ఈ సమాజం లోంచి వచ్చిన సజీవ పాత్రలే .సామాన్యులకు ప్రతి నిధులే .గురజాడ ,శాస్త్రి గారు ఇద్దరూ మహా శిల్పులే .రెండూ రెండే గొప్ప నాటలు .తెలుగు వారు గర్వించ దగినవే .వారి జీవితాలకు సంబంధించినవే .ఉదాతమైనవే ,ఉత్తేజం కలిగించేవే .ప్రయోగ ఫలితాలే .సత్ఫలితాన్ని ఇచ్చినవే .రెండూ ఒకే సమయం లో వెలువడిన ఉత్కృష్ట  నాట కాలే సందేహం లేదు .అయితే కన్యాశుల్క నాటకం వేలాది ప్రదర్శనలకు నోచుకొంటే ప్రతాప రుద్రీయానికి అంతటి అదృష్టం మాత్రం పట్ట లేదు .
1962 -63 లో నేను రాజ మండ్రి ప్రభుత్వ ట్రైనింగ్ కాలేజి లో బి.యి.డి  చేస్తున్నప్పుడు గుంటూరు సంస్కృత కాలేజి ప్రిన్సిపాల్ ,మహా విద్వాంసుడు ,నాకు  సహాధ్యాయి shortend B.ed చేస్తున్నస్వర్గీయ ఏలూరి పాటి అనంత రామయ్య గారు యుగంధరుడి గా నేను ఆయన శిష్యుని గా ,కాలేజి వార్షి కొత్చవం లో” ప్రతాప రుద్రీయం నాటకం” లో కొన్ని సీన్లు నటించాం . అది మరుపు రాని మధురాను భూతి గా మిగిలింది .
అతి మూర్ఖం గా గ్రాంధిక భాషే వాడాలి అన్న వేదం వారిలో శ్రీ గిడుగు రామ ఊర్తి గారి విమర్శనా పరంపర ల వల్ల చాలా మార్పు వచ్చింది .వేదం వారిని విమర్శించినంత గా గిడుగు వారు వేరెవరినీ విమర్శించ లేదు .చివరికి మారిన మనిషి గా తానె పాత్రోచిత భాషను రాశారు వేదం వారు .అదీ గిడుగు వారి ప్రభావం .1928 లోనూజి వీడు లో జరిగిన ”సాహిత్య పరిషత్ ”ఉత్చ వాలలో వేదం వారు పాల్గొని అధ్యక్షత వహించి ”,నండూరి వారి ఎంకి” పాటల్ని బ్రహ్మాండం గా ప్రశంశించారంటే వారిలో ఎంత మార్పు వచ్చిందో తెలుస్తుంది .కన్యా శుల్కం ,ప్రతాప రుద్రీయాలను ప్రచురించి ఇప్పటికి    113  ఏళ్ళు   ఈ శుభ సమయం లో ప్రతాప రుద్రీయం గురించి వివరించే అరుదైన ఆవ కాశం తీసు కోని ఆ వివ రాలు ధారా వాహిం గా మీ ముందు ఉంచు తున్నాను .ఇదంతా రాసి ఇప్పటికి పద మూడేళ్ళు అయింది .  దీని తర్వాత ”ప్రతాప రుద్రుని” గురించి  తెలియ జేస్తాను
సశేషం
మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -05 -12 -11 .

This slideshow requires JavaScript.

ఈ రోజు అమర గాయకుడు శ్రీ ఘంటసాల గారి 89వ పుట్టినరోజు.

Ganalola Ghantasala

పారిజాతాప హరణం –2

”ఘన సంధ్య రాగ వినతా ,తనయ ,గరుత్చమితి -కడిది తాకున ,ధర వ్రాలిన గగన ఫణి ఫణా మణి యన ,రవి మండలము పశ్చి   మాంబుధి గ్రున్కెన్  ”
సంజ కెంజాయ అనే గరుడుని రెక్కల ఘాటు దెబ్బలకు ,భూమి మీద   ఆకాశం అనే సర్పం యొక్క మాణిక్యం అన్నట్లుగా ,సూర్య మండలం పడమటి సముద్రం లో అస్తమించింది .గరుడిని రెక్కలూ ఎరుపు ,సంజె కూడా ఎరుపే .గగన ఫణి అనే శ్రీ కృష్ణ సర్పం -భవిష్యత్తు లో శ్రీ కృష్ణ -గరుత్మంతుల పరాక్రమ ప్రదర్శనకు నేపధ్యం .ఇలా ప్రకృతి వర్ణన లో కూడా ,రాబోయే కధకు చక్కని basement  వేశాడు ,భేష్ అని పించాడు .
”మరుదీశ ,ద్విపదాన శోభ ,శిఖా దూమ్యా రోచి -గీనాశ ,కాసర దేహ ప్రభ ,రాక్షసాసి లతికా కంచ ద్దీదితి   ,న్వారి దేశ్వర ,కేతు ద్యుతి ,మాత రిశ్వ ,హరిణ చ్చాయన్ ,ధనా ధ్యక్ష ,,నీల రుచిన్ ,ధూర్జటి  కంత(kantha )   కాంతి దమముల్ ,ప్రాపిన్చే దిగ్భిత్తు లం .”
దేవేంద్రుని ఇరావత మద కాంతి వంటి కాంతి తో ,అగ్నితేజస్సు   తో ,యముని మహిష కాంతి తో ,నైరుతి లత లాంటి కత్తి కాంతి తో ,వరుణుడి జెండా రంగు తో ,వాయువు లేడి వంటి కాంతి తో ,కుబేరుని నీల కాంతి తో ,ఈశ్వరుని ,నీల కంత శోభ తో ,చీకట్లు వ్యాపించా యట. .ఇదంతా రాబోయే యుద్ధం లో ఈ మహా మహులంతా పాల్గొన బోతున్నారని తెలియ జెప్పే ,తెలివైన ,గడసరి ,సొగసరి విధానం .ముక్కు వారి ముద్దు పలుకు సింగారమే ఇది .
తిమ్మ కవి తన కాలమ్ లో వారి తో పాటు ,ప్రౌఢ మైన కవిత్వమూ ,నర్మ గర్భ కవిత్వమూ ,చెప్ప గలననీ ,చివర లో అన్ని రకాల ”బంధ కవిత్వం ”రుచి చూపించాడు .చిత్ర కవిత్వానీ అందించాడు .సరి వార ల తో తాను సరి సమానున్నని ,రుజువు చేశాడు .ఇవన్నీ నారదుడు శ్రీ కృష్ణుని పొగడ టానికి ఉపయోగించిన ఛందో వేది ”.చిత్ర చిత్ర స్వభావుడు కనుక చిత్ర గతులతో ,నవ్విభు కొనియాడి ”అంటాడు కవి సాభిప్రాయం గా .
11 వ శతాబ్దం లోసంస్కృతం లో ”పారిజాతాప హరణం ”నాటకం గారాశాడు ఒక అజ్ఞాత కవి .శ్రీ నారాయణ తీర్ధులు ”శ్రీ కృష్ణ లీలా తరంగిణి ”తో పాటు ”పారిజాతాపహరణం యక్ష గానం ”చేశారు .16 వ శతాబ్ది లో రఘు నాద నాయకుడు కూడా ,ఈ ప్రబంధాన్ని రాశాడు .”మాత్రు భూత కవి ఈ నాటకం రాసి  1788 -89 లోతంజావూర్ ను పాలించిన ”అమర సింహ రాజు కు  అంకితం ఇచ్చాడు .
”నానా సూన వితాన వాసనల నానదించు సారంగమేలా నల్లోల్ల దటంచు ,గంధ ఫ లి  బల్ కాకన్ ”అన్న పద్యాన్ని తిమ్మనే వ్రాశాడు .అందుకే ముక్కు తిమ్మన  అనే పేరు వచ్చిందని కొందరి భావన .1520 నాటికే పారిజాతాపహరణం కావ్యం రాసి 1526 లో తిమ్మ మహా కవి అస్త మించాడు .ఆయన చిత్ర పద్యం తోనే ముగింపు పలుకు తాను
”చిత్రా కృత్య భి నందిత ,వజ్ర ముఖాక్షీ మధ్యగా ,యక్ష రా
మిత్రో ష్ణద్యుతి దిగ్ధ చక్ర జానీ ,వాల్మీ కర్శపా ,కృష్ణ భా
సూత్రా రాద్య ,నుతింతు ,నిన్ను ,జగదీశా ,విక్రమాస్థిరా
రాత్రీ నాన్చిత భూమి తాబ్జ సదయా ,రాధాను భావా కరా ”

స్వస్తి –సంపూర్ణం
మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –04 -12 -11 .

పారిజాతాప హరణం

పుర వర్ణనలు,నాయకా నాయికల విరహ వేదనలు ,చందన చర్చల తో విసిగి పోయిన పాథ  కులకు ,వాటి జోలికి పోకుండా ,చక్కని కధ తో ,మందార మక రందాల వంటి పద్యాలతో తీయని కవిత్వం అందించాడు ముక్కు తిమ్మన .రాయల దేవేరికి ”అరణం ”గా వచ్చి ,వారిద్దరి మధ్య ఏర్పడిన ”పొలఅలకలు   ”కు పరిష్కార మార్గం గా ,కావ్యం రాసి ,వారి మధ్య సాన్ని హిత్యం పెంచి ,ప్రేమను ద్విగుణీ కృతం చేసిన కావ్యం గా చిరస్థాయి పొందింది .కధలో మంచినాట కీయత   ,సంభాషణా విలక్షణత ,చూపి ,చదువరులను ఆకట్టు కొన్న రచన .గొప్ప ఎత్తు తో కధ ప్రారంభించి ,చివరికి చక్కని సాఫల్యత కూర్చిన రచన .అడుగడుగునా ,”ముద్దు పల్కులు ”తో ,రస ప్లావితం చేశాడు .అవసర మైతే అర్ధం కాని ”మొద్దు పలుకులు ”కూడా వాడాడు .”శరదాం బుద  చిత్తులే పూరుషుల్ ”అని సుద్దులూ చెప్పాడు .అయితే మను చరిత్ర లా త్రవ్విన కొద్దీ ,వినూత్న భావాలు కల్గించే కావ్యం మాత్రం కాదు .lighter vein తో రాసిన కావ్యం
కోతిని ”తిమ్మన ”అని ముద్దు గా పిలుస్తాం .కోతి చేష్టలు తమాషా గా వుంటాయి .చిలిపిదొంగ   తనాలు చేయటం ,మనల్ని నవ్వించటం ,కోతి ప్రత్యేకత .తిమ్మన  లో కూడా ఆ లక్షణాలు కని పిస్తాయి .అందుకే దేవ పారిజాతాన్ని ,సాక్షాత్తు శ్రీ కృష్ణుడే దొంగిలించే ,చిలిపి తనాన్ని కధ గా ,వాడుకొన్నాడు .
కధ లో దొంగతనానికి పెద్ద పీట వేశాడు శీర్షికా అదే కదా.అందుకే శ్రీ కృష్ణున్ని ఎవరు వర్ణించినా ఆయన దొంగాటల్నీ ,మాయా ప్రవ్రుత్తి నే వర్ణిస్తారు .గరుత్మంతుణ్ణి కూడ ”దుర్లభామృత పశ్యతో హరుండు ”అంటాడు .యుద్ధం వుంది కనుక వీలైన చోట్లల్లా ,”గోపా వధూ వంచాకుదనీ ”,”దానవ ధ్వంసి”అనీ ,”ముర మర్దనుడు ”అనీ కపట స్త్రీ రూపం ధరించాడనీ ,”కంస ఘర్మసుడనీ ”,సత్యా విదేయుడనీ ,నముచి మాధనుడనీ ,,మధు సూదనుడు అనీ సాభిప్రాయం గా అంటాడు ,అని పిస్తాడు .అలాగే ఇంద్రుణ్ణి ”జంభ వైరి ”అనీ ,”పాక దమనుడుఅనీ ”బల హరుడనీ ”ఔచితీ యుతం గా అంటాడు .
శ్రీ కృష్ణుణ్ణి ఎక్కడా అపర బ్రహ్మ తత్త్వం అన్నట్లుగా ,కవి చెప్పడు .ఆయనకు స్తోత్ర పాఠాలు కవి చేయడు .అయితే ఇంద్రుని తల్లి ”అదితి ‘శ్రీ కృష్ణ దర్శ నానికి పులకించి ,ఆయన అవతారాలను వర్ణిస్తుంది .అందు లోను ,ఆయన కపట వేషాలను మెచ్చ టమే   ఎక్కువ .ఇలా శ్రీ కృష్ణుడు చేయ బోయే దొంగ తనానికి అందరు మాంచి” . బిల్డప్” ఇస్తారు .”భవ రోగ వైద్యుని ”గా కృష్ణుని వర్ణిస్తాడు కవి
ఈ వైద్యానికి సాధనాలు కావాలి కదా .అందులోను ,ఇంద్ర ,అష్ట దిక్పాలకు లతో యుద్ధమాయే .ఆ యుద్ధం లో గాయ పడ్డా వారికి చికిత్చ చేయాలంటే చాలా ఔషధాలు కావాలి .అందుకే సూర్యోదయాన్ని ,వర్ణిస్తూ తమ్మ కవి సద్భుట మైన పద్యం చెప్పాడు .
మొగుడు దమ్ముల జిక్కు ,మగ తేటి యలుగులు -సడలి పో జేయు విశల్య కరణి
కాల వశంబున గద చన్న వాసర శ్రీ -గ్రమ్మ రించు సంజీవ కరణి
రేయును వాలున ,బాయ లైన రధాంగ -తతుల హత్తించు సంధాన కరణి
తివిరంబు జే సోంపు ,సమసిన దిశలకు ,వన్నియ నొసగు సావరణ  కరణి
మించు బీరెండ  యగ్ని బుట్టించు నరణి  — కలుష ఘోష పయో రాశి ,గడుపు తరణి
దోచే బ్రాచీ మహీధరో త్తుంగ  సరణి –బ్రా జదువు ,ముని కంబుల బరని తరణి ”
దీని అర్ధం తెలుసు కొక పొతే వ్యర్ధమే .”ముకుళించిన పద్మాల్లో చిక్కిన తేనే టీగలను సాడ లించే విశల్య కరణి సూర్యుడు .(గ్గుచ్చుకొన్న బాణాలను తీసేది )కాల గతి లో నశించిన దిన లక్ష్మిని ,మరలించే అంటే బతికించే సంజీవ కరణి .రాత్రి అనే కత్తి చేత ,ముక్క లైన చక్ర వాక పక్షులను అంట జేసే సంధాన కరణి   సూర్యుడు .చీకటి వల్ల అందం పోయిన దిక్కులకు

—
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

శివరామ కదామృతం

— శతావ దాని స్వర్గీయ  వేలూరి శివ రామ శాస్త్రి గారు విద్వత్ కవి పండితులు .ఆంద్ర ,గీర్వాణాలను కరతలామలకం చేసుకొన్నవిద్వత్ వరేన్యులు . .పాశ్చాత్య సాహిత్యాన్ని పుష్కలం గా అవలోడనం చేసిన సాహితీ మూర్తి .వేద  ,వేదాంతాల లోతులను తరచిన సవ్య సాచి .తత్వ శాస్త్ర మర్మజ్ఞులు  .మంత్ర ,తంత్ర శాస్త్రాలను మదించిన ధీ వరేన్యులు .ఆధునిక విజ్ఞాన శాస్త్రపు పారమేరిగిన వారు .ఖగోళ ,జ్యోతిస్ష్యాలలో ఉద్దండులు .మహాకవులై అద్భుత కవితా గానం తో ఆంద్ర దేశాన్ని అలరించిన వారు .తిరుపతి కవుల ఆంతరంగిక శిష్య వరే ణ్యులు   .గురు ప్రశంశ ను  పొందిన శతావ దాని శివ రామావ దాని ..”శేషం శిష్యేణ పూర ఎత్ ”గా విఖ్యాతు లైన వారు .అవధాన సరస్వతిగా గణన కెక్కిన వారు .”ఇంతటి వాడు మాకు శిష్యుడు గా లభించటం వల్ల మేమిక అవధానాలు చేయ నవసరం లేదు ”అని అని పించుకొన్న విదుషి .వ్యాకరణ శాస్త్ర పారంగతులు .మహా విద్వాంసులు .జ్ఞాన తపస్వి వారికి రాని భాష ,తెలియని విషయం లేదు .పతంజలి  యోగ శాస్త్రాన్నిఅధ్యయనం చేసి  ”శరీరాన్ని గాలిలో అయిదడుగుల వరకు పైకి లేపే” వారని స్వయం గా చూసిన వారు చెప్పే వారు .ప్రాచీన విజ్ఞానాన్ని  ,ఆధునిక పరిభాష లో చెప్పా లన్న తపన వున్న మేధావి .జన్మ సంస్కారం తో కొంత ,సాధన వల్ల అశేష జ్ఞానాన్ని పొందిన  సాహితీ కృషీ వలుడు .కృష్ణా జిల్లా లో తేలప్రోలు కు దగ్గర చిరివాడ అగ్రహార నివాసి .అరవింద దర్శనాన్ని వంట బట్టించుకొని వ్యాపింప జేసిన శాస్త్ర పారంగతులు .ఆధినిక విద్యా సాగరులు .ఇదంతా ఒక పార్శ్వం .

శ్రీ శివ రామ శాస్త్రి తెలుగు కధా ప్రపంచం లో దివ్య దీదితులను వెలయించారు .అచ్చ తెనుగు కధ రచయిత లలో వేళ్ళ మీద లెక్కింప దగిన వారే .కధానిక ను ఆయన ”ఉప కధ ”అని పిల్చారు .మొత్తం మీద 45 కధలు మాత్రమే రాసినా ,ఆణి ముత్యాలు అనిపించే కధలే అవి .వాసి ,వన్నె వారి కధ కు ఆభరణాలు .జాతి రత్నాలు .ప్రసిద్ధ కవి పండితుడు ,విమర్శకుడు స్వర్గీయ ఏం.వి.ఎల్.నర సింహారావు ఒక సారెప్పుడో బస్ ప్రయాణం లో కలిసి నప్పుడు ”శ్రీ శాస్త్రి గారి కధలకు ప్రత్యేకత వుంది .ఆయన రాసిన వన్నీ అచ్చు కాలేదు .అవన్నీ వస్తే ప్రపంచ కధా సాహిత్యం లో శాస్త్రి గారి కధానికలు ఉన్నత స్తానం సంపాదిస్తాయి”అన్నారు .అంతటి మహా గొప్ప తెలుగు కధకులు వేలూరి వారు .శ్రీ జంధ్యాల మహతీ శంకర్ ”కధా భారతి ”పేర కొన్ని కధలు

వ్యాస వాణి

ముద్రించారు .అవి అన్నీ మరీ మరీ చది విన్చేవే .చవులూరించేవే .అంతటి కవి ,పండితుడు ,దార్శనికుడు విమర్శకుడు ,శాస్త్ర వేత్త intellectual giant  అయిన శాస్త్రి గారి లో ఇంతటి మహోన్నత కధా రచయిత వున్నాడా ?అని ఆశ్చర్య పోతాం .అందులో మచ్చుకి ఒక కధ ”శకునం ”మీకు అందిస్తున్నాను .అన్నట్లు చెప్పటం మరిచి పోయాను .శాస్త్రి గారు మా రెండో బావ గారు వేలూరి వివేకానంద గారికి స్వయానా పిన తండ్రి .అంటే తండ్రి కృష్ణ మూర్తి గారికి స్వంత తమ్ముడు .చిరివాడ లో నేను మా అక్కయ్య దుర్గ వివాహ సందర్భం లోను ,ఆ తర్వాత చాలా సార్లు దర్శించిన భాగ్యం పొందిన వాడిని నేను .వారి సమీపం లో కూర్చునిసంభాషించిన అరుదైన అదృష్ట వంతుణ్ణి కూడా .దబ్బ పండు మై ఛాయ .విభూతి రేఖలు పంచె కట్టు ,పైన శాలువా తో వాకిట్లో వాలు కుర్చీ లో కని పించే వారు .మంచి నిష్టా గరిస్టులు .పుట్ట పర్తి సాయి బాబా గారి ఆత్మీయతను ,చవి చూసిన మహాను భావులు శ్రీ శాస్త్రి గారు .ఇక అసలు కధ లోకి ప్రవేశిద్దాం . .
బా.బు.అనే ఆయన  కు శకునాల పిచ్చి .తుమ్ము విన బడితే ఎక్కడికీ కదలదు .ఒంటి బ్రాహ్మణుడు ,విధవా ఎదురు వస్తే ప్రయాణం మానేస్తాడు తుమ్మిన  వాళ్ళకీ ,ఆయన బయల్దేరు తుంటే దాట బడ్డ వారికీ నరకమే .ఆయన పలుకు బడి కల వాడు .”మీరే మాకు అపశకునం ”అని ఎవరూ చెప్పే సాహసం లేదు .ఎంత అర్జంట్ పని అయినా శకునం సరిగ్గా లేక పొతే నెలల తరబడి వాయిదా వేసే వాడు .ఆయన ఇంటికి ఎదురు గా రచ్చ బండ .”దాని కింద చింత చెట్టు ఒకటి చత్రమే .అక్కడ కూర్చున్న వారంతా చత్ర పతులే ”అని చమత్కరిస్తారు శివ రామ శాస్త్రి గారు .
ఒక రోజూ బాబు గారు ప్రయాణం అయారు .రచయిత తుమ్మాడు .ఇంకే ముందీ -ఇంటి లోపలి వెళ్లి పోయాడు .ఇలా చాలా సార్లు జరిగింది ఆ రోజూ .ప్రయాణం దాంతో కాన్సిల్ .పోనీ ఇదేదో హిందువుల పధ్ధతి అనుకుని సరి పుచ్చు కొందామంటే –ఒక క్రిస్టియన్ డాక్టరు గారు కూడా ,వారం ,వర్జం చూసి ప్రయాణం చేస్తున్నట్లు రచయిత తెల్సు కోని మరీ ఆశ్చర్య పోయాడు .ఆ డాక్టర్ గారు ఆ రోజూ అర్జెంట్ గా ఎక్కడికో వేల్ల్లాలి .డ్రైవర్ కారు కూడా తెచ్చి రెడి చేశాడు .వర్జ్యం ఉందంటూ ప్రయాణం మానేశాడు .
ఒక రోజూ మన కధకుడు తన స్నేహితునికి జబ్బు గా వుందని తెలిసి బయల్దేరాడు .కన్య ఎదురైంది .అంతా మంచి శకునమే అన్నారు .ఎన్నో కస్టాలు పడి  స్నేహితుడి దగ్గరికి చేరాడు .రోగి ”ఇక బెంగ లేదు ”అన్నాడట .వైద్యుణ్ణి పిల్చు  రావ టానికి రచయిత అమలా పురం వెళ్ళాడు .డాక్టర్ ముస్లిం.క్షౌరం చేయించు కొంటున్నాడు .రోగి విషయం చెప్పాడు రచయిత .”ఇది అమంగళ సమయం .నేను రాను ”అన్నాడు .”అదేమిటి ప్రాణం నిలబెట్ట్టటం మంగళ కర  మేగా ”అన్నాడు కధకుడు .”అయినా మీరు వచ్చిన పనికి అమంగళం ”అని గట్టి గా చెప్పాడు  భిషగ్ వరుడు . .మళ్ళీ సెకండ్ థాట్ వచ్చి ”మీరు చెప్పిన లక్షణాలను బట్టి ,చూస్తె టైఫాయిడ్ లాగా వుంది .ఒక సీసా బ్రాంది తెండి ”అన్నాడు .వెంటనే షాప్ కు వెళ్లి చేత్తో పట్టు కోని తెస్తుంటే సీసా జారి కిందపడి   పగిలి బ్రాంది  నేల పాలైంది .ఇంకో సీసా తెద్దామంటే సరుకు లేదన్నాడు షాప్ వాడు .తిరిగి వచ్చి డాక్టర్ కు వివ రిచి చెప్పాడు .డాక్టరు ”ఇదంతా అప శకునమే .  ”అన్నాడు .కోపం వచ్చిన కధకుడు ”అపశాకునాలను కూడా దాన  కోటి లోకి చేర్చటం వైద్యానికి ఆరోగ్యం కాదు .జ్యోతిష్యానికి వెలుగూ కాదు ”అన్నాడు .ముస్లిం డాక్టర్ ”ఏ శాస్త్రానికి ఆ శాస్త్రమే -అయినా సరే   పదండి ”అన్నాడు .తీరా రోగి దగ్గరకు చేరే సరికి ”బాల్చీ తన్నేశాడప్పటికే ”.
ఇలా శకునాలు ఒక మతానికి మాత్రమే చెందినవి కావు .అందరు మూర్ఖం గా ఆలో చిన్చేవే .ప్రాణం విలువ కన్న శకునం గొప్ప కాదు అని తేల్చి చెప్పిన కధ .
 ”మేమింటికి చేరు సరికి రోగి మింటికి చేరెను ‘‘అని ముగించారు శివ రామ శాస్త్రి గారు .
సమాప్తం
మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -03 –12 -11 .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

నాటి రాచరిక వ్యవస్థ

భగవద్గీత -నవీన కర్మ సిద్ధాంతం

http://www.64kalalu.com/cinema?start=1

పాహియాన్ సఫల యాత్ర –6

పూర్వ జన్మ లో అశోకుడు ,బుద్ధుని జోలె లో భిక్ష గా మట్టి పోశాడు .ఆయన సంతోషం తో” వచ్చే జన్మ లో చక్ర వర్తి వి అవుతావు” అని దీవించాడు .అశోకుడు గా పుట్టిన తర్వాత ,కఠిన శిక్షలు అమలు చేయ టానికి ”నరక లోకం ”లాంటి నగరం తయారు చేయించాడు .చాలా క్రూర శిక్ష లు విధించే వాడు .అక్కడ ఒక సారి ఒక భిక్షువు ను అగ్ని లో పడ దోస్తే ,ఆయన పుష్పం గా మారాడు .ఆ వింతను అశోక చక్ర వర్తికి చూపించారు .అతని లో పరివర్తనం కలిగి ,బౌద్ధం స్వీకరించాడు .అశోకుని భార్య ఈ విషయం విని చాలా బాధ పడింది .అశోకుడు రోజూ కూర్చుండే వృక్షాన్ని నరికించింది .ఆయన దాన్ని తట్టు కో లేక నేల పై బడి ఏడుస్తూ ,దొర్లటం ప్రారంభించాడు .ఆ మొండెం గా వున్న చెట్టు ను అలాగే నిలబెట్టి ,,చుట్టూ మట్టి కట్ట కట్టించి ,100 బానల నీరు పోయించాడు .అది మళ్ళీ చిగిర్చి ఎది గింది .ఆ చెట్టు ఈ నాటికి అక్కడ దర్శనం ఇస్తుంది .మన యాత్రికుడు పాహియాన్ దాన్ని చూసి ,ఆనందా శ్రువులు కార్చాడు .

వార ణాసి
అక్కడి నుంచి కాశీ చేరాడు .దీనికి దగ్గరలో ,”కురంగారామం(లేడి పార్క్ ) .”ఏడు రోజుల్లో బుద్ధుడు బుద్ధత్వం పొందు తాడు” అనే అశరీర వాణి ఇక్కడే విన్పించింది .చాలా స్తూపాలున్నాయి .ఆరామాలలో భిక్షువులు బాగానే వున్నారు .అక్కడి నుంచి ”కౌశాంబి ”చేరాడు .”ఆల వాక ” అనే పిశాచికి బుద్ధుడు ”కైవల్యం ”ఇచ్చిన ప్రదేశం ఇక్కడే వుంది .

దక్షిణా పధం –కపోత వనం
కౌశామ్బికి దక్షిణం గా ,200 యోజనాల దూరం లో ”దక్షిణా పద దేశం ”వుంది .ఇక్కడే ”గిరి విహారం ”వుంది .ఇది ఒక పర్వతం నుంచి తొలవ బడిన” అయిదు అంతస్తుల భవనం” .మొదటి అంతస్తు ఏనుగు ఆకారం లో వుంటుంది

.అందులో 500 గదులు వున్నాయి .రెండవది సింహాక్రుతి లో వుంది .400 గదులు .మూడవది ఆశ్వాక్రుతి లో వుంది .దీని లో 300 గదులున్నాయి .అయిదవది పావురం (కపోతం )ఆకారం లో వుంది .దీనిలో 100 గదులున్నాయి .మొత్తం 1300 గదులున్నాయన్న మాట .ఈ భవనం పై ,ఒక జల ధార నిరంతరం ప్రవహిస్తూ వుంటుంది .అది అన్ని గదుల ముందు నుంచి పోతుంది .అర్ధ చంద్రా కారం గా ,వలయం గా ,మెలికలు తిరుగుతూ ,ఆ జల ధార ప్రవహించి ,ముచ్చట గొల్పుతుంది .గోడలకు రంద్రాలున్నాయి .అవే కిటికీలు గా పని చేస్తాయి .ప్రతి గదికి పుష్కలం గా కాంతి గాలి లభిస్తాయి .శోభాయ మానం గా ప్రతి గది ,మనసు ను దోచే టట్లువుంది .   .నాలుగు మూలలా .పైకి యెక్క టానికి మెట్లు వుంటాయి .”ఈ మొత్తాన్ని ”పారా వత విహారం ”అంటారు .ఈ ప్రాంతం లో జన సంచారం లేదు .దూరంగా వున్న పల్లెల్లో జనం వుంటారు .ఇక్కడ బౌద్ధ ధర్మం ఎవరికీ తెలియదు .బ్రాహ్మణ మతమే అవలంబిస్తారు .రెక్కల పై దివ్య పురుషులు ఎందరో వచ్చి ,ఈ విహారాన్ని చూసి పోతూన్తారని జనం చెప్పు కొంటారు .ఒకసారి కొంత మంది దేవతలు నడిచి వస్తుంటే ,జనులు ”మీరు నడిచి ఎందుకు వస్తున్నారు “?అని అడిగారు .వారు ”మాకు ఇంకా రెక్కలు యేర్పడ లేదు ”అన్నారట.
పాటలీ పుత్రం
కాశి నుంచి ,తూర్పుగా పాటలీ పుత్రం చేరారు .ఉత్తర భారతం లో ఎక్కడా ,పాహియాన్ కు బౌద్ధ మత గ్రంధాలు లభించా లేదు .కారణం ,అవన్నీ వంశ పారం పర్యం గా ,లేక గురు శిష్య పరంపరగా కన్తస్థం చేయ బడినవే కాని లిఖిత రూపం లేదు .అంటే గ్రంధస్తం కాలేదన్న మాట .కనుక నిరాశ చెండాడు .మధ్య భారతం చేరాడు .అదృష్ట వశాత్తు ,ఒక మహా యాన విహారం లో”వినయ సూత్ర ప్రతి ”లభించింది .అది అందరి ఆమోదం పొందిన గ్రంధమే .దీని మాతృక ,చాలా శతాబ్దాల నుంచి ఈ ”సువర్ణ విహారం ” లో పరి రక్షింప బడు తోంది .దీనికి 15 ప్రతులున్నాయి వ్యాఖ్యానాలు కూడా రాయబడే వున్నాయి .అంటే సంపూర్ణ ప్రతి లభించి నట్లే .పాహియాన్ ఆనందానికి అవధులు లేకుండా పోయింది ఇక్కడే ”సర్వాస్తి వాద శాఖీయుల ”సూత్ర గ్రంధమూ లభించింది .దీని లో 7000  గాధలు (సూత్రాలు )వున్నాయి .చైనా దేశం లో వీటినే పాటిస్తారు .”సంయుక్తాభి ధర్మ హృదయ ”,”వైఫల్య పరి నిర్వాణ ”,”మా సాంఘిక అభి ధర్మ సూత్రాలు ”లభించాయి .
పాహియాన్ సంస్కృతం నేర్చు కొంటు ,వాటిని పథి స్తు వినయ సూత్రాలకు ప్రతులు (కాపీలు )రాస్తూ ,మూడు సంవత్చ రాలు పాట్నా లో గడి పాడు .ఆయన మిత్రుడు ”తోచింగ్ ”కూడా ఇక్కడికే చేరాడు .ఇక్కడ పాటించే క్రమ శిక్షణ కు ఇద్దరు ఆశ్చర్య పోయారు .చైనా లో ఇంతటి శిక్షణ లేదు అని బాధ పడ్డారు .తోచింగ్ ”నేను బుద్ధత్వం పొంద నంత వరకు ఏ ఇతర దేశం లోను ,జన్మించ కుందును గాక ”అను కొన్నాడు .భారత దేశం పై అంతటి ప్రేమ ,అనురాగం ,గౌరవం కలిగాయన్న మాట .అతను చైనా వెళ్ళ కుండా శేష జీవితాన్ని ఇక్కడే గడి పే శాడు .,
పాహియాన్ ,తన వెంట బౌద్ధ గ్రందాల ప్రతులు తీసుకొని ,గంగా నది దాటి ,”చంపా ”రాజ్యం చేరాడు .ఇక్కడ నలుగురు బుద్ధులు కూర్చున్న చోటు వుంది .దీనిపై స్తూపము వుంది .భిక్షువులు చాలా మంది ఉన్నారిక్కడ .తర్వాత ”తామ్ర లిప్తి ”నగరం చేరారు .ఇది ”హుగ్లీ నది ”ముఖ ద్వారం .దీని ముఖ్య పట్టణమే నేటి ”తామ్లోక్ ౨౪ బౌద్ధ మతాలు వున్నాయి .శ్రమణకులు కన్పించారు .పాహియాన్ ,ఇక్కడ ప్రతులు రాసుకొంటూ ,బొమ్మలు గీసు కొంటు రెండేళ్ళు వున్నాడు .ఓడ ఎక్కి  పద్నాలుగు రోజుల్లో  సింహళ ద్వీపం చేరాడు .ఈ ద్వీపం 700 యోజనాల విస్తీర్ణం కలిగి వుంది .50 యోజనాల వెడల్పు .దీనికి రెండు వైపులా చిన చిన్నవి 100  దీవులు ఉనాయి .రత్నాలు ,ముత్యాలు పుష్కలం గా లభిస్తాయి .అమూల్య మైన మణి పూసలు దొరుకు తాయి .సేవకులు ఎప్పుడు ,జాగ్రత్త గా కాపలా కాస్తూ వుండే వారు .దొరకిన  పది ముత్యాల్లో మూడు రాజుకు ఇచ్చి ,మిగిలిన ఏడు ముత్యాలు  తాము తీసు కొనే వారు .,,
సింహళం
పూర్వం ఈ ద్వీపం లో పాములు ,భూతాలు ఉండేవి .ఈ భూతాలతో వ్యాపారస్తులు ,వ్యాపారం చేయించే వారు .వాణిజ్యం జరిగే టప్పుడు ఉండేవి కావు .అమూల్య మైన వస్తువులను ,వాటి ధరలను చీట్ల పై రాసి వేలాడ గట్టి పోయే వారు .వర్తకులు తగిన ధర చెల్లించి ,వాటిని తీసుకు పోయే వారు .ఇలా రాక పోకల తో ,దీని సౌభాగ్య ,సౌందర్యాలు అభి వృద్ధి చెందాయి .జన సంకీర్ణ దేశం అయింది .భారత దేశం లోని ఒక వర్తకుడు ”సింహళ ”అనే పేరున్న వాడు ఈ ద్వీపాన్ని కనుక్కోవటం తో ఆ పేరు తో పిలవ బడు తోంది .
మనోహర మైన శీతోష్ణ స్తితి . గ్రీష్మ ,హేమంతాలకు పెద్ద తేడా వుండదు .అన్ని కాలాల్లో పంటలు పండటం విశేషం .ఋతు నిర్ణయం లేదు .బుద్ధుడు ఇక్కడి వారిని సంస్కరించ టానికి వచ్చి నట్లు జాతక కధ లలో వుంది .ఆయన ”సమస్త కూటాగ్ర పర్వతం ”పైన కాలు పెట్టిన చోటు నేటికీ గుర్తు గా కన్పిస్తుంది .అక్కడే పెద్ద స్తూపం కట్టారు .క్రీ.పూ.౨౫౦ నాటికే అశోకుని కొడుకు మహేంద్రుడు వచ్చి ,బౌద్ధ మత ప్రచారం చేశాడు .దీన్నే ”Adam’s Mountain Peak”అంటారు .దీని అగరం మీద మూడు అడుగుల తొమ్మిది అంగుళాల పొడవు ,రెండున్నర అడుగుల వెడల్పు గల పల్లపు భూమి వుంది .హిందువులు శివుని పదం అనీ ,మహ్మదీయులు ఆడమ్స్ పాదం అనీ ,బౌద్ధులు బుద్ధుని పాదం అనీ భావించి కొలుస్తారు .దీనికి దగ్గరలో బుద్ధ మండపం వుంది .బంగారు నగిషీ ,మణులతో కూర్చిన బుద్ధుని విగ్రహం వుంది .౨౦ అడుగుల ఎత్తున రత్న ఖచితం గా ఈ మూర్తి భాసిస్తుంది .దక్షిణ హస్తాన ,అమూల్య మైన ముత్యం వుంది .పాహియాన్ ఒంటరి వాడై ఇక్కడికి చేరాడు .పూర్వం ఒక రాజు భారత దేశం లోని బోధి వృక్షం కొమ్మ ను తెప్పించ్చి ,ఇక్కడ పాటి పెట్టించాడు .అది బాగా పెరిగి శాఖోప శాఖ లు  గా విస్త   రిల్లింది .దీని కింద విహారం లో కూర్చుని వున్న బుద్ధ విగ్రహం వుంది .బుద్ధుని  ”దంతం ”పై కట్టిన విహారం కూడా వుంది .
సింహళీయులు భక్తీ ,విశ్వాసాలున్న వారు .మత ధర్మాలను భక్తీ శ్రద్ధ లతో ఆచ రించే వారు .ఆ నాడు పోరాటాలు ,విప్ల వాలు లేనే లేవు .అనావృస్టి ,క్షామం లేవు  కస్టాలు  అంటే ఏమిటో ప్రజలకు తెలియదు శ్రమణకుల ధనాగారం -మణులు ,రత్నాలు ,ముత్యాలతో నిండి ఉండేవి .ఒక రోజూ ఒక రాజు ఆశ్ర మానికి వచ్చి వీటిని చూసి అసూయ చెండాడు .పశ్చాత్తాపం తో వాళ్ళతో ”రాజులను ఎవరినే ఇక్కడికి ప్రవ్శించ నియ్య కండి సన్యాసం స్వీకరించి ,నలభై సంవత్చారాలు దేశాటనం చేసిన విరాగులనే లోపలి అనుమతించండి మిగిలిన వారి కేవరికీ   ప్రవేశం ఇవ్వ కండి ”అని హితవు చెప్పాడట.

సింహళ నగరం లో వైశ్య కుటుంబాలు చాలా వున్నాయి .వాళ్ల ఇల్లు అన్నీ రాజా గృహాలల ,వైభవం గా ఉండేవి .పుర వీధులు ప్రశాంతం గా ,పరిశుభ్రం గా ఉండేవి .నాలుగు వీధులు కలిసిన చోట సభా మంద పాలు ఉండేవి .రోజూ సభలు అక్కడే జరిగేవి .బౌద్ధ ధర్మాలు బోధించే వారు .జనం కిట కిట లాడే వారు .అక్కడ 40000 మంది  బౌద్ధ సంయాసులున్డే వారట .వీరి భోజ నాలకు సత్రాలున్దేవి .ప్రతి రోజూ ౫౦౦౦ మందికి భోజ నాలు పెట్ట టానికి ధర్మ శాలలు కట్టించారు .ప్రతి ఏడాది ”దంత మహోత్చావం ”జరిగేది జ్యేష్ట మాసం లో .సామ ,సుడాన ,గజ రాజా ,హరిన ,అశ్వ మొదలైన బోధి సత్వుని అవతార విగ్ర హాలను అరోజుల్లో ప్రదర్శించే వారు .పాహియాన్ ఇక్కడ రెందేల్లున్నాడు .మరిన్ని బౌద్ధ గ్రంధాలు సంపాదించాడు .

తిరుగు ప్రయాణం
ఒక పెద్ద వోదనేక్కి చైనా బయల్దేరాడు పాహియాన్ యాత్రికుడు .దీనికి చిమ్న్న నావ నొకటి కటించి ఉంచారు .మూడు రోజుల ప్రయాణం తర్వాత తుఫాన్ ప్రారంభ మైంది .ఓడ లోని సరుకునంతా సముద్రం లోకి విసిరేస్తున్నారు .పాహియాన్ తన కుండిన పాత్ర ,మరి కొన్ని వస్తువులు సముద్రం లో విసిరేశాడు .బౌద్ధ విగ్రహాలను ,తాను ఎంతో శ్రమతో భక్తీ తో సాధించి తెచ్చుకొన్న మహా గ్రంధాలను ఎక్కడ సముద్రం పాలు చేస్తారో అన్ని భయ పడ్డాడు .బుద్ధుని మనసారా ప్రార్ధించాడు ”దయా మయా !బౌద్ధ ధర్మాలను తెలుసు కోవ టానికి ,చాలా దూరం వచ్చి ,ప్రతులను గ్రహించి ,వెళ్లి పోతున్న సమయం లో ఈ తుఫాను లో చిక్కు కున్నాను .నీ అద్భుత మహిమ తో నన్ను చైనా చేర్చు ”అని మొక్కు కున్నాడు .౧౩ రోజుల పాటు విజ్రుమ్భించిన తుఫాను శాంతించింది .వొడ ఒడ్డుకు చేరే ఆశ కంపించ లేదు .మళ్ళీ నాల్గు రోజులకే భయంకర తుఫాను అదర గొట్టింది .90 రోజుల తర్వాత ”యవ ద్వీపం ”చేరారు .ఇక్కడ బ్రాహ్మణ మతం ప్రబలం గా వుంది .యవ ద్వీపం లో అయిదు నెలలు వున్నారు ..మళ్ళీ  ప్రయాణం  ఒక నెల  సాగింది .అకస్మాతుగాతుఫాను విరుచుకు పడింది.పాహియాన్ మళ్ళీ భగవాన్ బుద్దున్ని ప్రార్ధించాడు .నీవే తప్ప ఇతహ్పరమేరుగా అను కొన్నాడు తుఫాను తగ్గింది .తెల్ల  వారిన తర్వాత అందులోని బ్రాహ్మణ మతస్తులు ‘ఈ బౌద్ధ సన్యాసి వల్లే మనకు ఈ విపత్కర పరిస్తితి .ఇతన్ని ఎక్కడైనా దించి పారేయాలి” ”అన్నారు .అది విన్న ఒక బౌద్ధ భిక్షువు వారితో ”మీ దురాలోచన తెలిసింది .మీరు చేరేది చైనా .అకడి రాజు బౌద్ధ మతస్తుడే .అతనికి మీ సంగతి తెలిస్తే మీ కు పుట్ట గతులుండవు ,జాగ్రత్త ”అని హెచ్చ రించాడు .అప్పుడు వాళ్లకు భయం వేసి కిక్కురు మన లేదు .
మళ్ళీ భయంకర తుఫాను చెల రేగింది .కెప్టెన్ వోడను తప్పు దోవపట్టించాడు .వెంట తెచ్చిన పదార్ధాలన్నీ అయి పోయాయి .త్రాగా టానికి మంచి నీరు కూడా లేదు .సముద్రపు నీటినే అన్నిటికి వాడారు .12 రోజుల తర్వాత  ”చంగాంగు ”మండలం లో పర్వత ప్రాంతం లో ఒడ్డుకు చేరారు .అది చైనా రాజ్యమే నని గుర్తించి ఆనంద పడ్డారు .ఆ నగర రాజు వీళ్ళకు ఘన స్వాగతం చెప్పాడు .వర్షాకాలాన్ని అక్కడే గడి పాడు .మళ్ళీ బయల్దేరి ,”నాన్కింగు ”పట్టణం చేరాడు .అక్కడి బౌద్ధ భిక్షువు లకు తాను భద్రం గా తెచ్చిన సూత్ర గ్రంధాలను భక్తి ,ప్రపత్తు లతో అంద జేశాడు ..
తన సోదర శ్రమనకులకు పాహియాన్ తాను చూసిన వింతలు ,విశేషాలు చెబుతూ కాల క్షేపం చేశాడు .కష్ట  సహిష్ణత వల్ల ఎంతటి దుష్కర కార్యాన్నైనా ,సాధించ వచ్చునని పహియాన్ యాత్రికుడు రుజువు చేశాడు తాను అవలంబించే ధర్మాల మూల రహశ్యాలను శోధించి ,సాధించి ఆచరించ టానికి తన దేశీయులకు అంద జేయ టానికి ఆయన చేసిన అద్భుత ,సాహస యాత్ర చిర స్థాయిగా నిల్చి పోయింది .ఎన్నో కస్టాలు ,నష్టాలు అనుభ వించాడు .సుదీర్ఘ ప్రయాణం చేశాడు .బుద్ధ భగ వానుడు తిరు గాడిన,  పవిత్ర వంతం చేసిన ప్రదేశాలన్నీ చూసి ఆనంద పులకాంకితు డైనాడు .తనతో వచ్చిన వారు ,వీడి పోయినా ,మరణించినా ,తాను ఒంటరి వాడు గా మిగిలి పోయినా ,తన ప్రయత్నాన్ని విడువ లేదు .తాను అనుకున్నది సాధించే వరకు యాత్ర కొన సాగిస్తూనే వున్నాడు .చివరకు ”వినయ పీఠిక ”మహా గ్రంధాన్ని పొంది ,చరితార్దుడైనాడు .బుద్ధుడు సంచరించిన నేలపై పాద చారిగా తిరిగి గొప్పఅను భూతిని   ని పొందాడు .జన్మ ధన్యం అయిందని పరమ సంతోషం వెలి బుచ్చాడు .ఆ మధుర భావనలను మనసులో భద్ర పరచుకొన్నాడు .కార్య సాధకుడై తన దేశం చేరి ,జీవితాన్ని సార్ధకం చేసు కొన్నాడు .ప్రాచీన రుషి తుల్యం గా ప్రవర్తించాడు .బుద్ధ భగ వానుని పై  గల అచంచల విశ్వాసం  భక్తి,ఆయన కార్య సాధనకు తోడైంది .ఆ కరుణా మూర్తి శుబాశీస్సులు లబించి కార్యం సఫలమిది .తాను చూచినా వన్నీ గ్రంధస్తం చేసి ఇలాంటి ”ప్రయాణ చరిత్ర”అంటే నేటి భాష లో ”ట్రావేలోకం ”కు ఆద్యుడైనాడు .భారత దేశ చరిత్ర అధ్యయ నానికి ఆయన గ్రంధం ఎంతో సహకరించింది .ఎక్కడా అతిశయోక్తి లేదు .అంతా వున్నది వున్నట్లు ,చూసిందిచూసి   నట్లు మనం ఆయనతో ఉండి చూస్తున్నట్లు గొప్ప అనుభూతి కల్గిన్చేట్లు రాశాడు .అదొక కావ్య శిల్పం గా చెక్కాడు .భారతీయుల మనో ఫలకం పై శాశ్వత ముద్ర వేసి చిరంజీవి గా నిలిచాడు .బౌద్ధ ధర్మానికి గొప్ప ప్రచార సాధకు నిగా   నిలిచాడు .”అర్హత”సంపాదించిన ”ఉత్తమ శ్రమ ణకుడు ”పాహియాన్ .ఆయన సుదీర్హ యాత్ర అందుకే ”సఫల యాత్ర ”అయిందని భావిస్తూ ,ఆపేరు తో మీకు వివరాలు అందించాను .
ఆయన్ను      ఫాహియాన్ ,పాహియాన్ ,అనటం ఉంది .నేను  ఒత్తు తీసేసి పాహియాన్ అనే అన్నాను .ఇంగ్లీష్ లో రెండు మూడు రకాల స్పెల్లింగులతో ఆయన పేరు కన్పిస్తుంది .నాతొ ,పాహియాన్ గారితో, యిన్ని రోజులు ఇంత దూరం ప్రయాణించి ,యాత్ర చేసి ,సఫలీకృతం చేసిన వీక్షక యాత్రికులకు ధన్య వాదాలు .
 ఆధారం –”ఫాహియాన్ భారత వర్ష యాత్ర -”  రచన –శ్రీ వేలూరి సత్య నారాయణ .
నేను దీన్ని వ్యాస రూపం గా 30 -11 -93 నుండి 06 -12 -93 వరకు రాసుకొని ఇన్నాళ్ళు నా దగ్గరే భద్రం గా వుంచుకొన్నాను .ఇప్పుడే జాలం లో చిక్కి వెలుగు లోకి వచ్చింది .అంటే సరిగ్గా  పద్దెనిమిది ఏళ్ళ కిందటి నా  రచన ఇది .మాగి ,మాగి ఉందన్న  మాట ..
సంపూర్ణం
మీ – గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –02 -12 -11 .

This slideshow requires JavaScript.

పాహియాన్ సఫల యాత్ర –5

—        పాహియాన్ బృందం ”వైశాలీ ”నగరం చేరారు .ఉత్త రాణ వన వాటిక వుంది .బుద్ధుడున్న చోట రెండవ స్తూల విహారం వుంది .ఆనందుని అర్ధ శరీరం పై ఉన్నత  స్తూపం కట్టారు .బౌద్ధ భిక్షుకి ”ఆమ్ర పాలి ”కి గౌరవం గా కట్టిన స్తూపం చూశారు .ఆమె బుద్ధునికి దానం గా ఇచ్చిన మామిడి తోట ఇక్కడే వుంది .బుద్ధుడు వైశాలీ నగరాన్ని విడిచి వెళ్ళే టప్పుడు ,”నేను ఈ లోకం లో చివరి సారిగా చేయ వలసిన పని ఇక్కడే చేశాను ”అన్నాడు .అక్కడ ఒక స్తూపం కట్టారు .దీనికి పశ్చిమం లో ”శస్త్ర పరి వర్జిత స్తూపం” వుంది .ఇక్కడే బుద్ధుడు ఆనండునితో ,”నేను మూడు నెలల్లో ఈ శరీరాన్ని విడిచి పెడతాను ”అని చెపాడు .ఇక్క్కడా ఆ గుర్తుగా స్తూపం వుంది .దీనికి దగ్గర లో ”ద్వితీయ బౌద్ధ మహా సభ ”జరిగిన ప్రదేశం వుంది

”పంచ వేణీ ”సంగమ తీర్ధం లో స్నానం చేసారు .ఆనందుడు ఇక్కడే ”అగ్ని సమాధి ”అయాడు .తన దేహాన్ని రెండు ఖండాలు చేసుకొన్నాడు .ఈ రెంటిపైనా స్తూపాలు నిర్మించిభక్తీ ని   చాటుకొన్నారు బౌద్ధావ లంబులు .

పాటలీ పుత్రం
వైశాలి కి దక్షిణం లో వున్న ”పాటలీ పుత్రం ”చేరారు .ఇదే ఆశోక చక్ర వర్తి పరి పాలించిన నగరం .అశోకుడు ,పిశాచాలను ఆహ్వా నించి ,దివ్య సౌధం కట్టాడు .మానవులకు అలవి కాని శిల్ప కళా వైభవం ఇక్కడ వుంది పాహియాన్ కాలానికీ ,ఆశిల్ప వైభవం చెక్కు చెదర లేదు .అశోకుని సోదరుడు అర్హత్వం పొందిన చోటు దీనికి దగ్గరలో  వుంది  .పూర్వం ”రాదా స్వామి ”అనే బ్రాహ్మణుడు  మహా యాన ,బౌద్ధ మతం తీసు కొన్నాడు .ఆయన మహా విజ్ఞాని .సుగుణ సంపన్నుడు .దీర్ఘ దర్శి .ఆయన ప్రేరణ తో చాలా మంది బౌద్ధ భిక్షువులు అయారు .రాజు ఆయన్ను చాలా గౌర వంగా చూసే వాడు .రాజు అమిత  వత్చల్యం తో   ,ఆయన చేతిని  తాక గానే ,ఈ బ్రాహ్మణుడు చెయ్యి కడుక్కొనే వాడు .అందరికి ఆయనంటే అమిత గౌరవం .మతాంతర బౌద్ధులు ,ఈయన్ని చూసి బౌద్దుల్ని పీడించే వారు కాదు .

అశోకుడు ఇక్కడే విశాల మైన ,రమణీయ మైన సంఘారామం కట్టించాడు .మాహాయానులు ఇందులో వుండే వారు .దీని కి దగ్గరే హీన యాన మతం కూడా వుండేది .ఇందులో 700 మంది వుండే వారు .అందరు ,వినయం విద్య ,గాంభీర్యం గల వారే .మంచి శిక్షణ వుండేది .పాథ శాలలు బాగా నిర్వ హించే వారు .వేదాంత రహశ్యాలు తెలుసు కోవ టానికి చాలా ప్రాంతాల నుండి విద్యార్ధులు వచ్చే వారు .”మంజు శ్రీ ”అనే ఆయన్ను అందరు గౌరవించే వారు .

మధ్య భారతం లో ని రాజ్యాలలో ఇది చాలా విశాల మైంది .ప్రజలు బాగా ధన వంతులు .కారుణ్య హృదయులు .దానం ,ధర్మం ఎక్కువ గా చేసే వారు .ప్రతి వైశాఖ అష్టమి రోజూ ”విగ్రహ మహోత్చావం ”జరిపే  వారు .చాలా కోలాహలం గా జరిపే  వారు . రధాల తో   బుద్ధుని ఊరేగించే వారు .అనేక ఆకారాల్లో ,అందమైన ,అలంకరణ ల తో రధాలు ముచ్చ ట గా ఉండేవి .విపరీతం గా జనం రదోత్చ వానికి హాజరు ఆయె వారు . .పుష్పాలంకరణ బాగా చేసే వారు .జనం తొక్కి స లాట ఎక్కువే . గానమూ ,వాద్య విశేషాలు ఉండేవి .అలాంటి రదోత్చ వాలను ఆ నాడు దేశ మంతా నిర్వ హించే వారు ..

ప్రతి పట్టణం లోను  ప్రముఖులు ,దాతలు ,విద్యాలయాలను కట్టించే  వారు .ఉచితం గా వైద్య సేవ చేసే వారు .నిరుపేదల ,దీనుల పాలిటి కల్ప తరువు లు గా ఉండేవి .అన్ని సౌకర్యాలు ఏర్పాటు చేసే వారు .అన్న ,పానీయాలు ఉచితమే .ఇక్కడ ఒక స్తూపం వుంది ‘.దాని పై ”అశోక చక్ర వర్తి జంబూ ద్వీపాన్ని అంతా ,బౌద్ధ భిక్షువులకు ధార పోసి అనేక ధన రాశులను ఇచ్చి ,మరల వాటిని ప్రతి గ్రహించాడు   ”అని రాసి వుంది .దీనికి దగ్గరలో అశోకుడు ,నిర్మించిన ”నీలి ”నగరం వుంది .ఇక్కడొక 30 అడుగుల శిలా స్తంభం వుంది .దాని పై భాగాన సింహ విగ్రహం వుంది .
రాజా గృహం 

పాటలీ పుత్రానికి ఆగ్నేయం గా ”ఇంద్ర శీల గృహ ”చేరారు మన యాత్రిక బృందం వారు .ఇంద్ర లోకం నుంచి వచ్చిన  ‘ పంచ ముఖుడు ”వీణా పై అద్భుత గానం చేయ గా ,బుద్ధుడు అమితానందాన్ని పొందాడు .దీనికి యోజన దూరం లో ”నలంద ”పట్టణం వుంది .దీనికి దగ్గరే మగధ రాజుల రాజ  దాని ”రాజా గృహం ”వుంది .దీన్ని అజాత శత్రువు నిర్మించాడు .ఇదే బింబిసారుని రాజధాని కూడా .దీని చుట్టూ పర్వ తాలున్నాయి .దీనికే ”రాజ ఘర్ ”అని పేరు ఆ శిధిలాలు ఈ నాటికీ కన్పిస్తాయి .బుద్ధునికి హాని కల్గించాలని ,అజాత శత్రువు గుర్రానికి ” కల్లు”  పోయించి ,పంపిన ప్రదేశం కూడా ఇక్కడే వుంది .సుందర విహారం కట్టారు .ఇక్కడి నుంచి ,”గృధ్ర కూట   శైలం ”చేరారు .ఇక్కడే బుద్ధుడు తపస్సు చేశాడు .ఆనందుడు తపస్సు చేస్తుంటే ,ఇంద్రుడు గృద్ర (గద్ద )’రూపం లో చెడ గొట్ట టానికి వచ్చిన ప్రదేశం .బుద్ధుని దయ వల్ల ఆనందుని తపస్సుకు అంత రాయం కలగ   లేదు .బుద్ధుని పై దేవ దత్తుడు ,రాయి విసరిన ప్రదేశం ఇక్కడే  వుంది .అది ఆయన పాదం మీద పడింది .16 అడుగుల ఎత్తు 34   అడుగుల కైవారం వున్న రాయిని దేవ దత్తుడు విసిరాడు .పాహియాన్ ఈ ప్రదేశాలన్నీ భక్తీ శ్రద్ధాల తో   దర్శించి పరవశించాడు .విచారం తో ”బుద్ధుడు సురాన్గమ సూత్రాలను ఇక్కడే బోధించాడు ”.ఆ కాలమ్ లో జన్మించ   లేక పోయాను కదా !ఆయన నడ యాడిన పవిత్ర ప్రదేశాలను  మాత్రమే చూచే అదృష్టమే మిగిలింది ఇదే ఏ జీవితానికి మహా నందం ” అను కొన్నాడు .  .కన్నీరు ధారాపాతం   గా  కార్చాడు .ఆ శిలా గహ్వర ప్రాంతం లో కూచుని ”సురాన్గమ సూత్రాల” ను భక్తీ తో పఠించి ,మనశ్శాంతి పొందాడు .ఆ రాత్రి అక్కడే గడి పాడు .
గయ
పశ్చిమంగా ప్రయాణం చేసి ,”గయా ”క్షేత్రాన్ని చేరాడు .అప్పటికే శిధిల మై పోయింది ఆ నగరం .దీనికి దగ్గరలో ,బుద్ధుడు ,ఆరు సంవత్చ రాలు కఠోర తపస్సు చేసిన పవిత్ర వాటిక వుంది.దీనికి దగ్గరలో ,ఒక తటాకం  వుంది .ఒక సారి దానిలో మునిగి పో బోయాడు బుద్ధుడు .ఒక దేవత ప్రత్యక్ష మై ,ఒడ్డున గల చెట్టు కొమ్మను ,వంచగా ,దాన్ని ,పట్టు కోని ఒడ్డుకు చేరాడు .దీనికి దగ్గరలోనే ,పల్లె బాలికలు ,ఆయనకు పరవాన్నం పెట్టిన ప్రదేశం వుంది .దీనికి సమీపాన ,పర్వత బిలం వుంది .ఇక్కడ పశ్చిమ అభి ముఖం గా    ,కూర్చొని ,”నాకు బుద్ధత్వం వస్తే ,-ఆ అద్భుత సంభవం ఇక్కడే రుజువు కావాలి .”అను కున్నాడు బుద్ధ దేవుడు .

ఆ గుహ గోడల పై మూడు అడుగుల పరిమాణం లో కాంతి పుంజాలను వెద జల్లే ,ఆయన శరీర ఛాయ కన్పించింది .ఈ నాటికీ ,అది తేజో వంతం గా ,అక్కడ దర్శన మిస్తుంది .ఆ సమయం లో ఒక అశరీర వాణి విన్పించింది ”.బుద్ధత్వం పొందే చోటు ఇది కాదు .నైరుతి దిశ గా ,అర యోజనం వెళ్ళు .అక్కడ ఖర్జూర వృక్షం వద్ద సిద్ధి లభిస్తుంది ”’దేవతలు ఆయన చేతిలో ”పిడికెడు దర్భలు ”వుంచి ,అదృశ్య మైనారు ..ఈ ప్రదేశా లలో అద్భుత స్తూపాలు నిర్మించారు .జ్ఞాన పరి పూర్ణుడు అయిన తర్వాత ,”విముక్తి ”పొందిన చోటు ,ఖర్జూర చెట్టు కింద ,ఏడు రోజులు పచార్లు చేసిన చోట దేవతలు ,సుందర మందిరంకట్టి ,ఏడు రోజులు పూజ చేసిన చోటు ,”మహా మచి లిండడు ”అనే పాము ,బుద్ధుని పై ,సూర్య కిరణాలు పడ కుండా ,తన శరీ రాన్ని ఆయన చుట్టూ ,చట్టి ”,పడగ నీడ ”పట్టిన ప్రదేశం ,బ్రహ్మ దేవునికి ,బౌద్ధ సారం తెల్పిన చోటు ,దేవతలు ”కక్ష పాల ”ఇచ్చిన చోటు ,అన్నీ చూసి ఆనంద పరవశం చెందారు .ఈ అన్ని చోట్ల స్తూపాలు ఘనం గా కట్టారు .చూసి తరించారు పాహియాను ,ఆతని అనుచరులు .జ్ఞానోదయం అయిన చోట మూడు బౌద్ధ మతాలు వున్నాయి .భిక్షువులు వున్నారు .ప్రజలూ ఎక్కువ గా కన్పించారు .కావలసిన సహాయ ,సహ కారాలు అంద జేస్తుండె వారు .బుద్ధుని కాలమ్ లో నియమాలు ఎలా పాటించే వారో ,పాహియాన్ సందర్శించి కాలమ్ లో అలాగే పాటించారు .అప్పుడే కాదు ఇవాల్టికీ అల్లానే పాటిస్తూన్డటం  మరీ విశేషం .
సశేషం
మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -01 -12 -11 .

మరి కొన్ని క్రింద

This slideshow requires JavaScript.

.
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

అందరికి వందనం .శ్రీ కోట నిత్యా నంద శాస్త్రి గారు ,ప్రముఖ చారిత్రిక పరిశోధకులు స్వర్గీయ కోట వెంకటా చలం గారి కుమారులు .వీరికీ తండ్రి గారంతటి కీర్తి ప్రతిష్టలు ఉన్నాయి  .వారు రాసిన ముఖ్య విషయాలు  మీకు స్కాన్ చేసి పపుతున్నాను  పంచాంగ కర్తలు  ,లేక అలాంటి వాటిలో అభినివేశం వున్న వారు వాటిని గమనించి అమలు చేయండి

— రెండా వది –పంచాంగ కర్తలు” ఖర ;”నామ సంవత్చ రాన్ని 5112 కలి యుగాబ్దం అని రాశారు .అది తప్పూ .5113  అని రాయాలి .వచ్చే నందన సంవత్చరం 5114 కలి యుగాబ్దం అవుతుంది .ఆ ప్రకారం గా రాసి పంచాంగాలు అచ్చు వేయాలి

—శాస్త్రి గారి ఫోన్ నో.0866 -6539146

Panchangamu Kalvabdamu_0001

Dr. Kotanityananda Sastry

Mana Panchangamu_0001

Panchangamu Kalvabdamu_0001
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

పాహియాన్ సఫల యాత్ర –4

మధుర నుంచి పాహియాన్ బృందం ”సంకాస్య ”రాజ్యం చేరారు .ఇది కనోజ్ కు వాయువ్యం గా వుంది .దీన్నే ”సమకాశ ”అనీ అంటారు .బుద్ధుడు స్వర్గం లో తల్లి మాయా దేవి కి బౌద్ధ ధర్మం బోధించి ,మళ్ళీ వచ్చిన ప్రదేశ మిది .ఇక్కడ సుమారు 1000  మంది సన్యాసులున్నారు .మహా యాన ,హీన యానాలు రెండు ఇక్కడ వున్నాయి .ఇక్కడే ”శ్వేత కర్ణి ”అనే భూత సర్పం వుంది .ఇది హాని చేయదు .సకాలం లో వర్షాలు కురిపిస్తుందని నమ్మే వారు .శుభ దాయిని గాభావించే వారు.దీనికి ఒక విహారం కట్టించి ,పడుకోవటానికి రత్న కంబలం ఏర్పాటు చేశారు . మంత్ర పూత మైన ఆహారం అందించే వారు .దానితో కలిసి భోజనం చేసే వారు .వర్షా కాలమ్ తర్వాత అది తన శరీరాన్ని కుదింప జేసు కోని శూక్ష్మ రూపం పొందేది .అప్పుడు” మీగడ తో నింపిన రాగి కలశం ” లో ఉంచే వారు .ఆ కలశాన్ని ,ప్రతి భిక్షువు వద్దకు తీసు కోని వెళ్లి చూపించే వారు .ఆసనం దగ్గరకు రాగానే తన శిరస్సు ఎత్తి ,ఆశీర్వ దించేది .మళ్ళీ ముడుచు కోని పోయేది .ఈ విధం గా ప్రతి సంవత్చరం ,ఈ భూత సర్పా కారాన్ని పొంది ,దర్శించి ,తరించి ,పోతూ వుండేది .
ఈ రాజ్యం లో పంటలు బాగా పండేవి .జనం సుఖం గా జీవించే వారు .అతిధి సేవ బాగా చేసే వారు .దీని దగ్గర లో ”నిదాన బుద్ధుడు ”మరణించిన చోటు వుంది .ఇక్కడే అగ్ని సంస్కారం చేశారు .అది బండి చక్రం అంతపరిమాణం   లో వుంది .ఆ భాగం లో వర్షా కాలమ్ లో గడ్డి కూడా మొలవదు .ఆయన కాషాయ బట్టలు ఆర వేసుకున్న చోటు లో కూడా పచ్చ గడ్డి మొలవదు ..

This slideshow requires JavaScript.

అక్కడ నుంచి ,”విశాఖ ”చేరారు .దీన్నే అయోధ్య అని కూడా అంటారు .”సాకేతు ” దీని రాజ దాని .దీనికి దగ్గర లో బుద్ధుడు ”దంత ధావనం (పండ్లు తోముకోవటం )చేసిన చోటు వుంది .ఆ పుల్లను నేలలో గుచ్చితే ,చిగిర్చి చెట్టు అయింది .ఎన్ని సార్లు నరికినా ,పెకలించినా చావ లేదు .ఇక్కడే ;”బుద్ధ చతుష్టయం ”సంభాషించిన ప్రదేశం వుంది .విహారమూ వుంది .అక్కడి నుంచి ఎనిమిది యోజనాల దూరం లో వున్న ”శ్రావస్తి ”చేరారు .ఇదే కోసల దేశ రాజ దాని .అతి ప్రాచీన నగరం .ప్రసేన జిత్ పాలించిన రాజ్యం .జనం లేక శూన్యం గా వుంది .200 కుటుంబాలు మాత్రమే వున్నాయి .మహా ప్రజా పతి చేత నిర్మించ బడిన స్తూపం వుంది .’అంగుళి మాల్యుడు ”  ”అర్హతు డైన చోటు కూడా ఇక్కడే వుంది .అయితే పాడు బడ్డ నూతులు తప్ప అప్పుడు వాళ్లకు అక్కడేమీ కంపించ లేదు .పూర్వం ఇక్కడ స్తూపాలు చాలా ఉండేవట .బ్రాహ్మణులు వీటిని అన్నిటిని పడ కొట్టారు అని పాహియాన్ తెలియ జేశాడు .
గౌతమ బుద్ధుని కన్ను లారా చూసే భాగ్యం కలగ లేదని పాహియాన్ బృందం అనేక సార్లు బాధ పడింది .బౌద్ధ భిక్షువులు వీరిని సమీ పించి ,వచ్చిన విషయం ఏమిటో అడిగి ,తెలుసు కోని ,చైనా నుంచి వచ్చారని విని మురిసి పోయారట .బుద్ధుడు ఇతర మత పెద్ద లతో వాదించి గెలిచిన చోట 60 అడుగుల ఎత్తైన  విహారం వుంది .అక్కడ కూర్చున్న భంగిమ లో బుద్ధుని విగ్రహం ముచ్చట గా ఉంది .
దీనికి ఎదురు గా ,బ్రాహ్మణ మతస్తులు కట్టిన ఒక దేవాలయం వుంది .60 అడుగుల ఎత్తు పోటా పోటీ గా కట్టా రన్న మాట .దీన్ని ”చాయాచ్చాదిత దేవాలయం ”అంటారు .సూర్యుడు పశ్చి మాన వుంటే బుద్ధ జాతక విహార చాయ దీనిపై బడి కప్పి వేస్తుంది .తూర్పున సూర్యుడున్నప్పుడు ,ఈ దేవాలయం నీడ బుద్ధ విహారం పై పడదు .బ్రాహ్మణ దేవాలయం లో వెలిగిన ధూప దీపాలు (రాత్రి పూట )తెల్ల వారే సరికి విహారం లో కన్పించేవి .ఇది బౌద్ధ భిక్షువులు చేసిన పని అనుకొనే వారు .కాపలాలు కాశారు ,పరీక్షలు చేశారు .దేవతలే దిగి వచ్చి ,విహారానికి ప్రదక్షిణ చేసి ,ఆ దీపాల తో బుద్ధుని సేవించి ,హారతులిచ్చి ,అదృశ్యమాయే వారు ..బ్రాహ్మణులు దీన్ని కళ్ళా రా చూసి ఆశ్చర్య పోయారని పాహియాన్ లిఖించాడు .వారంతా బౌద్ధ భిక్షువులు అయారు .98 మఠాలు ఉండేవి .ఇప్పుడు ఒక్కటి కూడా లేదు ..

కపిల వస్తు
శ్రావస్తి నుంచి” వారణాసి   చేరారు .కాశ్యప బుద్ధుడు తండ్రి శుద్దోదన మహా రాజు ను కలిసిన చోటు ఇదే .శరీరం విడిచిన చోటు ,క్రమ చండ బుద్ధుడు జన్మిచిన చోట్లు చూశారు .వాటిపైస్తూపాలు  నిర్మించి వున్నాయి .అక్కడి నుంచి ”కపిల వస్తు   నగరం” ‘చేరారు .ఇది బుద్ధుని నగరం ,.పాడు పడి శిధిలమై పోయి వుంది .నిర్మానుష్య మైన ఎడారి అని పించింది వారికి .మన సు లో తీవ్ర బాధ పడ్డారు .అంతటి మహా నగరం  చివరికి ఈ దీన స్తితి లో వుండటం వారిని కలచి వేసింది .కొద్ది మంది భిక్షువులు ,12 నిరు పేద కుటుంబాల మధ్య వున్నారు .మనుష్య సంచారం చాలా తక్కువ .శుద్దోదన మహారాజు రాజ ప్రాసాదం శిధిలమై చరిత్ర సాక్షం గా మాత్రం ఉంది .కొన్ని విగ్రహాలు మాత్రం కన్పించాయి .బుద్ధుడు తిరిగిన ప్రతి చోటా స్తూపం వుంది .మాయా దేవి కల గన్న   చోటు ,బుద్ధుడు రోగ పీడితుడైన చోటు ,అశ్వాన్ని వెనక్కి పంపిన చోటు ,జ్ఞానోదయ పొందిన చోటు అన్నీ తిరిగి చూశారు .భక్తీ శ్రద్ధ లతో పులకించి పోయారు జన్మ . చరితార్ధ మైనదని భావించారు .మనసు లో విచారం నిండా వుంది .అక్కడి నుంచి ”లుంబిని వనం ”వెళ్లి చూశారు .అంతా నిర్మానుష్యం వాళ్ళను బాధించింది జన శూన్యం ,నిర్జరా రణ్యం .సింహ ,శార్దూలాలతో నిండి వుంది వనం .ప్రయాణం చేయటం కష్టమని పించింది .
అక్కడి నుంచి తూర్పుకు వెళ్ళారు .రధ సారధి” చెన్నుని ”,బుద్ధుడు ఇంటికి తిరిగి పంపిన ప్రదేశం వుంది దానిపై స్తూపం కట్ట బడి వుంది .హిరణ్య వతీ తీరం లో బుద్ధుడు ఉత్తర శిరస్సు గా నిర్యాణం చెందిన చోటు దర్శించారు .బుద్ధుని అస్తికలు ఎనిమిది భాగాలు గా తీసుకొన్న ప్రదేశం చూశారు .అక్కడా స్తూపాలు నిర్మించారు .సన్యాసికుటుంబాలు   మాత్రమే వున్నాయి .నర సంచారం లేదు .అక్కడి నుంచి ”లిచ్చవి ”చేరారు .అక్కడే బుద్ధుని తో పాటు నిర్వాణం చెండా టానికి ఆ పుర ప్రజలు వచ్చారు .వారిని వారించాడు కరుణా మయుడైన గౌతమ బుద్ధుడు .వారు ఆయన మాట విన లేదు .వాళ్ల అనురాగానికి ,భక్తికీ మెచ్చుకొని వారికి ”కక్ష పాల”ను ఇచ్చి పంపించే శాడు .అక్కడ శిలా స్తంభం వుంది .

This slideshow requires JavaScript.

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

నవ్య న్యాయ సిద్దాంతానికి కాణాచి నవద్వీపం

పాహియాన్ సఫల యాత్ర –3

—              ఇది సింధు నదీ ,స్వాట్టు దేశాల మధ్య వుంది .దీన్నే ”స్వాస్తిని ”అంటారు .ఇంద్రుడు బోధి సత్వున్ని అగ్ని పరీక్ష చేసింది ఇక్కడే .ఇక్కడి స్తూపానికి వెండి ,బంగారు పూత వుంది .అక్కడి నుంచి అయిదు రోజులు ప్రయాణించి ”గాంధారం ”చేరారు .ఇప్పుడు దీని పేరు ”ధేరీ”.అశోకుని కుమారుడు ”ధర్మ వివర్ధనుడు ”రాజ్యం చేస్తున్నాడు అప్పుడు .బోధి సత్వ్వుడు ఒక మనుష్యునికి తన ”కళ్ళు ”తీసి ఇచ్చిన ప్రదేశమిది .అక్కడే స్తూపం కట్టారు .హీన యానం ఉందిక్కడ .

తక్ష శిల
తూర్పుకు ఏడు రోజులు ప్రయాణం చేసి ”తక్షశిల ”రాజ్యం చేరారు .చైనా భాష లో తక్ష శిల అంటే ”ఎగిరిన తల ”.బుద్ధుడు బోధి సత్వుడైనప్పుడు ,తన శిరస్సును ,కోసి ఇచ్చిన ప్రదేశం కనుక ఆ పేరు వచ్చింది .ఇక్కడే ఆయన శరీరాన్ని పులికి ఆహారం చేశాడు కూడా .సప్త మణులతో ,నిర్మించిన స్తూపం వుంది .రాజు ,ప్రజలు తండోప తండాలుగా వచ్చి దర్శించే పుణ్య స్థలం .అనేక కానుకలు సమర్పిస్తారు .పుష్పాలు చల్లటం ,దీపాలు వెలిగించటం ఇక్కడి విశేషం .ఇక్కడే గొప్ప విశ్వ విద్యాలయం వుండేది .జనం ఇసుక వేస్తె రాలనంత గా రోజూ వస్తారు .దీన్నే స్తూప చతుష్టయం అంటారు .
పురుష పురం
దక్షిణం గా ప్రయాణం చేసి ,నాలుగు రోజుల్లో పెషావర్ చేరారు .ఇదే పురుష పురం .బుద్ధుడు తన అన్న కుమారుడు ”ఆనందుని ”తో ,భవిష్యత్తు లో ”కనిష్కుడు ”ఈ ప్రాంత రాజు అవుతాడని ఒక స్తూపం నిర్మిస్తాడని ఒకజాతక   కధ తెలియ జేస్తుంది .అలాగే కనిష్క రాజ్యం ఇక్కడ ఏర్పడింది.స్తూపమూ కట్టించాడు .400 అడుగుల ఎత్తు ,రత్నాలు ,మణులతో నిర్మించాడు .నేత్రానందం గా వుంటుంది .దీన్ని మించిన స్తూపం ఇంకెక్కడా తాను చూడ లేదని పాహియాన్ రాశాడు .దీని సౌందర్యము దేనికీ లేదు అన్నాడు .భారత దేశం లో రమణీయ స్తూపం ఇదే .ఒకప్పుడు ఒక చిన్న పిల్లాడు ఇక్కడ చిన్న స్తూపం కడుతుండ గా కనిష్కుడు చూశాడు .కనిష్కుడు ముచ్చట పడి దానిపై పెద్ద స్తూపం కట్టించాడు .ఇప్పుడు పెద్ద స్తూపాన్ని చీల్చుకొంటూ ఆ బాలుని అస్తూపం ప్రక్కగా కని పిస్తుంది .ఇక్కడే బుద్ధుని ”కక్ష పాల ”వుంది .ఇది నల్ల గా వుంటుంది .అద్దం లో మెరుస్తూ వుంటుంది .దానికి నాలుగు పొరలు .అంగుళం మన్దమ్ లో వుంటుంది .దీనికో తమాషా వుంది .నిరుపేదలు ,కొద్దిగా పుష్పాలు వేసినా నిండి పోతుంది .ధన వంతులు ఎన్ని పోసినా నిండదు .పాహియాన్ తో వచ్చిన ”పాయూను ,సాం కింగ్ ”లు పూజ చేసి చైనా వెళ్లి పోయారు .హ్యుయంగ్ కు వ్యాధి సోకింది .ఇక్కడే కక్ష పాల సంఘారామం లో మరణించాడు .పాహియాన్ ఏకాకి గా బయల్దేరి ”నాగారా ”చేరాడు .”హేలో ”దాని ముఖ్య పట్నం .ఇదే నేటి ”హిడ్డా నగరం ”దీన్నే ”హీరో ”అంటారు .అంటే ”ఎముక ”అని అర్ధం .
ఆ మూలాగ్రం బంగారంతో ,సప్త మణులతో అలంకరించ బడిన బుద్ధుని కపాల ఆస్తిక ,దానిపై స్తూపం వుంది .రోజూ ,రాజు వచ్చి భక్తీ శ్రద్ధ లతో పూజించి వెళతాడు .సూర్యాస్తమయం కాగానే ద్వారం మూసేసి రాజముద్ర లు వేస్తారు .ప్రతి వారి వద్ద  ముద్రిక వుంటుంది .ఉదయమే సీళ్ళను పరిశీలిస్తారు .పన్నీటి తో చేయి కడుగు కోని ,కపాల అస్తికను భక్తీ తో బయటకు తెస్తారు .ఉన్నత వేదిక పై మణి సింహాసనము పై అస్తికను ఉంచుతారు .దీనిపై వైడూర్యాలతో చేసిన ఘంటా కారం గల డోలిక ను మూత వేస్తారు .ఈ ఎముక పసుపు రంగు కలిగి అర్ధ చంద్రా కారం గా వుంది .ప్రతి దినం ఇదే పధ్ధతి పాటిస్తారు .శంఖ ,తాళ ,మృదంగ ధ్వనులు చేస్తారు .రాజు పూజించి ,దాన్ని పైకెత్తి శిరస్సు పై వుంచుకొని ,తిరిగి యధా స్తానం లో వుంచుతాడు .ఈ ఆరాధన అయిన తర్వాతే దిన వారీ పరిపాలనా కార్యక్రమం .దీన్ని ఉంచటానికి”విమోక్ష ”అనే స్తూపం వుంది .
ఈ పట్టణానికి ఈశాన్యం లో లోయలో బుద్ధుని ”యోగ దండం ”వుంది .అక్కడ ఒక విహారం వుంది .బౌద్ధ యాత్రికులు దర్శించి కానుకలు సమర్పిస్తారు .పశ్చిమం లో బుద్ధుడు ధరించిన ”అంగరఖా ”(చొక్కా ) వుంది .దీని పై స్తూపం వుంది .అణా వృష్టి వస్తే దీన్ని బయటకు తెచ్చి ప్రదక్షిణాలు చేసి ,మొక్కుతారు .వెంటనే కుంభ వృష్టి కురుస్తుంది .ఈ పర్వతానికి దక్షిణం లో వున్న పర్వతం లో శిలా గుహ వుంది .బుద్ధుడు తన ”ఛాయా ”ను అక్కడే వదిలి వెళ్ళాడని ప్రతీతి .పడి బారల దూరం నుంచి చూస్తె బుద్ధుని నిజంగానే చూస్తున్నామా ?అన్న భావం కలుగు తుంది .ఆయన శరీర కాంతి,సహజ సౌందర్యం ,పుట్టు మచ్చలు ,(112 )స్పష్టం గా అందులో కన్పిస్తాయి .దగ్గరకు వెళ్ళిన కొద్దీ ,స్వప్న దృశ్యం లా వుంటుంది .దీని ఛాయా చిత్రం రాయాలని చాలా మంది ప్రయత్నం చేశారు కాని దుస్సాధ్యమైంది .సహస్ర బుద్ధులు కూడా ఇలాగే శరీర చాయలను వదిలి వెళ్ళారని ప్రతీతి .
దీనికి పశ్చిమంగా ,బుద్ధుడు కేశ ఖండన ,నఖ చ్చేదం చేసుకొన్నా ప్రదేశం వుంది దీని పైనా స్తూపం కట్టారు .ఎత్తు 80 అడుగులు ఇప్పటికీ వుంది .అర్హతులకు ౧౦౦౦ స్తూపాలు కట్టారు . .
లోయి ,పోహన రాజ్యాలు
శీతా కాలమ్ అక్కడే గడిపి ,దక్షిణ దిశ గా ప్రయాణించి ,”క్షుద్ర హిమ శైలం ”చేరాడు .దీన్నే ”సఫీదు కో పర్వతం ”అంటారు .మంచు కప్పేసి వుంటుంది .హ్యుకింగు కు చలి గాలి పడ లేదు .నోటి నుంచి నురుగులు కక్కు కున్నాడు .”నేను చని పోతున్నాను .మీరు ఇక్కడి నుంచి త్వరగా  వెళ్లి పొండి ”అని పాహియాన్ ను వేడుకొన్నాడు .అక్కడి నుంచి ”పోహన ”రాజ్యం చేరాడు .”ఫలానా జిల్లా ”అని ఇప్పుడు దాని పేరు .తర్వాత సింధు నది దాటి ,”పేటూ”రాజ్యం చేరారు .ఇదే ”పాంచాలం ”హీన యాన ,మహాయానాలు బాగా వ్యాపించిన ప్రదేశం .బౌద్ధ సన్యాసులు వచ్చారని తెలుసు కోని ప్రజలు చాలా సంతోషించారు .”అన్య దేశీయులై వుండి ,సంసారాన్ని త్యజించి ,భిక్షువులై ,భారత దేశాన్ని సందర్శించారంటే ఆశ్చర్యం ”అను కొన్నారట ప్రజలు .
మధుర
అక్కడ నుంచి ఆగ్నేయం గా ”మధుర ”చేరారు .ఇదే శ్రీ కృష్ణుని జన్మ స్తానం .”మయూర నగరం ;”అనే పేరుంది .అ కాలమ్ లో ఉత్తర భారతం లో ,ఎడారికి పశ్చిమాన వున్న రాజులంతా బౌద్ధమే అవలంబించారు .శ్రమణకు లను బాగా ఆద రించారు వారికి కానుకలు అందించే టప్పుడు కిరీటాలు తీసి భక్తిగా ఇచ్చే వారు .శూన్య మస్తకం తో చేయాలని వారి నయమం .మ్రుస్తాన్నాలతో సంతృప్తి పరచే వారు .వారి ముందు ఉన్నత ఆసనాల మీద కూర్చునే వారు కాదు .వారి ముందు రత్న కంబలం పరచి దాని పై కూర్చొని మర్యాద గా మాట్లాడే వారు .ఈ మర్యాద లన్నీ బుద్ధుడు సజీవుడు గా ఉన్నప్పుడే ప్రారంభ మయాయి .తర తరాలుగా వచ్చిన సంప్రదాయమే .మధురకు దక్షిణం గా ఉన్నదంతా ,”మధ్యభారతం ”’.మంచు  లేదిక్కడ .ప్రజలు ఐశ్వర్య వంతులు .సుఖమైన పరి పాలన.ప్రజా పీడన లేదు .ప్రజా స్వాతంత్రాన్ని అడ్డుకొనే శాశనాలూజీవ హింస లేదు  ..

ఇళ్ళ ను ఒక అధికారి దగ్గర నమోదు చేసుకోవాలి .వ్యవసాయం చేసే వారు పంటలో కొంత భాగం రాజుకివ్వాలి .ఇష్టమైతే రాజు గారి వ్యవసాయమూ చేయ వచ్చు .కొట్టటం ,శిరచ్చేదనం లేవు .తప్పుల్ని బట్టి జరిమానా వేసే వారు .రాజా ద్రోహి కి కూడా మరణ దండన లేదు .వారి కుడి చేయి మాత్రం తీసే వారు .అంగ రక్ష కులకు కూడా నిర్ణీత మైన జీతాలు ఉండేవి ..జీవ హింస లేదు .మద్యం ,వెల్లుల్లి ,నేరుల్లి వాడే వారు ఆడ్డు .పశు వధ చేసే వారిని ”చందాలురు ”అనే వారు .వీరు కర్ర లతో కొట్టు కుంటు వస్తారు .ఆ ధ్వనికి ప్రజలు దూరం గా పోయే వారు .కుక్కల్ని ,పందుల్ని జనం పెంచే వారు కాదు .మాంసం అమ్మే దుకాణాలు లేవు .”గవ్వలు” ణానాలుగా చెలామణి లో ఉండేవి .బుద్ధుని మరణం తర్వాత రాజులు బౌద్ధ సన్యాసులకు విహారాలు కటించారు .మాన్య క్షేత్రాలు ఏర్పాటు చేశారు .సేద్యానికి దుక్కిటెద్దులు ఇచ్చారు .ఆ చంద్ర తారార్కం అనుభవించ వచ్చు అని శాసనాలు చేశారు ..
బౌద్ధ భిక్షువులు కూడా సత్కార్యాలు చేసే వారు .సూత్ర పథనం ధ్యాన నిష్ట సల్పే వారు దూర దేశాల నుంచి వచ్చే వారికి విడిది ఇచ్చే వారు .ఎదురు వెళ్లి స్వాగతం చెప్పి ఆహ్వానించే వారు .పాదాలు కడుక్కో వటానికి నీళ్ళు ,పాద లేపన తైలం ఇచ్చే వారు .ద్రవ రూప ఆహారం అందించే వారు .పూజ్యత ,పూజ్యతను బట్టి అర్హమైన పడక ఏర్పాట్లు ఉండేవి .ఇక్కడ బుద్ధుని శిష్యులకి కట్టిన స్తూపాలు చాలా వున్నాయి .వర్షా కాలమ్ ఆవ గానే కానుకలిచ్చే వారు .బుద్ధుని ముఖ్య శిష్యుడైన ”సారి పుత్ర ”స్తూపం బాగా పూజలు అందు కొనేది పూల దండలు ,అగరు వత్తులు ,వాడకం లో వున్నాయి .దీపాలంకరణ వుండేది .గాయకులూ కమ్మని పాటలతో అలరించే వారు .

నేను రాసిన” పూజ్యం ‘

సర్వం పూజ్యం శ్ర్రీ రామ రాజ్యం

‘పై మిత్రులంతా తలో రకం గా స్పందించి నందుకు సంతోషం .నన్ను అభినందిస్తూ పూజ్యం పై ఆజ్యం పోసి మంట  బానే మండించారు .కొందరుస  విమర్శ అనే సమిధలు తగిలించి జ్వాలనూ రేపారు .మరి కొంత మంది పాపం నీళ్ళు చల్లి ఆర్పెద్దామని ప్రయత్నించారు -కాని నీటి లో ఆక్షిజన్ ,హైడ్రోజెన్ విడి పోయి అంటుకొని మరీ మండింది ..ఇదంతా బాపు మీద ,రమణ గారి మీద అభిమాన జ్వాలె అయింది .సెగ రాజక పోవటం విశేషం .సహృదయత చాలా మందిలో పొంగి పొర్లింది .కొందరిలోకొంచెం  తగ్గింది కాని ,ఎవరు హద్దు దాట లేదని పించింది .ఇవి విమర్శ విషయం లో మంచి ఒరవడి .కొందరు కులాల ను తెచ్చి చెయ్యి కాల్చుకొన్నారు పాపం .కొందరు చూడటం రాదనీ ఆక్షేపించి ,ఆ పొగలో ఉక్కిరి బిక్కిరి అయారు .మరి కొందరు పాత సినిమా ల తో పోల్చట మేమిటని ఆరా తీసి ,వెచ్చదనం పొందారు .మీరే తియ్య వచ్చుకదా అని ఒక రంటే సాంబారు బాగాలేదని హోటల్ వాడితో అంటే ”మీరే చేసుకోండి అని కిచెన్ చూపించి నట్లుంది ”అని నవ్వించిన వారూ వున్నారు . .విపులాచ పృథ్వి .సంగీతం హాల్లో కి జనాన్నిలాక్కు   రాలేక పోతోందని పత్రికలుకోళ్ళు అయి   కూస్తున్నాయి పాపం .అప్పుడే తొమ్మిది నందుల్ని చేజిక్కి అభిమానులను  అప్రతిభుల్ని చేస్తోంది ..ఇవన్నీ శుభ సూచనలే .సెట్లు వేసే వారు తమ ప్రావీణ్యం చూపించారు పేపర్ ద్వారా .గాయకుడు ఒకాయన పాపం నిర్మాత కష్ట పడ్డాడు అనీ ,బాపు ,రమణ ల కోసమైనా చూడ మనీ చెప్పాడు .రాముడు మాత్రం ఆడియో రిలీజు నాడు సంగీతం  ఎలా వుంది అని విలేకరులు అడిగితె ””ఆ ఆ–ఇళయ రాజా గారు బాగానే చేసారు–ఆ ఆ   కదా”అని దాట వేసిన సంగాతిచూసిన వారు ,విన్న వారు మరిచి పోయి వుండరు .  ఏమైనా నిర్మాత బయట పడితే చాలు .మళ్ళీ పౌరాణికాలు వెలుగు లోకి వస్తాయి .లేకుంటే కాస్త కష్టమే ..

—                                                       మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ –29 -11 -11 .
గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

పాహియాన్ సఫల యాత్ర -2

—                   క్రీ.శ.399 లోతన మిత్రులు ”హ్యూయంగ్ ”హ్యోకింగ్ ,తోచింగ్  లతో కలిసి ,పాహియాన్ చైనా లోని శాంగాన్ నగరం నుంచి బయల్దేరాడు .బౌద్ధ నియమాను సారం వర్షా కాలమ్ లో ప్రయాణం చేయరు .”లాంగు ‘రాజ్యం దాటి ,;;యాంగ్ ”పర్వతాలు దాటి ,;;చాంగ్ యే ”రాష్ట్రం చేరారు .ఆ ప్రాంతం అంతా అరాచకం గా వుంది .బాటసారులకు ప్రయాణం కష్టమైంది .దొంగలు ,దురాచారులతో ప్రాణ భీతి వుండేది .రక్షణ లేదు .రాజు మాత్రం దయా హృదయుడు .ఈ యాత్రికులను ఆదరించి ,ఆశ్రయం కల్పించాడు .సౌకర్యాలుకల్పించాడు . .అక్కడి నుంచి చైనా పశ్చిమ సరిహద్దు లోని ”తన్వాంగు ”పట్టణం చేరి ఒక నెల వున్నారు .రెండు జట్లు గా విడిపోయి ,ప్రయాణం సాగించారు .పాహియాన్ మరి నల్గురు కలిసి ఒక జట్టు గా వున్నారు .కొంత దూరం చేరే సరికి భయంకర మైన ”గోబీ ఎడారి ”కన్పించింది .

పాహియాన్ సఫల యాత్ర –1

— స్వయం గా చూసి ,అందు లోని విశేషాలను తెలుసు కోని ,తన దేశస్తులకు ఆ గ్ర్కన్ధాలను తన భాష లో పరిచయం చేయాలని తలచాడు చైనా యాత్రికుడు పాహియాన్ .అంతే కాక ,అహింసా మూర్తి ,శాక్య సింహుడు జన్మించిన పుణ్య భూమి ని దర్శించాలనీ ,ఆయన తిరుగాడిన ,ప్రదేశాలను ,చూసి ధన్యత చెందాలని ఆరాట పడ్డాడు .ఆ ఊహల తోనే ,క్రీ .శ.399 లో చైనా నుండి బయల్దేరి ,ఎన్నో ఎదురు దెబ్బలు తింటూ ,ఆరు సంవత్చ రాలు అలుపు లేకుండా ,ప్రయాణం చేశాడు .భారత దేశం చేరు కొన్నాడు .మరో ఆరేళ్ళు ఇక్కడే గడిపి వివ రాలు సేకరించాడు .ప్రసిద్ధ క్షేత్రాలన్నీ దర్శించాడు .ఆనందం తో ఉక్కిరి బిక్కిరి అయాడు .మరో మూడేళ్ళు ప్రయాణం చేసి స్వదేశం చేరాడు .మొదటి విదేశీ యాత్రికుడు గా చరిత్ర లో నిలిచి పోయాడు .తాను చూసిన విశేషాలన్నీ ,వెదురు పలకల పైన చీనా మ్బరాల పైనా  వ్రాసి నిక్షిప్తం చేశాడు .నిజం గా ,సాహస యాత్రీకుడు .నాల్గవ శతాబ్దం లోని భారత దేశ పరిస్తితులు ,,బౌద్ధ విశేషాలు ,జీవన సరళి ,తెలుసు కోవ టానికి ఆ మహా యాత్రికుడు వ్రాసిన చారిత్రిక విషయాలు ఎంత గానో తోడ్పడుతాయి .ఒక అమూల్య గ్రంధమే ఆయన రచన . .భారత దేశం ఆయనకు ఎంతో రుణ పడి వుంది .

రెండు చారిత్రిక మహా నగ రాలు –2

—                         ఉత్తర ప్రదేశ్ లో ఫరూకా బాద్ జిల్లా లో కాళిందీ నదీ తీరం లో వున్న ప్రసిద్ధ పట్టణం కనోజ్ అని నేడు పిలువ బడే కన్యా కుబ్జం .గుప్త సామ్రాజ్య కాలమ్ లో మౌఖరీ రాజులకు రాజధాని గా వుండేది .వీరి లో చివరి వాడు గ్రహవర్మ .హర్షుని సమ కాలికుడు .హర్షుని చెల్లెలు రాజ్య శ్రీ కి భర్త కూడా .శ్రీ హర్షుడు స్థానేశ్వర కనోజ్ రాజ్యాలను రెండిటిని ,చెల్లెలి కోరిక పై పరి పాలించాడు .అప్పుడే రాజధానిని కనోజ్ కు మార్చాడు .ప్రసిద్ధ చైనా యాత్రికుడు ”హుయాన్ సాంగ్ ‘హర్షుని ఆస్థానానికి వచ్చాడు .హర్ష చక్ర వర్తి విద్వాంసుడు ,మహా కవీ .పండిత కవి పోషకుడు .బౌద్ధ ధర్మాన్ని ఆచరించినా ,సకల మత సామరశ్యం చూపాడు .ఎకచ్చత్రాది పత్యం గా ఉత్తర భారతాన్ని పాలించాడు .మహాయాన మతాన్ని స్థాపించి ,ఆచరించాడు .ఆయన నిర్వ హించిన ”మహాయాన  సభ ”నభూతో నభవిష్యతి అని కీర్తింప బడింది .నలందా విశ్వ విద్యాలయం నుంచే వెయ్యి మంది బౌద్ధ భిక్షువులు వచ్చారట .హుయాన్ సాంగ్ హర్షుని ఆస్థానం లో ఏడు సంవత్చ రాలు వున్నాడు .ఆ నాటి వైభవ స్థితి ని కళ్ళారా చూసి ,మనసారా వర్ణించాడు .

తెలుగు” జాతి రత్నాలు ”

 డి.వి .సుబ్బా రావు 

రెండు  చారిత్రిక  మహా నగ రాలు –1

భారత దేశం లోని నగరాలన్నిటికి తల మానికంగా , వుండి ,భారతీయ కళా సౌందర్యానికి నిలయం గా వున్న ,ఆనాటి పాటలీ పుత్రం   నేడు -చరిత్ర గర్భం లో కలిసి పోయిన పురాతన పట్టణం .ఆర్య చాణక్యునికీ ,ఆర్య భట్టు వంటి ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులకు జన్మ నిచ్చిన పుణ్య భూమి .మౌర్య సామ్రాజ్యానికి ఆయువు పట్టు .బౌద్ధ ధర్మం శత పత్రం గా వికశించిన దివ్య ధాత్రి .తధాగతుని చరణ స్పర్శ తో ,పులకించిన మహా నగరం .నాగరకత కు పట్టు గొమ్మ .హుయాన్ సాంగ్ వంటి విదేశీ యాత్రికులకు ఆశ్చర్యం కల్గించిన చారిత్రిక పట్టణం .కుసుమ పురం అనే పేరు తో విరాజిల్లిన కమనీయ నగరం .పాటలీ పుష్పాలు ఒక రక మైన ఎరుపు రంగుతో ఆహ్లాదాన్ని కల్గిస్తాయి .అవి ఇక్కడ విశేషం గా కన్నుల పండుగ చేస్తాయి కనుక పాటలీ పుత్రం అనే పేరు సార్ధక మైంది .పురాణ ప్రసిద్ధ మైన గాది రాజు కుమార్తె ” పాటలి”  అని ,ఆమె కోరిక పై ,కౌండిన్యుడు ,మాయా జాలం తో ,దీన్ని నిర్మించాడని ,ఆమె పేరు తోనే ”పాటలీ పుత్రం ”అయిందని కధనం .దాని వైభవం కూడా మాయా జాలం గానే మాయ మై పోయిందేమో నని పిస్తుంది .

         స్వామి శివానందుల ఉపనిషత్ సార సుధ —6

—                    బ్రహ్మ ఆనంద స్వరూపం .ఆనంద మయం .ఆనంద విగ్రహం .ఆనంద సాగరం ఆయనే .నిరతిశయానందుడు .పరమానందుడు .ఆయనే ఆనంద సుఖం .ఈ ఆనందాన్ని పొందటమే మానవ లక్ష్యం .దాన్ని అందు కుంటే అంతటా మహదానందమే .ప్రపంచం అంతా ఆనంద దామమే .ఆ ,ఆనంద మూర్తి ని ”ఒక గుంపు లో వున్న తన భర్తను మౌనాన్గీకారం తో చెలి కత్తె కు ఒక స్త్రీ ఎలా తెలియ జేస్తుందో ”అలాగే శ్రుతులు మౌనాన్గీకారం తో ,బ్రహ్మను చూపిస్తాయి .

krishna09

మళ్ళీ చే జారిన శతం

” ఆరడుగుల్లో” గమ్యం దూర మైందంటే చతికిల పడ్డా

స్వామి శివానందుల ఉపనిషత్ సార సంగ్రహం –5

—                    ”కోహం ”అంటే నేనెవరు ?అని ప్రశ్న వేసుకొని సాధన చేస్తే పరమాత్మను దర్శించ గలం .నిత్యం తపస్సు ,సత్యం ,బ్రహ్మ చర్యం ,నిగ్రహం ,సత్ప్రవర్తనలతో జోడించి ,నియమం తో సాధించి నప్పుడే ఆత్మ సాక్షాత్కారం లభిస్తుంది .

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

స్వామిశివానందుల  ఉపనిషత్ సార సంగ్రహం —3

—                       జీవుడే సత్ ,చిత్ ఆనంద బ్రహ్మ .అయితె ఆ బ్రహ్మను ఓంకారం తో అర్ధం చేసు కోవాలి ”.తత్ -త్వం -అసి” అంటే ”నీవే- అది ”అనగా నీవే ఆ పర బ్రహ్మం .జీవాత్మకు ,పర మాత్మ కు భేదం లేదు .పాలలో వెన్న ఎలా దాగి వుందో ,అలాగే ప్రతి జీవి లోను ఆత్మ దాగి వుంది .ఎవరు ధ్యానం చేస్తారో ,సూక్ష్మ బుద్ధి కలిగి ఉంటారో ,వారికే ఆ ఆత్మ దర్శనం లభిస్తుంది .ఇది శాస్త్ర పథనం వల్ల లభించేది కాదు .ప్రశాంతత ,ధర్మ చింతన ,సత్ ప్రవర్తన ,ఇంద్రియ నిగ్రహం తో నే దాన్ని సాధించాలి .అయితే ఈ ఏకాగ్రతను భగ్నం చేయ టానికి కొన్ని శక్తులు ఎప్పుడు ప్రయత్నం చేస్తూనే వుంటాయి .అవే ”లయ ,విక్షేప ,క్షయ,రాసాద్వాదనలు ”లయ అంటే నిద్ర .దీన్ని పోగొట్టు కోవటానికి ప్రాణా యామం చేయాలి .బయట వస్తు వులపై ఆకర్షణే విక్షేపం .అను రాగం వల్ల కలిగేది క్షయం .ఈ రెండు తొలగితే రసాస్వాదన కల్గుతుంది .అయితె ,ఆస్వాదన నిర్వి కల్ప సమాధి రుచిని చూడ టానికి మాత్రమె ఉపయోగిస్తే ,సాధకుడు ఒక మెట్టు పైకి ఎక్కి నట్టే .

కార్తీక మాస శోభ

 సర్వం పూజ్యం శ్రీ రామ రాజ్యం 

              ఒక్క మాట లో చెప్పా లంటే అది బాపు తీసిన ,రమణ రాసిన సినిమా కాదు ,కాదు ,కాదు .అని అనిపించింది .బాపు అంటే ఎంత వూహ వుంటుంది ,రమణ మాట అంటే ఎంత లోతు భావం వుంటుందీ !ఇవి రెండూ ముందు పూజ్యం .తర్వాతరమణ  మాటల్లో between the lines కు ఎంతో ప్రాముఖ్యం వుంటుంది .బాపు ఒక సీన్ తీస్తే అది అంత అందంగా ఎలా ఉంటుందా అనే ఆశ్చర్యం తో మునిగి పోతాం.ఒడలు మరుస్తాం .ఆ అందానికి దాసోహం అంటాం .dialogue  కంటే భావానికి ప్రాధాన్య మిచ్చే ట్లు నటింప జేసే మహోన్నత దర్శకుడు   బాపు .రమణ మాట రాస్తే అందు లో ఎన్నో అర్ధాలు వెతికి మనసు ఉప్పొంగి పోతుంది .ఇవేవీ మచ్చుకు కూడా కని పించవు .ఇక బాపు సినిమా అంటే అద్భుత మైన చిత్రాల దర్శనం అప్రతిభుల్ని చేస్తుంది .అవి చూస్తే చాలు ఇంకేమీ లేక పోయినా పర్వాలేదని అందరి అభిప్రాయం .ఇదీ పూజ్యమే .ఇక్కడ రెండు మూడు సెట్టింగులు చూడటానికి చాలా gorgeous కని పిస్తాయి .అవి చూస్తే మనం రామ రాజ్యం లో ఉన్నామని అని పించవు -రోమన్ సామ్రాజం  లో వున్నట్లని పిస్తుంది .nativity లో లోపం వుందని పించింది ఇనేత్రానందము పూజ్యం .పోని జగదానందం ఉందా అంటే ,నలుగురు మనుషులు కూడా  కనిపించరు .రామ రాజ్యం లో ప్రజల ఆనంద సామ్రాజ్యం కని పించదు .సాధారణం గా వాచ్యానికంటే భావానికి ప్రాధాన్య మిచ్చి తీసే ఈ జంట ,ఇందులో వాచ్చ్యానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యత నిచ్చి భావానికి ,మన ఆలోచనకు ,మనకు రాముని మీద ,రామ రాజ్యం మీద ఏర్పడాల్సిన అభిప్రాయానికి అసలు వీలు లేకుండా చేశారు .అందరి పాత్రలకు అతి గా సంభాషణలు వున్నాయి ఇవి రమణ సంభాషణలు కావు  పరుచూరి వారి దీర్ఘ ,అతి దీర్ఘ సంభాషణలు అనిపిస్తాయి .ఇక్కడా మనసుకు హృదయానికి పట్టింది పూజ్యమే .  . సంగీతా విషయానికి వస్తే చెవి తుప్పు వదిలించే మనోహర ,శ్రావ్య సంగీతం అందిస్తారు బాపు .ఎంతో లలితంగా ,ఆర్ద్రం గా ,కన్ను చేమర్చేట్లున్తాయి రాగాలు ,స్వరాలు ,బాణీలు .ఇక్కడ అంతా విరుద్ధం .ఒక్క ”జగదా నంద కారకా ”అన్నది మాత్రమే అదీ ,అంత వరకు మాత్రమే కాస్త మనల్ని హం చేయిస్తుంది .మిగతా పాటల్లో ఒక్కటి కూడా మనల్ని పట్టించు కోదు .ఇది బాపు విధానానికి మరీ విరుద్ధం .పాపం ఇళయ రాజా ఎంత కమ్మని సంగీతం ఇచ్చి మనల్ని మరో లోకం లో విహరింప జేశాడో మనకు తెలుసు .ఇక్కడ మరీ failure .దీనికి కారణం ఏమిటో నాకు అంతు బట్ట లేదు .స్వేచ్చ ఇవ్వ లేదా ?గీతాన్ని సంగీతం ,back గ్రౌండ్ మ్యూజిక్ ముంచేసింది .హాల్లో నుంచి బయటకు వస్తుంటే ఏ ఒక్కపాటా   మన వెంట రాదు అదేం పాపమో శాపమో .ఇదీ బాపు శైలికి బద్ధ విరుద్ధం .అక్కడ వినటానికి చూట్టానికి కాస్త బాగున్నా ,అవి మనల్ని పట్టు కోని వదలక పొతే కదా మళ్ళీ ఏవ రైనా రెండో సారి చూసేది .?కర్ణ భేరి పగిలి పోయే సౌండ్ భయ పెడు తుంది .మానసిక ఆహ్లాదం ఉల్లాసం కలిగించక పోవటం స్వర కర్త లోపమే .ఇదీ బాపు మార్కు కాదు .

.

స్వామి శివానందుల ఉపనిషత్ సార సుధ –2

—                 పరమాత్మను దర్శించా లంటే యోగ సాధన చేయాలి .ఏ స్థితి లో సంకల్ప ,వికల్పాలు ,ఆలోచన ,సంశయం లేకుండా వుంటుందో అదే యోగం .జీవాత్మ ,పరమాత్మలకు సమ భావాన్ని కల్పించేదే యోగం .మనసు లోని ఆలోచనా తరంగాలను అదుపు లో పెట్టేది రాజా యోగం .యోగం లో అష్టాంగాలు వున్నాయి .అవి యమ ,నియమ ,ఆసన ,ప్రత్యాహార ,ధారణ ,ధ్యాన ,సమాధులు .కర్మ ,ఉపాసనా ,జ్ఞానాలను ”యోగ త్రయం ”అంటారు .ప్రాణ వాయువున్ని బంధించా తానని ”హాథ యోగం ”అంటారు .హథం అంటే సూర్యుడు ,చంద్రుడు కలిసి పోవటం .కోరింది సాధించాతాన్ని కూడా హథం అంటారు .ఇదే రాజ యోగానికి దారి చూపిస్తుంది .ప్రాణా యామం వల్ల రక్తం ,నాడులు ,శుభ్ర పడ తాయి .చిత్త ఏకాగ్రత కలుగు తుంది .”యోగం ”అంటే కలయిక .అంటే జీవాత్మ ,పరమాత్మ ల సంయోగం .యోగ సాధన వల్ల ప్రత్యగాత్మ పరమాత్మ లో కలిసి పోతుంది

నా కుడి పక్క ఆమె శ్రీమతి మందరపు హైమా వతి-ప్రఖ్యాత రచయిత్రి -ఆమె ప్రక్కన చాల పాక ప్రకాష్ ”రమ్య భారతి ”సంపాదకులు .నా ఎడమ ప్రక్క శ్రీ అరసవల్లి కృష్ణ- కవి ,కవి సమ్మేళనాన్ని నిర్వహించిన వారు .

This slideshow requires JavaScript.

ఇందులో డాక్టర్ యాజీ వున్నాడు .అనుకోకుండా ఉయ్యూరు వచ్చి ,శ్రీ సువర్చలాంజ నేయ
స్వామి ఆలయానికి వచ్చాడు .అప్పుడే ఈ దీప అలంకరణ జరుగు తోంది .వుంది చూసి
ఆనందించి వెళ్ళాడు తేది 20 -11 .-11 .నాడు ఒక భక్తు రాలు చేసిన అలంకరణ ఇది
.బొమ్మ వేయటం అలంకరణా ఆమెదే .

Bhagvath Geetha Vuyyuru Sahithimandali 261 111120

Bhagvath Geetha Vuyyuru Sahithimandali 261 111120

స్వామి శివానందుల ఉపనిషత్ సార సుధ —1

—                  తం హ దేవ మాత్మ బుద్ధి ప్రకాశం -ముముక్షుర్వై శరణం ప్ర పద్యే .”