గీర్వాణ కవులకవితా గీర్వాణ౦-4

414-సీతా విజయ చంపు కర్త –పరశురామపంతుల అనంత రామ పండితుడు (19వ శతాబ్దం )

19వ శతాబ్ది మధ్యకాలంవాడు పరశురామ పంతుల లింగమూర్తిగారికి అయిదవతరం వాడు సీతావిజయ చంపూ కావ్యకర్త పరశురామపంతుల అనంతమూర్తి పండితుడు .తండ్రి రామకృష్ణ సోమయాజులు .తల్లి వేణా౦బిక .ఈ అముద్రిత కావ్యం కాకినాడ ఆంద్ర సాహిత్యపరిషత్ కార్యాలయం ఉందని బిరుదురాజువారన్నారు .మూడు స్తబకాలు మాత్రమే లభ్యం కనుక అసమగ్రం .ప్రధమ స్తబకం చివర –‘’ఇతి శ్రీమత్సమస్త భువన ప్రసిద్ధ మేధ్యతర ,భరద్వాజస గోత్రా భరణాయ ,మాన పరశురామాన్వయ దుగ్దాబ్ది సుధా దీదితినా  ,శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ పాదారవింద మరందా స్వాదానంద తున్దిరే౦దిరాయ మాన నిజస్వాంతేన శ్రీరామకృష్ణ సోమయాజి కుటుంబినీ వేణా౦బికా శుక్తి ముక్తా ఫలాయితేన,అన౦తరామ పండితేన ,ప్రణీతే శ్రీ సీతా విజయాభిదాన  చంబూ  ప్రబంథే ప్రధమ స్తబక సమాప్తః’’.చంపూ ‘’ను ‘’చంబూ ‘’అని కూడా కవులు వాడారని తెలుస్తోంది .పిల్లలమఱ్ఱి పినవీరభద్రుడు జైమిని భారతం లో ఈపదాన్ని ప్రాస స్థానం లో వాడినట్లు రాజుగారు చెప్పారు .

   సీతావిజయం అంటే ‘’శత కంఠ రామాయణం ‘’.ఈపేర్లతో యక్షగానాలు చాలావచ్చాయి  .దీనికి ఆధారం ‘’వాసిష్ట రామాయణం ‘’అని ఆచార్య ఎస్వి జోగారావు గారు చెప్పారట .శతకంఠ రామాయణాల  గురించి శ్రీ సాళ్వ కృష్ణమూర్తి విపులంగా రాశారట.

 శ్రీరామ చంద్ర స్తోత్రంతో ప్రారంభించాడు కవి కావ్యాన్ని –

‘’శ్రీరామం సుర రాణ్ముఖామరవరై రారాధితాంఘ్రిద్వయం –రాకారాజ ముఖం ,సరోజ నయనం ,రాజాధిరాజం ముదా

శూరం శూర కులా౦బు  రాశి శశినం ,దైత్యాంధకారారుణం-ధీరం ,విరమరం  స్మరామి సుఖదం స్వాంతే ససీతం సదా ‘’.

తర్వాత దేవతా ,గురు స్తుతి ఉంది .ఇందులో వచ్చిన ‘’అంబాల ‘’గ్రామం వరంగల్ దగ్గరు౦దన్నారు రాజుగారు .ఇది కాకతి రుద్రా౦బ పేర నిర్మితం .అంబాల శ్రీ రామునికి అంకితంగా ఉద్దిమర్రి పాపయ్యకవి ‘’రాఘవాస్టకం’’రాశాడు .

   ఈ చంపూ కావ్యం లో కథను శంకరుడు పార్వతికి చెప్పాడని సూతుడు మునులకు వివరిస్తాడు .రాముడు అయోధ్యకు వచ్చి పట్టాభి షిక్తుడై రాజ్యపాలన చేయటాన్ని 20శ్లోకాలలో కమ్మగా వర్ణించాడు .అందులో శ్రీరామప్రాభవ శ్లోకం –

ధైర్యే నమ్రీకృతో మేరుర్జాడ్యవాన్ తుహి నాచలః-మందరాద్రి రపి భ్రాంతః కథ౦ సుర్యేనతేసమాః

శతముఖుడికి రక్తబి౦దుడుఅనే పేరుకూడా ఉంది .రెండవ స్తబకం లో 68గద్య, శ్లోకాలున్నాయి .శబ్దాలంకార ముక్తపద గ్రస్తాలతో కావ్యానికి ఇంపు సోంపు తెచ్చి చంపు కు విశేషాదరణ కలిగించాడు .వర్షర్తు వర్ణణ-

‘’నమకిర దసమం దిగంగనానాం-ధృట పటతుల్య పయోముచాం రజస్స్వం

సులలిత నవనీప వృక్షాలేఖా –పురు పటవాన  మివాభిరామ గంధం’’

శబ్దాలంకార మాధుర్య శ్లోకం-

‘’నీల తమాల కదంబ విలీనం ,నీల తమాలక శోభన వక్త్రే-మానవతీమణి వేత్సి నవాముం,మానవ తీర్ధ భవేక్షణ భాంతేన’’

మూడవ స్తబకంలో 67గద్యపద్యాలున్నాయి .ఇదంతా సీతారామ శృంగారానికే పరిమితం .మన్మధసామ్రాజ్య ప్రాభవాన్ని చెప్పే శ్లోకం –

‘’సీత్కారాణి కరాబ్జాత దూననం చాపి యోషితాం-నయమోర్ధనిమేషాస్తు ,మన్మధస్యాస్త్ర తాం యయుః’’

సాధారణంగా సంస్కృత చంపూ కావ్యాలలో ఒక్కో సర్గకు ఒకే రకమైన ఛందస్సు వాడతారు.కాని పరశురామపంతుల  అనతరామ పండిత కవి తెలుగు ప్రబంధాలలో  వాడినట్లు ,ఈ సంస్కృత చంపూ కావ్యం లో ప్రతి స్తబకం లోనూ వివిధ ఛందస్సులువాడి, తెలుగు వాడి ముద్రవేశాడని రామరాజుగారువాచ .

   సశేషం

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -31-5-19-ఉయ్యూరు

— 

గీర్వాణ కవులకవితా గీర్వాణ౦-4

413-హరి భక్తి సుదోదయ వ్యాఖ్య కర్త –సారంగు తమ్మయ (1580)

తెలుగులో ‘’వైజయంతీ విలాసం ‘’కావ్యం రాసిన సారంగు తమ్మయ విశిస్టాద్వైత మతస్తుడు .’’వరిచిత భగవద్భాగావత కైంకర్య విధానుడు ‘’అని పించుకొన్నాడు .సంస్కృతం లో’’ హరి భక్తి సుధోదయ వ్యాఖ్య’’రాశాడు .దీనికే’’ భక్తిసంజీవని ‘’పేరున్నది .20 అధ్యాయాల గ్రంథం.

’’ఇతి సారంగ తమ్మప్రభునా విరచితాయాం హరిభక్తి సుదోదయ టీకాయాం భక్తి సంజీవనీ వ్యాఖ్యాయాంప్రథమోధ్యాయః ‘’అని చెప్ప్పుకొన్నాడు .వైజయంతీ విలాసం తర్వాతే దీన్ని రాశాడు .ఇలవేల్పు శ్రీరామ చంద్రునికి విలాసం అంకితం చేశాడు .సంజీవనిలోనూ ఆయనను ఇలాస్మరించాడు –

‘’శ్రీరామచంద్ర స్స తనోతు లక్ష్మీం  -శ్రీ లక్ష్మణాలంకృత  దివ్య మోర్తిః

యద్దర్శనాద్దుఃఖ మపాన్య సర్వం –సద్యః పరానంద ముపైతి లోకః ‘’

తర్వాత రెండు శ్లోకాలలో తనగురించి రచనగూర్చి చెప్పాడు –

యస్యౌదార్య మివాకలయ్య సతతం కుర్వన్తి వాసం దివి –స్వర్ధే ను ప్రముఖా వదాన్య మణయో ప్యద్యోపి నేహాగతా

శ్శ్లాఘ్య సాధు గుణాన్వితో బుధజనై ర్భాగీరథీ పట్టణే-సోయం మంత్రి దురంధరో  విజయతే సారంగు తమ్మప్రభో ‘’.

‘’తేనేయం క్రియతే టీకా హరిభక్తి సుధోదయే –భక్తీ సంజీవనీ నామ్నా విద్వాత్సంతోష కారిణీ’’

వీటిలో తమ్మయ మంత్రి దురంధరుడని ,  ప్రభువు అనీ తెలుస్తోంది .పట్టణం లోని పెద్దకరణాన్ని అలాపిలుస్తారనీ మన ‘’మేయర్’’లాంటి పదవి అనీ ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజుగారన్నారు .తమ్మయ గోల్కొండ పట్టణానికిపెద్దకరణం .అంటే మేయర్ లాంటివాడు

  తమ్మయ -కులీ కుతుబ్ షా కాలం 1580-1612 వాడు .భాగీరధీపట్టణం భాగ్యనగరమే  అయి ఉండచ్చు నని వారి ఊహ .కవి తన తండ్రి తాతలగూర్చి చెప్పుకోలేదు .సుల్తానుతో బాగా చనువు ఉన్నట్లు ఆయన ఈయనను ‘’రమ్ము ,పొమ్ము’’అని చనువుగా అనే వాడని తెలుస్తోంది ..ప్రజలు కవి వైభవానికి ‘’జయ జయ ధ్వానాలు చేసేవారు  .తెలుగువారికి సారంగు తమ్మయ అంటే తెలుగులో  వైజయంతీ విలాస కర్త అని మాత్రమే తెలుసు .సంస్కృత రచన చేశాడని రాజు గారు చరిత్ర ముసుగు తీసి చూపేదాక తెలియదు .

ఆధారం –ఆచార్య బిరుదురాజు రాజుగారి ‘’చరిత్రకెక్కని  చరితార్ధులు ‘’

సశేషం

ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలాన్జనేయస్వామి దేవాలయం లో29-5-19 బుధవారం హనుమజ్జయంతి నాడు సాయంత్రం కాలనీ మహిళామండలి చే శ్రీ హనుమాన్ చాలీసా పారాయణ ,అందులో ఒకరికి సత్కారం ,,,స్వామికి 30 వేలరూపాయలు నగదును తమ కుటుంబం తరఫున సమర్పించిన శ్రీమతి కొండేటి  వెంకటేశ్శ్వరమ్మ(22ఏళ్ళక్రితం మేడూరు హైస్కూల్ హెడ్మాస్టర్ గా ఉన్నప్పటి  శిష్యురాలు ) గారికి అభిమానంగా  చీర ,సారె సరసభారతి తరఫున అంద  జేసినచిత్రాలు

ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలాన్జనేయస్వామి దేవాలయం లో హనుమజ్జయంతి 29-5-19బుధవారం ఉదయం స్వామివార్ల శాంతి కళ్యాణ మహోత్సవం

ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలాంజనేయస్వామి దేవాలయం లో 29-5-19హనుమజ్జయంతి నాడు ఉదయం తమలపాకులతో విశేష పూజ

ఉయ్యూరుశ్రీ సువర్చాలాంజనేయస్వామి దేవాలయం లో హనుమజ్జయంతి సందర్భంగా 28-5-19 మంగళవారం సాయంత్రం శ్రీ టేకుమళ్ళ వెంకటప్పయ్యగారిచే ”హనుమ గానమహిమ ”ప్రసంగం ,శ్రీమతి టేకుమళ్ళ చిద0బరీ ,శ్యామలాదేవి విజయ ,ఐ స్పెషలిస్ట్ డా జయశ్రీగారి అబ్బాయి అక్కకూతురు లచే ”భక్తి సంగీత విభావరి ” చి కూచిభొట్ల పవన్ కుమార్ చే వేద పఠనం ,అందరికి ఉచితరీతిన సత్కారం చిత్రాలు

ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి దేవాలయం లో హనుమజ్జయంతి సందర్భం గా రెండవరోజు 28-5-18మంగళ వారం ఉదయం 500 చిన్నరసాలు 4 గెలల  అరటిపళ్ళతో విశేష పూజ

ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలాన్జనేయ స్వామి దేవాలయం లో హనుమజ్జయంతి సందర్బ్హం గా 27-5-19సోమవారం సాయంత్రం డా .వేదాంతం శ్రీధరాచార్యుల ధార్మిక ప్రసంగం ,అనంతరం గుడివాడకు చెందిన 92ఏళ్ళ పౌరాణిక నాటక నటులు శ్రీ బొడ్డపాటి విశ్వేశ్వరరావు గారికి ఆత్మీయ సత్కారం చిత్రాలు

ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చాలాంజనేయస్వామి దేవాలయం లో హనుమజ్జయంతి సందర్భంగా మొదటిరోజు 27-5-19 సోమవారం ఉదయం స్వామివార్లకు అభిషేకం తర్వాత మల్లెపూలు మొదలైన పుష్పాలతో విశేష అర్చన

22-శివరామ లింగరాజు (చివరిభాగం )

మూడు ఆశ్వాసాల ‘’శైవాచార సంగ్రహం ‘’రాసిన శివరామలింగరాజు భారద్వాజ గోత్రీకుడైన క్షత్రియకవి .తండ్ర్రి హరిరాజు తల్లిసీతమ్మ  .గురువు గోకర్ణ మటాధిపతి సోమశేఖరుడు ..కాకతి ,చాళుక్య సీమలలో క్షత్రియ వీర శైవులులేరని,తెలంగాణా లేక  రాయలసీమవాడు అయి ఉంటాడని రాజుగారన్నారు .వంశక్రమంలో బర్బర దేశాదీశ్వరుడు శంఖాన్వయుడు మూలపురుషుడు అతడికి అయిదవతర౦ వాడు మనకవి .ఇతనికావ్యం స్కాందపురాణం లోని’’ శంకర సంహిత’’కు ఆంధ్రానువాదం .ధారాశుద్ధిఉన్నకవిత్వ౦ రాశాడు .ఇది చదివితే 18వ శతాబ్దికి కావ్యభాష ఎలా రూపు దాల్చిందో తెలుస్తుందన్నారు బిరుడురాజువారు .కల్హారపుష్పం -కలుహార పుష్పం , -అరహము –అర్హము ,సుదర్శన -సుదరిసేన – ,పిత్రుతోషణము –పితరు తోషణము,శ్రీ రుద్రీయము –శ్రీ రుద్రియము గా మారాయి ‘

 మొదటి ఆశ్వాసం లో  శివుడు కుమారస్వామికి చెప్పినదాన్ని సూతుడు మునులకు చెప్పాడు .ఒక సారి శివలోకం లో కుమారస్వామి అందరి  సమక్షం లో సంశయాలు తీర్చమని అడిగితె శివుడు చెప్పినవిషయాలివి .మొదటి ఆశ్వాసం లో లింగార్చన ,లింగాదారణ వగైరాలున్నాయి. రెండవ ఆశ్వాసం లో  షట్ స్థలాల నిర్ణయం ,స్థలధర్మాలు ,త్ర్రివిధ ఉపాసనలు భక్తిమార్గాలు ,మహేశ్వరుల ప్రవర్తన మొదలైనవి ఉన్నాయి .మూడులో శివయోగులకు  చేసే దానాలు ,గోప్యార్పణం ,తండ్రీకోడుకులైన శ్వేత ,పింగళ కథ,శ్రీశైలమహాత్య్మం,స్వధర్మ నిష్ట వగైరాలున్నాయి .ప్రారంభ కందపద్యం-

‘’శ్రీ పార్వతీ వదూధవ –తాపస హృదయాబ్జ  భ్రుంగ  భగ ధనదార్చిత వి

ద్యోపాయనిలయ నిర్మల –శ్రీపతి చి౦తా౦గ తరంగ శ్రీ గురులింగా ‘’

తర్వాత గ్రంధ ప్రాముఖ్యాన్ని చెప్పాడు .వీరశైవులకు కుల వివక్ష  ఉండదుకనుక వంశ చరిత్ర చెప్పుకోలేదు’’అంగ త్రివిధ విలక్షణ –లింగా౦గికి నొక్క కులము లేదని మదిలో

నంగాభిమాని కేర్పడ-పొ౦గుచు నెరిగింతు తనువు పుట్టిన కులమున్ ‘’

గ్రంథంచివరలో కూడా దాని ప్రాశస్త్యాన్ని మళ్ళీ చెప్పాడు .రచనాకాలం గురించిపద్యం –

‘’చనినట్టి శాలివాహన శాతాబ్దంబులు పాటింప వేయు నూర్నూటిమీద –నిరవదగా నేబదేను ప్రమాదీచ విమల వత్సరము నాశ్వీజమందు

బహుళ తృతీయలో భానువాసరమున రచియి౦చి నట్టి నిర్ణయ చరిత్ర  ‘’అన్నాడు .ఇది 14-10-1733కు సరిపోయిందని రాజుగారువాచ .

కృతి సమర్పణపద్యం –

‘’కరణములు మూటి సాక్షగా-గని విలక్ష భావమున నిష్ట లింగ ౦బు, ప్రాణ లింగ,

భావలింగ౦బులై యున్న బ్రహ్మమునకు –భక్తి  తోడుత కృతి  సమర్పణము చేతు ‘’.

మూడవ ఆశ్వాసం చివరి గద్య రాశాడు .దీని ప్రతి రాసిన విధానం –‘’పరీధావి సంవత్సర ఆశ్వీజ బహుళ దశమి శెనివారం మూడు ఝాములవరకు వీరశైవాచార సంగ్రహం ప్రెతి లో ఉన్న ప్రకారం సున్నపు సోమయ్యకు పాటోజు బైరాగి వ్రాశి ఇచ్చెను .’’ఇది 6-11-1852కు సరిపోతుందని ,వ్రాయసకాని వాక్యాలు గతశతాబ్దం తెలుగు వ్యావహారిక భాషకూ ,లేఖన సంప్రదాయానికి ఉదాహరణ గా ఉన్నాయని ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజు గారు చెప్పారు .

సమాప్తం

ఆధారం-ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్రకెక్కని చరితార్ధులు ‘’.

మనవి –‘’చరిత్రకెక్కని చరితార్దు’’లైన 22మంది తెలుగు కవులను ,వారి రచనలను, విశేషాలను రాసే అదృష్టం దక్కిందని ,ఈ వ్యాసాలు  రాజుగారు’’ గోలకొండ  ‘’మొదలైన పత్రికలలో 1960-నుంచి 1971వరకు రాసిన పరిశోధనా వ్యాసాలని ,వీటిని పై శీర్షికతో 1985లో ముద్రించారని ,ఇందులో రెండవవిభాగం లో 12మంది చరిత్రకెక్కని ‘’సంస్కృత కవులు ‘’ఉన్నారని ,వారి గురించి నేను రాసిన’’ గీర్వాణకవుల కవితా గీర్వాణ౦ ‘’మూడుభాగాలలో చోటు పొందకపోతే వారి గురించికూడా ‘’గీర్వాణకవులు’’లో త్వరలో రాస్తానని మనవి చేస్తున్నాను .ఈ పుస్తకం వచ్చాక అనేకమంది పైకవులపై పరిశోధన చేసి ఉంటారని,  వారు మరిన్ని నూతన విషయాలు ఆవిష్కరించి ఉంటారని భావిస్తున్నాను . సరసభారతి బ్లాగ్ అభిమానులైన సాహితీ బంధువులకు  ఈ కవులను పరిచయం చేయటమే నా ముఖ్యోద్దేశం .

  ఈ ధారావాహికను చక్కగా  చదువుతూ , తెలియని విషయాలు తెలియజేస్తూ నన్ను ప్రోత్సహించిన డా .శ్రీ టి.శ్రీరంగ స్వామి (వరంగల్ ),డా శ్రీ ఉప్పలధడియం వెంకటేశ్వర (చెన్నై )గార్లకు ,అభిమానించిన సాహితీ బంధువులకు ధన్యవాదాలు .

  మీ -గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-5-19-ఉయ్యూరు

21-కుందావఝల గోపాలసూరి

కరీం నగర్ జిల్లా ములకనూరుకి చెందిన కుందావఝల గోపాలసూరి ‘’సంవరణ చరిత్రము ‘’రాశాడు .సుమారు 1850కాలం .బ్రహ్మ వైవర్తపురాణ౦ లోని ‘’శ్రీక్రష్ణజన్మఖండం ‘’కావ్యం కూడారాశాడు కాని  అముద్రితం  .ములకనూరు హనుమకొండకు దగ్గర .అక్కడ మోతుకూరివారి౦టశ్రీక్రష్ణజన్మఖండం కావ్యాన్ని తానూ చూశానని బిరుదురాజువారువాచ .గోపాలసూరి పండరినాధుడు అనేకవికి సమకాలికుడు .

సంవరణ చరిత్ర అంటే తపతీ –సంవరుణుల ‘’కథ .అద్దంకి గంగాధరకవి ‘’తపతీ సంవరణఉపాఖ్యానం ‘’ప్రబంధవిధానం లో రాశాడు .రాజుగారివద్ద 233పద్యాల  ప్రధమ ఆశ్వాసం మాత్రమె ఉందట .కవి కౌండిన్య గోత్రీకుడు   .తాత నాగశాస్త్రి .తండ్రి వెంకటశాస్త్రి .పెద్ద ప్రబంధంగా రచించే ప్రణాళిక తో ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది .ఇష్టదేవతాస్తుతి ,పూర్వకవి స్తుతి కుకవినింద ,శ్రీ వెంకటేశ్వరునికి అంకితముగా షష్ట్యంతాలు ,సూతర్షి మహర్షులకు ఈ కథ వివరించటం ,హస్తినాపురం అక్కడి విశేషాలు హస్తినరాజైన సంవరుణుడి కీర్తిప్రాభవాలు, తపతీ సౌందర్యమ  .ఇద్దరిమధ్యప్రేమ ,నారద రాయబారం ,తల్లి చాయాదేవి దగ్గర తపతి భజన. వేటకై వచ్చిన సంవరుణుడు  చూడటం ,ఆమె సఖి కీరవాణి భూలోకపు వింతలు  తల్లికి చెప్పటం ,విరహం ,సంవరుణుడిని తెచ్చి తపతికి అప్పగిస్తానని కీరవాణి చెప్పటం మొదటి ఆశ్వాసం కథ.

  విష్ణుస్తుతి –

‘’శ్రీ రంజిల్లమనోజ్ఞ సౌధమున లక్ష్మీ భూవదూటుల్ ప్రియో-దార స్వానురతానురాగగరిమల్ తర్కి౦పగా గూఢసం

చారు౦డై  చని ,భూమి దేవి నాయనాబ్జాతంబులన్ మూసి శ్రీ –నారిన్ చుంబన కేళి దేల్చు విభునిన్ భావింతు భావంబునన్ ‘’

శివపార్వతుల వర్ణన –

‘’యెక్క కోడెలమిన్న మెక్కగా విసమెన్న జడముడిపై పాలకడలి వెన్న –యొడలునిండ విభూతి ,ఎడమ దిక్కున నాతి,కడకంట నమృతంబు వెడలు రీతి

మెడను పాములజోడు ,మేటి గుబ్బలవీడు మొనసి కరంబున  ముద్దు లేడు-ఎదను పున్కల చెన్ను ,నుదుట చిచ్చులకన్ను ,సరిలేని కేశపు౦జములు మిన్ను

సకల దేశస్దు ,డఖిల యోగీంద్ర హృదయ –జలజమదధుపాయ మానుండు శ౦కరు౦డు

భూరికారుణ్య రస ఝరీ పూర్ణ దృష్టి-మించి మత్కావ్య మరసి పోషించుగాత’’

‘’తొడలపై నిషణ్ణు డయితోరపు వేడ్క మనంబు నిండ చ –న్గుడుచుచు కుమారు నాస్యమున కోమలనీల నిజేక్షణ౦బులన్

బొడగని కప్పు కాటుకను ,బుద్ధి కరంబున మాటిమాటికిన్ –దుడుచు గిరీ౦ద్ర కన్య దయతోడుత మత్క్కృతి పెంపు జేయుతన్’’

ఇతర కవుల సానుభూతికోసం –‘’కడుపుని౦డా కాన్పు కన్నవారికి ఇతరులకాన్పు పై కరుణ కలిగినట్లు ,తానూ కావ్యకర్త ఐనవాడు ఇతరకవులకావ్యాలపై సానుభూతి చూపిస్తాడు ‘’అన్నాడు .

తపతిపై మనసుపారేసుకొన్న సంవరుణుడు –

‘’   ప్రణుతింప లోకేశ్వరత్వ మాత్రమెకాదు ,కమలాసనత్వము కలిగి యుండు –శ్రీ మోహనత్వ సంసిద్ధి మాత్రమె కాదు,ఘనసంభవ దశత్వ మెనయు చుండు

సరవి రాజావతంసత్వ మాత్రమెకాదు,ధవళ దేహత్వంబు దనరు చుండు –కనుగొన జైవాతృత్వమెకాదు ,రామాతను ప్రీతి ప్రబలియుండు

నహహ రాజన్యవరుడు దుస్సహవియోగ –భారపరిభూతుడై ,బ్రహ్మ శౌరి శర్వ

కైరవాప్తుల కెనయయ్యె చారులీల –ధూర్జటికిని క౦ఠ నైర్మల్యంబు తొడవుగాదె’’

సరస్సు వర్ణన –

‘’నిఖిల యువజన జనకలా నిరత సరసి –జాశుగా దీర్ణసింహనాదానుకారి

బర్హి నినదంబు  తత్సరః పరిసరంబు –జగధదీశుండు సూచి యుత్సవము బొందె’’

మంఛి కావ్య  రచన చేసిన కుందా వఝల గోపాలసూరి కావ్యమంతా లభించి ఉంటె బాగుండేది .మొదటి ఆశ్వాసపు మెతుకును బట్టి మిగిలినకావ్యాన్నపచనం గురించి చెప్పాల్సి వచ్చింది .

ఆధారం –ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్రకెక్కని చరితార్ధులు

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -26-5-19-ఉయ్యూరు

0-వేముల రామభట్టు

మహబూబ్ నగర్ మండలం ‘’మానవతీపురం ‘’అనే మానాజీ పేట ను ‘’తూము ‘’వంశపు రెడ్లు పాలించారు .వీరు స్వయంగా కవులు కావ్యకర్తలేకాక కవి పండితులకు ఆశ్రయమిచ్చారు తూము రామ చంద్రా రెడ్డి  మహీపాలుడు ‘’అలమేలు మంగా పరిణయం ‘’కావ్యం రాశాడు .ఇతనికొడుకు పరాశురామ రెడ్ది ‘ఆస్థానంలోని వేముల రామభట్టు ’గౌరీ విలాస ‘’కావ్యం రాశాడు .19వ శతాబ్ది వారు .ఇది దళసరి కాగితాలపై రాయబడి ఆంద్ర సారస్వత పరిషత్తులో ఉన్నది .మొదటి రెండుకాగితాలుపోయాయి మూడవదానిలో కృతికి ప్రోత్సహించిన పరశురామ రెడ్డి అతని వంశ వర్ణన ఉన్నది .అతడు భూరి మేధాధరుడని ,శివాచారుడు సత్య సంకల్పుడు ,అనేక ధర్మశాస్స్త్ర కోవిదుడు ‘’అని  వర్ణించాడు కవి .ఒకసారి ఆయనకవిని పిలిపించాడు –

‘’శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ మంత్ర ఫలసంసిద్ధి ప్రకాశుండు స –చ్చీలు౦ డాశ్రిత చందనుండు విలసత్ క్షేపాల గోత్రా౦బుధి

ప్రాలేయా౦శు౦డురుప్రతాప  పరిజిత్ప్రౌఢుండు సత్కీర్తి –కళా యుక్తుడు ,రామ చంద్ర ధరణీ పాలాత్మజుమ్దోగి౦ డొగిన్ ‘’

అతని కొలువులో ఒకప్రక్క సకల కళా ప్రఘటికులు ,మరోప్రక్క నిఖిల శాస్త్రిక చయము ,ఇంకొకవైపు సుకవీంద్ర నికరం ,మరోవైపు సిద్ధాంత ,జాతక విదులు ,వేరోకవైపు మకరాంక శశాంక సుకుమార మహీపాలుడు  వేరేవైపున పురాణక సమూహము ,గాయక జనము ,సకల సైనికగణము  ,చతురోపాయ విషయ శక్తి యుక్తులైన అమాత్యగణ౦,,వారితో ఆదికావ్య చర్చ చేస్తున్న రాజు కనిపించారు కవికి .కవి కౌండిన్య గోత్రుడు ,లక్షీనరసింహ వెంకమాబల పుత్రుడు .కవిని రాజు –

‘’క్షేపాల గోత్ర జలధి ,ని –శాపతి మా తండ్రి రామ చంద్ర కవీ౦ ద్ర

క్ష్మాపాలు౦ డలమేల్మం-గా పరిణయ మనగ విష్ణు కథ రచియి౦చెన్’’

అని చెప్పి కవిని శైవ ప్రబంధం ఒకటి రాసి కీర్తి పొందమని కోరాడు .సరే అని రాశాడు ‘’గౌరీ విలాస ‘’కావ్యాన్ని .  పరశురామ రెడ్డి  వంశ వర్ణన చేశాడు ముందుగా –

‘’ఆచలేశ్వరులుగాని ,యచలేశ్వరులుగారు భూరి దర్పోద్య  ద్విభూతి  గతుల –గోప గాని సింహులుగాని ,గోపసి౦హులుగారు చటులబాహాబల  శౌర్యగతుల

నారా బిడౌజులుగాని ,నారా బిడౌజులుగారు వినతారి జయ దశా విభవ గతుల –రాజా౦గ జులు గాని రాజాంగజులుగారు తగ కళారూప సౌ౦దర్యగతుల ‘’అంటూ జనం జయ ధ్వానాలు చేసే వంశం తూము వంశం అన్నాడు .అయ్యపురెడ్డి కి నాలుగవతరం లో రామ చంద్రా రెడ్డి రంగమ్మలకు పరశురామ రెడ్డి జన్మించాడు .స్వప్నం లో శివుడుకన్పించి కావ్యాన్ని తనకు అ౦కితమివ్వమన్నాడు –ఆ శివుని వర్ణన –

‘’వలనొప్ప నెమ్మేని నలడిన పలుబూది కనుగొన చలువ చందనముగాగ-కుడి దెస జారంగ విడిచిన పల్ పాపగమి  పైడి తీవె జ౦దెములుగాగ

జిముక వాల్ నాగ బెత్తేము  డమరుకము  ముమ్మొననవాలు కై యాయుధములుగాగా-చలిమిరి కొండ ముద్దులకూతు రెల్లపు డర మేనవదలని యతుకుగాగ

నొక్క తెలియాలబోతు బాల్ జిక్కినెక్కి-కనులపండువుగా నొద్ద గానబడుచు

తొలి మెయిళ్ల రొదోయ దోచ బిలిచి –గట్టు విలుకాడు కలలోన నిట్టులనియె’’

దీనితార్వత శివ స్తోత్రం దండకం రాశాడు .తర్వాత తాను కోనయార్యుని,కొండమా౦బల కు జన్మించిన రామయ్యకు పుట్టిన లక్ష్మీ బృసింహ వెంకమ్మల పుత్రుడనని చెప్పాడు గోత్రం కౌండిన్య .

 గౌరీ విలాసం 6ఆశ్వాసాల ప్రౌఢప్రబంధం .పార్వతీ శివుల ప్రణయకలహం ,శివుడుఅలకతో  వెండికొండ విడిచి  రామచంద్రా రెడ్డి కట్టిన శివాలయం లో ఉండటం ,పార్వతీ,శివ  విరహం ,చిలుకరాయబారం  మళ్ళీ ఇద్దరూ కలుసుకొని మానవతీపుర దేవాలయం లో ఉండిపోవటం కధ.ఆరవ ఆశ్వాసం లో పరశురామ రెడ్డి తండ్రి అతనికి రాజ్యం అప్పగించటం రాజ్యపాలన వేట ఉంటాయి .పూర్వ ప్రబంధాలలోని భావాలు ,పద్యాల అనుకరణ బాగా ఉంటుంది .మేడలమీద హంసల వర్ణన బాగుంది –

‘’ఒంటిపాదమూని యొక్కచిత్తము నిల్పి –యూపిరదిమి పట్టి ,చూపు దాచి

గోపురములమీద కొన్ని రాయ౦చలు –తపము సేయు మునుల తాల్మి బూని ‘’

తెలంగాణలో భోజనాలకు కూర్చునే విధానాన్ని ‘’చకిలం మొకిలం ‘’అంటారని రాజుగారు చెప్పారు .వీణ వాయించే స్త్రీ వర్ణనలో కవి ఈమాటను ప్రయోగించాడు –

‘’కనులరమోడ్పు చేసియు ,’’చకల్ మొకలంబుగ’’ గోరుచుండి’అని చెప్పాడు .

పట్టణ స్త్రీలు కవిగారికి దశావతారాలుగా దర్శనమిచ్చారట –

‘’ఝషకనేత్ర ,కమఠ చరణాబ్జగోల హ –ర్యక్ష మధ్యబాల రామరాజ

వదన కృష్ణవేణి ,వర బుద్ధి కల్కి నా-తరుణులలదిరి పది యవతార గతుల ‘’

ఇంతభావ స్పోరకంగా రాసిన తెలుగు కవి ఉన్నాడా ?అనిపిస్తుంది. తటాక వర్ణన  శ్రీనాధుని నైషధం లోని  ‘’శేష పుచ్చచ్చాయ చెలువారు బిసములు ‘’పద్యాన్ని పోలి రాశాడు –

‘’అహిరాజ పుచ్చ ప్రభానల ద్విసపాళి య౦తరస్థాభ్రము పద౦తములు గ-సంఫుల్ల సితపద్మ సత్ప్రభల్  యామినీ హస్తి రాడ్గమన రేఖా౦కురములుగ

ప్రతి ఫలితోపాంత వితత భూజాతముల్ కుక్షి నిక్షిప్త సత్కుధరములుగ-కమలినీ మకరంద కాంక్షా చలద్భ్రుంగజాలముల్ గరళాతి కీలలును గ

లలితశైవా జాలికా లతికలరయ –  భీమ బడబానలోద్భవ దూమములుగ

క్షీర కలశధిబోలె గంభీరమైన –యత్తటాకంబు గాంచె దైవోత్తముండు’’

శివుని వెతకటానికి పార్వతి సఖులతో బయల్దేరిన సందర్భంలో చెలులమాటలు –

‘’ఘనసారమా శరద్ఘన సారవర్ణుని ,ఘనసార గ౦ధితో గలవు మనవె-మదన భూజాతమా మదనాపకారు నీ మదనాగ గతి వెతల్ మాన్పమనవె

కాంచన దుగ్ధమా కాంచనాచల ధర్ముకా౦చననాసరక్షించుమనవె-కాదంబమా   భూత కాదంబపతి నీలి కాదంబికా దేవి ,గల్వుమనవె

కల్ప భూజమ భక్త సంకల్ప దువిద-గల్ప గదెమోహవారధి గల్పకయును

ఏలకీ భూజమా సద్దయాలవాలు – నీ లతా౦గిని దయతోడ నేలు మనవె’’

మన్మధుని జైత్రయాత్రావర్ణన తమాషాగా చేశాడు –

‘’పచ్చపిట్ట పఠాన్ సిపాయీల్ సవారి ,భేష్షాబాషు వహవా పసందనంగ-మొకము లెత్తుకొని శారిక వంది మాగధుల్ బహుపరాగ్పొర  భళాభళి యనంగ

రభసంపు నెమ్మివీర భటాళిఝళిపించు ఉక్కు కత్తులును తళుక్కనంగ-శీతువు పిట్ట బంట్రోతు తుపాకి చప్పుళ్ళు ఢెమి ల్లుఢెమిల్లుమనగ

అంచలిరువంక చోపుదార్లై గడంగి –జరగకుడు ఖబడ్దార్బరాబరి యన౦గ

మారుడవ్వేళ ననికై స్వారి వెడల –తనబల౦బుతో శృంగారవనము జేరె’’

 వసుచరిత్ర అనుకరణ పద్యాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అంతమాత్రం చేత కవి ప్రతిభ తక్కువ ఏమీ కాదనిపిస్తుంది .పరశురామ రెడ్డికి  దాక్షాయణి కలలో అద్భుతంగా కనిపించింది –

‘’వర నీల కంధర స్ఫురదాభ లిరుప్రక్క కమలభాసుర కరంబు –ఘన పుండరీక శోభన చేల మిరువంక నిరువంక ననల బంధుర దృశంబు

నవ సుధా ధరబింబ సవిభవం బిరుఠేవసిత పయోధర విభాతి –తారకాస్థిర సత్ప్రదానంబు లిరుదెస నిరుదెస నాహీనకాభరణ కాంతి

పలుకు భేదంబుగా బల్కు వలవకయును –వలచి ఇచ్చిన నరమేనగలసి శౌరి

చెలువుడు ను దాను గలియుట దెలుపవచ్చి –కలను భూపాలకునిమ్రోల నిలువబడియె’’

ఆరవ ఆశ్వాసం లోని శివునిపై చెప్పినపద్యం –

‘’అమితాహి కులేశ్వర హారధరా –హిమభాను జితా రేణ కరా

కమలా౦బక చేత సగర్వహరా –విమలాభ్ర ధునీ దృత విష్ణుశరా ‘’

ఆధారం –ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్రకెక్కని చరితార్ధులు ‘’

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-5-19-ఉయ్యూరు

’చాకిరొకరిది, సౌఖ్యమొకరిది సాగునెప్పుడు తెలుసుకో’’

తోడికోడళ్ళు సినిమాలో ఆత్రేయ ‘’కారులో షికారుకెళ్ళేపాలబుగ్గలపసిడీ చాన ‘’పాట చివర్లో  ‘’చాకిరొకరిది ,సౌఖ్య మొకరిది సాగదింకా తెలుసుకో ‘’అని రాశాడు . కాని ఇది రివర్స్ అయి చంద్రబాబు విషయం లో  ‘’చాకిరొకరిది, సౌఖ్యమొకరిది సాగునెప్పుడు తెలుసుకో’’గా మారిందేమో అనిపిస్తోంది .నిజమే ఉమ్మడిరాష్ట్రంలో మొదటిసారి ముఖ్యమంత్రి అయ్యాక హైదరాబాద్ నగరాన్ని’’ హైటెక్ సిటీ ‘’గా మార్చటానికి ఎన్నేళ్ళు ఎంతకస్ట పడ్డాడో శత్రువులుకూడా ఘనంగా మెచ్చుకొన్నారు .ఆంద్ర యువకులకు ఐటి రంగం లో క్రేజ్ క లిగించాడు .ఎన్నో కంపెనీలు విదేశీ ఉద్యోగాలతో ఆంద్ర యువత ఆడర్శప్రాయులయ్యేట్లు చేశాడు .ఎన్నో ఫారిన్ కంపెనీలు భాగ్యనగరం లో కొలువుతీరి వేలాది ఉద్యోగాలకు ఆస్కారం కలిపించాయి .ఇదంతా బాబు ఆలోచన ,ఆచరణ, మొండి ధైర్యం . అప్పుడు రైతులను ,వ్యవసాయాన్ని మర్చిపొయాడని ఊదరకొట్టి దించేశారు .వైఎస్ అధికారం లోకి వచ్చి చంద్రబాబు చేసిన చాకిరీ ఫలితాలను సౌఖ్యాలను హాయిగా అనుభవించి తండ్రి  కొడుకులు  లక్షకోట్లు మూటకట్టారని జనం గగ్గోలు పెట్టారు  .దాదాపు పదేళ్ళు అధికారం కోల్పోయినా ,మామను ముంచాడు అనే అభియోగాన్ని భారంగా మోస్తూ పార్టీ కి ప్రజలకు సన్నిహితమై మళ్ళీ శ్రమించి ,పార్టీ స్థాయి కాపాడి వెన్నుదన్నుగా ఉండి ప్రజాభిమానం పొందాడు .

    రాష్ట్ర విభజన జరిగి ఎన్నికలలో కొత్త రాష్ట్రారనికి చంద్రబాబే బెటర్ అని నమ్మి ప్రజలు గెలిపించి నవ్యాంధ్ర ముఖ్యమంత్రిని చేశారు .చేతిలో చిల్లిగవ్వలేని రాష్ట్ర ఆర్ధిక పరిస్థితి ,కొత్తరాజధాని నిర్మాణం చేయాల్సిన అవసరం కలిగింది .ఈ ఆలోచన లేకుండా హైదరాబాద్ లోనే నోరూ వాయి మూసుకొని ఉండిపోవచ్చు అవమానాలు భరిస్తూ .కాని ఆంధ్రుల సంకల్పం బలమైనదని  వాళ్ళు ప్రపంచం లో కాలరెత్తుకు స్వాభిమానం తో  తిరగాలని భావించి రాజధాని అమరావతి నిర్మాణం ,అనేక మైన ప్రభుత్వభవననిర్మాణ౦ పరిశ్రమల రూపకల్పన అవసరం వాటి ఏర్పాట్లకోసం దేశదేశాల చుట్టూ తిరిగి సాధించటం దీనికి తోడూ పోలవరం నీళ్ళు రాకపోతే కోస్తా జిల్లాలు అన్నమో రామ చంద్రా అని నీరు లేక సాగులేక అల్లాడిపోతారని సంకల్పించి పూనుకోవటం ,పట్టిసీమ నుంచి ఈలోపు గోదావరి  నీరు వచ్చే ఏర్పాట్లు చేసి అపరాభగీరదుడుగా సాధించటం ,సస్య శ్యామల ఆంద్ర దేశాన్ని తయారు చేయటం అలుపులేని కృషి చేశాడు. విశ్రాంతి లేని జీవితం బాబుది. సునామీలు తుఫాన్లలో అతలాకుతలమైన రాష్ట్రం .దానికి సాయంకోసం కేంద్రం సాయం కోరటం పైసా కూడా చేపకపోవటం ,పోలవరం అమరావతి మిధ్య అని తీవ్రప్రచారాలు ,కియా మోటారుకారు కంచికే పోయిందని  బూటకమని ప్రచారం .సెల్ ఫోన్ ల తయారీలో ఆంద్ర అగ్రగామికావటం కిట్టనివాళ్ళు ఆడిపోసుకోవటం ,ఆదినుంచీ ఎవరూ సహకరించకపోవటం చివరికి విసుగెత్తి యెన్ డి ఏ కు గుడ్ బై చెప్పి ,సాధనలో తీవ్రంగా అలసిపోయాడు .మళ్ళీ కథమొదటికే వచ్చింది .అయిదేళ్ళ తర్వాత 2019ఎన్నికలలో ఘోరంగా పార్టీ ఓడిపోవటం బాబు ను కలచి వేసే సమస్య .సినిమానటులు, రామారావు కుటుంబం నుంచి సహకారం కరువు .లేక తీసుకోలేకపోయాడో అదొక సమస్య అయింది .

 ద్వాక్రాగ్రూపులకు ఇతోధికంగా సాయం ,ముస్లిం లకు పెద్దపీట,బిసిలకు కాపులకు కాపు కాసినా ,విద్యార్ధులకు చేరువైనా ,రైతులకు దగ్గరైనా ,’’ఎన్నారైలు’’  వందలసంఖ్యలో వాలి ప్రచారం చేసినా ,ఎన్నికలకమిషన్ ఉచ్చుబిగించి ,ఐఎస్ ఐపిఎస్ లు ముసుగులో మోసంచేసి ,పైనున్నద్వయం బాబు సర్వనాశనమే ధ్యేయంగా పని చేయటం తో అంతా ఉల్టా అయింది .అధికారం జగన్ చేతిలో పెట్టి ,సౌఖ్యమా నుబహ్విన్చాతానికి రాచబాట వేశాడు .జయలలితగతి పట్తిస్తారేమో ననే భయమూ వేసింది .జైల్లో పెట్టిస్తారేమోనని ఆంధ్రజనం కలవరపడ్డారు .అందరూ నమ్మి ఓట్లు వేస్తారనుకొంటే అంతా నమ్మించి మోసమే చేశారని అర్ధమయింది .కనుక పాపం బాబు విషయం లో  ‘’చాకిరొకరిదీ,సౌఖ్యమొకరిదీ సాగునెప్పుడు తెలిసికో ‘’అన్నది మళ్ళీ నిజమైందికదా .

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -25-5-19-ఉయ్యూరు

19-పాల్కురికి సోమనాథుని ‘’మల్లికార్జున పండితారాద్యోదాహరణకావ్యం ‘’

పాల్కురికి సోమనాధుడు ‘’ఉదాహరణ యుగ్మం ‘’రచించాడని పిడుపర్తి సోమనాథుడు చెప్పాడు .సోమన ఉదాహరణ కావ్యం అంటే ‘’బసవ ఉదాహరణ కావ్యమే’’ అని అందరికి తెలుసు .కానీ బిరుదురాజు వారికి కరీం నగర మండలం లో ఒక తాళపత్ర గ్రంథం లభించిందని ,దానిలో సోమనాథ భాష్యం తోపాటు చాలా లఘు కృతులున్నాయని అందులో పండితా రాధ్య ఉదాహరణం ఒకటని రాజు గారు చెప్పారు .రాజుగారు చెప్పేదాకా అలంటి ఉదాహరణ కావ్యం ఉందని ఎవరూ చెప్పలేదట .వ్రాయసకాడు రాసిన తేది 3-5-532అని తేల్చారు .

శ్లోకం –అద్వైతోద్ధత కుంభి  కుంభ దళనోద్యద్రౌద్ర పంచాననో –గర్వోదంచిత పాంచరాత్ర నిబిడ ప్రాలేయ చండ ద్యుతిః

పాషండాబ్జ మహాగజో విజయతే బౌద్ధాద్రి ఘొరాశనిః-శ్రీమత్పండిత మల్లికార్జున గురుర్వి ద్వాత్సదాపూజితః’’

‘’పండితారాధ్య నామేతి పంచాక్షర సముద్భవం –సకృత్ స్మర౦తి ఏ భక్తా స్తేజనాః పుణ్య కారిణాః’’

మాలిని –‘’శివకర శివ సౌఖ్యా శిష్ట భక్త్యైక ముఖ్యాః-వివిధ పరమ శీలా ,వేద శాస్త్రానుపాలాః

ప్రవిమల పరభావా ,పండితారాధ్య దేవా –తవిలి మిము భజింతున్ దద్దయు౦ బ్రస్తుతింతు ‘’

ప్రధమా విభక్తి పద్యం –శా –శ్రీమత్పండిత మల్లికార్జునుడు వైశిస్ట్యోల్ల సచ్చర్యుడు –డుద్దామ ప్రోద్ధత వీరభక్తి నిధి ,నిత్యశ్లోకు డుద్యన్ముని

స్తోమ స్తోత్రుడ గణ్యపుణ్యుడతి తేజో రాశి ,సంయగ్దయా –దాముం డీవుతమాకు భక్తియు ,ప్రసాదార్ధక్రియా సక్తియున్ .

కళిక – ‘’మరి శుద్ధమార్గమందు ,శైవమార్గ మండనుండు –తురువణి౦చు భవ దుర్గ ఖండనుండు

చిరతర ప్రణవసిద్ధమా౦త్రికుండు –పరమభక్తివిని బద్ధ తా౦త్రి కుండు-మునిగణప్రచయ ముఖ్య వందితుడు

జనిత చిన్మయ సుసౌఖ్య వందితుడు –అలఘు సంచిత శివైక్య భావనుండు –ఎలమి సర్వ జగదేకపావనుడు .’’

ఉత్కళిక –‘’తనవిభుత్వమును –ఘనమహత్వమును –ధరణి ని౦పుమని –హరుడు పంప బని

వడసి చెన్నమఠ-నొడలు గొన్న పర –మము దయా తనుడు –దమిత యాతనుడు

ఇలాగేసప్తమీ విభక్తిదాకా పద్యాలు చెప్పి సంబోధన ప్రధామావిభక్తిలోనూ చెప్పాడు చివరగా రాసిన ,సార్వవిభక్తికం లోని  రెండు శార్దూల పద్యాలు-

, — 

ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-5-19-ఉయ్యూరు

8-పరశురామ పంతుల లింగమూర్తి గారి రెండు శతకాలు

రెండు అముద్రిత శతకాలు రాసిన పరశురామపంతుల లింగమూర్తి ‘’ శ్రీ సీతారామాంజ నేయం ‘’అనే అద్భుత ఆధ్యాత్మిక గ్రంధం రాసిన తెలంగాణా కవి .శేషాద్రి రమణకవులు కూడా పై రెండు శతకాలను ప్రస్తావించలేదు .వంగూరి సుబ్బారాగారు ‘’మనశ్శతకం ‘’గురించి చెప్పారు .బిరుదురాజు రామరాజుగారు మాత్రం అముద్రితాలైన లింగమూర్తి గారి ‘’ఆత్మారామ శతకం ‘’,,గోవింద శతకం’’ గురించి త్రవ్వితీసి లోకానికి చాటారు .నియోగి బ్రాహ్మణుడైనఈ కవి వంశంవారు మహారాష్ట్ర నుండి వలసవచ్చారు .ఈ ఇంటిపేరు వాళ్ళు  అంబాల , ఈదులవాయ  మట్టేవాడలలో ఉన్నారట .కవికాలం 18శతాబ్ది .సీతారామాన్జనేయం 1760లో రచింపబడి ఉంటుందిఅని శేషాద్రి రమణ కవులూహి౦చారు .రతి మన్మధ విలాసం ,  జీవన్ముక్తిప్రకరణం ,బ్రహ్మనారద సంవాదం, తారకయోగం, మానస శతకం ,సీతారామా౦జనేయం లింగమూర్తిగారి కృతులని వారు చెప్పారు .తర్వాత ‘’సీతపాట ‘’అనే అద్భుత గేయకావ్యం వచ్చిందని రాజుగారన్నారు .కవి పోతన్న, రామదాసు వంటి భక్తకవి వేదాంత వేత్తకూడా .భక్తీ వైరాగ్యాల కూడలి లింగామూర్తికవి అన్నారు బిరుదు రాజువారు .ఓరుగల్లులో మట్టేవాడ ఒకభాగం అక్కడ కవి గారి గృహం ఇప్పటికీ దర్శనీయమే .దీన్ని ప్రభుత్వం భద్రపరచాలని కోరారు .ఈ రెండు శతకాలు మరికొన్ని పంచరత్నాలు రెండు’’ బెత్తెలపొడవున్న’’ 34తాటాకులపై వ్రాయబడ్డాయి.

ఇందులో ఆత్మారామ శతకం లో 108కందపద్యాలున్నాయి .100పద్యాల తర్వాత’’ శ్రీ రామార్పణమస్తు’’ అని ముగించి ,తర్వాత ఆరు పద్యాలలో గురు స్తుతి ,కృతి ప్రశంస ,ఫలశ్రుతి చెప్పాడు .రుచికి కొన్ని కందాలు –

‘’నరనారాయణము మన –మిరువురము నవిద్యవలన నేకాత్ముల ,

మక్షర పురుష ,పరమపురుషుల –మరయంగా విద్యవలన నాత్మారామా ‘’.

‘’నిమ్నోన్నతములుగాని సు-షుమ్నామార్గమున నిన్ను జూచి జిత ప్ర

ద్యుమ్నులగు యోగిపు౦గవు –లామ్నాయ విధిం భజింతు రాత్మారామా ‘’

‘’గురుడనగా నీశ్వరుడగు –స్థిరమతి శిష్యు౦డ౦న  జీవాత్ము౦డ

య్యిరువుర కైక్యస్థానం –బరయంగా పరమపదము నాత్మారామా ‘’

‘’ఇల పరశురామ పంతుల –కులజ శ్రీ లింగమూర్తి గురుడవు నీవై

పలికితివి గాక నితరుల –కలవడునే యిట్లుబలుక నాత్మారామా ‘’

  ఈ శతకాన్ని నక్కా నరస౦భట్లు అనే వ్రాయసగాడు  27-4-1798న రాసినట్లు రాజుగారు ధృవీకరించారు .

  15వ కమ్మ రెండవ వైపు ‘’గోవింద శతకం ‘’ప్రారంభమైంది .111కంద పద్యాలు .ఇందులోకూడా వందవ పద్యం తర్వాత ‘’శ్రీరామా ‘’అని ముగించి మిగిలిన 11పద్యాలలో మిగిలిన విషయాలురాశాడు .ఈ శతకం లో భక్తీ, వేదాంతం రెండూ ఉన్నాయి-

‘’శ్రీ లక్ష్మీ నారాయణ –నీలాంబుద నిభ శరీర ,నిగామాధారా

లీలావిహార ,నిర్మల –శీల, చిదానందకంద శ్రీ గోవిందా ‘’

‘’యోగకర ,యోగవిద్వర – యోగాభ్యాస ప్రవీణ,యోగాధారా

యోగైశ్వర్య పరాయణ –యోగానందానుభూతి యుత గోవిందా ‘’

‘’క్షరతత్వము నంటక న –క్షర పురుషుని మించి సర్వ సాక్షి యనంగా

పురుషోత్తముడని వెలసిన –పరాత్ముని నిను భజింతు వర గోవిందా ‘’

83వ పద్యం నుంచి  వివిధ అవతార  స్తోత్రాలురాశాడు –

‘’ధరణీ సురవరద మహా –పరశు ధర ,నృపాల  జలధి బడబానల ,భా

సుర సు తపోధనఘన సు౦ –దర  ,భార్గవ రామ రూపధర గోవిందా ‘’

‘’ఈ స్తోత్ర రత్నరాజము –కౌస్తుభ మణి తుల్యముగను,గని ,కానుకగా

హస్తాబ్జ౦బుల  గైకొని –విస్తరముగ మై ధరి౦పవే గోవిందా ‘’

తర్వాత ఒకపద్యంలో తనను గురించి చెప్పాడు .

వ్రాయసకాడు నక్కా నరసంభట్లు  ‘’శ్రీసీతారామ పరబ్రహ్మణేనమః ,శ్రీ లింగమూర్తి పరబ్రహ్మణే నమః ‘’అని రాసి తానొక పద్యం రాశాడు .వ్రాతకాలం 28-4-1798అన్నారు రాజుగారు

‘’దయ నాదరింపు భక్త హృ –దయ,నా ఫణిశయన వికసితాంబుజ నయనా

నయనామయ  నామయ నా-భయ నాశము చేసి మమ్ముపాలింపు హరీ ‘’

  ఈ రెండు శతకాల తర్వాత పంచరత్నాలున్నాయి –ఒకపద్యం –

సీ-‘’మొదలు ప్రాణాపానములను,తద్రేచక పూరక కు౦భకంబులను నవి మెల౦గు,నిడా ,పింగళా సుషుమ్నల హంసత్వమునే సాక్షి తానె తెలియు

వికచహృత్కమల  కర్ణిక యందు ఘోషించు ప్రణవనాదంబు  నే ప్రభు డెరుగు  -భ్రూ మ, ద్యమమును చూపులను ,నానావిధ కళలను మనము నే ఘనుడు గాంచు

నతడె ప్రత్యగాత్ము డతడెపో పరమాత్ము –డతడె వాసుదేవు డతడె శివుడు

అతడెస్వప్రకాశకుడైన శ్రీమన్మహా –దేవ లింగమూర్తి దివ్యకీర్తి ‘’

ఇలా నాలుగుపద్యాలురాసి తర్వాత అయిదవ సీసపద్యానికి ‘’సాంఖ్యం’’ అని ,ఆరవదానికి ‘’అమనస్కం’’ అని శీర్షికలుపెట్టాడు .వీటి తరవాత ‘’శ్రీరామరామేతి రమే రామే మనోరమే ‘’మొదలైన పంచరత్న శ్లోకాలున్నాయి .వీటి తర్వాత వీటి తెలుగుఅనువాద గీతపద్యాలున్నాయి –

‘’శ్రీమనోరమ శ్రీరామ రామరామ –యనుచు రమియించు రాముని యందు రామ

నామము వరానన సహస్రనామ తుల్య –మట్లు గావున దీని నీ వవధరింపు ‘’

మందారమకరంద తు౦దితాలైన వేదాంత పద్యాలు రాయటం పరశురామపంతుల లింగమూర్తిగారికి ఎన్నతో పుట్టిన విద్య అనిపిస్తుంది వారి ‘’శ్రీ సీతారామాంజేయం ‘’చదివి పులకించని తెలుగువాడు లేడు అని నా అభిప్రాయం .ఈ శతకాలు అలాంటివే .

వీటిని కూడా వ్రాయసకాడు నక్కా నరసంభోట్లు 29-4-1798న రాసినట్లున్నది .యితడు లింగమూర్తికవిని దర్శించి తరించినట్లు చెప్పుకొన్నాడు

ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -24-5-19-ఉయ్యూరు

17-నేబతి కృష్ణయామాత్యుడు

అమాత్యుడు, కవీశ్వరుడు అయిన నేబతి కృష్ణయామాత్యుడు కవిపోషకుడు ,మహమ్మదీయ సుల్తానుల సభకు అల౦కార మైనవాడు .కాని చరిత్ర మరుగునపడటం విధి వైపరీత్యం .కౌండిన్య గోత్రీకుడు .తండ్రి కమలయామాత్యుడు తల్లి కొండాంబ .గోల్కొందదగ్గర సిద్ధలూరు పుట్టినవూరు .దీనికి దగ్గరున్న అనంతగిరి లక్ష్మీ నరసింహస్వామి ఇలవేల్పు .మహమ్మద్ ఖులీ కుతుబ్ షా అనే మహమ్మద్ షాహి ప్రదానమందలిలో ,కవులలో ఒకడు గా ఉన్నవాడు .’’రాజనీతి రత్నాకరం ‘’అనే ఆరు ఆశ్వాసాల కావ్యం రాసిన ఘనుడు .

పీఠిక లో సమకాలీన రాజకీయ ,సాహిత్య చరిత్ర రాశాడు ..గురువు కందాళ రంగా చార్యుడు .తర్వాత వైజయంతీ విలాసకర్త అయిన సారంగు తమ్మయ గురువు కందాళ అప్పు గారిని ,తర్వాత ముడుంబ సాదు భట్టాచార్యులను స్మరించాడు .చరిత్ర కెక్కని గురు మూర్దన్యుడు ,శతావధాని ,ద్రావిడ ఆమ్నాయ తత్వ రసజ్ఞుడు ,కర్నాటక్షమాభ్రుత్సభాంతర పూజ్యుడు  మరి౦ గంటివెంకట జగన్నాధా చార్యులను కూడా స్మరించటం విశేషం  .ఇంతటిమహాకవి కృతులకూ చిరునామాలేదు .తనకవితావైభావాన్ని గురువు నోట పలికించాడు కవి –

‘’స్వర్దునీ వీచికా సంఘాత ఘమఘమ న్నిర్ఘోషములమించి  నీటు గెల్చి –వాగ్భామినీ పాద వనజాత కంచనా౦గదఝాళంఝాళ రావగతుల దెగడి

నిర్ఝర ద్రుమ జాల నిస్సర న్మకరందధమధమన్నద సంతతుల గేరి –కాంచీ నితంబినీ కాంచీ లతా ఘంటికా ఘణంఘణరావక్రమము మించి

వెలసే భవదీయ సరసోక్తి విరచితాననవద్య గద్య సుపద్య కావ్య ప్రబంధ

దండకోదాహరణ కవితా నిగు౦భనములు కృష్ణ ప్రధానీంద్ర నవరతీంద్ర ‘’

‘’కోనమ దేవీవల్లభ గానకళాలోల సకలకవి బాంధవ ర-క్షా నిధి వైష్ణవ కల్పక దీనిది కమళేంద్రు నేబతి ప్రభు కృష్ణా ‘’

కవిభార్య పేరు కొనమ .84దుర్గాల ఏలిక అయిన కుతుబ్ షా సుల్తాను కవికోటిలోనివాడు మంత్రికూడామనకవి  .కుతుబ్ షాను మనకవులు మల్కిభరాముడు అని,ఇభరాముడని  స్తుతించారు .కవి తండ్రికమలయామాత్యుడు  మల్కిభరాముడు మెచ్చగా ,పానుగంటి పట్టణాధ్యక్షుడై,ఏకాదశీ వల్లభుడై ,ద్వాదశీ చూఠ కారుడై ,సత్యవాక్యపాలకుడై ,సరస సంగీతమహిమలతో ఆది కవుల వలే విరాజిల్లాడు .వంశమూలపురుషుడు అన్నమరాజు .ఏడవ తరం వాడు కృష్ణయామాత్యుడు .ఇంటి పేరైన నేబతి –నియాబత్ పదానికి తెలుగు .అర్ధం రాయబారి లేక స్థానాపతి .ఇందులో రెండవతరానికి చెందిన  నాగరాజు బెదందకోట సుల్తాను శహాకు నేబతి అంటే స్థానాపతిలేక రాయబారి .

కవి విశిస్టాద్వైత మతానికి చెందిన నియోగి బ్రాహ్మణుడు .ఈకవికి 300 ఏళ్ళ ముందుదూబగుంట నారాయణకవి’’ పంచతంత్రం ‘’రాశాడు  ..కృష్ణయామాత్యుడు తనకావ్యం లో 20పద్యాలలో శ్రీరంగపురవైభావం వర్ణించాడు .తర్వాత సుదర్శన చక్రవర్తి వర్ణన చేశాడు .ఆశ్వాసా౦తపద్యాలలో అందులోని విశేషాలు తెలిపాడు .కావ్యాన్ని 6-12-1838న బోనాల అప్పన్న కుమారుడు వెంకటాద్రి వ్రాతప్రతి రాశాడు .’’నేతటికాలమున నీ తాటియాకుల గొడవ యేరికిని పట్టిరాక వెట్టికి బుట్టిన బిడ్డ వలె నున్నది’’అని ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజుగారు వ్యధ చెందారు .

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -23-5-19-ఉయ్యూరు

— 

16-గోపతి లింగకవి

తెలంగాణలో వీర శైవాన్ని వ్యాప్తి చేసిన వారిలో మధ్యయుగానికి చెందిన గోపతి లింగకవి కూడా ఒకడు .కృతిభర్త మెదకు మండలం వాడు కనుక కవి కూడా ఆ ప్రాంతం వాడే అయి ఉంటాడని బిరుదరాజువారూహించారు .అనేక రచనలు చేసినా రెండు మాత్రమే లభ్యం 1-చెన్నబసవపురాణ౦ 2-అసమగ్రంగా ఉన్న’’అఖండజ్ఞాన మనఃప్రబోధ వచన కావ్యం .ఈ కవి అంగడిమఠం వీర శైవాచార్యులకు  శిష్యుడు .ఇంటిపేరు తుమ్మా. తాత  శివరామ లింగం . శివరామ లింగం ,మల్లమాంబా దంపతులకు జన్మించిన పాపయ లింగం ,మల్లమా౦బా దంపతులకు గోపతి లింగకవి జన్మించాడు =

‘’శివ దేవియు మజ్జననియు –శివ దేవుడు తండ్రి సుప్రసిద్ధముగాగన్

శివభక్తులు బంధువులును –శివ కుల జనితుండ నిరత శివ గోత్రుడన్’’

చెన్నబసవ పురాణానికి విపులంగా పీఠిక రాశాడు .శివ ,గురు,ప్రమధగణ  పాల్కురికి సోమన స్తుతి చేశాడు  .పిడపర్తి బసవన్న ,కొడుకు సోమలింగం గార్లపాటి లక్ష్మయ్య లను స్మరించటం చేత కవి 16వలేక 17 శతాబ్ది వాడై ఉంటాడని రాజుగారన్నారు .గురుపరంపర తర్వాత ప్రబంథరచన ఉద్దేశ్యం చెప్పాడు .శ్రీ గిరీశ్వరుడు జ౦గమాకృతి ధరించి కవితో –

‘’సురుచిర గ్రంథము లారును –వర సుస్తవ మొకటి ,బెక్కు వచనంబులు

స్థిర శతకము లైదును శ్రీ –కర కేదారీశు నోము కథయునుమరియున్’’

మరియు మంగళాస్ట కాలు ,విఘ్నేశ్వర వీరేశ్వర మల్లేశ్వర రామేశ్వరాస్టకాలు ,శారద పదాలు జాజర పదాలు రాశాడని  ,ఇప్పుడు ఈ కృతిరాసి అంకితమివ్వమని కోరాడు .అలాగే చేద్దామని అనుకోగా తండ్రి కలలో కనిపించి అలాగే కోరాడు .అప్పుడు తమ్మడిపల్లె సిద్దయ్య అనే మాహేశ్వరుడు వచ్చి కృతిభర్త ఐన కాసాల పరబణ్ణ వీర మహేశ్వర ఆచార సంపద గుణగణాలు,వంశావళి వివరించాడు .పరబణ్ణ చిరు తొండనంబి కులం వాడట .అతని తమ్ముడు గర్రెపల్లి బసవలింగం .పీఠికలో పూర్వకవుల, స్మ్రుతి శృతి పురాణ ఇతిహాసాల వాక్యాలు  అధర్వణవేదం జాబాలిక ముండక ఉపపనిషత్ బ్రహ్మాండ స్కాంద విష్ణు పురాణ ,వీరాగమ విశ్వాగమ రహస్యం ,ప్రభులింగలీల  వేమన పద్యాలనుండి కూడా ఉదాహరణలున్నాయి .కనుక కవి వేమన తరవాతవాడు ఐ ఉంటాడు .తాళపత్ర ప్రతి రాసినవాడు కవికొడుకు మల్లయ్య .

  గోపతి లింగాని రెండవ కృతి ‘’అఖండజ్ఞామనః ప్రబోధ వచన కావ్య ప్రబంథము .పీఠిక అసమగ్రం .శివ స్తోత్రం ‘ అంగ డీశ్వరు డైన గురు స్తుతి ,తలిదండ్రుల ,పురాతన అధునాతన భక్తగణ౦వివరాల తర్వాత తోటక మఠంకు చెందిన గురువు స్తుతి ,కొలనుపాక సోమేశ్వరస్వామి స్తుతి  చేశాడు  .‘’అమరున్ పాదపములున్,ఖగంబులు నిత్యానంద సింధుల్ పురిన్ –అమరున్ గోవులు కామధేనువులు పుణ్య క్షేత్ర సద్వర్ణన౦-

బమరేంద్రాబ్జభవాచ్యుతాదుల కవశ్యం  బన్నపూర్ణా౦బకున్-భ్రమరా దీశునికున్ సుఖావహము సామ్రాజ్యైక తత్పీఠమున్’’

‘’కమలహితుండు ,తారలును సుదాకరుడున్ గ్రహంబులున్-అమరులు ,తాపసే౦ ద్రులు మహా భయమంద పురంబు  చుట్టునన్

గమిగొని భైరవుల్ ప్రహరి గాచుచు దా విహరింపు చుందుర –  క్కమల విరోధి మౌళిపద కంజములున్ మదిలో దలంపుచున్ ‘’

 ఈ కవి ఇతర కృతులేమయ్యాయో ఆశివునికే ఎరుక .

– ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

  మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-5-19-ఉయ్యూరు

, 
— 

కూడేరులో శ్రీ హనుమజ్జయంతి

—

15-త్రిలోక భేది

‘’సకల ధర్మ సారం ‘’కర్త త్రిలోక భేది .ఇది అసలుపపేరో బిరుదో తెలీదు .పీఠిక లేని 4ఆశ్వాసాల గ్రంధం .మధ్యలో కృతిపేరు ‘’సకలధర్మ సారాయ౦ ‘’అయింది .ఆశ్వాసాంత గద్య లో కవి తనను గురించి చెప్పాడు –‘’నవరసానుబంధ బంధుర ప్రబంధ నిబంధ చాతురీ ధురీణ ,సకల విద్యా ప్రవీణ గౌతమగోత్ర పవిత్ర గౌరనామాత్య పౌత్ర ,,రామయమంత్రి పుత్ర,సకల జన స్తోత్ర సంభావిత త్రిలోకభేది ప్రణీతంబైన హరి వంశము నందు ‘’సకలధర్మ సారాయంబు నందు ‘’కవి గౌరనమంత్రికి మనుమడు అయి ఉండచ్చునని బిరుదరాజు వారూహి౦చారు  .కాలం 1485 అయి ఉండచ్చు .శిదిలభాగం తర్వాత ఉన్న కందపద్యం ,పంచ చామరం  లలో శివ్వనమంత్రి శివపూజా దురంధరత్వం చెప్పాడు –

‘కం-శివపూజా పరిపూర్ణా-స్తవ జంగమ పాదపద్మసంసేవక ,స

ద్వివర  విహార ,మహామహ  –  కవి జన సన్మిత్ర తాపఘన సత్పుత్రా ‘’

పంచచామరం –‘’సదా సదాశివార్చనాది సారసాప్త తేజ ,దుర్మదా,మదాదినాగసింహ మానతస్దుర స్థిరా

న్వదాన్వదాను దానకర్ణ  పారిజాత జాత స౦-పదా  పదాభిరాన లోకపావనాంగ సంహృదా’’

రెండవ ఆశ్వాసం లో కృతి పతి గురించి –

‘’శ్రీ మల్లికార్జునార్పిత –ప్రేమాతిశయాను రాగ పృధ్వీజన సు –

త్రామ ,కరుణాపయోనిధి సీమాంతర  జయవిహార శివ్వగ భీరా ‘’

తృతీయాశ్వాసం చివర చెప్పినపద్యం బట్టి శివ్వ మంత్రి అసాధారణ ప్రతిభ కలవాడని  తెలుస్తుంది .అందులోని మాలిని పద్యంలో శివ్వన తల్లి మల్లమా౦బ అని తెలుస్తుంది .కవికీ శివ్వనమంత్రికి ఎలాటి సంబంధముందో తెలీదు .నాలుగవ ఆశ్వాసం లో ‘’పాండవులకు సకల ధర్మంబులు దెలుపుటయు ,వారి సన్నిధికి దూత  ఏ తెంచుటయు,కృష్ణుడు ద్వారక కేగుటయు అను కథలు గలవు ‘’అని చెప్పాడు కవి .

  వ్రాయసకాడు తన ఊరి పేర్లు కూడా చేర్చాడని ,తప్పులుంటే క్షమించమని విన్నపం కూడా చేశాడని రాజుగారన్నారు –

పెద్దలయివారు ప్రేమతో జూచియు –దిద్దరయ్య మీరు తిట్టబోక

సద్దు శాయకురయ్య జాగేలరా మొగిలి –గిద్దె రంగధామ  కీర్తి ధామా ‘’

‘’కాళిదాసుకవిత్వం కొంత, తనపైత్యం కొంత’’అన్నట్లు తయారు చేశాడు వ్రాయసకాడు .అతడు వెంకటేశం అనే వైష్ణవ నియోగి బ్రాహ్మణుడు .మెహబూబ్ నగర మండలం షాద్ నగరం తాలూకాలో మొగిలి గిద్దె గ్రామం ఉన్నదని,వ్రాసిన తేదీ 3-1-1646.అంటే గ్రంథంపుట్టాక 200 ఏళ్ళ తర్వాత వ్రాయసగాడు ఈ ప్రతిని రాశాడని ఆచార్య రాజుగారు చెప్పారు .

ఆధారం – ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -22-5-19-ఉయ్యూరు

14-పొత్తపి వెంకటామాత్యుడు

‘’నూట ఎనిమిది దివ్య తిరుపతుల సుబ్బరాయ శతకం ‘’రాసిన పొత్తపి వెంకటామాత్యుడు రాయలసీమకవి .అన్నీ సీసాలే .మొదటిపద్యం చివర –మహితరోపాయ ధూర్జటి మతః విదేయ –సూర్య శతకోటి నిభకాయ సుబ్బరాయ ‘’అని ఉంది .ప్రారంభం లో అశ్వత్ధ నారాయణుడు .పెన్న జూటురి చేన్నరాయలను ,వజగిరి నృసిమ్హుని ,కోన రంగేశుని ,హోన్నూరి రాయని స్తుతించటం చేత  ఈ క్షేత్రాలన్నీ అన౦తపుర మండలం లో ఉండటం వల్లా కవి రాయలసీమ లోని అనంతపురం మండలం వాడై ఉంటాడని రాజుగారి అభిప్రాయం .2నుండి 108పద్యంవరకు 108 దివ్య తిరుపతుల   వర్ణన చేశాడు .109పద్యం లో తనగురించి చెప్పుకొన్నాడు –

‘’ముదితాత్ముడగు పెదముల్కి వెంగనకేను పౌత్రుండ ,హరితస గోత్రజుండ-అనఘ పొత్తపి చెన్నయామాత్య సూనుండ ,మహిత చారిత్రుడ,మానధనుడ

కామక్షమా౦బను  ఘనసాద్వి గర్భ జలధి చంద్రుడ ,మహా సరసి గుణుడ-సిరిమించు రాయల చెర్వు యబ్బారుడ?,ఘనుడ వెంకట నామకవి వరుడ

ధర్మ చరితుండ నిరతాన్న దాతవనుచు –నీకు మ్రొక్కెద నను బ్రోవు లోక వంద్య

మహితరోపాయ ధూర్జటి మతః విదేయ –సూర్య శతకోటి నిభకాయ సుబ్బరాయ ‘’.

కవి వంశంవారు పొత్తపి నుంచి వచ్చి అనంతపురం లో స్థిరపడ్డారు కనుక ఇంటిపేరు ‘’పొత్తపి ‘’అయింది .తాతపేరుకు ముందు పెదముల్కి ,తండ్రి పేరుముండు పొత్తపి, తన పేరుకు ముందు రాయల చెరవు ఊళ్ళ  పేర్లున్నాయి కనుక ‘’మూడుతరాలలో మూడు ఊళ్ళ చెరువు నీరు త్రాగి ఉంటారు ‘’అని చమత్కరించారు ఆచార్య రాజుగారు .110వ పద్యం లో ఈ కృతికి తనను ప్రోత్సహించిన వారి గురించిరాశాడుకవి .కవి శైలీ రమ్యతకు  ఒక పద్యం-

‘’వినయ భక్తి స్థానమున భుక్తినొసగెడు దేవుని నెదనెంచి దిగులు బూని –సారంగముల రెంటి సారంగమున గూర్చి సారంగధరు జూచి సరసుడనుచు

పండు వెన్నెలలోనిపండు వెన్నెలగాంచి పండు వెన్నెలగల బయలు బట్టి

పరితాపమందక  పరితాపమును దీర్చి పరితాపహరు గురు ప్రస్తుతించి

జ్ఞానమార్గంబు దెలిసిన మానవుండు –అధికుడన మించి సత్పథ మందకున్నె

మహితరోపాయ ధూర్జటి మత విదేయ –సూర్య శతకోటి నిభకాయ సుబ్బరాయ’’.

‘’తత్వావతార దశకం ‘’అనే పద్యం సౌరు గమనిద్దాం –

‘’శ్రీమద్వరంబున చెన్నొందుగుణనాథు నేవేళ నాత్మలో నెన్నికొనుచు –అల మచ్చెమై నీటి కెదురెక్కవలెగాని,మూపున పెనుగొండ మోవరాదు

ఘోణియై ముస్తెను గోరాడవలె గాని ,దిగు లొ౦దగా నోరు దెరువరాదు-దీనత నొక్కరి తిరియ గావలె గాని తెంపున నృపతుల  ద్రుంపరాదు

కట్టవలెగాని రోకట   గొట్టరాదు – ఉండవలెగాని కత్తి మెండొడ్డ రాదు

మహితరోపాయ ధూర్జటి మతః విదేయ –సూర్య శతకోటి నిభకాయ సుబ్బరాయ’’

ఇందులో చక్కని వ్యాజస్తుతి కనిపిస్తోంది కృష్ణాజిల్లా కాసులపురుషోత్తమకవి గుర్తుకొస్తాడు .

ఆధారం – ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -21-5-19-ఉయ్యూరు

Continue reading →

12-సర్వజ్ఞ పద్మనాయక భూపాలుడు

అత్తాను రామానుజా చార్యుని ;;శ్రీ రుక్మిణి కురవంజి ‘’తాళపత్ర గ్రంధం లోనే సర్వజ్ఞ పద్మనాయక భూపాలుని ‘’సారంగధర చరిత్ర –యక్షగానం ‘’కూడా ఉందట .కులం ,పదవులు , బిరుదాలు మాత్రమె కావ్యం లో ఉన్నాయి.సర్వజ్న బిరుదు ఇద్దరు ముగ్గురులకు ఉంది .చాలాశిధిలంగా ఉన్న గ్రంధం చదవటానికి ఇబ్బంది గా ఉందని బిరుదరాజు గారువాచ .కంట్లో వత్తులు వేసుకొని ప్రతి అక్షరాన్నీ కొన్ని వారాలు చదివారట రాజుగారు .ఇక్కడ మనకు వ్యాఖ్యాన చక్రవర్తి మల్లినాధసూరి పడిన కస్టాలు గుర్తుకొస్తాయి .ఆయన కంటి రెప్పలకు దారాలు వాటికి చివర రాళ్ళు కట్టుకొని సంస్కృతకావ్య వ్యాఖ్యానం రాశాడు చివరి రోజుల్లో.

ఆటతాలం లో –శ్రీ విభుని బూజించి వాక్పతి ——యెపుడు-నవని పార్వతీశ్వరు ప్రస్తుతి౦తున్

విఘ్న రాజుకు మొక్కి —-వాగ్వితతి నిర్విఘ్నముగ శ్రీ యక్ష —వేడుకొందున్’’

వ్యాసభట్టార్యు  వాల్మీకి మదిని గొలిచి –ఆశుగ బ్రహ్మాది మునులకు నా౦జనేయు

పూని దత్తిలచరన కోహల క్రుంగవాజి ల –గాన శాస్త్ర ప్రబంధ  కర్తల కరుణ వడసి

తివిరి బాణమయూరుల చిత్తమున నిలిపి తక్కిన కవి వరేణ్యుల కెల్ల’’

తర్వాత ద్విపదల పేరిటఉన్న పంక్తులున్నాయి .తర్వాత వచనం ఉన్నది –ధనకనక వస్తు వాహన సమృద్ధి వడసి —నిత్యమై విజయలక్ష్మి గలిగి —-లక్ష్మి పరిపూర్ణమై ‘’

కవి తాను ‘’కాచమ దేవి గారాల సుతుడను ‘’అని చెప్పుకొన్నాడు .గురువుఆచార్య మణి భట్టరు ,కోరుకొండకు చెందిన పరాశరభాట్టరే  మణిభట్టరు అంటారు రాజుగారు .శ్రీశైలానికి ఉత్తరానున్న ఉమామహేశ్వరమే కవి చెప్పిన ఉమాచలం అన్నారు .

తలవరులమాటలను ఉత్కళికలో రాశాడు –‘’ఉభయకుల పావనుడగా ఉద్భవించి –పరగిన శుభ గుణోజ్వల సజ్జనుడ రాసుతుడ—అయ్య ఇదిగోరాజు  మనసు లరసి చూసి –పోయిరి చయ్యనను పయనంబుగావలె సజ్జనుడా ‘’

ఇది యక్షగానం అవునోకాదో, కవి  సర్వజ్ఞుడు రేచర్ల వంశంవాడో కాదో ఇంకా తేలాల్సిన విషయం అన్నారు బిరుదరాజు వారు .ఇంత శ్రమపడి ఈ కృతి విషయాన్ని లోకానికి అందించిన  ఆచార్య బిరుదరాజువారికి తెలుగుజాతి ఏమిచ్చి ఋణం తీర్చుకోగలదు ?

ఆధారం – ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -19-5-19-ఉయ్యూరు

—

1-అత్తాను రామానుజా చార్యులు

24శిధిల తాళపత్రాలలో ‘’రుక్మిణి కొర వంజిని’’ ద్విపదకావ్యం రచించిన అత్తాను రామానుజాచార్యులకాలాదులు తెలియవు .ఇది ప్రాచీన యక్షగానానికి చెందిన ప్రాచీన కొరవంజి .ఇస్ట దైవతాప్రార్ధన చేసి తర్వాత తనగురించి కవి చెప్పుకొన్నాడు .

‘’మునిగ్రామ వాసుడగు మూర్తిగలయట్టి – వనధి యగు పా౦డ్రాజు వంశపావనుడ

అత్తాను సంబంధమైనట్టి వాడ –అత్తాను రామానుజాచార్య సాహ్వయుడ

కరమొప్ప రుక్మిణీ కళ్యాణ సరళి –కరమర్ధితో యక్షగానంబు రీతి

కొరవంజి జేసెద కూర్మితో ననుచు –ధరణిపై మదిలోన దలచినయంత ‘’

శ్రీరంగనాధుడు మనసులో కనిపించి కృతి రచించ మనగా   ‘’గురుతుగా మదన గోపాలునకు –కొరవంజి జేసెద కుంభిని వెలయ ‘అని మొదలుపెట్టి రాశాడు .గుంటూరు ,మహబూబ్ నగర్ జిల్లా,లలో మునిపల్లె గ్రామం ఉన్నది .కవి తండ్రిపేరుకాని, తాతపేరుకాని’’ పాండ్రాజు’’ అయి ఉండాలని బిరుదరాజువారు ఊహించారు .కాలం మాత్రం 16 వ శాతాబ్దికాదు అన్నారు. కావ్యం చివరలో కృతిభర్త అయిన స్వామిని స్తుతించాడు .కురవంజిలో జంపె సువ్వాల మంగళహారతులు ద్విపదలు ధవళాలు ఉన్నట్లు రాజుగారన్నారు.

  రుక్మిణీ కృష్ణుల వివాహ సందర్భంగా కొట్నాలు దంచినప్పుడు’’ సువ్వాల ‘’రాశాడుకవి

‘’కూరిమితో బంగారు కుందనాలో కొలుచు నించి –గారవించి సతులు రోకళ్ళు దంపుచూ

సువ్వి రంగనాధ సువ్విసువ్వి  వేంకటేశ సువ్వి –సువ్వి కృష్ణరాయ సువ్విలాలె’’

ముత్తైదువులు కా౦తుడైన కృష్ణుని పాటలతో ఇలా స్తుతించారు –

‘’నాదా వినోది కృష్ణ నాధా కృష్ణా – వన్నె సన్న సూది పచ్చ  గన్నెరాలు క్రష్ణభోగి

సన్నరాజనాలు ,  జీలసర్లు దంపుచూ –ఉబ్బి నిక్కి జంగ జూచి ఉవిదలెల్ల చెమట జార

గబ్బి గుబ్బ లదరగాను కలయ దంచిరీ –ఎంచి పెండ్లి మోపు ఇంట –

పంచగతుల జేరి వాయించ దొణగిరీ’’.

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -19-5-19-ఉయ్యూరు

17-5-19శుక్రవారం సాయంత్రం గుడివాడ లైబ్రరీలో శ్రీమతి పుట్టినాగ లక్ష్మి అందజేసిన పురస్కారం

పుట్టి వారి పురస్కార ప్రదానోత్సవం

తలిదండ్రులమీద అమితమైన భక్తీ తాత్పర్యాలు ఉండవచ్చు ,వారి గురించి గొప్పగా చెప్పుకోవచ్చు కాని వారి ఆశయాలసాధనకు ఒక సంస్థ నెలకొల్పి ,,దాన్ని సామాజిక సేవా కేంద్రంగా మలచి ,ప్రతిసంవత్సరం వారిని స్మరించే విశిష్ట కార్యక్రమ౦ నిర్వహిస్తూ ,సమాజంలో లబ్ధప్రతిస్టు లైన వివిధ రంగాలకు చెందిన వారిని వడబోసి ఎన్నిక చేసి వారికి ఆ రోజు పురస్కారాలు అందజేయటం ఏ కొందరో చేస్తున్న విశేషమైన కార్యక్రమం .అలాంటి అరుదైన కార్యక్రమాన్ని చేబట్టి పోలీస్ ఆఫీసర్ అయిన తమ తండ్రి కీశే శ్రీ పుట్టి వెంకటేశ్వరరావు గారి పేరిట ‘’సామాజిక సంస్థ ‘’ఏర్పరచి ప్రతి ఏడాది ఇలాంటి విభిన్నమైన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నగుడివాడకు చెందిన విశ్రాంత ఉపాధ్యాయిని  శ్రీమతి పుట్టి నాగలక్ష్మి మిక్కిలి అభినందనీయురాలు .

తమ తండ్రిగారి 13వ వర్ధ౦తి నాడు 17-5-19 శుక్రవారం సాయంత్రం గుడివాడ ‘’షా గులాబ్ చాంద్ ఫాజ్మల్ జీనావాత్ ప్రధమ శ్రేణిశాఖా గ్రంధాలయం లో ‘’ప్రతిభా పురస్కార ప్రదాన సభ ‘’నిర్వహించి అందరి దృష్టినీ ఆకర్షించి అందరి మనసులలో స్థిర స్థానం సంపాదించుకొన్నారు .నాకు కూడా పురస్కారం ఇవ్వబోతున్నట్లు ,ఆమె సుమారు వారం క్రితం ఫోన్ చేసినా, నేను అందుబాటులో లేనందున ,ఆబాధ్యత శ్రీ పూర్ణచంద్ గారికి చెప్పటం, ఆయన ఫోన్ చేసినప్పుడూ నేను స్పందిచక పోవటం వలన నేనే ఆయనకు కారణం అడగటం ఆయన వివరంగా చెప్పటం నేను సరేననటం జరిగిపోయిది. ఆతర్వాత దాదాపు ప్రతిరోజూ నాగలక్ష్మి గారు నాకు ఫోన్ లో టచ్ లో ఉన్నారు . వాట్స్ అప్ లో పెట్టిన’’ ఎర్రక్షరాల ‘’ఆహ్వాన పత్రాన్ని శివ లక్ష్మి నాకు పంపితే ,ఆ అక్షరాలంటే భయపడే నేను ,అందులో చదవటానికీ ఇబ్బంది కూడాపడి నా పేరుమాత్రం చూసుకొని అందరికీ ఫార్వార్డ్ చేశాను .

శుక్రవారం సాయంత్రం 4-30కు ఉయ్యూరు నుంచి షేర్ ఆటోలో పామర్రు చేరి ,అక్కడ మరో ‘’షేరు’’లో ఎక్కి గుడివాడ చేరి సభాస్థలికి వెళ్లేసరికి సాయంత్రం 5-45అయింది .అప్పటికే కార్యక్రమం షురూ అయింది  .అదే -గుంటూరు కు చెందిన విశ్రాంత ప్రాచార్యులు ,’’పర్యావరణ పరిరక్షణ ప్రధాన అంశం ‘’గా రాసి దర్శకత్వం చేసి మహిళామణుల చే నిర్వహిస్తున్న ‘’ప్రకృతి విలాసం ‘’

ఇందులో శ్రీమతి భమిడి కమలాదేవి (తణుకు )శ్రీ లలితా పరమేశ్వరిగా ,ఆచార్య రాజ్యలక్ష్మి శ్యామలా మంత్రిణి గా ,వసంత ఋతువు పాత్రను శ్రీ మతి యెన్ కనకదుర్గ (నూజివీడు )గ్రీష్మర్తు ను శ్రీమతి సి హెచ్ కళ్యాణ లక్ష్మి (విజయవాడ ) వర్షఋతువు ను శ్రీమతి చల్లా సీతామహాలక్ష్మి (విజయవాడ )శరత్తుగా డా.  శ్రీమతి వేమూరి సత్యవతి (విజయవాడ )హేమంత రుతువుగా డా.శ్రీమతి మైలవరపు లలితకుమారి (గుంటూరు )శిశిరఋతువు ను డా .శ్రీమతి తాడేపల్లి వరలక్ష్మి (తణుకు ) చక్కగా పోషించి ,రుతుధర్మాలను వివరిస్తూ ,అందులో వచ్చే పండుగ పబ్బాలను ,వాటిలోని పరమార్ధాలను విశేషాలను చేతిలో స్క్రిప్ట్ లేకుండా చక్కగా వివరించి ఆకర్షణీయంగా వివరించి  అందరి మన్ననలనందుకొన్నారు.అందులో లలితా పరమేశ్వరి గా భమిడి కమలాదేవిగారు అద్భుతంగా ఉండటమేకాదుసాక్షాత్తు ఆ పరాభట్టారిక మన ఎదుట ఉన్నంత పవిత్రతను నిండు తనాన్ని చేతు లెత్తి నమస్కరించేట్లుగా పోషించారు .తర్వాత నాకు బాగా నచ్చినపాత్ర లలితకుమారిగారి హేమంతం .అద్భుతః అనిపించింది గొప్ప విదుషీమణి అవటం తో పాత్ర స్వరూప స్వభావాలతో బాగా రాణించారు  . ఈ సాహిత్యరూపకం రెండేళ్లలో 12 ప్రదర్శనలు పొంది దిగ్విజయం పొందింది .నేను అభినందిద్దామనుకొంటే సభ అంతా  అయాక  లలితకుమారిగారు  నా వద్దకు వచ్చి తాను రాసిన ‘’ఆంద్ర మహాభాగవతము –సఖ్యభక్తి ‘’పుస్తకాన్నిందించారు .నేను సరసభారతి ఆహ్వానిస్తే ఉయ్యూరు రావాలని కోరాను తప్పక వస్తానన్నారు . ఇవాళ అంటే శనివారం ఆమెకు బుక్ పోస్ట్ లో మన పుస్తకాలు 4పంపాను .

అందరూ శ్రమపడి వ్యయప్రయాసలకోర్చి ఈ వేసవిలో మన హృదయాలను రసప్లావితం చేయటానికి చాలా శ్రమపడ్డాడు .వీరి టీం నాయకు రాలు రాజ్యలక్ష్మి గారి పూనిక రచన దర్శకత్వం మార్గదర్శకం మిక్కిలి అభినందనీయం .కాని అసలే పైన అట్టలు ఊడిపోయి  ,ఎసిలున్నా పని చేయలేదో లేక వేయటం మర్చే పోయారో తెలీదు కాని  చమటలో తడిసి ముద్ద అయ్యాము అందరం .అన్ని రుతువులుకలిసి’’ గ్రీష్మరుతువై ‘’ప్రకృతి విలాసం బదులు ‘’విలాపం ‘’తెచ్చినట్లనిపించింది .కనుకఅక్కడ  ప్రకృతి సహకరించి ఉంటే రూపకం మరింత ఆకర్షణీయంగా ఉండేది .ఈ విషయాలను సభలో చెబుదామనుకోన్నాకాని  బాగుండదేమోనని సంకోచించి సభ అయిపోయి టిఫిన్లు కూడా తిన్నాక కేబి లక్ష్మి గారి దగ్గరకు వెళ్లి నెమ్మదిగా చెప్పగా ఆమె ,పగలబడి నవ్వి’’ ఎంత బాగా గమనించారు మీరు ‘’అన్నారు .ఏది ఏమైనా ఒక గొప్ప ప్రదర్శన గుడివాడలో ఏర్పాటు చేయి౦చిన ఘనత శ్రీమతి పుట్టినాగలక్ష్మి  గారిది.

సాయంత్రం 6-30 అయింది రూపకం పూర్తయ్యేసరికి .ఆతర్వాత డా జి వి పూర్ణ చ౦ద్ అధ్యక్షతన బిరుదప్రదాన ,పురస్కార సభ ప్రారంభమైంది .ముఖ్య అతిధిగా గుడివాడ అక్కినేని నాగేశ్వరరావు కళాశాలకార్యదర్శి శ్రీ కాట్రగడ్డ సింహాద్రి అప్పారావు ,ఆత్మీయ అతిధులుగా అదే కాలేజికి చెందిన విశ్రాంత గ్రంథాలయాదికారి శ్రీ పావులూరి శ్రీనివాసరావు ,బాల సాహితీవేత్త శ్రీమతి భమిడిపాటి బాలా త్రిపురసుందరి ,మచిలీపట్నం అన్నపూర్ణ వృద్దాశ్రమ వ్యవస్థాపక అధ్యక్షులు శ్రీమతి కరెడ్ల సుశీల పాల్గొని ఇచ్చిన సమయం లో తమ మనోభావాలను వివరించారు .ఎవరూ ‘’సమయపు సరిహద్దు ‘’దాటకుండా పూర్ణచంద్ గట్టిగా,నిక్కచ్చిగా సెంట్రీ డ్యూటీ చేశారు  .

తర్వాత ప్రపంచ తెలుగు రచయితల సంఘం అధ్యక్షులు శ్రీ గుత్తికొండ సుబ్బారావు గారికి ‘’సాహితీ సేవా సేనాని ‘’బిరుదును ,శ్రీమతి డా కే బి లక్ష్మిగారికి ‘’తెలుగు కథా కల్పవల్లి ‘’బిరుదును అందజేస్తున్నట్లు ,ఎందుకు ఇస్తున్నారోకూడా తెలియజేసి పూర్ణచంద్ ప్రకటించగా అ౦దరూ హర్షధ్వానాలతో ఆమోదించారు .పిమ్మట ప్రతిభా పురస్కార ప్రదానం జరిగింది .ముందుగా గుడివాడకు చెందిన 92ఏళ్ళ సీనియర్ రంగస్థల నటులు శ్రీ బొడ్డపాటి సువిశ్వేశ్వరరావు ,,సరసభారతి అధ్యక్షులు శ్రీ గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ ,భావతరంగిణి మాసపత్రిక సంపాదకులు శ్రీ భవిష్య ,ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం అధ్యక్షులు శ్రీ వేములపల్లి కేశవరావు ,రచయిత్రి ,విప్లవవీరుడు అల్ల్లూరి సీతారామరాజు గారి వంశీకురాలు యెపిఐఐసి మేనేజర్ శ్రీమతి అల్లూరి గౌరీలక్ష్మి ,స్థానిక పొట్టి శ్రీరాములు హైస్కూల్ వ్యాయామోపాధ్యాయులు శ్రీ మడకా వెంకట సత్య సాయి ప్రసాద్ గార్లకు గుత్తికొండ ,పూర్ణచంద్ ల చేతులమీదుగా పుట్టి వెంకటేశ్వరరావు స్మారక ప్రతిభా పురస్కారాలను అందజేయించారు తానూ, తమతల్లిగారు ,కుటుంబ సభ్యుల సమక్షంలోనాగలక్ష్మిగారు  . బిరుదు గ్రహీతలు,పురస్కారగ్రహీతల చేత ముందే మాట్లాడించి ఒక కొత్త ప్రక్రియ చేబట్టి తర్వాత సత్కార కార్యక్రమం నిర్వహించటం చాలాబాగుంది .పురస్కారంగా శాలువా జ్ఞాపిక ,శ్రీమతి పుట్టినాగలక్ష్మి అక్టోబర్ లో గాంధీ జయంతి నాడు వెలువరించిన ‘’స్టాంపుల్లో మహాత్ముడు ‘’పుస్తకం ,అతిదులందరికి రెండేసి బంగినపల్లి మామిడి పళ్ళు అందజేశారు .

ఈ సభలో కొన్ని తమాషాలు –కేబి లక్ష్మిగారు సభాముఖంగా ‘’దుర్గాప్రసాద్ గారు నన్ను ఉయ్యూరుకు పిల్చి సరసభారతి పురస్కారం ఇంతవరకు ఇవ్వలేదు అని అభియోగం మోపుతున్నాను ‘’అన్నారు నవ్వుతూ .వెంటనే నేను ఫ్లోరా స్కూల్ లో సరసభారతి కార్యక్రమం లో గుత్తికొండ వారి ఆధ్వర్యం లో సత్కరించాము ‘అనగా అలాకాదు ‘’నన్ను ప్రత్యేకంగా ఆహ్వానించి మీ చేతులతో సన్మానం చేయాల్సిందే ‘’అన్నారు బుంగమూతి పెట్టి అల్లరిపిల్లలా .సరే అలాగే చేస్తాం అన్నాను .లక్ష్మిగారు నాకు గొప్ప సాహితీ ఫాన్ .నాకు ఆమె అంటే విపరీతమైన సాహిత్యాభి భిమానం . అందుకే అంత చనువుగా మాట్లాడారు .

పూర్ణ చంద్ గారు నా గురించి చాల మంచి విషయాలు చెప్పారు .నిరంతర రచనా వ్యాసంగ శీలిగా  పేర్కొన్నారు .సంస్కృత కవులపై ఎవరూ చేయేనంత కృషి చేసి మూడు సంపుటాలు ప్రచురించారు .ఏదైనా విషయం ఇచ్చి రాయమంటే గడువుకు ముందే రాసి పంపటం ఆయన తీరు. మాటలోఎంత స్పీడో రచనలోనూ అంతకంటే ఎక్కువ స్పీడ్ అన్నారు .ఈ సారి  కృష్ణా జిల్లా రచయితల సంఘం సమావేశం ఉయ్యూరు లో దుర్గాప్రసాద్ గారి ఆధ్వర్యం లో జరిపించాలి అనగానే అందరూ చప్పట్లు కొట్టి నా గుండెలో రైళ్ళు పరిగెత్తించారు .సరసభారతి కార్యక్రమాలకోసం ఏ ఒక్కరినీ ఒక్క రూపాయి చందా అడగకుండా పదేళ్లుగా నిర్వహిస్తున్నాము . కృష్ణాజిల్లా రచయితల సంఘం సభలకు విరాళాలకోసం కెసీపి సహాయం అడగటానికి సుబ్బారావు ,పూర్ణచంద్ గార్లతో కలిసి  వెళ్ళటమేకాని ,ఎప్పుడూ మా సభలకు వారి ఆర్దిఅక సాయం కోరలేదు .అలా నడుపుకొస్తున్నాం .సరే ఎందుకొచ్చిందో పూర్ణచంద్ గారి నోటి వెంట ఆమాట . భవిష్యత్తు ,మాసువర్చలాన్జనేయ స్వామి తేల్చాలి .

నేను మాట్లాడుతూ ‘’శ్రీ లక్ష్మీ నృసింహ జయంతి నాడు, రేపు బుద్ధ ,అన్నమయ్య జయంతి సందర్భంగా ఇందరు ప్రతిభామూర్తుల సమక్షం లో పురస్కారంఅందుకోవటం ఆనందంగా ఉంది .నేను రాసినవన్నీ ఒక ఎత్తు అయితే ‘’కోన సీమ ఆహితాగ్నులు ‘’గురించి అంతర్జాలం లో రాసింది ఒకయెత్తు. దీన్ని దేశ విదేశాలలోని వారంతా స్వాగతించి అభినందించారు .అది నా అదృష్టం .నాగలక్ష్మిగారు ఎన్నో సార్లు తమ సభలకు రమ్మని ఫోన్ లో పిలిచేవారు  .ఎప్పుడూ రాలేదు .దాదాపు 15ఏళ్ల తర్వాత గుడివాడ సాహిత్య సభలో పాల్గొన్నాను .అంతకుముందు శ్రీ వసుధ చేసే సభలకు చాలాసార్లు వచ్చాను .కడిమిళ్ళ వారి జంట అవధానానికి వచ్చాను చివరిసారిగా మిత్రుడు శ్రీ తుమ్మోజు రాలక్ష్మణాచార్య్యులు గారికి  స్థానిక  ‘’అమ్మ సేవాసమితి’’ పురస్కారం ప్రదానం చేస్తున్నప్పుడు ఫోన్ చేసి నేను రావాలనికోరితే వచ్చాను .మళ్ళీ ఇప్పుడు గుడివాడలో కాలుపెట్టాను .తండ్రి పేరిట పురస్కారం నేను అందుకోవటం ఇది మూడవ సారి .మొదటిసారి 2012లో అమెరికాలోని నార్త్ కరోలినా రాష్ట్రం షార్లెట్ లో మా అమ్మాయి శ్రీమతి విజ్జి అల్లుడు  అవధాని దంపతుల ఇంటిప్రక్కన ఉన్న శ్రీమతి గాయత్రి తన తండ్రి గారి తిథి రోజున నన్ను పిలిచి భోజనం పెట్టి శాలువాకప్పి 100డాలర్లు ఇచ్చి  సరసభారతికి వినియోగించమని కోరింది .రెండవది ఈ సంవత్సరం ఏప్రిల్ 2న  బెజవాడలో శారదా శ్రవంతి నిర్వాహకులు శ్రీ పంతుల వెంకటేశ్వరరావుతమ తండ్రిగారి స్మారక ఉగాది పురస్కారం అందజేశారు ,ఇప్పుడు శ్రీమతి పుట్టినాగలక్ష్మి గారు తమ  పితృ పాదుల జ్ఞాపకార్ధం సాహితీ పురస్కారం అందించారు  ఇది నాకు ‘’పోలీస్ అవార్డ్ ‘’లాగా అనిపించి హాయినిచ్చింది .ఈ మూడిట్లో రెండు కూతుళ్ళు ఇచ్చినవి .తండ్రిపై కూతుళ్ళ  కున్న మమకారానికి గౌరవాదరాభిమానాలకు ఇవి నిదర్శనలు .నాగలక్ష్మిగారు మరింత సాహితీ సేవ  చేస్తూ తలిదండ్రుల ఋణం తీర్చుకోవాలని కోరుతున్నాను .

మరోకమాట –శ్రీ బొడ్డపాటి చంద్ర[i]శేఖరరావు గారు గురువారం రాత్రి ఫోన్ చేసి గుడివాడలోశుక్రవారం జరిగే పురస్కార గ్రహీతలలో తమ తండ్రిగారు కూడా ఉన్నారని చెప్పేదాకా నాకు తెలియదు .రావు గారు సభకు వచ్చారు .92ఏళ్ళ వారి తండ్రిగారికి సరసభారతి తరఫున పురస్కారం 27,28,29లలో జరిగే శ్రీ హనుమజ్జయంతి కార్యక్రమాలలో ఒకరోజు అందజేస్తామని ఇంతవరకు నాటకరంగం లో వారి ప్రతిభను గుర్తి౦చ లేకపోవటం సిగ్గుగా ఉందని చెప్పి ,సభాముఖంగా కూడా ప్రకటించి సంతృప్తి చెందాను .

ఇవాళ శనివారం  బొడ్డపాటివారికి  నెట్ లో ఆహ్వానం పంపి ఫోన్ చేసి చూడమని చెప్పగా ఆయన గుడివాడలోని తమ తండ్రిగారు సోదరులతో సంప్రదించి 27వ తేదీ సోమవారం ఉయ్యూరు వచ్చి పురస్కారం  తీసుకొంటారని  తెలియజేసి ఆనందం కలిగించారు .

ఈ సభలో నా అజ్ఞానం బయట పడిన సందర్భం .సభలోనేను కూర్చున్న సీటు వెనక సీటులో కూర్చున్న ఒక పెద్దాయన నన్ను చూసి నవ్వితే నవ్వానే కాని ఆయనెవరో గ్రహించలేకపోయాను. ఆయనే పలకరిస్తే ‘’నిస్సిగ్గుగా ‘’మిమ్మల్ని గుర్తు పట్టలేదు అన్నాను ఆయనే నేను కోట  సీతారామాంజ నేయులు , మిమ్మల్ని చూడటానికి వచ్చాను ‘’అనగా తలది౦చు కొన్నాను సిగ్గుతో .వారు మా గురు వరేణ్యులు బ్రహ్మశ్రీ కోట సూర్యనారాయణ శాస్త్రిగారి కుమారులు .విశ్రాంత కెమిస్ట్రీ లెక్చరర్ ,బేతవోలు వాస్తవవ్యులుల. శ్రీ కోట సీతారామాంజనేయులు గారు .సారీ సారీ అని చెప్పినా మనసుకు సమాధానం చెప్పుకోలేకపోయాను .ప్రతి సెప్టెంబర్ 5గురుపూజోత్సవానికి వారు ఉయ్యూరు వస్తూనే ఉన్నారు .ఎలా గుర్తించలేకలేకపోయానో ఆశ్చర్యం. అజ్ఞానమే అనుకొన్నాను .ఆయన నాకు ఒకసంచీలో రెండు భగవద్గీతలు ,ఒక స్వామివారి ఫోటో పెట్టి అందజేసి ,తము ఇంటికి వెళ్ళాక మెయిల్ రాస్తామన్నారు .

సభ అంతా అయ్యేసరికి రాత్రి 9 దాటింది .అందరికి ఇడ్లీ ,గారే ,స్వీటు పెట్టారు .తినేసి పామర్రుకు పరుగు లంకించుకొన్నాను .

నేనుఉయ్యూరు చేరే సరికి  రాత్రి 10-30అయింది .పామర్రుదాకా షేర్ ఆటోలో వచ్చి ఉయ్యూరుకు ఆటో కోసం ఎదురు చూస్తుంటే ,సుమారు 30ఏళ్లక్రితం ఉయ్యూరు హై స్కూల్ లో నాశిష్యుడు పోలినాయుడు వచ్చి ‘’సార్ నేను ఇప్పుడే  అవనిగడ్డ నుంచి వస్తూ మిమ్మల్ని చూసి కారు ఆపాను కార్లో వేద్దాం రండి ‘’అని సాదరంగా పిలిచి ఎసికారులో ఉయ్యూరులో మా ఇంటి దగ్గర దింపాడు .మజ్జిగాన్నం తిని, ఫోటోలు పెట్టి ,కోట సీతారామా౦జ నేయులు గారికి ‘’మన్నించండి ‘’అని మెయిల్ రాసి అర్ధరాత్రి నిద్రకు ఉపక్రమించాను .

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -18-5-19-ఉయ్యూరు

— 

శ్రీ హనుమజ్జయంతి సందర్భంగా సరసభారతి 92ఏళ్ళ ప్రముఖ రంగస్థల నటులు శ్రీ బొడ్డపాటి విశ్వేశ్వరరావు గారికి  ఆత్మీయ  సత్కారం

 27-5-19 సోమవారం ఉయ్యూరు శ్రీ సువర్చలా౦జ నేయస్వామి దేవాలయం లో సాయంత్రం 6-30గం’లకు  డా  .వేదాంతం శ్రీధరచార్యులుగారి ‘’సుందరకాండ –శ్రీ హనుమ వీరవిక్రమ పరాక్రమాలు ప్రభు భక్తీ ‘’ధార్మిక ప్రసంగం అనంతరం-

రాత్రి 7-30గం.లకు గుడివాడకు చెందిన 92సంవత్సరాల ప్రముఖ  రంగస్థల నటులు ,అనేక అవార్డులగ్రహీత శ్రీ బొడ్డపాటి విశ్వేశ్వరరావు గారికి స్వామి సమక్షం లో సరసభారతి 139వ కార్యక్రమ౦గా ఆత్మీయ సత్కారం నిర్వహిస్తోంది . సాహిత్యాభిమానులు ,కళాభిమానులు విచ్చేసి జయప్రదం చేయ ప్రార్ధన .

                                              గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ – సరసభారతి అధ్యక్షులు

                                               ఆలయ ధర్మకర్త

Humans and Neanderthals Evolved from a Mystery Common Ancestor, Huge Analysis Suggests

Modern humans and Neanderthals may have diverged at least 800,000 years ago, according to an analysis of nearly 1,000 teeth from humans and our close relatives.

This new estimate is much older than previous estimates based on ancient DNA analyses, which put the split between humans and Neanderthals as happening between 500,000 and 300,000 years ago.

However, while outside researchers called the new dental analysis impressive, they note that it’s based on one big assumption: that tooth shape evolves in a steady fashion, especially in Neanderthals. If tooth shape doesn’t evolve at a steady rate, then “the construction of this paper collapses,” said Fernando Ramirez Rozzi, director of research specializing in human evolution at France’s National Center for Scientific Research in Toulouse, who was not involved in the study. [Photos: See the Ancient Faces of a Man-Bun Wearing Bloke and a Neanderthal Woman]

That said, it is quite possible that teeth (and Neanderthal teeth in particular) do evolve at a predictable rate, meaning the new study’s calculation might be on target. “At the moment, there is the idea of a steady evolutionary rate change in the shape of cheek-teeth,” Ramirez Rozzi said.

Tons of teeth

The researchers examined 931 teeth belonging to a minimum of 122 individuals from eight groups, including humans and our close relatives. Of those, 164 of the teeth were from the early Neanderthals from the Sima de los Huesos (“Pit of the Bones”) site in Spain, a sample that includes almost 30 individuals that lived about 430,000 years ago, during the middle Pleistocene epoch.

by comparing the differences in tooth shape between samples, study researcher Aida Gómez-Robles, a paleoanthropologist at University College London, was able to calculate the evolutionary rates for dental shape change and then estimate the divergence time from the last common ancestor between humans and Neanderthals.

The result — that Neanderthals and modern humans probably diverged more than 800,000 years ago — shows that the last common ancestor of these two groups is probably not Homo heidelbergensis, as some scientists think.

“H. heidelbergensis cannot occupy that evolutionary position because it postdates the divergence between Neanderthals and modern humans,” Gómez-Robles told Live Science in an email. “That means that we need to look at older species when looking for this common ancestral species.”

The finding also “has profound implications for the way we interpret the fossil record and the evolutionary relationships between species,” Gómez-Robles said.

Outside takes

Pushing back the divergence between Neanderthals and modern humans “is opening a new door” because it suggests that the two groups were distinct for much longer than previously thought, Ramirez Rozzi said.

However, this raises a question, he said. Humans and Neanderthals interbredaround 60,000 years ago, when modern humans left Africa. (This interbreeding explains why the genomes of some modern humans contain nearly 3% Neanderthal DNA.) But if humans and Neanderthals broke apart at least 800,000 years ago, it’s surprising that they were still able to interbreed just 60,000 years ago, Ramirez Rozzi said.

“In other words, almost 1 million years of evolution was not enough to establish barriers (genetic, endocrinological, behavioral, etc.) to separate definitively these two species?” he asked.

The argument is laid out well by Gómez-Robles, who is “a well-known specialist of the Neanderthal lineage dental morphology,” said Bruno Maureille, director of research at the National Center for Scientific Research (CNRS), in Paris, who was not involved in the study.

But, it appears that the dental remains of Neanderthals from different pockets of Europe each have “their own particularities,” Maureille told Live Science. “Can we simply try to draw such global scenarios? [I’m] not so sure.”

The

r

ప్రముఖ సినీ నటుడు రాళ్లపల్లి వెంకట నర్సింహారావు (73) కన్నుమూశారు. శ్వాసకోశ సంబంధిత వ్యాధితో గత కొంతకాలంగా బాధపడుతున్న ఆయన ఈ రోజు తన నివాసంలో అస్వస్థతకు గురికావడంతో కుటుంబ సభ్యులు ఆస్పత్రిలో చేర్పించారు. ఆరోగ్య పరిస్థితి విషమించడంతో శుక్రవారం సాయంత్రం మాదాపూర్‌లోని మ్యాక్స్‌క్యూర్‌ ఆస్పత్రిలో చికిత్సపొందుతూ తుదిశ్వాస విడిచారు. కళాకారుడు ఎప్పుడూ నిత్యవిద్యార్థే అని చెప్పే రాళ్లపల్లి 1960లో ముఖానికి రంగులు వేసుకొని నటనా జీవితానికి శ్రీకారం చుట్టారు. అనంతరం 1974లో ‘స్త్రీ’ చిత్రంతో సినీరంగ ప్రవేశం చేసిన రాళ్లపల్లి.. శుభలేఖ, ఖైదీ, ఆలయ శిఖరం, మంత్రిగారి వియ్యంకుడు, అభిలాష, శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ, సితార, ఆలాపన, న్యాయానికి సంకెళ్లు, ఏప్రిల్‌ 1 విడుదల, సూర్య ఐపీఎస్‌, దొంగపోలీసు, కన్నయ్య కిట్టయ్య, సుందరకాండ, భలే భలే మగాడివోయ్‌ తదితర 850కి పైగా చిత్రాల్లో నటించారు. 1945 ఆగస్టు 15న అనంతపురం జిల్లా కంబదూరులో జన్మించిన రాళ్లపల్లికి ఇద్దరు కుమార్తెలు. ఒక కుమార్తె మృతి చెందగా.. మరో అమ్మాయి అమెరికాలో ఉంటున్నారు. రాళ్లపల్లి భౌతికకాయాన్ని నిమ్స్‌లోని మార్చురీకి తరలించారు. అమెరికా నుంచి ఆయన కుమార్తె వచ్చేంత వరకు అక్కడే ఉంచనున్నారు.

‘బొంబాయి’లో హిజ్రాపాత్రతో ఔరా అన్పించారు!

తెలుగు, తమిళ చిత్రాల్లో హాస్యనటుడిగా ప్రేక్షకుల్లో విశేష ఆదరణ పొందిన రాళ్లపల్లి.. సినీ ప్రస్థానంలో తన విలక్షణమైన నటనతో ఐదు నంది అవార్డులు సొంతం చేసుకున్నారు. దాదాపు 3 దశాబ్దాలకుపైగా సినీ పరిశ్రమకు ఆయన విశేష సేవలందించారు. మణిరత్నం దర్శకత్వంలోని ‘బొంబాయి’ చిత్రంలో హిజ్రాగా నటించి ఔరా అన్పించారు. రాళ్లపల్లికి విద్యార్థి దశ నుంచే నాటకాల పట్ల ఎంతో మక్కువ. ఆ ఇష్టంతోనే 1974లో సినీ రంగ ప్రవేశం చేశారు. దాదాపు 8వేలకు పైగా  నాటకాల్లో నటించిన ఆయన చాలా భాగం నాటకాలకు స్వయంగా దర్శకత్వం వహించారు. కేవలం హాస్య నటుడిగానే కాకుండా విభిన్న పాత్రల్లో ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్నారు. రాళ్లపల్లికి చిల్లరదేవుళ్లు, చలిచీమలు వంటి చిత్రాలు మంచి గుర్తింపు తీసుకొచ్చాయి. జంధ్యాల, వంశీ చిత్రాల్లో కీలక పాత్రల్లో నటించారు.  పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో రాళ్లపల్లి ఎంఫిల్‌ చేస్తున్నారు. రాళ్లపల్లి మృతిపట్ల తెలుగు చిత్రపరిశ్రమ ప్రముఖులు, సినీ అభిమానులు తీవ్ర దిగ్బ్రాంతి వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

17-5-19శుక్రవారం సాయంత్రం గుడివాడ లైబ్రరీలో స్వర్గీయ పుట్టి వెంకటేశ్వరరావు స్మారక ప్రతిభా పురస్కారాలను కుమార్తె శ్రీమతి పుట్టినాగలక్ష్మి అందజేసిన చిత్రమాలిక

https://photos.google.com/share/AF1QipMYEqIodXrttLk3jjtV08OUux44exK_9-fnczxpuNEGXB8qbmJ5TLUiNPNitveWzg/photo/AF1QipOgnmfX_LzSuQc7BFEdYEiygubR7TBJB8PeKGyL?key=NXhmZTQ2N0puR0w0QkNSN2xQSE5BeWJWb3ZkLURR

బుద్ధజయంతి ,అన్నమయ్య జయంతి శుభాకాంక్షలు

10-నాడ గౌడు ముష్టిపల్లి వెంకటభూపాలుడు

 గద్వాల సంస్థానం లోని  రాజవోలు ను ఇప్పుడు రాజోళి అంటున్నారు ,ఇక్కడ తుంగభద్రానది తుంగ ,భద్ర అనే రెండు పాయలుగా ప్రవహిస్తుంది .రెండుపాయలమధ్య ఏర్పడిన లంకలో రాజవోలు కోటలు ,ప్రాసాదాలు శిధిలమై కన్పిస్తాయి .దుర్గమధ్యమం లో శ్రీ రామనారాయణ ఆలయం ,ఊరికి రెండుమైళ్ళ దూరం లో నది ఒడ్డున రామేశ్వరాలయం ,ఆలయం ముందు చాళుక్య భూలోకమల్లుని శాసనం ఉన్నట్లు శ్రీ మారేమండ శ్రీనివాసరావు తెలియజేశారు .రెడ్డిరాజులైన పాకనాటి ,మిడిమిళ్ళ గోత్రీకుల ఇంటిపేరు ఒకటే ‘’ముష్టిపల్లి ‘’.రాజవోలు రాజధానిగా ఈ రెండుప్రాంతాలను పాలించారు .కొంతకాలం స్వతంత్రంగా ఉండి తర్వాత గద్వాల సంస్థానం లో కలిసిపోయారు .

   రాజవోలు రాజు నాడగౌడు వెంకటభూపాలుడు అనేక గ్రంధాలు రాసిన భక్తకవి కూడా .ఈతడు రాసిన ‘’దివ్య దేశ మహాత్మ్య దీపిక ‘’అనే  ద్విపదకావ్యం 23తాళపత్రాలలో లభించింది .ఇందులో 108 వైష్ణవ దివ్య క్షేత్రాలు వాటి మహాత్మ్యం వర్ణించబడి ఉంది .మొదట్లో కృతికర్త ,కృతిభర్త వంశ చరిత్రలు చెప్పాడు .ఈ కృతిని రాజవోలు కేశవస్వామికి అంకితమిచ్చాడు .ఈ రాజులకు ప్రోల్గంటి సోమేశ్వరుడు మరొక ఇలవేల్పు .గ్రంధకర్త మూలపురుషుడు ముష్టిపల్లిఇమ్మడి ఎల్లారెడ్డి సోదరుడు చినరెడ్ది.భార్య లక్ష్మాంబ.వీరికొడుకు పిన విభుడు కొడుకే మన వెంకట భూపాలుడు .

   సరళమైన తెలుగులో గ్రంథం నడిపించాడు .అడుగడుగునా భగవద్భక్తి ప్రవహిస్తుంది .ఈ రాజు దీనినేకాక ‘’రాజవోలి వెంకటేశ్వర శతకం ‘’కూడా రాశాడు కాని అది శిధిలంగా ఉందని రామరాజుగారన్నారు .ఇందులో 108పద్యాలు . రాజవోలి వెంకటేశ్వర స్వామికి  అంకితం  .

కం-శ్రీ రమణీ ప్రాణేశ్వర –వారిజ లోచన మురారి —నమ

స్కారమిదె,రాజవోలి వి-హారుని వలెకరుణ వేంకటాచల రమణా’’’

చివరిపద్య౦  –  ‘’నరహరి యెప్పుడు చాలా –నిరతము మదినమ్మినాడ,నీ దాసుని ననున్

మరువకుము రాజవోలీ –హరిలీలలను కరుణ వేంకటాచల రామణా’’

శతకం లో కొన్నిపద్యాలు ర ప్రాసతో కొన్ని న ప్రాసతో  కొన్ని ల ప్రాసతో ,మరికొన్ని బిందుపూర్వక ద కారప్రాసతో ఉన్నాయని రాజుగారు చెప్పారు .శతకం ముగియగానే ‘’రాజవోలి వెంకటేశ్వర కీర్తనలు ‘’రాశాడు .అందులో తోడిరాగం ఆటతాళంలో ఉన్న కీర్తన –

‘’భారంపు సంసార వలల మిమ్ము చేరనైతిగా ఓరంగా –ఏ రీతిగ నను దయజూచి రక్షించెదొ కారుణ్యము మీరగా ఓ రంగా .

ఈ కీర్తనలమధ్య కొన్ని ద్విపదలు కూడా ఉన్నాయట.అందులో ఒకటి –

‘’శ్రీరామ చంద్ర యాశ్రిత సన్మునీంద్ర-కారుణ్య సాంద్ర భాస్కర వంశ చంద్ర ‘’

ఒక కీర్తన శివపరంగా కూడా రాశాడు –

‘’మరచేవేలరా నన్నూ –కోరి చేరితి నిన్నూ

 ’మరచేవేలరా నన్నూ-మరువవద్దురనన్ను పరవతాల మల్లేశ్వరా ‘’

రజతాచల నివాసా ఎప్పుడు నిన్ను –భజియింతు చిద్విలాసా

భుజగే౦ద్రహార –సకలభువనాదార భక్తవరదా

గజచర్మా౦బర ధారా-సకలముని స్తోత్ర

నిజముగ వరము –—-ద్విజరాజ శేఖరా  ఎరా దిగ్విజయమీయరా

ఆనందకరమైన రాజవోలి హరి-పూనిక వేంకటేశుని మానుగ సఖుడైన మల్లేశ్వరా –దాసుని నన్నేలరా ‘’

ఇవన్నీ 17వ శతాబ్దపు రచనలై ఉండవచ్చునని ఆచార్య రాజుగారు భావించారు .

 ఆధారం – ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

 మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -17-5-19-ఉయ్యూరు

17-5-19శుక్రవారం వైశాఖ శుద్ధ చతుర్దశి శ్రీ నృసింహ జయంతి శుభాకాంక్షలు

—

9-లయగ్రాహి గరుడాచలకవి

‘’కౌసలేయ మహా ప్రబంధం ‘’అనే అయిదు ఆశ్వాసాల కావ్యరచన చేసిన లయగ్రాహి గరుడాచలకవి చరిత్రకెక్కని చరితార్ధుడు .పాకనాటి రెడ్ల బోరవెల్లి సంస్థానకవి .మిడమిళ్ళ గోత్రీకుడు .ఇంటిపేరు ముష్టిపల్లి ..ఒకప్పుడు స్వతంత్ర సంస్థానం గాఉన్న బోరవల్లి తర్వాత గద్వాల సంస్థానం లో కలిసిపోయింది .బోరవల్లి రాజుల కులదైవం శ్రీకేశవస్వామికి కవి తన రచన అంకితం చేశాడు .సంస్థానాధీశ్వారుల చరిత్రకూడా ఇందులో రాసి ప్రభుభక్తి చాటుకున్నాడు ,గద్వాల పెద సోమభూపాలునికి మనకవి సమకాలీనుడు .

 మొదటిపద్యం –

ఉ-శ్రీ విలసిల్లు బోర్వెలి పురిన్ తెలిదీవిని నిల్చు వైఖరిన్ –భావము రంజిలన్ నిలిచి భాసిలు కేశవదేవు డాత్మ వ

క్షో వితతాలయంబునను కూర్మిన నిల్పిన రీతి నిల్పుతన్ –శ్రీవనితా శిరోమణిని,శ్రీ గిరియమ్మ గృహా౦తరంబునన్ ‘’

తర్వాత మిగిలిన దేవతల ,బోరవెల్లి రాజుల మరో ఇలవేల్పు పోల్గంటి సోమేశ్వరస్వామిని స్తుతించి ,తొమ్మిదవ పద్యం లో భారత,రామాయణాలు రాసినకవులకు  అంజలి చేర్చి,నాలుగోపాదం లో మురారి కవిని ‘’కవి సన్నుతేత జగన్నాటకో ద్వ్రుత్తి పేరెన్న నలరు మురారి గొలుతు ‘’అని స్పెషలైజ్ చేశాడు .అంటే మురారి అనర్ఘ రాఘవ నాటకమేకాక జగన్నాటక రూపకాన్ని కూడా రాసినట్లు కవి చెప్పాడు .శేషాచలుడు అనేకవి జగన్నాటకం అనే ప్రబంధం రాశాడని ,ఇది ప్రబోధ చంద్రోదయంలాగా వేదాంత పరమైనదని బిరుదురాజువారు పేర్కొన్నారు .గరుడాచలకవి రచనకూడా ఇలాంటిదేనేమో .

   11నుంచి 16వ పద్యం వరకు తనపూర్వులగురించి చెప్పాడు .అందులో మొదటివాడు మాధవకవి క్రష్ణదేవ రాయలచే సత్కరి౦పబడ్డాడు-

‘’మాధవ భక్తి యుక్తు డసమాన కవిత్వ గురుండు కృష్ణ-రాయాధిప దత్త సద్గజ వరాది మహాబలశాలి ,గం

గా ధర కీర్తి సాంద్రుడు జగత్కవి చంద్రుడు మత్కులే౦ద్రుడౌ-మాధవు డస్మదాదులకు మాన్యుడుగాడె తలంచి చూచినన్ ‘’.

రాయలచే సత్కరింపబడిన ఆమాధవకవి రచనలు ఏమయ్యాయో తెలీదు .మాధవకవికున్న ముగ్గురు కొడుకులలో రెండవవాడు రామభద్రుడి చిన్నకోడుకుకి తిమ్మయ్య ,కృష్ణయ్య రామన్నలు కొడుకులు  .రామన్నకు నారాయణ, సీతాపతులు కుమారులు మనకవికి తాతలు .లయగ్రాహి గరుడాద్రి అనే మనకవి తండ్రి నృసింహకవి .కనుక వంశం లో అందరూ కవులే .తర్వాత శార్దూలం లో తన గురువు యోగానంద కవీంద్రుడు అని చెప్పుకొన్నాడు .బహుశా మనకవికి అతడు అన్నయ్య అయి ఉంటాడని రాజుగారి ఊహ .కందంలో తన తండ్రులగూర్చి –

‘’సీతాపతి తనయుల వి-ఖ్యాతుల సంజీవి వెంకటాఖ్యుల సుకవి

వ్రాత స్తుత కవితాఘను –మా తండ్రి నృసి౦హ కవిని మాటికి దలతున్ ‘’

 తర్వాత కుకవి నిందా చేశాడు .ఒకరోజు కలలో కేశవస్వామి కనిపించి ‘’బాలక నా గృహంబెపుడుబాయక విద్యలు నేర్చినావు –భూపాల సభా౦తరాళముల పండితులౌనన’’సత్కవిత్వం రాశావని ,కౌసలేయ చరితం రాసి అంకితమివ్వమని కోరాడు .తనకు గుడికట్టిన గిరియమ్మ తనపై కృతి రచన కోరిందనీ చెప్పాడు

‘’కం –‘’గిరియమ్మ నాకు మెచ్చుగ-శరణము గట్టించి ,యొక్క సత్కృతి నాపై

విరచి౦ప జేయవలెనని –కరమరుదుగ దలచినది  జగద్ధితమిదియున్ ‘’అన్నాడు స్వామి  .ఆమెకుకూడా కలలో కన్పించి నువ్వు రాస్తున్నట్లు చెప్తాలే అనీ అన్నాడు ..నీ అభీష్టాలు తీర్చే నీ ఇలవేలుపు శ్రీ నరసింహ మూర్తిని నేనే ‘’అని అభయమూ  ఇచ్చాడు కేశవుడు .మర్నాడు ఉదయాన లేచి  కృష్ణ వేణికి వెళ్లి పుణ్య స్నాదులు చేసి  గిరియమ్మను సందర్శించగా ఆమె కృతి రాయమని కోరి సత్కరించి పంపింది .

  కవి గిరియమ్మ వంశ చరితను ని౦డుగా రాశాడు .గిరియమ్మ గద్వాలరాజు పెదసోముని కూతురు ,బోర్వెల్లి చినసోముని భార్య గద్వాల, బోర్వేల్లివారిది ఒకటే గోత్రం  .అంటే  సగోత్రీకులమధ్య  వివాహం అన్నమాట .అయోధ్యానగర  వర్ణన పద్యం –

‘’శ్రీ నిలయాగ్ర జస్థితి ధరించి గురూన్నత ఠీవిచే సుద-ర్మానగు భోగభాగ్యము లహర్నిశ మీయగనోపిసౌద శో

భానిరవద్య నిర్జర శుభక్రియ లూని యసాధ్యమై యయో –ధ్యానగరంబు పోల్చు వసుధన్ వసుధామ నియుక్తి స్వర్గమై ‘’

  గ్రంథం రాయబడిన లిపి ఒకరకంగా ,ఆశ్వాసాంత గద్యాల లిపి మరొక రక౦గా ఉందని ఆచార్య బిరుదరాజువారన్నారు .ఒకగద్యం లో’’అష్టవిధ భాషా కవిత్వ సంపన్న సారస్వ తాభినందిత  ‘’అనే విశేషణం అధికంగా కనిపించిందట .అదే కాలం లో గిరియమ్మ  దత్తపుత్రుడు వెంకటపతి కాలం లో చింతలపల్లి చాయాపతి అనేకవి రాఘవాభ్యుదయం అనే మహా ప్రబంధాన్ని రాశాడట .

  ఆధారం – ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-5-19-ఉయ్యూరు

8-పూడూరి కృష్ణయామాత్యుడు

భగవద్గీతకు అనువాదం తెలుగులో చేసిన పూడూరి కృష్ణయామాత్యుడు 18వ శతాబ్దివాడు .యోగానంద గురువరుని శిష్యుడను అని చెప్పుకున్నాడు .తన అనువాదానికి  ‘’శ్రీ భగవద్గీతార్ధ దర్పణం ‘’అని పేరుపెట్టాడు  అయితే యోగానంద అవధూత ‘’గురు శిష్య సంవాదము ‘’,ఆత్మైక్య గీత’’ద్విపద గ్రంథాలురాశాడు .పూడూరు గద్వాలకు దగ్గరున్న చారిత్రిక ప్రదేశం. జైన శైవ వైష్ణవాలకు నెలవు .అవధూతగారి రచనలు తెలంగాణలో బాగా ప్రచారంగా ఉన్నాయి –

‘’——(శిధిలం )మహిన్ జిన్మాత్రమై నిత్య శో –భా సంపన్నత చే ,త్రిమూర్తికలనన్ భాసిల్లు బ్రహ్మబు  ,నెం

తే సమ్మోదమున౦ భజించి ,గురుభక్తిన్ నే కృతార్దు౦డనై-వ్యాసుం గొల్చి సరస్వతిన్  దలచెదన్ భవ్యార్ధ సంసిదికిన్’’అని మొదటిపద్యం రాశాడు .తర్వాత వచనం లో ‘’శ్రీభగవద్గీతా శాస్త్రంబ౦ధ్రభాష  రచియి౦ప౦బూని రెండవ అధ్యాయంబు మొదలుగా భగవంతుండు అర్జునునకు తత్వోపదేశంబొసంగె గావున సాంఖ్య యోగం’’ నుంచి ప్రారంభిస్తున్నానని చెప్పాడు  .ఒకేఒకపద్యము , చిన్నపీఠికతో ముగించటం ఆశ్చర్యంగా ఉందని వేదాంతం కవిని మింగేసిందని ఇంతటి విరాగి చరిత్రలో కనిపించడని  బిరుదరాజువారు అన్నారు .అంటే అర్జున విషాదయోగాన్ని వదిలేశాడు కవి ..కనుక కావ్యం 17అధ్యాయాలకే పరిమితం .

‘’ఉదితాశ్రు పూర్ణ నేత్రుడు –సదయ హృదయుడై గిరీటి సమ్మద మెదలో

వదలుచు శోకంబందగ-పదిలంబుగ శౌరి  పల్కె భాసుర ఫణితిన్’’

అనే కందపద్యం సాంఖ్య యోగం లోని ‘’తంతధా కృపయావిస్టు౦’’శ్లోకానికి అనువాదం .తర్వాత ఉన్న మూడు శ్లోకాలభావాన్ని ఒక్క సీసం లో కుది౦చాడుకవి .ఆ తర్వాత –

‘’భోగములర్ధ కామములు బొల్పగు రక్త విలేపనంబులౌ –నా గురుమిత్ర హంతనయి ,యట్టిది నే భుజియి౦ప నేరను-

ద్వేగమతిన్ విధర్మగతి విశ్రుతమౌ సమర ప్రకాశితో –ద్యోగము బూనగా జయము నోజ బరాజయ మెట్టు లుండునో’’అని సందేహించాడు కిరీటి .

 శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునునికి చెప్పిన స్థిత ప్రజ్నుని లక్షణాలను తరువోజ లో చెప్పాడు .మరో తరువోజలో ‘’తగుని౦ద్రియముల చేతను  విషయాళి నాహరించుట( నిరా )హారియనగ’’అని చెప్పి కందం లో-

‘’స్థిరమగు ప్రజ్ఞ కలనం –బిరువొందుదు సాధనేచ్చ నెనయు నపుడ త

ద్గురుతర యత్నము జేయుట –పరమావశ్యకమ్ము సుమ్ము పాండవ వర్యా ‘’

ఇలాకొనసాగించి ఉపేంద్ర వజ్ర లో –

‘’ఈ సాంఖ్య యోగంబున నింద్ర సూనున్ –ధీ సంస్తుతిన్ బూన్చిన  దేవదేవున్

శ్రీ సక్త పాదాబ్జుని చిత్స్వరూపున్-   నే సంస్తుతిన్ జేసెద నిర్మలాత్మున్ ‘’అని పూర్తి చేసి గద్యం లో –శ్రీ మద్యోగానంద గురువర కరుణా పాత్ర వాసుదేవ ద్వాదశాక్షరీ మంత్రరాజ విద్యానుస్టాన పవిత్ర కౌండిన్యసగోత్ర పూడూరి కొదండయామాత్యపుత్ర, కృష్ణయ నామధేయ  ప్రణీత౦బైన శ్రీ భగవద్గీతార్ధ దర్పణంబు నందు సా౦ఖ్యయోగ౦బను ద్వితీయాధ్యాయంబు .శ్రీ యోగానంద గురవేనమః –శ్రీ వేద వ్యాసాయనమః  .

ఇది కేవలం గీతకు అనువాదమేకాక ‘’టీకాప్రాయమైన అనువాదం ‘’అన్నారు రామరాజుగారు .

ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

మీ-గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -16-5-19-ఉయ్యూరు

14వేల ఏళ్ళక్రితం గుహలో పాకిన మానవ పాద చిహ్నాలు-లైవ్ సైన్స్

Humans Crawled Through a Cave 14,000 Years Ago. We Can Still See Their Perfectly Preserved Footprints.

By Laura Geggel, Associate Editor | May 14, 2019 04:38pm ET

About 14,000 years ago, a party of five barefoot people — two adults, one preteen and two children — walked and even crawled through a dark passageway in a cave, according to a new study that analyzed the hand- and footprints these individuals left behind.To light their way, these late Stone Age people likely burned bundles of pine (Pinus) sticks, which archaeologists also found in the cave, known as Grotta della Bàsura, in northern Italy.

The cave’s ceiling was so low, that at one part, the ancient explorers were forced to crawl, leaving behind “the first evidence ever of human footprints left during crawling locomotion,” that is, in a “crouching walk” position, said study first author Marco Romano, a postdoctoral researcher at the Evolutionary Studies Institute at the University of the Witwatersrand, South Africa. [In Photos: Stone Age Human Footprints Discovered]

Researchers have known about the ancient human presence in Grotta della Bàsura since the 1950s. But the new analysis is the first high-tech look at these particular trackways, in which the researchers used laser scans, sediment analysis, geochemistry, archaeobotany and 3D modeling to study the prints.

There were so many prints — 180 in all — that the researchers were able to piece together what happened that day during the upper Paleolithic (also known as the late Stone Age). According to the different sizes of footprints, it appears there were five people: a 3-year-old, 6-year-old, a pre-adolescent (8- to 11-year-old) and two adults, the researchers found.

Researchers found a total of 180 human footprints and traces that were made about 14,000 years ago in a cave in northern Italy. Here are three of the footprints, made on different surfaces within the cave.

Credit: Marco AvanziniThis group was barefoot and didn’t appear to be wearing any clothes (at least not that left any imprints in the cave). After walking nearly 500 feet (150 meters) into the cave, the party arrived at the “Corridoio delle Impronte” (footprint corridor), and then fell into single file, with the 3-year-old in the rear.

“[They] walked very close to the side wall of the cave, a safer approach also used by other animals (e.g., dogs and bears) when moving in a poorly lit and unknown environment,” Romano told Live Science in an email.

Shortly thereafter, the cave roof dropped to below 31 inches (80 centimeters), forcing the adventurers to crawl, “placing their hands and knees on the clay substrate,” Romano said.

The corridor — known as Corridoio delle Impronte — within the cave where the researchers analyzed some of the ancient prints.

Credit: Isabella SalvadorThe explorers then passed a bottleneck of stalagmites; traversed a small pond, leaving deep tracks on the waterlogged ground; climbed a small slope beyond the “Cimitero degli Orsi” (cemetery of the bears); and finally arrived at the terminal room “Sala dei Misteri” (room of mysteries), where they stopped.

Once in that room, “the adolescent and children started collecting clay from the floor and smeared it on a stalagmite at different levels according to height,” Romano said. The group’s torches left several charcoal traces on the walls. Then they left the cave.

The motley crew shows that “very young children were active members of the upper Palaeolithic populations, even in apparently dangerous and social activities,” Romano said.

The new study is “a beautifully presented piece of work,” said Matthew Bennett, a professor of environmental and geographical sciences at Bournemouth University in the United Kingdom, who was not involved in the research. “It’s an example of the sophistication with which we can now record prints, whether they be humans or animals.” [Photos: Dinosaur Tracks Reveal Australia’s ‘Jurassic Park’]

However, given that researchers already knew that ancient humans lived in the area and used the cave, the finding doesn’t add much to the scientific understanding of late Stone Age people, Bennett said. “It’s a group of individuals exploring a cave, which is cool, but we knew that anyway,” he told Live Science.

In this image, researchers used shiny sheets to help highlight the ancient human prints on the cave floor.

Credit: Isabella SalvadorBennett added that it’s not uncommon to find the footprints of children intermingled with those of adults from this time. In part, that’s because children likely outnumbered adults during the upper Paleolithic and because children take more steps than adults, as their legs are shorter. Moreover, “[children] do silly things — they dance around, they run around, they don’t walk economically in one direction,” Bennett said. “It makes statistical sense that we should be finding lots of children’s footprints.”

—

గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్
https://sarasabharati.wordpress.com
http://sarasabharativuyyuru.wordpress.com
http://suvarchalaanjaneyaswami.wordpress.com

Gabbita Durga Prasad
Rtd. head Master   Sivalayam Street
Vuyyuru  521165  Krishan District
Andhra Pradesh
India
Cell :     9989066375
8520805566
Land Line : 08676-232797

I’m protected online with Avast Free Antivirus. Get it here — it’s free forever.

నేను రాసిన ”సిద్ధయోగిపుంగవులు ”పుస్తకం లోని ”ఆంద్ర యోగినీ సామ్రాజ్ఞి తరిగొండ వెంగమాంబ ”గురు సాయిస్తాన్ మే  సంచికలో పునర్ముద్రితం -దుర్గాప్రసాద్

7-ఇనుగండ్ల కృష్ణ ప్రధాని

‘’ధర్మరాజాశ్వమేధం ‘’అనే అయిదు ఆశ్వాసాల ద్విపదకావ్యం రాసిన ఇనుగండ్ల కృష్ణ ప్రధాని ఏ కాలం వాడో తెలియదు. అతని కావ్యం వ్రాతప్రతికూడా శిధిలావస్థలో దొరికింది .దీన్ని శ్రీరంగపతికి అర్పితం చేశాడు కవి .ఆశ్వాసాంత గద్యం లో తండ్రి ఇనుగండ్ల సోమమంత్రి అని ,తిరుమల వేంకటేశ దేశికుని చరణ సేవకుడైన తాను  రాశానని చెప్పాడు .దీనినిబట్టి కవి ఆశ్వలాయనస గోత్రీకుడని,నందపురాగ్రహారవాసి అని తెలుస్తోంది .ఇనుగంటి వెంకన్న అగ్రహారం ,నందపురి వలస అనే గ్రామాలు విశాఖజిల్లా  గజపతినగరం తాలూకాలో ఉన్నాయని ,కవి ఇక్కడి వాడోకాడో చెప్పలేమని బిరుదరాజువారన్నారు .గద్వాలలో తిరుమలవంశీయులన్నారని రాజుగారన్నారు .

ద్విపదకావ్యాన్ని కవి శ్రీరంగనాయకస్వామి స్తోత్రం తో ప్రారంభించాడు .

‘’శ్రీలక్ష్మి యనుమించు చెలువు వహించు –నీలమేఘస్పూర్తి నెరమించు మూర్తి

కావేరి నడుమ భక్త జనావళి బ్రోవ –తావేరి కొనియున్న ధర్మానువర్తి

అనుపమ శంఖ చక్రాది సమస్త –ఘనసాధనంబుల గనుపట్టు దీరు

ప్రణవ మంత్రాస్పద సంధాయి సకల స౦స్థాయి – శ్రితపుణ్య ఫలదాయి శ్రీరంగశాయి

పాద సరోజముల్ భక్తి  సేవించి  -ఆ దేవదేవుని ఆత్మలో నుంచి ‘’

జైమిని భారతం లో ‘’ధర్మమర్మములకు దావలమైన ,ధర్మరాజేశ్వమేధ విదానమేను దేవకీ సుతు కృపద్విపదకావ్యంబు –గావింతు ‘’అని చెప్పి కథాక్రమమ వివరించాడు .సరళమైన కవిత్వం తో మనసుకు హత్తుకోనేట్లు రాశాడు .వ్యాసుడు ధర్మరాజుకు హయమేధ విధానం సవిస్తరంగా తెలియజేసి అంతర్హితుడయ్యాడు ..

ఆధారం -.–ఆచార్య బిరుదరాజు రామరాజుగారి ‘’చరిత్ర కెక్కని చరితార్ధులు ‘’-(విస్మృత కవులు –కృతులు )

మీ –గబ్బిట దుర్గాప్రసాద్ -15-5-19-ఉయ్యూరు

—