డెన్మార్క్ లో రైతు పౌరసత్వం(త్రివేణి)

రచన: శ్రీమతి కమలాదేవి చటోపాధ్యాయ –ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

డెన్మార్క్‌కు వ్యవసాయం ఎప్పటినుంచో జీవనాధారం. అక్కడి రైతులు విచిత్రమైన ఒడిదుడుకులను, అపారమైన పోరాటాలను, బాధలను చవిచూశారు. వారు అవమానాన్ని, దోపిడీని ఎదుర్కొన్నారు, కానీ వాటన్నింటి నుంచి తమ పూర్తి స్థాయి బలాన్ని, ఆత్మగౌరవాన్ని సాధించారు. అందువల్ల, దాదాపు ఇలాంటి సమస్యలతో బాధపడేవారికి ఇది ఒక ఆశాజనకమైన అధ్యాయాన్ని అందిస్తోంది.

మధ్యయుగంలో, డెన్మార్క్‌లోని రైతులు మిగతా ఐరోపాతో పాటు సామూహిక వ్యవసాయం చేసేవారు. ఆ తర్వాత, క్రమంగా భూములు రైతుల నుంచి పాలక కులీన వర్గం చేతుల్లోకి బదిలీ అయ్యాయి. 1450 నాటికి, ‘బోర్నెడ్స్కాబ్’ అనే భూ యాజమాన్య వ్యవస్థ అమలులోకి వచ్చింది. ఇది రైతును తాను సాగు చేసే భూమికి బంధించి, తన కష్టార్జితాన్ని భూస్వామికి ఇవ్వవలసి వచ్చేలా చేసింది. 1702లో దీని స్థానంలో మరింత అణచివేతకు గురిచేసే ‘స్టావ్న్స్‌బాండ్’ అనే చట్టం వచ్చింది. రైతును రాష్ట్ర సైన్యంలో చేరమని బలవంతం చేసేవారు. ఒకసారి చేరిన తర్వాత, యజమాని కోరుకున్నప్పుడు అతడిని ఎప్పుడైనా సైనిక సేవకు ఎంపిక చేయవచ్చు. ఈ సమయంలో అంతా, అతను సహజంగానే తన ఎస్టేట్‌కు కట్టుబడి ఉండేవాడు మరియు యజమాని అనుమతి తప్ప తప్పించుకోవడానికి అతనికి వేరే అవకాశం ఉండేది కాదు. అతను భూస్వామికి డబ్బు, వస్తురూపంలో లేదా పంట రూపంలో అద్దె చెల్లించవలసి వచ్చేది, అవసరమైనప్పుడు వ్యక్తిగత శ్రమను కూడా చేయాల్సి వచ్చేది. ఈ విధులను తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించినా లేదా ప్రతిఘటించినా, అదనపు సైనిక సేవతో శిక్షించేవారు. అంతేకాకుండా, ఈ నిస్సహాయ కార్మికుడిపై కొరడా దెబ్బలు మరియు ఇతర రకాల క్రూరమైన హింసలను ప్రయోగించేవారు. ఇందులో ఉన్న ఏకైక ఊరట కలిగించే విషయం ఏమిటంటే, భూస్వాములు ఉమ్మడి భూములను కంచె వేసి స్వాధీనం చేసుకోలేకపోవడం  రైతుకు ఎల్లప్పుడూ వాటిని పొందే అవకాశం ఉండటం. ఇంగ్లాండ్‌లో లాగా కంచె చట్టాల ద్వారా దీనిని మూసివేయలేదు. ఇది కేవలం అతడిని పూర్తి నాశనం నుండి కాపాడింది. ఉన్నత వర్గాల వారికి అందని మారుమూల ప్రాంతాలలో కొద్దిమంది రైతులు మాత్రమే ఉన్నారని చెప్పబడినప్పటికీ, ఈ క్రూరమైన పరిస్థితులలో అధిక శాతం రైతాంగం వేగంగా క్షీణించిపోయింది.

వ్యవసాయంలో ప్రధాన రూపం ధాన్యం పండించడం, కొన్ని ప్రాంతాలలో పశువుల పెంపకం కూడా ఉండేది. శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానం లేకపోవడం, అధిక నిరక్షరాస్యత రైతులను మరింత నిస్సహాయులను చేశాయి. వారిలో 80 శాతానికి చదవడం, రాయడం రాదు. శతాబ్దాల యుద్ధాలు, తెగుళ్లు ఈ దుస్థితిని మరింత పెంచాయి, వీటికి పరిష్కారం దొరుకుతుందనే ఆశ దాదాపుగా లేదు.

పద్దెనిమిదవ శతాబ్దంలో వ్యవసాయ శాస్త్రం ప్రవేశపెట్టబడింది మరియు ఉన్నత వర్గాలలో మరింత ప్రగతిశీలురు కొత్త పద్ధతులను ప్రయత్నించడానికి ఆసక్తి చూపారు, కానీ రైతుల సాధారణ స్థాయి తక్కువగా ఉండటం వలన, వారిని కొత్త మార్గాలకు ప్రేరేపించలేకపోయారు. సంస్కరణ ఉద్యమంతో ప్రారంభమైన చర్చిలోని వివిధ సంస్కరణ ఉద్యమాలు కొంత చైతన్యాన్ని కలిగించాయి మరియు ఉచిత ప్రభుత్వ పాఠశాల వ్యవస్థకు నాంది పలికాయి, అయినప్పటికీ అది 75 సంవత్సరాల తర్వాత గానీ ఎటువంటి పురోగతిని సాధించలేదు. ఫ్రెంచ్ విప్లవానికి దారితీసిన అవే ప్రభావాలు రైతాంగం క్షీణతలో స్పష్టంగా కనిపించే ప్రమాదాల పట్ల డానిష్ ఉన్నత వర్గాలను కదిలించాయి, ఫలితంగా వారు 1700లో వరుస చట్టాలను ప్రవేశపెట్టడంలో విజయం సాధించారు. అవి ఐరోపాలోని ఏ ఇతర దేశంలోని చట్టాల కంటే మరింత తీవ్రమైనవి, ఎందుకంటే, శ్రమ రూపంలో చెల్లింపును నిషేధించడం మరియు రైతును తన సొంత భూమికి తరలించడం ద్వారా, ఉన్నత వర్గాలు కేవలం కూలీలను మాత్రమే నియమించుకోగలిగాయి. 1788లో స్టావ్న్స్‌బాండ్ రద్దు చేయబడింది మరియు రైతుకు స్వేచ్ఛ లభించినట్లు ప్రకటించబడింది. ఆ తర్వాత కౌలుదారుడు సాపేక్షంగా సులభమైన నిబంధనలతో భూమిని కొనుగోలు చేయడానికి అనుమతించే ఇతర చర్యలు అనుసరించబడ్డాయి. డెన్మార్క్ తన జీవనాధారమైన రైతాంగాన్ని బలోపేతం చేయడం ద్వారా, తన తర్వాతి ఆర్థిక, సామాజిక అభివృద్ధికి పునాదులు వేసింది. క్రమంగా రైతుల కమతాలు మరింత కేంద్రీకృతమై, ఏకీకృతంగా మారాయి. కానీ పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం చివరిలో జరిగిన ఈ సంస్కరణలు స్వేచ్ఛా భూ యాజమాన్యం దిశగా కేవలం ఆరంభం మాత్రమే. ఎందుకంటే, ‘డానిష్ ఎకనామిస్ట్’ చెప్పినట్లుగా, “భూమి యాజమాన్యం తన జీవన్మరణ సమస్య అని రైతు సహజంగానే భావిస్తాడు.” అయితే ఈ నమ్మకాన్ని ‘డానిష్ ఎకనామిస్ట్’ మాత్రమే కాకుండా, దేశం కూడా విశ్వసిస్తుంది. ఈ నమ్మకాన్ని ఒక వాస్తవికతగా మార్చడానికి చేసిన అపారమైన కృషియే దీనికి నిదర్శనం. “భూమి ప్రజలదే.”

ఈ సంస్కరణలు రైతాంగ జీవనాన్ని పునరుద్ధరించి, వ్యవసాయాన్ని ఉత్తేజపరచడంలో విజయం సాధించాయి. ధాన్యం, పశువులపై సుంకాలను తొలగించడం ద్వారా, ప్రభుత్వ పాఠశాలలను మెరుగుపరచడం ద్వారా, మరియు 1814లో 7 నుండి 14 సంవత్సరాల మధ్య హాజరును తప్పనిసరి చేయడం ద్వారా ప్రభుత్వం ఈ ఉద్యమానికి సహాయపడింది. ఈ విధంగా డెన్మార్క్ రైతులపై మళ్ళీ శ్రేయస్సు చిరునవ్వు చిందించడం ప్రారంభమైంది.

ఈలోగా డెన్మార్క్ ఇతర ఐరోపా దేశాల వలె నెపోలియన్ యుద్ధాలలో చిక్కుకుని, సాయుధ తటస్థ కూటమిలో తన పాత్ర ద్వారా ఇంగ్లాండ్ ఆగ్రహానికి గురైంది. నెల్సన్ తన నౌకాదళంతో డెన్మార్క్‌కు వెళ్లి, ఐదు గంటల భీకర పోరాటం తర్వాత దానిని ఒప్పందానికి తీసుకువచ్చాడు. చివరకు 1807లో ఆంగ్ల నౌకాదళం కోపెన్‌హాగన్‌పై విరుచుకుపడి, నగరంపై బాంబుల వర్షం కురిపించి, నౌకాదళాన్ని దోచుకెళ్లింది. దీంతో డెన్మార్క్ చిన్నాభిన్నమై, దివాలా తీసింది. 1814 నాటికి అది పూర్తిగా నాశనమైంది. అలా మరోసారి స్తబ్దత అనే చీకటి అలుముకుంది. కానీ ఈ చీకటి నుండి, గ్రుండ్‌ట్విగ్, బాగెసెన్, ఓక్లెన్‌స్లాగర్, ఇంగెమాన్ మరియు ఇతరులు వంటి డెన్మార్క్ తేజోవంతులు ఆ నిర్జీవ జీవానికి పునరుజ్జీవం పోయడానికి ఉద్భవించారు. వారు డెన్మార్క్ కీర్తిని, దాని ధైర్యవంతులైన వీరుల వైభవాన్ని, వారి పట్ల ఉన్న ప్రేమను గానం చేశారు.

కానీ, 1814లో జరిగినట్లుగా ఇది దానిని స్తంభింపజేయలేదు, ఎందుకంటే అప్పటికే దాని కార్యకలాపాలు బాగా స్థిరపడ్డాయి.

1864లో డెన్మార్క్ పురోగతికి మరో ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. ఆ సంవత్సరంలో అది ప్రష్యన్లు మరియు ఆస్ట్రియన్ల చేతిలో ఘోర పరాజయాన్ని చవిచూసింది. షెల్స్‌విగ్-హోల్‌స్టైన్‌ను కూడా కోల్పోయింది, దీనివల్ల తన భూభాగంలో మరియు జనాభాలో దాదాపు 2/5వ వంతును నష్టపోయింది. కానీ, 1814లో జరిగినట్లుగా ఇది దానిని స్తంభింపజేయలేదు, ఎందుకంటే అప్పటికే దాని కార్యకలాపాలు బాగా స్థిరపడ్డాయి. దానికి విరుద్ధంగా, ఇది డెన్మార్క్ ప్రజలను మరింత దృఢంగా నిలబడటానికి మరియు స్వతంత్ర జాతీయ జీవితం కోసం మరింత బలాన్ని కూడగట్టుకోవడానికి ప్రేరేపించింది. ఇది స్వదేశంలోని ఆధిపత్య పాలక వర్గాలకు వ్యతిరేకంగా రైతుల పోరాటానికి, ప్రత్యేక హక్కులకు వ్యతిరేకంగా వారి పోరాటానికి, మానవ హక్కుల కోసం మరియు రాజకీయ జీవితంలో కేవలం బ్యాలెట్ పెట్టె వద్దే కాకుండా నాగలి పొలంలో, పాడి పరిశ్రమలో మరియు పాఠశాలలో కూడా గుర్తింపు కోసం వారి పోరాటానికి మరింత ఊపునిచ్చింది.

వ్యవసాయ అభివృద్ధి నిరంతరాయంగా కొనసాగింది మరియు త్వరలోనే వ్యవసాయ వ్యవస్థ మొత్తంలో పూర్తి మార్పు వచ్చింది. దీనిలోని ముఖ్య లక్షణాలలో ఒకటి క్రమంగా పాడి పరిశ్రమను ప్రవేశపెట్టడం. ఇది ఈ వ్యవసాయదారులకు ఒక అదృష్టకరమైన వరంగా మారింది, ఎందుకంటే అమెరికా నుండి చౌక ధాన్యం మరియు పశువుల దిగుమతుల వల్ల వారు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నారు. మెరుగైన రవాణా సౌకర్యాలతో ఇవి యూరోపియన్ మార్కెట్లను ముంచెత్తుతున్నాయి. ఈలోగా, జీవితకాల కౌలు రైతు, రైతు యజమానిగా మారుతున్నాడు. ఈ పరివర్తనకు 1850 నాటి రుణ చట్టం ఎంతగానో దోహదపడింది. దీని తరువాత 1851లో రెండు సహకార రుణ సంఘాలు స్థాపించబడ్డాయి. ఇది డెన్మార్క్‌ను ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధిగాంచేలా చేసిన విస్తారమైన సహకార రుణ సంఘాలకు నాంది పలికింది.

ఈ సంస్కరణలతో పాటు డెన్మార్క్‌లో అడవుల పునరుద్ధరణ కూడా జరిగింది. ఇప్పటివరకు డెన్మార్క్ ఉపరితలంలో దాదాపు 1/7వ వంతు, హీథర్ అనే పొదలు మరియు బలమైన సముద్రపు గాలుల వల్ల కొట్టుకువచ్చిన ఇసుకతో కప్పబడి బీడుగా పడి ఉండేది. సర్వేయర్ మరియు ఇంజనీర్ అయిన కల్నల్ ఎల్. డాగ్లాస్, రోడ్లు వేస్తున్నప్పుడు ఈ సమస్యను ఎదుర్కొన్నారు మరియు తన నిశిత పరిశీలనతో ఒక అద్భుతమైన రక్షణ పద్ధతిని అభివృద్ధి చేశారు. స్థూపాకారంలో ఉన్న ఒక హీథర్ మొక్క లోపల గడ్డి, బయట ఉన్నదానికంటే మూడు రెట్లు ఎత్తుగా ఉండటాన్ని అతను గమనించాడు. 1866లో డాగ్లాస్ భూమిని సాగులోకి తీసుకురావడానికి డానిష్ హీత్ సొసైటీని స్థాపించాడు మరియు ఇప్పటివరకు దాదాపు 3,000 చదరపు మైళ్ల భూమి సాగుకు యోగ్యంగా మారింది. బీడు భూమిని సాగుకు అనుకూలంగా మార్చడానికి కొన్నిసార్లు 30 ఏళ్లపాటు శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో కృషి చేయాల్సి వచ్చేది; కానీ సుదూర భవిష్యత్తును దృష్టిలో ఉంచుకున్న ఈ ఉద్యమ నాయకులు, ఒక దేశ చరిత్రలో 30 ఏళ్లు అనేది చాలా స్వల్ప కాలమని భావించారు. క్రమంగా అంగుళం అంగుళం చొప్పున ఆ భూమిని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఒకప్పుడు బీడు భూములు, చిత్తడి నేలలు లేదా సరస్సులు ఉన్న చోట, నేడు ఎత్తుగా పెరుగుతూ గాలికి ఊగే పైన్ వృక్షాల అడవులు కనిపిస్తాయి; ఆ పైన్ చెట్ల నీడలో చిన్న రైతులు నివసిస్తూ తమ పొలాలను సాగు చేసుకుంటున్నారు.

వ్యవసాయం మరియు భూమి యాజమాన్య విధానాలలో ఇన్ని మార్పులు వచ్చినప్పటికీ, రైతుకు పూర్తి ఆర్థిక స్వేచ్ఛ లభించలేదు, ఎందుకంటే అతను ఇంకా ధనికుల దయాదాక్షిణ్యాలపైనే ఆధారపడి ఉండేవాడు. 30 ఏళ్ల సుదీర్ఘ కాలం తర్వాత, తన శ్రేయస్సు కోసం ఏర్పాటు చేసిన ‘సహకార పరపతి సంఘాల’ (Co-operative Credit Societies) ద్వారా పొందే ప్రయోజనాలను అతను గ్రహించగలిగాడు. తన తోటి రైతును నమ్మడం మరియు వారితో సహకరించడంలోనే తన భవిష్యత్తు ఉందనే విషయాన్ని అతను నెమ్మదిగా, కానీ కచ్చితంగా అర్థం చేసుకున్నాడు. ఇలా, కొద్దిమంది వ్యక్తుల లాభాల కంటే సామాన్య ప్రజలందరి శ్రేయస్సుకు ప్రాధాన్యతనిచ్చే ఈ ఉద్యమం స్థిరంగా ముందుకు సాగింది.

1882లో ‘హీడింగ్’ (Hiedding)లో ఒక బృందం మొట్టమొదటి సహకార పాల ఉత్పత్తుల కేంద్రాన్ని (Co-operative Creamery) ఏర్పాటు చేసింది; దీని స్ఫూర్తితో దేశవ్యాప్తంగా ఇలాంటి కేంద్రాలు వేగంగా వెలిశాయి. ఇతర ప్రాంతాల్లో కూడా సహకార సంఘాలు వెంటనే ఏర్పాటయ్యాయి.

ఈ క్రమంలోనే, రైతు ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించిన ఒక కొత్త గ్రామీణ విద్యా విధానం అక్కడి నేల నుండే రూపుదిద్దుకోవడం ప్రారంభమైంది. ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం విజయవంతం కావాలంటే విద్యావంతులైన రైతులు అత్యవసరమని గుర్తించిన వారిలో ‘గ్రండ్‌విగ్’ (Grundtvig) ఒకరు. అయితే, ఆ విద్య రైతులను వారి వృత్తి నుండి దూరం చేసేలా కాకుండా, వారి జీవనోపాధిలో వారిని మరింత బలోపేతం చేసేలా ఉండాలని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. అందుకే అది కేవలం పుస్తక పరిజ్ఞానాన్ని అందించే విద్యగా కాకుండా, వారిలో దేశభక్తిని పెంపొందించే, వివేకాన్ని విస్తృతం చేసే మరియు ఆధ్యాత్మిక ఆకాంక్షలను లోతుగా చేసే సాంస్కృతిక విద్యగా ఉండాలని భావించారు. దేశానికి గొప్ప ఫలితాలను (పంటను) అందించేలా, ఇది ఒక స్వల్పకాలిక ‘విత్తనాలు నాటే కాలం’ (planting season) లాంటిది కావాలనుకున్నారు. నేడు డెన్మార్క్‌కు చెందిన ‘ఫోక్ హై స్కూల్స్’ (Folk High Schools) ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందాయి. మొదటి పాఠశాల 1844లో స్థాపించబడింది. 18 ఏళ్లు పైబడిన విద్యార్థులను మాత్రమే చేర్చుకునేవారు. ఎందుకంటే, యువతీ యువకులు గొప్ప ఆదర్శాలతో ఉత్తేజితులై, గ్రహణశక్తి చురుకుగా ఉండి, ప్రేరణలు ఉత్సాహంతో ముందుకు సాగే కౌమారదశలోనే విద్యను ప్రారంభించాలి. ఆ పాఠశాల వారికి ఒక శాశ్వతమైన లక్ష్యాన్ని ఇవ్వాలి. అది అందరూ సమావేశమయ్యే ప్రదేశంగా కూడా ఉండాలి; అక్కడ కమ్మరి, వడ్రంగి, పశువుల కాపరి, రైతు వంటి వారందరూ కొంతకాలం పాటు ఒకే వేదికపై కలుసుకుని, తమ ఉమ్మడి అనుభవాలను పంచుకోవచ్చు. అబ్బాయిలకు విద్యా సంవత్సరం నవంబర్ నుండి మార్చి వరకు, అమ్మాయిలకు మే నుండి సెప్టెంబర్ వరకు ఉంటుంది. ఈ ఏర్పాటు ఇద్దరి వృత్తులకు అనుగుణంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే వేసవిలో మహిళలకు ఎక్కువ స్వేచ్ఛ ఉండగా, శీతాకాలంలో పురుషులకు ఎక్కువ తీరిక ఉంటుంది. ప్రభుత్వం ఈ పాఠశాలలకు మద్దతు ఇస్తుంది కానీ వాటి పనిలో జోక్యం చేసుకోదు.

ఈ పాఠశాలలు ప్రధానంగా సాంస్కృతికమైనవి మరియు సాధారణ విద్యను బోధిస్తాయి.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -14-8-26-ఉయ్యూరు .–