విద్యకు సంబంధించిన శాశ్వత సూత్రాలు మరియు భారతీయ జ్ఞాన వ్యవస్థలు(ప్రబుద్ధ భారత మాగజైన్ జనవరి20 26 వ్యాసానికి నాఅనువాదం )

మహాభారతంలో యుధిష్ఠిరునికి సంబంధించిన ఒక కథ ఉంది. ఒకరోజు, గురువు ద్రోణాచార్యుడు తన శిష్యులైన పాండవ, కౌరవ రాజకుమారులందరికీ ఒక సరళమైన పాఠాన్ని నేర్చుకుని, దానిని తమలో ఇముడ్చుకోమని చెప్పారు: ‘సత్యం వద, ధర్మం చర’—అంటే ‘ఎల్లప్పుడూ సత్యాన్నే పలుకు, ధర్మ మార్గంలో నడువు’. ఈ పాఠాన్ని ఇంటికి వెళ్లి ఆచరణలో పెట్టాలని, మరుసటి రోజు దీని గురించి చర్చిద్దామని ఆయన వారికి సూచించారు.

మరుసటి రోజు, ద్రోణాచార్యుడు ఒక్కో రాజకుమారుడిని ఆ పాఠం గురించి అడిగారు. తెలివైన అర్జునుడు, చురుకైన దుర్యోధనుడు సహా అందరూ ఆ వాక్యాన్ని తప్పులేకుండా వల్లెవేసి, తాము పాఠాన్ని నేర్చుకున్నామని చెప్పారు. కానీ, పాండవ సోదరులలో పెద్దవాడైన యుధిష్ఠిరుణ్ణి అడిగినప్పుడు, అతను వినయంగా తాను ఇంకా ఆ పాఠాన్ని నేర్చుకోలేదని సమాధానమిచ్చాడు. ఇలా కొన్ని రోజుల పాటు కొనసాగింది; ఇది గురువుకు ఆశ్చర్యాన్ని, మిగిలిన రాజకుమారులకు వినోదాన్ని కలిగించింది. యుధిష్ఠిరుడు చాలా తెలివైన, శ్రద్ధగల విద్యార్థి అని అందరికీ తెలుసు, కాబట్టి అంత చిన్న వాక్యాన్ని కూడా అతను నేర్చుకోలేకపోవడం వారికి అర్థం కాలేదు.

చివరకు, ఒక వారం గడిచిన తర్వాత, యుధిష్ఠిరుడు కావాలనే అల్లరి చేస్తున్నాడని భావించిన ద్రోణాచార్యుడు, అతడిని శిక్షించాలని నిర్ణయించుకుని కర్రను పైకి ఎత్తారు. అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు ఏమాత్రం చలించకుండా, ప్రశాంతంగా, “ఆచార్యా, నేను పాఠాన్ని నేర్చుకున్నాను!” అని చెప్పాడు. ఆశ్చర్యపోయిన ద్రోణాచార్యుడు, అకస్మాత్తుగా ఎలా నేర్చుకోగలిగావని అడిగారు. దానికి యుధిష్ఠిరుడు ఇలా వివరించాడు: తాను ఒక రాజకుమారుడిగా, తనపై కర్ర ఎత్తినప్పుడు కోపగించుకోవడానికి పూర్తి అవకాశం ఉంది; కానీ తాను కోపపడలేదు, అంటే తన భావోద్వేగాలపై తనకు పూర్తి నియంత్రణ ఉందని అర్థం. అంతవరకు, తాను ఆ పాఠాన్ని పూర్తిగా ‘నేర్చుకున్నానని’ చెప్పడం గురువుగారి దగ్గర అబద్ధం అవుతుంది కాబట్టి, అలా చెప్పలేకపోయానని తెలిపాడు. ఇది విని ద్రోణాచార్యుడు ఎంతో ముగ్ధుడై, ఆనందపడ్డారు. యుధిష్ఠిరుని దృష్టిలో విద్య అంటే కేవలం విషయాలను కంఠస్థం చేయడం కాదు, ఆ సూత్రాలను తన జీవితంలో ఆచరణాత్మకంగా అమలు చేయడం మరియు వాటిని తన వ్యక్తిత్వంలో భాగం చేసుకోవడం అని ఆయన గ్రహించారు.

విద్య అంటే ఏమిటి? ఈ సంఘటన యుధిష్ఠిరుణ్ణి ‘ధర్మరాజు’గా—అంటే ధర్మానికి ప్రతిరూపమైన రాజుగా—కీర్తింపజేసింది. ఇది సత్యం మరియు ధర్మం పట్ల ఆయనకున్న అచంచలమైన నిబద్ధతను చాటిచెప్పింది; ఈ లక్షణమే ఆయన జీవిత ప్రయాణం మొత్తానికి మూలస్తంభంగా నిలిచింది. సత్యం మరియు ధర్మాల పట్ల యుధిష్ఠిరునికి ఉన్న గాఢమైన అవగాహన ఈ ప్రత్యేక పరీక్ష ద్వారా వెల్లడవుతుంది. కేవలం మాటల్లోనే కాకుండా, తన చేతల్లో కూడా ఈ సూత్రాలను ఆచరించడంలో ఆయనకున్న నిబద్ధత ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

ఈ కథ ద్వారా, విద్య అంటే వ్యక్తిగత వికాసం కోసం తనను తాను తీర్చిదిద్దుకునే ప్రక్రియ అని మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు. అంటే, కళ్లు తెరిచి వాస్తవికతను గమనించడం మరియు మన చుట్టూ ఉన్న యథార్థాన్ని అంగీకరించడం అని అర్థం.

విద్యకు సంబంధించిన శాశ్వత సూత్రాలు మరియు భారతీయ జ్ఞాన వ్యవస్థలు

అంటే, ఇటువంటి అనుభవాల నుండి పాఠాలను నేర్చుకోవడం అని అర్థం.

ఈ అనుభవాల నుండి పాఠాలు నేర్చుకుని

ఒక సంపూర్ణ మానవుడిగా,

ఒక పరిపూర్ణ ఆత్మగా పరిణామం చెందడమే. మనం ఈ పరిపూర్ణ స్థితిని పొందిన తర్వాత, ఇక బలహీనత, దుఃఖం ఉండవు;

మరణం కూడా ఉండదు.

సమస్త విద్య యొక్క లక్ష్యం ఈ పరిమితులను అధిగమించడమే.

భారతీయ విద్యా వ్యవస్థ అనుభవజ్ఞానంపై ఆధారపడి ఉండేది.

ఈ జ్ఞాన వ్యవస్థ యొక్క వ్యవస్థాపకులు ఋషులు, మంత్ర ద్రష్టలు.

తమ దృఢ విశ్వాసం మరియు అనుభవం ద్వారా, వారు తమ విద్యార్థులను ప్రభావితం చేసి,

తమకు తెలిసిన, అనుభూతి చెందిన, మరియు అనుభవించిన ప్రతిదానిలో సత్యాన్ని అన్వేషించేలా వారిని ప్రేరేపించారు.

గురువు విద్యార్థి గౌరవాన్ని సంపాదించుకోవాలి, దానిని డిమాండ్ చేయకూడదు.

మానవ హక్కులను పరిరక్షిస్తామని చెప్పుకునే చట్టాలు మరియు సంస్థలచే రక్షించబడుతున్నందున, ఎలాంటి ఆంక్షలకు లేదా బలవంతాలకు భయపడని ఆధునిక ఇంటర్నెట్ మరియు AI తరం నేపథ్యంలో ఇది మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

తన శిష్యులకు మరియు భక్తులకు జీవితాంతం చేసిన ఉపదేశం ద్వారా, శ్రీ రామకృష్ణ ఒక బిడ్డతో లేదా విద్యార్థితో ఎలా ప్రవర్తించాలో ప్రదర్శించారు. విద్యార్థుల యొక్క అశాంతమైన, అహంకారపూరిత మనస్సులు నిజాయితీ, నిష్కపటమైన, ప్రామాణికమైన మరియు నిస్వార్థమైన వారి సాంగత్యంలో మాత్రమే సాంత్వనను పొందగలవు.

శ్రీ రామకృష్ణుల శిష్యులలో వ్యక్తమైన విభిన్న స్వభావాలను,

ప్రతి వ్యక్తి యొక్క అవసరాలు మరియు లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఆయన పరిష్కరించారు.

అయినప్పటికీ, ఆయన ‘శిక్షణా కార్యక్రమం’లో చేరడానికి కొంత అర్హత అవసరం,

కానీ ఒకసారి ఎవరైనా తగినంత అర్హత సాధిస్తే, వారిని ఒక ఆత్మీయ స్నేహితునిలా లేదా తన సొంత బిడ్డలా చూసుకునేవారు.

బుద్ధుడు మరియు అంగుళీమాల—ఒక ఉదాహరణ

సిద్ధార్థ గౌతముడు కపిలవస్తు యువరాజు. అతని తండ్రి, శుద్ధోదన మహారాజు, అతన్ని బయటి ప్రపంచాన్ని చూడకుండా నిషేధించాడు,

అతని వినోదం  ఇతర సుఖాలతో పాటు అన్ని అవసరాలు రాజభవనం లోపలే తీరేలా చూసుకున్నాడు.

ఒక రోజు, అతను రాజభవనం నుండి బయటకు వెళ్లి, మొదటిసారిగా వ్యాధి, వృద్ధాప్యం, మరణం మరియు సర్వత్యాగం చేసిన ఒక సన్యాసిని చూశాడు. ఈ అనుభవం అతని అమాయక మనసును తీవ్రంగా కదిలించి, సత్యాన్వేషణలో రాజభవనంలోని విలాసాలను వదులుకునేలా చేసింది.

అమరత్వం పొందాలనే అతని తీవ్రమైన కోరిక, ఒక ఏకాంత తరగతి గది వాతావరణంలో అతనికి కలిగి ఉండేది కాదు. ప్రపంచంలోని కఠోర వాస్తవాలతో జరిగిన ఈ ఎదుర్పాటుతోనే గౌతముని విద్యాభ్యాసం జరిగింది.

తరువాత, నిర్వాణం పొందిన చాలా కాలం తర్వాత, గౌతమ బుద్ధుడు ఒక అడవిలో తనను ఎదుర్కొన్నప్పుడు, దొంగ-హంతకుడైన అంగుళీమాలను ఒక సాధువుగా మార్చాడు. మళ్ళీ, విద్యాభ్యాసం తరగతి గది బోధనల ద్వారా కాకుండా, జీవిత మరణాల మధ్య, జ్ఞానోదయానికి మరియు అజ్ఞానపు చీకటికి మధ్య ఉన్న సన్నని గీతపై జరిగింది.

నేల సిద్ధం చేయడం

12-14 సంవత్సరాల వయస్సు యుక్తవయస్సు ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది, ఈ కాలంలో ఒక పిల్లవాడు రాబోయే మూడు నుండి నాలుగు సంవత్సరాలలో క్రమంగా వయోజనుడిగా రూపాంతరం చెందుతాడు. ఇప్పటివరకు పూర్తిగా తల్లిదండ్రులపై ఆధారపడిన పిల్లలు, కొత్తగా పొందిన శారీరక పరిపక్వతను మరియు దానితో ముడిపడి ఉన్న స్వేచ్ఛను గొప్ప ఉత్సుకతతో, ఉత్సాహంతో అన్వేషించడం ప్రారంభిస్తారు. ఈ శారీరక మరియు మానసిక మార్పు గురించి వారికి తగినంత జ్ఞానం లేకపోతే, వారు భవిష్యత్తులో ఇబ్బందులను ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. దాహం వేసిన తర్వాత బావి తవ్వకూడదు అని ఒక ప్రసిద్ధ సామెత చెబుతుంది.

అందువల్ల, కౌమారదశలోని ఈ దశకు సన్నాహాలు మూడు నుండి నాలుగు సంవత్సరాల ముందు నుంచే ప్రారంభించాలి.

శతాబ్దాలుగా, భారతీయ సంప్రదాయాలు సుమారు ఎనిమిదేళ్ల వయస్సులో పిల్లలకు పవిత్రమైన గాయత్రీ మంత్రాన్ని బోధించడం ద్వారా ఈ సవాలును ఎదుర్కొన్నాయి. తల్లిదండ్రులు వారికి రాబోయే సంవత్సరాల గురించి మరియు వారు అనివార్యంగా ఎదుర్కొనే శారీరక, మానసిక పరివర్తనల గురించి అవగాహన కల్పిస్తారని ఆశించారు. ఇది మంత్రాలు మరియు సంబంధిత క్రమశిక్షణలను అభ్యసించడానికి అవసరమైన దిశానిర్దేశంతో పిల్లలను మరింత బాగా సిద్ధం చేస్తుంది.

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-10-26-ఉయ్యురు