ప్రపంచ ప్రసిద్ధ సాంఘిక నవలారచయిత చార్లెస్ డికెన్స్ జీవిత చరిత్ర -6

CHAPTER XVIII.

మనం చూసినట్లుగా, ఆయన మొదట ‘క్లాక్’ (The Clock) గురించి ఆలోచించినప్పుడే అమెరికాకు వెళ్లాలనే భావన ఆయన మనసులో ఉంది. ‘లిటిల్ నెల్’ (Little Nell) మరియు ‘క్యూరియాసిటీ షాప్’ (The Curiosity Shop) రచనల గురించి వాషింగ్టన్ ఇర్వింగ్ రాసిన ఎంతో ఆత్మీయమైన లేఖ, ఈ ఆలోచనను మరింత బలోపేతం చేసింది. అమెరికాలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి ఆయన రచనల పట్ల ప్రశంసలు, ఆయనను కలవాలనే కోరికలతో కూడిన లేఖలు అప్పటికే ఆయనకు పెద్ద సంఖ్యలో అందుతున్నాయి. ఇర్వింగ్ రాసిన లేఖకు ఆయన ఎంతో ఉత్సాహంతో సమాధానమిచ్చారు; ఆ హృదయపూర్వక, ఉదారమైన ప్రశంసలకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటూ, అవి తనకు ఎంతటి గొప్ప సంతోషాన్ని ఇచ్చాయో మాటల్లో చెప్పలేనని పేర్కొన్నారు. “మీ లేఖలో, మీరు ఇంగ్లాండ్‌ను సందర్శించాలనే ఉద్దేశ్యం ఏదైనా ఉందేమోనని వెతికాను,” అని ఆయన రాస్తూ, “నేను తరచుగా—దేవుడికే తెలుసు ఎన్నిసార్లు—’లిటిల్ బ్రిటన్’, ‘ఈస్ట్‌చీప్’, ‘గ్రీన్ ఆర్బర్ కోర్ట్’, మరియు ‘వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ అబ్బే’ వంటి ప్రదేశాల్లో తిరుగుతూ, వాటి గురించి కలలు కనేవాడినో, అటువంటి ప్రదేశాలకు మీతో కలిసి వెళ్లాలని నాకు ఎంతో ఆశగా ఉంది… నేను చిన్నతనంలో, ఎవరూ పెద్దగా పట్టించుకోని బాలుడిగా ఉన్నప్పుడు, పగటిపూట తిరుగుతూ కలలు కన్న ఆ అద్భుతమైన ప్రదేశాల గురించి, వ్యక్తుల గురించి మీతో చర్చించగలిగితే నా మనసు ఎంతో ఆనందిస్తుంది,” అని తెలిపారు. ఈ లేఖల మార్పిడి తర్వాత, అమెరికా పర్యటన గురించి తరచుగా చర్చలు జరిగాయి. స్కాట్లాండ్ నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత, ఇది ఏదో ఒక విధంగా, త్వరలోనే జరగాల్సిన పనిగా రూపుదిద్దుకుంది. చివరకు, అనేక సాధారణ విషయాలతో నిండిన ఒక లేఖ చివరలో, ఆయన ఈ నిర్ణయాన్ని ప్రకటించారు—ఆ ప్రకటనను ఆయన రెండుసార్లు గీత గీసి (అండర్‌లైన్ చేసి) మరీ తెలియజేశారు.

ఒక్కసారి నిర్ణయం తీసుకున్న తర్వాత, ఆ ప్రయాణానికి ఎదురయ్యే ఇబ్బందులను అధిగమించే వరకు ఆయన ఎప్పటిలాగే తీవ్రమైన ఆత్రుతతో, ఉద్వేగంతో ఉండేవారు. పిల్లలకు దూరంగా ఉండాల్సి వస్తుందనే ఆందోళనతో, వారిని కూడా వెంట తీసుకెళ్లాలని మొదట అనుకున్నారు, కానీ వెంటనే ఆ ఆలోచనను విరమించుకున్నారు. మిగిలిన సమస్యలను పరిష్కరించడంలో మాక్రీడీ (Macready) ఎంతో సహాయపడ్డారు; ఆయన తన ఇంట్లో పిల్లలను చూసుకుంటానని ముందుకు రావడం, పూర్తిగా ఆ ఏర్పాటును అంగీకరించకపోయినప్పటికీ, పిల్లల విషయంలో ఉన్న సహజమైన ఆందోళనలను తొలగించడానికి ఎంతో భరోసానిచ్చింది. ప్రయాణ సమయంలో తనకు కలిగే అనుభవాలను, ఆలోచనలను ప్రచురించే ఏర్పాట్లతో సహా, ఇవన్నీ పూర్తి కావడానికి కేవలం కొన్ని రోజులు మాత్రమే పట్టింది. నేను నా గదిలో కూర్చుని, అంతకుముందు రోజు బ్రాడ్‌స్టెయిర్స్ నుండి అతను రాసిన లేఖను చదువుకుంటున్నప్పుడు, అదే రోజు ఉదయం లండన్‌లో రాసిన ఒక చిన్న సందేశం నాకు అందింది. అందులో, అతను నాతో కలిసి అల్పాహారం చేయడానికి వస్తున్నట్లు పేర్కొన్నాడు. మొదటి లేఖను పోస్ట్ చేసిన తర్వాత, అతను కాంటర్‌బరీ మీదుగా భూమార్గంలో ప్రయాణించి వచ్చాడు. అంతకుముందు రాత్రి అతను మాక్రీడీని కలిశాడు మరియు కొన్ని ఏర్పాట్లను కూడా పూర్తి చేశాడు. ఇలా వేగంగా నిర్ణయాలు తీసుకుని పనులు పూర్తి చేయడం అతని స్వభావం; దీనికి నిదర్శనంగా అతని లేఖల నుండి కొన్ని అంశాలను కింద చూడవచ్చు:

“ఇప్పుడు” (సెప్టెంబర్ 19) “నిన్ను ఆశ్చర్యపరిచే విషయం ఒకటి చెబుతాను. అన్ని కోణాల్లోనూ ఆలోచించి, లోతుగా విశ్లేషించిన తర్వాత, నేను అమెరికాకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాను (దేవుని దయ ఉంటే). క్రిస్మస్ తర్వాత, ప్రయాణం సురక్షితమని భావించిన వెంటనే నేను బయలుదేరుతాను.” దీనికి సంబంధించిన మరిన్ని వివరాలను త్వరలోనే తెలియజేస్తానని అతను పేర్కొన్నాడు. అంతేకాకుండా, ఇంత సుదూర ప్రాంతానికి ప్రయాణించాలనే తన నిర్ణయానికి తగినట్లుగానే, తన బాల్య జ్ఞాపకాలు ముడిపడి ఉన్న ప్రదేశాలను మనం కలిసి మరోసారి సందర్శించాలని అతను కోరాడు. “మేము అక్టోబర్ తొమ్మిదో తేదీన ఇక్కడి నుండి బయలుదేరుతాము. అది శనివారం. వాతావరణం బాగుండి, పొడిగా ఉంటే—లేదా కనీసం అనుకూలంగా ఉంటే—మనం రోచెస్టర్‌లో కలుద్దామా? అక్కడ రెండు మూడు రోజులు ఉండి, చుట్టుపక్కల ఉన్న ముఖ్యమైన ప్రదేశాలన్నింటినీ చూద్దాం. దీని గురించి ఆలోచించు… నువ్వు రావడానికి సిద్ధమైతే, నేను క్యారేజీని, అలాగే టాపింగ్‌ను కూడా సిద్ధం చేయిస్తాను. గ్లాస్గో నుండి వచ్చే వార్తలు మన ప్రణాళికలకు ఎలాంటి ఆటంకం కలిగించకపోతే—అలా జరగకూడదని నేను మనస్ఫూర్తిగా కోరుకుంటున్నాను—మనం చాలా ఆనందంగా గడపవచ్చు.” తన నిర్ణయాన్ని వెల్లడించిన మూడు రోజుల తర్వాత, ఆ విషయంపై మళ్ళీ చర్చ మొదలైంది: “నేను ‘చాప్‌మన్ అండ్ హాల్’ (Chapman & Hall) సంస్థకు లేఖ రాసి, వారి అభిప్రాయాన్ని అడిగాను. నేను ఒక నోట్‌బుక్‌ను సిద్ధం చేసి, తిరిగి వచ్చిన తర్వాత దానిని అర గినియా (half a guinea) లేదా అంతకు అటుఇటు ధరతో ప్రచురించాలనుకుంటున్నానని వారికి తెలియజేశాను. వారు వెంటనే ఎంతో ఉత్సాహభరితమైన సమాధానం ఇచ్చారు. నేను ఖచ్చితంగా వెళ్తానని వారు ముందే భావించారని, సరిగ్గా నిన్ననే నా గురించి మాట్లాడుకున్నామని చెప్పారు. ప్రయాణ ఛార్జీలు, క్యాబిన్లు, పడకలు మరియు నౌకలు బయలుదేరే సమయాల గురించి పూర్తి వివరాలు సేకరించమని వారిని కోరాను. కేట్ (Kate) ను, పిల్లలను కూడా వెంట తీసుకెళ్లడానికి నేను గట్టి ప్రయత్నం చేస్తాను. ఒకవేళ అలా కుదిరితే, మా ఇంటిని ఫర్నిచర్‌తో సహా ఆరు నెలల పాటు (నేను అమెరికాలో ఉండే కాలం అంతా) అద్దెకు ఇచ్చేయాలని అనుకుంటున్నాను. అద్దె ద్వారా వచ్చే డబ్బుతో ప్రయాణ ఖర్చులు దాదాపుగా సరిపోతాయి. కుటుంబం మొత్తం ఉండటానికి వీలుగా 100 పౌండ్ల ధరతో లభించే క్యాబిన్లు ఉన్నాయని తెలిసింది; మా అందరికీ అది సరిపోతుందని నా నమ్మకం. ఒక్కొక్కరికి ప్రయాణ ఛార్జీ సుమారు నలభై గినియాలు ఉండవచ్చు. అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం మా మధ్య అడ్డుగా ఉంటే నేను సంతోషంగా ఉండలేనేమో అనిపిస్తోంది. అయితే, వారిని న్యూయార్క్‌లో ఉంచి, నేను వేయి మైళ్ల దూరానికి వెళ్లడం వేరే విషయం. ‘క్లాక్’ (Clock) ప్రకటనను ప్రచురించేలోపు నా ప్రణాళికలన్నీ సిద్ధం చేసుకోగలిగితే, అందులోనే నేను వెళ్తున్నట్లు పేర్కొంటాను. ఇది చాలా ముఖ్యమైన విషయం, ఎందుకంటే సుదీర్ఘ విరామానికి ఇది ఒక బలమైన కారణం అవుతుంది. ఏడు, ఎనిమిది నెలల పాటు నీకు దూరంగా నేను ఎలా గడుపుతానో అస్సలు ఊహించుకోలేకపోతున్నాను. ఇంత సుదీర్ఘ కాలం పాటు మన పాత, సంతోషకరమైన అలవాట్లన్నింటినీ వదిలిపెట్టాల్సి వస్తుందంటేనే భయంగా ఉంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, వెళ్లడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు చాలా గొప్పవిగా అనిపిస్తున్నాయి; అందుకే ఇది తప్పనిసరి అవసరమని నన్ను నేను ఒప్పించుకున్నాను. ఈ విషయం గురించి ప్రస్తావించినప్పుడల్లా కేట్ కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటుంది. వాషింగ్టన్ ఇర్వింగ్‌కు ఒక రకమైన తీవ్రమైన జ్వరం వచ్చింది…”

అయ్యో! త్వరలోనే, అతను తనను తాను పోల్చుకున్న దానిలాగే అయిపోయాడు. నేను ఏర్పాటు చేసుకున్న ప్రకారం, సెప్టెంబర్ చివరిలో రోచెస్టర్‌లో అతన్ని కలిశాను; మేము అక్కడ ఒక పగలూ రాత్రి గడిపాము; కోభమ్ మరియు దాని పరిసర ప్రాంతాలలో ఒక పగలూ రాత్రి, లెదర్ బాటిల్‌లో నిద్రపోయాము; మరియు గ్రేవ్స్‌ఎండ్‌లో ఒక పగలూ రాత్రి గడిపాము. కానీ మేము తిరిగి వచ్చిన వెంటనే, కొన్ని తేలికపాటి శారీరక లక్షణాలు అకస్మాత్తుగా తీవ్రరూపం దాల్చాయి, మరియు శస్త్రచికిత్స అవసరమయ్యే అనారోగ్యం వచ్చింది. అతను ప్రదర్శించిన సహాయక ధైర్యం గురించి ఇంతకు ముందు ప్రస్తావించబడిన ఈ విషయం, గ్లాస్గో విందును తప్పనిసరిగా వాయిదా వేసింది; మరియు అతను తన పడకగదిని విడిచిపెట్టిన వెంటనే ఇంటి దగ్గర ఒక సమస్య తలెత్తింది, అది అతని జీవితంలోనే అత్యంత తీవ్రమైన దుఃఖానికి గురిచేసింది, మరియు ఇతరుల కోసం కష్టపడవలసిన అవసరం ఏర్పడటంతో, అతని స్వంత అనారోగ్యం కూడా తగ్గిపోయినట్లు అనిపించింది.

ఆమె చెల్లెలు మరణించిన అదే ఊహించని ఆకస్మికతతో అతని భార్య తమ్ముడు కూడా మరణించాడు; మరియు ఈ సంఘటన, శ్రీమతి హోగార్త్ తల్లి తన కుమార్తెను మరియు శ్రీ హోగార్త్‌ను చూడటానికి వచ్చినప్పుడు మరణించిన వెంటనే జరిగింది. “అంత్యక్రియలకు సంబంధించి ఎటువంటి ఏర్పాట్లు జరగలేదని తెలిసి,” అని ఆయన (అక్టోబర్ 25న) నా సహాయం కోరుతూ పంపిన సందేశానికి సమాధానంగా రాశారు, “నేనే స్వయంగా రంగంలోకి దిగడం మంచిదనిపించింది; మీరు ప్రయత్నించినా నేను స్మశానానికి వెళ్లకుండా ఆపలేకపోయేవారు. మేరీ సమాధిని వదులుకోవడం నాకు చాలా పెద్ద వేదన—ఎంత పెద్దదంటే, మాటల్లో చెప్పలేను. ఆమె పార్థివదేహాన్ని క్యాటాకాంబ్స్‌కు (భూగర్భ సమాధుల గదుల్లోకి) తరలించి, ఎవరికీ తెలియకుండా ఉంచాలని అనుకున్నాను. కానీ, ఆ వృద్ధురాలు తన కోరిక మేరకు మేరీ పక్కనే సమాధి చేయబడి ఉందని గుర్తుకొచ్చింది. ఆమెను భూమిలో పాతిపెట్టిన వెంటనే, ఆమె పక్కనే ఉన్న మనవరాలిని అక్కడి నుండి తరలించడం నా మనస్సాక్షికి అంగీకరించలేదు. ఆమె పక్కనే సమాధి కావాలనే నా కోరిక ఐదేళ్ల క్రితం ఎంత బలంగా ఉండేదో, ఇప్పుడు కూడా అంతే బలంగా ఉంది; అది ఎప్పటికీ తగ్గదని నాకు తెలుసు (ఎందుకంటే, ఆమెపై నాకు ఉన్నంత ప్రేమ మరెవరికీ ఉండదని నా నమ్మకం). నేను ఏమీ చేయలేనేమో అనిపిస్తోంది. మీరేమంటారు, ఏదైనా చేయగలనా? నేను నిర్ణయించుకుంటే, బుధవారం నాటికి ఆమె పార్థివదేహాన్ని తరలించవచ్చు. ఆమె సమాధికి దూరమవ్వాలనే ఆలోచనే భరించలేకపోతున్నాను; అదే సమయంలో, ఆమె సోదరసోదరీమణులకు, ఆమె తల్లికి ఆమె పక్కన ఉండే హక్కు నాకంటే ఎక్కువని కూడా అనిపిస్తోంది. ఇది కేవలం ఒక ఆలోచన మాత్రమే. అక్కడ మా ఆత్మలు కలుస్తాయని నేను అనుకోవడం లేదు, ఆశించడం కూడా లేదు (దేవుడు అలా జరగనివ్వకూడదు). ఈ భావనను అధిగమించాలి, కానీ అది చాలా కష్టంగా ఉంది. ఇలా జరుగుతుందని నేను ఎప్పుడూ ఊహించలేదు—అదీ అనారోగ్యం తర్వాత, ఇంత అకస్మాత్తుగా జరగడం నన్ను మరీ ఎక్కువగా కలవరపెడుతోంది. ఇది ఆమెను రెండోసారి కోల్పోయినట్లుగా అనిపిస్తోంది…” “వద్దు,” అని మరుసటి రోజు ఉదయం ఆయన రాశారు, “నేను ప్రయత్నించాను, కానీ ఏ వైపు కూడా స్థలం దొరికే అవకాశం లేదు. ఇక వదిలేయక తప్పదు. దేవుడి దయ ఉంటే, గురువారం ఉదయం వారు అక్కడికి చేరుకోకముందే నేను అక్కడికి వెళ్లి, ఆమె శవపేటికను చూసి వస్తాను.”

ఆయన ఎవరికీ తెలియకుండానే ఎంతో వేదన అనుభవించారు; దీనివల్ల మళ్లీ కొన్ని రోజుల పాటు గదికే పరిమితం కావాల్సి వచ్చింది. నవంబర్ 2న ఆయన తన ఆరోగ్యం మెరుగుపడుతోందని తెలియజేశారు. మొదట రిచ్‌మండ్‌కు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నప్పటికీ, సుమారు వారం రోజుల తర్వాత విండ్సర్‌లోని ‘వైట్ హార్ట్’ హోటల్‌కు మారారు. అక్కడ నేను ఆయనతో, శ్రీమతి డికెన్స్‌తో మరియు ఆమె చెల్లెలు జార్జినాతో కొన్ని రోజులు గడిపాను. అయితే, ఆ నెల చివర వరకు ఆయన పూర్తిగా కోలుకోలేదు. ఆ తర్వాతే ఆయన తన పాత ఉత్సాహాన్ని, దృఢత్వాన్ని తిరిగి పొందారు—నేరుగా నిలబడగలగడం, మోకాళ్లలో బలం చేకూరడం, హాయిగా నిద్రపోవడం, కడుపునిండా తినడం, మనస్ఫూర్తిగా నవ్వడం వంటి స్థితికి చేరుకున్నారు. అప్పుడప్పుడు కొంచెం బలహీనత, స్వల్పంగా ఆందోళన తప్ప, ఆయన ఆరోగ్యం పూర్తిగా కుదుటపడింది.

ఆ ఏడాది చివరలో మేము ఎంతో ఆనందంగా కొన్ని రోజులు గడిపాము. అప్పుడు లాండర్, తన ఆధ్యాత్మిక కుమారుడి (godson) నామకరణం కోసం బాత్ నగరం నుండి వచ్చారు. జనవరిలో ప్రయాణికులను తమతో తీసుకెళ్లాల్సిన ‘బ్రిటానియా’ నౌక, డిసెంబర్ నెలలోనే వారికి ఎంతో ఆత్మీయతను, రాబోయే ప్రయాణం పట్ల ఉత్సాహాన్ని, వారికి లభించబోయే ఘనస్వాగతానికి సంకేతాలను తీసుకువచ్చింది. నూతన సంవత్సర పండుగ ముందు రోజు రాత్రి వారు నాతో కలిసి భోజనం చేశారు, మరుసటి రోజు (నూతన సంవత్సర దినాన) నేను వారితో కలిసి భోజనం చేశాను. ఆయన లేని సమయంలో ఆ ఇంటిని జనరల్ సర్ జాన్ విల్సన్ అద్దెకు తీసుకున్నందున, మేము ఆయన వైన్ సెల్లార్‌ను మూసివేసే ముందు, ఆ సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని కొంచెం ‘స్పార్కింగ్ మోసెల్’ (వైన్) తెరిచి, ఆయన తిరిగి సురక్షితంగా రావాలని కోరుకుంటూ అక్కడే దానిని సేవించాము. మరుసటి రోజు ఉదయం (అది ఆదివారం), నేను వారితో కలిసి లివర్‌పూల్‌కు వెళ్లాను. (అంతకుముందు అనుకున్నప్పటికీ, తన తల్లి మరణం కారణంగా మాక్లీస్ ప్రయాణానికి రాలేకపోయారు). ఆ ప్రయాణ మధ్యకాలంలోని విశేషాలను ఆయన తన ‘అమెరికన్ బుక్’లో హాస్యభరితంగా వివరించారు. జనవరి 4న వారు ప్రయాణమయ్యారు. ‘బ్రిటానియా’ నౌక డెక్ నుండి దిగి, మమ్మల్ని అక్కడికి చేర్చిన చిన్న స్టీమర్‌లోకి అడుగుపెట్టిన తర్వాత, నేను మళ్లీ ఆ నౌకను ఎప్పుడూ చూడలేదు. “నువ్వు మొదటిసారిగా ఆ ఆకారం లేని కోటును ధరించినప్పుడు,” (అమెరికా నుండి అతను రాసిన మొదటి లేఖలోని చివరి వాక్యాలివి) “ఆ కోటు వెనుక భాగంతో నాకు ఇంతటి విషాదకరమైన జ్ఞాపకం ముడిపడి ఉంటుందని నేను అస్సలు ఊహించలేదు—ఆ చిన్న స్టీమర్ ప్యాడిల్-బాక్స్ దగ్గర నేను దాన్ని చూసినప్పుడు కలిగిన ఆ అనుభవంలాగే!”

CHAPTER XIX.

వారు బయలుదేరిన పద్నాలుగో రోజున, జనవరి 17వ తేదీ సోమవారం నాడు, న్యూఫౌండ్‌లాండ్ తీరాల నుండి, అతనికి మళ్ళీ భూమి కనిపించిన వెంటనే ఆ లేఖలోని మొదటి పంక్తులు వ్రాయబడ్డాయి. అప్పటికే వారు హాలిఫాక్స్‌కు చాలా దూరంలో ఉన్నారు, బుధవారం రాత్రికి ముందు అక్కడికి చేరుకోగలమని గానీ, లేదా శనివారం లేదా ఆదివారం వరకు బోస్టన్‌కు చేరుకోగలమని గానీ వారు ఆశించలేకపోయారు. ఆ ప్రయాణంలో వారికి అదృష్టం కలిసిరాలేదు. ప్రయాణం మొత్తం వాతావరణం అపూర్వంగా చెడ్డగా ఉంది, గాలి చాలా వరకు వారికి పూర్తిగా వ్యతిరేకంగా వీచింది, తడి భరించలేనంతగా ఉంది, సముద్రం భయంకరంగా అల్లకల్లోలంగా ఉంది, పగళ్ళు చీకటిగా, రాత్రులు భయానకంగా ఉన్నాయి. అంతకు ముందు సోమవారం రాత్రి, మధ్యాహ్నం ఐదు గంటలకు మొదలై రాత్రంతా ఉగ్రరూపం దాల్చిన ఒక పెను తుఫాను వీచింది. ఆ తుఫాను గురించిన అతని వర్ణన ప్రచురించబడింది, మరియు అటువంటి పరిస్థితులలో ఒక స్టీమర్ ప్రవర్తన యొక్క ప్రత్యేకతలు, అతను తన జీవితమంతా ఒక నావికుడిగా ఉన్నట్టుగా చిత్రీకరించబడ్డాయి. అంతటి అసాధారణ పరిశీలకుడు కానటువంటి ఎవరైనా, తుఫానులో చిక్కుకున్న ఒక పడవను వర్ణించినట్లే, తుఫానులో చిక్కుకున్న ఒక ఆవిరి నౌకను కూడా వర్ణించి ఉండేవారు.

కానీ, రెండవదాని గురించిన ఏ వర్ణన అయినా, మొదటిదాని గురించి నా స్నేహితుడు చెప్పిన దానికి, ఒక మదపుటేనుగు ప్రవర్తనకు గాడిద ప్రవర్తన ఎంతమాత్రం వర్తించనట్లు ఉండదు. అయితే, అది తీసుకున్న ఆ ఉత్తరంలో, కేవలం నన్ను మాత్రమే ఉద్దేశించి రాసిన కొన్ని విషయాలు ఉన్నాయి: “రెండు మూడు గంటల పాటు మేము దానిని ఇక పోయినట్లేనని వదిలేశాం; నీ గురించి, పిల్లల గురించి, మరియు మాకు అత్యంత ప్రియమైన ఇతరుల గురించి ఎన్నో ఆలోచనలతో, చెడు జరగబోతోందని నిశ్శబ్దంగా ఎదురుచూశాం. నేను మళ్ళీ ఆ రోజును చూస్తానని ఎప్పుడూ అనుకోలేదు, మరియు నాకు చేతనైనంత వరకు నన్ను నేను దేవునికి అప్పగించుకున్నాను. మేము వెనుక వదిలివచ్చిన ఆ నిబద్ధతగల మరియు అంకితభావం గల స్నేహితుల గురించి ఆలోచించడం, మరియు మా ప్రియమైన వారికి ఏ లోటూ ఉండదని తెలుసుకోవడం గొప్ప ఊరటనిచ్చింది.”

ఇది కేవలం ఒక సామాన్య దేశస్థుని అతిశయోక్తి ఆందోళన మాత్రమే కాదు. ఆ నౌకలు నడవడం ప్రారంభించినప్పటి నుండి ఏదో ఒక క్యూనార్డ్ నౌకలో పనిచేస్తున్న ప్రధాన ఇంజనీర్, ఇంతటి వాతావరణ ఒత్తిడిని ఎన్నడూ చూడలేదు; మరియు నేను విన్నాను

ఆ తర్వాత కెప్టెన్ హెవిట్ స్వయంగా ఇలా చెప్పగా,

ఒక స్టీమర్, అదీ అంతటి బలం ఉన్నది తప్ప మరేదీ తన మార్గంలో నిలకడగా ఉండి, అంతసేపు తట్టుకోలేకపోయేది.

ఒక పడవ అయితే పక్కకు మళ్లి, వీలైన చోటికి కొట్టుకుపోయి ఉండేది; అయితే

ఆ పెనుగాలి ఉధృతి అంతటిలోనూ వారు వాస్తవానికి యాభై నాలుగు మైళ్లు,

తమ మార్గాన్ని ఏమాత్రం మార్చకుండా, నిటారుగా, తుఫాను మధ్యలోనే ప్రయాణించారు.

వారు ప్రయాణం మొదలుపెట్టిన రోజు తర్వాతి రోజు మాత్రమే అతను అనారోగ్యంతో బయటపడ్డాడు.

ఆ తర్వాతి మూడు రోజులు అతను చాలా దుర్భరమైన స్థితిలో మంచానికే పరిమితమయ్యాడు,

మరియు ప్రయాణంలో ఎనిమిదవ రోజు వరకు, అంటే తన లేఖ రాసిన తేదీకి ఆరు రోజుల ముందు వరకు, భోజన బల్ల వద్ద పని చేయలేకపోయాడు.

అప్పుడు అతను తన తోటి ప్రయాణికులను గమనించిన విషయాలు, మరియు ఓడలోని వారి జీవితం గురించి చెప్పవలసి వచ్చినవన్నీ, అతని _నోట్స్_లో ఆహ్లాదకరమైన హాస్యంతో పొందుపరచబడ్డాయి;

కానీ, అది తాజాగా ఉన్నప్పుడే ఈ ఉత్తరంలో నాకు అందింది, మరియు అప్పుడు అణచివేయబడిన కొన్ని

విచిత్రమైన భాగాలను ఇప్పుడు ముద్రించడంలో ఎలాంటి హాని లేదు:

“మాతో 86 మంది ప్రయాణికులు ఉన్నారు; ఓడ కాలం తర్వాత సముద్రం మీద ఇంత విచిత్రమైన జంతువుల సమూహం ఎన్నడూ ఒకచోట చేరలేదు. మొదటి రోజు తర్వాత నేను సెలూన్‌లోకి ఎప్పుడూ వెళ్ళలేదు; ఆ శబ్దం, ఆ వాసన, మరియు

ఇరుకుతనం అస్సలు భరించలేనంతగా ఉన్నాయి. నేను డెక్ మీదకు _ఒక్కసారి_ మాత్రమే వెళ్ళాను!–అప్పుడు కూడా ఆ దృశ్యం చాలా చిన్నదిగా ఉండటం చూసి నేను ఆశ్చర్యపోయాను మరియు నిరాశ చెందాను.

సముద్రం, అది ప్రవహించే మరియు ప్రవహించిన తీరును బట్టి, చాలా అద్భుతంగా ఉంటుంది, మరియు గాలిలో నుండి లేదా చాలా ఎత్తు నుండి చూస్తే నిస్సందేహంగా గొప్పగా ఉంటుంది. కానీ ఈ వాతావరణంలో మరియు ఈ పరిస్థితులలో, తడి మరియు కదులుతున్న డెక్‌ల నుండి చూస్తే, అది కేవలం తల తిరిగేలా మరియు బాధాకరంగా మాత్రమే అనిపిస్తుంది. నేను వెనుదిరిగి, మళ్ళీ కిందకు వచ్చినందుకు చాలా సంతోషించాను.

“నేను మొదటి నుండి మహిళల క్యాబిన్‌లోనే స్థిరపడ్డాను–మీకు అది గుర్తుందా?” దానిలోని ఇతర నివాసుల గురించి, మరియు మేము కాలక్షేపం చేసే విధానం గురించి మీకు వివరిస్తాను.

“ముందుగా, ఇక్కడ ఉన్న ప్రయాణికుల గురించి చెబుతాను. కేట్, నేను, మరియు అన్నే—ఆమె అప్పుడప్పుడు మాత్రమే మంచం దిగుతుంది, మిగిలిన సమయమంతా పడకకే పరిమితం. స్కాట్లాండ్‌కు చెందిన ఒక విచిత్రమైన చిన్న మహిళ, శ్రీమతి పి.—[44] కూడా ఉన్నారు; ఆమె భర్త న్యూయార్క్‌లో వెండి పని చేసే వ్యక్తి (సిల్వర్‌స్మిత్). మూడేళ్ల క్రితం గ్లాస్గోలో వీరి వివాహం జరిగింది, కానీ పెళ్లయిన మరుసటి రోజే అతను పారిపోయాడు. ఎందుకంటే, అతను ఆమెకు చెప్పకుండానే భారీగా అప్పుల్లో కూరుకుపోయి ఉన్నాడు. అప్పటి నుండి ఆమె తన తల్లి దగ్గరే ఉంటోంది. ఇప్పుడు ఆమె తన పురుష బంధువు ఒకరి రక్షణలో ప్రయాణిస్తోంది; అతనితో ఒక ఏడాది పాటు ఉండి చూద్దామని ఆమె నిర్ణయించుకుంది. ఒకవేళ ఆ సమయం ముగిసేసరికి అక్కడ ఆమెకు సౌకర్యంగా లేకపోతే, తిరిగి స్కాట్లాండ్‌కు వెళ్లిపోవాలని అనుకుంటోంది. ఇక శ్రీమతి బి.—ఈమె వయసు సుమారు 20 ఏళ్లు—తన భర్తతో కలిసి ప్రయాణిస్తోంది. అతను న్యూయార్క్‌లో స్థిరపడిన ఒక యువ ఆంగ్లేయుడు; వృత్తిరీత్యా (నాకు తెలిసినంత వరకు) ఉన్ని వస్త్రాల వ్యాపారి. వీరికి పెళ్లయి పక్షం రోజులే అవుతోంది. చివరగా, ఒకరిపై ఒకరు ఎంతో ప్రేమతో ఉండే శ్రీ మరియు శ్రీమతి సి.—వీరితో ఈ ప్రయాణికుల జాబితా పూర్తవుతుంది. శ్రీమతి సి.—ఒక సత్రం యజమాని (పబ్లికన్) కుమార్తె అని నేను గ్రహించాను. శ్రీ సి.—ఆమెను తీసుకుని పారిపోతున్నాడు; అంతేకాదు, సత్రంలోని గల్లా పెట్టె, కౌంటర్ పైన ఉన్న గడియారం, పడక పక్కన ఉన్న తల్లి బంగారు గడియారం, ఇంకా ఇతర వస్తువులను కూడా తనతో పాటు తీసుకువచ్చాడు! ఇక్కడ ఉన్న మహిళలందరూ చాలా అందంగా ఉన్నారు; నిజంగా అసాధారణమైన అందం. ఇంతమంది అందమైన వ్యక్తులు ఒకే చోట ఉండటం నేను ఎక్కడా చూడలేదు.”

వీరు “సమయాన్ని ఎలా గడుపుతారో” అన్న వివరాలు ‘నోట్స్’ (Notes) విభాగంలో ఉన్నాయి—అవి నాకు రాసినట్లుగానే అక్కడ పొందుపరచబడ్డాయి. అయితే, పేకాట (కార్డ్ గేమ్స్)కు సంబంధించి ఒక విషయం ఉంది; ఇది పాఠకుల నమ్మకానికి మించినదిగా అనిపించవచ్చని ఆయన భావించారు, కానీ అది నిజమేనని ఆయన గట్టిగా చెప్పారు…

ఇక విశేషాల విషయానికొస్తే, మీరు ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువే ఉన్నాయి. నిన్న సెలూన్‌లో ఒక వ్యక్తి ‘వింగ్ట్-అన్’ (ఒక రకమైన పేకాట) ఆడుతూ పద్నాలుగు పౌండ్లు పోగొట్టుకున్నాడు; మరొకడు భోజనం ముగియకముందే బాగా తాగి మైకంలో మునిగిపోయాడు; ఇంకొకడి మీద సర్వర్ పొరపాటున లాబ్‌స్టర్ సాస్ ఒలకబోయడంతో కళ్లు కనిపించకుండా పోయాయి; మరొకడు డెక్‌పై పడి స్పృహ తప్పి పడిపోయాడు. నిన్న ఉదయం ఓడ వంటవాడు (సముద్రపు నీటి వల్ల పాడైన విస్కీ దొరకడంతో) బాగా తాగి ఉన్నాడు. దాంతో కెప్టెన్, బోట్‌స్వైన్‌ను పిలిచి, అగ్నిమాపక యంత్రం గొట్టంతో (హోస్) వాడి మీద నీళ్లు కొట్టమని ఆదేశించాడు. వాడు ప్రాధేయపడుతూ అరిచినా కెప్టెన్ కనికరించలేదు; పైగా, వరుసగా నాలుగు రాత్రుల పాటు, ఏ విధమైన రక్షణ దుస్తులు (కోటు) లేకుండా, నాలుగు గంటల చొప్పున నిరంతరాయంగా కాపలా కాయాలని, అలాగే వాడికి ఇచ్చే మద్యం (గ్రోగ్) నిలిపివేయాలని శిక్ష విధించాడు. భోజన సమయంలో నలభై ఎనిమిది ప్లేట్లు పగిలిపోయాయి. ఒక సర్వర్, మాంసం ముక్కను (రౌండ్ ఆఫ్ బీఫ్) పట్టుకుని క్యాబిన్ మెట్ల మీద నుంచి పడిపోవడంతో అతని కాలికి తీవ్ర గాయమైంది. అతని వెంటే మరో సర్వర్ కూడా పడిపోవడంతో కంటి దగ్గర గాయమైంది. బేకరీలో పనిచేసే వ్యక్తి, అలాగే పేస్ట్రీలు చేసే వ్యక్తి ఇద్దరూ అనారోగ్యానికి గురయ్యారు. వారి స్థానంలో పనిచేయడానికి ఒక కొత్త వ్యక్తిని తీసుకువచ్చారు; అతను తీవ్ర అనారోగ్యంతో ఉన్నప్పటికీ, మంచం మీద నుంచి లాక్కొచ్చి, డెక్‌పై రెండు పీపాల మధ్య ఉన్న చిన్న గదిలో కూర్చోబెట్టారు. కెప్టెన్ పక్కనే నిలబడి, అతడిని పై (pie) తయారీకి అవసరమైన పిండిని రుద్ది సిద్ధం చేయమని ఆదేశించాడు. అయితే, తన అనారోగ్య స్థితిలో ఆ పిండిని చూడటమే తనకు మరణంతో సమానమని, కళ్లలో నీళ్లు తిరుగుతుండగా అతను వేడుకున్నాడు. డెక్‌పై పన్నెండు డజన్ల పోర్టర్ (ఒక రకమైన బీర్) సీసాలు విడిపోయి, అటు ఇటు దొర్లుతూ గందరగోళం సృష్టిస్తున్నాయి. లార్డ్ ముల్‌గ్రేవ్ (చూడటానికి చాలా ఆకర్షణీయంగా, చురుకైన వ్యక్తి) నిన్న రాత్రి తనతో పాటు ఫోర్-క్యాబిన్‌లో (ఓడ ముందు భాగంలోని గదుల్లో) బస చేస్తున్న మరో ఇరవై ఐదు మందితో ఒక పందెం కాశాడు—ఎవరు ముందుగా తమ క్యాబిన్‌కు చేరుకుంటారో అని! ఆ క్యాబిన్‌లకు వెళ్లాలంటే డెక్ మీదుగా వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. కెప్టెన్ సమక్షంలో సమయాన్ని నమోదు చేసుకుని, వారంతా కోట్లు, తుఫాను టోపీలు ధరించి బయలుదేరారు. సముద్రం ఓడపైకి ఎంత భయంకరంగా విరుచుకుపడిందంటే, వారు కుడి వైపున ఉన్న తెడ్డు పెట్టె దగ్గర ఉన్న చేతిపట్టును పట్టుకుని ఇరవై ఐదు నిమిషాల పాటు వేలాడారు. ప్రతి అల తాకిడికి ఒళ్లంతా తడిసి ముద్దవుతూ, ముందుకు వెళ్లడమో లేక వెనక్కి రావడమో చేస్తామేమోనని సాహసించలేదు. వార్త! పట్టణంలో డజను హత్యలు జరిగినా మాకు దీనిలో సగం కూడా ఆసక్తి ఉండదు.”

అయినప్పటికీ వారి ఉత్సాహం ఇంకా ముగియలేదు. ప్రయాణం చివరిలో ఒక సంఘటన జరిగింది, దాని గురించి ‘గమనికలు’ (Notes)లో చాలా తేలికగా ప్రస్తావించబడింది, కానీ జనవరి 21వ తేదీన నాకు మరింత స్వేచ్ఛగా చెప్పబడింది: “మేము బుధవారం రాత్రి, తక్కువ గాలి మరియు ప్రకాశవంతమైన చంద్రునితో హాలిఫాక్స్ నౌకాశ్రయంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాము;

దాని బయటి ప్రవేశద్వారం వద్ద దీపస్తంభం దాటి, ఓడ బాధ్యతను పైలట్‌కు అప్పగించాము; అందరం మంచి ఉత్సాహంతో మా రబ్బరు ఆట ఆడుతున్నాము (ఎందుకంటే కొన్ని రోజులుగా వాతావరణం సాపేక్షంగా ప్రశాంతంగా ఉంది, డెక్స్ కూడా పొడిగా ఉన్నాయి మరియు ఇతర అసాధారణ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి), అకస్మాత్తుగా ఓడ ఢీకొట్టింది!” సహజంగానే, డెక్ మీదకు అందరూ ఒక్కసారిగా ఎగబడ్డారు. ఆ మనుషులు (అంటే సిబ్బంది! ఒక్కసారి ఆలోచించండి) ఒడ్డుకు ఈదుకుంటూ వెళ్ళడానికి సిద్ధమవుతూ తమ బూట్లు విప్పేసి, జాకెట్లు విసిరేసుకుంటున్నారు; పైలట్ తీవ్ర ఆందోళనలో ఉన్నాడు; ప్రయాణికులు దిక్కుతోచని స్థితిలో ఉన్నారు;

అంతా భరించలేని గందరగోళం, హడావిడితో నిండిపోయింది. ముందువైపు అలలు ఘోషిస్తున్నాయి; భూమి రెండు వందల గజాల దూరంలోనే ఉంది; ఓడ తన తెడ్లను వెనక్కి తిప్పి, సరైన మార్గంలో వెళ్ళడానికి చేయగలిగినదంతా చేసినప్పటికీ, ఆ అలల మీద ముందుకు దూసుకుపోతోంది. స్టీమర్లలో లంగరును సిద్ధంగా ఉంచుకోవడం ఆనవాయితీ కాదని అనిపిస్తోంది. మా లంగరును ఒడ్డుకు దించే క్రమంలో ఒక ప్రమాదం జరిగింది; దాంతో అరగంట పాటు మేము రాకెట్లు విసురుతూ, నీలిరంగు లైట్లు వేస్తూ, ఆపద సంకేతాలు పంపుతూనే ఉన్నాము. మేము ఒడ్డుకు ఎంత దగ్గరగా ఉన్నామంటే చెట్ల కొమ్మలు ఊగడం కూడా చూడగలిగాము, కానీ వాటన్నిటికీ సమాధానం రాలేదు. ఈ సమయంలో, మేము అటూ ఇటూ తిరుగుతుండగా, ప్రతి రెండు నిమిషాలకు ఒక వ్యక్తి తాడును విసురుతూనే ఉన్నాడు; నీటి లోతులు నిరంతరం తగ్గుతూ ఉన్నాయి; మరియు హెవిట్ తప్ప మరెవరూ ఆత్మనిగ్రహం కలవారు కాదు. వారు చివరకు లంగరు వదిలి, ఒక పడవను బయటకు తీసి, మేము ఎక్కడ ఉన్నామో కనుక్కోవడానికి నాల్గవ అధికారి, పైలట్ మరియు నలుగురు మనుషులతో దానిని ఒడ్డుకు పంపారు. పైలట్‌కు ఏమీ తెలియదు; కానీ హెవిట్ చార్టులోని ఒక నిర్దిష్ట భాగంపై తన చిటికెన వేలు పెట్టి, (అతను తన జీవితంలో ఎప్పుడూ అక్కడికి వెళ్లకపోయినా) ఆ ఖచ్చితమైన ప్రదేశం గురించి చిన్నప్పటి నుండి అక్కడే నివసించినంత నమ్మకంగా చెప్పాడు. సుమారు గంట తర్వాత పడవ తిరిగి రావడంతో అతను చెప్పింది పూర్తిగా నిజమని రుజువైంది. పైలట్ చేసిన పొరపాటు వల్ల, అకస్మాత్తుగా కురిసిన పొగమంచులో మేము ఈస్టర్న్ పాసేజ్ అనే ప్రదేశంలోకి ప్రవేశించాము. మేము ఒక బురద దిబ్బను ఢీకొట్టి, గట్లు, రాళ్ళు మరియు అన్ని రకాల ఇసుక దిబ్బలతో చుట్టుముట్టబడిన ఒక చిన్న చెరువులోకి దూసుకుపోయాము: ఆ ప్రదేశంలో అదొక్కటే సురక్షితమైన ప్రదేశం. ఈ వార్తతో, మరియు పోటు తగ్గిపోయిందనే భరోసాతో ఊరట చెంది, మేము తెల్లవారుజామున మూడు గంటలకు లోపలికి వెళ్లి, రాత్రంతా అక్కడే పడుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాము.

మరుసటి రోజు హాలిఫాక్స్‌లో ఓడ దిగడం, మరియు ఉత్తరాలు అందజేయడం గురించి _గమనికలు_లో క్లుప్తంగా వివరించబడింది; కానీ ఆ తర్వాత జరిగిన వాటిలో అతని వ్యక్తిగత పాత్ర గురించి కాదు:

“అప్పుడు, అయ్యా, అప్పటికే ఓడలోకి వెళ్లి, బయటకు వచ్చిన ఒక ఆయాసపడుతున్న వ్యక్తి, వేగంగా వెళ్తూ నా పేరు అరుస్తున్నాడు. నేను, గుల్లల కోసం ఒడ్డుకు తీసుకువచ్చిన ఆ చిన్న డాక్టర్‌తో చేయి చేయి కలిపి ఆగాను. ఆ ఆయాసపడుతున్న వ్యక్తి తనను తాను శాసనసభ సభాపతిగా పరిచయం చేసుకున్నాడు; నన్ను తన ఇంటికి లాక్కెళ్తానని; మరియు భయంకరంగా వాచిన ముఖంతో మంచాన పడి ఉన్న కేట్ కోసం ఒక బండిని, తన భార్యను పంపిస్తానని చెప్పాడు. తర్వాత అతను నన్ను లాక్కెళ్లాడు.

ఇంగ్లాండ్‌కు తపాలా బయలుదేరడానికి ఇంకా రెండు రోజులు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. తన లేఖలోని ఈ భాగం చివరలో, బోస్టన్ వదిలిన తర్వాత తనకు ఉండబోయే కార్యక్రమాల గురించి ఆయన ఇలా వివరించారు: “మేము వచ్చే శనివారం ఇక్కడి నుండి బయలుదేరుతున్నాము. సుమారు 75 మైళ్ల దూరంలో ఉన్న వోర్సెస్టర్ (Worcester) అనే ప్రాంతానికి వెళ్లి, అక్కడ గవర్నర్ గారి నివాసంలో ఆదివారం మొత్తం గడుపుతాము. సోమవారం రైలు మార్గంలో మరో 50 మైళ్లు ప్రయాణించి స్ప్రింగ్‌ఫీీల్డ్ (Springfield) అనే పట్టణానికి చేరుకుంటాము. అక్కడ, మరో 20 మైళ్ల దూరంలో ఉన్న హార్ట్‌ఫోర్డ్ (Hartford) నుండి వచ్చిన ‘స్వాగత కమిటీ’ నన్ను కలుస్తుంది; అక్కడి ప్రజలు నన్ను తీసుకువెళ్తారు. ఎలా తీసుకువెళ్తారో నాకు తెలియదు కానీ, బహుశా ఒక విజయ రథంతో (triumphal car) వచ్చినా ఆశ్చర్యం లేదు! బుధవారం అక్కడ నాకు ఒక బహిరంగ విందు ఉంది. శుక్రవారం, అక్కడి నుండి మరో 30 మైళ్ల దూరంలో ఉన్న న్యూ హెవెన్ (New Haven) అనే చోట మళ్లీ ప్రజల ముందు హాజరు కావాల్సి ఉంది. శనివారం సాయంత్రానికి న్యూయార్క్ చేరుకుంటానని ఆశిస్తున్నాను; అక్కడ పది రోజులు లేదా రెండు వారాల పాటు ఉంటాను. నాకు ఎంత పని ఉందో మీరు ఊహించగలరు. నా చిత్రం (portrait) గీయించుకుంటున్నాను, అలాగే నా విగ్రహం (bust) కూడా తయారవుతోంది. ఒక ప్రభుత్వ కార్యదర్శికి ఉండేంత ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాల బాధ్యత, ఒక ప్రముఖ వైద్యుడికి ఉండేంత బిజీ షెడ్యూల్ నాకున్నాయి. నాతో పాటు ఒక కార్యదర్శి కూడా ఉన్నాడు. అతని పేరు ‘క్యూ’ (Q.); ఎవరో అతన్ని నాకు గట్టిగా సిఫార్సు చేశారు. అతను చాలా వినయవంతుడు, సహాయకారి, మితభాషి, ఎంతో ఉత్సాహవంతుడు; తన పనిని చాలా చక్కగా చేస్తాడు. మేము ప్రయాణంలో ఉన్నప్పుడు అతని భోజన, వసతి ఖర్చులను నేనే భరిస్తాను; అతనికి నెలకు పది డాలర్ల జీతం—అంటే మన ఇంగ్లీష్ కరెన్సీలో సుమారు రెండు పౌండ్ల ఐదు షిల్లింగ్‌లు. వాషింగ్టన్, ఫిలడెల్ఫియా, బాల్టిమోర్… ఇలా ప్రతి చోటా విందులు, నృత్య కార్యక్రమాలు (balls) ఉంటాయి. కెనడాలో, ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థ కోసం, అక్కడి అధికారులతో కలిసి థియేటర్‌లో నటించడానికి (play) కూడా ఒప్పుకున్నాను. కొన్నిసార్లు మేము ఎంతగా అలసిపోతామంటే, మాటల్లో చెప్పలేం! అందుకే, ఒక చిన్న ‘మంచి అబద్ధం’ (pious fraud) ఆడి ఈ లేఖను ముగిస్తున్నాను. ఒక విందుకు హాజరు కావాల్సి ఉండగా, మేము ఇద్దరం తీవ్ర అనారోగ్యంతో ఉన్నామని వారికి రాసి పంపేశాం… సరే, ఇప్పుడు మీరు ‘మరి…?’ అని అడుగుతున్నట్లు అనిపిస్తోంది…” బోస్టన్ మరియు అమెరికన్ల గురించి అతని అభిప్రాయాలు?

వారి గురించి, నేను వారిని మరింతగా చూసి, లోపలికి వెళ్ళేంత వరకు ఒక్క మాట కూడా చెప్పను. నేను ఇప్పుడు చెప్పేది ఏమిటంటే,

మమ్మల్ని ఇప్పటివరకు ఎప్పుడూ టేబుల్-డి-హోట్ వద్ద భోజనం చేయమని అడగలేదు;

ఇప్పటివరకు, క్లారెండన్‌లో ఉన్నట్లే ఇక్కడ కూడా మా గదులు మా సొంతం;

అప్పుడప్పుడు వచ్చే చలికాలం’;

“మాట్లాడే వ్యక్తి” అనడానికి బదులుగా “అతి వాచాలమైన మనిషి”;

“ఒంటరిగా అడిగే ప్రశ్న” అనడానికి బదులుగా “సాధ్యమేనా?”;

“నిజమేనా?” అనడానికి బదులుగా “అవునా?” వంటివి తప్ప,

ఇక్కడున్న వారికీ, నేను వెనుక వదిలివచ్చిన వారికీ మధ్య ఇప్పటివరకు ఎలాంటి తేడానూ నేను గమనించి ఉండేవాడిని కాదు.

స్త్రీలు చాలా అందంగా ఉంటారు, కానీ వారి అందం త్వరగా తగ్గిపోతుంది;

సాధారణ ప్రవర్తన బిగువుగానూ లేదు, అతిగానూ లేదు;

మంచి స్వభావం అందరిలోనూ ఉంది. మీరు ఒక సామాన్యమైన, నీటి ఒడ్డున ఉండే వ్యక్తిని, మీకు అసలు పరిచయమే లేని వాడిని, ఎక్కడికైనా దారి అడిగితే,

వాడు వెనక్కి తిరిగి మీతో పాటు వస్తాడు.

స్త్రీలకు సర్వత్రా గౌరవం లభిస్తుంది; మరియు వారు అన్ని కాలాల్లోనూ, పూర్తిగా

రక్షణ లేకుండా తిరుగుతారు. . . . ఈ హోటల్ ఫిన్స్‌బరీ స్క్వేర్ కంటే కొంచెం చిన్నది; మరియు

దారిలోంచి వెళ్లే గొట్టాలతో కూడిన ఒక కొలిమి సహాయంతో ఇది నరకంలా వేడిగా ఉంటుంది (నేను ఈ పదాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగానే వాడుతున్నాను), మేము దానిని భరించలేకపోతున్నాము.

మంచాలకు గానీ, పడకగది కిటికీలకు గానీ తెరలు లేవు.

అమెరికా అంతటా దాదాపుగా ఎప్పుడూ ఉండవని నాకు చెప్పారు.

నిజానికి పడకగదులలో ఫర్నిచర్ చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.

మా గది దాదాపు మీ పెద్ద గది అంత విశాలంగా ఉంటుంది, మరియు అందులో రంగు వేసిన చెక్కతో చేసిన ఒక వార్డ్‌రోబ్ ఉంది, అది (నేను కె. గారిని అభ్యర్థిస్తున్నాను) ఒక ఇంగ్లీష్ వాచ్-బాక్స్ కంటే పెద్దది కాదు.

అది ఒక షవర్-బాత్ అనే నమ్మకంతో నేను రెండు రాత్రులు ఈ గదిలో పడుకున్నాను. ఈ లేఖకు చివరగా జోడించిన అంశం—దీని నుండే ‘నోట్స్’ (Notes) గ్రంథంలోని అత్యంత సజీవమైన పేజీలు (బోస్టన్ వీధుల గురించి ఉన్న ఆసక్తికరమైన, విలక్షణమైన వర్ణనతో సహా) స్వల్ప మార్పులతో గ్రహించబడ్డాయి—జనవరి 29 నాటిది. అందులో ఇలా ఉంది: “ఇంత సుదీర్ఘమైన, అసంబద్ధమైన ఈ కథనానికి ఇంకా ఏమి జోడించాలో నాకు తెలియడం లేదు. ‘టూ ఇయర్స్ బిఫోర్ ద మాస్ట్’ (Two Years before the Mast) అనే పుస్తక రచయిత డానా—ఈ పుస్తకం డెఫో (De Foe) శైలిలో ఉంటుందని నేను ఆయనతో చాలా గొప్పగా చెప్పాను—నిజంగా చాలా మంచి వ్యక్తి. పైకి చూస్తే, మీరు ఊహించే వ్యక్తిలా అస్సలు ఉండరు. ఆయన పొట్టిగా, సౌమ్యంగా కనిపిస్తారు; ముఖంలో ఏదో తెలియని అలసట, చింత కనిపిస్తాయి. ఆయన తండ్రి, ఒక రాత్రి విందు వినోదాల తర్వాత జార్జ్ క్రూయిక్‌షాంక్ (George Cruikshank) ఎలా కనిపిస్తారో సరిగ్గా అలా ఉంటారు—కాకపోతే కొంచెం పొట్టిగా ఉంటారు అంతే. కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ప్రొఫెసర్లు—లాంగ్‌ఫెల్లో, ఫెల్టన్, జారెడ్ స్పార్క్స్—అందరూ చాలా గొప్ప వ్యక్తులు. కెన్యాన్ స్నేహితుడైన టిక్నర్ కూడా అంతే. బాన్‌క్రాఫ్ట్ ఒక ప్రసిద్ధ వ్యక్తి; ఆయన చాలా సూటిగా, ధైర్యంగా, నిజాయితీతో కూడిన మనస్తత్వం కలవారు. ఆయన మీ గురించి తరచుగా మాట్లాడుతుంటారు, అది నాకు ఎంతో ఓదార్పునిస్తుంది. వచ్చే బుధవారం డాక్టర్ ఛానింగ్‌తో కలిసి అల్పాహారం తీసుకున్న తర్వాత, ఆయన గురించి మరిన్ని విషయాలు మీకు చెబుతాను… సమ్నర్ నాకు ఎంతో సహాయపడుతున్నారు… మంగళవారం జరగబోయే విందులో సెనేట్ అధ్యక్షుడు అధ్యక్షత వహిస్తారు. లార్డ్ మల్‌గ్రేవ్ గత మంగళవారం వరకు మాతోనే ఉన్నారు (సోమవారం మా చిన్న కెప్టెన్‌ను కూడా విందుకు పిలిచాం), ఆ తర్వాత ఆయన కెనడాకు బయలుదేరి వెళ్లారు. కేట్ చాలా బాగుంది, అలాగే అన్నే కూడా; ఆమె తెలివితేటలు నమ్మశక్యం కానంత అద్భుతంగా ఉన్నాయి. వారికి ఇంటికి వెళ్లాలని ఉంది, నాకు కూడా అలాగే అనిపిస్తోంది.

“మా ప్రయాణం గురించి నిజమైన వివరాలు మీకు వార్తాపత్రికల్లో కనిపించవు, ఎందుకంటే ప్రయాణంలో ఏదైనా ప్రమాదం ఎదురైతే, వారు దానిని బయటకు తెలియకుండా చాలా జాగ్రత్తగా దాచి ఉంచుతారు. స్టీమర్ ప్రయాణాల్లో ఉండే అనేక ప్రత్యేకమైన ప్రమాదాలను నేను గమనించాను; అందుకే, తిరిగి వచ్చేటప్పుడు న్యూయార్క్ లైనర్ (ఓడ)లో రావాలా వద్దా అని ఇంకా నిర్ణయించుకోలేకపోతున్నాను. తుఫాను వచ్చిన రాత్రి, నేను నాలో నేనే ఇలా ఆలోచిస్తున్నాను…”

ఈ స్వాగత కార్యక్రమం చివరికి ఏ మలుపు తిరిగినప్పటికీ—అంటే ఇరుపక్షాలకూ అసంతృప్తి కలిగినప్పటికీ—ప్రారంభ దశలో ఇరువర్గాలకూ గౌరవప్రదంగానే సాగిందనే విషయాన్ని మనం అర్థం చేసుకోవడం మంచిది. డికెన్స్‌కు కొన్ని నిరాశలు ఎదురయ్యాయి, అమెరికన్లకు కూడా వారి సొంత నిరాశలు ఉన్నాయి; కానీ, ఆరంభ ఉత్సాహంలో ఉన్న నిజాయితీ ఏమాత్రం తగ్గలేదు. ఇకపై నేను అందించబోయే లేఖలు, అపార్థాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయో సహజంగానే వివరిస్తాయి, కాబట్టి వాటి గురించి ప్రత్యేక వివరణ అవసరం లేదు. బోస్టన్ నుండి బయలుదేరకముందే డికెన్స్‌కు అందిన, న్యూయార్క్‌లోని బహిరంగ కార్యక్రమాల ఆహ్వాన పత్రాల నకళ్లను ఇక్కడ పొందుపరుస్తున్నాను. ఆ ఆహ్వాన పత్రాలపై ఉన్న సంతకాలను చూస్తేనే, అమెరికాలోని ఆ గొప్ప నగరం ఆయనకు ఎంతటి ఘనస్వాగతం పలికిందో అర్థమవుతుంది.

[44] ఇక్కడ ఉపయోగించిన అక్షరాలు (initials) అసలు పేర్లకు సంబంధించినవి కావు; పేర్లను గోప్యంగా ఉంచే ఉద్దేశంతోనే వీటిని వాడటం జరిగింది. ఈ గ్రంథంలో పేర్కొన్న లేఖల్లో కనిపించే అన్ని అక్షరాలకు ఇదే వర్తిస్తుంది.

[45] ఆయన పాత గురువు మిస్టర్ గైల్స్ (ముందు పేజీ, 33) ఆయనకు పెట్టిన ఈ పేరునే, చాలా కాలం పాటు మేము కూడా ఆయనను పిలవడానికి ఉపయోగించాము.

[46] ఈ పాఠశాల గురించి, అలాగే లారా బ్రిడ్జ్‌మాన్ ఉదంతం గురించి ఆయన చేసిన వర్ణనలు ‘నోట్స్’ (Notes) విభాగంలో ఉన్నాయి; అందువల్ల, ఇక్కడ వాటిని చేర్చలేదు.

CHAPTER XX.

ఆయన రాసిన రెండవ లేఖ, ఆయన ప్రతిభకు ఎప్పుడూ ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచిన ఆ ఆత్మీయ వెచ్చదనంతో నిండి ఉంది. ఫిబ్రవరి 14న న్యూయార్క్‌లోని కార్ల్‌టన్ హోటల్ నుండి పంపబడిన ఈ లేఖలో, అంతర్జాతీయ కాపీరైట్ (మేధో సంపత్తి హక్కుల) అంశంపై ఆయన చేపట్టిన ఉద్యమం గురించి ప్రస్తావన ఉంది; ఇది మాత్రమే అప్పట్లో ప్రజలకు ఆసక్తి కలిగించే విషయంగా ఉండేది. ఆయన అమెరికాకు వెళ్ళినప్పుడు, ఈ అంశాన్ని లేవనెత్తాలనే ఉద్దేశ్యం ఏమాత్రం లేదు. అంతేకాకుండా, తన హోదాలో ఉన్న వ్యక్తి ఈ విషయంపై స్పందిస్తే, అమెరికన్లలోని కొన్ని వర్గాలు అంత తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తారని ఆయన అస్సలు ఊహించలేదు. కానీ, ఈ విషయంలో ఆయనకు త్వరలోనే స్పష్టత వచ్చేసింది. ఆయన బహిరంగంగా రెండుసార్లు ఈ అంశంపై మాట్లాడారు; దీనివల్ల “ఇక్కడి సంపాదకులలో కొందరు తీవ్ర ఆగ్రహానికి లోనయ్యారు, నన్ను నలుదిశల నుండి విమర్శిస్తున్నారు.” మరోవైపు, మేధావులైన కొందరు వ్యక్తులు ఆయనకు ఒక భరోసా ఇచ్చారు—ఇంగ్లాండ్‌లో కూడా వెంటనే దీనిపై తగిన చర్యలు తీసుకుంటే, చట్టంలో మార్పు వచ్చే అవకాశం ఉందని వారు చెప్పారు. మంచి వ్యక్తులు చెడ్డ వారిని ఎదుర్కోగలరనే ఆశాభావంతో, ఆయన నన్ను తన పక్షాన ఎంత వీలైతే అంత మద్దతును సమీకరించమని కోరారు. ముఖ్యంగా, ఆయన ‘స్కాట్’ (సర్ వాల్టర్ స్కాట్) హక్కుల అంశాన్ని తన పోరాట నినాదంగా మార్చుకున్నందున, లాక్‌హార్ట్‌ను కూడా ఈ ఉద్యమంలో భాగస్వామిని చేయమని నన్ను కోరారు. నేను పెద్దగా ఏమీ చేయలేకపోయాను, కానీ నా శక్తి మేరకు ప్రయత్నించాను.

మూడు రోజుల తర్వాత ఆయన మరో లేఖ రాయడం ప్రారంభించారు. ఇది పాఠకులకు పూర్తిగా కొత్త విషయం కాబట్టి, ఆయన నాకు పంపినట్లే దీన్ని ఇక్కడ ఇస్తున్నాను. అయితే, నా గురించి ప్రస్తావించిన కొన్ని అంశాలను—అనివార్యంగా, కొంత సంకోచంతోనే అయినా—తొలగించాను. ఈ లేఖలోని వ్యక్తిగత వివరాలు గానీ, అంతర్జాతీయ కాపీరైట్‌కు సంబంధించిన అంశాలు గానీ ఆయన రాసిన ‘నోట్స్’ (Notes) పుస్తకంలో చోటు చేసుకోలేదు. ఎందుకంటే, ఆ పుస్తక రచనలో ఆయన రెండు నియమాలను పాటించారు: మొదటిది, కాపీరైట్ చర్చ గురించి ఏమాత్రం ప్రస్తావించకూడదు; రెండవది, వ్యక్తుల పేర్లను ఎక్కడా పేర్కొనకూడదు. కానీ, ఇప్పుడు ఈ నియమాలను ఉల్లంఘించినా ఎటువంటి ఇబ్బందీ లేదు; ఎందుకంటే, సిడ్నీ స్మిత్ తనదైన హాస్యభరితమైన విషాదంతో అన్నట్లుగా, “మనమందరం ఇప్పుడు మరణించాం.” “కార్ల్టన్ హౌస్, న్యూయార్క్: గురువారం, ఫిబ్రవరి 17, 1842… రేపు ఇక్కడి నుండి ఇంగ్లాండ్‌కు ఒక నౌక బయలుదేరుతోంది. ఇది చాలా వేగంగా ప్రయాణించగలదని యజమానులు హామీ ఇస్తున్నారు. వచ్చే నెలలో బయలుదేరే ‘క్యునార్డ్’ స్టీమర్ కంటే ముందే ఇది ఇంగ్లాండ్‌కు చేరుకునే అవకాశం ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది (ఈ మాట రాస్తుంటేనే నా మనసులో ఏదో తెలియని బాధ కలుగుతోంది). అందుకే ఈ లేఖ రాస్తున్నాను. గత సోమవారం నేను పంపిన మరో లేఖ కంటే ఇది మీ దగ్గరకు ముందుగా చేరుతుందేమోనని, ముందుగానే ఒక విషయం చెబుతాను: ఆ రోజు నేను మీకు ఒక చిన్న లేఖను, ఒక వార్తాపత్రికను, మరియు ‘బోజ్ బాల్’ (Boz ball) గురించి వివరించే ఒక కరపత్రాన్ని పంపాను. అంతేకాకుండా, బోస్టన్ నుండి మీకు రాసినప్పుడు, అక్కడ జరగబోయే విందు గురించి సమాచారం ఉన్న మరొక వార్తాపత్రికను కూడా పోస్టాఫీసులో మీ కోసం వేశాను.

“ఆ కార్యక్రమం అత్యంత అద్భుతంగా సాగింది; ప్రసంగాలు కూడా చాలా బాగున్నాయి. నిజానికి, ఇక్కడ ప్రజల్లో బహిరంగంగా ప్రసంగించే నైపుణ్యం చాలా గొప్పగా ఉంది; ఇది ఒక ఇంగ్లీష్ వ్యక్తికి వెంటనే గమనించదగ్గ విషయాల్లో ఒకటి. ప్రతి ఒక్కరూ భవిష్యత్తులో కాంగ్రెస్ (అమెరికా పార్లమెంటు) సభ్యులు కావాలని ఆశిస్తుంటారు, కాబట్టి అందుకు తగ్గట్టుగా ముందే సిద్ధమవుతుంటారు; దీని ఫలితం నిజంగా ఆశ్చర్యకరంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ ఒక విచిత్రమైన ఆచారం ఉంది—అదే ‘భావోద్వేగపూరితమైన సందేశాలతో కూడిన పానీయాల విందు’ (drinking of sentiments). మన దగ్గర ఈ పద్ధతి ఎప్పుడో కనుమరుగైపోయింది, కానీ ఇక్కడ ప్రతి ఒక్కరూ ఏదో ఒక చమత్కారమైన లేదా అర్థవంతమైన వాక్యాన్ని (epigram) సిద్ధంగా ఉంచుకోవాలని ఆశిస్తారు.” మేము ఐదవ తేదీన బోస్టన్ నుండి బయలుదేరి, నగర గవర్నర్‌తో కలిసి సోమవారం వరకు వోర్సెస్టర్‌లోని ఆయన నివాసంలో గడపడానికి వెళ్లాము. ఆయన బాన్‌క్రాఫ్ట్ సోదరిని వివాహం చేసుకున్నారు; బాన్‌క్రాఫ్ట్ యొక్క మరొక సోదరి కూడా మాతో పాటు వచ్చారు. వోర్సెస్టర్ గ్రామం న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లోనే అత్యంత అందమైన ప్రదేశాలలో ఒకటి. . . . సోమవారం ఉదయం తొమ్మిది గంటలకు మేము మళ్ళీ రైలులో బయలుదేరి స్ప్రింగ్‌ఫీల్డ్‌కు చేరుకున్నాము. అక్కడ మా కోసం ఇద్దరు ప్రతినిధులు వేచి ఉన్నారు; వారు ఎంతో శ్రద్ధతో అన్ని ఏర్పాట్లు సిద్ధం చేసి ఉంచారు. వాతావరణం అనుకూలంగా ఉండటంతో, కనెక్టికట్ నది గడ్డకట్టకుండా ప్రవహిస్తూ ఉంది. మమ్మల్ని హార్ట్‌ఫోర్డ్‌కు తీసుకువెళ్లడానికి వారు ఒక స్టీమ్‌బోట్‌ను సిద్ధం చేశారు. దీనివల్ల ఇరవై ఐదు మైళ్ల భూమార్గ ప్రయాణం తప్పింది—ఈ కాలంలో అటువంటి రోడ్లపై ప్రయాణించాలంటే దాదాపు పన్నెండు గంటల సమయం పట్టేది! ఆ పడవ చాలా చిన్నదిగా ఉంది, నదిలో మంచు ముక్కలు తేలుతున్నాయి. మంచును, ప్రవాహాన్ని తప్పించుకోవడానికి మేము ప్రయాణించిన మార్గంలో నీటి లోతు కేవలం కొన్ని అంగుళాలు మాత్రమే ఉంది. ఇలా విచిత్రమైన ప్రయాణం సాగించి, రెండున్నర గంటల తర్వాత మేము హార్ట్‌ఫోర్డ్‌కు చేరుకున్నాము. అక్కడ ఒక చక్కని ‘ఇంగ్లీష్ ఇన్’ (సత్రం) లాంటి వసతి దొరికింది—అయితే పడకగదులు మాత్రం ఎప్పటిలాగే అసౌకర్యంగా ఉన్నాయి. అక్కడ మాకు ఏర్పాట్లు చూసిన కమిటీ అత్యుత్తమమైనది; వారు మాకు ఎంతో ప్రశాంతతను చేకూర్చారు, తమ స్వార్థాన్ని పక్కనపెట్టి మమ్మల్ని ఎంతో శ్రద్ధగా, ఆలోచనాత్మకంగా చూసుకున్నారు. ఇంతవరకు నేను కలిసిన వారిలో వీరే అత్యుత్తమమైన వారు. కేట్ ఆరోగ్యం అస్సలు బాగోలేకపోవడంతో, ఆమెకు ఇక్కడ కొంత విశ్రాంతినివ్వాలని నిర్ణయించుకున్నాను. అందుకే, ఆ కారణాన్ని పేర్కొంటూ న్యూ హేవన్‌లో నాకు ఉన్న కార్యక్రమాన్ని రద్దు చేయమని లేఖ రాశాను. మేము పదకొండవ తేదీ వరకు ఆ పట్టణంలోనే ఉన్నాము; ప్రతిరోజూ రెండు గంటల పాటు ప్రజలను కలుసుకోవడానికి ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమాన్ని (levee) నిర్వహించాము, ఇందులో ప్రతిరోజూ సుమారు రెండు వందల నుండి మూడు వందల మంది ప్రజలు వచ్చేవారు. పదకొండవ తేదీ సాయంత్రం ఐదు గంటలకు, మేము మళ్ళీ రైలులో న్యూ హేవన్ బయలుదేరి, రాత్రి ఎనిమిది గంటల ప్రాంతానికి అక్కడ చేరుకున్నాము. టీ తాగిన వెంటనే, మేము మళ్ళీ ప్రజలను కలవాల్సి వచ్చింది…

న్యూ హెవెన్‌లో జరిగిన సంగీత విన్యాసం (సెరెనేడ్) అంత గొప్పగా ఏమీ లేదు; అక్కడ చాలా మంది గాయకులు, ఒక పూర్తి స్థాయి సంగీత బృందం ఉన్నప్పటికీ, అందులో మునుపటి సందర్భంలో ఉన్నంత హృదయపూర్వకత లేదు. అది మొదలై ఆరు గంటలు కూడా గడవకముందే, మేము హడావిడిగా దుస్తులు ధరించి బయలుదేరడానికి సిద్ధమయ్యాము. స్టీమ్‌బోట్ ఎక్కే చోటుకు చేరుకోవడానికి ఇరవై నిమిషాల ప్రయాణం పడుతుంది, పైగా నౌక బయలుదేరే సమయం తొమ్మిది గంటలకు ఉంది. త్వరత్వరగా అల్పాహారం ముగించుకుని బయలుదేరాము. ఓడ డెక్‌పై మరోసారి ప్రజలతో సంభాషణలు జరిపి, వారు ‘డికెన్స్ కోసం మూడుసార్లు జయధ్వానాలు’ (three times three for Dickens) చేయగా, మేము న్యూయార్క్ వైపు ప్రయాణమయ్యాము.

“బోస్టన్‌లో నాకు తెలిసిన మిస్టర్ ఫెల్టన్ అనే వ్యక్తి ఓడలో కనిపించడం నాకు చాలా సంతోషాన్ని ఇచ్చింది. ఆయన కేంబ్రిడ్జ్‌లో గ్రీకు భాషా ప్రొఫెసర్; ఆయన కూడా ఆ విందు మరియు నృత్య కార్యక్రమానికి వెళ్తున్నారు. నేను చూసిన ఆయన తరగతికి చెందిన చాలామంది వ్యక్తుల్లాగే, ఆయన కూడా ఎంతో ఆహ్లాదకరమైన వ్యక్తి—ఏమాత్రం కృత్రిమత్వం లేని, ఆత్మీయమైన, ఉల్లాసభరితమైన, సరదా మనిషి; నిజానికి ఆయన అత్యుత్తమ రకానికి చెందిన ఆంగ్లేయుడిలా ఉంటారు. మేము ఓడలో ఉన్న పోర్టర్ (ఒక రకమైన బీర్) అంతా తాగేశాం, అక్కడ ఉన్న చల్లని పంది మాంసం, జున్ను తినేశాం; చాలా సరదాగా గడిపాము. మీకు ముందే చెప్పాల్సింది ఏమిటంటే, హార్ట్‌ఫోర్డ్ మరియు న్యూ హెవెన్ రెండింటిలోనూ, అక్కడి కమిటీలు నా ఖర్చులన్నింటినీ భరించేందుకు ఒక నిధిని ఏర్పాటు చేశాయి. హోటల్‌లో ఎటువంటి బిల్లులు చెల్లించాల్సిన అవసరం లేకుండా, అన్నీ వారే చెల్లించారు. కానీ, ఇలా జరగడం నాకు ఏమాత్రం ఇష్టం లేక, మిస్టర్ క్యూ (Mr. Q.) స్వయంగా యజమాని చేతుల మీదుగా బిల్లులు తీసుకుని, ప్రతి పైసా చెల్లించే వరకు నేను కదిలేది లేదని గట్టిగా పట్టుబట్టాను. నన్ను ఒప్పించడం అసాధ్యమని గ్రహించిన వారు, అయిష్టంగానే నా నిర్ణయానికి అంగీకరించారు.

“మధ్యాహ్నం సుమారు 2:30 గంటలకు మేము ఇక్కడికి చేరుకున్నాము. మరో అరగంటలో ఈ హోటల్‌కు వచ్చేశాము. మా కోసం ఇక్కడ చాలా అద్భుతమైన గదులను సిద్ధం చేశారు; అన్నీ చాలా సౌకర్యవంతంగా ఉన్నాయి, కానీ (బోస్టన్‌లో లాగే) ఖర్చు మాత్రం చాలా ఎక్కువగా ఉంటుందని చెప్పనవసరం లేదు. మేము భోజనానికి కూర్చున్న సమయానికే డేవిడ్ కోల్డెన్ అక్కడికి వచ్చారు.” అతను వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, మేము వైన్ తాగుతుండగా,

వాషింగ్టన్ ఇర్వింగ్ ఒంటరిగా, ఆత్మీయంగా చేతులు చాచి లోపలికి వచ్చారు. ఆయన రాత్రి పది గంటల వరకు అక్కడే ఉన్నారు.” (వివాహ బంధం ద్వారా ఆయనకు తెలిసిన లార్డ్ జెఫ్రీ, మరియు ఆయనకు మంచి స్నేహితుడైన మాక్రీడీల ద్వారా మాకు అప్పటికే మిస్టర్ కోల్డెన్ పరిచయమున్నారు; ఆ తర్వాత ఆయన ఐరోపాకు చేసిన పర్యటనల వల్ల మా మధ్య అనేక సంవత్సరాల పాటు సన్నిహిత సంబంధం ఏర్పడింది, దీనిని మేము ఇద్దరం ఎంతో ఆస్వాదించాము.) “ఇక్కడి వరకు చెప్పాను కాబట్టి, ఇక నా ప్రసంగాన్ని నాలుగు అంశాలుగా విభజిస్తాను. మొదటిది, బాల్ (నృత్య విందు). రెండవది, అమెరికన్ల వ్యక్తిత్వంలోని ఒక ప్రత్యేక కోణానికి సంబంధించిన కొన్ని చిన్న ఉదాహరణలు. మూడవది, అంతర్జాతీయ కాపీరైట్. నాలుగవది, ఇక్కడ నా జీవితం మరియు నేను ఇక్కడ ఉన్నంత కాలం చేపట్టబోయే ప్రాజెక్టులు.

“మొదటగా, బాల్ గురించి. ఇది గత సోమవారం జరిగింది (పాంప్లెట్‌ను చూడండి). ‘ఖచ్చితంగా 9 గంటల 15 నిమిషాలకు’ (ముద్రిత కార్యక్రమ వివరాల నుండి ఉటంకిస్తున్నాను), ‘డేవిడ్ కోల్డెన్ ఎస్క్వైర్ మరియు జనరల్ జార్జ్ మోరిస్’ మమ్మల్ని వచ్చి కలిశారు;” వారు ప్రత్యేక వేషధారణలో ఉన్నారు; ఒకరు పూర్తి స్థాయి నృత్యోత్సవ దుస్తుల్లో (ball costume) ఉండగా, మరొకరు ఏదో ఒక మిలీషియా దళానికి చెందిన పూర్తి అధికారిక యూనిఫామ్‌లో ఉన్నారు. జనరల్ కేట్‌ను వెంటబెట్టుకోగా, కోల్డెన్ నాకు చేయి అందించారు. మేము మెట్ల దిగి బయట సిద్ధంగా ఉన్న వాహనంలో ఎక్కి, థియేటర్ వెనుక ద్వారం (స్టేజ్-డోర్) వద్దకు చేరుకున్నాము. ప్రధాన ద్వారం వద్ద గుమిగూడి, పెద్ద ఎత్తున కోలాహలం చేస్తున్న జనసందోహానికి ఇది తీవ్ర నిరాశను కలిగించింది. మేము లోపలికి ప్రవేశించినప్పుడు కనిపించిన దృశ్యం అద్భుతంగా ఉంది. అక్కడ మూడు వేల మంది అతిథులు అత్యంత వైభవంగా అలంకరించుకుని ఉన్నారు; పైకప్పు నుండి నేల వరకు థియేటర్ మొత్తం అద్భుతంగా అలంకరించబడి ఉంది. అక్కడ ఉన్న కాంతి, మెరుపులు, హంగులు, సందడి మరియు ప్రజల ఉత్సాహపూరిత కేరింతలను వర్ణించడానికి మాటలు చాలవు. మమ్మల్ని మధ్యలో ఉన్న ప్రధాన గ్యాలరీ (dress-box) గుండా లోపలికి తీసుకెళ్లారు; ఆ సందర్భం కోసం ఆ గ్యాలరీ ముందు భాగాన్ని తొలగించి ఉంచారు. అక్కడి నుండి స్టేజ్ వెనుక భాగానికి చేరుకోగా, మేయర్ మరియు ఇతర ప్రముఖులు మాకు స్వాగతం పలికారు. ఆ తర్వాత, అక్కడ ఉన్న ప్రజలందరినీ అలరించేందుకు, మమ్మల్ని ఆ భారీ బాల్‌రూమ్ చుట్టూ రెండుసార్లు ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్లారు. ఆ కార్యక్రమం పూర్తయ్యాక, మేము నృత్యం చేయడం మొదలుపెట్టాము—అసలు ఎలా చేశామో మాకే తెలియదు, ఎందుకంటే అక్కడ కదలడానికి కూడా ఏమాత్రం స్థలం లేదు! చివరకు, నిలబడలేనంత అలసట కలగడంతో, ఎవరికీ తెలియకుండా అక్కడి నుండి మెల్లగా బయటపడి హోటల్‌కు తిరిగి వచ్చాము. ఈ అసాధారణ వేడుకకు (ఇక్కడ ఇలాంటిది మరెక్కడా చూడలేం) సంబంధించిన అన్ని పత్రాలను మేము భద్రపరిచాము; కాబట్టి, మేము తిరిగి ఇంటికి వచ్చినప్పుడు మీకు చూపించడానికి చాలా విషయాలు ఉంటాయని మీరు ఊహించుకోవచ్చు. ఇక విందు కోసం సిద్ధం చేసిన వంటకాల జాబితా (మెనూ) అయితే, దాని పరిమాణం మరియు విస్తృతి చూస్తుంటేనే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది.

“అమెరికన్ల వ్యక్తిత్వంలో నాకు బాగా నచ్చిన, వినోదాన్ని పంచే ఒక అంశం, ఈ వేడుక సందర్భంగా అత్యంత ఆసక్తికరమైన రీతిలో నా కళ్ల ముందు ఆవిష్కృతమైంది. దీనిని నేను అంతకుముందు కూడా గమనించాను, ఆ తర్వాత కూడా చూశాను; కానీ ఈ ఉదంతం ద్వారా దీన్ని అంతకంటే బాగా వివరించలేను. నిజానికి, నేను ఏ చిన్న పని చేసినా, అది ఏదో ఒక రూపంలో వార్తాపత్రికల్లోకి ఎక్కి తీరుతుంది.” అన్ని రకాల అబద్ధాలు అక్కడికి చేరుకుంటాయి, అప్పుడప్పుడు ఒక సత్యాన్ని ఎంతగా వక్రీకరించి, వకారం చేసి చెబుతారంటే, అది అసలు వాస్తవానికి, టాగ్లియోనీ కాలికి క్విల్ప్ కాలికి ఉన్నంత పోలికను కలిగి ఉంటుంది. కానీ ఈ బంతి ఆట జరగబోతుండటంతో, వార్తాపత్రికలు సాధ్యమైనంత అసాధారణంగా వాచాలంగా మారాయి; మరియు అంతకు ముందు శనివారం రాత్రి, ఆదివారం నాడు నన్ను చూసిన, చెప్పిన, చేసిన విషయాల గురించి రాస్తూ, నా ప్రవర్తన, మాట్లాడే విధానం, వేషధారణ మొదలైనవాటిని వర్ణించాయి. అలా చేస్తూ, నేను చాలా ఆకర్షణీయమైన వ్యక్తినని (నిజమే), మరియు చాలా స్వేచ్ఛగా, తేలికగా ప్రవర్తిస్తానని రాశాయి; ‘ఇది,’ వారు అంటారు, ‘మొదట్లో కొంతమంది ఫ్యాషన్ ప్రియులకు వినోదాన్ని కలిగించింది;’ కానీ త్వరలోనే వారికి అమితంగా నచ్చింది.

“ఫిబ్రవరి ఇరవై నాలుగవ తేదీ.

ఈ లేఖ సెయిలింగ్ ప్యాకెట్ (ఓడ) ద్వారా రాలేదని, ఇది క్యునార్డ్ నౌకలో వస్తుందని ప్రత్యేకంగా చెప్పనవసరం లేదు. నృత్య ప్రదర్శన (బాల్) తర్వాత, నాకు తీవ్రమైన గొంతు నొప్పి రావడంతో నాలుగు రోజుల పాటు ఇంటికే పరిమితమయ్యాను. ఆ సమయంలో రాయడం అటుంచి, కనీసం ఏ పని కూడా చేయలేక, కేవలం కునుకు తీస్తూ, నిమ్మరసం తాగుతూ గడపాల్సి వచ్చింది; దాంతో ఆ నౌకను అందుకోలేకపోయాను. నాకు ఇంకా భయంకరమైన జలుబు ఉంది, కేట్‌కు కూడా అలాగే ఉంది; కానీ మిగిలిన విషయాల్లో అంతా బాగున్నాం. ఇక మూడవ అంశానికి వస్తాను: అంతర్జాతీయ కాపీరైట్ సమస్య.” “భూమి మీద ఏ దేశంలోనూ, భిన్నాభిప్రాయాలకు తావున్న ఏ అంశం పైనైనా, ఈ దేశంలో ఉన్నంత తక్కువ స్వేచ్ఛాభిప్రాయం మరెక్కడా లేదని నేను నమ్ముతున్నాను. అవును, నిజమే! ఈ మాటలను నేను ఎంతో అయిష్టంతో, నిరాశతో, బాధతో రాస్తున్నాను; కానీ నా అంతరాత్మ అట్టడుగు నుండి ఇది నిజమని నమ్ముతున్నాను. మీకు తెలిసినట్లుగానే, నేను బోస్టన్‌లో అంతర్జాతీయ కాపీరైట్ (మేధో సంపత్తి హక్కుల) అంశం గురించి మాట్లాడాను; హార్ట్‌ఫోర్డ్‌లో కూడా దాని గురించి ప్రస్తావించాను. నా స్నేహితులు నా ధైర్యాన్ని చూసి ఆశ్చర్యంతో స్తంభించిపోయారు. అమెరికాలో ఒంటరిగా ఉన్న నేను, అమెరికన్లకు ఒక విషయాన్ని సూచించే సాహసం చేయడం—అంటే, ఒక విషయంలో వారు తమ స్వదేశీయుల పట్ల గానీ, మా పట్ల గానీ న్యాయంగా వ్యవహరించడం లేదని చెప్పడం—అత్యంత ధైర్యవంతులను కూడా మూగబోయేలా చేసింది! వాషింగ్టన్ ఇర్వింగ్, ప్రెస్కాట్, హాఫ్‌మన్, బ్రయంట్, హాలెక్, డానా, వాషింగ్టన్ ఆల్‌స్టన్—ఈ దేశంలో రాసే ప్రతి ఒక్కరికీ ఈ సమస్య తెలుసు, కానీ వారిలో ఒక్కరు కూడా ఈ దారుణమైన చట్టం గురించి గొంతు ఎత్తి ఫిర్యాదు చేయడానికి సాహసించరు! దీనివల్ల అందరికంటే ఎక్కువ నష్టపోతున్న వ్యక్తిని నేనే కావడం ఒక లెక్క కాదు. నాకు మాట్లాడే హక్కు, నా మాట వినేలా చేసే అవకాశం ఉండటం కూడా ఒక లెక్క కాదు. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, అమెరికన్లు ఏదో తప్పు చేశారని సూచించేంత ధైర్యం ఉన్న మనిషి ఒకడు ఉండటం! హార్ట్‌ఫోర్డ్‌లో నేను స్కాట్ (సర్ వాల్టర్ స్కాట్) గురించి మాట్లాడటం మొదలుపెట్టినప్పుడు, అక్కడ టేబుల్ ఇరువైపులా కూర్చున్న వారి ముఖాల్లో కనిపించిన భావాలను మీరు చూడగలిగితే బాగుండేది! నేను ఆ విషయాన్ని ఎంత గట్టిగా చెప్పానో మీరు వినగలిగితే బాగుండేది! ఆ ఘోరమైన అన్యాయం గురించి ఆలోచిస్తుంటే నా రక్తం మరిగిపోయింది; ఆ అన్యాయాన్ని వారి ముఖం మీదే గట్టిగా చెప్పినప్పుడు, నేను ఏదో పన్నెండు అడుగుల ఎత్తుకు ఎదిగినంత శక్తివంతంగా అనిపించాను.

“నేను ఆ రెండో ప్రసంగం చేసిన వెంటనే, ఒక పెద్ద గందరగోళం మొదలైంది (ఈ నగరంలో కూడా నేను ఇలాంటి వ్యాఖ్యలే చేయకుండా నన్ను అడ్డుకోవాలనే ఉద్దేశంతో ఇది జరిగింది)—దీని తీవ్రతను ఒక ఆంగ్లేయుడు ఊహించడం కూడా అసాధ్యం. అజ్ఞాత లేఖలు, నన్ను వెనక్కి తగ్గమని చేసే హెచ్చరికలు; వార్తాపత్రికల్లో నాపై దాడులు—అందులో నన్ను ఎంతలా చిత్రీకరించారంటే, కోల్ట్ (ఇక్కడ అందరి దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్న ఒక హంతకుడు) కూడా నాకంటే ఎంతో మంచివాడు, ఒక దేవదూతలా కనిపించేలా నాపై విమర్శలు చేశారు!” నేను ఒక సజ్జనుడిని కాదని, కేవలం డబ్బు కోసం పనిచేసే నీచమైన వ్యక్తిని అని ఆరోపిస్తూ—అంతేకాకుండా, నేను అమెరికాను సందర్శించడం వెనుక ఉన్న ఉద్దేశాల గురించి అత్యంత దారుణమైన అబద్ధపు కథనాలను ప్రచారం చేస్తూ—వచ్చిన విమర్శలు ప్రతిరోజూ నన్ను ముంచెత్తాయి. ఇక్కడ ఏర్పాటు చేసిన విందు కమిటీ సభ్యులు (వీరు అమెరికాలోని అత్యంత గౌరవనీయులైన వ్యక్తులు, ఇది గుర్తుంచుకోండి) ఎంతగా కలత చెందారంటే, వారు నన్ను ఈ విషయాన్ని ఇక కొనసాగించవద్దని వేడుకున్నారు; *అయితే, వారందరూ నేను చెప్పిన దానితో ఏకీభవించారు*. నేను మాత్రం వెనక్కి తగ్గబోనని, ఏదీ నన్ను ఆపలేదని వారికి స్పష్టం చేశాను… ఈ అవమానం నాది కాదు, వారిదేనని; స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్ళిన తర్వాత వారిని వదిలిపెట్టబోనని, అలాగే ఇక్కడ కూడా ఎవరూ నన్ను మౌనంగా ఉంచలేరని వారికి చెప్పాను. ఆ రాత్రి, నా హక్కును గట్టిగా వినిపించాను; నా ముఖభావాలు, ప్రవర్తన మరియు మాటల ద్వారా ఆ హక్కుకు తగిన గౌరవాన్ని చేకూర్చేలా ప్రయత్నించాను. మీరు నన్ను ఆ సమయంలో చూసి, నా మాటలు విని ఉంటే, బహుశా మీరు నన్ను ఇంతకుముందెన్నడూ లేనంతగా మరింత ఎక్కువగా ఇష్టపడేవారని నా నమ్మకం.

“దీనితో పాటు మీకు అందుతున్న ‘న్యూయార్క్ హెరాల్డ్’ (New York Herald) పత్రిక, అమెరికాలోని ఒక వ్యంగ్య-విమర్శనాత్మక ప్రచురణ వంటిది. అయితే, వాణిజ్య సమాచారం మరియు తాజా వార్తలను అందించడం వల్ల దీనికి మంచి పాఠకాదరణ ఉంది, తద్వారా ఇది అత్యుత్తమ రిపోర్టర్లను నియమించుకోగలదు… నా ప్రసంగం మొత్తం మీద చాలా ఖచ్చితంగానే ప్రచురితమైంది. అందులో కొన్ని ముద్రణ దోషాలు ఉన్నాయి; ఒకటి రెండు పదాలు పడిపోవడం లేదా ఒక పదానికి బదులుగా మరొక పదం పడటం వల్ల, కొన్ని చోట్ల అర్థం బలహీనపడింది. ఉదాహరణకు, నేను నా హక్కును ‘కోరాను’ (claimed) అని కాకుండా, ‘దృఢంగా వినిపించాను’ (asserted) అని చెప్పాను; అలాగే, నాకు ‘ఏదో ఒక హక్కు’ ఉందని కాకుండా, మాట్లాడటానికి నాకు ‘చాలా సమంజసమైన, న్యాయబద్ధమైన హక్కు’ ఉందని చెప్పాను. ఏది ఏమైనప్పటికీ, మొత్తం మీద ఇది చాలా సరిగ్గానే ఉంది.”

ఈ విందు కార్యక్రమానికి వాషింగ్టన్ ఇర్వింగ్ అధ్యక్షత వహించారు. ఆయనకు తన ప్రసంగం మధ్యలో మాటలు రాక ఆగిపోతాననే భయం మొదటి నుంచీ ఉండేది; చివరికి అదే జరిగింది. అతని దగ్గర కేంబ్రిడ్జ్ ప్రొఫెసర్ కూర్చుని ఉన్నారు, ఆయన డికెన్స్‌తో కలిసి న్యూ హేవన్ నుండి పడవలో వచ్చారు, అప్పటికే అతనితో జీవితాంతం నిలిచే ఒక గాఢమైన స్నేహం ఏర్పడింది, మరియు జరిగినదంతా ఆయన ఆహ్లాదకరంగా వర్ణించారు. మిస్టర్ ఫెల్టన్, సన్నాహాల విరామ సమయంలో ఇర్వింగ్‌ను నిరంతరం చూస్తూ ఉండేవారు, మరియు ‘నేను ఖచ్చితంగా కుప్పకూలిపోతాను’ అనే అతని రోజువారీ పునరావృతమైన దుశ్శకునానికి నిరాశ చెందకుండా ఉండలేకపోయారు; అయినప్పటికీ, నిజమైన భయంతో పాటు, ఒక చాకచక్యమైన హాస్యం కూడా ఉంది, అది అడ్డుకోలేని చమత్కారంతో దాని విచిత్రమైన భయానకతను మరింత పెంచింది. కానీ రాత్రి అయినప్పుడు, ఇర్వింగ్ తన ప్రసంగం యొక్క రాతప్రతిని తన పళ్ళెం కింద ఉంచడం చూసి ప్రొఫెసర్‌కు కొద్దిగా ఆశ చిగురించింది. అయినప్పటికీ, భోజన సమయంలో, అతని పాత దుశ్శకునపు కేక ఇంకా వినిపిస్తూనే ఉంది, మరియు “చివరకు ఆ క్షణం వచ్చింది; మిస్టర్ ఇర్వింగ్ లేచారు; మరియు చెవులు చిల్లులుపడేలా, చాలాసేపు కొనసాగిన చప్పట్లు అతని ఆందోళనను ఏమాత్రం తగ్గించలేదు. అతను తన ఆహ్లాదకరమైన స్వరంతో ప్రారంభించాడు; రెండు పూర్తి చేసాడు…

కాపీరైట్ అంశంపై జరుగుతున్న ఈ గందరగోళం వల్ల, ఈ విషయానికి సంబంధించి ఇరుపక్షాల్లోనూ పెద్ద చర్చ మొదలైంది; గౌరవప్రదమైన వార్తాపత్రికలు, సమీక్షా పత్రికలు నా పక్షాన గట్టిగా వాదిస్తుంటే, మరికొన్ని పత్రికలు నాకు వ్యతిరేకంగా గళమెత్తాయి. కొందరు అకృత్యకారులు—వీరిని భరించడమే ఒక పరీక్ష!—నా పుస్తకాలను వార్తాపత్రికల్లో ప్రచురించడం ద్వారా నన్ను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చామని గొప్పగా చెప్పుకుంటున్నారు. ప్రపంచంలో ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్, జర్మనీ వంటి దేశాలేవీ లేనట్లు, కేవలం అమెరికా మాత్రమే ఉన్నట్లుగా వారి ప్రవర్తన ఉంది! ఇలాంటి అర్థరహితమైన వాదనలకు చెంపపెట్టు లాంటి ఒక సంఘటన నిన్న జరిగింది. ఒక వ్యక్తి నిన్న నా దగ్గరకు వచ్చి, వినయంగా అడగడానికి బదులుగా, దాదాపు డిమాండ్ చేస్తూ ఆర్థిక సహాయం కోరాడు; నా సహాయకుడు మిస్టర్ క్యూ (Mr. Q)ని డబ్బు కోసం గట్టిగా ఒత్తిడి చేశాడు. నేను ఇంటికి తిరిగి వచ్చాక, ఒక లేఖ రాయించాను. అందులో ఇలా పేర్కొన్నాను: “ప్రతిరోజూ ఇలాంటి అభ్యర్థనలు ఎన్నో వస్తుంటాయి. నేను ఎంత ధనవంతుడినైనా, సహాయం కోరిన వారందరికీ సాయం చేయడం సాధ్యం కాదు. నా సొంత కష్టార్జితంపైనే ఆధారపడి జీవిస్తున్నాను కాబట్టి, మీకు సహాయం చేయలేకపోతున్నందుకు చింతిస్తున్నాను.” దీనికి ప్రతిస్పందనగా, ఆ వ్యక్తి నాకు ఒక లేఖ రాశాడు. అందులో తాను ఒక సంచార పుస్తక విక్రేతనని, న్యూయార్క్‌లో నా పుస్తకాలను మొదటగా విక్రయించిన వ్యక్తిని తానేనని, నేను విలాసవంతమైన జీవితాన్ని గడుపుతుంటే తాను ఈ నగరంలో కష్టాల్లో ఉన్నానని పేర్కొన్నాడు. ‘నిక్లెబీ’ (Nickleby) వంటి పుస్తకాలు రాసిన వ్యక్తికి ఇంతటి నిర్దయ ఉండటం విచిత్రమని, “తర్వాత పశ్చాత్తాపపడకుండా చూసుకో” అని నన్ను హెచ్చరించాడు. దీని గురించి మీరేమంటారు? ఇది ఒక చక్కని ఉదాహరణగా అనిపించడంతో, ఇక్కడ ఉన్న ఏకైక ఆంగ్ల వార్తాపత్రిక సంపాదకుడికి ఆ లేఖను పంపి, కావాలంటే ప్రచురించుకోవచ్చని చెప్పాను. “నా ప్రియ మిత్రమా, నీ అభిప్రాయం కూడా నా అభిప్రాయంతో ఏకీభవిస్తుందని, మరియు అటువంటి పత్రాన్ని సేకరించేందుకు నువ్వు శ్రమ తీసుకుంటావని భావిస్తూ, నాకు ఏమి కావాలో చెబుతాను. అంతర్జాతీయ కాపీరైట్ పిటిషన్‌పై సంతకాలు చేసిన ప్రముఖ ఆంగ్ల రచయితల నుండి నాకు ఒక చిన్న లేఖ కావాలి. ఈ ఉద్యమం పట్ల నేను నా బాధ్యతను సక్రమంగా నిర్వర్తించానని వారు భావిస్తున్నట్లు అందులో పేర్కొనాలి. నేను దానికి అర్హుడనేనని నాకు తెలుసు, కానీ కేవలం ఆ కారణంతోనే నేను దీన్ని కోరడం లేదు. ఇక్కడ అత్యుత్తమ పత్రికలలో ఈ లేఖ ప్రచురితమైతే, అది ఖచ్చితంగా ఎంతో మేలు చేకూరుస్తుంది. సవాలు విసరబడింది కాబట్టి, మనం ముందుకు సాగుదాం. క్లే (Clay) ఇప్పటికే వాషింగ్టన్ నుండి ఒక వ్యక్తిని నా దగ్గరకు పంపారు (నేను వచ్చే నెల 6వ లేదా 7వ తేదీన అక్కడ ఉంటాను). ఈ విషయంలో ఆయనకు ఎంతటి ఆసక్తి ఉందో, నేను అనుసరించిన ‘ధైర్యవంతమైన’ వైఖరిని ఆయన ఎంతగా అభినందిస్తున్నారో తెలియజేయడానికి, అలాగే వీలైతే ఆయన కూడా ఇందులో భాగస్వాములు కావాలని కోరుకుంటున్నారని చెప్పడానికి ఆయన ఈ ప్రతినిధిని పంపారు. నేను ఎంతటి తీవ్రమైన చర్చకు దారితీశానంటే, ఈ పట్టణంలో ఒక రాత్రి, అవతలి పక్షానికి చెందిన ప్రముఖ వ్యక్తుల సమావేశం కూడా జరిగింది (నా పట్ల వారు చాలా గౌరవంగా, మర్యాదపూర్వకంగానే వ్యవహరించారని చెప్పాలి). ఇప్పుడు పరిస్థితి చాలా అనుకూలంగా ఉంది కాబట్టి, మనం ఎంత బలంగా వీలైతే అంత బలంగా ప్రయత్నించాలి; లేకపోతే అది చాలా దురదృష్టకరం అవుతుంది.

“ఇక, ఇక్కడ నా జీవితం ఎలా ఉందో, భవిష్యత్తులో నా ప్రణాళికలు ఏమిటో చెబుతాను. నేను చేయాలనుకున్న పనులు చేయలేకపోతున్నాను, వెళ్లాలనుకున్న చోటికి వెళ్లలేకపోతున్నాను, చూడాలనుకున్నవి చూడలేకపోతున్నాను. నేను వీధిలోకి అడుగుపెడితే చాలు, జనం గుంపులుగా నన్ను అనుసరిస్తారు. ఇంట్లో ఉంటే, సందర్శకుల రాకతో ఇల్లు ఒక సంతలా మారిపోతుంది. ఏదైనా ప్రభుత్వ సంస్థను సందర్శించడానికి ఒక స్నేహితుడితో వెళ్తే, అక్కడి నిర్వాహకులు వెంటనే వచ్చి, ప్రాంగణంలోనే నన్ను అడ్డుకుని, సుదీర్ఘమైన ప్రసంగం మొదలుపెడతారు.” సాయంత్రం వేళ ఏదైనా విందుకు వెళ్తే, ఎక్కడ నిలబడినా చుట్టూ జనం గుమిగూడి నన్ను ఇరుకున పడేస్తారు; గాలి ఆడక ఉక్కిరిబిక్కిరి అయిపోతాను. బయట ఎక్కడైనా భోజనానికి వెళ్తే, అందరితోనూ రకరకాల విషయాల గురించి మాట్లాడాల్సి వస్తుంది. ప్రశాంతత కోసం చర్చికి వెళ్తే, నేను కూర్చున్న చోటుకు జనం ఎగబడి వస్తారు; పైగా, పాస్టర్ గారు నా వైపు చూస్తూనే ప్రసంగం చేస్తారు. రైలులో కూర్చుంటే, కనీసం టికెట్ కలెక్టర్ కూడా నన్ను ప్రశాంతంగా ఉండనివ్వడు. ఏదైనా స్టేషన్‌లో దిగి ఒక గ్లాసు నీళ్లు తాగాలనుకుంటే, నోరు తెరిచి నీళ్లు తాగే లోపే వంద మంది నా గొంతులోకి తొంగి చూస్తున్నట్లుగా నన్నే చూస్తుంటారు. ఇదంతా ఎలా ఉంటుందో ఒక్కసారి ఊహించుకోండి! ఇక, ప్రతిరోజూ పోస్టులో లెక్కలేనన్ని ఉత్తరాలు వస్తుంటాయి; అవేమో అర్థం లేని విషయాల గురించి ఉంటాయి, పైగా వెంటనే సమాధానం చెప్పాలని ఒత్తిడి చేస్తాయి! ఒక వ్యక్తికి నేను తన ఇంట్లో ఉండనని కోపం; మరొక వ్యక్తికి, నేను ఒకే సాయంత్రం పూట నాలుగుసార్ల కంటే ఎక్కువ బయటకు వెళ్లనని తీవ్ర అసహనం. నాకు ఏమాత్రం ప్రశాంతత లేదు, నిరంతరం ఏదో ఒక ఆందోళనతోనే కాలం గడుపుతున్నాను. ఈ ఉద్రిక్త పరిస్థితులలో—ముఖ్యంగా ఇక్కడి వాతావరణం ఇటువంటి పరిస్థితులకు మరింత అనుకూలంగా ఉన్న నేపథ్యంలో—నేను ఒక నిర్ణయానికి వచ్చాను: అమెరికాలో ఉన్నంత కాలం, ఇకపై ఎటువంటి బహిరంగ సత్కారాలను లేదా సన్మానాలను స్వీకరించకూడదని నిశ్చయించుకున్నాను (నా నిర్ణయానికి విలువ ఉంటే). ఈ నిర్ణయానికి అనుగుణంగానే, ఫిలడెల్ఫియా, బాల్టిమోర్, వాషింగ్టన్, వర్జీనియా, అల్బానీ మరియు ప్రొవిడెన్స్ నుండి వచ్చిన ఆహ్వానాలను నేను తిరస్కరించాను. ఇది ఎంతవరకు సాధ్యమవుతుందో దేవుడికే తెలియాలి, కానీ త్వరలోనే అది తేలిపోతుంది; ఎందుకంటే 28వ తేదీ, సోమవారం ఉదయం మేము ఫిలడెల్ఫియాకు బయలుదేరుతున్నాము. అక్కడ నేను కేవలం మూడు రోజులు మాత్రమే ఉంటాను. ఆ తర్వాత బాల్టిమోర్‌కు వెళ్తాము, అక్కడ కూడా మూడు రోజులే ఉంటాను. అక్కడి నుండి వాషింగ్టన్‌కు వెళ్తాము; అక్కడ బహుశా పది రోజులు ఉండవచ్చు, లేదా అంతకంటే తక్కువ సమయమే ఉండవచ్చు. ఆపై వర్జీనియాకు వెళ్తాము, అక్కడ ఒక రోజు ఆగే అవకాశం ఉంది. అక్కడి నుండి చార్లెస్టన్‌కు వెళ్తాము; అక్కడ బహుశా ఒక వారం గడపవచ్చు. మార్చి నెలలో మీ నుండి వచ్చే లేఖలు మాకు అందే వరకు మేము బహుశా అక్కడే ఉండే అవకాశం ఉంది.

మేము బాల్టిమోర్‌కు చేరుకున్నప్పుడు, మేము బానిసత్వం ఉన్న ప్రాంతాల్లోకి ప్రవేశించాము. అక్కడ బానిసత్వం అత్యంత తక్కువ భయంకరమైన, కొంతవరకు మృదువైన రూపంలో ఉంది; కానీ, అది అక్కడ ఖచ్చితంగా ఉంది. ఇక్కడ ప్రజలు గుసగుసలాడుకుంటారు—కేవలం గుసగుసలు మాత్రమే, ఎవరికీ వినపడకుండా చాలా మెల్లగా—ఆ ప్రాంతంలో, మరియు మొత్తం దక్షిణ ప్రాంతమంతటా, ఒక విషాదకరమైన, చీకటి మేఘం అలుముకుని ఉందని, దానిపై ‘బానిసత్వం’ అనే పదం స్పష్టంగా రాసి ఉందని వారు చెప్పుకుంటారు. భవిష్యత్తులో ఎప్పుడైనా, బానిసత్వం ఉన్న ఏ ప్రదేశంలోనూ నేను ఎటువంటి బహిరంగ గౌరవ సత్కారాలను స్వీకరించలేదని గర్వంగా చెప్పుకోగలను—ఇది ఒక ముఖ్యమైన విషయమే కదా!

“అమెరికా మహిళలు నిస్సందేహంగా చాలా అందంగా ఉంటారు. అయితే, వారి చర్మ సౌందర్యం ఇంగ్లీష్ మహిళల అంత బాగుండదు; వారి అందం ఎక్కువ కాలం నిలవదు; మరియు వారి శారీరక ఆకృతి కూడా అంత ఆకర్షణీయంగా ఉండదు. అయినప్పటికీ, వారు చాలా అందంగానే ఉంటారు. అమెరికన్ల జాతీయ స్వభావం గురించి నా అభిప్రాయాన్ని ఇప్పుడే చెప్పను—ఒక్క మాట మాత్రం చెప్పగలను: ఏదైనా తీవ్రవాద (రాడికల్) భావజాలం కలిగిన వ్యక్తి ఇక్కడికి వస్తే, అతను చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి. అతను కేవలం తర్కం, విచక్షణ, మరియు సరైనదేదో తెలుసుకునే స్పృహతో కూడిన సిద్ధాంతపరమైన రాడికల్ అయితేనే మంచిది. లేకపోతే, అతను తిరిగి వెళ్లేటప్పుడు ఖచ్చితంగా ఒక ‘టోరీ’ (సంప్రదాయవాది/ప్రతిచర్యావాది)గా మారిపోయే ప్రమాదం ఉంది… రాబోయే రెండు నెలల వరకు ఈ విషయంపై నేను మరేమీ మాట్లాడను. అయితే, స్వేచ్ఛకు అత్యంత భారీ దెబ్బ ఈ దేశం నుండే తగిలే అవకాశం ఉందని నేను భయపడుతున్నాను; ఎందుకంటే, ప్రపంచానికి ఆదర్శంగా నిలవడంలో ఈ దేశం విఫలమవుతోంది. ప్రస్తుతం కాంగ్రెస్‌లో జరుగుతున్న పరిణామాలు, రాష్ట్రాల విభజనకు దారితీసేలా ఉన్నాయి. ఇవి ఎంతగా విరక్తిని కలిగిస్తున్నాయంటే, ‘వాషింగ్టన్’ (వ్యక్తి కాదు, ఆ నగరం) అనే పేరు వింటేనే నాకు అసహ్యం కలుగుతోంది; అక్కడికి వెళ్లాలనే ఆలోచన కూడా నాకు అస్సలు నచ్చడం లేదు.”

“ఫిబ్రవరి 27, ఆదివారం.”

“ఇక్కడ ఒక రకమైన ఆందోళన మొదలైంది. నాలుగో తేదీన లివర్‌పూల్ నుండి బయలుదేరినట్లు భావిస్తున్న ‘క్యునార్డ్’ నౌక ఇంకా ఇక్కడికి చేరుకోలేదు. ఇంటి నుండి వచ్చే లేఖల కోసం మేము ఎంతో ఆత్రుతగా ఎదురుచూస్తున్నాము, ఏం చేయాలో కూడా తోచడం లేదు. వార్తలకు దగ్గరగా ఉండటం కోసం, ఒంటరిగా బోస్టన్‌కు తిరిగి వెళ్ళిపోదామా అని కూడా తీవ్రంగా ఆలోచిస్తున్నాను.” ఆమె అంతకుముందే రాకపోతే, మంగళవారం మధ్యాహ్నం వరకు మేము ఇక్కడే ఉండాలని నిర్ణయించుకున్నాము. అలాగే, రేపు ఉదయం మిస్టర్ క్యూ (Mr. Q.)ని మరియు సామాన్లను ఫిలడెల్ఫియాకు పంపాలని నిశ్చయించుకున్నాము. ఆమె ప్రయాణిస్తున్న నౌక సముద్రంలో మునిగిపోకూడదని భగవంతుడిని ప్రార్థిస్తున్నాను! కానీ, ఇక్కడి తీర ప్రాంతంలో కూడా అనుభవంలోకి వచ్చినట్లుగా, పద్నాలుగో తేదీ రాత్రి భయంకరమైన తుఫాను సంభవించిందని ఇక్కడికి వచ్చే ప్రతి నౌక చెబుతోంది. ఆ తుఫాను తీవ్రతకు ఏ స్టీమర్ కూడా తట్టుకోలేదని నావికా కెప్టెన్లు (కొంత పక్షపాతంతోనైనా సరే) గట్టిగా చెబుతున్నారు. ఒకవేళ ‘కలేడోనియా’ (Caledonia) నౌక రాకపోతే, ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లేందుకు వేరే స్టీమర్ అందుబాటులో లేదు; కాబట్టి, రేపు ఉదయం బయలుదేరే ‘గారిక్’ (Garrick) నౌక ద్వారా మా లేఖలను పంపాల్సి వస్తోంది. అందుకే, ఈ లేఖను హడావిడిగా ముగించి, వెంటనే పోస్టాఫీసుకు పంపాలి. చెప్పాల్సిన విషయాలు చాలా ఉన్నాయి, కాగితాల కొద్దీ రాసినా తరగవు; అటువంటి సమయంలో ఇలా అకస్మాత్తుగా ఆగిపోవాల్సి రావడం చాలా అసహనంగా అనిపిస్తోంది.

“నా ప్రయాణ సంచిలో అంతర్జాతీయ కాపీరైట్ చట్టం కోసం ఒక విజ్ఞాపన పత్రం ఉంది. దీనిపై వాషింగ్టన్ ఇర్వింగ్ నాయకత్వంలో అమెరికాలోని అత్యుత్తమ రచయితలందరూ సంతకాలు చేశారు. దీన్ని క్లే (Clay)కి అందజేసి, ఆయన ద్వారా సమర్పించమని, అలాగే నా అభిప్రాయాలను కూడా జత చేయమని వారు నన్ను కోరారు. కాబట్టి, ‘ఆ సూత్రానికి జయమగు గాక!’ — అప్పు ఇచ్చిన వ్యక్తి, అప్పు పత్రాన్ని (bill) పునరుద్ధరించడానికి నిరాకరించినప్పుడు అన్నట్లుగా!

“దేవుడు మిమ్మల్ని దీవించును గాక… ఇంటి గురించి, మన ప్రియమైన వారి గురించి నేను ఏమనుకుంటున్నానో మీకు తెలుసు కదా. వందసార్లు దేవుడు మిమ్మల్ని దీవించును గాక… లార్డ్ యాష్‌బర్టన్ (Lord Ashburton) విషయంలో కూడా ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.” “అతని గురించి ఎటువంటి సమాచారం లేదు.”

మరుసటి రోజు రాయబారి కార్యాలయపు తపాలా సంచి ద్వారా నాకు అందిన ఒక చిన్న లేఖ, పైన పేర్కొన్న విషయాలకు అనుబంధంగా ఉంది. తన సముద్ర ప్రయాణంలో కలిగిన సందేహాలను, ఆందోళనలను అది మరింత బలంగా వ్యక్తపరిచింది. ఆ తర్వాత కాలంలో ఆయన తన అభిప్రాయాలను చాలావరకు మార్చుకున్నప్పటికీ, అప్పట్లో ఆయనకు కలిగిన ఆ అనుమానాలు ఇప్పుడు మనకు వింతగా అనిపించినా, అప్పట్లో అవి సహజమేనని చెప్పవచ్చు:

“కార్ల్టన్ హౌస్, న్యూయార్క్, ఫిబ్రవరి 28, 1842… ‘కాలిడోనియా’ (Caledonia) నౌక ఇంకా చేరుకోలేదని చెప్పడానికి నేను చాలా విచారిస్తున్నాను. ఒకవేళ అది నిర్ణీత సమయానికే ఇంగ్లాండ్ నుండి బయలుదేరి ఉంటే, ఇప్పటికే 24 రోజులు సముద్ర ప్రయాణంలో గడిచిపోయాయి. దాని గురించి ఎటువంటి వార్తా లేదు; పైగా 14, 18 తేదీ రాత్రులలో భయంకరమైన తుఫాను వీచింది, ఇది అత్యంత చెడు అనుమానాలకు తావిస్తోంది. నిజం చెప్పాలంటే, ఆ నౌక సురక్షితంగా వస్తుందనే ఆశ నాకు దాదాపు లేదు. మా ప్రయాణంలోనే, ప్రతికూల వాతావరణంలో ఆవిరి శక్తితో నడిచే నౌకలో సముద్రాన్ని దాటడం ఎంతటి ప్రమాదకరమైన ప్రయోగమో నాకు అర్థమైంది.

“ఈ నెలలో ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్లే స్టీమర్ ఏదీ ఉండదని భావించాను (సాధారణ షెడ్యూల్ ప్రకారం ‘కాలిడోనియా’ మార్చి 2న తపాలాతో తిరిగి రావాల్సి ఉంది). అందుకే, నిన్ననే హడావిడిగా లేఖలను సిద్ధం చేసి ‘గారిక్’ (Garrick) నౌక ద్వారా పంపాను; అది చేరడానికి బహుశా మూడు వారాలు పట్టవచ్చు, అంతకు మించి ఎక్కువ సమయం పట్టకపోవచ్చు. అయితే, ‘క్యునార్డ్’ (Cunard) సంస్థకు చెందిన ‘యూనికార్న్’ (Unicorn) అనే మరో నౌక ఉంది. ఇది వేసవి కాలంలో సెయింట్ లారెన్స్ నదిలో ప్రయాణిస్తూ, కెనడా నుండి ప్రయాణికులను హాలిఫాక్స్‌కు తీసుకువచ్చి, అక్కడ బ్రిటీష్ మరియు ఉత్తర అమెరికా స్టీమర్లకు అనుసంధానిస్తుంది. శీతాకాలంలో ఇది హాలిఫాక్స్‌లోనే ఉంటుంది. అక్కడి నుండి ఈ ఉదయం అందిన సమాచారం ప్రకారం, తపాలా సేకరణ కోసం వారు ఈ నౌకను బోస్టన్‌కు పంపారు. అంతేకాకుండా, రవాణా వ్యవస్థకు అంతరాయం కలగకుండా ఉండేందుకు, దురదృష్టవశాత్తూ రాలేకపోయిన ‘కాలిడోనియా’కు బదులుగా, ఈ ‘యూనికార్న్’ నౌకనే ఇంగ్లాండ్‌కు పంపాలని నిర్ణయించుకున్నారు. నిజానికి, ఇది చాలా సాహసోపేతమైన నిర్ణయం; ఎందుకంటే…”

అమెరికాలో మీరు అంతర్జాతీయ కాపీరైట్ (మేధో సంపత్తి హక్కుల) అంశాన్ని లేవనెత్తారని, తద్వారా అంతవరకు ఎంతో ఏకాభిప్రాయంతో సాగుతున్న మీ ప్రయాణంలో పెద్ద విభేదాలకు దారితీశారని వార్తాపత్రికల ద్వారా తెలుసుకున్నాను. ఈ విషయంపై నా అభిప్రాయాన్ని తెలియజేయమని, దానిని అక్షరబద్ధం చేయమని నన్ను కోరారు.

“కొన్నేళ్ల క్రితం—నాకు గుర్తున్నంత వరకు—మిస్ మార్టినో ఆధ్వర్యంలో, అమెరికా కాంగ్రెస్‌కు ఒక విజ్ఞాపన పత్రం సమర్పించిన ఆంగ్ల రచయితలలో నేను కూడా ఒకడిని. రెండు దేశాల మధ్య అంతర్జాతీయ కాపీరైట్ ఒప్పందం ఉండాలని మేము కోరాము. నిజానికి, ఇవి రెండు వేర్వేరు దేశాలు కావు; ఒకే దేశం. పార్లమెంటులు, కాంగ్రెస్‌లు లేదా మరే ఇతర మానవ నిర్మిత చట్టాలు, దౌత్యపరమైన ఒప్పందాలు వీటిని విభజించలేవు. ఎందుకంటే, దైవికమైన చట్టం ద్వారా, ప్రకృతి మరియు వాస్తవికతకు సంబంధించిన శాశ్వత నియమాల ద్వారా ఇవి ఇప్పటికే ఏకమై ఉన్నాయి. ఆ అభిప్రాయానికే నేను ఇప్పటికీ కట్టుబడి ఉన్నాను, భవిష్యత్తులోనూ అలాగే ఉంటాను.

“ఏదైనా కాంగ్రెస్ లేదా పార్లమెంటులో ఈ అంశంపై చర్చ జరిగినప్పుడు, అనేక వాదనలు, విశ్లేషణలు రావడం సహజం. కానీ, ఒక నిర్ణయానికి రావడానికి నాకు అవి అవసరం లేదు, ఆసక్తికరంగానూ అనిపించవు. ఎందుకంటే, ఆ చర్చలన్నీ ‘ఈ పనిని ఎలా, ఎప్పుడు చేయాలి?’ అనే అంశాల చుట్టూ తిరుగుతాయి తప్ప, ‘అసలు ఈ పని చేయాలా వద్దా?’ అనే ప్రాథమిక ప్రశ్నను పట్టించుకోవు. సముద్రానికి ఇరువైపులా గౌరవించబడే ఒక ప్రాచీన గ్రంథంలో, వేల ఏళ్ల క్రితమే అత్యంత స్పష్టంగా, ఖచ్చితంగా ఇలా రాసి ఉంది: ‘నీవు దొంగతనం చేయకూడదు.’ నీవు వేరే ‘దేశానికి’ చెందినవాడవైనంత మాత్రాన, దొంగతనం చేసినా ఉరిశిక్ష పడదు కదా అని దొంగతనం చేసే హక్కు నీకు రాదు! ఏ పరిస్థితుల్లోనూ, ఏ రూపంలోనూ నీవు దొంగతనం చేయకూడదు! ఈ విశ్వాన్ని సృష్టించిన దేవుని చట్ట గ్రంథంలో, దేశాల కోసం మరియు వ్యక్తుల కోసం ఇదే రాసి ఉంది. ఇక, జెరెమీ బెంతమ్ వంటి వారు వచ్చి, ‘దొంగతనం చేయకపోవడమే మనకు నిజమైన ప్రయోజనకరం, లాభదాయకం’ అని నిరూపించడానికి ప్రయత్నిస్తారు. ఇది నిజమేనని నేను కూడా బలంగా నమ్ముతాను—పెద్ద స్థాయిలో అయినా, చిన్న స్థాయిలో అయినా, ఏ కోణంలో చూసినా ఇది వాస్తవమే.” ఉదాహరణకు, దేశాలు ఒకదానికొకటి వస్తువులను దొంగిలించుకోవడం మానేస్తే, ఇక యుద్ధాల అవసరం ఏముంటుంది? రక్తపాతాలు, విధ్వంసాలతో కూడిన ఈ యుద్ధాలే కదా ప్రపంచంలో అత్యంత ఖరీదైన వ్యవహారాలు! ఇక రెండు దేశాల విషయానికి వస్తే—నిజానికి ఇవి రెండూ ఒకే దేశానికి చెందినవి; ప్రకృతిపరంగా, ఆచరణాత్మక సంబంధాల ద్వారా వేల విధాలుగా ముడిపడి ఉన్నాయి. ఇవి ఒకే గొప్ప ‘శాక్సన్’ (SAXONDOM) జాతికి చెందిన విడదీయలేని సోదర భాగాలు. ఈ జాతికి అన్ని విధాలా సుదీర్ఘకాలం వర్ధిల్లాలని ఆకాంక్షిస్తున్నాను!

“రెండు శతాబ్దాల క్రితం, హైలాండ్ సరిహద్దుల్లోని మెంటైత్ ప్రాంతంలో రాబర్ట్ రాయ్ మెక్‌గ్రెగర్ అనే వ్యక్తి నివసించేవాడు. అతనికి, స్టెర్లింగ్ పట్టణంలోని కసాయి దుకాణాల్లో మాంసం కొనుగోలు చేయడం కంటే, పక్కనే ఉన్న లోయల నుండి పశువులను దొంగిలించి తెచ్చుకోవడమే సులభంగా అనిపించేది. ఆ రోజుల్లో మాంసం సమకూర్చుకోవడానికి అతను ఎంచుకున్న మార్గం ఇదే—దొంగతనం చేయడం! మెంటైత్ ప్రాంతంలోని అనేక చిన్న చిన్న ‘సభల్లో’ (Congress) దీనిపై చర్చలు జరిగాయి. మాంసం పొందడానికి ‘కొనుగోలు చేయడమే’ సరైన మార్గమని తేల్చుకోవడానికి వారికి ఎంతో కాలం పట్టింది, ఎన్నో వాదోపవాదాలు జరిగాయి. చివరకు, కొనుగోలు చేయడమే అత్యుత్తమ మార్గమని అందరూ ఏకగ్రీవంగా అంగీకరించారు; అప్పటి నుండి నేటి వరకు వారు అదే పద్ధతిని పాటిస్తున్నారు.”

ఈ ధైర్యవంతమైన లేఖ ఒక క్లిష్ట సమయంలో ఎంతో విలువైన సేవగా నిలిచింది, దీనికి డికెన్స్ ఎంతో కృతజ్ఞత కలిగి ఉన్నాడు. కాలక్రమేణా, ఆ లేఖ రాసిన వ్యక్తి పట్ల డికెన్స్‌కు మరింత కృతజ్ఞత కలిగించే సందర్భాలు ఎన్నో ఎదురయ్యాయి. వయసు పెరిగేకొద్దీ కార్లైల్ పట్ల డికెన్స్‌కు ఉన్న గౌరవాభిమానాలు మరింత పెరిగాయి. తన జీవిత ఉత్తరార్థంలో, కార్లైల్ అంతగా గౌరవించిన లేదా అంతటి గాఢమైన ఆదరణ చూపిన వ్యక్తి మరొకరు లేరు.

సశేషం

మీ -గబ్బిట దుర్గా ప్రసాద్ -26-10-26-ఉయ్యూరు .–