ప్రముఖ రొమాంటిక్ కవి పి.బి.షెల్లీ జీవిత చరిత్ర -14

312

 అది ప్రతి పేజీలోనూ, అలాగే ప్రతి విభక్తి (case), లింగం (gender) మరియు వచనంలోనూ (number) అనేకసార్లు కనిపించేది.

ఆ కాలంలో కాంట్ (Kant) తత్వశాస్త్రం బాగా ప్రాచుర్యంలో ఉండేది; కానీ, మౌఖిక బోధన లేదా సహాయం లేకుండా స్వయంగా అర్థం చేసుకోవడం అసాధ్యమైన ఆ తత్వశాస్త్ర భావనలను నాకు వివరించగలిగే నిపుణుడెవరూ నాకు ఎప్పుడూ కనిపించలేదు. హ్యారియెట్‌కు గట్టిగా చదివి వినిపించే సామర్థ్యం అద్భుతంగా ఉండేది, అందుకే తరచుగా ఆమె సేవలను వినియోగించుకునేవారు. “రోక్‌బీ” (Rokeby) అనే రచన అప్పుడే వెలువడింది; అది ఒక పేలవమైన రచనగా పరిగణించబడి, విమర్శకుల తీవ్ర ఎగతాళికి గురైంది. కానీ ఆ యువతికి మాత్రం అది బాగా నచ్చింది, ఆమె దానిని ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు పూర్తిగా గట్టిగా చదివి వినిపించింది.

అందులో అక్కడక్కడా కొన్ని ఆకట్టుకునే భాగాలు, అందమైన వర్ణనలు మరియు మంచి పంక్తులు ఉన్నప్పటికీ, మిగిలినదంతా ధారాళంగా సాగే సాధారణమైన పద్యరచన మరియు కేవలం పుస్తక పరిమాణాన్ని పెంచే ప్రయత్నంలా అనిపించింది. నేను శ్రద్ధగా విన్నాను, కానీ ఆ కావ్యం యొక్క గానీ, లేదా అదే సారవంతమైన రచయిత రాసిన ఇతర కావ్యాల యొక్క గానీ కథాంశాన్ని నేను ఎప్పుడూ గ్రహించలేకపోయాను. దృశ్యాలన్నీ ఒక కలలా మనసులో కదులుతూ వెళ్ళిపోతాయి, కానీ ఆ క్షణికమైన నీడలు ఎలాంటి శాశ్వతమైన లేదా స్పష్టమైన ముద్రను మిగల్చవు.

కొన్నేళ్ల తర్వాత నేను ‘రోక్‌బీ’ ప్రాంతానికి దగ్గరగా వెళ్ళినప్పుడు, ఆ ప్రదేశాన్ని సందర్శించాలనే ఆసక్తి కలిగేంతగా అప్పట్లో విన్న విషయాలు నాకు గుర్తుకొచ్చాయి. అక్కడికి వెళ్లడం సార్థకమైంది, నా అసలు ప్రయాణ మార్గం నుండి కాస్త పక్కకు మళ్ళి అక్కడికి వెళ్లడం మంచి నిర్ణయమే అనిపించింది. గ్రెటా మరియు టీస్ నదుల సంగమం ఆహ్లాదకరంగా, బహుశా అద్భుతంగా కూడా ఉంటుంది. ‘బిష్’ (Bysshe) అప్పుడప్పుడు ఆ పఠనంపై కాసేపు దృష్టి పెట్టేవాడు; ఆ పఠనం స్కాటిష్ సరిహద్దు కవి శైలిలోలాగే నిరంతరాయంగా, సాఫీగా సాగిపోయేది. ఆ తర్వాత అతను అకస్మాత్తుగా అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయి, మళ్ళీ తిరిగి వచ్చి మరికొంత వినేవాడు; ఆ సమయంలోనూ ఆ స్ఫూర్తిలేని, ఆసక్తిని కలిగించని పద్య పాదాలు, రాతి పడకలో ప్రవహించే గ్రెటా నదీ జలాల మాదిరిగా నెమ్మదిగా వినిపిస్తూనే ఉండేవి. సుదీర్ఘంగా సాగిన ఆ పఠన ప్రక్రియలు విసుగు పుట్టించేవిగా అనిపించవచ్చు, కానీ అవి అలా అనిపించలేదు; హ్యారియెట్ చక్కగా, స్పష్టంగా, వినసొంపైన స్వరంతో, సరైన ఉచ్చారణ మరియు భావయుక్తమైన ఒత్తిడితో చదివేది. అయితే, ఆ పఠన కార్యక్రమాలలో ప్రధాన ఆకర్షణ ఏమిటంటే, అవి ఎంతో ఆనందదాయకంగా ఉండేవి. ఆమె ఆ గానంలోనూ, ఊపిరితిత్తులకు మంచి వ్యాయామాన్నిచ్చే ఆ ప్రక్రియలోనూ ఎంతో ఆనందాన్ని పొందుతూ ఉండేది; కాబట్టి ఆమె పాటను ఓపికగా వినకపోవడం నిజంగా అనాగరికంగా అనిపించేది.

“ఇటు రా, కూర్చో, కదలకుండా ఉండు; బిష్ (Bysshe) లాగా గదిలో అటు ఇటు తిరగకు; నిశ్శబ్దంగా ఉండి నేను చెప్పేది విను; వెర్రి ప్రశ్నలేవీ అడగకు! నీకు అర్థం కాదని నాకు అనిపించే విషయం ఏదైనా వస్తే, నేనే స్వయంగా నీకు వివరిస్తాను!”

ఆమె కోరికను మన్నించకపోవడం అమానుషం, పైగా అది అసాధ్యం కూడా. షెల్లీని అప్పుడప్పుడు కొందరు ఆహ్లాదకరమైన వ్యక్తులు, మరికొందరు పర్వాలేదనిపించే పరిచయస్తులు కలుస్తూ ఉండేవారు; వీరిలో చాలామంది సాహిత్య రంగానికి చెందినవారే. వారి గురించి వివరంగా రాయడం విసుగు పుట్టించే పని అవుతుంది.

అసాధారణమైన లేదా క్రమరహిత లింగ భేదాలు (genders) కలిగిన నామవాచకాల గురించి ఒక కవి పాడినట్లుగా—”రోక్‌బీ” (Rokeby) కంటే తక్కువ స్ఫూర్తిదాయకమైనదే అయినా, అంతకంటే ఎక్కువ ప్రజాదరణ పొందిన, విస్తృతమైన మరియు శాశ్వతమైన ఖ్యాతిని గడించిన “ప్రొప్రియా క్వే మారిబస్” (Propria quae maribus) అనే పద్యం ఇక్కడ గుర్తుకు వస్తుంది. ఈ సందర్శకులలో ఒకరి పేరు ‘షెవలియర్ లారెన్స్’ (Chevalier Lawrence); ఇతను ‘నైట్ ఆఫ్ మాల్టా’ (Knight of Malta) బిరుదు పొందిన వ్యక్తి. ఇతను తన నవల “ది ఎంపైర్ ఆఫ్ ది నాయర్స్” (The Empire of the Nairs) ద్వారా అప్పట్లో కొంత పేరు తెచ్చుకున్నాడు. ఇతను ఒక చిన్న జర్మన్ సంస్థానాధీశుడి ఆస్థానంలో చాలా కాలం గడిపాడు, జర్మనీ ఆస్థానాలు మరియు అక్కడి సాహిత్యానికి సంబంధించిన ఆసక్తికరమైన విశేషాలను పంచుకునేవాడు. ‘నైట్ ఆఫ్ మాల్టా’గా తాను అంకితమైన ఉన్నత వర్గాల (nobility) గురించి, అలాగే ఇంగ్లాండ్ కులీనుల గురించి తాను రాసిన ఒక రచన గురించి అతను ఎక్కువగా మాట్లాడేవాడు. సాధారణంగా అందరూ భావించేట్లుగా రాజ్యంలోని ‘పీర్స్’ (peers – ఉన్నత స్థాయి ప్రభువులు) నిజమైన ఇంగ్లీష్ కులీనులు కారని, భూస్వామ్య హోదా కలిగిన పాత కుటుంబాలే నిజమైన కులీనులని ఆ రచన నిరూపించింది. ఐరోపా ఖండపు భావనల ప్రకారం ‘కులీనత్వం’ (nobility) అనే పదాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ఈ వాదన అక్షరాలా నిజం.

ఆ ‘ఉన్నత వర్గాల జీవనశైలి’ (nobility) గురించిన చర్చలతో నాకు ఎప్పుడూ పొంతన కుదరలేదు—అసలు దాని సరైన పేరు కూడా నాకు తెలియదు. అతని అమరత్వానికి మూలమైన గొప్ప రచన “ది ఎంపైర్ ఆఫ్ ది నాయర్స్” (The Empire of the Nairs)ను నేను ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు చదవడానికి ప్రయత్నించినప్పటికీ, దానితో నాకు ఏమాత్రం ఆసక్తి కలగలేదు; అది మరీ అతిశయోక్తితో కూడిన ఆదర్శవాదంతో, టామీ మూర్ (Tommy Moore) రాసే శృంగారభరితమైన, తీపి కవిత్వంలా అనిపించేది. నా యువ మిత్రులకు మాత్రం ఆ భారతీయ ఇతివృత్తం ఆకర్షణీయంగా అనిపించింది; వారు దానిని చదివారు; చివరికి మరేదీ చదవని ఎలిజా కూడా దానిని చదివి, అది ఎంతో అద్భుతంగా ఉందని అందరికీ వినిపించేలా చెప్పింది. దేవుడా! మిస్ వార్న్ (Miss Warne) ఏమనుకుంటారో కదా!

బిష్ (Bysshe) ఆ ప్రశాంతమైన, సౌకర్యవంతమైన వీధిలో నివసిస్తున్నప్పుడు నేను అతన్ని తరచుగా కలిసేదాన్ని. విచిత్రంగా అనిపించినప్పటికీ, వేల్స్ లేదా కంబర్‌ల్యాండ్ పర్వత ప్రాంతాల కంటే ఆ వీధి అతనికి ఎంతో అనుకూలంగా ఉండేదని నిస్సందేహంగా చెప్పవచ్చు.

“చంద్రుడిలో ఉండే వ్యక్తి ఒక విచిత్రమైన మనిషి అయితే, ‘హాఫ్-మూన్’ (Half-Moon)లో ఉండే వ్యక్తి గురించి మనం ఏమనుకోవాలి?”

“చంద్రుడిలో ఉండే వ్యక్తి!” అని అతను దీనమైన స్వరంతో అన్నాడు; “చంద్రుడిలో ఉండే వ్యక్తి!” కాసేపు చంద్రుడి వైపు వేడుకోలు భావంతో చూసిన తర్వాత, అతను ఇలా అడిగాడు: “చంద్రుడిలో నిజంగానే ఒక మనిషి ఉన్నాడని నువ్వు నమ్ముతున్నావా? ఒకటి కంటే ఎక్కువ మందే ఉన్నారా?” ఆ తర్వాత అతను, “పాపం!” అని అంటూ దీర్ఘంగా నిట్టూర్చాడు. నేను అతనితో కూర్చున్నాను, చదివాను, నడిచాను, మాట్లాడాను; నా అంకితభావానికి హద్దులు లేకుండా ఉండేందుకు, అతనితో కలిసి భోజనం కూడా చేశాను.

ఈ రోజుల్లో మనం లండన్‌లో ‘క్యాబ్’ (అద్దె కారు)లో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు—నేను రాస్తున్న కాలంలో ఈ వాహనం లేదు—కేవలం క్యాబ్ డ్రైవర్లకు మరియు వారి సహచరులైన ‘అద్భుత శక్తులకు’ (fairies) మాత్రమే తెలిసిన వంకరటింకర దారుల్లోనూ, ఎవరూ వినని వీధుల్లోనూ ఎలా వెళ్తామో, అప్పట్లో నేను ‘బిష్’ (Bysshe)తో అలాగే నడిచేవాడిని. నేను ఎప్పుడూ అతన్నే దారి చూపనిచ్చేవాడిని, అతని మార్గాన్నే అనుసరించేవాడిని: అతను ఎంచుకునే దారులు అసాధారణంగా, అనిశ్చితంగా ఉండేవి; అతను అకస్మాత్తుగా రోడ్డు దాటి, ఏమాత్రం ఆకర్షణీయంగా లేని లేదా అశుభకరంగా అనిపించే వీధిలోకి లేదా సందులోకి వేగంగా వెళ్ళిపోయేవాడు, నన్ను కూడా తనతో పాటు వేగంగా లాక్కెళ్ళేవాడు. ఏ ప్రేరణతో అతను అలా వెళ్ళేవాడో అని నేను తరచుగా ఆశ్చర్యపోయేవాడిని. అతని ఆ పరుగు దేనినైనా వెంబడించడానికి కాదు, దేని నుంచైనా తప్పించుకోవడానికి ఉండేది; అకస్మాత్తుగా తనకు నచ్చని ఏదైనా విషయం లేదా వస్తువు నుండి దూరంగా వెళ్ళిపోవడమే అతని ఉద్దేశం.

మళ్ళీ భోజనం విషయానికి వస్తే… భోజనం ఆర్డర్ చేయాలన్న ప్రతిపాదన వినగానే, పాపం షెల్లీ నిర్ఘాంతపోయి, మాటలు రాని స్థితిలో స్తంభించిపోయేవాడు. తన మనసుకి కలిగిన ఆ దిగ్భ్రాంతి నుండి కాస్త తేరుకున్నాక, నిరాశాజనకమైన మరియు వేడుకునేలా ఉండే హావభావాలతో, “హ్యారియట్‌ని అడగండి” అని తీక్షణమైన స్వరంతో అరిచేవాడు. మంచి మనసున్న హ్యారియట్‌కు వంట పనుల్లో పెద్దగా నైపుణ్యం లేదు; గృహ నిర్వహణ మెలకువలు ఆమెకు అస్సలు తెలియవు. “మీకు నచ్చినట్లు చేయండి” అనేది ఆమె సాధారణ సమాధానం.

ఒకసారి నేను ఒక గ్రామీణ మతగురువు (clergyman) ఇంట్లో బస చేశాను; ఆ గౌరవనీయులైన పాస్టర్ దైవిక విషయాలలో అపారమైన నైపుణ్యం కలిగి ఉండేవారు; ఆయనకు ఏమాత్రం తీసిపోని ఆయన భార్యకు మానవ వ్యవహారాలపై మంచి అవగాహన ఉండేది. ఆమె వంట పనుల్లో ఆరితేరినవారు మరియు ఆతిథ్య భోజనాన్ని చక్కగా ఏర్పాటు చేయడంలో దిట్ట—ఒక గొప్ప వేదాంతికి తగిన సహచరిణిగా ఆమె వ్యవహరించేవారు. సాధారణంగా అక్కడ కొందరు పొరుగువారు ఉండేవారు, విందులో పాల్గొన్న అతిథులలో ఒక రోజు ఒక అందమైన యువతి కూడా ఉంది; ఆమె ఆరోగ్యవంతురాలు, ఆకర్షణీయమైన రూపం కలది, మంచి ఛాయావర్ణం మరియు నిండుగా ఒత్తుగా ఉండే శరీరాకృతి కలిగినది; అంతేకాక, ఆమె ఒక సంపన్న మరియు ఉన్నత స్థాయి రైతు కుమార్తె.

అతిథులు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, దయగల మరియు ప్రముఖురాలైన నా ఆతిథ్యమిచ్చిన మహిళ, ఆ అందమైన, నిండుగా ఒత్తుగా ఉండే శరీరాకృతి కలిగిన యువతి గురించి నా అభిప్రాయం ఏమిటని నన్ను రహస్యంగా అడిగింది.

317

“ఆమె నిజంగా ఒక అందమైన యువతి అని నాకనిపిస్తోంది! అలాంటి వారిలో ఇంతటి అందగత్తెను నేను చాలా అరుదుగా చూశాను!”

“నిజమే, ఆమె అందమైనదే కాదు, అంతే మంచి గుణం కలది కూడా—ఇంటి పనుల్లో ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.”

“ఆమె గురించి చాలా విన్నాను కానీ, ఇంతకు ముందెప్పుడూ చూడలేదు; ఆమె గురించి విన్నదంతా నిజమేనని ఇప్పుడు నాకు అర్థమైంది. ఆమెతో కాసేపు మాట్లాడాను; ఆమెకు అన్నీ బాగా అర్థమవుతాయి, పైగా ఇంటి వ్యవహారాల్లో అద్భుతమైన తెలివితేటలు ప్రదర్శిస్తుంది. సాయంత్రమంతా నా కళ్లు ఆమె మీదే నిలిచిపోయాయి; నేను అలా చూడటం ఆమెకు అసభ్యంగా అనిపిస్తుందేమోనని భయమేసింది, కానీ నా వల్ల కాలేదు! ఆమె అంత అందంగా ఉంది, ఆమెను చూడకుండా ఉండటం చాలా కష్టం; ఆమె మీద నుంచి దృష్టి మరల్చడం అంత సులభం కాదు!” “నిజమే! అస్సలు సులభం కాదు! నేను ఆమెను చూస్తూ, ఆమె ఎంత అద్భుతమైన జెల్లీలను తయారు చేయగలదో అని ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాను; ఆమెను చూడకుండా ఉండలేకపోయాను, అలాగే ఆమె చేసే ‘కావ్స్-ఫుట్ జెల్లీ’ (calves’-foot jelly) రుచి చూడాలని నా మనసులో అనుకుంటూ ఉండిపోయాను. ఆ విషయాన్ని ఆమెకు చెప్పాలని కూడా నాకు చాలా ఆశగా అనిపించింది!” “

పాపం హ్యారియెట్, టీ కేకులు చేయడం నేర్చుకుంటానని కెస్‌విక్‌లో శ్రీమతి సౌతీకి మాట ఇచ్చింది; కానీ శ్రీమతి సౌతీ నేర్పించలేదు లేదా హ్యారియెట్ నేర్చుకోలేదు, దాంతో ఆమె తన మాట నిలబెట్టుకోలేకపోయింది. అది ఆమెకు దొరికిన ఏకైక అవకాశం, కానీ ఆమె దానిని కోల్పోయింది, ఇది దురదృష్టకరం: ఎందుకంటే అది ఒక ఎడారిలో ఆహ్లాదకరమైన ఒయాసిస్సులా (పచ్చని ప్రదేశంలా) నిలిచిపోయేది. “మీ ఇష్టం వచ్చినట్లు చేయండి” అని చెప్పడం భోజనం ఆర్డర్ చేయడానికి ఒక పేలవమైన పద్ధతి, కానీ ఆ విషయంలో ఆమె ఎప్పుడూ చెప్పేది అదే. నిర్ణీత సమయం దాటి చాలా సేపటి తర్వాత, అత్యంత గరుకుగా, గట్టిగా ఉండే గొర్రె మాంసం ముక్క (భుజం భాగం) ఆ పేలవమైన భోజన బల్లపైకి వచ్చేది; ఆ మాంసాన్ని కోసేటప్పుడు (ఆ పని సాధారణంగా నాకే అప్పగించేవారు) దాని నుండి కారే నీళ్లలాంటి పులుసు, పేదరికం మరియు తీవ్రమైన దుస్థితికి సరైన నిదర్శనంగా అనిపించేది. ఆ మాంసానికి ఏమాత్రం తీసిపోని విధంగా బంగాళాదుంపలు ఉండేవి; ఇక చీజ్ విషయానికొస్తే, అది మర్చిపోయారో లేదా తినడానికి వీలులేకుండా ఉందో తెలియదు, మొత్తానికి ఆ అసంతృప్తికరమైన భోజనం దానితో ముగిసేది. కొన్నిసార్లు ఉడికించిన గొర్రె కాలు (leg of mutton) ఉండేది; మాంసం ముక్కలు ఎముక నుండి విడిపోయి వేలాడేంతగా దాన్ని ఉడికించేవారు, కానీ దానికి ఎటువంటి సాస్ ఉండేది కాదు, కేవలం పచ్చి టర్నిప్ ముక్కలు మాత్రమే ఉండేవి—అవి ఇక ఉడికించడానికి ఏమాత్రం పనికిరాని స్థితిలో ఉండేవి. కొన్నిసార్లు నమలడానికి అసాధ్యమైన గట్టి బీఫ్-స్టేక్స్ (beef-steaks) ఉండేవి—అవి షూ అడుగుభాగంలో వేసే తోలు (soles) లాగా ఉండేవి. నేను పుడ్డింగ్ గురించి ఒక మాట, ఒక సూచన చేశాను; కానీ ‘పుడ్డింగ్ అనేది ఒక మూఢనమ్మకం (prejudice)’ అని బిష్ (Bysshe) ఖచ్చితంగా చెప్పాడు. ఆ వాదనకు విరుద్ధంగా, ‘మూఢనమ్మకం అంటేనే ఒక పుడ్డింగ్’ అని ఉంటే బాగుండేదని నేను కోరుకున్నాను; అప్పుడు, నాకంటే తెలివైన ఆ యువ స్నేహితుల అభిప్రాయం ప్రకారం, నాకు ఎప్పుడూ పుడ్డింగ్ దొరుకుతూ ఉండేది కదా.

ఆ దైవతుల్యుడైన కవి సాంగత్యానికి ఉన్న అసాధారణ ఆకర్షణకు ఇది ఒక బలమైన నిదర్శనం—అంటే ఆ సాంగత్యాన్ని పొందడానికి…

” …మరియు అందుకు ఒక మూల్యం చెల్లించడం అత్యవసరం —

అనేక అసౌకర్యాలకు మరియు వనరుల కొరతకు నేను ఎంతో కాలం పాటు,

ఎంతో సంతోషంగానే తలొగ్గాను.

జీవితంలోని సౌకర్యాల పట్ల నాకు ఎప్పుడూ ఉదాసీనత లేదు;

నేను ఎప్పుడూ సౌకర్యవంతమైన జీవనానికి అలవాటు పడ్డాను —

 319

ఒక రకమైన హుందాతనం లేదా విలాసానికి అలవాటు పడ్డాను: కళాశాలలో ఉన్నప్పుడు,

కళాశాల విద్యకు సిద్ధమవుతున్నప్పుడు, మరియు ముఖ్యంగా ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు;

ఎందుకంటే భౌతిక సౌకర్యాలకు మంచి ప్రాధాన్యతనిచ్చే ప్రాంతంలో,

నా కుటుంబం ఎప్పుడూ అత్యంత చక్కని, సున్నితమైన జీవనశైలికి ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఈ విషయంలో, మరికొన్ని విషయాలలో లాగే, షెల్లీలో ఒక వైరుధ్యం ఉండేది:

అతను కఠినమైన స్పార్టన్ అలవాట్లు మరియు సూత్రాలు కలిగిన తత్వవేత్త

‘విలాసం’ అని ముద్ర వేసే దేనినైనా గట్టిగా — బహుశా ప్రదర్శనాత్మకంగా —

తిరస్కరించేవాడు; అయినప్పటికీ, చాలామంది మనుషుల లాగే,

అతను కూడా అత్యంత సౌకర్యవంతమైన స్థితిలో ఉన్నప్పుడే ఎక్కువగా సంతోషించేవాడు.

ఆక్స్‌ఫర్డ్ నుండి తనను కఠినంగా మరియు నిరంకుశంగా బయటకు పంపడాన్ని

అతను నిరంతరం, బహిరంగంగా విలపించేవాడు;

అసంఖ్యాకమైన సౌకర్యాలను కోల్పోయామన్న భావన అతనికి తెలియకుండానే ఉండేది;

అతను దేనికోసమో తెలియకుండానే రహస్యంగా పరితపించేవాడు;

నిజానికి, అతను ‘ఈజిప్టు మాంసం కుండల’ కోసం —

అంటే లీక్స్ (ఒక రకమైన ఉల్లిపాయ జాతి), ఉల్లిపాయలు మరియు పుచ్చకాయల కోసం — పరితపించేవాడు.

ఆ విశ్వవిద్యాలయంలో — మన పూర్వీకుల అరుదైన జ్ఞానాన్ని గౌరవంతో చూడండి! —

ఒక వ్యక్తికి ఇష్టం ఉన్నా లేకపోయినా, తన ప్రమేయం లేకుండానే

సౌకర్యవంతంగా జీవించాల్సిన పరిస్థితి ఉండేది.

బిష్ యొక్క ఆహారపు అలవాట్లు చాలా మితంగా మరియు స్వతంత్రంగా ఉండేవి;

అవి చాలా విశేషమైనవి మరియు పూర్తిగా అతనికి మాత్రమే ప్రత్యేకమైనవి.

ఆకలి వేసినప్పుడు, అతను వెంటనే దగ్గర్లోని బేకరీకి వెళ్లి,

ఒక రొట్టెను (loaf) కొని, దానిని చంకలో పెట్టుకుని బయటకు వచ్చేవాడు;

ఆపై వేగంగా నడుస్తూ, ఆ రొట్టె ముక్కలను తుంచుకుని…

821

ఆ దెబ్బ తగిలించిన వస్తువు ఎక్కడి నుండి వచ్చిందో తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తూ, పైకప్పు వైపు చూసి, అక్కడి నుండి ప్లాస్టర్ ముక్క ఒకటి ఊడిపడి ఉంటుందని భావించడంలోనే ఆ గాయపడిన వ్యక్తి సంతృప్తి పొందుతున్నట్లు అనిపించింది. పుస్తకం చదువుకుంటూ ఒంటరిగా రొట్టె తింటున్నప్పుడు, గదిలోని ఏదైనా చిత్రం, విగ్రహం లేదా తన దృష్టిని ఆకర్షించిన ఇతర వస్తువులను గురిచూసి చిన్న గుళికలను విసిరేవాడు. ఒక ఫ్రెంచ్ మహిళ అతనికి ‘పనడా’ (రొట్టె ముక్కలతో చేసే ఒక రకమైన ఆహారం) తయారు చేయడం నేర్పింది; అతను తరచుగా ఆ ఆహారాన్ని ఇష్టంగా తినేవాడు. అతను ఆ సాధారణ వంటకాన్ని ఇలా తయారుచేసేవాడు: ఒక పెద్ద గిన్నెలో తగినంత (వాస్తవానికి ఆశ్చర్యకరమైనంత ఎక్కువ) రొట్టె ముక్కలను వేసి, వాటిపై మరిగే నీటిని పోసేవాడు. రొట్టె ముక్కలు కాసేపు నాని, బాగా ఉబ్బిన తర్వాత, నీటిని పిండి బయటకు పారబోసి, ఆ రొట్టె మిశ్రమాన్ని చెంచాతో ముక్కలు చేసేవాడు; ఆపై దానిపై పంచదార పొడిని, జాజికాయ తురుమును చల్లి, ఆ మిశ్రమాన్ని ఎంతో ఆనందంతో ఆరగించేవాడు. ఒక రోజు అతను గది మధ్యలో నిలబడి, చేతిలో గిన్నె పట్టుకుని, ఆ మెత్తటి ఆహారాన్ని (పాప్) ఆత్రుతగా తింటూ కనిపించాడు.

“ఏమిటి బిష్ (Bysshe),” అని నేను అన్నాను, “స్కాండినేవియన్ కథలలోని ‘వాల్కైరీస్’ (Valkyries) యుద్ధంలో చనిపోయిన వారి రక్తాన్ని ఎంత ఆత్రుతగా తాగుతారో, నువ్వు కూడా దీన్ని అంతే ఆత్రుతగా తింటున్నావు!”

“అవును!” అని అతను భయంకరమైన ఉత్సాహంతో అరిచాడు, “నేను చనిపోయిన వారి రక్తాన్ని తాగుతున్నాను!”

ఆ ఆలోచన అతన్ని బాగా ఆకర్షించింది; అతను ఆ మాటలను పదే పదే అనేవాడు; మరియు తరచుగా పనడాను తినేవాడు.

సంపుటి II. కేవలం తన విచిత్రమైన ఊహకు తృప్తినిచ్చుకోవడానికి, “నేను చంపబడిన వారి రక్తాన్ని నాకబోతున్నాను! హత్యకు గురైన రాజుల రక్తాన్ని తాగబోతున్నాను!” అని అతను అనేవాడు.

అప్పటికే తన సొంత నిల్వల నుండి తనకు నచ్చినట్లుగా ఆహారం తీసుకుని ఉండటం వల్ల, అతనికి రాత్రి భోజనంతో పని ఉండేది కాదు, దాని పట్ల అతనికి ఏమాత్రం ఆసక్తి ఉండేది కాదు; గట్టిగా ఉండే గొర్రె మాంసం ముక్క అతని ప్లేట్‌లో అలాగే ఉండిపోయేది. అతను భోజన బల్ల వద్ద కూర్చుని ఏదో ఒక పుస్తకం చదువుతూ ఉండేవాడు—తరచుగా గట్టిగా చదివేవాడు—చుట్టూ ఉన్నవారు భోజన మర్యాదలలో నిమగ్నమై ఉన్న విషయాన్ని కూడా గమనించేవాడు కాదు; అదే సమయంలో అతను రొట్టె ముక్కలతో చేసిన చిన్న ఉండలను అన్ని దిశల్లోకి విసురుతూ ఉండేవాడు.

ఆ రోజుల్లో లండన్‌లోని బస చేసే చోట్ల (లాడ్జింగ్‌లలో) లభించే ఆహారం తరచుగా చాలా అసహ్యకరంగా ఉండేది, అలాగే అక్కడ అందించే సేవ కూడా అత్యంత అధ్వాన్నంగా, వికారంగా ఉండేది. ఎక్కువ ధరకు అమ్మి భారీ లాభం పొందాలనే ఉద్దేశంతో, మాంసాన్ని ఎక్కడ చౌకగా దొరికితే అక్కడ కొనేవారు; అలాగే, వంటలో ఏమాత్రం నైపుణ్యం లేని పనిమనిషి చేసే తప్పులు పెద్దగా బయటపడని వంటకాలను మాత్రమే ఎంపిక చేసేవారు.

అందువల్ల, మా భోజనాలు కేవలం ఒక నాటకంలా, మాటలు లేని ప్రదర్శనలా, అర్థరహితమైన మరియు నిష్ప్రయోజనమైన ఆచారంగా మిగిలిపోయేవి; ఆకలి చావు నుండి తప్పించుకోవడానికి మాకు ఉన్న ఏకైక మార్గం ‘టీ’ మాత్రమే. “టీ కోసం మనం కొన్ని మఫిన్స్ (muffins) మరియు క్రంపెట్స్ (crumpets) తీసుకుందాం,” అని ఆకలితో అలమటించే హ్యారియెట్ అనేది. “వాటి మీద వెన్న పూస్తారు కదా!” అని బిష్ (Bysshe) భయంతో కూడిన స్వరంతో అనేవాడు. హ్యారియెట్ కొన్నిసార్లు అతనితో సంప్రదించకుండానే రహస్యంగా వాటిని తెప్పించేది; అవి నిశ్శబ్దంగా వచ్చి టీ బల్లపై కనిపించినప్పుడు, అతను వాటిని కెస్‌విక్‌లో మిసెస్ సౌతీ పెట్టిన టీ-కేక్‌ల పట్ల ప్రవర్తించినట్లే, ఏమాత్రం కనికరం లేకుండా చూసుకునేవాడు. మేము మాత్రం వినమ్రంగా వెన్న పూసిన టోస్ట్ (buttered toast) తిని ఉపశమనం పొందేవాళ్ళం. అక్కడ దొరికే వెన్న తరచుగా నాసిరకంగా, మా రుచికి సరిపడనిదిగా ఉండేది; కానీ ‘టోస్ట్’ (కాల్చిన రొట్టె) చేయడానికి మాత్రం అది అద్భుతంగా సరిపోయేది. గదిలో ఎవరూ దానిని ఇష్టపడి తినేవారు కాదు కాబట్టి, ఆ అపరిశుభ్రమైన పనిమనిషి తినడానికి అది మిగిలిపోయేది. మాకు నమ్మదగిన ఆహారం ‘పెన్నీ బన్స్’ (చిన్న బన్స్) మాత్రమే. ఆ కష్టకాలంలో ప్రాణాలతో బయటపడిన వారికి, ఆ పెన్నీ బన్స్ అందించిన మానవీయమైన ఆసరా మరియు సహాయమే జీవనాధారంగా నిలిచాయి. టీ సమయం కోసం ఒక షిల్లింగ్ విలువైన పెన్నీ బన్స్ కొనేవారు. ఒకవేళ ఆ పనిమనిషికి ఆ పని అప్పగిస్తే, ఆమె భూమి మీద తయారయ్యాయని ఎవరూ నమ్మలేని రకమైన బన్స్‌ను తెచ్చేది; అవి కేవలం నరకలోకంలో మాత్రమే దొరికేవి కాబట్టి, ఆమెకు అక్కడి శక్తులతో ఏదో ప్రత్యక్ష సంబంధం ఉందని అది నిస్సందేహంగా రుజువు చేసేది. షెల్లీకి పెన్నీ బన్స్ అంటే ఇష్టం, కానీ ఎవరైనా చెబితే తప్ప అతను వాటిని స్వయంగా కొనేవాడు కాదు.

“బిష్, ఒక షిల్లింగ్ విలువైన పెన్నీ బన్స్ తీసుకురా,” అని హ్యారియట్ చెప్పింది, “ఏదైనా మంచి మిఠాయి దుకాణం నుండి,” అని చెబుతూ ఆ దుకాణం ఎక్కడ ఉందో వివరించింది.

అతను వాయుదేవుడిలా అత్యంత వేగంతో బయటకు పరిగెత్తాడు, క్షణాల్లో తిరిగి వచ్చాడు. చేతిలో పైభాగం తెరిచి ఉన్న బన్స్ సంచితో మెట్లు ఎక్కుతూ తడబడుతూ, పడిపోతూ రావడం వినిపించేది; ఆ తొందరపాటులో కొన్నిసార్లు అతను వాటిని మెట్ల మీద జారవిడిచేవాడు, అవి కిందకు దొర్లిపోయేవి, మళ్ళీ వాటిని ఏరుకునేవాడు; కానీ మాకు ఆ విషయంలో పెద్దగా అభ్యంతరం ఉండేది కాదు. మాకు మా సొంత…

327

సమస్తాన్ని శాసించే పరమాత్మ యొక్క అనంత శక్తిని ఇది నిరూపిస్తుంది.

ఆ సమయంలో సంబంధిత వ్యక్తులకు ఏమాత్రం తెలియకుండానే జరిగిన ఈ విచిత్రమైన సామాజిక సంఘటనను, “మీరు కూడా అలాగే చేయండి” అని సూచించడానికి నేను ఇక్కడ ప్రస్తావించడం లేదు. బదులుగా, ఎంతటి ప్రతిభావంతులైన వ్యక్తులైనా సరే—నా పరిశీలన మేరకు—ఎన్నడూ ప్రదర్శించని ఒక అద్భుతమైన ఆకర్షణను లేదా శక్తివంతమైన మంత్ర ప్రభావాన్ని ఉదాహరణగా చూపడానికే దీనిని పేర్కొంటున్నాను. స్త్రీలు నిద్రపోవడానికి ఎంత కచ్చితమైన—కొన్నిసార్లు బాధాకరమైనంత కచ్చితమైన—సమయపాలన పాటిస్తారో గమనించిన నాకు, నా సాటిలేని యువ మిత్రుడికున్న ఈ ఆధ్యాత్మిక ఆకర్షణ శక్తి మరింత ఆశ్చర్యకరంగా అనిపించింది.

అత్యంత స్ఫూర్తిదాయకమైన సంభాషణ, అత్యంత ఆసక్తికరమైన పుస్తకం, అత్యంత మంత్రముగ్ధులను చేసే సంగీతం లేదా చదరంగం ఆటలో అత్యంత కీలకమైన పరిస్థితి… ఇవేవీ కూడా పడకగదిలో వాడే కొవ్వొత్తి స్టాండ్ (candlestick) కంటే ఎక్కువ ఆకర్షణీయంగా నిలవలేకపోవడం నాకు తరచుగా ఆశ్చర్యం కలిగించేది; నిజానికి, అత్యుత్తమ సౌకర్యాలున్న ఇళ్లలో కూడా ఆ కొవ్వొత్తి స్టాండ్ సాధారణంగా ఒక సామాన్యమైన, నాసిరకం వస్తువుగానే పరిగణించబడుతుంది. నిర్ణీత సమయంలో నిద్రకు ఉపక్రమించే అలవాటు ముందు, మరో ఐదు నిమిషాల విరామాన్ని పొందేంత ఆసక్తిని కలిగించే విషయం ఏదీ ఉండదు. అయితే, నృత్యం అనే ఆ అనాలోచితమైన, కేవలం శారీరక ఉల్లాసాన్నిచ్చే వ్యాపకాన్ని దీనికి మినహాయించాలి; ఎందుకంటే అది ఒక్కసారి మొదలైతే, దాన్ని హద్దుల్లో ఉంచడం దాదాపు అసాధ్యం. తన మాటలకు మంత్రముగ్ధులైన ఆ సుందరమైన యువతులతో బిష్ (Bysshe) అసలు ఏం మాట్లాడేవాడు? రహస్యమయమైన ఐసిస్ (Isis) దేవత ముఖంపై ఉన్న ముసుగును తొలగించడానికి నేను తరచుగా ప్రయత్నించాను—బహుశా నా ప్రయత్నం అపవిత్రమైన చేతితో చేసినందువల్లనేమో, అది ఎప్పుడూ విఫలమయ్యేది.

328

నా మిత్రుడిని నేను తరచుగా అడిగేవాడిని: “బిష్, రాత్రంతా నీతో ఉన్న ఆ అప్సరసల వంటి యువతులతో నువ్వు ఏం మాట్లాడేవాడివి? అసలు వాళ్లకు ఏం చెప్పేవాడివి?” అతను ఆశ్చర్యంతో చూసేవాడు, అయోమయానికి గురయ్యేవాడు; అతను నాకు ఏమీ చెప్పలేదు, చెప్పలేకపోయేవాడు కూడా. దాచడానికి అతని దగ్గర ఏమీ ఉండేది కాదు, ఎందుకంటే చెప్పడానికి అతనికి ఇక ఏమీ మిగిలి ఉండేది కాదు; అదంతా గడిచిపోయింది. అప్పుడు ఆయన కేవలం ఒక వాహికలా—అంటే తన స్వచ్ఛమైన మనస్సు కంటే కూడా ఉన్నతమైన, స్వర్గానికి మరింత దగ్గరగా ఉండే మూలాల నుండి స్వచ్ఛమైన ప్రవాహాలను తీసుకువచ్చే ఒక మాధ్యమంగా మాత్రమే ఉన్నారా? ఆ రాత్రిపూట జరిగిన సంభాషణలకు సంబంధించిన కొన్ని ఉదాహరణలు చెప్పమని నేను ఆ మహిళలను పదేపదే అడిగాను, కానీ అస్పష్టమైన ఆనందాన్ని తెలిపే సాధారణ మాటలు తప్ప నాకు మరేమీ దొరకలేదు. వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ వంతెనపై సాధారణంగా రద్దీగా ఉండే జనసమూహంలో అసహనంతో దారి చేసుకుంటూ వెళ్తున్న ఒక పొడవైన, కఠినమైన ముఖకవళికలు కలిగిన మధ్యవయస్కుడిని ఒకసారి నాకు ‘వాకింగ్ స్టీవర్ట్’ (Walking Stewart) అని పరిచయం చేశారు. ఆయన భారతదేశం మరియు సుదూర తూర్పు దేశాల అంతటా నడిచిన వ్యక్తి; అంతేకాక, కొన్ని నదులు మరియు కాలే (Calais) నుండి డోవర్ (Dover)ను వేరు చేసే చిన్న సముద్ర భాగాన్ని దాటడం మినహా, ఈస్ట్ ఇండీస్ నుండి లండన్ వరకు ప్రతి అడుగు నడిచిన వ్యక్తి ఆయన. నా స్నేహితుడి రాత్రిపూట చర్చల గురించి ఆలోచించినప్పుడల్లా నాకు తరచుగా ఈ ప్రసిద్ధ పాదచారి (walker) గుర్తుకొచ్చేవాడు. వీరిద్దరి మధ్య సంబంధం పైకి స్పష్టంగా కనిపించకపోవచ్చు, కానీ దానిని క్లుప్తంగా వివరించవచ్చు. విలియం గాడ్‌విన్ నాకు స్టీవర్ట్ బాగా తెలుసని చెప్పారు,

. 329

మరియు ఆయనను తెలుసుకోవడం అవసరమని అన్నారు; ఎందుకంటే, ఆయనను తెలుసుకోకపోతే, అసలు ‘విసుగు పుట్టించే వ్యక్తి’ (bore) అంటే ఎలా ఉంటారో ఎవరికీ తెలియదు.

పగటి వెలుతురు ఉన్నంత సేపు గంటకు ఐదు మైళ్ల వేగంతో ఏకధాటిగా నడవడం ఆయనకు అత్యంత ఇష్టమైన పని. సాయంత్రం వేళల్లో ఆయన సాహిత్య, శాస్త్రీయ చర్చలను మరియు మేధోపరమైన సంభాషణలను కోరుకునేవారు. వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ హాల్ సమీపంలో ఆయనకు బస ఉండేది; వారంలో ఒక నిర్ణీత రోజున ఆయన ఒక సంభాషణా సమావేశాన్ని (conversation party) ఏర్పాటు చేసేవారు; ఇందుకోసం ప్యాలెస్ యార్డ్ చుట్టూ ఉన్న కాఫీ హౌస్‌లలో ఒకదానిలో విశాలమైన గదిని అద్దెకు తీసుకునేవారు. ఆ గది పెద్దదిగా ఉండేది, కానీ సందర్శకులను రప్పించడానికి ఆయన చేసిన ప్రయత్నాలన్నింటికీ ఫలితంగా చాలా తక్కువ మంది మాత్రమే వచ్చేవారు; పైగా, ఆ కార్యక్రమం కూడా చాలా నిస్తేజంగా ఉండేది. అతను విలియం గాడ్‌విన్‌తో ఇలా అన్నాడు: “మీరు, అలాగే ఆ కాలపు ఇతర గొప్ప మేధావులు నా సాయంత్రం విందు సమావేశాలకు అరుదుగా వస్తుంటారు; మీరు ఎందుకు రారో నాకు తెలుసు. మీరు చెప్పే మంచి విషయాలు వృథా అయిపోతాయేమోనని మీకు భయం; కానీ మీరు పొరబడుతున్నారని మీకు హామీ ఇస్తున్నాను. ఒక్క మాట కూడా వృథా కాదు; ఏదీ పోదు. అలా జరగకుండా నేను తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకున్నాను. నేను పన్నెండు మంది నిపుణులైన షార్ట్‌హ్యాండ్ రచయితలను నియమించాను; వారిని గదిలోని వివిధ ప్రాంతాలలో, తెరల వెనుక చాలా తెలివిగా ఉంచాను. వారు విన్నదంతా రాసుకుని నాకు నివేదిస్తారు; ఏదీ వారి దృష్టి నుండి తప్పించుకోలేదు. కాబట్టి భయపడకండి; ఒక్క మాట కూడా పోదు; ధారాళంగా, అత్యుత్తమంగా మాట్లాడండి!”

ఇలాంటి ఏర్పాట్లు చేసిన తర్వాత…

విషయం తెలిసిన తర్వాత, హాజరు తగ్గింది, సంభాషణలు బిగుసుకుపోయాయి మరియు షార్ట్‌హ్యాండ్ రచయితల నివేదికలు చాలా క్లుప్తంగా మారాయి. “ఒక మనిషి పెదవులను సమర్థవంతంగా మూయించగల విషయం ఏదైనా ఉందంటే, అది తన వ్యక్తిగత సంభాషణలో పలికే ప్రతి మాటను రాసి, తనకు వ్యతిరేకంగా నమోదు చేస్తారనే భయమే!” అని విలియం గాడ్‌విన్ ముగించారు.

బిష్ (Bysshe) జరిపే రాత్రిపూట సంభాషణల సమయంలో, ఆ షార్ట్‌హ్యాండ్ రచయితలలో కనీసం ఒక్కరైనా ఒక తెర వెనుక కూర్చుని, దురదృష్టవశాత్తు చాలా తక్కువ కాలం మాత్రమే సాగే ఆ తాత్విక జ్ఞానోదయాన్ని విని, శాశ్వతంగా కాగితంపై భద్రపరిచి ఉంటే బాగుండేదని నేను తరచుగా కోరుకునేవాడిని – కానీ ఆ కోరిక నెరవేరలేదు. అసంపూర్ణమైన జీవిత చరిత్రకు ఆ షార్ట్‌హ్యాండ్ రచయితల నోట్స్ ఎంత అద్భుతమైన మరియు విలువైన అనుబంధంగా ఉండేవి! షెల్లీ రాత్రంతా మేల్కొని ఉండే అలవాటు కలిగి ఉండేవాడు, తరచుగా అలా చేసేవాడు. నేను కూడా కొన్నిసార్లు అతనితో కలిసి మేల్కొని ఉంటూ చదవడం, సంభాషించడం, టీ తాగడం, చదరంగం ఆడటం వంటివి చేసేవాడిని. ఈ పనిని చేసి చూడని వారు ఊహించే దానికంటే ఇది చాలా సులభమైన విషయం. రాత్రి త్వరగా గడిచిపోతుంది; వాస్తవానికి దాని వ్యవధి చాలా తక్కువ. పన్నెండు గంటల కంటే ముందు పడుకోవడం గురించి ఎవరూ ఆలోచించరు; అది మరీ త్వరగా అనిపిస్తుంది; పన్నెండు గంటలకే రాత్రి మొదలవుతుంది. ఐదు గంటలకు ఎవరూ పడుకోరు; అది మరీ ఆలస్యం; ఐదు గంటలకు వెలుతురు వస్తుంది – బయటకు వెళ్లి నడవడానికి అది సరైన సమయం; ఐదు గంటలకు రాత్రి ముగుస్తుంది. శీతాకాలపు తీవ్రమైన చలి రోజుల్లో తప్ప, ఆచరణాత్మకంగా ఐదు గంటల సమయమే రాత్రి మొత్తాన్ని కలిగి ఉంటుంది; ఆ చలికాలపు రోజులను రాత్రిపూట మేల్కొని గడపడానికి ఎవరూ ఎంచుకోరు. సాధారణ ప్రజలకు బాగా తెలిసిన పగటి సమయంతో పోల్చి చూస్తే: నాలుగు గంటలకు భోజనం చేసిన వ్యక్తి, సాయంత్రం నడక ముగించుకుని ఆరు గంటలకు ఇంటికి తిరిగి వస్తాడు. అతను వార్తాపత్రికను పరిశీలిస్తాడు, ఏడు గంటలకు టీ తాగుతాడు, చదరంగం లేదా పేకాట ఆడతాడు; తేలికపాటి పుస్తకాన్ని చదువుతాడు, సంగీతాన్ని వింటాడు లేదా అందులో భాగం పంచుకుంటాడు. సమయం ఎంత త్వరగా పదకొండు గంటలకు చేరుకుంటుందో! అలాగే, అర్ధరాత్రి పన్నెండు నుండి తెల్లవారుజామున ఐదు గంటల వరకు ఉండే ఆ ఐదు గంటల సమయం ఎంతో నిశ్శబ్దంగా, వేగంగా గడిచిపోతుంది.

ఇక్కడ ఒక విషయాన్ని ప్రస్తావించడం సముచితం: నేను తరచుగా ప్రస్తావించిన (మరియు భవిష్యత్తులోనూ ప్రస్తావించబోయే) ఆ విశిష్ట వ్యక్తిని నేను ఎప్పుడూ ‘విలియం గాడ్‌విన్’ అని పిలుస్తూ వచ్చాను. షెల్లీ అతన్ని క్లుప్తంగా ‘గాడ్‌విన్’ అని పిలిచేవాడు; కానీ అంత చొరవతో పిలిచేంత సాన్నిహిత్యం నాకు అతనితో లేదు. అతని సన్నిహిత మిత్రులు మరియు సహచరులతో అతని గురించి మాట్లాడేటప్పుడు, నేను మొదట “మిస్టర్ గాడ్‌విన్” అని సంబోధించేవాడిని; కానీ వెంటనే వారు నన్ను సరిదిద్దేవారు—బహుశా ‘మందలించేవారు’ అని అనాలేమో—”మీరు విలియం గాడ్‌విన్ అని అనాలనుకుంటున్నారు కదా” అని వారు అనేవారు. ఇది ఎలా ఉండేదంటే, క్వేకర్ల (ఒక క్రైస్తవ శాఖ) సమక్షంలో మరొక క్వేకర్ గురించి మాట్లాడుతూ, వారికి అసౌకర్యం కలిగించేలా ‘జీవరాశి ఆరాధన’ను సూచించే పదాలను వాడినట్లుగా ఉండేది. అతని ప్రాథమిక లక్ష్యం మరియు అసలు వృత్తి ఒక ప్రొటెస్టెంట్ డిసెంటర్ (అధికారిక చర్చి విధానాలను వ్యతిరేకించే వర్గం) సంఘంలో మత గురువుగా ఉండటం; మతపరమైన భిన్నాభిప్రాయాల గురించి నాకు ఏమాత్రం అవగాహన లేనందున, అది ఏ శాఖకు చెందినదో నాకు తెలియదు. అయితే, తనను తాను ‘డిసెంటర్ మత గురువు’గా నమోదు చేసుకోవడం ద్వారా, అతను జ్యూరీ విధులు, స్థానిక పరిపాలనా బాధ్యతలు మరియు అటువంటి ఇతర భారాల నుండి తప్పించుకునేవాడు. ఈ విషయంలో పెద్దగా తిరుగుబాటు ప్రమాదం ఏమీ లేదు కాబట్టి, కులపరమైన ఆచారాలను గౌరవించవచ్చు మరియు ఆ బ్రాహ్మణుడికి (ఇక్కడ గాడ్‌విన్‌ను ఉద్దేశించి వ్యంగ్యంగా వాడిన పదం) ‘విలియం గాడ్‌విన్’ అనే సరైన పేరుతోనే పిలవవచ్చు.

షెల్లీ ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో ఉన్నప్పుడు నాతో ఒక విషయం చెప్పాడు: విశ్వవిద్యాలయానికి రావడానికి కొద్దికాలం ముందు, తన ప్రేమను తిరస్కరించిన ఒక యువతి కోసం అతను విషం సేవించాడట. అతను అధిక మోతాదులో ఆర్సెనిక్ (విషం) మింగాడు, కానీ అతని కడుపు దానిని స్వీకరించలేదు; అతను దానిని—లేదా అందులో ఎక్కువ భాగాన్ని—వాంతి చేసుకున్నాడు. ఆ తర్వాత, ఆ ప్రమాదకరమైన మరియు హానికరమైన లోహపు విష ప్రభావంతో నిజంగా బాధపడుతున్నట్లుగా అతను అనేక బాధాకరమైన లక్షణాలను కళ్లకు కట్టినట్లు వివరించాడు; కానీ అదంతా కేవలం అతని ఊహ మాత్రమే. అతను తరచుగా ఆత్మహత్య గురించి కవితాత్మకంగా, హృదయ విదారకంగా మరియు తీవ్రమైన విషాదభరితమైన ఆలోచనలతో మాట్లాడేవాడు; కానీ ఆ పనిని నిజంగా, ఆచరణాత్మకంగా చేయాలని అతను ఎప్పుడూ తీవ్రంగా ఆలోచించాడని నేను నమ్మను. అది అతని సూత్రాలకు ఏమాత్రం సరిపోయేది కాదు. అతను అప్పుడప్పుడు కొన్ని బాధాకరమైన అనారోగ్య సమస్యలతో బాధపడేవాడు; కానీ అతని శారీరక దృఢత్వం బాగుండేది, అతని ఆరోగ్యం మరియు శరీర తత్వం (constitution) ఆరోగ్యకరంగా ఉండేవి. చాలామందిలాగే అతను కూడా అప్పుడప్పుడు—ముఖ్యంగా అజాగ్రత్తగా వాతావరణానికి గురైనప్పుడు—తీవ్రంగా దగ్గేవాడు; నిజానికి, తన ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడం విషయంలో అతని జీవితమంతా ఒక పెద్ద అజాగ్రత్తగానే సాగింది. అతను తీవ్రంగా దగ్గేవాడు, కొన్నిసార్లు పక్కటెముకల భాగంలోనూ, ఛాతీలోనూ నొప్పిని అనుభవించేవాడు; ఆ నొప్పులను అతను ‘స్ప్యాజమ్స్’ (కండరాల సంకోచాలు) అని పిలిచేవాడు. అతను దగ్గేవాడు,

338

అతను తన రక్తనాళాలు చిట్లిపోయాయని, రక్తం కక్కుతున్నానని చెప్పేవాడు. నేను అతన్ని దగ్గరగా గమనించినప్పటికీ, అతను రక్తం కక్కడాన్ని ఎప్పుడూ చూడలేదు; కేవలం దగ్గడం, ఉమ్మివేయడం మాత్రమే చూశాను. తన ఆరోగ్యం బాగోలేకపోవడంలో స్వప్రయోజనం ఆశించేవారు, అలాగే తమకు లేని అనారోగ్యాలను ఉన్నట్లు నటించి లాభం పొందే కొందరు వ్యక్తులు… అతనికి ఉన్న ఈ భ్రమలను, అంటే తనకు క్షయ వ్యాధి (consumptive) ఉందనే నిరాధారమైన నమ్మకాన్ని మరింత బలపరిచేవారు.

అక్కడ ఒక లావుపాటి, మొరటైన స్త్రీ ఉండేది; ఆమె రక్తనాళాలు చిట్లిపోయాయనే సాకుతో అతనిపై విపరీతంగా ఆధారపడి (అతని సొమ్మును వాడుకుంటూ) బతికేది. ఆమె ఊపిరితిత్తులే ఆమెకు జీవనోపాధి అని చెప్పుకునేవారు; ఆ ‘చిట్లిపోయిన రక్తనాళాల’ సాకుతో ఆమె ఏడాదికి మూడు వందల వరకు సంపాదించేది—అంటే, అమాయకపు దాతల నుండి కనీసం అంత మొత్తాన్ని పరిహారంలా పొందేది.

“పాపం మటిల్డా” — పేరు సరిగ్గా అదే కాకపోవచ్చు — అని ఒక రోజు అతను నాతో అన్నాడు; భయంతో కూడిన జాలితో వణుకుతూ, “పాపం మటిల్డా రక్తనాళం చిట్లిపోయి రక్తం కక్కుతోంది!” అని చెప్పాడు.

“పాపం మటిల్డా,” అని నేను బదులిచ్చాను, “ఆమె చీజ్-టోస్టర్‌ను (చీజ్ కాల్చే పరికరాన్ని) పగలగొట్టింది, అందుకే కాల్చిన చీజ్‌ను కక్కుతోంది!” “

నేను చాలా కఠినాత్మురాలినని అతను ఖచ్చితంగా అనుకుని ఉంటాడు, కానీ అతను నవ్వాడు; నిజానికి, ఆ స్త్రీ ఎప్పుడూ తాగుతూనే ఉండేది. అతను సిగ్గుతో ముఖం ఎర్రబారినా నవ్వాడు, కానీ ఆమెకు సహాయం చేశాడు; ఆమె మాత్రం రక్తాన్ని ఉమ్మివేస్తూ, ఆ పాపం అతడిపై ఆధారపడుతూ, అన్ని విధాలా అతని జీవితాన్ని నాశనం చేస్తూనే ఉంది.

334 జీవిత చరిత్ర

ఒకసారి కిక్కిరిసిన స్టేజ్-కోచ్‌లో (ప్రయాణ వాహనంలో), షెల్లీ చాలా లావైన కాళ్లు ఉన్న ఒక వృద్ధురాలికి ఎదురుగా కూర్చోవాల్సి వచ్చింది. ఆమెకు ‘ఎలిఫెంటియాసిస్’ (ఏనుగు కాలు వ్యాధి) ఉందేమోనని అతను ఊహించాడు. ఇది అత్యంత అరుదైన మరియు భయంకరమైన వ్యాధి; ఇందులో కాళ్లు ఏనుగు కాళ్లలా లావుగా ఉబ్బిపోతాయి, చర్మం మందమై పగుళ్లు రావడం వంటి అనేక బాధాకరమైన లక్షణాలు ఉంటాయి. ఈ వ్యాధి గురించి అతను ఇటీవల ఒక వైద్య గ్రంథంలో భయంకరమైన వివరణ చదివి ఉన్నాడు, అది అతని ఊహాశక్తి కలిగిన, సున్నితమైన మనసును పూర్తిగా ఆవహించి ఉంది. తన పరిస్థితి గురించి ఏమాత్రం తెలియని ఆ రోగి, అతనికి ఎదురుగా నిశ్శబ్దంగా కునుకు తీస్తూ కూర్చుంది. ఆ వ్యాధి చాలా వేగంగా వ్యాపించేదని, తనతో ప్రయాణిస్తున్న ఆ లావైన, నిద్రమత్తులో ఉన్న స్త్రీ నుండి తనకు కూడా అది సోకిందని అతను భావించడం మొదలుపెట్టాడు; తక్షణమే ఆ భయంకరమైన వ్యాధి లక్షణాలు తనలో కూడా కనిపిస్తున్నాయని అతను భావించసాగాడు. ఆ వింతైన, అహేతుకమైన భావన ప్రభావంలో ఉన్నప్పుడు అతను అంతగా బాధపడటం నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. అతని మహిళా స్నేహితులు అతని అసంబద్ధమైన ఆలోచనను చూసి నవ్వారు, అతన్ని ఆటపట్టించారు; అంతేకాక, తన పక్కన కూర్చున్న ఆ స్త్రీకి అంత లావైన కాళ్లు ఉన్నాయని అతను ఎలా గమనించాడని ప్రశ్నించారు. వారి పరిహాసాలు అతనికి నచ్చలేదు, కనీసం అర్థం కూడా కాలేదు, అతను మాత్రం దీర్ఘంగా నిట్టూర్చాడు. స్నేహితుల సలహా మేరకు, అతను ఒక నైపుణ్యం కలిగిన అనుభవజ్ఞుడైన శస్త్రచికిత్స నిపుణుడిని సంప్రదించడానికి అంగీకరించాడు మరియు క్షుణ్ణమైన పరీక్షకు లోనయ్యాడు; ఆ శస్త్రచికిత్స నిపుణుడు సహజంగానే అతనికి భరోసా ఇఅతనిలో ఏనుగు కాలు వ్యాధి (elephantiasis)కి సంబంధించిన ఎటువంటి లక్షణాలు గానీ, ఆనవాళ్లు గానీ కనిపించడం లేదని అతనికి చెప్పారు. అంతేకాకుండా, ప్రపంచంలోని ఈ ప్రాంతంలో ఆ వ్యాధి అత్యంత అరుదైనదని, దాదాపు ఎవరికీ తెలియనిదని, అది అంటువ్యాధి కాదని, ఒకవేళ నిజంగా ఆ వ్యాధి సోకిన వ్యక్తి అయితే జనంతో కిక్కిరిసిన ప్రయాణ వాహనంలో ప్రయాణించలేడని కూడా వివరించారు. బిష్ (Bysshe) తల ఊపి, మరింత దీర్ఘంగా నిట్టూర్చాడు; తాను ఒక క్రూరమైన, నయం చేయలేని వ్యాధి బారిన పడ్డానని అతను మరింత బలంగా నమ్మాడు. ఆ భరోసా మాటలన్నీ, అనివార్యమైన దారుణ మరణానికి గురికానున్న వ్యక్తిని ఓదార్చాలనే మానవతా దృక్పథంతో చెప్పినవేనని అతను భావించాడు. అతని ఊహ ఎంతగా ప్రభావితమైందంటే, అతను నిరంతరం తన చర్మాన్ని పరిశీలించుకుంటూ, ఇతరుల చర్మాన్ని తాకుతూ, చూస్తూ ఉండేవాడు. ఒక సాయంత్రం, తనకి ఆ వ్యాధి సోకిందన్న భ్రమ తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు, చాలామంది యువతులు ఒక జానపద నృత్యం (country dance) కోసం సిద్ధమవుతుండగా, అతను ఆ ఆకర్షణీయమైన యువతుల వరుసలో నెమ్మదిగా నడుస్తూ, వారి మెడలు మరియు వక్షోజాల దగ్గరగా తన కళ్లను ఉంచి, వారి రొమ్ములను మరియు బహిర్గతమైన చేతులను తాకుతూ, ఆ సుందరీమణులలో ఎవరికైనా ఆ భయంకరమైన వ్యాధి సోకిందేమోనని ఆసక్తిగా పరిశీలించడం మొదలుపెట్టాడు; ఇది వారిలో గొప్ప ఆందోళనను కలిగించింది. అతను ఎంతో గంభీరంగా, తీవ్రమైన భావనతో వ్యవహరించడం, అతని ముఖంలో తీవ్రమైన విషాదం కనిపించడం వల్ల, వారు అతని వింత ప్రవర్తనను అడ్డుకోలేదు లేదా కోపగించుకోలేదు; బదులుగా, వారు భయభ్రాంతులకు గురై, అతని చేతిలో ఏదో పెద్ద శస్త్రచికిత్సకు గురికాబోతున్నట్లుగా కనిపించారు.

వారి భాగస్వాములు (పురుషులు) ఎదురుగా నిశ్శబ్దంగా, కోపంతో కూడిన ఆశ్చర్యంతో నిలబడిపోయారు; ఆ వింత చేష్టలను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలో వారికి అర్థం కాలేదు. అయినప్పటికీ, ఎవరూ అతని ఆవేదనతో కూడిన ఆ చర్యలకు అడ్డుపడలేదు; అతని నిరాశాజనకమైన ప్రవర్తనను చూస్తుంటే, అవి తన గొంతును తానే కోసుకోవడానికి చేస్తున్న సన్నాహాల్లా అనిపించాయి. చివరకు, ఆ యువ తత్వవేత్త ఏమి చేస్తున్నాడో ఇంటి యజమానురాలు గ్రహించింది. యువతులలో ఎవరికీ ఆ వ్యాధి సోకలేదని తాను స్వయంగా నిర్ధారించుకున్నానని అతనికి నమ్మబలికి, సున్నితంగా నచ్చజెప్పి, ఇకపై ఎటువంటి పరీక్షలూ లేకుండా నృత్యం కొనసాగేలా అతన్ని ఒప్పించింది. ఆ విపరీతమైన భ్రమ కొన్ని రోజుల పాటు కొనసాగింది; తీవ్ర నిరాశాభరితమైన ముఖకవళికలతో అతను రహస్యంగా వచ్చి, రోజుకు అనేకసార్లు నా చొక్కా గుండీలు విప్పి, నా చర్మాన్ని నిశితంగా పరిశీలించేవాడు. తల ఊపుతూ, తన ఆందోళనకరమైన హావభావాలతో నా ఆరోగ్య పరిస్థితి పట్ల తనకు ఏమాత్రం సంతృప్తి లేదని స్పష్టం చేసేవాడు. అతను నిశ్శబ్దంగా నా చేతికి ఉన్న చొక్కా చేతులను (sleeves) పైకి జరిపి, నా చేతుల చర్మాన్ని రుద్దుతూ పరిశీలించేవాడు; అలాగే నా కాళ్ళను, చీలమండలను గట్టిగా పట్టుకుని కొలిచేవాడు. “బిష్ (Bysshe), మన ఇద్దరికీ ఏనుగు లాంటి కాళ్ళు, చర్మం ఉన్నాయి, కానీ ఆ జంతువుకు ఉండే తెలివితేటలు మాత్రం మనలో ఎవరికీ లేవు!” అని విచారంగా, మౌనంగా తల ఊపేవాడు; మృత్యువు ముంగిట కూడా పరిహాసం చేయడం అనేది నిజమైన తత్వశాస్త్రం కాదు, అది మొండి నిర్లిప్తత మాత్రమే అని అతని భావన. అదే విధంగా అతను తన ఇతర సహచరుల, చివరికి అపరిచితుల చొక్కా గుండీలు విప్పి వారి చర్మాన్ని కూడా పరిశీలించేవాడు. స్త్రీలు కూడా అతని ఈ విచిత్రమైన పరిశీలన నుండి తప్పించుకోలేకపోయారు;

. 337

అలాగే, వారు దానిని తప్పించుకోవడానికి పెద్దగా ప్రయత్నించలేదు కూడా; అతని భయభీతమైన మరియు విస్మయం కలిగించే రూపంలో కనిపించిన గంభీరత, నిశ్చలత మరియు గాఢమైన విషాదం ఎంత ప్రభావవంతంగా ఉండేవంటే, అతని ఉద్దేశాల స్వచ్ఛత మరియు పవిత్రతపై ఎటువంటి సందేహం ఉండేది కాదు. ఒకవేళ అతను మరింత వ్యక్తిగతమైన లేదా సున్నితమైన పరిశీలనలు చేపట్టి ఉంటే, ఆ యువతులు నిస్సందేహంగా గౌరవపూర్వకంగానే వాటికి సహకరించేవారు; అయితే, ఆ నృత్యకారిణుల విషయంలో మర్యాద హద్దులు దాటకముందే ఉన్నతాధికారులు ఆ ప్రక్రియను నిలిపివేశారు.

ఈ విచిత్రమైన ఆలోచన కొన్ని వారాల పాటు అతన్ని పీడించింది, అలాగే అతని స్నేహితులకు వినోదాన్ని లేదా ఆందోళనను కలిగించింది. ఆ తర్వాత, అది ఎంత అకస్మాత్తుగా మొదలైందో అంతే అకస్మాత్తుగా మరుగున పడిపోయింది; దాని స్థానంలో మరింత ఉల్లాసభరితమైన జ్ఞాపకాలు లేదా భవిష్యత్తు గురించిన ఊహలు చోటుచేసుకున్నాయి. అతను హాస్యభరితమైన కథలను వినగలిగేవాడు, అరుదుగానైనా సరే వాటిని స్వయంగా చెప్పగలిగేవాడు కూడా. అటువంటి కథలలో ఒకటి పూర్తిగా హానిలేనిది కాబట్టి, ఎటువంటి అసూయ లేదా నింద లేకుండా ఇక్కడ చెప్పుకోవచ్చు; అది రెండు లేదా మూడు సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన సంఘటన.

ఒక రోజు ఉదయం లండన్‌లోని ఒక పరిచయస్తుడి ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు, అతను ఎప్పటిలాగే తలుపుపై గట్టిగా (భారీ శబ్దం వచ్చేలా) తట్టాడు, ఆ వెంటనే బెల్ కూడా గట్టిగా మోగించాడు. అతను చేసిన ఆ శబ్దం స్పష్టంగా వినిపించినప్పటికీ, లోపలి నుండి ఎటువంటి స్పందన రాలేదు. “తట్టడం మరియు బెల్ మోగించడం” అనే సూచన అతనికి ఎప్పుడూ వృథా పోయేది కాదు; తన రాకను అందరికీ తెలిసేలా చేసేవాడు.

341

“అవి ఎక్కడ ఉన్నాయి? వాటిని నాకు చూపించండి; — వాటిని నేను చూడనివ్వండి. మీరు నన్ను నమ్మవచ్చు!”

అక్కడ ఒక ఉత్తరాల కుప్పను బయటపెట్టారు — ఆ ఉత్తరాలలో అక్షరాలు ఒకదానిపై ఒకటి అడ్డంగా, మళ్లీ మళ్లీ రాసి నింపబడి ఉన్నాయి. బిష్ వాటిలో ఒకదాన్ని తీసుకుని ఆత్రుతగా చదవడం మొదలుపెట్టాడు; కొన్ని పేజీలను వేగంగా చదివిన తర్వాత, దాన్ని కిందకు విసిరివేసి ఇలా అరిచాడు:

“ఆమెకు పిచ్చి పట్టింది! ఆమెకు పిచ్చి పట్టింది!” “ఆమె పిచ్చిది,

తీవ్రమైన పిచ్చిది!”

ఆ ఉత్తరాలను ప్రశాంతంగా, నిశితంగా పరిశీలించినప్పుడు, వాస్తవం అదేనని ఆ ప్రేమికుడికి కూడా స్పష్టమైంది. అతను ఒక పిచ్చిదాని చేతిలో చిక్కుకున్నాడు, లేదా సరిగ్గా చెప్పాలంటే ఆమె ఇతనిని తన వలలో వేసుకుంది. బహుశా ఆమె తాత్కాలికంగా ఆసుపత్రి నుండి బయటకు వచ్చి ఉండవచ్చు; ఆమెకు మళ్ళీ పిచ్చి ఉధృతమై ఉండవచ్చు. ఒకవేళ ఆమెను ఎవరైనా వెంబడిస్తుంటే, అది కత్తులు, తుపాకులతో వెంటాడే క్రూరమైన భర్త కాదు, బదులుగా గాలి తగిలేలా ఉంచిన ‘స్ట్రెయిట్-వేయిస్ట్‌కోట్’ (పిచ్చివారిని కట్టి ఉంచే అంగీ)తో వచ్చిన దయగల సంరక్షకుడు అయి ఉంటాడు. ఆమెకు భర్త ఉన్నాడనేది కేవలం ఆమె మనసు సృష్టించుకున్న భ్రమ మాత్రమే కావచ్చు; ఆ ప్రేమికురాలు ఒక పాపం, పిచ్చి పట్టిన అవివాహిత స్త్రీ. కిటికీలోంచి బయటకు చూడటం సమంజసం కాదని భావించి, తనను వెంబడిస్తున్న బండిని తాను ఎప్పుడూ చూడలేదని అతను అంగీకరించాడు.

ఆ ఆకర్షణీయమైన పిచ్చిది రాసిన ఉత్తరాలలో ఏముందో నేను బిష్‌ (Bysshe)ని అడిగాను. నేను చదివిన అంశాలన్నీ ప్రధానంగా ‘హెర్మెస్ ట్రిస్మెగిస్టస్’ (Hermes Trismegistus) గురించే ఉన్నాయి; ఆ స్త్రీ తన ‘ప్లాటోనిక్’ (శారీరక ఆకర్షణ లేని), కొంతవరకు ఉదాసీనమైన మరియు భావోద్వేగాలు లేని ప్రేమికుడిని అతనితో పోల్చింది. హెర్మెస్ ట్రిస్మెగిస్టస్ కూడా…

…తోత్ మోసెస్ (Thoth Moses) భార్యతో అతిగా చొరవ చూపించి, ఈజిప్టులో అనాలోచితంగా అసూయను రేకెత్తించినప్పుడు, అతను కూడా తన మంచం కింద దాక్కున్నాడా లేదా అనేది ఆమె చెప్పలేదు.

** “అత్యంత గొప్పవాడైన హెర్మెస్‌తో, లేదా ప్లాటో ఆత్మను

అతని గోళం నుండి బయటకు రప్పించడంతో…”

ఆ ‘బయటకు రప్పించే’ ప్రక్రియను టెర్రియర్ కుక్కలతో లాగడం ద్వారా చేశారా, లేదా బొరియలో దాక్కున్న నక్కను లేదా బ్యాడ్జర్‌ను బయటకు తీసినట్లుగా దాక్కున్న చోటు నుండి బయటకు లాగారా అనేది కూడా ఆమె చెప్పలేదు. షెల్లీ మనస్తత్వం సహజంగానే, అలవాటు రీత్యా గంభీరంగా—విషాదభరితంగా ఉండేది; కానీ హాస్యాన్ని ఆస్వాదించే గుణం అతనికి లేదన్నది మాత్రం నిజం కాదు. అతను తన మహిళా మిత్రులకు ఈ హాస్యాస్పదమైన కథను చెప్పడంలో ఎంతో ఆనందించేవాడు; ఆ కథలోని సన్నివేశాలను అభినయిస్తూ, నాటకీయంగా చెబుతూ, ఉప్పొంగే నవ్వులతో కేరింతలు కొట్టేవాడు. మరొక పరిచయస్తుడికి సంబంధించిన ఇలాంటిదే మరొక కథ కూడా అతని దగ్గర ఉండేది—ఆ వ్యక్తి ఒక పిచ్చి మహిళతో సాన్నిహిత్యం పెంచుకోవడం లేదా ఆమెతో పారిపోవడం గురించిన కథ అది; అది చాలా సరదాగా, విచిత్రంగా అనిపించే సంఘటనే అయినప్పటికీ, అది తర్వాతి కాలానికి చెందినది. అయినప్పటికీ, అకాలంలో చేసిన ఒక పరిహాసం వల్ల నేను కొన్నిసార్లు అతన్ని బాధపెట్టాను; ఉదాహరణకు: అతని తండ్రికి ‘పోర్ట్ వైన్’ (port wine) అంటే ఉన్న మక్కువ గురించి అతను కొంత అసమంజసమైన అసహనంతో మాట్లాడుతున్నప్పుడు…

“మీ తండ్రి నాకు మిల్టన్ రాసిన ‘కోమస్’ (Comus) పాత్రను బలంగా గుర్తుచేశారు.”

“అది ఎలా సాధ్యం? అది అసంబద్ధం!”

“అది సాధ్యమే, నిజం కూడా. వైన్ విషయంలో మంచి పరిజ్ఞానం ఉన్న ‘కోమస్’, ఎగర్‌టన్ సోదరులకు చెందిన లేడీ ఆలిస్‌తో ఇలా అన్నాడు—ఇది ఆ సోదరులకు మరియు లడ్లో కోట (Ludlow Castle) యొక్క ఆతిథ్యానికి గొప్ప పేరు తెచ్చే విషయం:

‘వారి పోర్ట్ వైన్ మానవమాత్రుల స్థాయిని మించినది.'” మిల్టన్ యొక్క ‘మాస్క్’ నాటకంలోని విలక్షణమైన వైభవం ఒక అల్పమైన శ్లేషకు ఆధారం కావడాన్ని ఒక తోటి కవి సహించలేకపోయాడు; మరియు అతను చెప్పింది సరైనదే.

మేము గతంలో సాంగత్యం చేసిన మా బంధువులు లండన్ విడిచిపెట్టి, నేను పొరపాటు పడనట్లయితే, ఎడిన్‌బర్గ్‌లో తమ వైద్య విద్యను పూర్తి చేయడానికి వెళ్లారు; వారు మంచి స్వభావం గలవారు మరియు సహాయపడేవారు,

కానీ చప్పగా, తెలివి తక్కువగా, మరియు బైషే యొక్క కవితాత్మక, తాత్విక కల్పనలను అర్థం చేసుకోలేని అసమర్థులుగా ఉండేవారు. అతను వారి గురించి ఎప్పుడూ ప్రస్తావించలేదు.

అతను తన సొంత బంధువులను ఎవరినీ చూడలేదు, కానీ ఆహ్లాదకరమైన సహచరులకు కొదవ లేదు, అలాగే చొరబాటుదారులు గానీ, అడ్డుపడేవారు గానీ లేరు. అడ్డుపడటాలకు అంతులేదు; చొరబాటు అనే పదం సరిపోదు. ఒక వ్యక్తి హ్యారియట్‌కు ఇటాలియన్ నేర్పించాలనుకున్నాడు; బహుశా మరొకరు, ఎలిజాకు హీబ్రూ లేదా అరబిక్ భాషలలో సూచనలను ఇచ్చి ఉండేవారు లేదా అమ్మి ఉండేవారు; కానీ ఎక్కువ మంది, ఎటువంటి సాకు లేదా నెపం లేకుండా, అతనిపై బలవంతంగా ఒత్తిడి తెచ్చారు.

అతను నత్తగుల్లలు గట్టిగా అతుక్కుపోయే, మరియు నత్తలు అంటుకునే ఒక బండరాయిలా ఉండేవాడు. క్వీన్ మాబ్ ఇప్పుడు ముద్రించబడింది, కానీ అది ప్రచురించబడలేదని నేను నమ్ముతున్నాను; అది బహిరంగంగా అమ్మకానికి పెట్టబడలేదు, కానీ ప్రతులు స్నేహితులకు రహస్యంగా పంపిణీ చేయబడ్డాయి. ఆ కవిత

344

శ్రద్ధను ఆకర్షించింది. షెల్లీ ఒక్కడే ఆధునిక కవి, అతని పద్యాలు అన్నీ ప్రేరణతో కూడినవిగా కనిపిస్తాయి;

ఇటీవలి కాలంలోని మరే ఇతర కవి కూడా ఇంత పూర్తిగా మరియు సార్వత్రికంగా ప్రేరణ ప్రభావంలో లేడు. అతని కవితలలో తొలివి, అత్యంత తొందరపాటుతో రాసినవి, తక్కువ పూర్తికానివి, అత్యంత అసంపూర్ణమైనవి మరియు క్రమరహితమైనవి, అయినప్పటికీ…

345

సమకాలీన రచయితల కవిత్వంలో ఇది సర్వసాధారణంగా కనిపించే ఒక లక్షణం. ఈ అసహ్యకరమైన గుణం, కాక్నీ కవుల రచనలలో నిస్సందేహంగా పరిపూర్ణంగా ఉంది; లేక్ శైలిలో ఏదో ఒక రకమైన నీచత్వం ఉండేది. మరియు రొమాంటిక్ శైలికి చెందిన ముఖ్యుడు బారన్లు మరియు నైట్‌ల గురించి రాశారన్నది నిజమే; కానీ సర్ వాల్టర్ స్కాట్ ఈ ఉన్నత వర్గపు వ్యక్తుల గురించి, తాను వారిలో ఒకడైనట్లు కాకుండా, తానే వారి కారకుడిగా, గృహ నిర్వాహకుడిగా, లేదా భూ-ఏజెంట్‌గా ఉన్నట్లుగా మాట్లాడాడన్నది కూడా అంతే నిజం.

“షెల్లీ ఇటలీలో నివసించే వరకు ప్లేటోను తన అధ్యయనంగా చేసుకోలేదు” అని చెప్పబడింది. అంతకుముందు అతను ప్లేటో సంభాషణలను అసలు గ్రీకు భాషలో ఎక్కువగా చదవలేదన్నది నిజమే; కానీ అతను అనువాదాల ద్వారా అతని తత్వశాస్త్రంతో చాలాకాలంగా పరిచయం కలిగి ఉన్నాడు; మరియు అతను చాలా చిన్న వయస్సులోనే, అతని సిద్ధాంతాలను మరియు సూత్రాలను ఇతరుల ద్వారా గ్రహించాడు. “క్వీన్ మాబ్” నిస్సందేహంగా ఒక ప్లేటోవాది యొక్క రచన; మరియు అకాడమీ యొక్క గొప్ప గురువు దానిని చదివితే, అతను వెంటనే రచయితను తన శిష్యుడిగా — ఒక ఇష్టమైన మరియు అభిమానించే శిష్యుడిగా — అంగీకరిస్తాడు.

ఆవిరి మిల్లుల వల్ల లాభాలు మరియు అధికారాలు దెబ్బతినడంతో, గణనీయమైన జలశక్తితో నడిచే ఒక పెద్ద సోక్ మిల్లు యజమాని, భారీకాయుడు మరియు ధృడకాయుడైన ఒక క్వేకర్ ఒకసారి నాతో ఇలా అన్నాడు: ‘సర్వశక్తిమంతుడైన దేవుడు తన సృష్టి జీవులు ఆవిరితో ధాన్యం రుబ్బాలని ఎన్నడూ ఉద్దేశించలేదనేది సంపూర్ణ నిశ్చయం!’ “ఒక క్వేకర్ — ప్రత్యక్ష తక్షణ ప్రేరణకు పాత్ర వంటివాడు — అటువంటి విషయంలో సంపూర్ణ నిశ్చయతను సులభంగా పొందగలడు; కానీ ఫ్రెండ్స్ సొసైటీ సభ్యుని కంటే తక్కువ ప్రాధాన్యత గల స్థానంలో ఉన్న వ్యక్తులు దానిని ఎలా పొందగలరో స్పష్టంగా లేదు.

ఆ పద్యం యొక్క పాఠం, మన ప్రియమైన స్నేహితుడైన మిల్లు యజమాని కంటే దైవ కవికి దేవతల ఉపదేశాలతో తక్కువ పరిచయం లేదని నిరూపిస్తుంది.”

అటువంటి కవిత్వం వల్ల ఉపయోగం ఏమిటి? ఏ కవిత్వం వల్లనైనా ఉపయోగం ఏమిటి? “కొన్నిసార్లు ఈ ప్రశ్న అడగబడింది. మేమూ అడుగుదాం, దాని వల్ల ఉపయోగం ఏమిటి? కవిత్వం వల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి?

ఒక రైతుగా, దానివల్ల రైతుకు ఏ ఉపయోగం లేదు; అది గడ్డిని పెంచదు; అది టర్నిప్‌ల నుండి ఈగలను, లేదా గోధుమల నుండి బూజును కాపాడదు; అది చిత్తడి నేలను ఎండబెట్టి, తద్వారా రెల్లు గడ్డిని చంపదు.”

“నేను ప్యారడైజ్ లాస్ట్ ఎప్పుడూ చదవలేదు,” అని ఒక ప్రఖ్యాత కేంబ్రిడ్జ్ గణిత శాస్త్రవేత్త అన్నారు.

“కానీ మీరు దాన్ని తప్పక చదవాలి; మిల్టన్ యొక్క ఆ గొప్ప ఇతిహాసాన్ని ప్రతి ఒక్కరూ చదివారు.”

“సరే, అది ఎంత అవసరమో కదా, నేను చదువుతాను.”

కొద్ది విరామం తర్వాత ఆ గణిత శాస్త్రవేత్త తన స్నేహితునితో ఇలా అన్నాడు: “నేను నీ ప్రసిద్ధ పద్యం చదివాను. నేను దానిని శ్రద్ధగా చదివాను; కానీ అది ఏమి నిరూపిస్తుంది? యూక్లిడ్ రాసిన అర పేజీలో ఇంతకంటే ఎక్కువ ఉపదేశం ఉంది! ఒక వ్యక్తి మిల్టన్ పద్యాన్ని వందసార్లు, అవును, వెయ్యిసార్లు చదివినా, అతను ఎప్పటికీ నేర్చుకోలేడు…”

347

సమద్విబాహు త్రిభుజం యొక్క భూమి వద్ద కోణాలు సమానంగా ఉంటాయి! “క్వీన్ మాబ్” ఏమి నిరూపిస్తుంది? ఒకవేళ కేంబ్రిడ్జ్ గణిత శాస్త్రవేత్త దానిని చదివి ఉంటే, అది “ప్యారడైజ్ లాస్ట్” కంటే కూడా తక్కువ నిరూపించిందని ఆయన కనుగొని ఉండేవారు.

ఈ కావ్యం మొత్తం అత్యంత ఆధ్యాత్మికమైనది; కల్పిత, అలౌకిక సృష్టిలతో నిండి ఉంది. దీనిని అజ్ఞానంగా నాస్తికవాదంగా ముద్ర వేశారు. దానికి విరుద్ధంగా, ఇది ప్రత్యేకంగా ఆస్తికమైనది, అస్పష్టంగా సూచించబడిన దైవత్వంతో నిండి ఉంది. వ్యాఖ్యానాలను నిజంగా తాత్వికంగా పరిగణించినట్లయితే, ఇది పూర్తిగా అతాత్వికమైనది. ఈ రచన అంతటా వ్యాఖ్యానానికి బలమైన మరియు విచిత్రమైన వైరుధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. అయినప్పటికీ, ఇది స్వేచ్ఛ పట్ల, మరీ ముఖ్యంగా ఆలోచన మరియు వాక్ స్వేచ్ఛ యొక్క సంపూర్ణ, అనియంత్రిత స్వేచ్ఛ పట్ల తీవ్రమైన, అడవి ప్రేమతో ప్రకాశిస్తుంది, ఇది తరచుగా తీవ్రమైనది, కొన్నిసార్లు మితిమీరినది, సందర్భానుసారంగా కూడా ఉంటుంది. పద్యం యొక్క సహజ స్వభావం దురదృష్టవశాత్తు వచనం చేత అణచివేయబడి, భారంగా చేయబడింది. పద్యం నుండి ప్రతిదీ ఆశించవచ్చు; పద్యానికి ప్రతిదీ అంగీకరించవచ్చు; ఎందుకంటే కవి యొక్క దివ్యమైన ఉత్సాహం, దైవిక పారవశ్యం, అతని దివ్య మరియు అతీంద్రియ ప్రేరణ, అన్ని అతిశయాలకు కాదనలేని సాకును, అనుమతిని అందిస్తాయి. కానీ వచనం మరింత ఆచరణాత్మక స్వభావం కలదిగా పరిగణించబడుతుంది, మరియు అది అటువంటి వ్యాఖ్యాన స్వేచ్ఛను కోరలేదు.

తాత్వికమైనవి అని పిలవబడే వ్యాఖ్యానాలను జతచేయడం అవివేకమైనది, అవివేకి, అవివేకమైనది, దురదృష్టకరమైనది మరియు హానికరం. ఆ వ్యాఖ్యానాలలో మెచ్చుకోదగినది ఏమీ లేదు — మౌలికమైనది చాలా తక్కువ; అవి ప్రధానంగా పైన్, గాడ్విన్ మరియు ఇతరుల రచనల నుండి సంగ్రహించబడినవి. వీటిలో ఆశ్చర్యపరిచేది ఏదైనా ఉంటే, దానిని విడివిడి భాగాలుగా అమర్చడం వల్ల అది మరింత అభ్యంతరకరంగా మారింది. వాటిని స్వీకరించిన మూల రచనలలో కనిపించే మార్పులు, అర్హతలు, షరతులు మరియు మృదుత్వాలు లేకుండా; వాటిని వాటి సరైన మరియు సహజమైన స్థితిలో, వాటి పూర్వ మరియు పర్యవసానాలతో సహా చదివినప్పుడు, మొరటుగా మరియు అసహ్యంగా అనిపించేది ఏదైనా చాలా వరకు తగ్గించబడి, సరిదిద్దబడుతుంది. కానీ కఠినమైన వైరుధ్యాలను వేర్వేరు, విభజించబడిన భాగాలలో బలంగా బయటపెట్టినప్పుడు, వాటి వివిధ రచయితల భావాలు మరియు సిద్ధాంతాలను పరోక్షంగా స్వీకరించడం అనేది దాని నగ్నత్వంలో అసభ్యంగా మరియు దిగ్భ్రాంతికరంగా మారుతుంది; మరియు వ్యాఖ్యానంలో ప్రచారం చేయబడిన తీవ్రమైన అభిప్రాయాలు, వాస్తవానికి ఆ పద్యానికి చెందని మరియు దాని నుండి ఎన్నడూ న్యాయంగా ఉత్పాదించలేని ఒక అర్థాన్ని ఆ పద్యానికే ఇస్తున్నట్లు అనిపిస్తుంది. ఆధునిక కాలంలో సర్వసాధారణంగా జరుగుతున్నదేమిటంటే, కవి ఒకేసారి, తన వ్యక్తిత్వంలోనే, కవిగా మరియు వ్యాఖ్యాతగా ఉండాలి, — అతను కేవలం పద్యాలనే కాకుండా, తన సొంత పద్యాలపై వ్యాఖ్యానాలు చేయడం హాస్యాస్పదం.

జువెనల్ ఎలా అయ్యాడో అర్థం చేసుకోవడం కష్టం.

కేవలం జువెనల్ మాత్రమే కాదు, కుపెర్టి కూడా అలాగే; పెర్సియస్,

బాండ్ అలాగే పెర్సియస్. ఈ ఇద్దరు గొప్ప వ్యంగ్య కవుల సమకాలికులకు సమకాలిక అవసరం లేదు.

అప్పట్లో, ఆ శక్తివంతమైన మరియు నిర్మొహమాటమైన వ్యంగ్య కవుల పద్యాలు పాఠకులకు సులభంగానే అర్థమయ్యేవి. కాలక్రమేణా పరిస్థితులు, సామాజిక స్థితిగతులు మారడం మరియు సమాచార వనరులు కనుమరుగవడం వల్ల మాత్రమే వివరణాత్మక వ్యాఖ్యలు (notes) అవసరమయ్యాయి; లేకపోతే, విద్యావంతులైన మరియు తెలివైన పాఠకులకు ఆ పద్యాలలోని భావం అప్పట్లో స్పష్టంగానే ఉండేది. కవి తన పద్యాలకు తానే వ్యాఖ్యలు రాసుకునే పద్ధతిని అనుసరిస్తే, మనం ఇలా ఊహించాల్సి వస్తుంది: వర్జిల్ (Virgil) స్వయంగా సెర్వియస్ (Servius) కూడా అని; పిండార్ (Pindar) తన గొప్ప గీతాలకే (odes) కాకుండా, వాటిపై ఉన్న విస్తృతమైన వ్యాఖ్యలకు (scholia) కూడా రచయిత అని; హోమర్ (Homer) స్వయంగా డిడిమస్ (Didymus) లేదా యుస్తాథియస్ (Eustathius) అని, మరియు తన దివ్యమైన కావ్యాలపై ‘హార్న్ ఆఫ్ అమల్థియా’ (Horn of Amalthea) అనే భారీ వ్యాఖ్యానాన్ని ఆయనే రచించారని (సాధారణంగా దీనిని సలోనికికి చెందిన గొప్ప పండితుడైన ఆర్చ్‌బిషప్ రాసినట్లు భావిస్తారు). డార్విన్ తన ‘లవ్స్ ఆఫ్ ది ప్లాంట్స్’ (Loves of the Plants) పై రాసిన భారీ వ్యాఖ్యానం లాంటి అదనపు భారాన్ని ‘జార్జిక్స్’ (Georgics) లేదా ‘వర్క్స్ అండ్ డేస్’ (Works and Days) వంటి కావ్యాలకు వాటి ప్రారంభ దశలోనే జోడించి ఉంటే, అవి రోమన్ మరియు గ్రీకు పాఠకులకు అంతగా నచ్చేవి కావు. అర్థం చేసుకోవడానికి నిరంతరం వ్యాఖ్యల అవసరం లేని పద్యాలను రాయలేని కవి, నిజానికి పద్య రచనకు అనర్హుడు; అతను ఇతరుల పద్యాలపై వ్యాఖ్యలు రాయడం వంటి తనకు సరిపోయే, సాధారణమైన పనికే పరిమితం కావాలి. అటువంటి కవి తన సహజ స్వభావాన్ని బయటపెట్టుకుంటాడు; పద్యాలు రాయాల్సిన సమయంలో వ్యాఖ్యలు రాస్తున్నానని మర్చిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంది. తన భావాన్ని ప్రధాన పాఠ్యంలో కాకుండా పేజీ అడుగుభాగంలో (ఫుట్‌నోట్‌లో) వివరించే చరిత్రకారుడు మంచి వ్యాఖ్యలను అందించగలడేమో కానీ, గొప్ప చరిత్రను మాత్రం సృష్టించలేడు. “క్వీన్ మాబ్” (Queen Mab) గురించిన గమనికలను తిరిగి పరిశీలించడం అవసరం; అలాగే, అవి ఏ విధంగా అవివేకంతో వినియోగించబడ్డాయో మరియు మోసపూరితంగా వక్రీకరించబడ్డాయో చర్చించాల్సి ఉంది. ఆ వక్రీకరణ ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే, చివరికి అతని ‘రాణి’ (ఆ కవితలోని పాత్ర) ఇలా తేలింది:

“ఒక రాక్షసి, ఒక అద్భుత జీవి (పరి), దయలేనిది మరియు కఠినమైనది:

ఒక తోడేలు. కాదు, అంతకంటే ఘోరమైనది!”

ఒక కవికి ఉండాల్సిన అన్ని అర్హతలు షెల్లీకి పుష్కలంగా, అత్యున్నత స్థాయిలో ఉండేవి; కానీ ఒక ఓర్పుగల, శ్రద్ధాసక్తులు కలిగిన మరియు జాగ్రత్తగా విశ్లేషించే వ్యాఖ్యాతకు అవసరమైన లక్షణాలు మాత్రం అతనిలో చాలా తక్కువగా లేదా అస్సలు ఉండేవి కావు. ఏనుగు కాలు వ్యాధి (elephantiasis) విషయంలో అతనికి కలిగిన భ్రమ నిరూపించినట్లుగా, అతను అత్యంత శక్తివంతమైన మరియు ఉద్వేగభరితమైన ఊహాశక్తి యొక్క సంపూర్ణ ఆధిపత్యంలో జీవించేవాడు. చిన్నతనంలో విన్న పురాణ గాథలు మరియు జానపద సంప్రదాయాలు అతని ఊహలను చాలా చిన్న వయసులోనే పూర్తిగా ఆక్రమించుకున్నాయి; ఉదాహరణకు, ససెక్స్‌లోని సెయింట్ లియోనార్డ్ అడవికి సంబంధించిన అద్భుతాలు; క్లోవిస్ యొక్క ఆధ్యాత్మిక కుమారుడు (godson), ఏకాకిగా జీవించే తాపసి లేదా ముని, లిమౌసిన్ అడవుల నివాసి, ఖైదీల విముక్తికర్త మరియు భారీ సర్పాలను సంహరించినవాడు అయిన సెయింట్ లియోనార్డ్ కథలు అతనిపై బలమైన ముద్ర వేశాయి. ఆ చివరి గుణం (భారీ సర్పాలను సంహరించడం) కారణంగానే అతను…

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -30-9-26-ఉయ్యూరు.–