మానవ విలువల పరిణామం(త్రివేణి)

ప్రొఫెసర్ ఎన్. జి. రంగా, బి.లిట్. (ఆక్సన్)-ఆంగ్ల రచనకు నా అనువాదం

నరమాంస భక్షణం

ప్రపంచంలోని చాలా దేశాల చరిత్రలో, నరమాంస భక్షణం ఒక ఆమోదయోగ్యమైన జీవన విధానంగా ఉన్న కాలాలు ఉండేవి. సొంత పిల్లలనే తినడం అనేది దీనిలో అత్యంత తీవ్రమైన రూపం; అయితే, కొన్ని తెగలలో ఇలాంటి చర్యలను నిషేధించేవారు కాదు. వివిధ తెగల మధ్య సంబంధాల విషయంలో నరమాంస భక్షణం ఒక సాధారణ జీవన పద్ధతిగా ఉండేది. తెగల మధ్య తరచుగా జరిగే యుద్ధాలలో అనేకమంది బందీలుగా చిక్కేవారు. అటువంటి వారి గతి అత్యంత దయనీయంగా ఉండేది, ఎందుకంటే విజేతలు వారిని ఆహారంగా తినేవారు. వేటపైనే ప్రధానంగా ఆధారపడి జీవించే వారికి, ఓడిపోయిన శత్రువులు ఒక రకమైన ‘వేట జంతువుల’లా కనిపించేవారు. మనుషులను కూడా వేట జంతువులుగా పరిగణించే ఈ అలవాటు ఎంతగా పాతుకుపోయిందంటే, మధ్యయుగ కాలం నాటి నాగరికులైన ఐరోపా ప్రజలు కూడా, తమ ఉచ్చులలో చిక్కుకున్న మనుషులను ‘వేట జంతువుల’తో పోల్చి మాట్లాడేవారు—అయితే వారిలో నరమాంస భక్షణ అలవాటు లేకపోయినప్పటికీ, వారి ఆలోచనా ధోరణిలో ఈ భావన అలాగే ఉండిపోయింది.

సామూహిక హత్యాకాండ

ప్రకృతిపై మానవుడికి పట్టు పెరిగి, మనుషులు కాకుండా ఇతర జంతువులను వేటాడటం సులభతరం కావడంతో, మనుషులు నరమాంస భక్షణ అనే అలవాటు నుండి, ఆ అవసరం నుండి క్రమంగా బయటపడగలిగారు. అయితే, తెగల మధ్య నిరంతరం జరిగే యుద్ధాల వల్ల, బందీలను ఏమి చేయాలనే ప్రశ్న తలెత్తింది. దీనికి పరిష్కారంగా ‘సామూహిక హత్యాకాండ’ అనే మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు. అనాగరిక తెగల ప్రజలు ఏమనుకునేవారంటే, ఇతర తెగల వారు తమతో పాటు దుష్ట దేవతలను, దురాత్మలను తీసుకువస్తారని, వారి ఉనికి తమ సొంత దేవతలకు, దైవాలకు ఏమాత్రం ఇష్టం ఉండదని నమ్మేవారు. నరమాంస భక్షణం నుండి సామూహిక హత్యాకాండ వైపు సాగిన ఈ పరిణామానికి, ఆయా తెగలలోని పెద్దలు లేదా మాంత్రికులు (witch-doctors) తాము ఆత్మలతో సంప్రదింపులు జరిపి పొందిన ‘సందేశాలు’ దోహదపడేవి. ఈ విషయంలో వారి విధానాలు తరచుగా మారుతూ ఉండేవి. పందొమ్మిదవ శతాబ్దంలో, ఐరోపా దేశాలు బెల్జియన్ కాంగోలో, ఆఫ్రికాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో, మరియు ఆస్ట్రేలియాలో అనేక తెగల ప్రజలను—వారు కేవలం జంతువులే అన్నట్లుగా—క్రూరంగా హతమార్చాయి. బానిసత్వం

మన నాగరికతకు మూలపురుషులైన ఆదిమ మానవులు ఏ శతాబ్దంలో బానిసత్వం అనే భావనను కనుగొన్నారో ఖచ్చితంగా చెప్పడం కష్టం. అయితే, ఈ భావన ఉద్భవించే సమయానికి వారు వేట మరియు సంచార జీవన దశలను దాటి, పశుపాలన మరియు వ్యవసాయ ఆధారిత జీవనశైలికి చేరుకుని ఉంటారని మాత్రం ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు. ఎందుకంటే, ఆదిమ సమాజ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఒక వ్యక్తి చేసే శ్రమకు విలువ ఏర్పడినప్పుడే, ఆ వ్యక్తిని చంపివేయడానికి బదులుగా, అతనికి ఆహారం, దుస్తులు ఇచ్చి తన కోసం పనిచేయించుకోవడం లాభదాయకమని భావించే అవకాశం కలిగింది. తద్వారా, ఇతర తెగల చేతిలో బందీలుగా చిక్కుకున్న అనేకమంది ప్రజల జీవితం బానిసత్వంగా మారింది. ఆర్థిక వ్యవస్థ మరింత సంక్లిష్టంగా మారిన కొద్దీ, స్వయంగా కష్టపడటం కంటే ఇతరుల శ్రమపై ఆధారపడటం సౌకర్యవంతంగా అనిపించింది. అంతేకాకుండా, ఒక తెగలోని వ్యక్తుల మధ్య ఆర్థిక అసమానతలు పెరగడంతో, ఆదిమ సమాజ ఆర్థిక వ్యవస్థలో బానిసలు కీలక పాత్ర పోషించసాగారు. దీనివల్ల, భార్యల ద్వారా పని చేయించుకోవాలనే సామాజిక-ఆర్థిక పద్ధతి ప్రాచుర్యం కోల్పోగా, బానిసలను కలిగి ఉండటం విలువైన విషయంగా మారింది. ఫలితంగా, బానిసలను సంపాదించుకోవడానికి ఇతర తెగలపై నిరంతరం దాడులు చేసే పరిస్థితి ఏర్పడింది.

బానిసల ఆర్థిక విలువ

తెగల మధ్య సామాజిక సంబంధాలు మెరుగుపడి, ఆచారాలు మరియు సంప్రదాయాలతో కూడిన ఒక క్రమబద్ధమైన వ్యవస్థ ఏర్పడిన తర్వాత, సమాజం మొత్తం మరియు వ్యక్తులు కూడా బానిసలను తమ ఆస్తిగా భావించి విలువ ఇవ్వడం మొదలుపెట్టారు. ప్రాచీన గ్రీస్‌లో ప్రజాస్వామ్య రాజ్య వ్యవస్థ ఏర్పడిన తర్వాతే, బానిసల యాజమాన్యానికి సంబంధించిన ఆర్థిక సిద్ధాంతం ఒక క్రమ పద్ధతిలో రూపుదిద్దుకుంది. బానిసల శ్రమకు ఒక ధరను నిర్ణయించడం మాత్రమే కాకుండా, వారిని ఇతర వస్తువులతో మార్పిడి చేసుకునే పద్ధతి కూడా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. ఈజిప్టులో అప్పటికే ఉన్న పద్ధతి ప్రకారం బానిసలను బహిరంగ మార్కెట్‌లో అమ్మడమే కాకుండా, నిర్ణీత కాలానికి, నిర్ణీత ధరతో వారిని ఇతరులకు అద్దెకు ఇచ్చే విధానం కూడా అమలులోకి వచ్చింది. తదుపరి దశలో, ఒక బానిసకు ఆహారం, దుస్తులతో పాటు కొంత వేతనం—అంటే అతని జీవన అవసరాలకు మించిన అదనపు ప్రతిఫలం—ఇచ్చినట్లయితే, అతను మరింత మెరుగ్గా, యజమానికి ఎక్కువ లాభం చేకూర్చేలా పనిచేస్తాడనే విషయాన్ని గుర్తించడం జరిగింది. దీనివల్ల కొందరు బానిసలు కొంత సొమ్మును పొదుపు చేయడం, భూమిని లేదా ఇతర ఆస్తులను కొనుగోలు చేయడం, చిన్న స్థాయిలో వ్యాపారాలు నిర్వహించడం సాధ్యమైంది. వివిధ ప్రజల మధ్య జరిగిన అనేక యుద్ధాల వల్ల స్వతంత్ర పౌరుల సంఖ్య నిరంతరం తగ్గిపోవడంతో, వారు తమ బానిసల శ్రమపై మరింతగా ఆధారపడాల్సి వచ్చింది. తద్వారా, సమాజంలో బానిసలు గతంలో లేని ఆర్థిక ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకోగలిగారు. కొంతకాలం గడిచిన తర్వాత, యజమానులు తమ బానిసల పిల్లల జీవితాలపై హక్కును కలిగి ఉండటమే కాకుండా, బానిసలు మరణించినప్పుడు వారి ఆస్తులన్నింటినీ కూడా తామే స్వాధీనం చేసుకోవాలని డిమాండ్ చేయడం మొదలుపెట్టారు.

క్రీడాస్ఫూర్తితో లభించిన అవకాశం

ఆచార వ్యవహారాల అండతో, సమాజ ఆర్థిక నిర్మాణంలో కనిపించని అనేక మార్పుల వల్ల, నెమ్మదిగా విల్లెన్ తన పరిస్థితిని మెరుగుపరుచుకుని, కొన్ని ప్రత్యేక హక్కులను సంపాదించుకోగలిగాడు. విల్లెన్‌ల మధ్య నెలకొన్న అశాంతి, మరియు ఎస్టేట్‌లు, మఠాలలో చెలరేగిన తిరుగుబాట్ల కారణంగా, భూస్వాములు, సన్యాసులు ఇద్దరూ తమ విల్లెన్‌ల సామాజిక, ఆర్థిక జీవితంపై తమ నియంత్రణను తగ్గించుకోవలసి వచ్చింది. కానీ, భూస్వామి అడవుల నుండి ఉచితంగా కట్టెలు పొందడం, గ్రామ ఉమ్మడి భూములను ఉపయోగించుకోవడం, భూస్వామి భూములలో ఒక చిన్న భాగాన్ని తమ సొంత అవసరాల కోసం సాగు చేసుకోవడం, తమ సొంతంగా కొన్ని పశువులను లేదా పందులను పెంచుకోవడం వంటి హక్కులు, ఎంతమాత్రం స్పష్టంగా నిర్వచించబడని అధికారాలకు లోబడి ఉండేవంటే, ఈ ప్రజలు అభివృద్ధి చెందడానికి చాలా తక్కువ అవకాశం ఉండేది. పదమూడవ శతాబ్దంలో ఇంగ్లాండ్ జనాభాలో దాదాపు యాభై శాతం మంది ఈ వర్గానికి చెందినవారేనన్న వాస్తవం, ఈ ప్రజల సంఖ్య తక్కువ కాదని సూచిస్తుంది.

కానీ ఈ బానిసత్వ వ్యవస్థ కేవలం ఐరోపాకే ప్రత్యేకమైనది కాదు. ఇది ఇటీవలి కాలం వరకు భారతదేశంలో దాని పూర్తి కఠినత్వంతో, దుర్భరమైన రూపంలో కొనసాగింది. మన గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఈ హీనమైన వ్యవస్థ నుండి విముక్తి పొందిందనే విషయం మన పాత గ్రామస్తులలో చాలా మందికి కేవలం జ్ఞాపకంగానే ఉంది. ప్రతి రైతుకు తన బానిస వ్యక్తిపైనా, అతని సంతానంపైనా ఆస్తి హక్కు ఉండేది. మన బానిసలలో చాలామంది అంటరాని కులాలకు చెందినవారేనన్నది నిజమే, కానీ ఈ ప్రజలు కూడా మన గ్రామీణ జనాభాలో పదిహేను నుండి ఇరవై శాతం వరకు ఉండేవారు. అంటరాని సాధువు అయిన నందుని తన యజమాని కోసం బానిసలా పనిచేసిన ప్రసిద్ధ ఉదాహరణ, ఆధ్యాత్మికత కలిగిన ఈ దేశంలో కూడా ఈ వ్యవస్థ ఎంత కఠినంగా, నిర్దయగా ఉండేదో చూపిస్తుంది. మొన్నటి వరకు మలబార్ నాయర్ల పరిస్థితి కూడా అంతకన్నా మెరుగ్గా ఏమీ లేదు, మరియు ఐరోపా భూస్వామి సంకోచంగా కోరిన ‘సంబంధం’ అనే హక్కును అతని భారతీయ ప్రతిరూపం స్వేచ్ఛగా, విరివిగా అనుభవించింది. ఈనాటికీ, నీలగిరిలోని చెట్టిలు తమ పానియన్లను ఆస్తిగా భావిస్తారు మరియు పానియన్ల కుటుంబాలను ఎలా అమ్మాలో, కొనాలో, లీజుకు ఇవ్వాలో లేదా అద్దెకు ఇవ్వాలో వారికి బాగా తెలుసు. వాస్తవానికి, ఒక చెట్టి తన భూమిని దానిలోని జన్మం పానియన్లతో కలిపి కొంటాడు, అందువల్ల ఆ పానియన్లు కూడా చేతులు మారే ఆస్తిలో ఒక భాగంగా పరిగణించబడతారు.

తిరుగుబాట్లు

పన్నెండవ శతాబ్దంలో ఖండంలోని విల్లెయిన్లు మరియు రైతుల తిరుగుబాట్లు వారి ఆర్థిక పరిస్థితులను మెరుగుపరచడంలో పెద్దగా ప్రయోజనం చేకూర్చకపోయినప్పటికీ, అవి బ్లాక్ డెత్ తర్వాత పద్నాలుగో శతాబ్దంలో ఇంగ్లాండ్‌లో భూస్వాములు మరియు సన్యాసులకు వ్యతిరేకంగా వారు చేసిన మరింత వ్యవస్థీకృత తిరుగుబాటుకు మార్గం సుగమం చేశాయి. ప్లేగు విలయం కారణంగా, జనాభా సగానికి తగ్గింది మరియు కార్మికుల సంఖ్య మరింత ఎక్కువగా క్షీణించింది, దాని పర్యవసానంగా విల్లెయిన్లు బలమైన వ్యూహాత్మక స్థానంలో నిలిచారు. ఈ విషయాన్ని అసంతృప్తిగా ఉన్న కార్మికులు త్వరగా గ్రహించి, భూస్వాములు మరియు సన్యాసుల ఎస్టేట్లలో తరతరాలుగా వస్తున్న ఉచిత శ్రమ నుండి స్వేచ్ఛతో పాటు, అధిక వేతనాలను కూడా డిమాండ్ చేయడం ప్రారంభించారు. చాలామంది అప్పుడు ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంటున్న అభివృద్ధి చెందుతున్న పట్టణాలకు వలస వెళ్లగలిగారు మరియు ఇంకా చాలామంది తమ సేవలకు ప్రతిఫలంగా డబ్బును అంగీకరించేలా తమ భూస్వాములను బలవంతం చేయగలిగారు. ఆ మహా తిరుగుబాటు11 తాత్కాలికంగా కార్మికులకు వినాశకరంగా ముగిసినప్పటికీ, అధిపతులు తమ విధానాన్ని మార్చుకోకపోతే, విల్లెయిన్లు మరియు రైతులు అన్ని భూస్వామ్య పన్నులు, నియంత్రణ మరియు బానిసత్వం నుండి పూర్తిగా విముక్తి పొందకుండా ఆపడానికి ఏమీ లేదనే హెచ్చరికను అది ఇచ్చింది. చాలామంది విల్లెయిన్లు తమ దుర్భరమైన స్థితి నుండి బయటపడి, ఇష్టానుసార కౌలుదారులుగా మారగలిగారు మరియు చాలామంది రైతులు అన్ని బాహ్య జోక్యం మరియు భూస్వామ్య నియంత్రణ నుండి విముక్తి పొందారు. గులాబీల యుద్ధాలు మరియు దాని ఫలితంగా దేశ పారిశ్రామిక వ్యవస్థలో వచ్చిన పరివర్తన ఈ పరిణామానికి దోహదపడ్డాయి. కానీ ఖండంలో విషయాలు మరింత నెమ్మదిగా సాగాయి, ఎందుకంటే కార్మికులకు సహాయపడటానికి బ్లాక్ డెత్ వంటి ప్రకృతి వరం ఏదీ లేదు, మరియు ఇంగ్లాండ్‌తో పోలిస్తే అక్కడ ప్రభువులు మరియు మఠాధిపతుల ఆధిపత్యం చాలా ఎక్కువగా ఉండేది, అదే సమయంలో ఇంగ్లీష్ ఛానల్ అవతల ఉన్న వారి సోదరుల కంటే సామాన్య ప్రజలు మరింత విధేయులుగా ఉండేవారు. అయితే, గొప్ప ప్రొటెస్టంట్ సంస్కరణ ఉద్యమం¹² విల్లెయిన్‌ల (రైతుల) మధ్య స్వేచ్ఛా ఉద్యమానికి ఊపునిచ్చింది మరియు పదహారవ శతాబ్దంలో పేదల తిరుగుబాటు బృహత్తర స్థాయికి చేరుకుంది. లూథర్ వంటి గొప్ప ప్రొటెస్టంట్ ఈ ఆర్థిక స్వేచ్ఛా ఉద్యమం నుండి తనను తాను వేరు చేసుకోవడం, మరియు వారు పోప్‌కు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటుకు నాయకత్వం వహిస్తున్న సమయంలోనే, రాజులు మరియు మతగురువులందరూ ఈ తిరుగుబాటు పతాకాన్ని ఎగురవేయడాన్ని అణచివేయడానికి ఏకతాటిపైకి రావడం ఆ కాలపు పరిస్థితులకు విలక్షణమైనది. రోమన్ చర్చికి వ్యతిరేకంగా రాజులు చేసిన తిరుగుబాటులో విజయం సాధించడం రైతుల తలరాతను నిర్ధారించింది మరియు వారి పాక్షిక విముక్తిని ఫ్రెంచ్ విప్లవం వరకు వాయిదా వేసింది.

జర్మనీ వలె రష్యా కూడా ప్రజా రైతుల తిరుగుబాట్లలో పాల్గొనడానికి ప్రయత్నించలేదు. దాని బానిసలు మరింత దిగ్భ్రాంతిలో ఉండేవారు మరియు వారికి స్వేచ్ఛా వాతావరణాన్ని పీల్చుకునే అవకాశం ఎప్పుడూ లభించలేదు.13 నిజానికి, రష్యన్ బానిసలు పూర్తి స్వేచ్ఛను పొందే ముందు కిరాయి బానిసత్వం అనే మధ్యంతర దశను ఎప్పుడైనా దాటారా అనేది సందేహాస్పదమే. ఇక భారతదేశం విషయానికొస్తే, అక్కడ ఎప్పుడూ లేవని చెప్పడం ఏమాత్రం అతిశయోక్తి కాదు.

మీ- గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ –23-10-26-ఉయ్యూరు —