మహారాజ‘యోగ’ం (ఈ వారం స్పెషల్)

యోగా.. ఇప్పుడు అందరికీ ఓ ఆరోగ్యసూచిక యోగా.. ఇప్పుడు అన్ని సమస్యలకూ ఓ పరిష్కారం. యోగా… ఇప్పుడు అందరి అవసరం. ‘యోగా.. ఒంటికి మంచిదేగా..’- అంటూ ఆ మధ్య ఓ సినిమా పాట చెవుల్లో మారుమోగింది. అది నిజమే కూడా. ఇది ఇప్పటిమాటకాదు. భగవద్గీతలో అర్జునుడికి కృష్ణుడు చెప్పిన రహస్యం ఇది. అంతకుముందే కొన్నివేల ఏళ్లక్రితం వేదాలూ ఆ మాటే చెప్పాయి. ఆ పాయింట్‌నే పతంజలీ పవర్‌ఫుల్‌గా చెప్పాడు. ఆ తరువాత బుద్ధుడూ అదే చెప్పాడు. కానీ, యోగాపై హిందూమతం ముద్రవేసి దూరంగా ఉంచేశారు. కొన్ని దశాబ్దాలుగా క్రమంగా యోగాకు పూర్వవైభవం వస్తోంది. ప్రత్యేకించి ఓ పదేళ్లుగా మరింత ప్రాధాన్యం పెరిగింది. ఆధునిక జీవనశైలి తెచ్చే అనర్థాల నుంచి తెరిపిన పడేందుకు మేలైన, సులువైన మందుగా యోగాను గుర్తించడం ప్రారంభమైంది. భారతీయ యోగాను పశ్చిమ దేశాలు ప్రేమించడం మొదలైంది. సెలబ్రిటీలు, ప్రముఖులు యోగాతో యోగ్యమైన స్థానాలకు చేరుకోవడంతో, ఉత్తమ ఫలితాలు పొందడంతో, మానసిక, శారీరక ఆరోగ్యం సాధించడంతో యోగాకు మంచిరోజులొచ్చాయి. తాజాగా భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ యోగాపై చేసిన ఓ కసరత్తు సత్ఫలితాన్నిచ్చింది. జూన్ 21వ తేదీని అంతర్జాతీయ యోగా డేగా ఐక్యరాజ్య సమితి నిర్ణయించింది. భారతీయ యోగాకు అంతర్జాతీయ గౌరవం దక్కింది. **** ఇంటర్నెట్ పుణ్యమాని ఇంట్లో కూర్చుని ఒక్క ‘క్లిక్’ కొడితే చాలు.. కిరాణా దుకాణం, బట్టల కొట్టు, ఎలక్ట్రానిక్ గృహోపకరణాల షాపు అన్నీ మన కళ్లెదుట ప్రత్యక్షం.. ‘ఆన్‌లైన్ షాపింగ్’ అందుబాటులోకి రావడంతో మనం కాలు కదపకుండానే అన్నీ నేరుగా ఇంటికే వచ్చేస్తాయి.. ఆఫీసుకెళితే సమయం తెలియకుండా పనిలో పడిపోవడం.. ఇంటికెళ్లాక కాలక్షేపం పేరుతో గంటలకొద్దీ టీవీకి అతుక్కుపోవడం.. శరీరానికీ, మనసుకూ ఏ మాత్రం పని లేకుండా అంతా యాంత్రికంగా గడిచిపోవడం… *** ఉదయం లేవగానే తప్పదు కనుక- కొన్ని పనుల్ని మొక్కుబడిగా ముగించడం.. బైకో, కారో ఉంటో ‘స్టార్ట్’ చేసి ఎక్కేయడం.. ‘లిఫ్ట్’లో పనిచేసే చోటకు చేరుకోవడం.. నడకను కూడా దూరం చేసుకోవడం.. అనేకానేక అనారోగ్యాలకు దగ్గర కావడం.. వినూత్న జీవనశైలితో రాజీపడిపోవడం.. ఒత్తిడి పెరిగిపోయిందని అనుక్షణం విసుగెత్తిపోవడం… మార్కులు, ర్యాంకుల ధ్యాసలో పిల్లలు, ఇంటి బాధ్యతలతో గృహిణులు, ఆఫీసు వ్యవహారాల్లో ఉద్యోగులు.. నేటి నవ నాగరిక కాలంలో అందరిదీ ఉరుకులు,పరుగుల జీవనమే.. ఒత్తిళ్లు, అనారోగ్య సమస్యలు, ఆర్థిక బాధలు నిత్య జీవితంలో అంతర్భాగమయ్యాయి.. ధనిక, పేద తేడా లేదు.. చిన్నా పెద్దా వ్యత్యాసం లేదు.. ఎవరిని కదిపినా కష్టాలు, కలతలే.. సాంకేతిక విజ్ఞానం విస్తరించినా, ఆధునిక సౌకర్యాలు ఎంతగా సమకూరినా అన్నీ సజావుగా సాగుతాయన్న నమ్మకం లేకుండా పోయింది… పరిపూర్ణ శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యం ప్రశ్నార్థకం కావడంతో అనేక దుష్ఫలితాలను చవిచూడక తప్పడం లేదు.. అధిక రక్తపోటు, ఊబకాయం, మధుమేహం, మనోవైకల్యం వంటివి సర్వసాధారణమై పోయాయి.. .. ఇలాంటి విపత్కర పరిస్థితుల్లో శారీరక, మానసిక ఉత్తేజానికి ‘యోగా’ ఓ ఆశాకిరణమైంది. వ్యక్తిత్వ దీపాన్ని వెలిగించుకోవడానికి, జీవన రథాన్ని ముందుకు నడిపించడానికి, అనుబంధాలను పెంచుకుంటూ నిత్యం ఆనందం పొందడానికి ‘యోగా’ దోహద పడుతోంది. మానసికంగా సర్వోన్నత స్థితికి చేరేందుకు ‘ఆధ్యాత్మికత’ ఓ మార్గమైతే.. ఆ దారిలో గ మ్యాన్ని చేరుకోవడానికి ‘యోగా’ కూడా అవసరమే. ‘ఆధ్యాత్మిక ప్రజ్ఞ’ సాధించేందుకు సత్యసంధత, నీతి, నిజాయితీ, ఇంద్రియ నిగ్రహంతో పాటు యోగా, ధ్యానం, ప్రార్థన వంటివి ఎంతగానో సహకరిస్తాయి. వ్యాపారం, ఉద్యోగం, చదువు.. ఎందులో రాణించాలన్నా- చేసే పనిమీదే మనసంతా కేంద్రీకృతం కావాలి. ఏకాగ్రతతో విజయపథంలో పయనించాలంటే యోగా ఓ దిక్సూచిలా పనిచేస్తుంది. అందుకే- ఒత్తిళ్లను జయించే సాధనంగా నేడు దేశవిదేశాల్లో చాలామంది యోగాను ఆశ్రయిస్తున్నారు. యాంత్రిక జీవనంలో యోగా ఓ దివ్యౌషధంలా పనిచేస్తుందని అనేక అధ్యయనాల్లో తేలడంతో ఇపుడు అందరి దృష్టి దీనిపైనే పడింది. ‘యోగా’ చరిత్ర… ప్రపంచానికి ‘యోగా’ను పరిచయం చేసిన ఘనత మన దేశానిదే. వేద కాలానికి పూర్వమే ‘యోగా’ భారతీయ సంస్కృతిలో అంతర్భాగమైంది. వేల సంవత్సరాల క్రితం ఇది మన దేశంలో పుట్టి అనతికాలంలోనే విశ్వవ్యాప్తమైంది. సంస్కృత పదమైన ‘యోగా’కు ‘విజ్ఞానం’ అనే అర్థం ఉందని విజ్ఞులు చెబుతారు. నాలుగు వేదాల్లో ఒకటైన రుగ్వేదంలో యోగాకు సంబంధించిన అంశాలెన్నో కనిపిస్తాయి. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి ఉపదేశించిన ‘్భగవద్గీత’లోనూ దీని ప్రస్తావన ఉంది. ‘యోగా’ను ఆచరించిన వాడే- కోర్కెలపై మమకారం లేకుండా కర్మలపై దృష్టి కేంద్రీకరించగలడన్నది ‘గీతా’ సారాంశం. ‘యోగా’ అన్నది మతసంబంధమైన అంశం కాదు. శారీరక, మానసిక సమస్యలను జయించి ‘ఆధ్యాత్మిక ప్రజ్ఞ’ సాధించేందుకు ఇది ఓ అద్భుత సాధనం. ఈ స్థితికి చేరుకునేందుకు యోగాలో అనేక పద్ధతులను త్రికరణ శుద్ధిగా ఆచరించాలి. వ్యాయామం, ధ్యానం, ఆసనాలు, ప్రాణాయామం వంటివి ఇందులో ప్రధానాంశాలు. మూడు రకాల ఆరోగ్యాలను చేకూర్చే శక్తి ఉన్నందునే దీనికి ఇంతటి ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది. వ్యాయామం, ఆసనాలతో శారీరక ఆరోగ్యం, ప్రాణాయామంతో మానసిక ఆరోగ్యం, ఏకాగ్రత, ధ్యానంతో ఆధ్యాత్మిక ఆరోగ్యం సిద్ధిస్తాయి. యోగాలో కనిపించే ‘శిక్షణ, క్రమశిక్షణ’ ఎవరినైనా ఇట్టే ఆకట్టుకుంటాయి. ఎల్లలు లేనిది.. నిజానికి యోగా ఓ మహా సముద్రం లాంటిది. లోతుకు వెళ్లేకొద్దీ ఇందులో అన్నీ అద్భుతాలే. నేర్చుకున్నకొద్దీ ఇంకా ఎంతో మిగిలే ఉంటుంది. సాధకుడి శరీరంపై, మనసుపై ఇది ఎంతో ప్రభావం చూపుతుంది. యోగ శాస్త్రంలో నిగూఢమైన అంశాలను అవగతం చేసుకుంటే – ఆధునిక జీవితంలో అనేక సమస్యలకు, సవాళ్లకు సమాధానాలు లభిస్తాయి. యోగాకు సంబంధించిన ప్రతి ఫలితాన్ని శాస్ర్తియ దృక్పథంతో విశే్లషించుకుంటే దీనిపై తప్పకుండా నమ్మకం ఏర్పడుతుంది. యోగాను ఆచరిస్తే మనం ఆలోచించే పద్ధతుల్లోనే కాదు, జీవన విధానంలోనూ మార్పును గమనించవచ్చు. మానసిక రుగ్మతలతో పాటు అనేక శారీరక సమస్యలను అధిగమించేందుకు యోగా తోడ్పడుతుందని అనేక అధ్యయనాల్లో తేలింది. వెన్నునొప్పి, ఆస్తమా, కీళ్ల సమస్యలు, ఒత్తిళ్లు, జ్ఞాపకశక్తి మందగించడం వంటి అనేక సమస్యల నుంచి విముక్తి ప్రసాదించే దివ్యశక్తి యోగాలో ఉందని ఇప్పటికే పలు పరిశోధనలు ఘోషిస్తున్నాయి. ‘ఎనిమిది మెట్ల’తో ఎంతో ఉన్నతికి.. ‘యోగా’ అంటే శరీరాన్ని విల్లులా వంచడం, ముద్దలా చేసి మెలికలు తిప్పడం కాదు. ఇలాంటి విద్యలన్నీ సాధారణ వ్యాయామం కింద వస్తాయి. ‘యోగా’కు ఉన్న అర్థం ఎంతో విస్తృతమైనది. యోగా సాధనలో ఎనిమిది సోపానాలు అధిగమిస్తే శారీరక, మానసిక వికాసం పొందవచ్చు. ‘యమ’ ( అహింస, సత్యసంధత, ఇంద్రియ నిగ్రహం వంటివి), ‘నియమ’ ( తపస్సు, దైవ చింతన), ఆసన ( పలు రకాల ఆసనాలు), ప్రాణాయామం (శ్వాసను నియంత్రించడం), ధ్యానం ( ఒక లక్ష్యం మీద మనసు కేంద్రీకరించడం), ప్రత్యాహారం ( బాహ్య సంబంధ విషయాల నుంచి మనసును తప్పించడం), ధారణ ( ఒకే విషయంపై మనసు పెట్టి ఏకాగ్రతతో పనిచేయడం), సమాధి ( సాధనలో అత్యున్నత స్థితి ఇది. దీన్ని చేరాలంటే మిగతా ఏడు మెట్లనూ ఎక్కి రావాలి) ..అనే 8 సోపానాలు యోగాలో కీలకాంశాలుగా పేర్కొంటారు. యోగా యోధులు.. ప్రపంచ ప్రఖ్యాత యోగా గురువులు ఎవరంటే మనదేశానికి చెందిన ఇద్దరి పేర్లు చెబుతారు ఎవరైనా. ఆ ఇద్దరూ కర్నాటకకు చెందినవారే. మొదటి స్థానం బికెఎస్ అయ్యంగార్‌కే దక్కింది. పతంజలి చెప్పిన యోగాకు ప్రాచుర్యం కల్పించి, తన ఆలోచనల మేరకు చిన్నచిన్న మార్పులు చేసి అందరికీ నేర్పించారు. ప్రత్యేక శిక్షణ సంస్థను నెలకొల్పారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యటనలు చేశారు. మైసూరు సమీపంలోని బెల్లూరులో పుట్టి చిన్నతనంలోనే తన బావ సూచనతో యోగా నేర్చుకున్నారు. జిడ్డు కృష్ణమూర్తివంటి వారితో కలిసి బోధనలు చేశారు. ఈయన చెప్పే యోగాకు ‘అయ్యంగార్ యోగా’గా కీర్తి దక్కింది. 1991లో పద్మశ్రీ, 2002లో పద్మభూషణ్, 2014లో పద్మవిభూషణ్ అవార్డులతో భారత ప్ర భుత్వం సత్కరించింది. ఆయన రాసిన పుస్తకాలు ‘లైట్ ఆన్ యోగా’, ‘లైట్ ఆన్ ప్రాణాయామ’, ‘లైట్ ఆన్ ది యోగసూత్ర ఆఫ్ పతంజలి’ వంటివి జనాదరణ పొందాయి. 90 ఏళ్ల వయసులోనూ రోజూ 3 గంటలపాటు యోగా, ఒక గంటపాటు ప్రాణాయామం చేసిన ఆయన 95 ఏళ్ల వయసులో, ఈ ఏడాది ఆగస్టు 20న పరమపదించారు. ప్రఖ్యాత యోగా గురువు రామ్‌దేవ్ బాబా యోగాశైలిని ఆయన విభేదించారు. పట్ట్భా జాయిస్ ప్రపంచ ప్రఖ్యాత యోగా గురువుల్లో రెండోస్థానం కె.పట్ట్భా జోయిస్‌దే. సంప్రదాయ యోగాకు భిన్నంగా కొన్ని మార్పులు చేసి, జిమ్నాస్టిక్స్ తరహాలో అష్టాంగ విన్యాస యోగను ఆయన సృష్టించి బోధించారు. ఈ రంగంలో పరిశోధన, శిక్షణ కోసం కె.పట్ట్భా జోయిస్ అష్టాంగ యోగా ఇనిస్టిట్యూట్‌ను ప్రారంభించారు. మైసూరు మహారాజు కృష్ణ రాజేంద్ర వడయారు తీవ్ర అస్వస్థతకు గురైనపుడు ఎవరి చికిత్సా పనిచేయనప్పుడు తన యోగావిద్యతో ఆయనకు సంపూర్ణ ఆరోగ్యవంతునిగా చేయడంతో ఇక జోయిస్‌కు తిరుగులేకుండాపోయింది. 1916లో పుట్టిన ఆయన 93 ఏళ్ల వయసులో సహజ మరణం పొందారు. ఆయన రాసిన ‘యోగమాల‘ పుస్తకం అత్యంత ప్రజాదరణ పొందింది. రామ్‌దేవ్ ప్రచారం.. బాబా రామ్‌దేవ్ ‘యోగా’ సృషికర్త కానప్పటికీ- ఆ విద్యకు నేడు బహుళ ప్రచారం తెచ్చిన వ్యక్తిగా ప్రఖ్యాతి పొందారు. వేల ఏళ్లకు పూర్వమే పతంజలి మహర్షి యోగా సూత్రాలను సంకలనం చేసి అనేక విషయాలను సూత్రీరించారు. ఆ తర్వాతి కాలంలోనూ ఎంతోమంది యోగులు, రుషులు యోగాను జనబాహుళ్యంలోకి తెచ్చారు. జీవనశైలి, దృక్పథం, ప్రవర్తన వంటివి శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతాయన్నది కాదనలేని వాస్తవం. యోగాను జనం భాషలో బోధించడం, ఆరోగ్యానికి అనుసంధానించడంలో బాబా రామ్‌దేవ్ ఇపుడు విభిన్న శైలిలో కృషి చేస్తున్నారు. ఆధునిక జీవితంలో మృగ్యమైపోతున్న ఆరోగ్య భాగ్యాన్ని తిరిగి అందించేందుకు యోగా ఓ అద్భుత సాధనమని ఆయన విస్తృత ప్రచారం చేస్తున్నారు. ప్రాణాయామంలో కొన్ని మార్పులు ప్రవేశపెట్టిన రామ్‌దేవ్ యోగాకు సంబంధించిన అనేక అంశాలపై లోతుగా అధ్యయనం చేశారు. జనం మధ్యకు వెళ్లడమే కాదు, ఆధునిక ప్రసార మాధ్యమాలను ఆయన విస్తృతంగా వినియోగించుకుంటూ దేశవిదేశాల్లో యోగాకు ఒక ‘క్రేజ్’ సంపాదించిపెట్టారు. యోగాకు సంబంధించిన అనేక పుస్తకాలు, వీడియో సీడీలే కాదు, అంతర్జాలాన్ని, టీవీ చానళ్లను ఆయన సమర్థవంతంగా వాడుకుంటున్నారు. యోగాతో పాటు ఆయుర్వేద వైద్యానికి ఆయన విస్తృత ప్రచారం చేస్తున్నారు. నియంత్రణ, చట్టబద్ధత ఏదీ..? ఏ వస్తువుకైనా డిమాండ్ పెరిగితే దానికి మార్కెట్ మరింతగా విస్తరిస్తుందనే ఆర్థిక సూత్రం ‘యోగా’కు కూడా వర్తిస్తుంది. అన్ని వర్గాల వారిలో ఆసక్తి రానురానూ పెరగడంతో ‘యోగా’లో మెళకువలు నేర్పేందుకు ఎన్నో సంస్థలు తామరతంపరగా వెలుస్తున్నాయి. యోగా శిక్షకులూ అందుబాటులో ఉంటున్నారు. యోగా తరగతులు నిర్వహిస్తామంటూ ప్రసార మాధ్యమాల్లో ప్రకటనలతో హోరెత్తిస్తున్నారు. రోజూ ఉదయానే్న టీవీ చా నళ్లలో యోగా క్లాసులు ప్రసారం కావడంతో వాటిని చూసేవారే కాదు, నేర్చుకోవాలనుకునే వారి సంఖ్య కూడా పెరుగుతోంది. మరో వైపు- తగినంత అనుభవం, అర్హతలు లేని వారు సైతం ‘యోగా టీచర్ల’ అవతారం ఎత్తుతూ దీన్ని వ్యాపార మయం చేస్తున్నారు. ‘్ఫన్ చేస్తే చాలు.. మీ ఇంటి ముంగిటకు వచ్చి ఆసనాలు, వ్యాయామం నేర్పుతాం..’ అంటూ ప్రచారం చేసుకునేవారూ రంగ ప్రవేశం చేశారు. అయితే, మిగతా చదువులకు ఉన్నట్లు యోగ విద్యకు సంబంధించి ప్రభుత్వం ఆమోదించిన సిలబస్ గానీ, ధ్రువీకరణ పత్రాలు గానీ లేకపోవడంతో మిడిమిడి జ్ఞానంతో ప్రమాదకరమైన ఆసనాలను నేర్పేవారూ పుట్టుకొస్తున్నారు. సరైన రీతిలో యోగాను అభ్యసిస్తే- ఆ పాఠాలు, క్రమశిక్షణ, ఏకాగ్రత, ఉన్నత విలువలు వంటివి జీవితంలో ఎదగడానికి తోడ్పడతాయి. యోగాకు ఉన్న డిమాండ్‌ను ఆసరాగా చేసుకుని- ఇదో మంచి ఆదాయ మార్గంగా భావించేవారి పట్ల అందరూ అప్రమత్తంగా ఉండాలి. విలువైన కాలాన్ని, ధనాన్ని వృథా చేసుకోకుండా సరైన శిక్షకుడి వద్ద తమకు అనువైన పద్ధతుల్లో దీన్ని నేర్చుకోవాలి. శిక్షకులపై అవగాహనతో పాటు ఆచితూచి నిర్ణయం తీసుకుంటేనే ఇది సాధ్యమవుతుంది. అనుభవజ్ఞులను ఆశ్రయిస్తే మనకు అవసరమైన యోగా పద్ధతులను నేర్చుకుని మంచి ఫలితాలను సాధించవచ్చు. ‘పేటెంట్’ దక్కేలా… యోగా విద్య ఇపుడు మంచి ‘కెరీర్’గానూ రూపొందుతోంది. గనుక ప్రభుత్వమే తగినన్ని కట్టుదిట్టమైన చర్యలు తీసుకోవాలి. ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థల్లో దీన్ని ఒక కోర్సుగా ప్రవేశ పెట్టేందుకు, నిష్ణాతులైన వారిచే తగిన సిలబస్ రూపొందించేందుకు ప్రయత్నాలు జరగాలి. ఏవో కొన్ని ఆసనాలను నేర్పిన వారు యోగా గురువులు కాలేరు. సుశిక్షితులైన యోగా నిపుణులను తీర్చిదిద్దడానికి పటిష్టమైన వ్యవస్థ ఏర్పడాలి. గుర్తింపు పొందిన శిక్షకులు మాత్రమే యోగా నేర్పేలా ప్రభుత్వ నియంత్రణ, పర్యవేక్షణ ఉండాలి. అపుడు ఈ రంగంలోనూ ఉపాధి అవకాశాలు మరింతగా పెరుగుతాయి. ఈ విద్య మన దేశానికే చెందినందున అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ‘యోగా’పై మనకు ‘పేటెంట్’ దక్కేలా కేంద్ర ప్రభుత్వం కృషి చేయాల్సి ఉంది. యోగాకు విశ్వవ్యాప్త గుర్తింపు, ఆదరణ లభించడం హర్షణీయమే అయినప్పటికీ.. ఈ విద్యపై చట్టపరంగా సర్వహక్కులూ మన దేశానికే ఉండాలి. ఆద్యుడు పతంజలి ఇప్పుడు అందరూ ఆరాధిస్తున్న యోగాకు ఆది గురువు పతంజలి. యోగా భారతదేశంలో పుట్టింది. యోగాను కనుగొన్నది, శాస్తబ్రద్ధం చేసినది ఆయనే. క్రీ.పూ. 200 సంవత్సరంలో ఆయన జీవించారని, శ్రీకృష్ణుని కాలానికి అటూఇటూగా జీవించారని చెబుతున్నప్పటికీ 5వేల ఏళ్లనాటికే పతంజలి యోగాను బోధించాడని అందరూ అంగీకరిస్తున్నమాట. యోగశాస్త్రం, యోగా సూత్రాలను ఆయన రచించారు. పాణిని రాసిన అష్ట్ధ్యాయికి పతంజలి భాష్యం రాశారు. మనిషి శరీరంలో ఉండే ప్రాణశక్తికి ఉత్తేజం కలిగించడం ద్వారా కుండలినీ శక్తి ఉద్భవిస్తుందని, దానివల్ల మానసిక, శారీరక ఆరోగ్యం, బుద్ధి వికాసం కలుగుతాయని ఆయన భావించారు. అది సాధించడానికి యోగా ఉపకరిస్తుందని సూత్రీకరించారు. 195 యోగా సూత్రాలతో ఓ గ్రంథాన్ని వెలువరించారు. ఈ శాస్త్రాన్ని నాలుగు పాదాలు (సమాధి, సాధన, విభూతి, కైవల్య)గా వర్గీకరిస్తూ 26 తత్వాలు రాశారు. మొత్తంమీద యోగ శాస్త్రాన్ని 8 అంగాలుగా (యమ, నియమ, ఆసన, ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ధారణ, ధ్యాన, సమాధి) వర్గీకరించారు. ఆహారపు అలవాట్లు, శరీరస్థితి, మానసిక స్థితి, ఏకాగ్రత సాధన, భక్తి, చక్కటి శ్వాస, స్థిరచిత్తం వంటివి సాధించడం ద్వారా అలౌకిక స్థితికి చేర్చేది యోగా. దీనివల్ల నాడీవ్యవస్థ చేతనమై మానసిక, శారీరక, ఆధ్యాత్మికంగా శక్తిసంపన్నులై ఒత్తిడిని తట్టుకోగలిగి, ఆరోగ్యంగా ఉండగలిగేలా మనిషి తీర్చిదిద్దబడతాడని యోగా నిరూపించింది. మనసు, స్పృహ, చైతన్యం యోగాకు కీలకం. పతంజలి చెప్పిన సూత్రాలలో రాజయోగ, హఠయోగ విశ్వవ్యాప్తంగా ఆదరణ పొందుతున్నాయి. యోగా డే…ప్రత్యేకత జూన్ 21 తేదీని ‘అంతర్జాతీయ యోగా డే’గా ఐక్యరాజ్య సమితి ప్రకటించింది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్రమోదీ వినతికి స్పందించి ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. అయితే ఆ తేదీనే ఎందుకు ‘యోగా డే’గా గుర్తించారో తెలుసా..? సూర్యుడి గమనం ఆధారంగా సంవత్సరంలో అత్యంత సుదీర్ఘమైన పగలు జూన్ 21నే ఉంటుంది. ఆ రోజునే యోగా డేగా గుర్తించాలని మోదీ కోరారు. సెప్టెంబర్‌లో జరిగిన ఐక్యరాజ్య సమితి జనరల్ అసెంబ్లీ సమావేశంలో మోదీ ఈ ప్రతిపాదన చేశారు. ఆ తరువాత కేవలం మూడు నెలల్లో అది అమల్లోకి వచ్చింది. ఐక్యరాజ్య సమితిలో ఇంతవరకు మరే ప్రతిపాదనా ఇంత తక్కువ వ్యవధిలో కార్యరూపంలోకి రాలేదు. అలాగే ఐక్యరాజ్య సమితి ఏర్పడిన తరువాత మరే తీర్మానానికి యోగా డే తీర్మానానికి దక్కినంత మద్దతు లభించలేదు. ఈ సమితిలో 195 దేశాలుంటే ఇప్పటివరకు 177 దేశాలు యోగా డేను సమర్థించాయి. భద్రతామండలిలోని ఐదు దేశాలూ దీనికి మద్దతు తెలిపాయి. ఐక్యరాజ్య సమితి గుర్తించినందువల్ల ఏటా జూన్ 21న ఆయా దేశాల్లో యోగాపై అవగాహన సదస్సులు, ప్రచార కార్యక్రమాలు, వినూత్న కార్యక్రమాలు, పోటీలు సాధికారికంగా నిర్వహిస్తారు. కరీనా…శిల్పా.. యోగా శారీరక, మానసిక, ఆధ్యాత్మిక వ్యాయామంగా యోగాను చెప్పుకోవాలి. మనిషి ఒత్తిడిని తట్టుకుని, శరీరాకృతిని మెరుగుపరుచుకుని, సంయమనంతో ప్రశాంతంగా జీవించడానికి యోగా ఉపయోగపడుతుంది. భారతదేశంలో పుట్టి ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరిస్తున్న యోగా ఇటీవలి కాలంలో జనబాహుళ్యంలోకి చొచ్చుకుపోవడానికి సినీతారలు, ఇతర సెలబ్రిటీలు, ప్రసార మాధ్యమాలు కారణం. జనంలో వచ్చిన చైతన్యమూ అందుకు తోడవుతోంది. పతంజలి మహర్షి చెప్పిన యో గాను ఆధునిక యుగానికి తగ్గట్లు మార్పులు చేర్పులు చేసుకుని ఎవరికివారు ప్రత్యేకతలతోకూడిన యోగాను అనుసరిస్తున్నారు. ప్రాణాయామం, యోగాను రోజువారీ కార్యక్రమంగా, క్రమం తప్పకుండా చేస్తూ ఈ రంగంలోనూ రాణించిన సినీతారలు ఎందరో ఉన్నారు. బాలీవుడ్ తార కరీనాకపూర్‌కు యోగా అంటే ప్రాణం. టీవీ,సినీ వ్యాపార ప్రకటనల్లో తళుక్కున మెరిసే ఈ తార తన సౌందర్య రహస్యమంతా యోగాయే అంటోంది. ఆ మధ్య ఒళ్లు బాగా పెరిగిపోయినప్పుడు జీరోసైజ్ రావడానికి యోగాను ఆమె ఆశ్రయించి సత్ఫలితం సాధించారు. అయితే, సంప్రదాయ యోగాకు బదులు ఆమె ‘పవర్ యోగా’ను పాటిస్తారు. అంటే- ఓ గదిలో 105 డిగ్రీల ఫారన్‌హీట్ వేడి, 40 శాతం తేమతోకూడిన వాతావరణంలో ఆమె రోజూ గంటన్నర పాటు యోగా చేస్తారు. ప్రాణాయామం అందులో భాగమే. ఆరారా ఆహారం, వేడిచేసి చల్లార్చిన మంచినీళ్లు తరచూ తాగడం ఆమె హాబీలు. కరీనా యోగాపై వచ్చిన పుస్తకం ‘ఫ్రమ్ ఎక్సెల్ టు ఎక్సెస్’ మార్కెట్లో హాట్‌కేకుల్లా అమ్ముడుపోయింది. భారతీయ సెలబ్రిటీల్లో శిలాశెట్టి కూడా యోగాలో ట్రెండ్ సెట్టరే. మెడనొప్పి, స్పాండిలైటిస్, వెన్ను సంబంధిత సమస్యలతో ఆమె ఇబ్బందిపడ్డప్పుడు యోగాను ఆశ్రయించారు. అద్భుతమైన ఫలితాలు సాధించారు. చూడముచ్చటైన శరీరాకృతి, మేని సౌందర్యం ఆమె సొంతమయ్యాయి. ఆమె విడుదల చేసిన ‘శిల్పాస్ యోగా’ అనే పుస్తకం సరికొత్త ట్రెండ్ సృష్టించింది. ప్రతీరోజు కనీసం గంటపాటు ఆమె యోగా చేస్తారు. ఇక ప్రముఖ నటీమణులు సోనమ్‌కపూర్, లారాదత్తా కూడా యోగా అంటే ఇష్టపడేవారే. వారు చేసిన యోగాకు సంబంధించి డివిడిలు మార్కెట్లో లభిస్తున్నాయ. పిల్లల్ని కన్న తరువాత శరీరం కొన్ని మార్పులకు లోనవుతుందని, వాటినుంచి తేరుకుని మళ్లీ నాజూకుగా తయారవడానికి యోగా తోడ్పడుతుందని అంటారు లారాదత్తా. తొలికాన్పు తరువాత యోగాతో మళ్లీ నాజూకుగా తయారయ్యాయని చెబుతున్నారు. అయితే సోనమ్‌కపూర్ మాత్రం బిక్రమ్ యోగాను అనుసరిస్తారు. ఇక ప్రపంచ ప్రఖ్యాత పాప్ గాయని మడోన్నా అష్టాంగ, హఠ యోగ చేయడంలో దిట్ట. తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి నుంచి యోగాతో ఉపశమనం పొందుతున్నట్లు ఆమె చెబుతారు. హాలీవుడ్ ప్రముఖులు మెగారియాన్, జెన్నిఫర్ అనిస్టిన్ సహా లెక్కలేనంతమంది తారలు ఇప్పుడు యోగాకు దాసులయ్యారు. ……………………………. ‘అనారోగ్యం, పేదరికం.. ఇవే మన దేశంలో ప్రధాన సమస్యలు. యోగాతో అనారోగ్యాన్ని, నల్లడబ్బు వెలికితీతతో పేదరికాన్ని దూరం చేయవచ్చు.’ – బాబా రామ్‌దేవ్ …………………………… మార్చిలో ప్రపంచ యోగా వీక్ ఉత్తరాఖండ్‌లోని రిషీకేష్‌లో ఏటా అంతర్జాతీయ యోగా వారోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. వేలాదిమంది యోగా అభ్యాసకులు, బోధకులు అక్కడికి వస్తారు. వచ్చే ఏడాది మార్చి 1నుండి 7వరకు ఈ వారోత్సవాలను నిర్వహించేందుకు ఇప్పటికే రంగం సిద్ధమైంది. యోగాశిక్షణ, ప్రదర్శన, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, గంగాహారతితో వేడుకలు ముగుస్తాయి. గంగానదీతీరంలో ఉండే ఏకైక యోగా శిక్షణ కేంద్రం ఇక్కడ ఉంది. దీనిని రిషీకేష్ యోగా పీఠ్ నిర్వహిస్తోంది. ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వం ఈ వారోత్సవాలకు సహకరిస్తోంది. …………………………….

• – బానోత్ అనితబాయి, 9441680713
• 22/12/2014

చిన్నాభిన్నమైన గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను, ఉపాధి కోల్పోతున్న కుల వృత్తుల గురించి వ్యాఖ్యానించిన సాహిత్యం తెలుగులో విస్తృతంగా వచ్చింది. ప్రపంచీకరణ, అభివృద్ధీకరణ, నగరీకరణ తెచ్చిపెట్టే సమస్యలకుతోడు ప్రాజెక్టుల కింద భూములను తక్కువ ధరకు కొనుక్కుని వలసవాదులు తెలంగాణలో స్థిరపడ్డారు. దాంతో తెలంగాణ ప్రజలు వారి భుక్తినుండి, తరతరాల వ్యవసాయ కృషినుంచి, గ్రామాల నుండి మూలాల నుంచి దూరమై నైజాం పాలనకన్నా భయంకరమైన భూసమస్యను ఎదుర్కొంటున్నారు. తెలంగాణ సంపదలను దోచుకొని తెలంగాణను వలస భూమిగా మారుస్తున్నారనే ఆవేదనను కథల్లో వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఇందుకు ఉదాహరణగా పులుగు శ్రీనివాస్ ‘సంకర విత్తులు’, పి.చంద్ ‘్భ నిర్వాసితులు’, సుజాతారెడ్డి ‘గుడిసెలు గుడిసెలు’ కథలను ప్రత్యేకించి చెప్పవచ్చు.
ప్రపంచీకరణ వల్ల వ్యక్తికీ, సమూహానికి మధ్య ఒక కృత్రిమమైన దూరం ఏర్పడుతోంది. దాన్ని జయించడానికి చైతన్యవంతుడైన వ్యక్తి కొన్ని ప్రత్యామ్నాయాల్ని వెతుక్కోక తప్పదు. అది అనివార్యత. ఆ అనే్వషణకు ప్రధానమైన సాధనం స్థానికత. ఈ నేపథ్యంలో కాలువ మల్లయ్య కథలు రాసారు. నూతన వ్యవసాయిక, సాంకేతిక విధానాలు, పరిణామాలు, ఫలితాలు వస్తువుగా కలిగిన కథ ఇది. కుల వృత్తుల మూలాలను, వాటి విచ్ఛినాన్ని వాటిలో వచ్చిన ఆధునికీకరణను ఈ ‘పరారుూకరణ’ ఆవిష్కరించింది.
ప్రపంచీకరణ క్రమంలో గ్రామాలను, గ్రామ సంపదలను అందులో భాగంగా రైతు జీవితాన్ని ఆక్రమించుకొంటూ, మింగేస్తూ బహుళజాతి సంస్థలు విస్తరిస్తూ బలపడే క్రమాన్ని స్వామి రాసిన ‘తెల్లదయ్యం’ కథ సమర్థవంతంగా చిత్రించింది. కుల వృత్తులు అంతరిస్తూ జీవితాలలో తెచ్చే సంక్షోభాన్ని పెద్దింటి అశోక్‌కుమార్ తన కథలలో చిత్రించారు. ‘తెగిన బంధాలు’ కథలో పెండ్లిళ్ళ పద్ధతులు మారటంవలన కూరాడు కుండలకు, పోలు ముంతలకు పెళ్ళితంతులో స్థానం లేకుండాపోవటం అది కుమ్మరికి ఇంతకుముందున్న ప్రాధాన్యతను అభావం చేయటం, ఒక్క కుమ్మరులే కాదు డబ్బు పెట్టుబడి, వ్యాపారీకరణల ప్రాధాన్యతలో అభివృద్ధిచెందిన కొత్త పెండ్లి తీరులో చాకలి, మంగలి, మాదిగ మొదలైన అన్ని కులాల వాళ్ళూ ఉపాంతీకరించబడటం చిత్రితమయ్యాయి.
కాగుబొత్త కథ కుమ్మరి జీవన విషాదాన్ని చిత్రించిన కథ. జాతరలో చలివేంద్రం పెట్టడానికి మట్టికాగులు చేసే పని తండ్రి చేపడితే నీటి ప్యాకెట్లను అమ్ముకొనే కాంట్రాక్టు పట్టాడు కొడుకు. బతుకుతెరువు పాకులాటలో తండ్రీ కొడుకుల సంబంధాలు నిలబడనివే అయినాయి. నీళ్ళను ముల్లెగట్టి అమ్మే వ్యాపారం వచ్చి కాగు బొత్తకు స్థానం లేకుండా చేసిన క్రమంలో ఉన్న హింస ఈ కథ వివరిస్తుంది. వ్యాపార సంస్కృతి గ్రామీణ సహజ వనరులను కొల్లగొట్టే ప్రమాదం ఎంతగా ఉందో ‘పేగు ముడి’ కథలో అశోక్‌కుమార్ సూచించారు. ‘కీలుబొమ్మలు’ కథలో ప్రపంచీకరణ క్రమంలో కార్పొరేట్ వ్యవసాయ విధానం గ్రామాలలోకి చొచ్చుకొని వస్తూ రైతుల, కూలీల జీవితంలో నింపుతున్న సంక్షోభాన్ని ప్రతిఫలించింది.
కాలువ మల్లయ్య రాసిన కథలు ఒకవైపు నూతన ఆర్థిక విధానాల కారణంగా గ్రామీణ వ్యవసాయిక జీవితంలో వచ్చిన సంక్షోభాన్ని, మరొకవైపు పారిశ్రామిక విధానాలలో వస్తున్న మార్పులను చిత్రించాయి. ‘నేల తల్లి’లో వ్యవసాయం గిట్టుబాటుకాక, పెట్టుబడులకు అప్పులు తేలేక, మార్కెట్ తనకు అనుకూలంగా లేక, వ్యవసాయం వదులుకోలేక రైతు పడే వేదనను చిత్రించింది. పారిశ్రామికీకరణం, ప్రపంచీకరణం, యాంత్రీకరణం, వ్యాపారీకరణం మొదలైన దుష్టశక్తులు పల్లె-పట్టణ ప్రజాజీవితాల్లో చేసిన గాయాలను గూర్చి ఎంతో ఆవేదన చెందుతూ తెలంగాణ కథకులు అద్భుతమైన కథలందించారు.
ఈ కథల్లో మట్టివాసనలు మాయమవుతున్న తీరు, గ్రామ స్వరూప స్వభావాలు, వృత్తులు నశించిపోతూ పనిముట్లు మూలన పడేయాల్సి వచ్చి బాధపడే తీరు, భూములు అన్యాక్రాంతం కావడం, జానపద కళలు అడుగంటిపోవడం, వలసలు అనివార్యం కావడం, ఫ్యాక్టరీల మూసివేతతో బతుకుదెరువు కోల్పోయిన దీనస్థితికి దిగజారి మనోవేదన చెందుతూ, ఆత్మహత్యల పర్వంతో వాస్తవ జీవిత గాథలను అక్షరీకరించడం కనిపిస్తుంది. రెండవ తరం రచయితలు కథలు రాసేనాటికి రాయలసీమలో చెప్పుకోదగ్గ మార్పులు చాలానే వచ్చాయి. స్కూళ్ళు, కాలేజీలు బహుళ సంఖ్యలో పెరిగాయి. సెకండరీ స్థాయివరకూ ఉచిత విద్య లభించటంవల్ల మధ్యతరగతికి విద్య అందుబాటులోకి వచ్చింది. పల్లెపల్లెకూ రవాణా సౌకర్యాలు ఏర్పడ్డాయి. కపిల మోటల స్థానంలో కరెంటింజన్లు వచ్చాయి. కొంత కాలం గడిచేసరికి గొట్టపు బావులు వచ్చాయి. ఇంతకుముందు శ్రమను పెట్టుబడిగా మార్చి పంటలు పండించే రైతులు ఇప్పుడు డబ్బును పెట్టుబడిగా చేసి వ్యవసాయం చేయటం వల్ల క్రమంగా చితికిపోతున్నారు. ఓట్ల రాజకీయాల జోరు క్రమంగా పెరిగింది. ఓట్లకోసం రాజకీయ నాయకులు అమాయకపు పల్లెల్ని రెండువర్గాలుగా చీల్చటం ప్రారంభించారు. కులం మునుపెన్నడూ లేనంతగా పడగ విప్పింది. ఫ్యాక్షన్ పెరిగింది.
రాయలసీమ రైతుకు పండే పంటలు అంతంతమాత్రం. తీరా దాన్ని అమ్మబోతే ఎలాంటి మోసానికి, దోపిడీకి గురౌతున్నాడో తెలియజెప్పే కథలు రచయితలు రాసారు. శాంతి నారాయణ రాసిన ‘దళారీ’, సింగమనేని నారాయణ రాసిన ‘అడుసు’లాంటి కథలు ఇందుకు మంచి ఉదాహరణలు. అంతేకాదు ఈ నేపథ్యం పలు సందర్భాల్లో ఉత్తరాంధ్రకు చెందిన గ్రామీణ, సెమీ, అర్బన్, గిరిజన్ ప్రాంతాలకు చెందినది కావడంతో స్థానిక ముద్ర ఆయా కథలకు మరికొంత ప్రత్యేకతను సమకూర్చింది. అవాంఛనీయ యంత్ర నాగరికతలో చేతి వృత్తులను వెలివేస్తున్న పల్లెలు, ఈ హృదయ విదారక దృశ్యాలన్నీ ‘్భమి పుండు’, ‘తిరుగుడమ్మి’, ‘నీటి ముల్లు’, ‘ఏటి పాట’, ‘వలస పక్షి’ కథల్లో ఆవిష్కరించారు గౌరునాయుడు.
వృత్తులు నశించి ప్రత్యామ్నాయం లేని బతుకుతో జనం విలవిలలాడుతున్నారు. కొన్ని సంస్కృతులు, భాషలు కనుమరుగయ్యే పరిస్థితులొస్తున్నాయి. మానవతా విలువలు మృగ్యమవుతున్నాయి. సేవాభావం నశించి స్వార్థం పెరిగిపోతుంది. డబ్బుకు ప్రాముఖ్యం ఎక్కువై రక్తసంబంధాలను కూడా నశింపచేస్తుంది. మనుషుల మధ్య, జాతుల మధ్య, ప్రాంతాల మధ్య వైరుధ్యాలు ఎక్కువవుతున్నాయి. ‘మానవుణ్ణి అమానవుడిగ మార్చే పెట్టుబడిదారి వ్యవస్థ పరిణామ రూపం సామ్రాజ్యవాదం, దాని అంతిమ దశ ప్రపంచీకరణ.’ పెరుగుతున్న ప్రపంచీకరణలో పెరుగుతున్న డబ్బు అవసరాలు, ప్రాధాన్యత, వృత్తి పనివాళ్ళ జీవితాలలో వస్తున్న సంక్షోభం వీటికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని గుర్తించి ఆవిష్కరించటంలో తెలుగు కథకులు సఫలీకృతులవుతూ రచయితలుగా తమ సామాజిక బాధ్యతను సమర్థవంతంగా నెరవేరుస్తున్నారు.

• – సన్నిధానం యజ్ఞనారాయణమూర్తి
• 22/12/2014

చదువుకున్న వాళ్లు మాట్లాడే భాషకూ, చదువుకొనని వాళ్లు మాట్లాడే భాషకూ మధ్య చాలా వ్యత్యాసం ఉంటుంది. ఎందువల్ల? చదువుకొననివాళ్లు మాట్లాడేభాష వారి వారి ప్రాంతీయ మాండలిక భాష రూపంలో ఉంటుంది. చదువుకున్నవాళ్ల భాష దాదాపు 80 శాతం సంస్కృత పదాలతోనే నిండి ఉంటుంది. అందువల్లనే ఆ వ్యత్యాసం. చదువుకున్న వారి భాషను ‘శిష్ట వ్యవహార భాష’, లేక ‘ప్రమాణ భాష’ అంటారు. చదువుకోని వారి భాషను ‘జానపద భాష’ లేక ‘మాండలిక భాష’ అంటారు.
‘ప్రమాణ భాష’కు ముఖ్యంగా ఆరు లక్షణాలు కానవస్తాయి. 1) సమాజంలోని ఎక్కువ మందికి- నగరాలలో గ్రామాలలో నివసించే చదువుకున్న వారికీ, చదువుకొనని వారికీ అనగా చదువుకొనక పోయినా చదువుకున్న వారు అనుసరించే వారికీ అత్యధిక శాతం ప్రజలకు ‘ప్రమాణ భాష’ ఆమోదయోగ్యంగా ఉంటుంది. 2) ప్రమాణ భాష నేర్చుకొనడమే విద్యావంతుల ప్రధాన అర్హతగా, లక్ష్యంగా గుర్తింపబడుతున్నది. అందువల్లనే విద్యాబోధన అంతా ప్రమాణ భాషలలోనే జరుగుతుంది. 3) జానపదాలు, మాండలికాల ప్రయోగం కంటె ప్రమాణ భాషా ప్రయోగానికే వ్యాప్తి ఎక్కువ. ఉపన్యాసాలు, కవిత్వాలు,వచన రచనలు, వార్తాపత్రికలు, సినిమాలు, రేడియో, టెలివిజన్ మొదలైన విజ్ఞాన వ్యాపక సాధనాలన్నీ ప్రమాణ భాషనే వాడతాయి. 4) విద్యావంతుల సాంస్కృతిక, వైజ్ఞానిక ఐకమత్యానికి సంకేతంగా ప్రమాణ భాష గొప్ప పాత్ర నిర్వహిస్తుంది. ప్రజల ఐకమత్యానికి సంకేతం ప్రమాణ భాష అయితే వాళ్లను విడదీయడానికి దోహదం చేసేవిగా ప్రాంతాలకు, వర్గ మాండలికాలు తమ పాత్రలను నిర్వహిస్తాయి. 5) ప్రమాణ భాష ప్రాథమికంగా ఏదో ఒక ప్రాంతంలో ఉండి హెచ్చుగా చదువుకున్న వారి వాడుక భాష ఆధారంగా ఏర్పడి దానిలో కొద్దికొద్దిగా జానపదాలను, మాండలికాలనూ కలుపుకుంటూ వ్యాప్తం అవుతుంది. 6) కొన్ని భాషల్లో ప్రాచీన కావ్య భాషనే ప్రమాణ భాషగా వ్యవహరించడం జరుగుతుంది. అట్టి సందర్భాలలో మాండలికాల ప్రభావం ప్రమాణ భాషపై హెచ్చుగా ఉండదు.
నాలుగు మండలాలుగా తెలుగు ప్రజల విభజన
తెలుగు భాషలో నాలుగు మండలాలను గుర్తించడానికి వీలు కలిగిందనీ, ఒకటి- శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, విశాఖపట్టణం జిల్లాలు గల ‘పూర్వమండల’మనీ, రెండు- రాయలసీమ, నెల్లూరు, ప్రకాశం జిల్లాలు గల ‘దక్షిణ మండలమ’నీ మూడు- తెలంగాణా, మహబూబ్‌నగర్, ఖమ్మం జిల్లాల్లో కోస్తా, రాయలసీమలను ఆనుకొని ఉన్న తాలుకాలు తప్ప మిగతా ప్రాంతంగల ‘ఉత్తర మండలం’ అనీ 4 ఉభయ గోదావరి జిల్లాలు, కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాలు గల ‘మధ్య మండలమనీ’ – సామాజిక భాషా శాస్త్ర పితామహుడైన భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తిగారికి వృత్తి పదకోశాల నిర్మాణంలో సహాయకుడుగా వ్యవహరించిన డాక్టర్ పొరటి దక్షిణమూర్తి తెలియజేశారు. ఈ నాలుగు మండలాలలోనూ వివిధ వృత్తులవారు వాడే తెలుగు పదాలలో కొన్ని తీవ్ర వ్యత్యాసాలూ, కొన్ని స్వల్ప వ్యత్యాసాలూ కూడా ఉన్నాయి. అయితే ఈ వేర్వేరు పదాలకు అన్నింటికీ వౌలికమైన అర్థాలిచ్చే వౌలిక మూలాధార సంస్కృత పదాలు ఉండడం భాషా శాస్త్ర పరిశోధనలు, అధ్యయనంలో ఉత్సాహం కలవారు అందరూ గమనించదగిన విషయం.
అన్ని తెలుగు పదాలకూ వేద సంస్కృత మూలాలు
‘నాగలి’ అనే పదం, రెండు మండలాల్లో ‘నాగలి’ అనే వాడుకలో ఉండగా ఒక మండలంలో మాత్రం ‘నాగేలి’ అని వాడుకలో ఉంది. ఈ పదాలకు సంస్కృత మూలం మామూలుగా వాడుకలో ఉన్న సంస్కృత పదం ‘హలం’ కాదు, కాజాలదు. కాని మామూలుగా వాడుకలో లేని సంస్కృత పదం ఒకటి ఉన్నది. ‘లాంగలి’, లాంగల అని, ‘ఈ ‘లాంగల’ అనే సంస్కృత పదం చదువురానివారి వాడుకలో ‘నాగలి’గా వాడుకలోనికి వచ్చిందని మనం ఊహించలేమా? ‘మోటబావి’లోని ‘మోట’ అనే పదం కూడా మరో రెండు మండలాల్లో వాడుకలో ఉంది. ఒక మండలంలో మాత్రం ‘కపిల’ అనే పదం వాడుకలో ఉంది.
మాండలికాలకు మూలం ప్రాచీన ద్రావిడ భాషలు
ఇలా అన్ని మాండలిక పదాలకూ వౌలిక రూపాలైన వేద సంస్కృత పదాలు కొద్ది శ్రమచేసి పరిశీలిస్తే ఎవ్వరికైనా తప్పక లభిస్తాయి. కాని ‘ఈ మాండలిక పదాల మూల రూపాలు వేద సంస్కృత పదాలు కాదు. ద్రావిడ పదాలు మాత్రమే వాటి మూల రూపాలు. అట్టి ప్రాచీన ద్రావిడ భాష సమగ్ర రూపాన్ని కనుగొనడానికే మేమిప్పుడు కృషిచేస్తున్నాం’ అంటున్నారు కొందరు మహానుభావులు. సూర్యోదయాన్ని చూడడానికి తూర్పు దిశగా పయనించడానికి బదులు పడమటి వైపుగా ఎంతో ఉత్సాహంతో, ఉద్రేకంతో, ఉద్వేగంతో అడుగులు వేస్తూ-. దాన్ని పురోగమనం అంటారా? ‘తిరోగమనం’ అంటారా? విజ్ఞులే గ్రహిస్తారు. ఇలా దక్షిణదేశాలన్నిటిలోకీ మొట్టమొదటగా భారతదేశంలో, అందునా ఆంధ్ర ప్రదేశాలు తెలుగు భాషలో వృత్తిపదకోశాలు తయారుచేసి- చూశారా? ఈ ద్రవిడ భాషలలో ఎంత వైవిధ్యం ఉన్నదో? ఇంతటి సమగ్రమూ, నిర్దుష్టమూ అయిన ద్రావిడ భాషా చరిత్ర రాయడానికి అనాగరిక భాషా సామగ్రి ఎంత అవసరమో గ్రహిస్తున్నారా? అని ఒకప్పుడు సామాజిక భాషా శాస్త్ర పితామహులు భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి అనడం ఆశ్చర్యం కలించక మానదు. ఇక్కడ మనం ఒక ముఖ్య విషయం పరిశీలింవవలసి యున్నది. అదేమిటంటే- అసలు ‘శాస్త్రం’ అంటే ఏమిటి? ‘శాస్త్రం’ ప్రయోజనం ఏమిటి? అని. సృష్టిలోని మానవ జీవితంలోని వివిధ విషయాల పరిణామక్రమాన్ని యధాతథంగా తెలియపరుస్తూ, ‘ఈ క్రమమే, ఈ విజ్ఞానమే అనుసరణీయం’ అని శాసించేది ‘శాస్త్రం’. ఇలా శాసించడం వలన ప్రయోజనం ఏమిటి?
శాస్త్ర ప్రయోజనం భిన్నత్వంలో ఏకత్వం
ఇలా శాసించడం వలన, అనగా శాస్త్రం వలన ప్రయోజనం ఏమిటి?- అంటే- భిన్నత్వంలో ఏకత్వాన్ని సందర్శింపజేయడం.. తద్వారా ప్రతి మనిషి మనస్సునకూ ఏకాగ్రతను లభింపజేసి- తద్వారా అమంద ఆనందానుభూతిని కలిగించి జన్మచరితార్థం అయిందనే సంతృప్తిని కలిగించడం. మనస్సు ఏకాగ్రమై ఉండడమే ఆనందానికి ప్రతీక. మనస్సు పరిపరివిధాలుగా సంచరిస్తూ ఉండడమే అన్నిరకాలైన ఆందోళనలకు దుఃఖానికీ కారణం.
ఏకత్వంలో భిన్నత్వం సృష్టించే వారు ఏం చెయ్యాలి?
చదువుకున్న వాళ్లందరూ మాట్లాడే ‘ప్రామాణిక భాష’లో 80 శాతం సంస్కృత పదాలు, 20 శాతం మాత్రమే మాండలికాలూ ఉండగా మనం మాట్లాడుతున్న, వ్రాస్తున్న భాష అంతా- ‘్భష’ అనే పదంతో సహా ‘సంస్కృతమే’ అయి ఉండగా- ‘సంస్కృతం’ ఈ భాషలకు మూలం కాదు- ఈ ద్రావిడ భాషలన్నింటికీ మూలమైన ‘మూల ద్రావిడ భాష’ ఎక్కడ ఏ ప్రాంతంలో విశేషంగా వాడుకలో ఉందో పరిశోధించి ప్రజల ముందు ఉంచాల్సి ఉన్నది. ఈ ద్రావిడ భాషలకూ, ఆర్యల భాష, వేద భాష దేశ భాష అయిన సంస్కృతానికీ ఎక్కడా ఏ సంబంధమూ లేదు’ అంటూ తన భాషలోనే తన మాటల్లోనే 80 శాతం సంస్కృత పదాలను ఉపయోగిస్తూ ప్రకటించడం- వితండవాదం తిరోగమన వాదం కాక మరేవౌతుంది? ఇలా తిరోగమన దిశగా భాషా శాస్త్ర ప్రస్థానం జరుగుతుంది. అవాక్కులై చూస్తూ ఊరుకుండేవారిని ఏమని ప్రశంసించాలో అర్థం కావడంలేదు. తాటాకుల చప్పుళ్లకు కుందేళ్లు బెదరవులే అని దీని అర్థమా?

కథా వార్షిక – 2012
మధురాంతకం రాజారాం
సాహిత్య సంస్థ
వెల: రూ.60/-
ప్రతులకు: డా.ఎం.నరేంద్ర
15-54/1, శ్రీ పద్మావతినగర్,
తిరుపతి-2.
మరియు
విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హవుస్ అన్ని బ్రాంచీలు

ఆధునిక సమాజం ముసుగులో ప్రపంచంలో వస్తున్న మార్పుల్ని కథలుగా చిత్రిస్తే ఎలా ఉంటుందో తెలియజెప్పే సంకలనమే ‘కథా వార్షిక- 2012’ మానవ జీవితాల్లోని పలురకాల కోణాల్ని ఇది బహిరంగంగా వ్యక్తపరుస్తుంది. ఈ లోతుపాతుల్ని తెలుసుకుని వీటిలోని కష్టనష్టాల తడిని పలకరించాలంటే ఒక్కసారి మనసు చూపుతో చుట్టిరావాల్సిందే!
తర్కబద్ధమైన హేతువాదానికి మానవీయ కోణాన్ని కర్తవ్య నిర్వహణ బాధ్యతారూపంలో ప్రకటించిన కథలాంటి.. జీవితం కథ ’దేవుణ్ణి అటకాయించిన మనిషి’ దీని రచయిత మెహర్ గొప్ప ఆశను కలిగిస్తుంది.
బహుళజాతి సంస్థ తమ పునాదులను పటిష్టం చేసుకోవడానికి భారతదేశంలోని ఆంధ్రరాష్ట్రంలో నాగరాజనే వ్యాపార విషయాల ఇన్‌చార్జి వేసిన పథకానికి, గ్రామస్థాయిలోని సామాన్య ఉమ్మడి ప్రతినిధి తిప్పణ్ణ చేతిలో ఏవిధంగా పరాభవం చెందాడో చాటి చెప్పేదే ‘ఒక దళారీ పరాభవం’ కథ. జి.ఉమామహేశ్వర్ రాసిన ఈ కథ సామ్రాజ్యవాదంలో భాగంగా ప్రపంచీకరణ పేరుతో జరుగుతున్న మోసానికి నిలువెత్తు దర్పణంలా నిలుస్తుంది.
‘గోమేజ్ ఎప్పుడొస్తాడో’ కథను వేలూరి వెంకటేశ్వరరావు రాసారు. అమెరికా నేపథ్యంలో రాసిన ఈ కథ గోమేజ్ లోపలి మనిషిని పరిచయం చేసి మనిషితనానికి సంబంధించిన ఒక ఆశను మనలో మిగిల్చిపోతుంది.
కథాంశానికి వస్తే-ఇంటి బయట ఉన్న లాన్‌ని కొయ్యడానికి గోమేజ్‌ని బేరమాడుకుంటారు సుజాత-కేథరిన్‌లు. గోమేజ్‌కు తోడుగా మార్సిలినోను తెచ్చుకుని ఆడుతుండగా మోవర్ పల్టీకొట్టి గోమేజ్‌కు గాయమై రక్తస్రావం కావడంతో హాస్పటల్‌లో జాయిన్ చేస్తుంది సుజాత. కానీ అతనక్కడినుండి పారిపోతాడు. వెతుక్కుని వెళ్లినా ప్రయోజనం కనిపించక ఆశవదులుకుంటుందామె. కొన్ని రోజుల తరువాత ఒక ఉత్తరాన్ని చదువుతుంటే-గోమేజ్ మాటలు గుర్తుకొచ్చి మనసు తడితో కంటనీరు పెట్టుకోవడంతో ఈ కథ ముగుస్తుంది. గొప్ప మానవతా దృక్పథం తొణికిసలాడి చెరగని ముద్ర వేస్తుందిది.
‘కాళాపు కథ’ గొప్ప శిల్ప వైవిధ్యంతో కొనసాగుతుంది. దీని రచయిత్రి మన్నం సింధుమాధురి.
‘కలాపు’ అని పిలువబడే ‘బిసివిని’ గౌడుతోపాటు అనేక మంది అనుభవిస్తూ కాలం వెళ్లదీస్తుంటారు. ఈ క్రమంలో ఓ కొడుకు పుట్టాక, వాడు పెరిగి పెద్దవాడై అనుకోని రీతిలో గౌడు మిత్రుణ్ణి చంపి పారిపోతాడు. కొన్నాళ్లకి కాటి పాపడితో కలాపు లేచిపోయిందనే పుకారు గౌడుద్వారా లేస్తుంది. జోగిని వృత్తిలో ఉండే వారి జీవితాల్ని, ఎదురైన చేదనుభవాల్ని చాలా ఆర్ద్రంగా, విషాదభరితంగా ఈ కథ రూపుకడుతుంది.
మంచి కథాకథనంతో ఆద్యంతం రక్తికట్టించే కథ ‘కొన్ని నక్షత్రాలు కాసిన్ని కన్నీళ్లు’. విమల రాసిన ఈ కథలో ఒకనాటి జ్ఞాపకాల సంఘటనను నెమరేసుకుని దాని మూలాలు వెతుకులాట కనిపిస్తుంది.
ఇతివృత్తానికొస్తే..ఉద్యోగరీత్యా కొనే్నళ్ల క్రితం ఆమె పనిచేసిన ప్రాంతంలో ఎన్నికల గందరగోళ స్థితిలో, ఉద్యమకారులు తిరుగాడుతుండగా- కొంతమంది కుర్రకారు వేర్వేరు బాధ్యతలతో గుంపులుగా విడిపోతారు. అందులో తిరుపతి, మాధవులు ముఖ్యులు. మాధవ ప్రేమించిన అమ్మాయి జ్యోతి. వాళ్ల పెద్దలు అంగీకరించరు వాళ్ల ప్రేమను. కానీ ఈలోగా అప్రయత్నంగా పోలీసు కాల్పుల్లో కుర్రాళ్లిద్దరు మృతి చెందుతారు. ఇవన్నీ పెళ్లిలో కలుసుకున్న ఆమెతో జ్యోతి భోజన సమయంలో కలుసుకుని గతాన్ని తలుచుకుని బాధపడుతుంది. అందులో భాగమే ఒకనాటి నక్షత్రకాంతి, అవ్యక్తానంద స్థితికి వెదుకులాటకి దారి తీయిస్తుంది. విషాదరేఖలు పురివిప్పి ఆర్ద్రపూరితమైన ముగింపునిస్తాయి.
ఒక ప్రధాన పాత్రతో కథను నడిపిస్తునే మధ్యమధ్యలో శివాని, బసంతి లాంటి చిన్నచిన్న పాత్రలతో జ్ఞాపకాల మధ్య అనే్వషిస్తుంటే అసంపూర్ణ జీవితానికి నిర్లిప్తత, పశ్చాత్తాప భావన వెదుకులాట వెంటాడుతాయి ‘వాంగ్మూలం’ కథలో. వీటికి కొసమెరుపుగా ఒక ఆత్మహత్య మరణ వాంఛతో ఊపిరాడని తనాన్ని మిగుల్చుతుంది ఇందులో. చాలా వైవిధ్యపూరితమైన కథనం కనిపిస్తుంది. శిల్పరహస్యం కూడా కొత్తగా అనిపిస్తుంది. స్వాతికుమార్ దీనిని రాసిన రచయిత్రి.
అంటరానితనం కేంద్రంగా శ్రమ జీవన ప్రాధాన్యతను వివరించి చెప్పిన కథ ‘కాకికి కడివెడు పిచ్చిక్కి పిడికెడు’ కథ. స.వెం.రమేశ్ రాసిన శైలి సరళమైంది. సున్నితమైంది. కాకమ్మకు అమ్మను, పిచ్చుకమ్మకు మంగమ్మను ప్రతీకగా చేసి ఇద్దరు తల్లుల బిడ్డలతో నాలుగు తరాల మనుషుల చరిత్రను చిత్రించిన తీరు అబ్బురపరుస్తుంది. అందర్నీ చదివింపచేస్తుంది.
‘కథలు లేని కాలం’ కథను రాసిన రచయిత్రి ఓల్గా. ఎనిమిదేళ్లు పెంచిన మనుమరాలు అనన్య తిరిగి ఎనిమిదేళ్ల తరువాత అమెరికానుండి తిరిగి వస్తుంది. గతంలో అమ్మమ్మ చేత కథలు చెప్పించుకోవడానికి అలవాటు పడిన ఆ పిల్లకి, కొనే్నళ్ల తర్వాత కొత్తగా కథలు మార్చి చెప్పడాన్ని జీర్ణించుకోలేకపోతుంది. అనన్యకి అమ్మమ్మైన సుమిత్ర ప్రేమించి పెళ్లి చేసుకుని పల్లె జీవితంలో రంగారావుతో స్థిరపడిపోవడాన్ని ఇష్టపడని కూతురు శ్రావణి, కొనే్నళ్లకు బాగా చదువుకుని వేరొకతనిని పెళ్లి చేసుకుని అమెరికా వెళ్లిపోతుంది. అలా శ్రావణికి పుట్టిన కూతురు అనన్యతోనే ఈ కథంతా నడుస్తుంది. కథన చిత్రణలో విలక్షణమైన కొత్త పార్శ్వాలను తడిమి చూపారు. ఇందులో రచయిత్రి ఓల్గా ప్రత్యేక ముద్ర తప్పక కనిపిస్తుంది.
‘దావత్’ కథ మహమద్ ఖదీర్‌బాబు శిల్ప నిర్మాణ పద్ధతిని కొత్తకోణంలో పాఠకులకు పరిచయం చేస్తుంది. ఆడ ముస్లిం పెళ్లింట జరిగిన భోజన కార్యక్రమంలో భాగంగా తిండి విషయంలో తలెత్తిన చిన్న తగాదా చివరికి పరిస్థితిని ఏ స్థాయికి దిగజారుస్తుందో తెలియజెప్పే కథ ఇది. మగపెళ్లి వాళ్ల పెత్తనం అన్నింటా ఆధిపత్య ధోరణి కలిగించి అస్లాం లాంటి తండ్రుల పాలిట ఎలా శాపంగా మారుతుందో ఇది వివరిస్తుంది. చాలా సహజంగా సాగి జీవన సత్యాన్ని ఆవిష్కరింపచేస్తుంది.
ఇలా వస్తు వైవిధ్యం పుష్కలంగా కలిగిన ఈ కథలు జీవన సంఘర్షణలను ఎత్తి చూపడమే కాకుండా, అందులోని కరుణ రసాత్మక దృశ్యాలను ఆకర్షీకరించి ఆలోచింపచేస్తాయి. డా.వి.చంద్రశేఖరరావుగారు ఒక కథా సమయంలో పేరుతో ఈ కథలపై ఇచ్చిన విశే్లషణలు సమగ్రంగా, సందర్భానుసారంగా మానవతా పరిమళాలను అద్ది ఈ కథావార్షికకు నిండుదనాన్ని చేకూర్చాయి. ఇందులోని తొమ్మిది జీవన చిత్రాల్ని ప్రతిబింబించి సాహిత్య లోకానికి కొత్తదారులు తెరలు తెరిచాయనడంలో ఎటువంటి సందేహమూ లేదు.

రుద్రవీణపై కోటి రాగాలు
ప్రతులకు: డా.జలంధర్‌రెడ్డి,
ఇంటి నెం.12-13-336,
ప్లాట్ నెం.465,
వీధి నెం.2, తార్నాక,
సికింద్రాబాదు- 500 017.
మొబైల్.9848292715
వెల: రూ.200/-; పుటలు: 230.

డా.జలంధరరెడ్డి మహాకవి దాశరథి గురించి పెద్దఎత్తున సదస్సు నిర్వహించి ఆ ప్రసంగ పత్రాలతో ఒక బృహగ్రంథాన్ని వెలువరించారు. పాత పత్రికల్లో వచ్చిన వ్యాసాలన్నింటిని ఎంతో శ్రమకోర్చి సేకరించి 800 పుటల మరో గ్రంథాన్ని ప్రకటించారు. ఈ రెండు పుస్తకాలు దాశరథిని గురించి మాట్లాడే వారందరికీ ప్రధాన ఆధార గ్రంథాలుగా నేడు ఉపయోగపడుతున్నాయి. జలంధరరెడ్డి అం తటితో ఆగక రుద్రవీణపై కోటి రాగాలు పేరుతో దాశరథికి 81 మంది కవులతో కవిత్వ నీరాజనాన్ని సమర్పించారు.
దాశరథీ! మనోజ్ఞ కవితాశరధీ! శరదిందు చంద్రికా
పేశల కావ్యఖండముల పండిన నీ కలమందునన్ మహో
గ్రాశనిపాతముల్ వెలయునౌర! మహేశుని కంటిలో సుధా
రాశి తరంగముల్ కటు హలాహల కీలలు పొంగినట్లుగా.
(పుట.27).
-అన్న డా.సి.నారాయణరెడ్డి ‘‘జలపాతం’’ అంకిత పద్యాలు ఈ గ్రంథానికే మకుటాయమానం. నారాయణరెడ్డి దాశరథిని అగ్రజునిలాగ భావించారు. ‘‘అన్నలు లేని చింత హృదయాంతికమందు జనింపకుండా చేసి తమ్ముడాయని మనస్సుమముల్ విరబూయ’’ సినారెను సంభావించిన వ్యక్తి దాశరథి.
మద్దూరి రామమూర్తి, ఆశావాది ప్రకాశరావు, ఉన్నత జ్యోతివాసు, రామడుగు వెంకటేశ్వరశర్మ, ఎన్.యాదగిరిశర్మ లాంటి వారి పద్యాలు. టి.వీ. భాస్కరాచారి, వేదాటి రఘుపతి లాంటి వారి గేయాలు, అనిసెట్టి రజిత, దర్భశయనం శ్రీనివాసాచార్య, గిరిజా మనోహరబాబు, తిరునగరి లాంటి వారి వచన కవితలు అలరిస్తాయి. దాశరథి పట్ల ప్రశంసోక్తులు పలకడం, ఆయన పుస్తకాల పేర్లు వచ్చేలా రాయడం, ఆయన కవితా పంక్తులను కూ ర్చడం లాంటి వ్యూహాలను కవులు అనుసరించారు.
‘‘వీధిలో నడుస్తుంటే కనిపించనంతటివాడు, కవిగా వీధిలోకి వస్తే శృంగాయమానంగా కనిపించే ధీరు డు’’అంటారు కనపర్తి రామచంద్రాచార్యులు (పుట. 182). ‘‘ప్రాచీన అర్వాచీన కవిత్వానికి వారధి ఒళ్ళంతా కవిత్వం, మనసంతా కవిత్వం అన్ని రసాలను గుప్పించి మెప్పించడం అతని తత్వం’’ (పుట.199) అంటూ జి.వెంకటేశ్వర్లు దాశరథిని ప్రస్తుతించారు.
రుధిర సంధ్యల్లోని భానుడు
నెత్తురు కక్కుతున్న వేళ
ఉషస్సుల్లేని నిశీధిలో చంద్రుడు
అశ్రువులు రాలుస్తున్నాడు
మోదుగుపూలు రక్తం పూసుకొని
అరుణకాంతులను వెదజల్లుతున్న వేళ
ఇటు వసంతము లేక కోకిలలు
ఆర్తనాదాలతో రోదిస్తున్నాయి
పాషాణ హృదయ పారావతాలు
కిక్కురు మనకుండా మిన్నకున్నాయి. (పుట 133)
-అంటూ గడ్డం మోహన్‌రావు రాసిన కవిత కమనీయంగా సాగుతుంది.
తెలుగు తేజముతోడ వెలుగురేఖలు జిమ్ము
కవి దాశరథి- తెలంగాణ యింట
అగ్నిధారను పోసి అశ్రుధారను ఆపె
గద! దాశరథి- తెలంగాణ కంట
బీడు బుర్రలలోన స్వేచ్ఛాన్నముల నివ్వ
గల దాశరథి- తెలంగాణ పంట
జన్మజన్మల బూజు జాడించి దులిపిన
ఘన దాశరథి- తెలంగాణ జంట
ఇల్లు చక్కదిద్ది కళ్ల కలత దీర్చి
సాగుచేయు రైతు జతగ నిల్చు
రణనినాది దాశరథి కృష్ణమాచారి
నవ్యకవితకు నిధి భవ్య సుకవి.(పుట 79) అంటున్న సల్ల విజయ్‌కుమార్ ఇట్లాగే తన రచనాభ్యాసాన్ని కొనసాగిస్తే భవిష్యత్తులో మంచికవి కాగలడన్న ఆశను రేకెత్తిస్తున్నారు.
దాశరథి ఆస్థాన కవిగా నియమితులయ్యారంటే- అదేదో ఆ దాయం ఉండే ఉద్యోగం కాదు. సంవత్సరానికి ఆరువేల రూపాయల గౌరవ పారితోషికమట. అంటే నెలకు ఐదువందల రూపాయలు అన్నమాట. ఆస్థాన కవి నియామకం ఉత్తర్వును ఈ గ్రంథంలో పొందుపర్చడంవల్ల చరిత్రకు మేలుచేసిన వారయ్యారు. భవిష్యత్తరాలు దాశరథి పట్ల ఏవేవో ఊహించుకోకుండా రక్షింపబడ్డాడు.
సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణ, ఇందిరాగాంధీ, బూర్గుల రామకృష్ణరావు, జలగం వెంగళరావు, మదర్ థెరీసా, నీలం సంజీవరెడ్డి లాంటి నేతలతో, జాషువా, సినారె, దేవులపల్లి లాంటి సమకాలీన కవులతో దాశరథి దిగిన ఫొటోలు, ఆకాశవాణిలో పనిచేసినప్పటి ఫొటోలు అందంగా అదనంగా ఉన్నాయి. ఈ చిత్రాలను ఎక్కడో ఒకచోట ఇలా పొందుపరచకపోతే అవి కాలగర్భంలో కలిసిపోయేవి. దాశరథి లాంటి మహనీయుడికి ఎంత నివాళి అర్పించినా తక్కువేనన్నది వాస్తవం. దాశరధి సాహిత్యాన్ని చదవడమే ఆయనకు నిజమైన నివాళి అన్నది మరింత వాస్తవం.

• 25/12/2014

ఒక వ్యక్తి ఎంత గొప్పవాడైనా కావచ్చు, కానీ దేశంకంటె గొప్పవాడు కాజాలడు…ఒక రాజకీయ పక్షం ఎంత శక్తివంతమైనదైనా కావచ్చు, కానీ ప్రజాస్వామ్యం కంటె శక్తివంతమైనది కాజాలదు. ఇలా సూత్రీకరించిన వాడు అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి. 1977లో మురార్జీదేశాయ్ ప్రధానమంత్రిగా ఏర్పడిన జనతా పార్టీ ప్రభుత్వంలో అటల్ బిహారీ విదేశ వ్యవహారాల మంత్రి…పదవీ స్వీకార ప్రమాణం చేసిన రోజున సాయంత్రం కొత్త ఢిల్లీలో జరిగిన సార్వజనికోత్సవ సభలో వాజ్‌పేయి ఈ సూత్రాన్ని ఆవిష్కరించారు. ఈ సూత్రాన్ని ఆయన ప్రచారం చేయలేదు. పాటించి ప్రస్ఫుటింప చేశారు. అందుకే ఆయన కేవల రాజకీయవేత్త కాలేదు. రాజకీయ పరిధిని అతిక్రమించి రాజ్యాంగ విస్తృత భూమికను పండించిన ప్రజాస్వామ్య కృషీవలుడయ్యారు. జాతీయ సాంస్కృతిక సస్యక్షేత్ర ఆదర్శ హరితాంచల విధాయకుడయ్యారు. అంతర్జాతీయ ప్రసిద్ధిని పొందగలిగిన భరతమాత వరాల బిడ్డడయ్యారు. రాజకీయాలను, నైతిక నిష్ఠతో మెరుగులు దిద్దిన వాజ్‌పేయి భారత రత్న పురస్కార అలంకృతుడు కావడం భారతీయులందరికీ మోదం కలిగిస్తున్న పరిణామం. ‘మాతృదేవి’ ఆమోదం పొందిన చారిత్రక శుభఘట్టం. మహాత్మాగాంధీ వంటి మహనీయులకు సైతం ఆరాధ్యుడైన ‘మహామనా’ బిరుదాంకితుడైన మదన మోహన మాలవీయ పండితుడు క్రీస్తుశకం 1861 డిసెంబర్ 25న జన్మించారు. అదే డిసెంబర్ 25న 1924లో పుట్టిన అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి మాలవీయ వలెనే మాననీయుడు అయ్యారు. మదనమోహన మాలవీయ వారణాసి హిందూ విశ్వవిద్యాలయాన్ని స్థాపించడం ద్వారా జాతీయ సంస్కార శోభితులైన విద్యావంతులను తీర్చిదిద్దే కార్యక్రమానికి 1916లో శ్రీకారం చుట్టారు. ఇలాంటి విద్యావంతుల పరంపరలోనివాడు అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి. హైందవ జాతీయ సంస్కారానికి అద్దంలాగా భాసిస్తున్నారు అటల్ బిహారీ…ఆయన పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా పార్లమెంటునకు వనె్న తెచ్చారు. ప్రధానమంత్రిగా ఆ పదవీ గరిమెను పెంచారు. సుపరిపాలన పరిమళాలను పంచిపెట్టారు. మదన మోహన మాలవీయ పండితుని వంటి మరో పండితుడు అటల్ బిహారీ, స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు. మదనమోహన మాలవీయ పండితునికి లభించిన నాడే భారతరత్న వాజ్‌పేయికి కూడ లభించడంలోని ఔచిత్యం ఇది. మాలవీయ ప్రసంగం పావన గంగా ప్రవాహం వలె శ్రోతల హృదయసీమలను ముంచెత్తేదట. అటల్‌జీ ప్రసంగం మరో గంగా ప్రవాహం…గుండె గుండెలో మహానుభూతులు తరంగ భంగిమలను పొంగులెత్తించిన మధుర విన్యాసం. మధ్యప్రదేశ్‌లోని గ్వాలియర్ జిల్లాలోని సింధే కీ ఛావనీ గ్రామంలో చిరు సరితగా జాలువారిన వాజ్‌పేయి జీవితం మహా సింధువు వలె భారతావని నలు చెరగులను ముంచెత్తింది. ఆయన జీవన ప్రస్థానం సమకాలీన భారత చరిత్రకు ప్రతిబింబం… శక్తివంతమైన ఆయన వ్యక్తిత్వం జనసంఘ్ రాజకీయ పక్షానికి కల్లోల కడలిలో చుక్కాని అయింది. భారతీయ జనతాపార్టీ ప్రగతి ప్రస్థాన కరదీపిక అయింది. ఉజ్వల కాంతుల విజయ కేతనమైంది. భారతి చరణారవిందాలను నిరంతరం స్పృశించిన కుసుమం ఆయన వ్యక్తిత్వం. మాతృగళ హారంలోని రత్నం. ఆయన సహజమైన సజీవమైన భారత రత్నం. భారత ప్రభుత్వం అత్యున్నత పురస్కార ప్రదానం ఈ వాస్తవానికి సరికొత్త ధ్రువీకరణ మాత్రమే. ఇది ఆ పురస్కారాలకు లభించిన సార్థకత!
తక్షశిల, నలంద వంటి చోట్ల సహస్రాబ్దుల క్రితం విలసిల్లిన మహా విద్యాలయాల బోధనా సంప్రదాయాలను పునరుద్ధరించడానికై మదనమోహన మాలవీయ ప్రారంభించిన జాతీయ సంస్థ వారణాసి విశ్వవిద్యాలయం. అన్ని రంగాలకు ఆధారభూతమైనది విద్యారంగమన్న వాస్తవానికి అనుగుణంగా మాలవీయ ఈ మహత్తర సంస్థను నిర్మించారు. శీలవంతులైన విద్యావంతులు జాతికి, జగతికి హితం కలిగిస్తారు. శీలం లేని విద్యావంతులు రాక్షసులుగా మారి సమాజ విఘాతం కలిగిస్తారు. ఇదీ చరిత్ర! మాలవీయ స్వాతంత్య్ర సమర యోధుడు, సామాజిక ఉద్యమ వీరుడు, దళిత జనోద్ధారకుడు, ఆచార్యుడు, కవి, పండితుడు, పత్రికా సంపాదకుడు, న్యాయవాది. కానీ వ్యక్తులను శీలవంతులుగా దిద్దే విద్యావేత్తగానే ఆయన ప్రసిద్ధుడు. అందుకే మదన మోహన మాలవీయ వ్యక్తి నిర్మాణ ఉద్యమం- ఎమ్.ఎమ్.ఎమ్-గా వినుతికెక్కారు. అయితే ఆయనకిప్పుడు భారత రత్న పురస్కారం ఇవ్వడం కొత్త వివాదాలకు, విచిత్ర పరిణామాలకు దోహదం చేయవచ్చు. 150 ఏళ్ల క్రితం జన్మించి 68 ఏళ్లకు పూర్వం పార్థివ దేహ పరిత్యాగం చేసిన ఆ మహనీయునికి సమకాలీనులైన మహనీయులు మరెందరో ఉన్నారు. బంకించంద్రుడు, లోక మాన్యుడు, వివేకానందుడు, లాలాలజపతిరాయ్…ఇంకా ఎందరో ఉన్నారు. వారందరికీ భారతరత్న పురస్కారం అవసరమా? ఈ సనాతన భూమి అనాది చరిత్రలో భారతరత్నాలు అసంఖ్యాకులు. అందువల్ల ఈ పురస్కారాన్ని వర్తమాన జాతీయ స్ఫూర్తి ప్రదాతలకు పరిమితం చేయడం మేలు. అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి జీవితం ఇలాంటి వర్తమాన వాస్తవం…
అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి జాతీయ భావనిష్ఠకు 1942 నాటి క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం శ్రీకారం. 18 ఏళ్ల వాజ్‌పేయిని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నిర్బంధించి, కారాగృహం పాలు చేసింది. 1975 నాటి ఎమర్జెన్సీ నాటి ఆయన జైలు జీవితం ఈ శ్రీకారానికి శిఖరం. రాజకీయపక్ష సంకుచిత ప్రయోజనం కంటె స్వజాతి హితం మిన్న అని విశ్వసించి సమాచరించిన రాజనీతిజ్ఞుడు అటల్ జీ. బంగ్లాదేశ్ అవతరణకు దారితీసిన యుద్ధ సమయంలో ఆయన జనసంఘ్ నాయకుడు, ఇందిరాగాంధీకి వ్యతిరేక పక్షంవాడు. కానీ యుద్ధ విజయం సాధించిన ఇందిరను ఆయన ‘దుర్గాదేవి’గా అభివర్ణిచారు. 1974లో ఇందిరాగాంధీ ప్రభుత్వం అణు పరీక్ష నిర్వహించినప్పుడు అభినందించిన జాతి హిత చింతకుడు వాజ్‌పేయి. 1993లో ఆయన పార్లమెంట్‌లో ప్రతిపక్ష నాయకుడు. భారతీయ జనతాపార్టీ పార్లమెంటరీ పక్షం అధినేత. పాకిస్తాన్ ఐక్యరాజ్య సమితిలో మన దేశానికి వ్యతిరేకంగా తీర్మానం ప్రవేశపెట్టింది. మన ప్రభుత్వం మానవ అధికారాలను మంట గలుపుతోందన్నది ఆరోపణ. అప్పటి ప్రధాని పి.వి. నరసింహారావు అభ్యర్థనపై వాజ్‌పేయి మన ప్రతినిది బృందానికి నాయకత్వం వహించారు. సమితి సభకు వెళ్లి పాకిస్తాన్ తీర్మానాన్ని వమ్ము చేసి విజయుడై తిరిగి వచ్చారు. ప్రతిపక్ష నాయకుడు దేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడం జాతి హితానికి వాజ్‌పేయి యిచ్చిన ప్రాధాన్యానికి చెరగని సాక్ష్యం…ప్రధానిగా ఉండిన సమయంలో వాజ్‌పేయి సుపరిపాలనకు నమూనాను నిలబెట్టారు. ఆంతరంగిక భద్రత, ఆర్థిక భద్రత సరిహద్దుల భద్రత, సాంస్కృతిక చైతన్యం…ఇవన్నీ సుపరిపాలన స్వభావ స్వరూపాలు. వాజ్‌పేయి పాలన ఈ స్వభావగీతాన్ని వినిపించింది..
పదవికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వాజ్‌పేయికి తెలియని విద్య. పదవులు ఆయనను వరించాయి. వరించిన పదవులను త్యజించడం ఆయనకు తృణప్రాయం. ‘‘నిరీహణమీశః తృణమివ తిరస్కార విషయః’’-నిస్వార్ధపరునికి అధికార పదవి గడ్డిపోచవలె తిరస్కార విషయం- అన్న చాణిక్య సూక్తి వాజ్‌పేయి జీవితాన్ని నడిపించింది. లాల్‌కృష్ణ అద్వానీ అభివర్ణించినట్టు అటల్ బిహారీ వ్యక్తిత్వం నిష్కలంకతకు సజీవ విగ్రహం…