గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -95

140 –గురువులకు గురువు ,సర్వ శాస్త్ర వేత్త –శ్రీ తాతా సుబ్బరాయ శాస్త్రి

గురువులకు గురువులు

దాదాపు అరవై డెబ్భై ఏళ్ళ క్రితం ఏ సంస్కృత పండితుడిని అడిగినా తాను  తాతా సుబ్బరాయ శాస్త్రి గారి శిష్యుడి నని కాలర్ –సారీ ఖండువా ఎగరేసి చెప్పేవారు .అంతటి విఖ్యాతి వారిది .విజయనగరానికి సమీపం లో ఒంటి తాడి అగ్రహారం లో 25-1-1867 న తాతా సూర్య నారాయణావధాని ,సోమి దేవమ్మ దంపతులకు సుబ్బరాయ శాస్త్రి గారు జన్మించారు .కొడుకును శాస్త్ర పండితుడిని చేయాలనే బలీయమైన కోరిక ఉన్న వీరి తల్లిగారు కొడుకును చంకన ఎత్తుకొని దాదాపు రెండుకిలో మీటర్లు నడిచి విజయనగరం లో గురువుగారి వద్ద దింపి వచ్చేది .అంత పట్టుదల చూపింది ఆ మహా ఇల్లాలు కుమారుని విద్యకోసం .ఆ శ్రమ ఊరికే పోలేదు ఫలించింది .తల్లి ఋణం తీర్చుకొన్నారు శాస్త్రి గారు .పెరిగి పెద్ద వారైన శాస్త్రి గారు విజయ నగరం లో బులుసు సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారి వద్ద చేరి సంస్కృత సాహిత్యం అభ్యసింఛి ప్రావీణ్యం సాధించారు .శాస్త్రి గారిది పాదరసం లాంటి చురుకైన బుద్ధి .మేధావిగా పరిగణన చెందారు .వీరి శ్రద్ధాసక్తులు ,వినయం, మేధావి తనం కర్ణాకర్ణీగా విన్న రుద్రా భట్ల రామ శాస్త్రి లక్ష్మణ శాస్త్రి సోదరులు సుబ్బరాయ శాస్త్రిగారిని ఆహ్వానించి ,చేర దీసి, వ్యాకరణ అలంకార శాస్త్రాలు నేర్పి అసామాన్య పండితునిగా తీర్చి దిద్దారు .గొప్ప శిష్యునికోసం వెదికిన ఆ గురు సోదరులు ధన్యులు .వారు నేర్పిన విద్యనేర్చి ఈశిష్యుడూ గురూణంతీర్చుకొన్నారు .

బహు శాస్త్ర పరిజ్ఞానం

ధర్మ శాస్త్రం నేర్వాలన్న కోరిక కలిగి గుమ్మలూరు సంగమేశ్వర శాస్త్రి గారి శిష్యులై ఆసాంతం అభ్యసించారు .కొల్లూరు కామ శాస్త్రి గారిని చేరి వేదాంతం అంతం చూశారు .సంగీతం మీద మోజు కలిగి కట్టు సూర్య నారాయణ గారి వద్ద సంగీత గుట్టు మట్టులన్నీ గ్రహించారు .ఇలా శాస్త్రి గారి బహుశాస్త్ర పరిజ్ఞానం దేశమంతా వ్యాపించి గొప్ప గుర్తింపు నిచ్చింది .ఆంధ్రా దేశం లో ఏ శాస్త్రం లో ఏ రకమైన సందేహాలు వచ్చినా చివరికి వీరి దగ్గరకు రావాలి సిందే. వీరి తీర్పే తుది తీర్పు ,శిరోదార్యమూ అయింది. అంతటి నిష్పాక్ష పాతం గా శాస్త్ర బద్ధం గా ధర్మ,  న్యాయ బద్ధం గా వ్యవహరించేవారు .గంభీర హృదయులు .తొట్రు పాటు లేని ప్రశాంత మూర్తి శాస్త్రి గారు .

సుదీర్ఘ విద్యాదానం –అరుదైన రికార్డు

ఆ నాటి మేటి పండితులలో సుబ్బా రాయ శాస్త్రి గారు నాగరికులు అనిపించుకొన్నారు .లౌకిక జ్ఞానం లోనూ అసాధారణ ప్రజ్ఞ ఉండేది .వీటి వలననే విజయ నగర పురపాలక సంఘం లోను, సహకార సంఘం లోను సభ్యులై స్థానిక సంస్థలలో ప్రధాన సభ్యులుగా అనేక మార్లు ఎన్నుకో బడ్డారు .అంతటి విశేష మైన మూర్తిమత్వం వారిది .విజయనగరం రాజా వారి సంస్కృత కళాశాలలో శాస్త్రిగారు నలభై ఏళ్ళు సుదీర్ఘ కాలం ప్రధానాచార్యులుగా పని చేసి శాస్త్రాధ్యాపనం చేశారు .ఒక రకం గా ఇదొక రికార్డే .

గ్రంధ రచన లో మేటి

భారత దేశం లో ఉత్తమ వ్యాకరణ గ్రంధం గా పరిగణింప బడుతున్న నాగశ భట్టు రచించిన ‘’శబ్దెందు శేఖరం ‘’ను ఉత్తరదేశ పండితులు ఖండించటం మొదలు పెట్టి గ్రందాలుకూడా రాశారు .శాస్త్రి గారు వారి వాదాలనన్నిటిని గడ్డిపోచల్లాగా తేలిగ్గా తీసి పారేసి ,ఖండనలకు ప్రతిఖందనలు చేసి నాగశ భట్ట హృదయాన్ని ఆవిష్కరిస్తూ ‘’గురు ప్రసాదం ‘’అనే మహా ఉద్గ్రంధం రాసి ,నోరు మూయించారు .ఈ గ్రంధాన్ని  ఆంద్ర  విశ్వా విద్యాయం గౌరవం గా ముద్రించించి లోకానికి అందించింది .దీనితో మారుమూల ప్రాంతాల వారికి కూడా శాస్త్రి గారి పాండితీ గరిమ తెలిసి శిష్యులై విద్య నేర్చుకొన్నారు .అంతటి ప్రభావం చూపింది. ఆ గురుప్రసాద శిష్యుల పాలిటి వరమే అయింది .శాస్త్రిగారు ఈ గ్రంధాన్ని ‘’స్వర సంధి ‘’వరకు రాశారు .శిష్యులు పేరి వెంకటేశ్వర శాస్త్రి ‘’గురు ప్రసాద శేషం ‘’పేరిట ‘’కారకాంతం ‘’వరకు రాసి పూర్తీ చేశారు .అంతటి గొప్ప శిష్యులను తయారు చేశారు తాతా వారు .శాస్త్రి గారి అమోఘ పాండిత్యానికి వారసులుగా వీరు ఉన్నారు అనటానికి ఇది  ఒక ప్రత్యక్ష సాక్షం .దీనినీ ఆంధ్రా యూని వర్సిటీ యే ముద్రించింది . సుబ్బరాయ శాస్త్రి గారు హరి శాస్త్రి రాసిన ‘’శ్శబ్ద రత్న ‘’వ్యాఖ్యను పరిశీలించి టీకా రాసి పరిష్కరిస్తే ఆంద్ర విశ్వ కళా పరిషత్ ప్రచురించింది .

పురస్కార గౌరవ రికార్డ్

1912లో ‘’మహా మహోపాధ్యాయ ‘’బిరుదం శాస్త్రి గారిని వరించింది .ఆ బిరుదు పొందిన మొట్ట మొదటి వ్యక్తీ తాతా సుబ్బరాయ శాస్త్రి గారే ఇదీ ఒక  రికార్డే  .ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ ఇండియా వచ్చినప్పుడు శాస్త్రిగారిని సగౌరవం గా మద్రాస్ కు ఆహ్వానించి ,తనపేరు చెక్కబడిన ‘’సువర్ణ కంకణాన్ని ‘’స్వయం గా శాస్త్రిగారి చేతికి తొడిగి అలంకరించాడు .ఇది ఒక భారతీయ అందునా ఆంద్ర దేశానికి చెందినా శాస్త్ర పండితునికి లభించిన అరుదైన గౌరవం .ఇది మూడవ రికార్డు .వి జయనగరం లోనే కాక ఉర్లాం ,పిఠాపురం సంస్థాన పండిత పరీక్షలకు శాస్త్రి గారు ఎప్పుడూ ప్రధాన  పరీక్షకులుగా ఉండేవారు .ఇంతటి శాస్త్ర పండితునికి సంఘ సంస్కరణ పై మిక్కిలి అభిమానం ఉండటం ఆ రోజుల్లో ఆశ్చర్య పడే విషయం .దురాచారాలను కాలాన్ని బట్టి మార్చుకొని సంస్కరించుకొని శాస్త్ర సమ్మతాలైన వానిని అనుసరించాలని ఎప్పుడూ ప్రబోధించేవారు .మహాత్ముని ఖద్దరు వస్త్ర ధారణా ,వీరిపై ప్రభావం చూపింది .నిత్యం సన్నని పొందూరు ఖద్దరు వస్త్రాలే జీవితాంతం ధరించేవారు .

శాస్త్ర వాద తీర్పరి

ఆంద్ర సాహిత్య పరిషత్తు సమావేశానికి ఒక సారి అధ్యక్ష స్థానం లో ఉండి ఆంద్ర భాష ఔన్నత్యం కోసం మార్గ నిర్దేశం చేస్తూ చేసిన ప్రసంగం మహోపన్యాసం అనిపించింది .రాజ మండ్రి శ్రోత్రియ మహాసభ ,విశాఖ జ్యోతిశ్శాస్త్ర సభలలో పండితులు చేసిన చర్చోప చర్చలకు శాస్త్రి గారినే ఉభయ పక్షాల వారు’’ తీర్పరిగా’’ఉండమని వేడుకోవటం ,శాస్త్రిగారి సర్వతోముఖ ప్రతిభకు ,నిష్పాక్షికతకు నిలు వెత్తు నిదర్శనం .శాస్త్రిగారు కాశీ ,దర్భంగా ,పుదుక్కొట వగైరా సంస్థానాలను దర్శించి శాస్త్ర చర్చలు జరిపి పండితులను ఓడించి గెలిచి’’ జయ పత్రాలు ‘’అందుకొన్నారు .శాస్త్ర వాదాలలో అగ్ర గణ్యులని గుర్తింపు పొందిన కాశీ పండితుడైన ‘’జయ దేవ మిశ్ర ‘’పండితుడు –సుబ్బరాయ శాస్త్రి గారి ‘’పేరు విన్నంతనే ,’’అమాంతం ‘’రెండు చేతులు జోడించి’’ నమస్కరించే వారట .అంతటి మహోన్నత పండితులు మన సుబ్బా రాయ శాస్త్రి గారు .సుబ్రహ్మణ్యం పేరులోనే ఉంది ఆ ధిషణ.శాస్త్రి గారి 63 వ జన్మ దినోత్సవం నాడు శిష్య ,ప్రశిష్య బ్రందం  ఆత్మయ పండిత సాహితీ బృందం అందరూ కలిసి మహా వైభవం గా గురు పూజోత్సవం  జరిపి కృతజ్ఞతలు తెలియ జేసుకొని ఘంగా సన్మానించి గౌరవించి చిరకీర్తి ని  ఆర్జించారు .

మహా మహోపాధ్యాయ ,గుగ్గురువులు శ్రీ తాతా సుబ్బరాయ శాస్త్రిగారు 77 సంవత్సరాలు శాస్త్ర సింహులుగా ,ఓటమి ఎరుగని పండితులుగా ,బహు గ్రంధ కర్త గా జీవించి1944లో కీర్తి  శేషులయ్యారు .

రెండవ విరామం

మనవి-    సాహితీ బంధువులకు శుభ కామనలు-‘’పూర్వాంగ్ల కవుల ముచ్చట్లు ‘’గా ఇంగ్లాండ్ ,అమెరికా దేశపు 125 మంది పూర్వకవుల పై రాసి ప్రచురించిన తర్వాత ,నా మనసులో ఒక బాధ పీడిస్తూనే ఉంది .మన దేశ పూర్వ కవులపై ఇంతవరకు రాయలేక పోయానే అనేది మనసులో తొలుస్తూనే ఉంది .ముఖ్యం గా మన సాహిత్యానికి మూలం సంస్కృతం కనుక పూర్వ సంస్కృత కవులపై రాసి ఆ లోటు భర్తీ చేయాలని పించింది .శీర్షిక కోసం రెండు మూడు రోజులు ఆలోచిస్తే ఫ్లాష్ గా ‘’గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం ‘’పేరు స్పురించింది .వెంటనే రాయటం మొదలు పెట్టాను .అది పెరిగి పెరిగి విస్తృత రూపం దాల్చింది .మధ్యలో కొద్ది రోజులు విరామం తర్వాత కొన సాగించి ఈ రోజుకు 95 ఎపి సోడ్ లలో ,140మంది సంస్కృత కవుల గురించి రాశాను .నా అంతర్జాల రాత ప్రయత్నాలలో ఇది చాలా బృహత్తరమైనదే .నేను రాసినవి చాలా ప్రాధమిక విషయాలే .వారిగురించి తెలుసుకోవాల్సింది చాలా ఉండి ఉంటుంది నాకు లభించిన సోర్సు ల నుండి గ్రహించి మీ కు తెలియ జేశాను అంతే .ఇంకా ఎందరో నా దృష్టికి రాని వారు ఉండవచ్చు .

ఇంత మంది సంస్కృత  మహా కవులు, రచయితలను సంస్మరించగలిగాను .వారి గురు పరంపరను స్పృశించి ధన్యమయ్యాను .ఇది నా అదృష్టం గా భావిస్తున్నాను .ఇంకా నా దృష్టికి రాని వారిగురించి తెలుసుకొని వారినీ చేర్చే ప్రయత్నం చేస్తాను .అంత వరకు ఈ శీర్షిక కు ‘’మరొక కామా లేక మరో విరామం ‘’గా భావించండి .ఆదరించిన వారందరికీ ధన్యవాదాతో కూడిన కృతజ్ఞతలు .

మరొక ముఖ్య విషయం –నేను ఎప్పటికప్పుడు తనకు అంకితం ఇద్దామను కొన్న నాలుగు పుస్తకాలను ఒకటి తమ తల్లి కీ శే .సౌభాగ్యమ్మగారికి ,రెండవది అర్ధాంగి శ్రీమతి సత్య వతి గారికి ,మూడవది తన బావ గారు డాక్టర్  శ్రీ రాచకొండ నరసింహ శర్మ గారికి కి  నాల్గవది తన జీవితానికి మార్గ దర్శి అయిన ‘’కపటమెరుగని సౌజన్య సౌశీల్య మూర్తి’’ శ్రీ కోగంటి సుబ్బారావు గారికి అంకితం ఇవ్వమని చెప్పి ,ఇప్పించిన  స్పాన్సర్ గా ఉన్న ఉదార హృదయులు నాకు బహు ఆత్మీయులు ,సరసభారతి కి అత్యంత శ్రేయోభిలాషులు ,,మార్గ దర్శి శ్రీ మైనేని  గోపాల కృష్ణ –(అమెరికా )గారికి ‘’గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం ‘’అనే ఈ అంతర్జాల గ్రంధం ,అంతర్జాల సాక్షిగా –రూపాయి కూడా వారికీ నాకు ఖర్చు లేని విధం గా  వారి సాహిత్యాభి లాషకు ,సరస హృదయానికి ,సౌశీల్యతకు  స్నేహ ధర్మానికి మాతృ దేశాభిమానానికి మాతృభాషా భిమానానికి ,భారతీయ అధ్యాత్మకత పై ఉన్న గౌరవానికి ,  గుర్తింపు గా   10-1-2015న శ్రీ గోపాల కృష్ణ గారి 80 వ జన్మ దినోత్సవం సందర్భం గా ఇప్పుడే కృతజ్ఞతా పూర్వకం గా , చిరుకానుక గా ఈ‘’గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం ‘’అంతర్జాల గ్రంధాన్ని  అంకితమిస్తున్నాను  .

ఇదేదో వారిని మభ్య పెట్టి గ్రంధ రూపం లో దీనిని తీసుకు రావానే ఆలోచన తో మాత్రం కాదని ,వారు ‘’ఎప్పటికప్పుడు వాయిదా వేస్తున్న అంకిత విషయం ‘’పై నా  నిర్ణయమే నని సవినయం గా మనవి చేస్తున్నాను .వారికి తెలియ బరచ కుండా నే  నేను చేసిన ఈ సాహసానికి గోపాల కృష్ణ గారు సహృదయం తో అర్ధం చేసుకొంటారని భావిస్తున్నాను .

పూర్వం పెట్టిన కామా తర్వాత – ఈ రచనకు తోడ్పడిన  గ్రంధాలు

1-తెలుగు విజ్ఞాన సర్వస్వం

2-20 వ శతాబ్ది తెలుగు వెలుగులు (1,2 భాగాలు )-పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం ప్రచురణ

3-వీకీ పీడియా

మొదలైనవి

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -16-12-14-ఉయ్యూరు

.

.

—

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం  -94

139- అవధూత  –శ్రీ సదాశివ బ్రహ్మేంద్ర యతి

ఆతుర సన్యాసం

ఎన్నో సంస్కృత గ్రంధాలు రచించిన సదా శివ బ్రహ్మేంద్ర యతి తమిళ దేశం లో జన్మించారు .కాలం పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం గా భావిస్తున్నారు .జన్మ నామం శివ రామ కృష్ణుడు .కావేరీ తీరం లో ‘’తిరు విశవల్లూరు’’అనే షాహాజీ పురం లో జన్మించారు .తండ్రి మోక్షం సోమ సుందరం అవధాని , గురుకుల విద్యాభ్యాసం లో విద్య నేర్చారు .అప్పటికే వివాహమైంది .భార్య పుష్ప వతి అయిందన్న వార్తా గురుకులం లో ఉండగా మామ గారు  వార్త పంపారు .గుర్వాజ్న తో ఆఘ మేఘాల మీద మామగారింటికి చేరుకొన్నారు .కాని అక్కడ ఆయనను ఎవరూ పట్టించుకో లేదు .నడిచి అంత దూరం వెళ్ళటం తో విపరీత మైన బడలిక కలిగి ఆకలి కూడా విజ్రుమ్భించింది  ఎవరికీ అల్లుదిగారి అతీ గతీ పట్ట లేదు ఎవరి పనుల్లో వారు ఉండిపోయారు .ఇది అవమానం గా ,బాధగా అని పించింది .అంతే- శివరామ కృష్ణ కు ఆ క్షణం లో సంసారం పై తీవ్ర విరక్తి కలిగింది .వెంటనే సన్య సించాడు .తురీయాశ్రమ నామమే   ‘’సదాశివ బ్ర హ్మేంద్రుడు .’’ .ఒక ఐడియా జీవితాన్నే మార్చేస్తుంది అంటారు కాని ఒక సంఘటనే ఆయన జీవితాన్ని మలుపు తిప్పేసింది .సంసార  జంఝాటం నుంచి తప్పించింది .

కంచి వారి శిష్యరికం –యోగ సిద్ధి సాధన

ఆ నాటి కంచి కామ కోటి పీఠాదిపతిశ్రీశ్రీ పరమ శివేంద్ర సరస్వతి  సన్నిధిని చేరి శిష్యులై పోయారు సదాశివ బ్రహ్మేన్ద్రులు .వారి వద్దనే విజ్ఞాన గ్రంధాలన్నీ క్షుణ్ణంగా అభ్యసించారు .నిత్యాభ్యాసం పూర్వ జన్మ సంస్కారం ,స్వంత మేధస్సు లతో అనేక యోగ శక్తులను స్వాధీనం చేసుకొన్నారు .పరిపూర్ణ సిద్ధులు అనిపించు కొన్నారు .భాగవత జడ భరతుని లాగ అవధూత గా మారిపోయారు .గురువు గారి దగ్గరకు వచ్చిన శాస్త్ర వాదులను ఎదుర్కొని గురువుగారి తరఫున తానే వాదించి గురు విజయం చేకూర్చేవారు .ఈ విషయాన్ని అసూయా గ్రస్త శిష్యులు గురువు గారికి ‘’మోశారు .’’.  గురువు గారు తెలుసుకొని శిష్యుడినే మందలించి అలాంటి పని చేయవద్దన్నారు .ఆ రోజు నుండి నిరంతర మౌన మే  వ్రతం గా గడిపారు .

మహిమా విభూతి

సదాశివుని మహత్తులు చాలా ప్రచారం లో ఉన్నాయి .ఒక సారి ఒక పొలం లో చేయి తలకింద దిడుగా పెట్టుకొని పడుకొంటే ఒక రైతు  వచ్చి సర్వ సంగ పరిత్యాగికి దిండు కావాల్సి వచ్చిందా అని ఎద్దేవా చేశాడట .తన యోగ శక్తి రైతుకు చూపించాలన్న తపన తో చెయ్యి లేకుండానే గాలిలో తేలి పడుకొన్నారు .అదే రైతు మళ్ళీ వచ్చి ఒక్కొక్కడికి యోగి అయినా అహంకారం వదలదు అన్నాడట .అప్పుడు అర్ధమయింది తన అహంకారానికి అంతం చేయటానికి రైతు వేషం లో లో వచ్చినవాడు సాక్షాత్తు  భగవంతుడే అని గ్రహిం చారు .ఏది దొరికితే అది తింటూ ఎక్కడ చోటు దొరికితే అక్కడే ఉంటూ పరమ హంస లా  అవధూత లాగా సంచరించారు .శిష్యుడు పొందిన ఉన్నత యోగ స్థితిని గుర్తించి తాను  ఆ ఉన్నతదశను  అందుకోలేక పోయానని బాధ పడే వారట .పుదుక్కొట రాజు తొండర మాన్ కు దక్షిణా మూర్తి మంత్రోపదేశం చేసినట్లు కనపడుతోంది .తంజావూర్ లో పున్ననల్లూర్ మరియమ్మ ,దేవ దాన పట్టిలో కామాక్షీ దేవాలయం ,తంజావూరులో నాలుకాల్ మండపం లో వెంకటేశ్వర దేవాలయం లో హనుమాన్ విగ్రహం ప్రతిస్టించ  టానికి ప్రోత్సహించారు .కుంభ కోణం లో తిరు రాఘ వెండ్ర రాహు స్థలం లో వెంకటేశ్వర  దేవాలయం లో మహా మహిమాన్విత గణపతి యంత్రాన్ని ప్రతిష్టించి అక్కడ గణపతిని ప్రతిష్టచేసి  దేవాలయం కట్టించారు .

బ్రహ్మేంద్ర యతి సాహిత్య వైభవం

జీవిత చరమాకం లో అవధూత గారు ‘’నేరూరు ‘’లో ఉండిపోయారు .తాను  మిధున మాసం లో శుద్ధ దశమి రోజున ముక్తి పొందుతానని ,ఆ రోజే కాశీ నుండి ఒక బ్రాహ్మణుడు ‘’బాణ లింగాన్ని ‘’తెస్తాడని ,దాన్ని తమ సమాధిపై ప్రతిస్టించమని శిష్యులకు ముందే చెప్పారు .వారు అన్నట్లే ఖచ్చితం గా జరిగింది. ప్రతి ఏడాది ఆ తిది నాడు  బ్రహ్మాండమైన  ఉత్సవం నిర్వ హిస్తారు .

సదాశివేంద్ర యతి రచించిన పుస్తకాలు అనేకం ఉన్నాయి .బ్రహ్మ సూత్రాలపై ‘’బ్రహ్మ తత్వ ప్రకాశిక ‘’,వ్యాఖ్యానం ,’’యోగ సుధాకరం ‘’,అని పతంజలి సూత్రాలకు వ్యాఖ్యానం ,’’సిద్ధాంత వల్లి ,’’కేసర వల్లి ,అనే రెండు గ్రంధాలను అప్పయ్య దీక్షితుల సిద్ధాంతాలకు సంగ్రహ రూపాలుగా రాశారు .’’నవ మణి మాల ‘’,ఆత్మాను సంధానం ,స్వప్నోదితం ,స్వాను భూతి ప్రకాశిక, ఆత్మ విద్యా విలాసం ,రాశారు ఇవి కాక ద్వాదశోప షత్తులపై వ్యాఖ్యానాలు రచించారు .పురాణాలలో ఉన్నఅపూర్వ  అద్వైత వేదాంత  విశేషాలను సేకరించి గ్రంధస్తం చేశారు .హాయిగా తేలికగా భజనరూపం లోఅద్వైత వేదాంతాన్ని  పాడుకొనే పాటలుగానూ రాశారు .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15-12-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -92

138-తెనాలి రాముని కధలను సంస్కృతీకరించిన ఆ జన్మ సిద్ధ కవి –సన్నిధానం సూర్య నారాయణ శాస్త్రి

గోదావరి జిల్లా కండ్రిక అగ్రహారం లో సన్నిధానం సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారు సుబ్బయ్య ,బుచ్చి నరసమ్మ దంపతులకు 10-12-1897 న జన్మించారు .కృష్ణా జిల్లా చిరివాడ వాస్తవ్యులు శతావధాని వేలూరి శివ రామ శాస్త్రి గారి వద్ద కావ్య ,నాటక అలంకార  వ్యాకరణ శాస్త్రాలు అధ్యయనం చేశారు .తిరుపతి ,మద్రాస్ ప్రాచ్య కళాశాలలలో చదివి శిరోమణి ,విద్వాన్, పి.ఒ.ఎల్.మొదలైన పరీక్షలు రాసి ఉత్తీర్ణులయ్యారు .సికందరాబాద్ మహబూబ్ కాలేజి హైస్కూల్ లో ఉపాధ్యాయులుగా చేరి ముప్ఫై అయిదేళ్ళు పనిచేశారు .తర్వాత రావు బహద్దర్ వెంకట రామ రెడ్డి కాలేజిలో సంస్క్రుతోపన్యాసకులుగా 1954 నుండి ఎనిమిదేళ్ళు ఉన్నారు .

శాస్త్రి గారి భార్య అకాల మరణం చెందారు .ఈ బాధను మర్చిపోవటానికి సాహిత్య రచన ప్రారంభిం చారు .రచన అంటే వీరికి నిద్రా హారాలు గుర్తుకు రావు .అలా పని చేసి రామ రాజ భూషణుని ‘’కావ్యాలంకార సంగ్రహం ‘’కావ్యానికి సమగ్ర మైన వ్యాఖ్య రాసి సమర్ధత ను రుజూవు  చేసుకొన్నారు .ఈ అపూర్వ గ్రంధం ప్రాచ్య ,పాశ్చాత్య ఆలంకారికుల పాలిటి చింతామణి , కల్ప వృక్షమే, కామ దేనువే  అయింది .వీరి ‘’తత్సమ చంద్రిక ‘’వ్యాకరణ గ్రంధం వ్యాకరణ శాస్త్రం లో తలమానిక మైనది .చిన్నయ సూరి బాలవ్యాకరణానికి కూడా వ్యాఖ్యానం రాశారు .సంస్కృతాంధ్ర వ్యాకరణాలు మొత్తం చదివి అర్ధం చేసుకొని వ్యాఖ్యానించి రాసిన శాస్త్రి గారి పై రెండు గ్రంధాలు వ్యాకరణ విద్యార్ధులకు ,వ్యాకరణం బోధించే పండితులకు శిరో దార్యాలుగా నిలిచాయి .

శాస్త్రి గారు సంస్క్తుతం లో 20 కి పైగా గ్రంధాలు రచించారు .తెలుగులో 25వరకు అరుదైన పుస్తకాలు రాశారు .రెండు భాషల లోను వీరు రచించిన గ్రంధాలు మృదు మధుర శైలిలో ఉండి  రసజ్నులను ఆకట్టుకొన్నాయి .వీటిలో కొన్ని ముక్తకాలు, కొన్ని ఖండకావ్యాలు ఉన్నాయి .తెలుగు నుంచి సంస్కృతం లోకి ,సంస్కృతం నుండి తెలుగు లోకి శాస్త్రి గారు తర్జుమా చేసిన గ్రందాలెన్నో ఉన్నాయి .అంటే అనువాదకులుగా శాస్త్రిగారు గొప్ప కృషి చేశారు .రచనలన్నీ శిష్ట వ్యాకరణ ప్రయోగాలతో ఉంటాయి. అందుకే వీరిని ‘’ఆ జన్మ సిద్ధ కవి ‘’అన్నారు .జాతక కధలను కొన్నిటిని ‘’జాతక కదా గుచ్చం ‘’పేరుతొ సంతరించారు .’’గోవర్ధనుడి ‘’సప్త శతీ సారం ‘’ను తెలుగు లోకి అనువాదం చేశారు . ముక్కు తిమ్మన పారిజాతాపహరణం ను ‘’భర్త్రు దానం ‘’గాను ,పోతన గారి కొన్ని భాగవత ఉపాఖ్యానాలను ‘’భాగవతాను వాదః ‘’,పింగళి సూరన కళా పూర్ణోదయ ప్రబంధాన్ని ‘’కళా పూర్ణోదయం ‘’గా సంస్కృతీకరించారు .దీని వలన తెలుగు కవుల ప్రబంధ నిర్మాణ సౌందర్యాన్ని యావద్భారత సంస్కృత పండితులకు మ్రుస్టాన్న భోజనం గా అందజేశారు .రుక్మిణీ కళ్యాణం ను ‘’కీర సందేశం ‘’గా ,రాశారు .ద్వంద్వ యుద్ధం ,ఖడ్గ తిక్కన ,వాసవ దత్త ,రేణుక విజయం వివేకానందం అనే సుప్రసిద్ధ రచనలు చేశారు .

అమృత కణాలు ,స్మరగీతి ,మొదలైన ముక్తక సంకలనాలు తెచ్చారు .’’నది మంత్రపు సిరి ‘’అనే అధిక్షేప కావ్యాన్ని రాశారు .తెలుగు లోని మను చరిత్రాది పంచ మహాకావ్య కధలను ‘’ఆంధ్ర ప్రబంధ కధలు ‘’గా రాశారు .దీనినే ‘’ఆంద్ర కావ్య కతాః’’గాను ,తెనాలి రామ కృష్ణుని కధలను ‘’ఆంద్ర దేశ హాస్య కదాః ‘’గా ను సంస్కృతం లో రాసి ఆ భాషాభిమానులకుతెలుగు రుచి చూపించి  పరిచయం చేశారు .శాస్త్రి గారు ‘’కాదంబరీ పరిణయః ‘’అనే స్వతంత్ర సంస్కృత నాటకం రాశారు .స్వంత తెలుగు రచనలను సంస్కృతం లో కి అనువదించుకొన్న వారిలో సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారే ప్రప్రధములు .ఆ కీర్తి చిరస్మరణీయం .

వన పర్తి ,గద్వాల ,సంస్థానాధీశులు శాస్త్రి గారిని ఆహ్వానించి  గౌరవించి సత్కరించారు .ప్రతి ఏటా వార్షికాలు ప్రదానం చేశారు .ఎందరో జమీన్ దారులు ,సాహిత్య సంస్థలు శాస్త్రిగారిని సన్మానించాయి .ఆంద్ర ప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ లో విశిష్ట సభ్యులను చేసి ప్రభుత్వం గౌరవించింది .ఖమ్మం జిల్లా ఇల్లెందువిద్వత్ సమావేశం లో ‘’విద్యా రత్న ‘’బిరుదు అందుకొన్నారు .ఆఖరి శ్వాస వరకు సాహిత్య జీవనం సాగించిన సాహిత్య్పజీవి సన్నిధానం సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారుఎనభై  అయిదేళ్ళు జీవించి 14-10-1982న సరస్వతీ సన్నిధానం చేరారు .వారి లోటు సాహిత్య లోకం లో తీరనిదిగా మిగిలిపోయింది .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15-12-14-ఉయ్యూరు

.

.

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం –   91

137-స్వర్ణ కమల గ్రహీత ,, నడిచే పాణిని  –పేరి సూర్య నారాయణ శాస్త్రి

గురుముఖ విద్య

20-8-1910జన్మ దినం గా కల పేరి సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారు విజయ నగరం జిల్లా పెదనందిపల్లిలో సర్వేశం ,సోమమ్మ దంపతులకు జన్మించారు .పేరి అప్పల నరసయ్య శాస్త్రి గారివద్ద కావ్య నాటక ,అలంకారాలను అధ్యయనం చేశారు .పేరి వెంకటేశ్వర శాస్త్రిగారి నుండి భాష్యంత వ్యాకరణంఅభ్యసించారు .’’వైయాకరణ భూషణ సారం ‘’ ,’’లఘు మంజూష ‘’,శబ్ద కౌస్తుభ ‘’,,’’భాట్ట దీపిక ‘’,’’కావ్య ప్రకాశిక ‘’,’’రస గంగాధరం ‘’గ్రంధాలను తాతారాయుడు శాస్త్రిగారి శిష్యరికం లో నేర్చారు .’’ఖండన అద్వైత ప్రస్తానం .’’,చతుస్తంత్రి ‘’,’’న్యాయ కాణాది ‘’మున్నగు వానిని పేరి లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి ,కొల్లూరు  సోమ శేఖర శాస్త్రి ,కొల్లూరు లక్ష్మణ మూర్తి శాస్త్రి ల నుండి గురుముఖతా అధ్యయనం చేశారు .

వ్యాకరణ బోధనా సామర్ధ్యం –

విద్యార్ధిగా ఉంటూనే ఉద్యోగం చేశారు .సింహాచల సంస్కృత పాఠ శాల అధ్యాపకులయ్యారు ..1940విజయ నగర మహారాజా వారి సంస్కృత కళాశాలలో అధ్యాపకుగా నియమింప బడ్డారు .ముప్ఫై ఏళ్ళు విద్యా బోధన కొనసాగించారు  వేలాది మంది  ప్రతిభా వంతులైన శిష్యులను తయారు చేశారు .’’కౌముది ‘’అంటే ఇనప ముద్ద అని భయపడే వారు బోధకులు అలాంటి అయః పిండమైన కౌముదిని వెన్నెల అంత ఆహ్లాదం గా శాస్త్రి గారు బోధించి మనసుకు ఆహ్లాదం కలిగించేవారు .ఒక రకం గా ‘’కౌముది శాస్త్రి ‘’గారు అనిపించుకొన్నారు .

అమూల్య గ్రంధ రచనా పాటవం

విద్యా బోధనా కొన సాగిస్తూనే అమూల్య గ్రంధ రచనా చేశారు .సంస్కృత భాషలో ‘’నాగేష లఘు మంజూష ‘’కు ‘’నాగేశ భావ ప్రకాశ వ్యాఖ్య ‘’,’’వైయాకరణ భూషణ సారం ‘’కు ‘’తత్వ దర్శిని ‘’వ్యాఖ్య ,’’’’ఖండ దేవా భట్ట రహస్యం ‘’కు ‘’భావ ప్రకాశ వ్యాఖ్య ‘’’’వైయాకరణ భూష సారం ‘’కు’’తత్వ దర్శిని వ్యాఖ్య ‘’,’’ఖండదేవ భాట్ట రహస్యం ‘ ‘’రచించిన మహా పండితులు సూర్య నార్యయన శాస్త్రి గారు .తెలుగు భాషలో న్యాయ ,వైశేషిక ,సాంఖ్య,పూర్వ మీమాంస ,ఉత్తర మీమాంస లకు వ్యాకరణ శాస్త్రాన్నికూడా జోడించి ‘’  షడ్ దర్శనములు’’ పేరిట అనువదించారు ‘’వ్రుత్తి విచార’’అనే గ్రంధం  ‘’పంచ వృత్తి  విచారం ‘’కు ఆంధ్రానువాదం గా రచించారు .పతంజలి మహర్షి ‘’అద్వైత ప్రకరణం ‘’ను ‘’ఆంద్ర వివరణ సారం ‘’,’’పరమార్ధ సారం ‘’గా తెలిగీకరించారు .’’భర్త్రు హరి వాక్య నదీయం ‘’ను  శ్రీభాష్యం అప్పలాచార్యుల వారితో కలిసి అనువదించారు .’’కుమార సంభావ విమర్శ ‘’ను శాస్త్రిగారు రాశారు .పత్రికలకు అనేక వ్యాసాలు రాశారు. అందులో ముఖ్యమైనవి ‘’స్పాటి స్పోటనం ,’’బహువ్రీహి సమాసం’’ బాగా ప్రసిద్ధి చెందాయి .ఆంధ్రా యూనివర్సిటి సైన్స్ అధ్యాపకులు వసంత రావు వెంకట రావు గారితోకలిసి ఆంద్ర ప్రభ లో ‘’కాల తత్త్వం ‘’ధారా వాహిక గా రాశారు .’’కౌముదికి ‘’తెలుగులో సులభ విధానం ‘’లో ‘’వ్యాకరణ సిద్ధాంత మంజరి ‘’పేరిట అనువాదం చేశారు .రసగంగాధర వ్యాఖ్యలన్నీ క్రోడీకరించి ‘’జగన్నాధ గూడార్ధ దీపిక ‘’రాసి జగన్నాధ పండితుని శేముషీ వైభవాన్ని ఆవిష్కరించి తన ఆరాధనా భావాన్ని చాటుకొన్నారు .

జంగమ పాణిని- అలంకారాలైన  బిరుదులు  సత్కారాలు

ఈ ప్రతిభను గుర్తించి శృంగేరీ పీఠాదిపతులు శాస్త్రి గారిని ‘’జంగమ పాణినః ‘’అంటే ‘’నడిచే పాణిని ‘’. ,అని గౌరవించి ఘనం గా సత్కరించారు .మన రాష్ట్రం లోనే కాకుండా ఉజ్జయిని జయపూర్ , ,పూనా మున్నగు ప్రదేశాలలో జరిగిన విద్వత్ సభలకు ఆహ్వానింపబడి  సన్మానితులయ్యారు .శాస్త్రి గారికి గొప్ప నటనా కౌశలం దర్శ కత్వ ప్రతిభా ఉన్నాయి ఉజ్జయిని నగరం లో 14 రాష్ట్రాల మధ్య ‘’కాళిదాస అభిజ్ఞాన శాకుంతల ‘’నాటక పోటీ జరిగితే అందులో ‘’రాజ పురోహితుడు ‘’గా నటించి నాటకాన్ని నిర్వహించి ప్రధమ స్థానాన్ని ఉత్తమ ప్రదర్శనకు ఉత్తమ నటనకు ఎంపికై ‘’స్వర్ణ కమలం ‘’బహుమతిగాపొందిన విశేష ప్రజ్ఞా శీలి .

వ్యాకరణ రత్న ,వ్యాకరణాచార్య ,ఉపనిషద్ధర్మ వాచస్పతి ,దర్శనా చార్య ,పద వాక్య ప్రమాణజ్న వంటి సార్ధక బిరుదులెన్నో శాస్త్రిగారిని వరించి  సార్ధకమై ,గౌరవం పొందాయి .’’విశ్వ సంస్కృత భారతి ‘’సంస్థ శాస్త్రి గారిని సగౌరవం గా ఆహ్వానించి లక్ష రూపాయల నగదు ప్రశంసా పత్రం అందజేసి సత్కరించింది .కాశీ  విశ్వవిద్యాలయం ‘’మహా మహోపాధ్యాయ ‘’గౌరవ బిరుదునిచ్చి గౌరవించి సన్మానించింది .అరవై వ ఏడు మీద పడినా , పదవీ విరమణ చేసినా శాస్ట్రి గారు  శిష్యులకు బోధించటం మాన లేదు .సంస్కృత బోధనా చేస్తూనే ఉన్నారు .రాజమండ్రి గౌతమీ విద్యా పీఠం,మంత్రాలయం ,తిరుపతి కేంద్రీయ విద్యా పీఠాలలో సంస్కృతం బోధిస్తూనే ఉన్నారు .అదే వారికి మహదా నందమైన వ్యాపకం గా ఉండేది .

ఎనభై అయిదేళ్ళు చక్కని ఆరోగయం తో   జీవించి ,అధ్యయన ,అధ్యాపన, గ్రంధ రచనలను నిరంతరం కొనసాగించి సార్ధక జీవి అనిపించుకొన్న పేరి సూర్య నారాయణ శాస్త్రిగారు1995 సెప్టెంబర్ లో ‘’సవిత్రు మండల నారాయణ మూర్తి ‘’ని చేరుకొన్నారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -15-12-14-ఉయ్యూరు

.

.

ణం

promplet sarasabharathi

హరిజన సేవలో ధన్యురాలైన శ్రీమతి రామి నేని రామానుజమ్మ

ఎక్కడో మధ్య ప్రదేశ్ లోని బిలాస పూర్ లో జన్మించి ,ఆంద్ర ప్రదేశ్ లో కృష్ణాజిల్లాలో ఒక కుగ్రామానికి కోడలుగా వచ్చి  మహాత్ముని పిలుపుకు స్పందించి సంఘ సేవలో అందునా ముఖ్యం గా హరిజన సేవలో జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకొన్న పునీతురాలు శ్రీమతి రామినేని రామానుజమ్మ .ఆమె చరిత్ర అన్ని తరాలకూ ఆదర్శమే .

‘’ గాంధీ టోపీ గవర్నర్ ‘’అని ప్రసిద్ధి చెందిన కృష్ణా జిల్లా పామర్రుకు దాగ్గరలో ఉన్న పెదమద్దాలి  కు చెందిన ఈడ్పు గంటి  రాఘవేంద్ర రావు గారి అక్కగారు   రామినేని రామనుజమ్మ గారు .తండ్రిగారు నాగన్న గారు . తమ్ముడు  రాఘ వేంద్ర రావు గారు మధ్య ప్రదేశ్ లోని బిలాస పూర్ లో వ్యాపారం చేస్తున్నప్పుడు 1880 లో జన్మించారు .రాఘ  వేంద్ర రావు గారు ఇంగ్లాండ్ వెళ్లి బారిస్టర్ పాసై ఇండియా కు తిరిగివచ్చి కొంతకాలం న్యాయ వాద వ్రుత్తి చేసి జాతీయ నాయకులు  బాల గంగాధర తిలక్ ప్రభావంతో రాజకేయ ప్రవేశం చేసి  బిలాస పూర్  మునిసిపల్ చైర్మన్ అయ్యారు .గాంధీజీ నాయకత్వాన ఉద్యమాలలో పాల్గొన్నారు .స్వశక్తితో ఎదిగి రెండేళ్ళు నాగపూర్ ప్రావిన్స్ ప్రధాన మంత్రిగా ,ఏడేళ్ళు హోమ్ మంత్రిగా  నాలుగు నెలలు గవర్నర్ గా పని చేశారు .ఇంతటి చైతన్య శీలి కి రామానుజమ్మ గారు అక్కగా   పుట్టటం అదృష్టం .

రామానుజమ్మ గారు  కృష్ణా జిల్లా ఉయ్యూరు కు దగ్గరలో ఉన్న కుమ్మమూరు గ్రామం లో  రామినేని వియ్యన్న గారి ని  వివాహ మాడి రామినేని వారి  ఇంటికోడలయ్యారు .భర్త మంచి స్థితి పరులు గొప్ప భూస్వామి , గ్రామ మునసబు .వియ్యన్న గారు ఉయ్యూరు లో1909 లో ఏర్పడిన ‘’ఉయ్యూరు లిటరరీ అసోసియేషన్ అండ్ సోషల్ క్లబ్ ‘’కు వ్యవస్థాపక సభ్యులు .ఒక కుమారుడు కౌసలేంద్ర రావు పుట్టిన తర్వాత భర్త మరణించారు .కౌసలేంద్ర రావు గారికి ఈడుపు గంటి రాఘ వేంద్రరావు గారు మేనమామ  .హిందీ రాష్ట్రం లో ఉండటం వలన రామానుజమ్మ గారికి  సహజం గా హిందీ అలవడింది .మరాఠీలో ప్రావీణ్యం సంపాదించారు .విజయవాడ లో భండారు అచ్చమాంబ గారి వద్ద ఇంగ్లీషు ,తెలుగు నేర్చారు .అత్తవారింట కుమ్మమూరు గ్రామం లోనే ఉంటూ పిల్లవానిని పెంచుతూ సమాజ సేవ చేశారు .

హరిజనుల కోసం పాఠ శాలను కుమ్మమూరు గ్రామం లో నిర్మించి పేద హరిజన విద్యార్ధులకు విద్యా సౌకర్యం కలిగించిన వితరణ శీలి రామానుజమ్మ గారు .భారత జాతీయోద్యమం లో చురుకుగా పాల్గొన్నారు .హిందీ భాషలో మంచి ప్రజ్ఞ ఉండటం చేత 1921లో ‘’పుత్రోపహారం ‘’అనే హిందీ గ్రంధాన్ని తెలుగులోకి అనువదించారు .దీనిలో బాలలు సత్ ప్రవర్తన కలిగి ఉండాలని దానికోసం ఎలా నడుచుకోవాలో తెలియ జేశారు .ఆదర్శం గా జీవించి అనేక సంస్థలకు వ్యక్తులకు దాన ధర్మాలు చేసి విద్యా వ్యాప్తికీ సాంఘిక మార్పులకు దోహద పడ్డారు .

ఆణి ముత్యం లాంటి వీరి కుమారుడు రామి నేని కౌసలేంద్ర రావు విదేశాలలో న్యాయ శాస్త్ర విద్య నభ్యసించి ,నాగపూరు హైకోర్ట్ న్యాయ వాదిగా పని చేశారు .తర్వాత ప్రభుత్వ న్యాయ వాదియై ,అడ్వకేట్ జనరల్ అయి ,నాగ పూరు హైకోర్ట్ న్యాయ మూర్తిగా ఉన్నారు  . ఫైనాన్స్ కమీషన్ సభ్యులుగా నియమింప బడి గౌరవం పొందారు.తల్లి రామానుజమ్మ గారి గొప్ప సుగుణాలైన విశాల ద్రుష్టి ,నిష్పాక్ష పాతం ,సత్ప్రవర్తన   సాటి వారి యెడ ప్రేమాదరణలు కౌసలేంద్ర రావు గారికి సంక్రమించాయి .

కౌసలేంద్ర రావు గారి భార్య శ్రీమతి సరోజినీ దేవి మదన పల్లి లో రాటకొండ వారి ఆడపడుచు . కుమారుడు అంటే రామానుజమ్మ గారి మనుమడు శ్రీ రామి నేని భాస్కరేంద్ర రావు ‘’ఇండిపెండెంట్ చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్.గా ఉంటున్నారు . మనం అందరం మర్చి పోయిన ఎన్నో చారిత్రిక విశేషాలను ఆయన కంప్యూటర్ లో భద్ర పరచి అందిస్తూ ఉంటారు .’’ఇరవై వ శతాబ్దపు తెలుగు వెలుగులు ‘’అనే శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయంప్రచురించిన  విస్తృత ఆచూకీ (రిఫెరెంస్ ).గ్రంధ రచన ‘’సంపాదక సలహా మండలి ‘’లో సభ్యులు .గొప్ప పుత్రుడైన  –కౌసలేంద్ర రావు గారిని ,సమర్ధ వంతుడైన మనుమడు భాస్కరేంద్ర రావు ను తన వారసులుగా అందించిన రామినేని రామానుజమ్మ గారు97 ఏళ్ళు  సార్ధక జీవితం గడిపి 1977లో మరణించారు .

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -14-12-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -90

135-వ్యుత్పత్తి నిఘంటు రచయిత –తాత వెళ్లి మిఠాచార్  శేషగిరి శాస్త్రి

తమిళదేశం లో గీర్వాణ  పంట

తమిళనాడు ఉత్తర ఆర్కాట్ జిల్లా తిరువత్తూరు తాలూకా లో పుదూరు ద్రావిడ కుటుంబం లో తాతవెళ్ళి మిఠాచార్ శేష గిరి శాస్త్రి 1847 లో జన్మించారు .వారిది విద్వత్ కుటుంబం .చిన్నతనం లోనే అసాధారణ ప్రతిభా ప్రదర్శనం చూపించారు .మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సి కాలేజి లో 1871 లో పట్ట భద్రులయ్యారు .అదే కాలేజిలో సంస్కృత పండితులుగా పని చేశారు .తర్వాత 1875లో సంస్కృతాంధ్రాలలో ఏం ఏ .సాధించారు .మద్రాస్ లో మొట్టమొదటి సారిగా సంస్కృతం లో ఏం ఏ డిగ్రీ పొందిన వ్యక్తిగా చరిత్రకెక్కారు .

ఉద్యోగ వైబోగం

విద్యాశాఖలో చేరి స్కూళ్ళ ఇన్స్పెక్టర్ గా ,ప్రెసిడెన్సి కాలేజిలో గీర్వాణ భాషా మహోపాద్యాయులుగా సేవ చేశారు .తర్వాత మద్రాస్ ప్రాచ్య లిఖిత పుస్తక భాండాగారం లో ‘’క్యూరేటర్ ‘’గా  చివరి వరకు పదవి నిర్వహించి చివరలో 1893 లో ‘’డాక్టర్ అవార్డ్ ‘’ను పొందారు .పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత కూడా ప్రెసిడెన్సి కాలేజి ‘’ప్రాక్తన శాఖాధ్యక్షులు’’ గా కొనసాగారు .సంస్కృత ,తమిళ భాషలకు ఫైలాలజికి ,మరాఠీ భాష కు ఎన్నో సంవత్సరాలు పరీక్షకులుగా ఉన్నారు .

బహుభాషలలో  భాషా సేవ

శాస్త్రిగారు విస్తృత పరిశోధకులు .తులనాత్మక పరిశోధనలు చేసిన భాషాభిమాని .’’ఆంద్ర శబ్ద తత్త్వం ‘’అనే రెండు భాగాలతెలుగులో  ఉద్గ్రంధం రాశారు .’’తమిళ శబ్ద తత్త్వం ‘’ఆనే తమిళ భాషలో గ్రంధం రచించారు .’’ఆంద్ర భాషా తత్వ పరిశీలనం ‘’అనే ప్రధమ భాగాన్ని ఇంగ్లీష్ లో రాశారు .’’తమిళ సారస్వత చరిత్ర ‘’ను ఆంగ్లం లో వెలయింప జేశారు .‘’అర్దానుసార తత్త్వం ‘’ తెలుగు గ్రంధమూ రాశారు .

శేషగిరి శాస్త్రి గారి వివిధ  భాషా పరిశోధనకు ప్రావీణ్య నైపుణ్యాలకు మేటి ఉదాహరణలు  వీరు రాసిన సంస్కృత ,ఆంద్ర ,కన్నడ ,తమిళ మళయాళ భాషలకు రాసిన ‘’ప్రత్యెక వ్యుత్పత్తి నిఘంటువులు ‘’ అనితర సాధ్యమైన కృషి ఇది అని భాషా శాస్త్ర వేత్తలు బహుదా ప్రస్తుతించారు శాస్త్రిగారిని .కాని ఇవి పూర్తీ గా రాయకుండానే శాస్త్రి గారు మరణించటం ఆ  భాషలు చేసుకొన్న దురదృష్టం .యాభై నాలుగేళ్ళు మాత్రమె జీవించి ఇంతటి భాషా సంపదను భాషలకు అందజేసిన శేష గిరి శాస్త్రిగారు 1901లో పరమ పదించారు . .

136-బాల వ్యాస ,వ్యాకరణాలంకార –వారణాసి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి

విద్యార్జన

వారణాసి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారు తూర్పు గోదావరిజిల్లా కాకినాడ తాలూకా వాజులూరులో భావనారాయణ ,కామేశ్వరమ్మ దంపతులకు1894 లొ జన్మించారు .షష్టి నాడు పుట్టారు కనుక చదువుల మేటి సుబ్రహ్మణ్యీశ్వరుని పేరు పెట్టారు .పేరు సార్ధకం చేశారు శాస్త్రిగారు. మాతామహులు రేగిళ్ళకామ శాస్త్రి గారి దగ్గార సంస్క్రుతకావ్యాలు చదివి ,పిఠాపురం చేరి పేరి పేరయ్య శాస్త్రిగారి వద్ద సిద్ధాంత కౌముది ని నేర్చారు .పితాపురాస్థాన  విద్వాంసులైన వేదుల సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారి సన్నిధానం లో మహా భాష్యాంతం వ్యాకరణాన్ని మంజూష తో సహా ఆపోసన పట్టారు .ఆస్థాన తర్క విద్వాంసులైన శ్రీపాద లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గారి శిష్యులై న్యాయ శాస్త్రాన్ని నేర్చుకొన్నారు .ఆస్థాన వేదాంత శాస్త్రజ్ఞులైన దెందుకూరి నరసింహ శాస్త్రి గారి వద్ద వేదాంత శాస్త్రాన్ని గ్రహించారు .

విద్యాదానం

అనేక ప్రాంతాలనుండి తన వద్దకు విద్య నేర్వటానికి వచ్చిన యాభై కి పైగా విద్యార్ధులకు భోజన వసతులు ఏర్పాటు చేసి విద్య గరపారు .శిష్యులకు కావ్య నాటకాలంకారాలను  వ్యాకరణాన్ని బోధించారు .1930-50మధ్య ఇరవై ఏళ్ళు పిఠాపురం లోని వీరి గృహం ఒక ఆదర్శ గురుకులం గా భాసించేది .నిత్య పాఠ ప్రవచనాలు ,ఆర్హ గ్రంధ పరిశీలనం  గ్రంధ రచన చేయటం వీరి దిన క్రుత్యమైపోయింది .వీరి శిష్యులందరూ వీరి అంత పాండిత్యం సంపాదించి గురువుగారి పేరు నిలబెట్టి శాస్త్ర పాఠాలు చెప్పి శాస్త్ర విద్యా ప్రచారం చేసి ఆర్ష ధర్మాన్ని నిలబెట్టినవారే .అలాంటి వారిలో కప్పగంతుల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి ,ముళ్ళపూడి నారాయణ శాస్త్రి ,ప్రతాప హనుమచ్చాస్త్రి మొదలైన వారున్నారు .

ప్రజ్ఞా సుబ్రహ్మణ్యీయం

పిఠాపురం ప్రజల అభ్యర్ధన మేరకు సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారు శ్రీ మద్రామయణాన్ని ధారావాహికం గా ప్రవచనం చేసి అందరి అభిమానాన్ని సంపాదించి ఘన సత్కారం తోబాటు గురువుగారి సమక్షం లో ‘’బాల వ్యాస ‘’బిరుదును ,గుర్తుగా బంగారు ఉంగరాన్ని తమ గురు బ్రహ్మ చేత వెలికి తోడిగించుకొన్న  అదృష్ట వంతులు . .ఆంద్ర దేశం లోని విద్వాద్ లోకం వీరికి ‘’తర్క వ్యాకరణ వేదాంత కేసరి ‘’,’’మహోపాధ్యాయ ‘’గౌరవం తో సన్మానించింది .విజయ వాడ పండిత పరిషత్తు ‘’వ్యాకరణాలంకార ‘’బిరుదు నంద జేసింది .అయోధ్య సంస్కృత పత్రికాదిపతులు ‘’మహా భారత మర్మజ్న ‘’తో గౌరవించి సత్కరించారు .ఇతర రాష్ట్రాలవారు ఆహ్వానించి సన్మానించారు .

మహా గ్రంధ రచన

శాస్త్రి గారు విమర్శనా సాహిత్యం లో అందే వేసిన చేయి .వ్యాసభారతం పై వచ్చిన దుర్విమర్శలకు దీటైన సమాధానాలు చెప్పి ,భారత ప్రామాణ్యాన్ని నిరూపించి ‘’మహా భారత తత్వ కధనం ‘’అనే ఆరుభాగాల మహా గ్రంధం రచించారు .’’కర్ణోత్పత్తి ‘’గ్రంధం కూడా రాశారు .’’శ్రీ మద్రామాయణ తత్వ కధనం ‘’,రామాయణ రహస్యాల సమీక్ష ‘’అనేవి మరో రెండు ముఖ్య గ్రంధాలు రాశారు .నాస్తికత్వానికి సరైన సమాధానాలు విపులంగా రాసి ‘’ఆస్తికత్వం ‘’అనే పేరుతొ మూడు భాగాల అద్భుత రచన చేశారు .సంస్కృత భాషలో ‘’మహా భారత తత్వ దీపః ‘’అనే మహోన్నత గ్రంధం రాశారు .ఈ గ్రంధానికి ఉత్తర ప్రదేశ్ ,ఆంద్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వాలు పురస్కారాలు అంద జేశాయి .ఈ దేశం లోనే కాక విదేశాలలోనూ విద్వాంసుల ప్రశంసలనూ అందుకొన్న గ్రంధ రాజం ఇది .శాస్త్రిజీ అనేక పత్రికలకు వివిధ విషయాలపై ఎన్నో వ్యాసాలూ రాసి జ్ఞాన బోధ చేశారు .’’శాస్త్రి గారి వాణి  ఆర్ష వాజ్మయానికి భద్ర కవచం ‘’అన్నారు విద్వాంసులు .అన్నిటా విఖ్యాత ప్రామాణికులు సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారు .ఈ విద్యా తపస్వివారణాసి వారు  ఎనభై నాలుగు సంవత్సరాలు ఆరోగ్యం గా జీవించి సార్ధక జీవనం సాగించి 1979 లో  ఆ వారణాసి విశ్వనాదునిలో ఐక్యంయ్యారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -14-12-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం- 89

132-క్రోడ పత్ర రచయిత-గుమ్మలూరి సంగమేశ్వర శాస్త్రి

ఏదైనా ఒక శాస్త్రం మీద రాసిన సంగ్రహ విమర్శను ‘’క్రోడ పత్రం ‘’అంటారు .గుమ్మలూరి  సంగమేశ్వర శాస్త్రి గారు రాసిన క్రోడపత్రాలు నేటికీ తర్క శాస్త్రాధ్యయనం చేసే వారికి కరదీపికలుగా నిలిచాయి .అంతటి ధిషణ శాస్త్రి గారిది .తర్కాన్ని తక్రం (మజ్జిగ  )తాగినట్లు అలవోకగా నేర్చి నేర్పిన విదుషీ మణి.

జననం –విద్య

శాస్త్రిగారు బొబ్బిలి తాలూకా గంగన్న పాడు గ్రామం లో గుమ్మలూరి లక్ష్మీనారాయణ ,వెంకమాంబ దంపతులకు 1863లో జన్మించారు .బొబ్బిలి ఆస్థాన పండితులైన మండపాక పార్వతీశ్వర కవి వద్ద సంస్కృత కావ్యాధ్యయనం చేశారు .సుసర్ల సీతా రామ శాస్త్రి గారి దగ్గర తర్క శాస్త్రం చదువుకొన్నారు .శ్రీపాద రామ శాస్త్రి గారి నుండి న్యాయ శాస్త్రాన్ని మధించారు .ఇప్పటికే వీరి కీర్తి చంద్రికలు దశ దిశలా వ్యాపించాయి .

నేర్చుకోవాలన్న తపన మాత్రం శాస్త్రి గారిని వదిలి పెట్టలేదు .విజయనగరం చేరి భీమాచార్యుల వారి వద్ద ,కాశీ వెళ్లి ప్రఖ్యాత పండితుల వద్ద తాను నేర్చిన పాండిత్యానికి మెరుగులు దిద్దుకొన్నారు .స్వగ్రామం చేరారు .అప్పటికే శాస్త్రి గారి బహుముఖీన ప్రజ్ఞ లోకం లో విశదమై దాదాపు ఎనభై మంది శిష్యులు గా చేరి విద్య నేర్చారు .వీరందరికీ గురుకుల వాసం లో వసతి ,భోజనాలు కల్పించి విద్యా బోధనా చేయాలి .అప్పుడే పశ్చమ గోదావరిజిల్లా కాకర పర్రు గ్రామస్తులు శాస్త్రిగారిని శిష్య సమేతం గా తమ గ్రామం వచ్చి ఉండమని విన్నవించుకొన్నారు .వారి అభ్యర్ధన మేరకు అక్కడికి చేరుకొన్నారు .మూడున్నర ఏళ్ళు గ్రామస్తులిచ్చిన సహకారం తో కాకర పర్రులోనే ఉంది శిష్యులకు విద్యాదానం చేశారు.

ఉద్యోగ వ్యాసంగం

1898లో విజయ నగరం మహారాజా ఆనంద గజ పతి గారు శాస్త్రి గారిని ఆహ్వానింఛి తమ సంస్కృత కళాశాలలో అధ్యాపకులుగా నియమించి గౌరవించారు .శాస్త్రి గారి శాస్త్ర వాదనా పటిమ ముందు యెంత కొమ్ములు తిరిగిన పండితుడైనా బోల్తా కొట్టాల్సిందే .అంత ఉద్దండ పండితులు సంగమేశ్వర శాస్త్రి గారు .1921లో మధ్వస్వామి  ‘నైయాయిక మహా సభ నిర్వహించారు .శాస్త్రి గారు పాల్గొని ,తన నిరుపమాన వాదనా సామర్ధ్యం తో అందరినీ చకితులను చేసి మధ్వ స్వామి వారి మెప్పు పొంది ఘనంగా సత్కరింప  బడ్డారు  నవద్వీపం వెళ్లి అక్కడి తర్క శాస్త్ర మేధావులను మెప్పించి  మురిపించి ప్రశంసా పత్రాలను అందుకొన్నారు .

పాశ్చాత్య ప్రశంస

భారతీయ పండితులే కాదు పాశ్చాత్య పండితులు కూడా శాస్త్రిగారి వాదనా నైపుణ్యానికి అబ్బుర పడేవారు .వారి వైదుష్యానికి జోహార్లు పలికారు .అలాంటి వారిలో ‘’జాన్సన్ అనే జర్మనీ పండితుడు ‘’శాస్త్రిగారి శాస్త్ర సామర్ధ్యానికి ముగ్ధుడై ఆయన వద్ద చేరి శాస్త్ర రహస్యాలను ఆకళింపు చేసుకొనేవాడు .దీనితో శాస్త్రి గారి కీర్తి దేశం లోనే కాక విదేశాలలోనూ మారు మోగిపోయింది .పాశ్చాత్యులు మెచ్చి శాస్త్రిగారికి గౌరవ డాక్టరేట్ లను ప్రదానం చేశారు .

క్రోడ పత్ర క్రోడీకరణ

శాస్త్రిగారు పిఠాపురం ,ఉర్లాం సంస్థానాలలో తర్క శాస్త్ర పరీక్షాదికారిగా ఉన్నారు .సంగమేశ్వర శాస్త్రి గారి పేరు వినగానే అందరికి వీరి ‘’క్రోడ పత్రాలు ‘’చప్పున జ్ఞాపకానికి వస్తాయి .శాస్త్రి గారు రాసిన ‘’మాధురీ పంచ లక్షణీ క్రోడపత్రాలను 1933 లో మైసూరు ప్రభుత్వం ముద్రించి గౌరవిస్తే ,’’జగదీశ్వర సిద్ధాంత లక్షణ క్రోడపత్రం ‘’ను ఆంద్ర విశ్వ కళాపరిషత్తు ప్రచురించి  గౌరవించింది .తర్క శాస్త్రం చదివే మన దేశ పండిత విద్యార్ధులకు శాస్త్రిగారి క్రోడపత్రాలు కరదీపికలు .యాభై సంవత్సరాలు మాత్రమె జీవించిన ఈ తర్క న్యాయ శాస్త్ర మహా విద్వాంసుడు గుమ్మలూరి సంగ మేశ్వర శాస్త్రి గారు 1913లో శివైక్య మయ్యారు .

133-శంకరాద్వైత నిష్ణాతులు –చదల వాడ సుందర రామ శాస్త్రి

ఆంద్ర దేశం లో వావిళ్ళ రామ స్వామి అండ్ సన్స్ ప్రెస్ ప్రఖ్యాతి చెందింది .దీని స్థాపకులే వావిళ్ళ రామ స్వామి శాస్త్రిగారు .వీరు సంస్కృతాంధ్రాలలో అరుదైన పుస్తకాలన్నీ సేకరించి పరిష్కరించి ప్రచురించారు .పుస్తక ముద్రణకు ఒక ‘’హాల్ మార్కు ‘’రామ స్వామి శాస్త్రి గారు .వీరి అల్లుడే చదల వాడ సుందర రామ శాస్త్రి గారు .1840 లో జన్మించారు .రామ శాస్త్రిగారు సంస్కృతాంధ్రాలలో దిట్ట .పందొమ్మిదవ శతాబ్దపు ప్రసిద్ధ పండితులలో ఒకరుగా గుర్తింపు పొందారు శంకరాద్వైతం లో నిష్ణాతులు .సంస్కృతం లో స్రగ్ధరా వృత్తం లో ‘’ఆదిత్య స్తవం ‘’అనే శతకం రచించారు .ఇది మయూరుడు సంస్కృతం లో రాసిన సూర్య శతకానికి దీటుగా ఉందని పండితులు ప్రశంసించారు .భగవద్గీతా భాష్యాలన్నీ క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసి ,పరిశీలించి ,పరిశోధించి ,’’ఆనంద చంద్రిక ‘’అనే వ్యాఖ్యానం తో ఆరు సంపుటాలు ప్రచురించారు .వాల్మీకి మహర్షి రాచిన శ్రీ మద్రామాయణానికి ప్రతి పద ,టీకా తాత్పర్యాలు రాసి 15 సంపుటాలుగా ముద్రించారు మామగారు మరణించిన తర్వాత వావిళ్ళ వారి ప్రెస్ బాధ్యతలను చేబట్టి పుస్తక ప్రచురణను కొన సాగించారు ..డెబ్భై అయిదేళ్ళు జీవించి 1925 లో మరణించారు .

134-కులపతి –కప్ప గంతుల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్ర్తి

బాల్యం –విద్యాభ్యాసం

1911లో పశ్చిమ గోదావరిజిల్లా నిడమర్రు మండలం ‘’చిన నిండ్ర కొలను ‘’గ్రామం (ఫత్తేపురం )లో పోతుకూచి వారి కన్నాపురం అగ్రహారం లో వేదం శాస్త్ర పారంగతులు కప్పగంతుల  కామావధానులు ,మహా లక్ష్మమ్మ దంపతులకు జన్మించారు .తండ్రి వద్దే వేదాధ్యయనం చేశారు .పిసుపాటి రామ చంద్రయ్య గారి దగ్గర ఆంద్ర ,ఆంగ్ల హిందీలను నేర్చుకొన్నారు .గుంటూరులో ప్రతాప కృష్ణ మూర్తి శాస్త్రి గారి దగ్గర సాహిత్యం చదివారు .కంభం పాటి రామ మూర్తి ,అభినవ విద్యా రణ్య ,పద్మ విభూషణ్ ఉప్పులూరి గణపతి శాస్త్రి ,బాలవ్యాస వారణాసి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారల  నుండి ‘’భాష్యంత వ్యాకరణం‘’ఆసాంతం నేర్చుకొన్నారు .బ్రహ్మశ్రీ మండలీకా వెంకట రామ శాస్త్రి గారి శిష్యులై వేదాంత ,న్యాయ శాస్త్రాలను ,సంపూర్ణం గా గ్రహించారు .చెళ్ళ పిళ్ళ వెంకట శాస్త్రి గారి వద్ద ‘’కావ్యజ్న శిక్షా భ్యాసం ‘’చేశారు .

ప్రతిభా సుబ్రహ్మణ్యీయం

సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారు మహా వక్త .వారి వాగ్ధాటి అమోఘం .కాళిదాస శ్రీ  హర్షాది  కవుల సౌందర్య ప్రతిభపై ఎన్నో ప్రసంగాలు చేశారు వ్యాకరణ శాస్త్ర గాంభీర్యాన్ని గూర్చి ,సంస్కృత సాహిత్య లోతులపైనా ,వేదం శాస్త్ర విషయాల గురించి ,వేదాంత శాస్త్ర రహస్యాలపైనా పలు ప్రసంగాలు చేసి శ్రోతలను ఆకట్టుకొనే వారు .పశ్చిమ గోదావరిజిల్లా ఏలూరు లో స్తిరపడ్డారు

సంస్కృత విద్యాలయ ప్రారంభం

ఏలూరు లో  గుండు కృష్ణ మూర్తి ,సోమంచి లింగయ్య ,సభాపతి వంటి వారి సహాయ సహకారాలతో పవరుపేట లో ‘’హేలాపురి సంస్కృత పాఠశాల ‘’ను 4-3-1943 నస్థాపించి ప్రాచీన సంప్రదాయ విధానం లో విద్యార్ధులకు సాహిత్య ,వ్యాకరణ ,వేదాంత శాస్త్రాలు బోధించేవారు .విద్యార్ధులకు ఉచిత భోజన వసతి ,ప్రతిభా వంతులైన వారికి ఉపకార వేతనాలు కల్పించి ప్రోత్సహించారు .శాస్త్రి గారు ఈ విద్యాలయానికి ‘’కుల పతి ‘’గా వ్యవహరించేవారు .విద్యా ప్రవీణ భాషా ప్రవీణ  హిందీ  బి ఏ .పరీక్షలకు విద్యార్ధులకు శిక్షణ నిచ్చేవారు ఉపాధి అవకాశాలున్న విద్యలనూ నేర్పించేవారు .                     శిష్య మహానుభావులు

పెదముత్తేవి  ముముక్షు పీఠాదిపతులు .శ్రీ శ్రీ లక్ష్మణ యతీంద్రులు ,ప్రసిద్ధ సంస్కృత కవి పండితులు ఏలూరు పాటి అనంతరామయ్య ,మానాప్రగడ శేష సాయి ,సూరి భోగేశ్వర శాస్త్రి ,కప్పగంతుల వీర భద్ర శాస్త్రి ,శ్రీమాన్ రొంపి చర్ల శ్రీనివాసా చార్యులు ,మొదలైన ఉద్దండ శాస్త్ర పండితులందరూ ఈ పాఠశాలలో చదివి సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారి శిష్యరికం చేసిన వారే .ఆ నాటి పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కలెక్టర్ శ్రీ పి.ఎల్.శివరాం ,ఈవిద్యాలయం లోనే చదివి ,శాస్త్రి గారి వద్ద వేదాంత శాస్త్రాన్ని అధ్యాయం చేశారు .ఈ సంస్కృత విద్యాలయాన్ని రాష్ట్రం లోనే ప్రామాణిక మైన విద్యా సంస్థగా శాస్త్రి గారు తీర్చి దిద్దారు .

ఉపన్యాస లహరి –వితరణ

శాస్త్రి గారు భారత భాగవత రామాయణ పురాణాలపై  ,వేదాంత భాష్య విచారణ పై ఎన్నో ప్రవచనాలు ,ప్రసంగాలు చేసి వచ్చే ఆదాయాన్ని విద్యాలయ విద్యార్ధుల పోషణకు ,విద్యాలయాభి వృద్ధికి విని యోగించిన ధర్మ పరాయణులు .వీరి సంస్కృత భాషా సేవకు పాండిత్యానికి కంచి కామ కోటి పీఠాది పతులు . గౌరవించి సత్కరించి ప్రశంసించారు .నిరంతర గీర్వాణ విద్యా సేవలో జన్మ చరితార్ధం చేసుకొన్నా కప్పు గంతుల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారు 14-10-1974 న అరవై మూడవ ఏట సుబ్రహ్మణ్య సన్నిధి చేరారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -14-12-14-ఉయ్యూరు

.

బొట్టు మీద మంచి పట్టుగా

అత్యధునాతన కవిత్వం – అనుభవవాదం – ఓ ఇంట్రో

ధర్మ మార్గానికి దారిచూపే కొత్తమ్మ తల్లి

అఖిలాండకోటి బ్రహ్మాండములకు అధిదేవతయైన భగవతి శ్రీ దుర్గాదేవియే సమస్త విశ్వానికి, ఉనికిని నిలబట్టేది. ఈ తల్లే లక్ష్మి, సరస్వతి, పార్వతి రూపాలుగా తన్ను తాను సృజియంచు కొంటుంది. వైకుంఠ వాసునిచేత లక్ష్మిగా గౌరవింప బడినా, కైలాస వాసునికి అర్థనారీశ్వరి అయనా చతుర్ముఖునికి ఇల్లాలైనా ఆ తల్లి రూపాలే అవన్నీ. ఆ తల్లే నేడు శ్రీకాకుళం జిల్లా, కోటబొమ్మాళిలో శ్రీ కొత్తమ్మ తల్లిగా కొలువు దీరింది. కలియుగ ప్రభావం చేత మానవులల్లో దుష టచింతనలు కలుగుతున్నాయ. అటువంటి వాటిని పరిహరించి మానవులంతా ధర్మమార్గంలో నడిచేట్టు చేయటానికే ఈ తల్లి కాలాతీత, గుణాతీత శ్రీ ఆదిపరాశక్తి స్వరూపిణి శ్రీ కొత్తమ్మ తల్లిగా కొలువైంది. ఈ తల్లిని ఆరాధిస్తే, స్మరిస్తే, స్త్రోత్రం చేస్తే సర్వదుఃఖాల నుంచి, బాధల నుంచి రక్షణ పొంది, విముక్తులయ వారు ధర్మమూర్తులుగా మారుతారని భక్తుల పరిపూర్ణ విశ్వాసం.
స్థల పురాణం: 1925 సంవత్సరంలో శ్రీకాకుళం జిల్లా, కోటబొమ్మాళికి చెందిన కమ్మకట్టు చినఅప్పలనాయుడు కోటబొమ్మాళి మండలం నారాయణవలసలో వారపు సంతకు ఎడ్లబండిపై వెళ్ళివస్తూ ఉండేవాడు. ఓ రోజు సంత నుంచి వస్తుండగా మార్గమధ్యలో ఓ ముతైదువ బండి ఆపి, ‘నాయనా ముసలిదాన్ని నాకు నీవు వెళ్ళే దారిలో నన్ను దించేయమని’అడిగింది. అందుకు చిన అప్పలనాయుడు సరేనని బండి ఎక్కించుకున్నాడు. వేకువజామున కోటబొమ్మాళి గ్రామంలోకి వెళ్ళిన తోవ, శ్రీ పట్నాయికుని వెంకటేశ్వరరావు గారి తోట వద్దకు బండి రాగానే ఆమె బండిని ఆపమని దేవతామూర్తి స్వరూపంగా దిగి తోటలోనికి వెళ్ళిపోయింది. అదిచూచి ఆశ్చర్యపోయి నోటమాటరాక నిల్చున్న వాడల్లా ఇంటికి వెళ్లిపో యాడు. ఆ తర్వాత చిన అప్పలనాయుడికి ఆ రాత్రి కలలో ఆమె కనిపించి, నేను కొత్తమ్మ తల్లిని, నీవు బండి ఆపిన తోటవద్ద నేను వెలిశాను. ప్రతి భాద్రపద మాసంలో వచ్చే పోలాల ఆమావాస్య తర్వాత వచ్చిన మంగళ, బుధవరాల్లో నీ ఇంటి వద్ద అర్చించి, గురువారం నాయుడు అమ్మవారి జంగిడిను నీ భార్య తలపై పెట్టి పసుపు కలశాలతోను, ఘటాలతోను, నృత్య వాయిద్యాలతో నా నివాసానికి వచ్చి నన్ను కొలిస్తే నీ కోర్కెలను తీరుస్తానని చెప్పింది. ఈ సంగతి ఊరివారందరికి చెప్పి అప్పలనాయుడు అమ్మ కొలువుకు బయలుదేరగా ఊరి వారంతా అమ్మ అనుగ్రహాన్ని పొందటానికి అప్పటి నుంచి ప్రతీ సంవత్సరం ఈ ఉత్సవాలను అత్యంత వైభంగా జరుపుతున్నారు. కోరిన కోరికలను తీర్చే కల్పవల్లిగా రాష్ట్రేతర ప్రాంతాల నుంచికూడా భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో వచ్చి కానుకల, విరాళాలు ఇచ్చి అమ్మవారి మొక్కులను తీర్చుకుంటున్నారు. ఈ మూడు రోజులు భక్తి, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలతో ఈ మండలంలో పండుగ వాతావరణం నెలకొంటుంది.

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -88

131-గణితావదాన శేఖర –పులి వర్తి శరభా చార్యులు

విశ్వ బ్రాహ్మణ కుటుంబం లో పులివర్తి శరభాచార్యులు 1912లో జన్మించారు .సువర్ణ రుషి గోత్రీకులు .తండ్రి నాగ భూషణం ,తల్లి శేషమ్మ .తెనాలి తాలూకా కొల్లూరులో పుట్టారు .బి .ఏ .బి .ఇడి పాసై ప్రభుత్వ విద్యాశాఖలో ప్రవేశించారు .జిల్లా విద్యాశాఖాధికారిగా అంచే లంచేలుగా పదోన్నతి పొంది పదవీ విరమణ చేశారు .

శరభా చార్యులకు చిన్న నాటి నుండి ఆధ్యాత్మ గురువు లైన తత్వా నందుల  వారి శిష్యులుగా ఉన్నారు .దీనీతో ప్రభుత్వోద్యోగం చేస్తూనే ,ఆధ్యాత్మ భావ పరంపరాలలో ఉన్నత శ్రేణి సాధించారు .బాల్యం లోనే కవిత్వ ధార అబ్బింది . సంస్కృతం లో గొప్ప ప్రావీణ్యాన్ని సాధించి ‘’నివేదనం ‘’,’’మరుత్సందేశః ‘’ ‘’యశోధరా ‘’అనే కావ్యాలను ,’’కలాదర్శః ‘’అనే సంస్కృత నాటకాన్ని రాశారు .తెలుగులో ‘’కల్హార మాల ‘’,’’రత్న గర్భ ‘’,’’కర్మ భూమి ‘’రాశారు .ఆచార్య శ్రీ ఆంగ్ల భాషలోను నిష్ణాతులు .ఇంగ్లీష్ లో ‘’డాక్టర్స్ వార్ ‘’అనే కావ్యం రచించి ఆశ్చర్య పరచారు అంటే త్రిభాషా కవులన్న మాట .అందుకే ‘’త్రిభాషా కవి ‘’కవి బిరుదు నందుకొన్నారు .వీరు రాసిన సంస్కృత కావ్యాలను వంగవోలు ఆది శేష శాస్త్రి తెలుగులోకి సరస సరళ భాషలోకి అనువదించారు .

జిల్లా విద్యా శాఖాదికారిగా ఉంటూనే అస్టావదాన విద్యనూ నేర్చుకొని వందకు పైగా అవధానాలు చేసి రసజ్ఞుల మెప్పు పొందారు .గణితం లోనూ అవధానం చేయవచ్చు నని నిరూపించి ఆ విద్యను కనిపెట్టి ,ఆ విద్యలో ఆద్యులై   సాటి లేని మేటి అనిపించుకొని గణితావధానాలు  చేశారు .’’ఈ వింత అవధానం అందరిని ఆకర్షించింది చాలా ప్రదర్శనలిచ్చారు .’’గణితావదాన శేఖర ‘’గౌరవ పురస్కారాలనందుకొన్నారు .వీరు చేసిన అవధాన విశేషాలు, పద్యాలు అన్నిటిని సంకలితం చేసి ‘’అవధాన వాణి‘’ గ్రంధం గా విడుదల చేశారు .వినయం ,.విజ్ఞత మూర్తీభవించిన అవధాన శేఖరులు ఆచార్యుల వారు .జీవితమంతా ఆధ్యాత్మిక దారిలో  గడిపిన వీరు అతి నిరాడంబరం గా నే ఉండేవారు ఏనాడూ హళ్ళూ పెళ్ళూ, అధికారం ,ఆర్భాటం, హోదా, దర్జా, డాబు ,దర్పం లేకుండా నే  ఉన్నారు .ఎంత ఎదిగారో అంత ఒదిగి ఉన్నవివేక మూర్తి .ప్రజ్ఞా పాటవ ప్రదర్శనా చేయని హుందా తో కూడిన అరుదైన వ్యక్తిత్వం వారిది . అరవై ఎనిమిది సంవత్సరాలు ప్రజాసేవలో సాహితీ సుజనుల మధ్య గడిపిన పులి వర్తి శరభా చార్యుల వారు 1980లో శంభు లోకం చేరారు . .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-12-14-ఉయ్యూరు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -87

130-షేక్స్ పియర్ నాటక కధలు సంస్కృతం లో రాసిన –మేడేపల్లి వెంకట రమణాచార్యులు

పండిత వంశం

మేడేపల్లి వెంకట రమణాచార్యులు గోల్కొండ వ్యాపారి బ్రాహ్మణులు .వైష్ణవ మతావలంబులైన ఆచార్యులు .ప్రపత్తి ప్రవరుణులు .ఊరట్ల జమీందారు లైన సాగి వారి ఆస్థానం పండితులైన వీరి వంశం లో తాతరామాచార్యులగారి కమారుడు రఘునాధ దాసు వీరి తండ్రి గారు . అనకా పల్లి లో 1862లో జన్మించారు ..వీరి మూడవ ఏట తండ్రి ఉద్యోగం కోసం విజయ నగరం చేరారు .

తపో నిష్ట తో సర్వం స్వాధీనం

ఆచార్యులవారు తండ్రి వద్దనే పంచాకావ్యాలను చదువుకొన్నారు .విజయ నగరం మహా రాజా వారి హైస్కూల్ లో  విద్య నార్జించి 1877లో మెట్రిక్ పాసైనారు .కూరెళ్ళ సూర్య నారాయణ శాస్త్రి గారి వద్ద ‘’కౌముది ‘’,’’కాళికా వ్రుత్తి ,’’తర్క ప్రకరణలు ‘’ అభ్యసించారు .సంస్కృత భాషలో గొప్ప పాండిత్యాన్ని సాధించారు .కాలేజీ లో గుమాస్తాగా ఉద్యోగించారు .రమణాచార్యులు నిత్య తపో నిస్టాపరులు .దీనితో వారికి అలవడని విద్య లేకుండా పోయింది .అన్నిటా అసాధారణ మేధస్సు అలవడింది .

విద్వద్ శిరోమణి ముడుంబై నరసింహా చార్యుల గారి శిష్యులై ,వేదాంత విద్యనూ ,వారి తమ్ముడు వరాహ స్వామి వద్ద’’ ద్రావిడ ఆమ్నాయం ‘’నేర్చారు .1891లో రాజావారి కళాశాలలో సంస్కృత ఉపాధ్యాయులుగా చేరి 1935వరకు నలభై అయిదేళ్ళ సుదీర్ఘ కాలం పని చేశారు .ఆంగ్ల భాషా పాండిత్యమూ ఉండటం తో ఆచార్యుల వారు తులనాత్మక భాషా శాస్త్రం ను ,(కంపారటివ్ ఫైలాలజి ),సంస్కృత భాషా శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేసి అపార విద్వత్తు సాదించుకొన్నారు వీటిని బోధించటం లో వీరి నేర్పు అమోఘం గా ఉండేదని ప్రశంసలు పొందారు .

చతుర్భాషా కవితాచార్యం

ఆచార్యుల వారి ఆంద్ర భాషా వైడుష్యమూ చిన్న నాటి నుండే అలవడింది .విద్వత్ కవిఅయిన మహారాజా వారి  ఆస్థానం లో ఉండటం బాగా కలిసి వచ్చింది .రాజావారు ‘’సతతము సంతస మొసంగు సత్య వ్రతికిన్ ‘’అనే మకుటం ఇచ్చి ఆస్థాన కవులను శతకం రాయమని కోరారు .వాటిలో ఆచార్యుల వారు రాసిన ‘’’’సత్య వతీ శతకం ‘’ఉత్క్రుస్ట కావ్యం గా ఎన్నికై మంచి కీర్తిని తెచ్చి పెట్టింది .ఆచార్యుల వారి తొలిరచనే ఇది .దీనికి ప్రశస్తి రావటం ముదావహమైన విషయం .

‘’నమ్మాళ్వార్ల గాదా సహస్ర మైన ‘’’’తిరు మొళి’’ని పద్యాలుగా ఆంధ్రీకరణం చేసి తన ఉభయ భాషా పటిమను నిరూపించుకొన్నారు .ఈ పద్యాలకే ‘’ఆంధ్రా గీర్వాణ శట కోప సహస్రం’’పేరుతొ సంస్కృత శ్లోకాలు రాసి ప్రచురించారు .’’దేవ వ్రత చరిత్ర ‘’ఆంద్ర కావ్యాన్ని ప్రౌఢ ప్రబంధ శైలిలో రచించి విద్వత్తును ప్రకటించారు .’’నాలాయిరం ‘’అనే నాలుగు వేల  ద్రావిడ భాషా గాధలను తెలుగు పద్యాలుగా మలచారు .

పార్ధ సారధి శతకం ,శ్రీ కృష్ణ చరిత్ర ‘’గద్య ,,’ ఆంద్ర సేతు బంధ మహాకావ్యం ,’’ఆంద్ర హర్ష చరిత్ర ‘’గద్యం రాశారు .అన్నిటికన్నా బాగా అందరినీ ఆకర్షించినది ఆచార్యుల వారు ఆంగ్ల మహా కవి షేక్స్ పియర్ రాసిన చారిత్రాత్మక మైన అద్భుత నాటకాల కధలను సంస్కృతం లో రచించటం .ఎవరూ చేబట్టని గొప్ప ప్రక్రియ .ఇవికాక తెలుగులో ‘’ప్రాకృత భాషోత్పత్తి ‘’,’’నిఘంటు చరిత్ర ‘’,,’’పాండురంగ మహత్మ్య విమర్శనం ‘’,ఆర్ష భాగా విభాగం ‘’,’’అలంకార శాస్త్ర చరిత్ర ‘’అనే అపూర్వ గ్రంధాలను రచించి భాషా శాస్త్రం లో తనకున్న పట్టు ను నిరూపించుకొన్నారు .ముప్ఫై రెండు ఉపనిషద్ విద్యలకు తెలుగులో విస్పష్ట విపుల వ్యాఖ్యానం రాసి చరితార్దులయ్యారు ఆచార్యుల వారు .జీవితాంతం గ్రంధ పఠనం ,గ్రంధ రచనలతోనే కాలక్షేపం చేసిన మహా విద్వద్ వరేన్యులు శ్రీ మేడే పల్లి వెంకట రామణాచార్యుల వారు ఎనభై ఒక్క సంవత్సరాలు సంపూర్ణ ఆరోగ్యం గా జీవించి 1943 లో వేంకట రమణ ధామం చేరుకొన్నారు .

సశేషం

మీ –గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -13-12-14-ఉయ్యూరు

కృతజ్ఞత’లో ప్రతిఫలించే వ్యక్తిత్వం..

మ్యాజిక్
ఆంగ్ల మూలం: రోండా బర్న్
తెలుగుసేత: సత్యవతి
ప్రచురణ: 2014, వెల: రు.295/-
ప్రచురణ: మంజుల్ పబ్లిషింగ్ హౌస్ (పి.)లిమిటెడ్
2 ఫ్లోర్, ఉషాప్రీత్ కాంప్లెక్స్,
42, మాలవియనగర్,
భోపాల్- 462003.

పుస్తకానికి మ్యాజిక్ అని పేరు పెట్టారు గానీ, ఇదేమీ ఇంద్రజాలానికి సంబంధించిన పుస్తకం కాదు. ఒక రకంగా చూస్తే దీనిని వ్యక్తిత్వ వికాసానికి సంబంధించిన పుస్తకంగా భావించవచ్చు.
‘‘ఎవరి దగ్గరయితే ఎక్కువగా ఉంటుందో వారే మరింత ఎక్కువగా పొందుతారు. ఎవరి దగ్గర ఉండదో వారు దగ్గరున్నది కూడ పోగొట్టుకుంటారు’’ అని పవిత్ర గ్రంథం బైబిల్‌లోని మాథ్యూ సువార్తలో చెప్పబడిన దానిని కొన్ని శతాబ్దాలుగా చాలామంది సరిగా అర్థం చేసుకోలేకపోయారని రచయిత్రి తెలిపారు. ఇక్కడ చెప్పబడింది ‘సంపద’ గురించి అని ఇటీవలి వరకూ భావించారని, అయితే ‘కృతజ్ఞత’ గురించి చెప్పబడిన సంగతి ఈమధ్యనే బోధపడిందని అన్నారు.
ఈ పుస్తకం మొత్తం ‘కృతజ్ఞత’ అన్న ఒకే ఒక్క పదం చుట్టూ కేంద్రీకృతమయింది. కృతజ్ఞతాభావాన్ని జీవన శైలిలో అలవరచుకోవటానికి వీలుగా ఉండేటట్లు ఇందులో 28 అభ్యాసాలున్నాయి.
పుస్తకంలో థాంక్యూ అన్నమాట అనేకసార్లు కనిపిస్తుంది. మొక్కుబడిగా థ్యాంక్యూ అనడం వల్ల ప్రయోజనమేదీ ఉండదనీ, మనస్ఫూర్తిగా థాంక్యూ అనడం అలవరచుకోవాలనీ రచయిత్రి అన్నారు.
అంతా మనమంచికే అన్న విశ్వాసంతో సరియైన జీవన విధానం అవలంబిస్తూ మంచి ఆలోచనలుచేస్తూ కృతజ్ఞతాభావాన్ని అలవరచుకున్నప్పుడు మంచి ఫలితాలు చేతికందుతాయని రచయిత్రి స్పష్టపరిచారు.
ఇది విదేశీ రచన కాబట్టి ఇందులో దైవానుగ్రహం, పూర్వజన్మ సుకృతం వంటి పదాలు కనిపించవు. అయితే పుస్తకాన్ని ఒకటికి రెండుసార్లు చదివినప్పుడు సృష్టినీ, గ్రహగతులనూ నియంత్రిస్తున్న పరమాత్మను ఉద్దేశించి కూడా కృతజ్ఞతలు తెలుపుకోవాలని చెప్పినట్లుగా బోధపడుతుంది. కోరికలు నెరవేరకముందే, నెరవేరినట్లు విశ్వసించి, కృతజ్ఞతలు తెలుపుకోవటం వల్ల అవి తప్పకుండా నెరవేరుతాయని రచయిత్రి ప్రకటించారు.
జాలి, కరుణ, కృతజ్ఞత వంటి మంచి భావాలను అలవరచుకోవాలనీ, ఎవరినీ నిందించటం గానీ, ద్వేషించటం గానీ చేయకూడదని, అప్పుడే అన్ని రకాల సంపదలూ అప్రయత్నంగా సిద్ధిస్తాయనీ వివరించారు.
ఎవరైనా ఏదయినా సహాయం చేసినప్పుడు కృతజ్ఞతలు చెప్పటం సహజంగా అందరూ చేసేదే. ప్రకృతిలో మనకు తోడ్పడే వాటికి కూడా థాంక్స్ చెప్పాలంటారు రచయిత్రి. మనం తినే ఆహారానికి, తాగే నీటికి, పీల్చే గాలికి కూడా మనం కృతజ్ఞతలు తెలపాలన్నారు. (పే.90)
మనం ఆతృతగా ఎదురుచూస్తున్న డబ్బు సరియైన సమయానికి చేతికందటం గానీ, అనుకోని పరిస్థితులలో ఎవరో కొత్త వ్యక్తి తటస్థపడి తగిన సహాయం చెయ్యటంగానీ జరిగినప్పుడు దానిని అదృష్టం అనో లేక కాకతాళీయంగా జరిగిందనో భావిస్తుంటామనీ- అయితే అటువంటి సందర్భాల వెనుక ఒక సార్వజనీనమైన సత్యం ఉంటుందని రచయిత్రి అభిప్రాయపడ్డారు. (పే.159)
‘మానవులలో ఉండే మంచి లక్షణాలలో తప్పులు చెయ్యటం కూడా ఒకటి. అయితే అందులోనుంచి సరయిన పాఠం మనం నేర్చుకోవాలి’ అని చెప్తూ దీనిని ఉదాహరణలతో ఆసక్తికరంగా 26వ అభ్యాసంలో తెలిపారు.
ఫిర్యాదులు చెయ్యటం, ప్రతికూల ఆలోచనలు చెయ్యటం వంటివి మానెయ్యటానికి కొన్ని సూత్రాలను 7వ రోజు అభ్యాసంలో ఇచ్చారు.
పుస్తకంలోని 28 అభ్యాసాలను రోజుకొకటి చొప్పున ఆచరణలో పెట్టటానికి వీలుగా రూపొందించారు.
‘ఉదయం లేస్తూనే నేలమీద కాలు మోపి భూమికి కృతజ్ఞతలు చెప్పండి’ అని చెప్తూ ఇంకా ఏయే వస్తువులకు థ్యాంక్స్ చెప్పాలో 11వ అభ్యాసంలో తెలిపారు. బాత్‌రూములో అద్దానికి, తొడుక్కునే బట్టలకు, కాళ్లకు వేసుకునే పాదరక్షలకూ థ్యాంక్స్ చెప్పాలన్నారు. ప్రతి వస్తువులోనూ చైతన్యం ఉంటుందని భగవాన్ రమణమహర్షి చెప్పిన సంగతి మనకు తెలిసిందే.
నిత్య జీవితంలో తటస్థపడే అనేకమందికి ‘్థ్యంక్యూ’ అనాలని వివరించారు. ఈ పుస్తకంలోని విషయాలన్నీ తన అనుభవంలో చేసి చూశానని, అద్భుతమైన ఫలితాలు సాధించానని రచయిత్రి తెలిపారు. తన బంధుమిత్రులలో అనేకమందికి కూడా చక్కటి ఫలితాలు రావటం చూశాకనే ఈ పుస్తకం ప్రకటించినట్లు తెలిపారు. మీరు ఎంతోకాలం కలలుకన్నవన్నీ హఠాత్తుగా మీకు అందవచ్చు. అవలా సాధ్యం కావటానికి ఏయే శక్తులు సహకరించాయో మీకు ఎప్పటికీ తెలియకపోవచ్చు. ఎందుకంటే అద్భుతాలన్నీ అదృశ్యసీమలలోనే జరుగుతాయి’’అని రచయిత్రి అన్నారు. (పేజి 3).
అనువాదం బాగుంది. పుస్తకంలోని అంశాలూ బాగున్నాయి.

 

అక్షరాలను తడిపిన ‘బహుముఖ వర్షం’

• -మానాపురం రాజా చంద్రశేఖర్
• 13/12/2014

TAGS:

బహుముఖ వర్షం
యక్కలూరి వై.శ్రీరాములు
వెల: రూ.60/-
ప్రతులకు:
కౌండిన్య పబ్లిషర్స్,
15/140, పి అండ్ టి కాలనీ,
దిల్‌సుఖ్‌నగర్,
హైదరాబాద్- 500 060
ఫోన్: 9866171648

భావుకతను ప్రాణవాయువుగా చేసుకుని శ్వాసిస్తున్న యువకలాల్లో కవి యక్కలూరి వై.శ్రీరాములుగారిది ఒక ప్రత్యేకశైలి. పలు రకాల అనుభూతుల్ని వర్షంరూపంలో పలవరిస్తూ కవిత్వంగా కలవరించడం మొదలుపెట్టారు. ఈ ప్రయత్నం ఆయన రాసిన ‘బహుముఖ వర్షం’లో ప్రతిఫలిస్తుంది.
‘‘అనుభూతుల మేఘాలనుండి రాలిన
చినుకుల పలుకులతో
వేనవేల వాక్యాల రంగుదారాలు పేనుతూ
ధారగా సాగుతూ/ పుడమి పుటలపై
పంచరంగుల పూల కవితల్ని
అల్లుతున్న వాన’’ అని విశే్లషించి చెప్పడంలో -్యళఆజష ఉనఔళఒఒజ్యశ బయటపడుతుంది. ఈ ముప్పేట అల్లికలో వర్షపు చిక్కదనం చినుకుల సవ్వడితో కవిత్వపు చక్కదనంగా మారిపోతుంది. భావధార రంగురంగుల పూల దారాల కవితల్ని అల్లుతుంది. కాబట్టే వచనానికీ కవిత్వానికి మధ్య దాగిన అడ్డుపొర చిరిగి చినుకుల స్పర్శకు చిత్తడిగా రూపాంతరం చెందుతుంది.
‘‘రాత్రి వచ్చిన వానలో తడుస్తూ
నా కవితలోంచి ఎగిరి వచ్చిన అక్షరాలే
చెట్టు కొమ్మపై/ వాలిన పక్షులయ్యాయి’’ అంటూ అక్షరాల్ని, పక్షులుగా మలిచిన తీరు శ్రీరాములుగారి కవితాదృష్టికి అద్దంపడుతుంది. మామూలు వానకి సాహిత్యపు వానకి తారతమ్యం కొట్టొచ్చినట్టు రూపుకట్టేది ఈ దృశ్యవీక్షణంలోనే! అనుభూతి పరాకాష్ట దశకు చేరుకున్నపుడే ఇది సాధ్యపడుతుంది.
‘వాన నడక వయ్యారం’ కవితలో-
‘‘ఎండిన మట్టిపెంకుల పెళ్ళలతో
నిండిన చెఱువుగట్టుపై నిలబడి
కన్నీరైన మా వూరికి/ నేనో మంచి నీటి సముద్రాన్నవుతాను’’ అని చెబుతుంటే… ధ్వని ప్రధానమైన సమస్యకేదో పరిష్కారమార్గాన్ని కనుక్కొని కవితా పాదాల రూపంలో పరుస్తున్నట్టు అనిపిస్తుంది. పాదరసం లాంటి చురుకైన మనసు గాలికంటే వేగంగా పరుగెత్తి మదిలోతుల్లో మిగిలిపోయిన వెనుకటి దృశ్యానికి ఇక్కడ అక్షరరూపం ఇవ్వగలిగింది. ఇదే దీనికి అదనపు ప్రయోజనం. ఈ ఒడుపును అందిపుచ్చుకునేదే అసలైన కవిత్వం. ఈ లక్షణం శ్రీరాములుగారిలో అడుగడుగునా కనిపిస్తుంది.
ఇంకోచోట అంతర్ముఖత్వంతో కవి ఇలా ప్రవహిస్తారు.
‘స్వప్నచలన వర్షం’ శీర్షికలో…
‘‘కడలినై పైకెగరి/ మేఘమై ఊగి/ చినుకై రాలి
నదై సాగి/ మీలో నేనై/ నాలో మీరై
నాలోనేను ప్రవహించాలని వుంది’’
తాదాత్మ్యం చెందిన ఒకానొక స్థితిలో చైతన్యస్వరం కవితాస్వరమై క్షణాల మధ్య ప్రవహిస్తుంది. దీని తీవ్రతను ఒడిసిపట్టుకోవడం ఎవరితరమూ కాదు. జ్వలన స్వభావాన్ని కలిగి, చలనగీతాన్ని ఆలపించి, పురోగమన దిశలో ముందుకు దూసుకుపోతుంది. ఇది హృదయ కవిత్వానికి ప్రతిబింబం. నిలువెత్తు దృశ్యసమాహారానికి అక్షరరూపం. కాబట్టి ప్రవాహం అంతర్ముఖత్వమైంది.
మొత్తంమీద చూస్తే ఈ బహుముఖ వర్షంలో తడిసిన పద్య పాదాలు కవిత్వ చరణాలై హొయలుహొయలుగా వంకలుతిరిగి అనేక వయ్యారాలు పోయాయి. ఈ తపనను అనేక సందర్భాల్లోంచి ఏరుకుని ఒకచోట కుప్పబోశారు శ్రీరాములుగారు. అలాంటి విరుపులని మెరుపుల రూపంలో ఒక్కసారి తనివితీరా తడిమి కళ్ళతో పొదివి పట్టుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం.
‘‘పిడికిళ్ళ నిండా మేఘాల్ని నింపుకున్న ఆకాశం/ చినుకుల విత్తనాల్ని నేలపై చల్లుతోంది’’ అంటారు. ‘‘వాన పాటకు మేఘపు పైటవేసి/ నదిలో నావగా వదులుతాను’’ అని అంటారు ఇంకోచోట. ‘‘చినుకుల జీవాక్షరాల్ని/ పలుకుల బీజాక్షరాలుగా మలిచి/ మనిషి నాలుకపై లిఖిస్తుంది’’అని చెప్పడం మరో ఎత్తుగడ. ‘‘మట్టికి విత్తనానికి/ పెళ్ళిచేసే అక్షింతలు కదా/ ఈ వాన చినుకులు’’ అంటూ వేరొక శిల్ప నిర్మాణాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. వానని ప్రస్తావిస్తూ… ‘‘వానంటే/ మన్నూ, మిన్నూ కలిపే కరచాలనం/ వానంటే/ నిన్నూనన్నూ నిలిపే జీవజాలం’’ అంటారు కవి యక్కలూరి వై.శ్రీరాములు.
ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతున్నపుడు… వాస్తవాన్ని వాస్తవంగా
వెలుగు సూర్యుడిగాను/ శ్రద్ధ సహనంగాను
పరిణామం చెందటమే పరమార్థం’’ అనటంలో చాలా దూరదృష్టి కనబడుతుంది. లోచూపునకు పదునుపెడుతుంది. లోపభూయిష్టమైన వ్యవస్థను ఎత్తిచూపుతుంది. అక్షర లక్షల విలువచేసే సారాన్ని, జీవన సారాంశంగా తెలియజేస్తుంది. శిల్పపరమైన ఈ ఎత్తుగడ ఒక పరిణామ దశకు కొనసాగింపుగా వెలుగునీడగా పరుచుకుంటుంది.
కాలం గోరంతల్ని కొండంతల్నిచేస్తే, సామాజిక వ్యవస్థ ఆధునిక జీవన దృశ్యాల్ని బతుకు భూతద్దంలోంచి చూపించి యాంత్రికతను బయటపెడుతుంది. అలా నలిగి, రాటుదేలి, మొనదేరిన చైతన్య శీలత్వమే కవి వీరభద్రాచారిగారు మననుండి ఆశించేది. ఆ ఆశ తీరాలంటే నవనవోనే్మషమైన, నిశ్చల నిర్మలాకృతి మయమైన వర్తమాన సంక్షుభిత జీవన వాస్తవికతను కళ్ళకు కట్టించే ప్రయత్నంచెయ్యాలి. ఆ నమ్మకం కార్యరూపం దాల్చాలంటే ఈ వాక్యాల తడుములాటలోని భావచైతన్యాన్ని అందిపుచ్చుకోవాలి. అప్పుడే ఈ ‘దర్పణం’లోని అంతర్మథనాన్ని అర్థం చేసుకోగలుగుతాం. అలాంటి దిశగా ఆశావహ దృక్పథంతో అక్షరానుభవాల వెంట పరుగులుతీద్దాం.

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -86

129-రేడియోలో సంస్కృత పాఠాలు చెప్పిన  ,సర్వోదయ ప్రచారకులు  .-కే నృ .వేం .అప్పారావు

విద్యా వైదుష్యం

కేశి రాజు వెంకట నృశింహ అప్పారావు గారు 1913లోమార్చి పద్నాలుగున  తూర్పు గోదావరిజిల్లా దేవీ పట్నం లో జన్మించి ,ప్రాధమిక విద్య అక్కడే చదివి తర్వాత కొవ్వూరు జిల్లా బోర్డ్ హైస్కూల్ లో సెకండరీ విద్య పూర్తీ చేశారు కొవ్వూరు ఆంద్ర గీర్వాణ విద్యా పీఠం లో విద్య నేర్చారు .హిందీ లో రాష్ట్ర భాష పరీక్ష పాసైనారు .ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయం నుండి సంస్కృతాంధ్రాలలో ఉభయ భాషాప్రవీణ  డిగ్రీ పొందారు .’’ఇండో యూరోపియన్ భాషా శాస్త్రం’’ పై పరిశోధన చేసి పత్రాన్ని సమర్పించి ఆంద్ర విశ్వ కళాపరిషత్ నుండి పి .ఓ.ఎల్ డిప్లమా తీసుకొన్నారు .నాగ పూర్ యూని వర్సిటీ నుండి ఏం .ఏ.డిగ్రీ సాధించారు .

విద్యా బోధన-రాజకీయ ప్రవేశం

కొవ్వూరు లో వాడ్రేపు జోగాయమ్మ సంస్కృత కళాశాల అంటే ఆంధ్రగీర్వాణ విద్యా పీఠంలో ఆంధ్రోపన్యాసకులుగా పని చేశారు .దేశ భక్తీ మెండుగా ఉన్న అప్పారాగారు ఉద్యోగం చేస్తూనే 1941 వ్యష్టి సత్యాగ్రహం లో పాల్గొని అరెస్ట్ అయి నాలుగు మాసాలు జైలు శిక్ష అనుభవించిన దేశ భక్తులు .క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం లోనూ పాల్గొని ఏడాదిన్నర జైలు శిక్ష అనుభవించారు .గాంధీ గారి పిలుపై స్పందించి ఎన్నో నిర్మాణాత్మక కార్య క్రమాలలో పాల్గొన్నారు .ఆచార్య వినోబాభావేగారి సర్వోదయ  ప్రభావం అప్పారావు గారిపై పడింది .తెనాలి నుండి వెలువడే ‘’సామ్య యోగం ‘’అనే సర్వోదయ పక్ష పత్రికకు గౌరవ సంపాదకులుగా సేవ చేశారు .

సామాజిక సేవ –

కొవ్వూరులో రెబ్బాప్రగడ మందేశ్వర శర్మ  గారు స్థాపించిన ‘’వీర మందిరం ‘’అనే సంస్థ ద్వారా ఏజెన్సీ ప్రాంతాలలో ఉన్న గిరిజనుల విద్యా సంస్కృతుల అభివృద్ధి కోసం అవిశ్రాంత కృషి సల్పారు .వారి జీవితాలలో వెలుగులు పూయించారు .

కేశవ నృసింహీయం

1938నుండి పదేళ్ళు కొవ్వూరు సంస్కృత కాలేజి లోఅధ్యాపకులు గా  పని చేసి ,ఉపాధ్యక్షులు గా పదోన్నతి పొందారు .1948 నుండి 1974వరకు ఆంద్ర గీర్వాణ కళాశాలాధ్యక్షులుగా సేవలందిం చారు .1975లో ఆంధ్రా యూని వర్సిటిలో సంస్కృత శాఖలో రిసెర్చ్ ఫెలోగా ఉన్నారు .సంస్కృతం హిందీ భాషలలో ఎన్నో పుస్తకాలు రచించారు .అందులో ఖండకావ్యాలు ,కధలు ,విమర్శనా వ్యాసాలున్నాయి .వీరి సంస్కృత కావ్యాలు  –‘’పంచవటి ‘’,గంగా లహరి ‘’మొదలైనవి .వీటికి తెలుగు అనువాదమూ తామే చేసి ప్రచురించారు .’’బృందావనం ‘’అనే కావ్యాన్ని సంస్కృతం హిందీ ,తెలుగు భాషలలో రచించి తన పాండిత్య ప్రకర్షను ప్రకటించుకొన్నారు .

గాంధీజీ బోధనలను ఏర్చి కూర్చి ‘’గాంధీ గీతా ‘’గాను ,వినోబా భావే సామ్య వాడ సూత్రాలకు వివరణాత్మకం గా  ‘’సంయోగ కరికాః’’ అనే గ్రంధాన్ని రాశారు .వీరి కధలు’’ ఆకాశ వాణి ‘’ద్వారా చాలా ప్రసారమయ్యాయి .వడ్ల మూడి గోపాల క్రిష్నయ్య గారు  సాంఖ్య  యోగాత్మకం గా మాత్రా చందసులో రాసిన ‘’మనిషి –మహర్షి ‘’అనే గేయ కావ్యాన్ని అదే రాగ తాళ లయలతో మాత్రా ఛందస్సులోనే సంస్కృతం లో రచించి యెనలేని కీర్తిని పొందారు .వినోబా హిందీలో రాసిన ‘’శిక్షణ విచార ధారా’’ను తెలుగులోకి తర్జుమా చేశారు .కాళిదాసుఅభిజ్ఞాన శాకుంతలం నాటకాన్ని తెలుగు నాటకం గా మలిచారు .తెలుగులో ఖండ కావ్యం గా ‘’వసుంధరా సాంత్వనం ‘’రచించారు .తన తెలుగు వ్యాసాల సంపుటిని ‘’వ్యాస పీఠం ‘’గా వెలువరించారు ఆంగ్ల భాషలో ‘’ఎస్సేస్ ఆన్ స సింథేసిస్ ‘’వ్రాసి ముద్రించారు .విజయ వాద ఆకాశవాణి ద్వారా ”అమర భారతి ”పేరిట విద్యార్ధులకు సులభం గా సంస్కృత బోధనా కార్యక్రమాన్ని ఎన్నో ఏళ్ళుగా నిర్వహించిన ఘనత నృసింహ అప్పా రావు గారిది .”కేయూరాని విభూషితే ”’అనే శ్లోకం తో ప్రారంభమయ్యే ఈ కార్యక్రమం ఎందరినో ప్రభావితం చేసింది . శబ్ద ప్రయోగాలు శ్లోక వివేచనా ,కవితా ప్రతిభా ,కవి చేసిన చమత్కారాలను అప్పారావు గారు  అరటి పండు వొలిచి చేతిలో పెట్టినంత సులువుగా వివరించి ఉత్సుకతను కల్గించేవారు

పురస్కార గౌరవాలు

ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయం ఎకడమిక్ కౌన్సిల్ సభ్యులుగా నియమింఛి అప్పారావు గారిని గౌరవిం చింది .సంస్కృత బోర్డ్ ఆఫ్ స్టడీస్ లో సభ్యులుగా సేవ చేశారు .వీరి సాహిత్య సాంఘిక సేవా కార్య క్రమాలను పరిగణన లోకి తీసుకొని ఆంద్ర విశ్వ విద్యాలయం 1974లో ‘’కళా ప్రపూర్ణ ‘’బిరుదు గౌరవం అందజేసి సత్కరించింది .అప్పారావు గారు అరవై నాలుగేళ్ళు జీవించి 1977 జనవరి పన్నెండున అకాల మరణం పొంది సాహితీ లోకానికి వెలితి మిగిల్చారు .

సశేషం

మీ- గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -12-12-14-ఉయ్యూరు

చిన్నయ సూరి 208 జనందినోత్సవం -తెలుగు భాషా వికాస సదస్సు -కేల్ రావు భవన్ -20-12-14-శనివారం మధ్యాహ్నం 3గం లకు

గీర్వాణ కవుల కవితా గీర్వాణం -85

128-న్యాయ భూషణ ,న్యాయ స్థాపక –పేరి లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి

విద్యోపాసన

పశ్చిమ గోదావరి కోన సీమ లోని పేరూరు అగ్రహారం లో శ్రీ విద్యోపాసకులైన పేరి అనంత రామావధానులు ,వెంకమాంబ దంపతులకు లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గారు 1877లో జననమొందారు .తండ్రి గారే ప్రధమ గురువు గారు .తాతగారైన వేదాధ్యన సంపన్నులు ,నిత్య పార్ధివ లింగ పూజా దురంధరులు ,శ్రీ విద్యో పాసకులైన సుబ్బావదానుల వారు.చిన్నప్పుడే తండ్రిని కోల్పోయిన దురదృష్ట వంతులు వీరు .తల్లిగారు అన్నీ అయి పెంచారు .అల్లారు ముద్దుగా పెరిగారు .ఎనిమిదవ ఏట శాస్త్రిగారికి ఉపనయనం చేశారు .

పదహారో ఏడు వచ్చేదాకా నైయాకరణ చూడామణి అయిన మందా చెన్నయ్య శాస్త్రి గారి దగ్గర శిష్యులై సంస్కృత కావ్య నాటక ,న్యాయ వేదాంత ప్రకరణాలను క్షుణ్ణం గా అధ్యాయం చేసి కరతలా మలకం చేసుకొన్నారు .దురవ గాహన మైన  శాస్త్ర విషయాలను అతి సునాయాసం గా అర్ధం చేసుకొని వంట బట్టించు కొన్నారు .తన దిషణా సంపదత తో గురువు గారినే ముచ్చట పడేట్లు చేశారు .

విజయ నగరం రాజా వారి సంస్కృత కళాశాలలో న్యాయ శాస్త్ర అధ్యాపకులైన గుమ్మలూరి సంగమేశ్వర శాస్త్రి గారు అనే అపర గౌతముల వద్ద పదేళ్ళు ,పిఠాపుర సంస్థాన వైయాయిక సార్వ భౌములని పేరొందిన శ్రీ పాద లక్షీనరసింహ శాస్త్రి గారి  అంతేవాసిగా రెండేళ్ళు మొత్తం పన్నెండేళ్ళు న్యాయ శాస్త్రాన్ని మధించారు .

విద్యా బోధన

తన అసాధారణ వైదుష్యం తో పిఠాపురం ,ఉర్లాం మున్నగు సంస్థానాలను సందర్శించి పండితులను ప్రభువులను మెప్పించి గొప్ప సన్మానాలు అందుకొన్నారు .అన్ని శాస్త్ర పరీక్షలలో సర్వోత్తములుగా ఉంటూ అందరికీ చేరువయ్యారు ఆస్థానం లో న్యాయ వేదాన్తాలను అతి సులభ విధానం లో బోధిస్తూ ఎందరో శిష్యులకు  విద్య నేర్పి తీర్చి దిద్దారు .దీనితో వీరి కీర్తి చంద్రిక దశ దిశలా వ్యాపించింది .

1902లో విజయ నగర సంస్కృత మహా విద్యాలయం లో న్యాయ శాస్త్రాధ్యాపకులుగా పదవీ బాధ్యతలు చే బట్టారు . 1913లో  .గురువు సంగమేశ్వర శాస్త్రి గారు పదవీ విరమణ చేసిన పిమ్మట లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గారుప్రధాన న్యాయ శాస్త్ర పండితులుగా నియమింప బడి సేవలందించారు .

వైదుష్య ప్రదర్శన –బిరుద సత్కారాలు

1924 లో రాజా గారి ఆజ్ఞ తో రాజస్థాన్ లోని జయ పుర సంస్థానాన్ని దర్శించారు .అక్కడ  మహా విద్వత్ సభలో తన ప్రతిభా సామర్ధ్యాలను వాదనా పటిమను ,ధీశక్తిని ప్రదర్శించి మెప్పించి ‘’న్యాయ భూషణ ‘’బిరుదాన్ని సత్కారాన్ని అందుకొన్నారు . విజయ వాడలోని ‘’త్రిలింగ విద్యా పీఠం’’వ్యవస్థాపక అధ్యక్షులు ముదిగొండ వెంకట రామ శాస్త్రి గారు శాస్త్రిగారిని ఆహ్వానించి శాస్త్ర ప్రదర్శన చేయించి ‘’న్యాయ స్థాపక ‘’గౌరవ బిరుదు ప్రదానం చేసి ఘనం గా సత్కరించారు .ఈ గౌరవాన్ని పొందిన ఆంధ్రులలో వీరు అయిదవ వారు .అధీతి బోధనా చరణ తో జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకొన్నారు .అ నాటి బ్రిటిష్ ప్రాభుత్వం శాస్త్రి గారికి ‘’మహా మహోపాధ్యాయ ‘’బిరుదు ను  అందజేసి తగిన గౌరవం కలిగించిది .న్యాయ వేదాన్తాలనే కాకుండా మంత్రం ,జ్యోతిష శాస్త్రాలను  అధ్యయనం చేసి అనుస్టించిన నైస్ష్టికులు శాస్త్రి గారు .వీటిని నిరంతరం శిష్యులకు బోధించేవారు .

రచనా పాటవం

ఒక పట్టాన లొంగని తల పండిన మహా విద్వాంసులకే కొరుకుడు పడని ఉదయ నాచార్యుడు రాసిన ‘’కుసుమాంజలి ‘’ని శాస్త్రి గారు అతి సులువుగా ,సరళం గా ఆంధ్రీకరించారు .గదాధర భట్టా చార్యుని ‘’హేత్వభాస సామాన్య నిరుక్తి ;,’’నవ్యభి చార సామాన్య నిరుక్తి ‘’అనబడే నవ్య న్యాయ శాస్త్ర మహా గ్రంధాలకు ‘’లలిత’’అనే సరళ వివరణలు రాసి అందరికి అందుబాటులోకి తెచ్చారు .దీనివల్ల శాస్త్రిగారి అసాధారణ న్యాయ శాస్త్ర పాండిత్యం అవగాహన ,వ్యుత్పత్తి ,అనుసరణ లు తెలుస్తున్నాయి .ఇదేగాక మాధవాచార్యుల ‘’సర్వ దర్శన సంగ్రహం ‘’లోని ఎన్నో భాగాలను అనువదించారు .దురదృష్ట వశాత్తు ఈ గ్రంధం  ముద్రణకు నోచుకోలేదు .డెబ్భై రెండేళ్ళు జీవించిన ఈ న్యాయ శాస్త్ర కోవిదులు ,న్యాయ భూషణులు పేరి లక్ష్మీ నారాయణ శాస్త్రి గారు 1949లో నారాయణ  సన్నిధానం చేరారు .

సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -10-12-14-ఉయ్యూరు

.